<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<itemContainer xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="https://odyssee.univ-amu.fr/items/browse?advanced%5B0%5D%5Belement_id%5D=38&amp;advanced%5B0%5D%5Btype%5D=is+exactly&amp;advanced%5B0%5D%5Bterms%5D=France.+16..&amp;sort_field=Dublin+Core%2CCreator&amp;output=omeka-xml" accessDate="2026-03-12T08:55:38+01:00">
  <miscellaneousContainer>
    <pagination>
      <pageNumber>1</pageNumber>
      <perPage>25</perPage>
      <totalResults>33</totalResults>
    </pagination>
  </miscellaneousContainer>
  <item itemId="74" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="227">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/3/74/MS_52_Consultations_etrangeres.pdf</src>
        <authentication>42e329a2e3b2cbd69b5a446f852596fd</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="92">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="2003">
                    <text>•

•

,

�" ':)

��. r

11

•

�1

;)

. Il,
1

.1

1

�,1

�/'5

(;}u
~,

ôJ ~ ~'i·;7J· (/J~ ~ ~~~U- Je......

.?&lt; .

,D.,J

fkl~~JI.U dJ~ ~bt-~~c.U1-.&lt;.e~«
/

ClJ

(v:-~~~ ~~&lt;J.

/~~.

pyt

."

~

~

p--'j

~Vo-&lt;lJ

'"'

,,_

/'.

...

s-v.. . ~ k.../"~'

0\/V'

~-t.""e..:.~~~ •

....."t / a-;.j'/~ ~LJ~.':L . .9-.-~&lt;'J

/ vu ~ v' A-&lt;A ~

( .

•

~œlf~~ ~. ~~8€A-~{~

Ub~ ..... ~

l',
e)

r

•

v-&lt;"--

f/

'Jrlô~~~~ ~~&lt;J~~~~~~
. .....-

W

~J~ ~ &amp;.i~

r

~~~~~~

....J~~((",.-:~... c~ 'C'-r.~~~

~
f'I

L

/f~

~~ ~ ~"~'4:f/~1 ~ ({.~&lt;?)
c.:.G&lt;rJ ~ V~. 9~~"'7
t~Ut r1~
Ltv

~~'r

-

~~ ~~ ~ ~V' ~ C.M!-·-.4C;OJ.

.
do-c:~J01

d

~J4I-~~ &amp;~~~ffte~J'~
~~&amp;..-~fr.r·&lt;JCJ2 ~~~.
?k- ~6~

2t... .,.~
•

.

,

b.!.cftii; ~~. ~ j~l~~

Ik-~ e.c..~ ~ ~~~~

•

�"

,

,
,

Ir
1

•

• f

,

�7

U-=...r;~ud&lt;"" "-'
.
r
~~
,,1 ' /
~~2. ., . . .

W;) k

fM.tL

dl4ud:

tft16~ r·~~~r_

•

;r- rJ7~

1

(.~jfL/ .

'O·· ..

Q

:&gt;

\

&amp;.-6{?~·~

r;7

~~ /f&gt;

~~

C-"--(~J.-'~t;
.'J;;t~ ~d:;&gt;~ ~.9q~

1

1

7P- r

J

h-u-»-Zo ~-

p(
f

1

tv

!

5'

.

G~~ d~?~'

,,0)

t,~

tr-~~

/oY'fr

f

~

.

vvz

r

r

~ D-#U

~

.~

z:..6..nJJ-~~ .. «~

~ (/~-~-e:Fr-j pPt-~~

6~~ aC-..rc. (j.~l'të/r;-tt,. ~~~
(667,
~. &lt;f~.~. o'l-:~
.

r

O~r;;..~v-Lf

' ~Co. &amp;-Uo~cJo , ~&amp;- d~Jk r':-

rr .cSle-&gt;~ v-:.~...~ 1/t4Ô")~(.(su.
~ ~'&lt;d~
.
t'.&lt;.

&lt;J;l./

fk- ff~. ~6c.f1.A~

7

•

1

•

~&lt;Jt ... tI..t. ~

,&amp;t-7~ tJ.-~

.---J

r""""'~

J~~~~~'~r~

t:::';'J~ ~- 7'v-Uh ry a~~ .. ~
tJ~~~~'~~r~

6~V"4.) (&lt;-'-":&gt;~~ QIo-u.. ~ .u...~e......~

r'~/ _c:/:; ~~d.~~tf~

,7J.e1 ~ J lA-'~ l~ ~~ tf~ ,g...e..k.dc·v .• )
S;UZ /t' rCi......vr , cA ~~ ~, o~ ~ Û"...--, lô-.::...~

~ û~';)"'- ~6~kJh~ ~tu..~~~

~b;:~
~
~;;C~;:::/f~
~
'lLu-p &lt;de......,
1/L~..L
~

p.J..eft;;.

&amp;,

iW 1

,-,../

~V0 é/JA.~W~~ ~~~"1 ~J

~ (;..,.A-~ ~/) ~~tY .. ";k, 8-v- t . :~~"J;t~

~A- c~~ ~
•

:;JC"fa4.':u..

t-..

~/~Jr -J

��&lt;1. (

1

�1

. ,1

���t:'-U;

jPr"~ ~

cd

p="'~ ~ c..~

j2..e I~ / ~r ~ ~ ~ck;;~f~

rte

flefr

~ eA-r'- LJ~,,,,~r( . r·· ..·~dl~a"..Jt-

6~~,)f .6

~ t--

(,..f

ra' ~ c~t'};;icd.

/~ &amp;~ !~~ ~ p~.ci~o .~~)

-d- ~

/J'"

f!tii)

~

r

~ fouJr.~J

tVYt- ~ ~ û4&amp;

r~ )(~ /~;~r~~
~Œ ~~~~r7/~r--'/

Jr6~~/cMA-&amp;~~~,
~

r

'r

p-;d

.

t4)~ ~Û1 ~

~

r

~

~tf~~~/

ctlf-rtp;df·

fl-&lt;'w, ~~~

cr&gt;-'-

~.~ 'P". I,~/~

~~ ~.~~ ~ ~~~A"''''

~ r~6~ ~r;;~~~~~.
/~~ .9bf ,Ç),v~. eJ}-~ "",""""" ~~.c:lk

r'J
.

~

7

/

~

(6bl,

ft4 fif·

Ji)dt~ ~7 ~.~r.Ja.;~~
~~r
~~ ~1JR-'

/ r ' O&lt;-~ az.,L(i~ÛAII{""uY
.

�•

�')'&gt;

t(

l'

.

-'Y

t"

t

,

t

~

l'

~i f

~

~

ï

~

':

'"

t _:r t

,

1"'&lt;0\

~
~

~ .~

fi

~1

f

E

~. ~

;::J
l~

~. : 1- ~, , .

1. :

r

~ ~~'-

~.

'i-

~.

~.. f., ~

N, ' J i l ~l r' ~, ~,
!\.
(~
t 11 ~~ 1 ~ 1) t ~
f '" ,-,
)'-), ~ , ~ 'il

.

. 1.'r 1~ ~ -,-Sr-~ 1.t ~~ 1_ s~' ~r ~~.I.~ ~.t ~~ -J~

Sl. J )

~- ~

~~

•

Ul

.

~\~~~..) . \

-

r

1

~

c-,

~ \ ~ \' ~~.~ ~~ f 1'''\ \"'i"t\ ~ ~' ,

'~f
t 1. -' .t
l') 1

~, \
t

~ ~
l

~' .

~,K ~ , î
'\ ~ ~ t r ' ~

1'''

è

t

- f ( ,~ ' . ~ ~ pl" ~ -!! \~
·11· f '" . ,' ' t?~ ~ t'-.j
h ï 'Ç J" 't r l, ~ ~ r f

?

(t 1.~ t :

'~ t

Cl'

~

lJ
, t
t
~ 1 r ~ '1

'-~

l ~ ~ .

Il ~

' ;. ~ r J1, ~~ ~~ ,~ r,

~ 1f

~

~ ~

-

~ \.1

't

.1

-J,

"

~ ~ r;.,

~
~~

f' ~t

t

.:;.

~

~

i .;./ ~ r ~

1

~ 'R ~ }-

q-

,~"" ~, ~

l'

f-".

t~\

j

~
:~~
~
~
~f,~~$t
'P'fc
. ~ ~ ~ .~.
~ \ ~ '- t ~ ~ ~
r'-J : E f' ' '''1, j ~ \ t ;: I-

l~i
:
I~
t
) ~ ~ (' it ~ "i

�~ ~
' t'

Jf

!

~

G),

1&gt;

&lt;f

~'"")
'-.!. ~ lN "f l' ~
~. t ,,\ "" ~.~. '.:':~

!. 1 • li,'

!

R ,

1:&gt;

l (

r.
t.

li

1.'

"

t ~ ~" -

u

~ ~ ~ r J. ~ f ï ~ ~ ~ t~ S'~ ~~ ! l \

t~1 t\t l t ~t1 ~1irl·

kt

(

II ~- ~
.

f1

. '"- t r rr b ~ ~ ~ ~
,- \ ~. ~ \-!- 1 "'1 ~ 1-" \ \

\1 ~\' hi

1.

r~
-.-t

:

l'

,t

ï"

i. 1

\

1

b

h..

~t

tl

""

i

~~t t l'}~1

."..

~ ~ r~ t· ~- l ~ f- r ~

b

~

l-S' : ~ . ~! '}
~
!~
~
~
p f Il ~ ~. ~i 1 ~ ~') 1 IJ
~ '),. t :t i F,),~ .\.' 1 î ~ " r i '

1 ~",s.~ t~) 't

\;».
.
-,.."

f1

. r')."
r
c ! f t,
f r,~ " l

~.1 ~\ ~ \~j,: III ~ ~. ~ ~

?

.

1~ ~. ~ ~ L:tl
~~. f ,\ l~ . ~ l ~ ~ ,~~. ~ ~ f 1 ~

~ ~ r

-t'

~. ". 1 ~ë

rr

���. ..

�,.

• 1
,1

Il

���1,
~u.

v

"0'[1/

c9-6

Le, ~yG

éJ ~fVU-~1

('cc.6 l«.r~d ifjul-o,r

r~~"~A~rtL~~ ~.~

~ ~ k-~'&lt;»0

().lJJr

êl,.....,

&lt;&gt;

t
d-

7

~~

//~J ~ Cye&lt;:AAA~&lt;-v1 ,J.G ~ (;~ zt-ék- ~
/J~ ~~ d~~ ~~ ~ I~&lt;cn.· ··~

..

r(/t;ê

~~~ ~~~i~~ /~

~ J.o,~:

frt;/ d~ ev~ ,e:'t~ ~1

!frI~Ik· ~ pb. /~~VL1 1~ 6~ f'l...u. !}-u.-1~

.

r

cr- C~ftW~ t..cv-J ~ ~ ~ftwt-~G~042f
eJI-

c: 0"'10'V''\. ~

Je)

VAl .... DA

'j) ~ ~ I.;,.~

ï ~ y;r~'1'(;w~ .tiIZ..J

1Ao'-~ v~Jv.L&gt;/attt.ur7!- ~lur v-v-rr~ ~
'l)(]C-'/:iA ';) v-rJ~· 'Jv-fd~&lt;=-~ ~.~. Ilûlt..C~
[ 1L

-4ilZArl (fojf~ . .,~

')Ç2~~~

rr

0-

O-C.7'-~1 J&lt;v ôJ~r, A1~ eA-

~~~'ta~, ~.

I~~/ r~&lt;JlJ j'A'"
~~ ~1;.f 'lkHCAA~.

(uJU
Lu-

rr

C)
L

0

~~I ~

f.~~ '-~--~ï~

ek.

~ 9C!617:1l~/ri"'~ Jv--~tJ~ ../c.nAJt-r-'l~
Uv ~~r;;,;...

/ :.. /'

'(,.~r . . . . .~~UI.,..o;) v-J.u."
..J~
r
· ~ t""-"'t.Au:z......
1'1. .

() 12-( ~

.rl~t.
[.JLlI;

&amp;,

ô]

~J v-eJt- ~ 1 ~ {7 . I~~
tj

.A

(7
" vû-"IQ
F:~w......
, d"\

d'-

.
~
u..f,1 ~v4l..o--f

eJ-~ ti'~--'r~I.L!! ~c..l7~' i)~~

'-~ ~/~' ~~

,b1..)..

1." .".. ,
,-~ .,--,..-.-

c... .61/

~ ~ /./ ~~f.

~ L67)' J eJ1 ~ ~ Lu.. Ç])"" .... q. ~&lt;Z.J "t/V\-Ô~e~ f7 1't,j-

uzJ"",J}-. ~e...Jr~. a~ ~~1
1

/,,/1.
ÂT~
• I~~'

fi

oI~ o-J;"/~v1 J~ 1~{'7, aJf-a~ ~~ r~~'J- ~r~
~ "G r,-·

7""7 y';)

e.."../~ tUo-I'~rrv--J~ ~tv...l~

~ rVl&gt; ~(.L-' /~ e..R;tti2 CI.d~%i~· r~ Ùt,J1A./~·tJz..
.../.....,J ~ ~"l:rJ. L9JuJ ~1.""~ ()LÂo!~~~/~

V4-(~vvJ ~'\I't:z;...eA

7)(,.4..-'\..... f 6u /) ~ ~ dsu .... ~c'" •.
J

*

�.' j

./

tJ

fI

����•

JU

��•

�•

���W-G~~'

7/
f!,t.&amp;

jYYt- Ç)o.: LRP n'"1

fJ6-&lt;r

~QOl/1~

~ULr,.-.'vU
-t. IÙ&lt;-~~-I:'
fllh~~~ ~ ~~~~
6~ b-11
r'~ ~. 1k.. ~

r1.po·

~~

i f .. ··'")" ~r / U'-P-1

rŒ1

.j'f.' ~

,

aL!;

.9&lt;

O'Xo ..

.#~

";..~&lt;

~~.

y{

,;.p-~~-UW&lt;:&gt; ~ ~ S-4v-&lt;-~ ~

-;;:r··· 2.~-"" ~ rth ~ ~.&amp;".-

~f~~fnc.-~· ~~r~~~

t.::u.r ~Gu ~ ~tv..I'-v-&lt;J~ .~ Ùr..)~-~ ~~ ~ ~~9"" ~d.c.1.. ~t.",fl. ~

,

/;;vK- ~~~~c:1#.~ &amp;~~

~?-07~ ~rrrŒ~eA~ J~
{J1-/fo&lt;.........-4&lt;.:YVVl

~ • 121- l/Ulœ-J1~ rf~/~

"' .. ~~~ .

~~..... ~, h cl? ~~'r. ~ ~~c-'-'

~ L~ ,;t~~ ~ f....&lt;~

r'.P l&lt;;

r.

I~ ",f-, ~..4~ rJ~ ?- ~
~ ~~hd~rr~

,

I~Ô~'
Ldh

v:r- r

e $ r~~~~

~ ~&amp;v" ~ ~
~ v-~d.J.

!k ~.

1
1

~n'

~&lt;TV"irb-LRn" ~ ~

~. /~~~

. ~;r:.. 7

Ç)e'''''~

&amp;.. -

~. ~.~~

tX /~ ·t~()~~ ~ ~ ~
~~ !Jvr.
~~ t."-1llZ'~'1V~~r-&gt;
0!-'J l~cr.&lt;~ t.-v ~~~jr~'?~

r

r:;,(.eA·

~~~L~=r,J=

�'/J-

er/ ;1 "".&lt;Z.- r~ r

Gfo-1

'1lAL&gt; -1Ate ~ tfjta-.c

r~r.JL. LUo/

~ ~~~ 1 {p.. ~ ~~ .... '-~ ort-~~;.-dJ~
~ ;' (.~ r~ é&gt;~ ~ ct;/ ~J ~ /-. (fcrvJ aA- -'Y;, tiuz-~
Q..

~
( lA-'-

~~.~ ~~~~~v--c.rj~~.,.aÀ~

~ ~ ti

;t tAIb

~,--; !~ Le \

..J.F/ù •

t/""'~ Î~ô~-=r..-J~ E.:-="",--'

~'V~ c-;)~dfl~ d"'.,..jJ~
9 effi~ u-~ 6z.J '&gt;. ~. (77° .
~~-

Ar

•

�r;;
i

_

75

ér~~·t: ~G~~r~~~o-~

~~rr~' ,....-J~~{..~

~r/[/'A~~ 1~r~rr4 &lt;o~~~
J~c.(~:.( ~.

{;du- ~'"d'~ ~ 7'~7~/;~(U- ,Ckt;(.4.~.

9~~f &amp;./~ ~r'ff~ ~.ft

(Î&lt;.Jt;;..;

71r-:.J-r~· t, ~~r~~'?

J~v-uz- -CJ~~lI~ ~ ~[u.. 'r ~~tvj

~ ~~ '1~ cc&amp; (..M;.~·~rr·r""Î-(--'
~

U2-r

~. ~ d~

'J'~-U-1 ~ ~ ~
,

.

1

1

&lt;-TV'-

cJCfk,

~crfr1A~ ~.nA~ ~

~~cf'-"'-~~~ _~ o-..-~ ~ 8V'r. ~

.~ 6~.u..,.:ft:

'Ir

d

~~

~)- 7~

,ik

.;.:~'-"-- ~~

&amp; (1&lt;",- ~ r"":'~r

L/X--~

~((tP. ~J_. r~:&gt;~ .f~y~ /~&lt;k

,

f""'"

~u,... 6~~~ I~ ~ -trr~~
v.{'&amp;"-= t-- ~~ &amp;&lt; "" t... ~= .

erI

~ j ~ /V"~ ~~, .....u;.~

0v6U-1

Jl-e1

"..&amp; i..-t'Y-""-' 1 r'&lt;Y"'

~ ~
t

)

y

~ ~ ~ J ~-fy....:~-

t,.:&lt;-ccP""':..t

r

.et~:&lt; ""j ~t'~r ?J~ 1
•

1/v&lt;! trV'!J"'V

h

r

{K.

11'-&lt;" ifV'"' .

_

r-

~;", ~ ,(v"'C

r---

~ - ~"'t..MIJ~.

iJ '\A-L-'

UL' •

~
J.e :J---v-e... ~1-Ul.J ~ 1 ~ c.v, / ~
ct
V
1
u
~. ""
r:' ÇiJ..&lt;~. ~ ~
Je-fr ~ 1:"'-4 y.:.{lr, ~ {.. i &lt;A~'~'?' lIN A_

-J-;:

~ U:dÛ"'-~ ~r ---t-~u::

.rP-1

_

~ v-.6""· ,.~ . ~ ~ c~ ~

~ ~!~ &amp;-t ~~ ,~ ~6tJI.A-~ ~
~~ 'd'~ JM ~
.:.-c&amp;~. ~1 ;l.L,
~~ _~~_~ ~ {PVYy':.t ~ /~~rU4~
û. ~~ 9-e--1 1""",0- êJ..........- !f:h/~ i....Jl~
{V1.tJ .. ~ ~ t.- 60- c4
~f~ .c9-eJ J.......-~r,~..;

r

p..

c9-&lt;./

�7t

(/f ~,-l:~ ~J bv..~~~ . ~~+. ~~u/I~ ('~ ~ 6~~

oz...,

7~J~r~ ~

0/~ ~~~ ~ ~ (}&lt;.nMv-4. acr:.,·€.·k~ ·

l~~~~~~ ~t'--~~~.td&gt;~.~
!fV"'- ( ' ~
J cA-~ ~ ~. ~A.
p~ ~~, ~ ,&amp;.~v:;;::;. ~f~k~~~

r

oz.-

6.

r

t5J-J

.e14-~)-. ~

crv--f,f2J ~ ~

. ~.

~c':f'"

f.tZ-j

r~

(..6..J

~1;ï:P...-.....- Y-J ~ /........: ~c.&lt;' co q:&gt;,

7r ~ ~v-. 6~~ ~ Lu. ~

c9v1

/..0 ~cz;::-~

r~~r ~~~/&lt;ZA~r~
j/~~'

C~~;V'V-Ù~~t~~'~ ~"""U1..ï~
,

!~':&lt;'r ft7'-d.~- ~~ ~,?H

r{., r~'
~..-q,
~./'iI;:;rrr
/

r~

:j&lt;",..JI-

~b;J. CJW~ ~(;&lt;.r+r. ~ ~

eJf

r

u-I)~. 9-&amp;;
~'0~' ~ ~~~
V&gt; ï . . . . f.k., . . /
~ tM t ~'l;;v. ~ . ~ N-';'~ ~ •--'l..A-: .J..4-.I
/)r~~. ~(~

~~ r~

Uv!

~1MvI &lt;T"'-.J~

,

Cg,

r--. t5k~

t., 1~fi;{~1;.V. ~f&amp;.~",fi ~~e.....Jv..
~ ~

- ç~ G(.4.J~ .!}..-.., ~

&amp;-eA;.~. ~

~œ-~ .(ù. f.,..J~ r'~ t,.;.. ~r~~~
/:~~

II'" .(..,vr f.-.' t.
j;~ tp .
.d ,.). ~

.Jl-~CfL ~
(J~~ ~. ...,.r, u--' vi~· ~ '
rJ:.J -€IJ'f.~ 'u:..~.. JJ.

S--&lt;z.&gt;

tu.. ~~)

r&amp;

(Jvv-V-:c-A;

r
e~~ ~v-e.-

Q.v

r:L

r.

f

I~ ~~ J~ ~~ ~

.
. ~7.
~. {('y~ ~.q, ,
UV]

~~. 'V-~~~crv-~~~.

J~

'.

rùUf~r~~:-~~'

d~M7r ' ~~~~~rfvJ o.~~~~
j ~ ~ ~ u---"~ ~ \7&amp;' ~uv---~
Zl/? ? ~~.

r

l

,

J

&lt;A-

--

��Q=-II~/J~ v~~? r-:--~ir:i:JJ-.A-' ];;..~I.~~

r-&lt;'~~ ~ cJ.-~ Jr~f/~ r.~r'«·o&lt;J-.

~ c.&amp;!:~~~C:-~1 7vJv-~ ~~r~
/~6~"0'-;. :V'..q"r ~~t;:D:. ~~~.

r

~ c-€~ i~~
Go..... ?~~. ~r
u-Afr&lt; ~ CA--f ~ ~~ . !kJ'~1-. ~. u. lu'7 ~,

Il-

u-rvA.

/,d~ _(. J4..~. ~..A (~ ~ /~-..-Jt­
c9-u ~~ ~J&amp;, r:tp.i~ ~'ù~. [W..A-hv, r.c4.. LV
d~&amp;v-.4 f&amp;z../~· ~ {),rvJt-t~~ t. ..J.2.. (W(.rlA&lt;f
7 1.
~ f/.AI&lt;ri.J/id-r' éj, c/I.., l't .'h, l~1,&lt;I-,

.

'6-cN.

('5r .d

~,

z,.....

~~ ~ra.., ~-v~. ~ ~- f, ~ H· f~

i)'~c. })~cn-~ eb---- (. If

tr'r-'"

lA-

'1'

c/V"" ~'F

r

r

r' ~ ~.

c..,~":'- {l.~--'JY~

~~t-~ ~

60.« iD' ~ 5)-.:.v-&lt;t..dih
b~~~ »4
·/.,..fr,"""-i~'
~~. tk o~~~, ~/~

~ry-u-Ji~' ~
fD9...~, ~ ~
~

7

1

u-

6v-v--~dii:

rr&amp;1·
r.

~. tÎ'~.c.'«'"

- ,J7~

r

u., ~---~~

(/ .. _. ~ . ~~tJé'

{

§q

rl~'r Ç.r~, ~t---rf....-.&lt;-~

r..

rr~ J~.
~r'../-v-I ~~ .J-&lt;-.{fl1
t--~h.~. ~ /tZAf~~. ~~~~) J...ôJL 1,......nt tJ...:.-t;;:.-..'hut, .9 ' .v,,~ - rJ~ ~. r~'
~- q~

",.

«

~ ~. "'~ rv--'&lt;A.c..~.~~CJ:;èt;ë.
6~ ~~r:- é.--Jc.
~~
6~t)iA-~-'«~"'~/'~~ 6~~~~

~.

I?-.

9ï G

«

fr"

~ ~(f, D~ ...SUz..~'.

&lt;A...

t6

.-e*o/ ' CJU/~~ ~ ~~~. _~~b:--J- ~-

~ (!/]L~ ~

&lt;..sL-

v.....-.:.. ~re....l·,J-.c..J

~ r~r- /~ ~

&amp;-.

axtï2..

J~:

~, d:-1A.~

c:-;)~{~()V~~ 0~ ... q;~~ ~~ t0~
.. .

~. -:

- - --

�~ -v-~~ ~~, ~~,

~~ &amp;A-.J (.A.AA.A...
--

Jk,

,.'1-

/'

.

·vr v ~,J!...L-~'

fU-.t-o t.......1X.. ()~ _

~&lt;z....
-

;

J

~~~, ~

..

~b-~. 7~ 'iL,.

~!v.-~ ~~. {..(J, (lo,+~ '5.

1A..

,

• ._ . . J

~ L&lt;:A.. ~ 1' ~ %("""' .. cA- 1kc.;.~6~

~~ /.~'r&amp;' t~··Ô~

r

~ ~ ~ ~~~ ]AJU/~
l" ,; L~. J'v-- ~ ~ ~ ~

7r~·~.

fk.;~C&lt;.o.V1

v

v-6-tl&lt;~.

A7CA. ~y-v.~. ~/~ r~ J~ cJ4~

�1

�-

/)

7fb

fto..-ÙJ

L-

T-"'~ J

7

C-'-

6~~,t....--e-, ';)~ &amp;.. V'H~

d ~!r~VV&lt; . ~ - ~-tsr~t--"-""'- } or«-, ~ ~
~u,- ~~/~e~ ,~J~~
V&lt;--....

G.~./ ~~.~~./ ~~J~

/l

\

~VJ 00 JJ2......,.H. p)CC' --.. : ~ T. . ·~ é5&lt;.rv.,.IlcJb.-..~
(//~ tNl-~~f~ ur-(l(p../,~/~r#t;z..~~~
~ J.-~Cu.6~:;;:v.. i~l....M v-v--1 ~tr~;~ ~
~ c~e.(1;:ü..~~) ~r~/Jv-/~ ­

11:':

~Wvtr~ fl-.-&amp;.. ~ tc;;:...+(f~t...,,:~~. p~~ . .:f
7~ 6&gt;7 6'!-tN.•(,
'
Jr-.-~ w ur~-{r~iJ~i-"",-f&lt;-~

r

~ '1'&lt;&gt;-1 l,·./:· C~0~.h:A--T./~r-­
c/~ ~ rJcrv-fr~ ~ 6~~/~
~ tJM 6t.YV-l JZ cftz..~, ~ ~ ~ [;Œ.I (l' eR~ / : : '

~ . ~~ . ~~
~. ~i~

C&gt;L&gt;

y';..t

8-- Cv-

0·z..w·~.'-f

~~uvf~~ ,~,J&lt;.J""'~

J'l' ~ ~~ ~/~c.lM:~ ~~1;:v.~ t...~

���J

1
1

1

1

1

1

�19

r

~ /..-'&lt;l'i''' ru. ~ 7J.,,;x
/'~ ~
cJ-&amp;~ CfUy'~'!:7 ~~~CJ/r-::~J--j ~/fbl' ;:v
~uq&lt; &amp;-./~
/'# #~.w ~{..rr r'&lt;p.,vJ::f.
lio« • ,

~ ~ &lt;fr'~~1

(J

l'

r ""- ~

CYJA:SJ&lt;2.-&lt;-&lt;..J

1/

:J ~ ~(&lt;T~ /rcC&amp;-! ~ 6c41~~
ft.. /~
t-f~·llo·JlC-r"",&lt; ..UIJ:.I~
~t-;~'=r~ ~ . . . . . fl4-~~,

r

Gu&gt;'
.

CA-4

~

""",Ji.,

,0-~

. j"""

t.." ~ ~ ~~0;-' .

~~i~{H.~·

•

;:'j;i~ iH.~~6~è--Jr(;,..~~.J.I/;~j ~ /~~J~..-v-" ·~t)~r~ ~

6~tJ.A-~ &amp;-,~~~

p4..:..~ V"/~~~~

~~~v-~.~

..",..~o-k 8&lt;&gt; 1;u-&amp;.. Gu ~~ ~-:-

.,)

o
~
tA'
d

~J~

l/h u IV
SeA

~

J? _

/J,.,~ fi

-&lt;..D- u~V'

D......

~'~'\A..." 1...
,

• ......--

f)..vt

r

./~

.

"AL4..

.~ ~CdtD i~~~/r j

jI.J

)

~~ ~ ~~.

/

.

r

~
~ ~J'J-'A~
~ bo-f~ if~ ~ ~1:fo(f1:.J r~
lu- ,~,,;.~. 'JM /~t-:"'""'~ ~ J .j~

JI ,~~~~ ~/c{~/~~
~ ~. J).çv û~. ~ ~1;&lt;. ,~ ~
/~cJ) ~'bL ~n ~ ~ ûu 8c.h-:U;

r:

C1- e~~~~'
~

~·F&amp;..rr,t(~

�10

. /

l'~ ~ ~ j~.ljL..;) J

:

QJ

r

&lt;TV'-

!fok. a+- ~&amp;PL~GL

/~ ~1r fl.&lt;. ~~= ~fiIz..ti:t;:c~
;;....J,rf ~ oedl&lt; 5.) "-' ~'J 'v.-. &lt;5~..-Ir. /""' l-Jt'
(crrl
(JJ...

v-fj..

1

~{ r"o~~ ~~è.1:A&lt;:J;;.1
iL

.J}-rA.(j

•

~ l!.~v-VI. d'-~ ~/~

.,...... ..

p..J~I-'a-.:

&lt;--~ ~
-d

r~~'~ ~J~~~~dt0CJ1/o-~~Jz-'li.~ ~ 1~~ /~J..--~,
(l "

/,dL~~ ~~ ï~&amp;.-r7J,s....~

I~ o-~ ~ (Ù2.1-tii:" '?J~ {P.JJ'''-'fL..l ...~u r~~
~a-h-~~~~ d ~ 6v-v---~ ~:1C-&lt;l~ ~ èA.
D~r-~-' J~6.. ~· .. fr, '-'r~
~ '7 --- Yb f' ~ Ir ~ 6""'~' r---/

r,A:,

~&lt;.-

i--/ ~ ( )Cl-A-J.{

��l () 0

\

��1&lt;.-

P

iJP2-/'~
•

~

~

.

~

.

,!k :;J"..,.i'I-- ~a..

(

/7AA-&gt;

~r--

,

,

/fP--'
fi ~

~~CA-

&amp;,

-

..~~

~

~ ~ ~lh-~'

'1'

~

fv.C-'~ ~ ~F.,Ja.~

ckJ

�7

,,,6

Î

~c.7&lt;r~ ~r r ~ r1 J. ~
IjeA,~&lt;f- ~~ P1 ~ rv-~ ~ ~rJ a.1-

rÛ-tfl(' ~ ~r--~~/
~~r 6~ ~{rf[t.~

cPpr.

p-&lt;..tlr-

~d~~&amp;M. ~ ~~~~/vl4 ~~~

)/ :y;p&lt; ~d~ ~~tk'r?-r
1

~~/y~-

i

.

tr~t~~.

1

~

;! ~~~ 'iJ~ ~r'N~~r---'
~

. /

~~~~/r·j~

r::,
v~ ,r &amp;.qyu~ ~~tlt-~oM,~
!ft
"77' ........
~

~'tL

~z:;.~

~ ~ff~

9=

6~~/gJ~r..-J
9&lt;-

r

tu.

~,Jt..J . J?.--5il

r~,l-

. ~ ra-.-,f&gt;,
/

~.- 4=.

. fN.. ,., '&lt;lM ~s.., A..
~ LI", !I.-&lt;~ .d'J~&amp;'/~~"""'r'

"u-""W. .9&lt;J

~ t:4"': vW, ~~ r~ :~ ~t-,

te,.. ~v&lt;-&gt;

p

/r~~ r~ ·

~ A ~ tt.uU'd' •

.

.v--f; ~~é;fiï ~ Jk,-- r~~d'­

pY-'&lt;~

~

vJ'

';) .J~,~' ,z~::'/

r'

'Jl~.'ti. ~

r.h"{;;-J

LI:::::: ...:z...~

;)~v-1

V-- &lt;4"'- ,.--&gt;

--'
_~u:-.
\)~ f!bv. ~~4,", Z; ".~.,...l";'~ ~

~~"C ~'Î'::_~~,~ ....... 9:e_,'!""-'
fÎ

Il

.--,

~ ~r' ~...-? ~.è ..... , '1'/:""" ~',-,

�•

)
\

L9-v-

1\

j .

c;JcfhJl
•

' \.~

~

C'L ~

~

1

4 #-e.,

e/),. t ,

.....-q /

cr..,

/

t Ovt/J/f'a.~~
.

~!vJr .'",,~ /71'~ ""....;;:;
( r ,.. l'

~~

...... '&lt;LJ

IA-&lt;T ...... • •

c.L.&amp;..

l~

~tZ

( Lr l

)

�1/1

,
, r;)
('.I( c:';(,&lt;-,-('11
.....
(
,

{cL I .. &lt;-b-~&lt;L-:r--'

0

é"-~~ L7
/ -cn
..... --"-1

,J

l~~~&lt;-~' &amp;L~cdC ~JL}riP~1.

r

~'-&lt;

r1#rydz.l

,9-'L' rJe~J4_---'

1

fi_

t7&lt;!.1

L

/}-&lt;-&lt;-

q,' Î~

b-'&lt;Z~'

7

•

;(~~~~

t:~ ~-4-di. (; ~-.-V1/lvo.diL. lh~ ~ 1/~ ~;......;.av;~
~t-,,~

If

cft- V~ trZ--~~o-"",'fi/ /

,/'3 '

~&lt;-.JlL -+f~V0: ' .
{/,l.

()

/'r

zcJt~-: '-~Cùt -~l~"!;::.,. r-:~

. .&lt;~ ~.

Zl.-cJ'

c .

~ ,~tlJ.-.1,
.

~

•

0-}-C ~ ~ '" ~

CL

/I)JtJad--~

~~ ~ ~

,

--./

.-{)&lt;-&gt;-~~. f}.:.~

~~~~. ~. I~~"~~~'

..eJ&lt;':'

,",,--,

r~ta:- tf!.-h:., J cJt-

g.:"c/f:....,

rj.~ &amp;-~ ./L-&lt;--~~

()

L

!frjt'-&lt;-L~ .~~{&lt;/"'::&lt;-I.- (--.J;?" tr!!~-~

!.A.LC&lt;-.

re-u..-/~!(;u-/( -

IL

T

-

~j~

&lt;V'f-

~}

-'.~~ ~'" ..,. d:~ __ ~_

.

_
~ ~'Y' ~,. o.A,;~", ... "". VI- -''J.a;...&lt;;..~ ......

----

.

r-- - '

_4

-1

r=~. ~....,. /,..vga' :r-~ti ' ~ct-~r
L'!f;ir -!!-~

~

e.P-.

1

~~cAr~~' '»-":&lt;"~. ~~.~

~-fr" ~~. ~~I~. ~C-&lt;l~~,
7

{; (/l"Iv-It-~,

.

.

2J~~9j,CA. Îlh7~ r:{Iu-'c~~rr~­
~ f,.. ~~

1)
&amp;-v-

1

&lt;Vf &amp;.- r't,·~ ~~j;JoueA:-

~ ~~~
~

~

--: ~r~r r

,:.-~~~,.:

- L)~ (y /~ /'~

(j~ t.,~~.-. ~~~";'}~

~ fY-..1f~~

JI.... &amp;-

D'~~/r~~

~I/P~ r;ro-A&gt;, F---' fM fl.-~ ~. ~~ ~
6CV-V-~'

Q5L)

rtp-v..~· ~~ j-r~/h..&lt;ZJ~~

. 2JOVJ l~~'

r'~r&lt;àzJ

-

�1 1 J-

~k )
') f'.J ~ll /t~!Jiv.-~:~

/1"3

�, 1

LI

(~JL uI.J h

t~If&lt;~ b'~

zt;;\-

r

~

---f'~~. ~~ r'~ · ~

{,.&lt;.&lt;-&lt;-~".._J-- t..:.-.r."~rv.. ~~ ~ (èQ.,.}r 'f;-' . P'd- ~~

t::t&lt;J ~ 1-r'!"

r&lt;

C&gt;-v-CL II&lt;~

b&lt;-~~ - ~

iJ&lt; - rd

?-' ~t..&lt;..UQ "~ /~ . &lt;:ZJ- ~

r-'- "" C&lt;-~ /ka.'
aU.M ,,"«L1 ~ fk?

/:-~0
uI

1.;;1:,,:

fk,

') , ~

~ . J~

@-1

~r&lt;~~ &amp;

~ /'
L

&amp;-

{?

(nA

rJi,e}f-&lt;AAJ 'r

&amp;i:Rt ~W~ ~.~

c'rv-..

JJ t;;;;;;:

j~.

~

'U tA..

/

~ ~

~ ) aJ:--4t f

;)..n,Jr-

n....

2A-O.J

A

1

pU dv&lt;w

~ Ç)~

~/
~ -~ .. ..a- ' ..
.~~ ~ ~ )

'

.

1... ~Jt-') ak 6~ &lt;Sl--1,

/r

Q ,A- &amp;..-.~ai
/

?

1

J
v&lt;-~~'r ~rÙù~

t)cn..&amp;- ;f ' 1Â~.,J:,
A- ('~ft;
V'- ~~
-, - ;1 .

r

~C4J ~~'"'

o&lt;-S&lt;z-t

1(~'

. .A~~

/r'r/hCA. A:oJ/'J~ ~

--

r~-di dkJ ry~ J ~6~ - ~

~~~. d: Cz-,~. I ·~. ~ frC &lt;l...j~1
I.e)- ~, ~
l
U
~
~ ~~
~ vt:'7. . .~·,tdLj
~t ~ ~~ ~ 1AP-Jt "'~ ~

Ir'

............~- ~~

'7~-- ~~~~

,

~

~~.

~~)

tf~-za: }kJ (J~'ëP-'

~~~~~ ' ~ ?-r~~

~~.

~~ . ~

~~
~ ~ fo-.r.f. ~ r'~

W~ t-1;N~~ ~

!!fi

CA

t

"

f

t1

~~/~r Â~~.~

&amp;.r~~ ~~~

~~ /.R.-..J ~ . C)~~~-tA-&lt;.~

ac(A,~

c9-JL/~l!J7

~, ~ ~ /0- ~~r;r'J;t;R. -~

A

-

f

~~SV~ _~~~tr r~rf~

/))sv .

g..

~ ~~L&lt;Z-J )~ ~ 11 ')/.-&lt;A-~

' ~.~ - ~r:~ } ~~~~~LJ-1

~

/.'~&lt;Ç';

~ 'iJXhu /~ tJ~~ 1~~

&amp;.,

-.{AG,....,

M

th

,/~~~ ttrr~ Q~

vz

r- ~c4.J. ~'r ~
f}.J1L' ~'Y-' t-('t' fIJ.u ~~ "'"77'
t '
~ ~~o-fir .t:.h~

(TL"

~ CJ~

-.~ ~ ~ ,d--\ J/'Q~ ~~~

~l"-ffi~ dL0~, ~~

&amp;!tw-rrl~ ~

rf-rr r~"'"

, ""'&lt;~ ~ ~ r

l .;

!~~r"'~~ d&lt;-~ 'j)~J

~,;z;&lt;' /.,&lt;-&lt;,,,.,...., L~ ~&amp;

1

./YI.vv---PA .$

~~
?d.,....;J-

~h~) r~7(JJ1 ~ ~/~~~~~:o. J

r-~~z-./r. ~, ~ 'l~_'-

�~I/~'
~ l~
~J'- ~

&lt;&gt;-L&lt;.

M~f~~--- ~&lt;hu

~~ . &lt;X~ ~~

'~ , ~ ~ Jp

r

''''''/:P-.I,

&lt;r"-/~

~~~-~/~~~~~

~=. ~~
f..9-J
&lt;L)

/v..d~ ·

/jIVL

'.

v-vJr.

j'-'. g..-,r

k,

~. ~ ~ ~

r~~1

"' .. ..

~ ~ ~~ ~~ c.+r ~l-~ 'J'-'--..J

�1 1 fi

7')

(7)
~
J LJ

/l
/J /
ta 'c/~:

J

[/L7T-

"", __ ---"_

~

U'

~

l/~-

r

A

~
_

q

-

Z/f/~ j?Cr~ ,1eA-~ ~~ "c!k cdfl;[ 9--i~ J
--r I~~&amp;-~Ek~

r

~

,-f
r:

J:J_,

-

~~

\

/ ..L.7r

~ '~~7

ï

c;g .

~1fo ~ &gt;r--~~~1 ~

?r

fWt·

&amp;:,
;J1~ ~~' ~~~~/~
al{{c.rv-I_' 62~ ~~ J~ ~~~

~b-

~7~~!~~~ ~Jf~~

t.-~1J;;c.Jt;

~ »c.
?

.k-[é..-

Ece;/~vv-..J

~ r , -k~ ~

r-' ~'.-'
. ~t.. t. '''J' fi: ~ c-I'-i'c" c/J.-..

�/2 /

pc&gt;? 1. ~'.I

1'",&lt;4-.

,.I;.1,Ao...J~ ~c~.aC

,ik,

~--jï;-c~ J~ a- =-..J}~1 t9-dl- tfav-&lt;.

CJ ,

') "" i/kw'/ "" ....

t. \

d ,(

cl

..

c~(.

--- ~

r~'" ,h~ rj&lt;P"'"1~.J; .

1

6rr.l. ~.

&lt;71'; /L"'J?Ul-

~"

(

C;{Yf1/~~~

l. . \.-'- (:'e

, {&lt;ni

co.

-

QA- ~ ~ r~r~

c~l,(",",eJ

. ({u-oJrV:&lt;

/! ~ ï

[,

k.

c ~f.' "'~r (e

'0 J....., j!-

.tJ

~

~ (~

4

/'

~1 ('&gt;"l'~a.,

~ ( t-J.
~~

1

(,1"0/1

.

(~~~--.Jt&gt;_ r{~.J ~~ ~6ln.. ~ ~ Yl~~L~

7J ' ' 4 crLA-iir
{~C:~f'

~L-~~

.....

9-0

/p.

r:- ~cM_l: r~r~/.r

b

l;

(&lt;JV'-' ~('J~J

~ '-"-~,-hA.~~ ~~

{~C~~"- .J..e1 ff\.-~' ~ J &lt;:~"1A.O-1 ~

t~ ~ ~. ~II' ~
1

CA-~1

1412.

;rL4~ r~

lJ~o/'L.-'-~J. J1.~ ct.--~"., ... V\.Vf ~9=-Î ~J

~t'tl' . L~_fLFcu.J7&gt;.4~.J d ~'-~ " d:c/~~ ~
7

Ill. . -----

la... "

6cn'-fl~ /A.-'-~, ~

r...J&amp; ..Jl:

:J..c-.

f~

} lAJLJ Gu Y. (~~

Lo..rl7.

~

&amp;

~

lk / .

iCA--v&lt;-t.":' U ,- ').P..J~

~

~ .• _ .

Eù-

é'.A...~)

~~'..J~.

•

~~a4..sz.1 ~ 6~~"··· .~

,

",~J ,;;:IL/~'r:~ ,,,,;j J'~~ J f
~.1 /r tt/'C ;t-Lf~)

.Â

/~~.

~~

~ ~""' /~

a l4

~~' / ~ ~ f"",- ~ 6 v-.. , ~ Q.c"'"tv- v-e .,) /

!h

C"- '1-"- 1

( '"

) 1'- i. ~ f

'-

~"Tf[ t9JZ1

0' (

~/f

-tel

&lt;:hrL, ',-il

r-

r ';-&gt; ~--~
/

lA.V

&lt;'&lt;l

l--..

r ' Ca" /i/::J

7&lt;....c/r-&lt;-C.

&gt;

&gt;~ .,.&lt;'h ~""

€A

T

Jl~~ y
J&lt;?.,

( fLtAJ

-&lt;-&lt;u

.)~
&lt;", ~

�•

fit-

/2.5

f~: !kdc'{;;.~"~,--.wJl ~/00 r&lt;-

/

./J-o.&gt;

~"':'oé,.

?:n. ~~ ~CJ\ /i,~~«L-~ rrl!~r~ 6b~ 8&lt;Lf
~z,vJ. ~ Cujh'Jè-'} r' ~ ~-:t: I~' ~ ~~,.,;,
,t- rr ~ r'.L, C~-t: 1.ufL~ t~
j

v&lt;-&lt;1

r"cI.&lt;r.-

:J:'

.~, ~"'" 'Ui,,,... ~&lt; J 7 ~~ ~

ILU~ ~ ~~~I I~f/ ~',-&lt;-&lt;9&lt;LlUZL'-~ ~ cy

Il''''!,,",, 7 ..... ~ /..~ t4,~U!4 ~ -'

I!~ .tf;:: ~ ~~" uf4. :hn v1 4z1 , G'"~ t;~ ~
I~~ /1f~ I~ ~r ~'t4 •• il
/

e'~~t7 '"'"'~~/rJl &amp;~.a-'-':~
.Je1 r~f . f.,q, jk~~~ . t- ? ~ ~ ~~-ti:1
~

~~ ~~bL ~~. ~J&lt;&gt;c­

tdL'

v.,)~ / /~, ~4A&lt;.r.A- ~~ """'~,

r:
~ l';-&lt;U/'~~~~r':~
r~~ .B':'·VH.~~, ~ ~J~
r
0-

~

~~

œ 1-

L4-c-~ -.....bf-

y

v- r

&amp;-e'&lt;"" f

h

c9L1

---· c,U-../ &amp;~.4~ 0--lBet-~~
1

/

_

~-tè..-rr , ~..A. t ~~.

.!~co~ ~

c7"

{'l.

1

Î Î'

,. ~ /

(~~ .~

'iJ-e.JJlCv'&gt;&lt;~I/"""aA, t..:.r~ e4,~ ~

~-1'CL. ) 01~:

~?u.Jj.f&lt;

r/.-wf~J.u

/ 10

1

f

/Ia.r,

ft."dL-~·~- /k, ~

~,"~ r'~ .~

t:L..-t'~ ~_~~, ~)
p~..1

«-.,

7~"
tJùz. (Oï.-VL~//~

~

ct, 1

J.: tL..,"'"-r . OZ~&lt; ~
&amp;~ ~ ~~ 7

.L~ /~.~~, à~lt. ?~:~~ ~. ~

�l ').."3

�,

t~'

te f i ~/t ~'ck1

;f;..~

(/'-4l..J

~ ~~,

J

~~ ~
(;' .... .,! o-Â-~ ~(tY ""-

[:; r')
~ J'~. d-r
r&lt;-

~)

Gtn/t- ~

/}'Lo-v-. 1

r

cvtr ~

d

ï. (1.. ~ L.

dl~ ~Ql.J

$4.,

y-~

~ CJ ~ ~-fb-~tMt.. ~

&amp;t/~~'~r~ ~~~~
d~ ~~~~~/~~ G-~~

~ ~v~

P'Vo0G

n

,J 1j

~ f~ ~r'~

v' ~~~

~c/::~/

~

/)'~ ~ . ~~ e,.,..~ k~6~

~ .

~ ç... ~tl~l/ 'J~J'~~

~/ ~v-/~~~ft:k,

; ~'7 ~ ~~ ~~194.J",
.

-

~'"'" r~

L

~ dr'-~~

(~~~~r~ ~~~
~

t2.....f

?~-&lt;~~Ù:-'~ ~

r:r.

-,.r-u -r&lt;Cc. ••

~ • .~

~ ~1~ ~~. ~ ./'"'-'~ ~
~f~&amp;', r
7
~~ ~
)

.,
If

lt

(/

t~~

&amp;-r~
~

kr

. .

f'" ~~/'~.

~ ~ ~",~l/.

ck?~·:"~ .

7

r

r

tf-

-L~
cc .....

P

,

j'cft..-K

~ /v-u. ~~~

~&lt;. "c~ ~

(r 1 yY'~, a+ &lt;'LC ~~.,

'/

/'~ k~

/

�7r G~
~ t~~

r~

/1.7

t'v,

~~ r~ C- .:~~

~ ~ J l/'-O~

&lt;f .(~

. :p-v--7;;~/~-t- uvr~

CM

jt~~ ~ rd-z,.o c7F-rl~ ,Â_
~~~~

'1_ ~c: tJi.~, ~

/j~ __

r---'

9":

~~ .~ ~ ~P:'~""'"

' dt v
-t_~~
/
ok ~oI'\!
v. / ,.u-o
--

_R"",~ .

t:d-

~~ 1

Ç)~ ~ . _~ ( ~

.

t

lA-&lt;J

~

J

~r~~V &lt;L~ 6~__1o.~~

P"''' ~"'-"'- . ~ . {'~t«-~ , 4f

J-t.,1L:;

r,~A--r t~.~~!~

,-0 g.LC~ ~~. ~ Lu...-i 111-&lt;40. . i i~. r.~
~~(~~ . .d-. JL,~&lt;-1;v... ~. ~~r--~

�1-&lt;-

n

" ' v( J~ ~c_c~~

t7J~ -;:;:

ck

o;fl -

~~ ;y-e~~û2-1. d /~ ~r ~rk'U

~ '-"" 1Ji::i)Yl-1::oi~,.,/".M.~ ~l '

r )

1 o.#-

y+ d l .

~

./)

d'cTYl-

G

l~-I Y:-.r)~&amp;- ( {~ ùV'l ~

0jJ~~' J t-L-~~r ~J~ ~
zJ}f tJ::L .
~ ro-:;
c/ ~-&amp;:i ( dt '/-&lt;-&lt;--.1 ~

r

r"'- r'

J. e$ ~~ r~

~~~~,

(ft~a.--:c.:.. d::- "'-'

'J;~~ 1~J-/~ ~~'-'U

tu r

r ../.~

&lt;.L/f

-O--V-- 1

r u.-,

ï---' &amp;.
Cr ~ I~ ';;:"~"'-"-'

r',). r

&amp;&lt;m";vJ'r

-bJ e

~

~ d~~~,' rr~
1

cV-C~

r

A-

~''Y' œ+ ~ _

;,(

/è-J~

CL{~

~

'&gt;'-'-' _'

fc---J1i

J&gt;~

~

~~

{~~

J)#

r

r

&amp;.,

~,J!-~J; Jk r~~f

/~/';'

~

r:::
1

~'~ ~~ ~~

~ {ft ( ~ . , (~ ~C.é'Q j1~~

Se--

C

v.

r

,9&lt;.-

~~.

. Î,..d ~ r

dv / V'-'ù

ih/':.JAi; / - , ~
L)-&lt;--'-

t...-rJ

~r

~ ./v--J ~~&lt;zvuûi:
,

1

-,vt..:.~, ~ ..PL

7?h ~ ~(~--­

r hA-d~,~ . /~ ~ -o-v--~ . ./~.Zhv-€~,

r'

'1...
'1.

;J~ ~

;,-)1
-

~~

(p.,

kh~~ ~ r 7"df.

f1P ~

~1 ~ :t 7

rd&lt;4 ,/~ ~'J~

cL; ,rÎ1~Jhuf ;VZ v-~...J-: !~ c(U ~~ {.,/P&lt;l
~ Je I/Vf,v ~ /~

r 'ft:j

Vt t -

~ , 7&lt;4 I UJL-J c..~

�/~ o

i1~ ~ ~ IL/rf1~ ~r ~
-Cdf.L

lr't~~i~ l1'-r

0 ~ ge~ 1
.

-

~c/7' b'-J/if~~

~

(

t~~ ' U 1 ~ 1 9~· ~ /r ~ ~'~

U; Î{~.

f

~~ ~~ - . ~ ~6l?/--&lt;' 1.9.

, d~

~ ,~ ~~~,/J-~r~ c

7'

t. f)~ .:
..+- 10-,19: ~ ,Czo,ï1' ~~
r~ ce t! .Pr-;r l~~7d ,~~~ -

'?"~ (~ ' ~( /'7J ".",.-p r~ b'&lt;.&gt;'e~,
9~ ~ ~ ~~~eu~r~c~

J ft,~~,' ~ . J~ ~' l~ ~ ~
~~~ _ ~~1A~~~,

t-

c/t' ~~

a.

OL&lt;.&lt;.

l.'O .... ~

~ ~ r~(

~rJ,-x~ ~~J~
:; ~ ~. ~. ~CA~ ~J r~~
~ ~)""",,)~~. fJ&lt;L, 'ft.-t..~-I ~r
/;;
.
c/.n ~ ~ 'IJO. ble: ;Dcu
~dd.

r

1:

Cu

c!cr0~11~/~ Ç)~ fJvt J;)~-r ­
l/l-'- f.;{

ft- /~ v~

?t~1. . . I..r-t~

11.M. t;
Jf- 7; ' ~

~~ ~ft.~~ ~

L~ t 6?3 /, t"Jrc~?

00«

~(' u ~ ,

~ ~ tEk.~/ ~ ~ ~ /~U4A. =:

r-&lt;-' ~éi

1

7~;) ~ ~~v-.:~

r '

~~I/~r ?r-'~ ~~r
~(
~e-1/VL~' I~ (J/J/t:-/
. i'
~ ~ ~' ",-1)rL1
c

",

f'V'-, iP:~ /~ ~~~r/~' kn. ~~1

rC W/.A-'-'f w~r c.rvJT-v-c~. ~ ~&lt;L~~

•

�1 .5'2

l

&lt;- "1/

C

,
L.LH."',q

J ~.UL.O rOI/ef/~cn-..
f

[~D e'L""-~iX

C)U

rcAfozLC~

C~~ /~1 Je-~_

ui1--cU&lt;!lft~ZvJ O&lt;.Vl (511 ~f~ / c.9-

t f'lft.U2A4-;

ï~

r;' Jfo1'

ÛA

&lt;-'-&lt;

g~ ~. !)V-r~-~..)·

~e.v---'L'

jo. ;Je c;. p.'&lt;fV.-&gt; -

r

~, f)~ 6~v~

.

7~ cM--

f'.J'rr~ JLA-J

/v.-

~/OI/~

~ //~~ ~ /}/VV! ~rcJ, ~74.ASL
v,, 1A-&lt;)

~J"-9-l L./~v-a-:.~

eA-~

Û4
~

f1;:;ru-p.

lk/~~t;~J ~~ r~{~ ~'*'r;~'~
t/v~J. AfC5LJt-,

r, ~. ~~_ ~ /. ~ev

9cn..Jt~ Ô7~b

.ff

I~l .e-€sL Cc--t-~,

..0:-

~r~ V'-~

r

&amp;J7: ~t- ~

~.
~ry~ t:~ d'V ~y-JZj,
1

1

~

- -

/._

{ 'cÀO'-IP1.

r

•

LA

G~W~ ~lJ~tM"~ p&lt;-~ ~r
{;1r(-

'o.J

r - '

j)-o... f..~~

~ !~~. ~~

~ ~A.i;;J~,~,'2
tJ---V~ ~ û~ ~c..&amp;~
tA

;;:r~

r

tA'3&lt;S0jJ,'(d'Ûq

eJZJ

CJ ~ ~~y~

6CA-~ t~'j. t7~~tR; ~~ I~' ut-

~'y'cN+- fi~ u-1 - r~ ..9-s&gt;-~'R ~.h.~&lt;U-v---]
o-v- c9&lt;..--

.v--t.

J

~ ~/~J:

,

~~ ~ d

1/L(.-1:
.

~~

~

~

_a-

~

.

~

~

. -~

t'J.~ ~

"'-

~

/"-

,...,&lt;~

t~vu~ . d-&lt;A-'-;k ~L&lt;&gt;-~{,f~~-G(/~/.

r::-rOJ~. ~7~~~
't~/,~i4:a:G::-)

&amp;;-

rf~ cc.Lk

r---

��1 ~

7

�.
7J ~~"-1"-'
,,,1&lt;.-u-

r---

~vrr~

~

l'-((C

r ~~~ ~
r , -' ~(', ~ /v-~ ~

r-o ~

li tf{.'ev.1l/'-&lt;-J

.

~rrc.-c4p· ~~~r~~
udf. r~/f'.J
~ ~;;

fi

fo&lt;&lt;ff1fi,

~)

~.

l7~

rr
t-.

ur l~ {;;:;;,

f/l-cr/~~'~h.

t1-tr' JJe--

~,_&lt;dJ - .§'.~'
•

'
CQ..

, 'f'O

p...

&amp;

~J

6%-.~t:- 8Ruc9.Ju /~ ~
:..o:.r· Jh.../).A- /~c/J.J
j

~
9~~· &amp;kh'~ ~
~~~ ~ tif,? 5}-~ é-~~~

c/.',) .9-e ;r;n-1.·c~l ",-c~ ~ OVVVh'~ -

(tif- V"'-' '~-r~J

r

1vf

,.....,~

?'jt,J-i:1.fi ~~, t-J
~( tu.j·~ r/~~'r
cR ;Lsz.. c trlA~.
)}~ œL1i2 ~Q.ûLJ.
•
~
tV ~ ~

-v-e

~.rLII~

. .
&amp;...,

7~

v7&lt;

('~~ ~
J.

&amp;. J ~ &amp; (.'1 ~'c4..J

~~~rja.,r
/
/~..e-v. ~

CSJJ ·~ ~

~ {~~J. &amp;..,d~~~6! J~

e:::~"

r--v

J

~~~ /~f .I..,..J./Z.c.&lt;..~

~ ~ ~~ ,

r

Ikhu-ltiR!

~&amp;:- ~ dLa/-.;c.,.

/$ ~
~ ( ).

eM ~ ~~ U2 j

-

:,{;

/;1--~

r

y-r,w .:v. -r~ s-J':

, c9-6

'f)~ 'j)l~ c7~' ~k~ ' 0-~h'~
~ (~

r:.~

__&amp;
9

&gt;

r;t

J ,~ ~ fl.-~) ~ .
I:t,
'-.J ~~~

)
r
/-0-b~

~ ~ ~ff.~

r

t
J

~~. ~ /.'- ;;""f ~';:;;' ~ f)~

Qt--V\~~Q:
•

9-« j.'G--&lt;

).

c&lt; &lt;.&lt;.«?(

.

~ l"'" JL ( ' ~ ~ 1A-fl..l/}..:!f
~
~
Lkj vA-&lt; .....
'L. 1

.--.. ùfl/V ~

�/1 ()

(lif d ~ r

~ cIut'.

e,r ~~ "'-k.

~~ ~&amp; J)~~ c9- ~ ~f~l
eJ- c/crv-l;L~..J 1 Î ~(P'1 ;:,~ ~ ~ /hAd ~ ~
lA.

Je

rj"""'dd.~,~ r---'''''' ~

-g1~- ~(1LAA./)L»~/~~ '&amp;/A~

~t~ ~ ~Jr\eAA~~~7 ~
~I
r"f?~. U--J ~~-1 ~. 1!-(x/
/. l.!
0'//

.

U,.'.

1.

e..VVVJ

~~. ~ ~ '),J ~ . /crvJf'
r--'

(]A.

~~L'~ k~ ~/'~ ~chlr
'd "'-' ,~f~rvrr
.d1 , /vvJt/.t=:&gt;
';J

?-t;~

.~

~ ~ ~. r'C~

~ r~' h· ClZ~ . ~ .

t/ ZM e;f~:;J1~~.

~

~

J

ahL

~~

r~-~

~ ~~-. ~../@:.I~ J~ LL-&lt;.~

./
c/- ~~J-u.~~
('-(t'JI

~~~~
~ c0,.;~ ~ ~ ~ ~

~.". &lt;c.lt7. ~ ~ ~ li?'

7/ .

c;)

1~ t.~/e{.

I?:J-:-r, . l'. V~\.Y'I

tZk

/4-~ ~

.sLL

pl

d~

"

~~.d~~

V~J~~~ ~

~

.

(lù ~r(e.4J ~ ~
.e~ 3-oJ ~ v0~ ~.

~

(--CJ

crtA..7

~ ~&lt;A
v--v ~ ~
f -. ,
,~

�drv;~~ d'0F~c!uf 1~'

/

?
W24J1-~

éd 'M&lt;Lf cd;

,

r.//'&lt;n--,.d) d

eu&gt;&lt;4

W",,-ft;:

=---r,,:;:f: , .!

r r: C1l~ r
)

~~

F/ifVt~'dvvvv1 .4t..J~,{u..~~'r--

~
{~/J
AC;:;; ~ r
Vvv
Uv -. ()' i f r~ ~ /V~ 7
.
rMcf.-d,
(~ ~ ~' t; cc ~M~
r_A-.:;:-",

-

fr',-..-

~ d ;P1~-1-f!~,/tJ ~(fP#-€""'i:r )e~~

8;-vecir)

r

6,M/iMJ
~ c.-/7~,~~~r-fi~::
d: ~ Cf..u..1
1:1 J~yelfLJtU.tVI ,~'t-J ~'&lt;fVv'--!J
,q~
+
r......
_ /1 /'
•
. ~ (}A:::; J.R.. f. }- .. ...:.dW
I/Y' 1/V'-' qj. t;;:e. ./ c-vv0 rCl! h
6'~ _ T-

0;

f

r~/J~
~~~ft:'{crI~_,fl·JU-t::' rMUf.-, :/,.1"
~CV\.00 ../;;.Cr1A~~ ~ ~tJj-51
1.

(p...

l'

rp:wJfj:

r'·,
"ff".Jbr'~' 'l"'~ r

J..J (~~

f.,.P.ti;..,J""

t&lt;.yUU

~~.e-v*~

6"~i!~
/""';.d;r, ~ -r~""'-' )d«ù:: -

r,-ecL'J ........J
,UJ/tde e vk Î

~uMJ~ . d:" r'j. ~ ~ C/"--~ . r~~
~ 0~ f}e4 1V2-f'"'.~1 . B-~1i.J.. ~ ~fJuvt- r c ~
YL~\ÂooLClJr~~ ~cN1 ~f.M ~1
Pl

(p1AA.

&lt;&gt;-v'-

&lt;-

(titctX

(Ivtt.

&amp;J'.

U:J

t"Cr

i

il 1

vJU

Ç}GA-V\1 (;v,r~A 'l~L~ C~

~ ~~ ~t,.".e~ G.r&gt;-,~~('fu-J· ..-&lt;-~

a

~

AcJlA •

~1 ~

~I ~ fiV~Î ~ ,

1M '

cn.o\.

&lt;2R- l4~"URA, ~~q-c.X ;~//~

re~ e;~' ~~.~ "'- ~ 1~!I~~ '
IJ#'-ctj ~ '-'

r

r- )Uu ~~ r- ~'--

;...-'-'d

C

yr ~~~.

fli-

Y/V'- ~

-ft;t .~ • c~
}t..'v-ec..ff;

OZ

~,

S-c./ __•

�/~f

17 ';

.1~ w

~ Z7/4

'j o-uA- ûu g

!lG~ ~

Ul/L&lt;.4.

cn$

0tc:~.-~(: ~ ~r~c~, 7~
/li 'I~C!ltû ~ ~~7J //'-'~ ~

~ ~, fl-&lt;-,fl~ ~1 ?-~/~ ~

r

!AM~J.&lt;:.. 6~

r

c~ ""J.w aL-~1 Jpl J,..J.

&lt;""-'

/~ . ~ ld--f ' d ~ ~ ~.

&amp;/Ç. CZA.J~ t«~
~~J, • /~~+- '))
t-, ~~
,01/\

~ )~ ~'1~

o-AAA

f~
t/lhL

~~
f)u,

U/l

j) rcnA:1

~.

al-

k

6'

eAA1 .

H

11~ 6..~; e'I-V-+ ~

~

~ cfc--, /~~ /

0;

0--0·

~~~

:.-(

~ I~

to..&lt;'Pk. '

tJ~ ~~~c~ .

�("'t.&lt;."-&lt;.12V{

v

l?J.' v-ec/G
,V-&gt;

ch·C.1!:t bl)1M~·.../
&lt;.rV-(

1---

~~ 3&lt;2-

tv..

5J ~

,.

~ !Ji:;;;;;,. '1/'~ J'7- èl ,'...ct; .1::

0~ ~ ~ dk~~ue4.

ry-e1/t-ec/tt~J - !~

ryt~j~

rtfl-J.

v/~

,V

~M~ ~

C:b... ck. ~~&lt;J A.

..-d_~ ~/( W.Ù~ ck,
M

~u

&gt;

-.:-

.;:

r

~~ MCA; d ~c.n.......:.. '

-:.na.
-t
..
e' /!;tzz.....;t ,./
d
L'

..2c..t;~

;;~ ...'Il(J

/---

r

r. ~'C4VJ

r,".~:~['.

G;.,.'&lt;ùJt-

~ r~ ~'\4lA-&lt;j/~'~ ~r'

~'

~~

«vi

b&lt;-~ cf'~

8--''f/'Jl.c.Pr.

/'0--/

ifA..

CJ2...'t&lt;..-J.

cx..ÛL&lt;..... )

~D r~c..{ ~, ~'to.~ d~
1

11~ 6~~ Cz-~VUl... ~c-"

/ ~ ~ r~ ~ ô!.'~--.J

/~ ~r' ~ r'~/ r~

M-C6&gt;_ ~

~

t&lt;-,-~ ~ tu 1Lo-~(Y~n r'~ c/'~

~ ~/J~"r:-r:/~ ~~~ ~
{o...r~f,aJ.- dT L~avrl'o-u./h.·&amp; ~ ~

()~ d J~. ~ (~ 11&lt;0) ~c..:.iA-.. ~ ~te-.,

r~ ~~i~k tJt-~ Ïb.~~
~ ~ J~-'t~ ~~ W
o- ,~~e.-'ZAI"

p-

6rfu~ .r

~

-= (.&lt;&gt;-v."tb,~---,

~~~9-~ b-t..:...\~
,/ J

tfJ /; 'V(. C/VVU- {

e-"r J ( p--,

t

.

~

(.

- /'

/ o....i...A.rvv

~1A-&lt;.-o..rc.. ~

,~

/ 1 Cl

(j2.-

f •

C~tA-Jl;)

c.k-

,,::;,.,-,?

VW~ ~f/~

.. _/A-

[) 0- ~ "

L.-r&lt;V"

~ ~

~ D~~ ~ec..bJ '.

ûlurt· r~' c~ Id......~

rû,';{ . ~ "'-

)

~ ~J-.C..~~

�c

V'

{

(.-

e..--,
.,

(J.vl~ éf M ~ ~ 9J~

,
.
tI
-;; r ~-----b&lt;-u.M'Gu c!k.- tAt-:''fA. ~
cvf ~

,(' z ~ ri

C&lt;.

"yrt-1U-&lt;A.-r
~/.-C--&lt;-J, 7~~
ç

,

c.&gt;-r..-...

/

~ C~ p~~~
1'~:'

~ 2J~ ~ [7tL-J~ ~r~C1.,· c:::: ~~/ r~

lP-~~/~~, [~-Mk~
!f.rtA-(!J'crtA- &amp;- {u..7W-~

}k / :

Ir

~C/w. ~ ~

~.

j~.~~6 ~- ~r~ ~cJ«'~
1

0*~ ?y~~

'

. J~

t2fV1;f-.

ed4: (/~

r "" ~? w""- rf~ r~
ft .n&gt;-YI-~ rtJ~ k~~j(~
c.c--

...-

/f

'~~~r~/~~
~

7~, "

·r~~'~~.at-~ ~

(?A~ /~'I 11..JL~
I ~ ,~-.

·/~/~Jkc:.~~

h

tf'

",.."./A--1

/~

c /rt;;..o
f~ fl.&amp;v. (J ~ tk.-zc.v&lt;&gt; /' /
1

ÛJ

( ~~~ij~j,&lt;&lt;&lt;bc /~/~ I~' r~~r'l~

t.. v-ef- /tM..

...L -&amp;

9 &lt;_

&gt;

/

/(/

b-

&amp; (/

&lt;H.-- l

~~"-U2.-&gt;
)

~ // ~'~ /~~~~
)

�/ -11

{JO

f?f,~

CA"/,,

,k.

'vJc.J'r"'--.J

"'

~ (!y~ ~~ pt. ;2

r

0

vl.

{~6r

fk--

t-Ù'U /

6~

~~Jl-U ~c~h d~ ~r7r-&lt;'~

Ik- ~

e t-

Zl~

~({~~c:.k-.~, ~

/J-c-

(~ ~

LM. ~ Ce,- ~~~

, 'if~j':r..:k ~

11-~te.-P ~r~~
j/hA-dJ

.=

~ r;b--v.... /;~ ~ Ik~

1

~~pv--Jn~ d~L.~~

~ · r~

1/'

7' ~~ ....;l~=

{~r~ ~~. ~~~ry~

e~ 1!~ '/~ /~ c::..

~~_ J-e- F ~ch.f

'JAJù

~ ~
•

~ ~ li&lt; T

•

d-~~~
----"'-'

.

--

~ -----

~r--~roJ.

z-...-

dcJ

-

~~~

�/-5 1- .

�/
,/I( YLc- J/

r

-

I-~

l~

r;t~~

7

t/ ; 11'~~

,!l~

éJ l/'..J &amp;6 ~dI: ;. ~ 'l.!~-' ~

"'/Ltf l,'L'I~ ~. ~/~. ~/~ ~ ~

l

~tl
~
~
~~
"' ~, J~ ~
~

{/t ,C J {

/J..1./
n

'il

7

CAA- "- /

/ ..

LiU

1'

cJ

. 1
t.AJ.A..

&lt;.

f.../ ~I

~p.,
fi

O'o-d'~lL

6- -

cLd

~

k-/~~/~~~~
c

7,!k / ",--..:rkt.

"

~~"'-1 ~--.ft. r

~~r

&lt;-4

&amp;-,~~

w'~r~~~
~ fo.-'y. foL /t- ~ck.{,
""'~ ~

Cwj

.

&lt;0"-

ch'
. ' '~",---.J~rr
r~~r:Y( &amp;~r,~
!k 'lN~~

&amp;.. ~~

r'(i

~
tfA..~ ~ ~~~~
y

(~~,~ ~9~ h~f)~

=--r

,k ~

~,"""fo-;.~J
aAA- 9-~
;}~J'X~( r:YN\.~~ ~~
j ;

l

~11;--:

p. ,CA..C

r

a.-..)

'

,.

e9--&lt;:.

t~'ekrJ.

!~ / '~

"'-'-'.&gt;

/

~~.

J
&lt;-t&lt;

~~r!::
y' j .
t.:~
-

r

j)JL. ~~~ ~~ /~Gvr~V'4.'

•

•

�,

(L

{rt 0 /

o

}

-é i

tf 1/"'~

,Le]

~J ~'1

rlJ.i

" ~!J.&lt;--J
'rlA'

.J-c...

td l~

rr ~

""'* r&lt;1~

cl

0c~ C~ 't--&lt;-~f', ~rLJ..
' ~ ~C-v1 &lt;;p. / 'vvJ w ~

~ /~rUvr, d--R ~ ~~.-

%,~,~./..&gt; ~~ ~

6""1 e..-

.

d~~~'

/7'"-.-

;:,

0.-

~

r9-uJ / '~r

~r­

!~ ~ ~~ /~ ~

;-v, ~

'p ;" ,1

d6~ rl..MJ'~~~

f~~~~~rr~r~
t~

v--'..;,(,

RA

~

/~r~;-Jr'r~ ~ ~ /~

!;t~~. t- ~ ~D~()ù'«A~'-'"
~...v&lt;-chALuJh·, ~, vvk-. cra~v ./ ~f
Mf-

~,n.ri.j.v 1~ ~ 6'

&lt;T'-- ""

••

_ }.k

j~ ~~ F~c..vfT ~ i.-t~· ~

(h..~~r-:- ra.~ ~~ /~

~j~ f)-CJ~I~~
;rrG-~ / ~ ~ ~ fA;;:,.jrll~(~~ ,5À

t1

b.~

�(

(.f- • i'~

~ tPr~ /~ ~
~u"'/~L;~ -&gt;-'kAl&lt;:...J, r ~'--&lt;.!~~ ~
(...J

0' " U

,

cdh&lt;.

CL-1+.

//'---'=-~ ~ r'..c, ~~

t!

/1

,

,

1~'V""lA..C-~ ~) ~~~~

r

I~'~ A..~ ok o~ 1 d'~'l-/J;

t ~:(?,

~ roM ~~~

/

~ ~

r'c-l

"'--.

~ ~ ~/ ~

.,

/'-~{.&lt;.e--tiJ-. ~~ ~ ~ ~~
fo~

~~~~~

Cf/ ~é-..rt-/6L ~ ~J ~
tV')' ~~ ~ ru.:...~~~~~-7

{L.{/~ A.~~&amp;-..,.., ~'jI"6"~~

C9--r'~ ~~ ~~ ~~y{lA.Sl-v',~

r;r.

....--hb... 'e-u. Gu d'~ ~

.. ~

h

;::-&lt;-&amp;~ :J'o-{, ~' ~~/~. ~ •• éu:z,:'::",J
!J&lt;-./~ ~ ~tYC ~A'"Cf!: ~ ~
/k&lt;L~ G-, ~"-"
~~
4~ ~~~ ~
~

r

A.-

4:-rw

(#&lt;"Vf

o~~
i~0

~ . &amp;-~
"jiŒ' S-e-tr~ ~ ~ &amp;-r
&lt;

7~ÛL-.l

8e.-r

.
~
~VV1
.//'
~IA---.//.~
~
J ~/~.;t,~.
.

~ir~ ~

d~~~~~

~ . ~ /wc ~. ~

~j~,

d-

r

o-u..

CA

~.t~~.

~~c/'~/"--J

.9-e.(~ ~ca~ ~ ~ ~UC:'.J,~hM:..
cf 4'~ ~ ~ ék.-~ ~ , ~;(/

\

t/ , ~ A-:.-/
~tYtA
{r~'~

iJe-J",....;.~ ~;~.~

�é ùA-r~

']1~_

fur ~- ~ ~J~
~ C;, h- %A.t4:7. ÔCT1-&lt;--r~~~

'7~ 9'~~~

1
JUu o.J&gt;~,

.l&lt;A,

#~

/

IJ'

Lb{.~ ~ ~
1

____

,

/",
~0-~.;tG(.. ~ ~ ~~~~

/~J~ ~ ~~; ;)-C~""C-&lt;.~L~~tq-~. ,r-~~
~ /19 ~~ ~, /- &lt;.r~ vi'. fl...,... CrY
IIp/,L.I t:d ù-T. ~~/

r

L -&lt;.

~v&lt;A- c~.,....".......J, 7 rJ.. . cj .

r

~ (0&lt;-/] , v-tH -

z..-." ..1,-3 '-r I?-

2/ffi~/t" ri f.l!v-;~lf..&amp; 1//
Cz,~--- • (IL 1--8 ,C&lt;.~;'1..J-~ ~ t.". ./ ' .
l' ....

4"

édte ~~/
~ J L é~' J

ou J

(/f0

I lCTu-J ~.-r

/J-x '

~u:i/Zyr:7 c~ ~ C~~~-'.L&lt;O&lt; ~

~'6fl.

tYU

L&lt;..c

~r ~~~

c~ I~ ~'''/~ ~ ("&lt;y~ Il, ~
)~t&gt;-&lt;-7

1//

,Je, c9rv-:!L~ ,da.~~ ~~

~()I
"- / .

r-/ .c-

4-

CAA-t//. ~

r

L-/~

6Z -

~~&lt;:~~~~
c~

..,(
/ l /L

F.

/'.
(p7

.

"---?=---?

l~ i~ ~

)

tf~ eL-V\~ ~ ~y-JW

~r~~~

(Ji av--.. f~ V&lt;-/G&lt;. ~.

_ ~ ~ 7sL&lt;~I;- .

/~( ~ ~7~'W . &amp;~t~/~' ~~-&lt;.~~

~~ /~{L~~~~

-L~ J~ fÀ-.--v-~

(b,

&lt;'A-~ r~

6~ v-~. ~0--~I!:"'~

t~~ ~I kCz...&lt;.A--v~ ~ ~

t ....

:...~~r Cz-r ~

JJ-e.-~ ~~ . ~ ~ r~ ~-~

.

/;)--A.t

,

~~l~~~ ~~

. :~ ~. ~ ~ ~ 1Illc~.A.-LAI'~

"/~~r.:./~ ~~r
:J~. ~
l' ?+~~ G...- 1;.... ~v &lt;~~ ..&lt;k.. 4&gt;-._p~ __~
7

�/, ) S

�J 6~~
tk
~

-;)

Z

~

1/'-:"1'

-;-~C~~'1.

~~""-. c-Q..&amp;C/~4W.
#

~ ~Q lX V'AI.

ci!; (:Z.,
_v....

~l ~ t/t.-~ I ~U"~/

1

lA-&lt;ù

V

~,tM~~ ~~I~ ~~/t~~
(}U.

/~!vff uê---t~,

~ch 4l~ cl- ~h: ~'.

ifv.

reù&lt;-&gt;

t/IA,

~ J.l/'.r(of.&lt;J..

,

.

C&lt;UJV'-

vc.Jt;o

J/'-~

~cyt1-~.&amp;V'-tl7- 6~tJ.J ;J-~ .. ~

r

. d:tJ:./f~

f~

V'SLOL

~ ,;~_~~q-&amp;1:6/~~rtô-~

1~ ;rd--i~~

- (~. o;A é'~ /ef vi"

.aV'

b~ ~~~ C~~~ o--~ ~
af,f--

0-

~ &amp;~ Cu.-~

J-ec~ ?~-

~~-~~

/lJ.

(j t.P-.1-? 0"-.9---'

0

.

~~~ ~
~6:A.;) Ch.érv.

.

.~

'

(/&lt;.

-? (f'C/'&lt;A..~'tL.-aJt--

/dA!2fL

~:r--&lt;J ~/

)

rtv;f~rt:o~:VL~

t

•

6'L!'--r~&amp;~' QJ:-r~rp~rl
~ - q~ c/u&lt;--Jr" ~~

,d

!&amp;d3J

~

8-vJ

~

t?

~

r

-

~

/vv:J

,/r;.-&lt;A-0 ~~. ~~ ~ ~~.

tA~ ~ ~ ~-~

r:X 7

~ (fcrv-f~ V'-t&lt;r rJ~

-

J~~~

.:.1 ~J~~

Gu ~

f ~&lt;su dt-~.

d~ ~ /1'&lt;/1~-

--d: ~v-J

~.fd'V'- ~C5ù

e---~~f~/~~

-t.-{

('c~ tP-' ~~r. /&gt;'-~ ~~I'

&lt;

.s.er

(:~è1 d-1fu~. .9-u-/e:, ~ ;:g~ ~~
ck~Y czk I~ Csv t!~, I~~~ ~~ ~

h11 csv J'e.t.-&lt;-/~ 0

e/'-rA.

~Jj~~l"&lt;J hq&amp;f.

�dir)'
)

: /~J

'JiArvW k Cf)~/~.~

~

6~Rv4~~R-~UJ~:L~'r~

Îr-o h'C--t~r~ r ~ ?

,-'t-71JLJ

("I..~

r

CMl btè u..t;()/Ir&lt;b

if- é([~

f cTtA--J Û--1

Jc/) rn.~

b'~ ~cr-~

~"'-" ~ ~-, .

G-~rvt-JJ-~

J~/h~G&lt;JtAP'r'0vt. ~~

0~Tt"- J "' . . -&lt;.-:Qr-v... [-fL~ J &lt;!J/~ chGLJJ -' 7.1.~J ~-'

'!

• '/

J

LV {.,(.

&lt;1. C

() L4-'uJh

4 rol
{o.-./' C/lI'CA- cJ'-'ù V.) "'~

r/&lt;rï

h'\A/} (V'0f{L~~,

U'-l~1..J1- lkl'V'-7 ftwk~J I~":( ~r&lt;A:1

( ll[~ iJ-eft-. . c. h-u-~ (~1

r",,"GC1

~J«.

CI../V--.)..

1k-r

~te/IA.,L~

l--(À~ (CAJC.,IL&gt; 7-.A.&lt;u Gv '(i--J~lQ.N-tJ. ('Y\sl.-~- ~GV/

Ev-. ~

11\A&amp;1A-C~, r~c..Ç..r /.:.f.CM- e~· ~~IA

r;.. . (~QJ

If7

~&lt;wf-~~wtr'r uJ.~~C-~r

r

/

N"fï./C/lAA-~ V\.-uA'~-~l/'{/~
v:..iz"'p ~tJ- ï o-v.-J ./o-'lA. A ~ »&lt;"-.J
(l'-LC.AA-

'LuTa.~f ;j ~f'I: e..- f'c~,

lu.-

~&amp;.... ~ chrl~

'v

d

fih') f".-4r:1

"'J ",-(~ ~

Idv&lt;- ~~·cJ.- b"J'.k~ ~'J~ ~~.ei-

(G&amp;-&gt; .

v,«b

/

{~).

Lù

t'...-r

fiz

.

r7~~ 1'lA..&lt;~ ,~~

r~/~~

r~UU{1.ASLJ l-"( Q/~

(~;;:;;"Jv..cf~~ ,~~

Or--&amp;

f ~.tAL-O-~. Î~~' (f.rtM:

~

1.ut.,,-e&lt;"-YTA~ ~ ~~ ~6~-(Q; L~ ' ~

&lt;l~(~J~r~'Co/~' ~~ 1 2S~, ~~:&gt;
d7'/,-- IL~' h)~ ~~t..AJ.. ~7'V'---t-V--C.7 ~ c~.
P.

j2/VlA. ~

lA

"U--vt

C&lt;-~

rie; ûvJr) L{~ 7~1r'(JL/'.J

("

&lt;&gt;-u--r

dé ~~

L"-&lt;'~ ~ ~ ~~ tlU "'~ '/ ~ &amp;r~b-~

r

CV1

C.J; {]rr1ir

d

è./~

LI. •

/('1OTv&lt;cJ.sL(~~

' ('-~TAQ. ,(~" ruo-Jz;.U1

r~ (~~ ~~ d-TAk~

~{~ ~~ (e~;];;~ J..e

~

'.

G.4.li:~ ôS~ l&amp;v-v.- JutA 6u-v---F·.h~ 1~' cÀ
t-/&lt;:~

i&amp;C~1AA4., e111T~

L~~C~~~/

r

/v-J

�{v

ev.-

fp-J

~ ~tf-i 2:.r-0 ~ rfr~-':"

rfk-. ru-J G/} r~&lt;J

bÙ4. /~

~~~ ~ ~ ~.

Cef1~~..Jr ~a:;;è ~ ~ .. d &amp;..., a~&lt;,
r~avf. ~~. 1~~r.J4 r~rP,'fL? d-. ~,;
('fi&lt;d,.....,.., {;.. .~èo-.~ J." f'~~

r~0 0JA
d:: !k ~
jto-zvt

'7~J 6y
~ ~ ~Ce. ~~

irl'eV

(l'--JC,.-Zv-e4

j1~~'; ,4t tu

IlwJ~ ~I

j~~~; r'~~-

r'"

d~~ 'J~ J~

M

t:/.u-.lveœJ~Cf. /~~

qp.

-d ~~~ .&lt;k"

/

&amp;-,

CA--~J, ~G&amp;,_

[/3 Wh~j&lt;~J ~--&amp;(j~

u~:::,-~....,vr "V"~f ~ ~r .9.Jù L&lt;.~?-,

J-&amp;; -AMJA ~lJ."t- ~~'~r~

&amp;..

jÔ'Jr;::
{ ,pt.

~ F
J~ b1&lt;~éPv~

ct;.-t=,

~

r&gt;-"'-o

&amp;.

r

(r. );

/&lt;rL&lt;-1

~

&gt;

«7

~..&amp;.fM~

~ ~! (}-u.. ~ ~ ikt.·~ ~
rrvcRJ};4-~, .0~&gt;-&lt;A~ ,Ik, f"u'd:;r &lt;if-

r-c~ ge./~ ~~ .
k
If .

Ce. ')

d

c~.~

~ et:r.e [l/JieueJ.-- {~ ~

~ f"o.-J

~

/ ~

r

CfUvJ .

�(7 1

Cf c/ c;J cl y~ ~

c~ t~J ~ ~.~ 'lo-tr--l9J
sr ~~ ~' u--J 1&lt; ~ r . f t &amp; - . L 4 ' - /

, ~~. }HAr~~&lt;V~1 Co~.. t~ ~

~,
. ~~ SMrr"~
f;j ~~~~ 0&gt;'&lt;
. ""'~

J

~~

et'

/f ~

~~ r

r. ~ ab- ~

'1;u.1i1 . .d ~ g.c~(),

~"""

~J.;;&lt;&gt;j,

.~

~c..6uv-JU~.$c-,
(IJ~~r ?~·r
~
",..Jo

r
~~, ~ ~,'~ ?&lt;-. v.--JO~ ) ~ ~.O(l
udb-6~"

/; ~ ~ ~)~ _.~~

b~~ j '1";' fbh""':"r-" '1~ t/--.

/ /~~ . g..! 'iJ....;JI-6~
ftFuLLu-

M~ 6'"""t-~

c-. r t-r'J.
~ ~ - ' . -e-/.-.J. ,:rv.-

~ r~

1"'-' ,9....,
, ~. ve/~

r

~"...;..,..:, ~

r

e--

ab ?I1-~.J-F'
'r:--'
~~ /JA./~
_tfWJ ;v..~flfi4 ~.8e-/
6k

r'JALI
~~--' r ~ J.n-k
~
~' .i~'T'a, Cu ~ ....:-";"t;,...
CM

o-v--

,9-.&lt;."

-4 .

V'-&lt;J ~ V&lt;A

•

.

~b-.v1

1 ...rf.
~..,.

~

CJV1

~ ~-?:""""'CI2j

�/;'1-

-~

- -

�l'I-}

[1/'-

~~ t~C;v.d ~()~ ~~

/0't 6

~ {v !&lt;--~~~ 7Î/~ ~ ,zu~ G&lt;}-~

3:~~~~~ $k~
r~ I.~ ~ ~UV1

.9.u

~ / ({ChA-d0l-~

~·~fi~/~~/~un-..
~~ er~ ~~' C;1;~(u_ 'r&lt;,,1;(~

W

t,

~
~

.~ ~i~ ~&amp;6~

e-t;-

~~ ~~iJr&lt;G~'J;v=r...~~·~ ~~~

~f ~ 8~ ~~r~' 1
rte 4.(.
//lA-

~. ~.
~ û VlA oc.-- • ,JL

f%-r·~~L~ ~~r~~";'

# /. ~}kr ~ -'?-.r~~fv; ~

J~ ~~~~~r~/~~
~ &amp;:ft;;:1t- \ d 7' ~'&amp;- ~Id-. ~.~ ~
1

~C$M

~-

lA---7,~~
/~

1

1

J'

1

r~~~

~ ~

(,A..-v-

(

fi

CI-v'~.,...o.... ~~

~ 1'- .
1 • r&lt;..J

)1,~ ~Co. ;)~f~ 6~ «-tAJ

/~~6~~~~
~. /~~/I"-C2-J/~r~c~J

uor

~~
(\--&lt;t-J

r~·~· ~~~ ~
.

--

~ ~ ~. ~

fi~ /~~ I~ ~~r~

g..v
.

»-&lt;-1

~A' Ûu~~h&lt;
•

6~eX'

1

.~~

�r /

7-8-~ éc.c-z.v..~

L

e;t-

&lt;x.c~... ~'tê-z..1. ai

~

fl&lt;-P~~ &amp;--7 rk~ ~J~

i~ck~(/.

r

$V

v/(

~

~~

chn-'~~ /~.k

, - ~ ~~ rc/~ ~~

C/ZA.~ V+-~~~~~~

J~ ~~~lltr-~ r-~J1~~
~ ~. 6~ B-4 j/IA.--.~~. c.4!~~
~~~.~

J~ A~ r~' ~ ~ ~~~

;A;.~

~(ft-'1

/

~c!h'~ .~ t~~

I~ ~r~~;Z~ l~,

~ ;v,~~ ~~~;. ~ ~~/~
Ô"M

J-v&lt;-

1zv. &amp;..t, ~ ~ ~.,./~

? &amp;.L..Ô~ /?"-d~ F- ~

~
)2J

[P'

r;

-

CA-

~rl§:· ~ dtu.~

d.

~

_

-

1"&amp;-

~VLJ (:~~~('I.

~~-(~

~~~~~~~;)/~I ~

el- ~ ~

fv,..

r

~vLfr.

~

d-

~

.fk 7o&lt;tta, ~

~Cu~/~

el- LTZA-pt4.. .-;;;~ r(,~ ~ChA ;;)o~tf~i~Ck)

~'~~ +y~ ~~ ,-10/;1'
~~~ ~ ~r~~(~e;y-e,~~/~Uv ~rw:.:9c-Cu/~

~

~L ~ ~ç~ ~~D~tv .. ~~

e4A.~· ~~~97 ~ ~~W~~:J~

�~

/.&gt;

? W'r"-- Tu Ile ye [;-;:;t7' )...6&gt;. v-e~-Gi : &lt;--i- /IL' f ~-c.",...
t~-rtC~·e-v&lt; t ~.JI-, Le [&lt;lu....... ,{ c'k., . -1!4 ~ &lt;2A I~~
Co

Cl.fVL/~~

cie- vJ7
&amp;1

1

ef

~r,,/(Q·

y~ -t;;...;. v&amp;f(

' 7,

L

&amp;ï~ d~t'e/f

-r?Jû,

r:-.. {~

-r

CtL&gt;

. J,A.;',L

~

(A-,Jit;:~f ~f- {",.. c~1:A. ~~~ ~oLJ ~ ~ ~9Q 4

~1-V-~~ Îa..-vJI - ~Uù d~ ~ fi ~

(hJ~ .ge-th-vJ~~ /0-7.4~rrtl'~f~
(/~,J)-- V

.:'L

do-

~aL. ~

vP-

yr

k~J

' r~~~ ~~ (t~~&lt;-:; C~V'--'~-rt;;vJf~
~,~' ~

({l'ft2J.,.,Jt-

V

a, C~~~Ol/1 ~-.J~ ~/r~

""-./

éu- ~~~~ ~ /~'rh~ Î~r)~Uz..
~ 6-L.-~1

~ /t-~" r~

r

x::
-

~~ .:tf)~

_~ ~I"

(f~~~ùV

~~-;r7 ~

/~~

r

cr~~&lt;'~

~-d' ~~VLota~,-:t

'/~ r'~ /~ ~~.J'~

Lu...

C[v ir4-' ~- ~
~'- t- !I~f;;.~
y

~ ~ 4-.zp-;;-J 0- ""{,,"

""'.&lt;......

_../~

CA--J;~~

r

. J--

r

()1rt."'I/J~· rfr~

v-e ~ ~ ~ Gufck-é..~·"';'1 c' ,,~~.t::~

li ~ Vf ~ (J.~f/'--j.sLJ

. .~ - ~ rt.'

ICA#;
ft-.cv

r

r

:;'u

fnA

~

au

r

)]...v
dU

~~AtA-~~

4',1. l!.A...A'l'-1

6:::rru--k t.J .

J (

~ &amp;4

;-vvr-..fM .h..

f7''''' ...~t.,
~ {~
•

...

fJ- .

�1

18/

(J,c..r

'!"r (e/ I &lt;--e lA~]/l-~1

l''-~J

11-~ 1/1.: 11 ·crtA.-e1 J" ct. tA-?'

t

v~&lt;--. /c~
. .6~-:M:t (~I!"'~
.
, , ( lAA.ûuJ
1

(Pv/~. 'J~~ k(CL'~ (CI'1~Fr

I~

t5u ~71-V{ /~~- ~d~ ~r~~'

, 1J l-fi-{//
) -z..L,

t'

lIeéL4&lt;!-~ ~ ~v-et-JP~

~'UL-1

.A-~"

/~

~ c.è.4..e

~&lt;v 7"'-'-' [ , I)-û.·~·
&lt;hl ~ ~ ~~

;).,...,4:(

"t uLO"h..

/~e-pr

.h.{~ ~

.

J;;

~~ ~..&amp;-r

",h -

'

C;" · ~~aL/· ~~tA6&amp;t.~~

Â ~1.~,

érb
.

.J (!A

/"

~~

{/JI
"

/~/

.

4./1'

1

~.RAA

(.

~ ~/, ~tAAI:-

}...vfl-:-

~
1

~

04..AA

.

~

6~' s..S.

A-~

. if~

6~

-

CfA

C-&gt;

d-t.7

;lA ;; /~ ~~ , L_ ~&amp;- ~'~
1;r.w. / ~ .
fAIf ~ &lt;A/ c.n-A r.• .;:&lt;L,

ter r

~~ . . _ ~. lM~~
~ ~

0'-

r

~ ~7rt:....6~ (fZ.J/~

vJ~J)v /~
/-

j

.

J/V't

ce ) - ~

-1/1
lJ(..LJ

IcrIA

. o!k~. OL~;1~14~
d
/
J . ~'lA- t.-- (j~ ~ ~:J-q.

~ ~ rtM'a~'ri~ ~~4/

dj~ ~~))&lt;.., - rJ~~·· /~~~-l-~

t~ ~. ~;J7P&gt;-~ 7~"··~ ~
_~

))~

e-tA.~ /~,~

~èL-~~~ ~ J)~-,/

eSl-....

~

~~~

����/
G_ .

Ac.,-

iT....-~

M'
.

/J,

' {/f.

~

1

.......r--'-'
~
{pif,]/V'V
&lt;
/-(/]-~J ~

~~ ~ fo-h~
~

...di- q~ ~ /l:;ts

,
}/'-

~

~ ;,,-Lv0
{/ '

~,~/tYlA-J

C/V'-/

c/'V'-J

•

C ' JP7 /v-~ r'
J f ~ d~f ~/ZA~- ~

~

f

(-

__

~C1A-

. j~~ ~ . f&amp;~ 6~

_of'~ ÔdR ~ ~
~

/1

~&amp;i-Â.tf1 ~. ~~~
~~
..,
CJL

..-l

c/o-l/V

r'î/'-t~1~C tllA"- 6L-eJb-

��7 - ..1
c;r-"L '

;/V
,

-)

;t.Lrt;.~

'__uL./,~"'"
If

~ J-~&lt;L~

)J)...e("t.~{. - ~ ~

1
./

LL-J;f

.

/'- '

~ ~~I~

~~I &amp;v.J Ô~

&amp;-r

~~ ~ -

Cl

k!A

(.

j;t.-ZD- ceUt

~. 7 h &lt;.'~ f)&lt;J ~.d. ~ ~

r~ ~ ~~,O?'r' /u.A ~ r-e~ ~.C,t;LcL
~ A v0~
~-p;Q/&lt;.-,-.fJ0fbhy~

r

~ r-e-~ /~~
/661· ftWt-~
~ 0~Z~ ~

/J ~ ~, r' '
1f)_~~1~

~ LJi!(Lj1.

!~~I:/ ~ '/ ~~' ~

/b(J/J •

~\J '-'

~ ~ ~ ~ 1f.&gt;vo

. '

«) e/f

.&amp;--

r:

·

(f '-""

~ 'l.~
/..MJt-~t-raJ~_c#
~ J~ ~ I~~ f~ -h~

r=-"

.

(). ,
1viA. a2/J. doO-t..~/.
n

. - Â-!9
. cr&lt;AAf/ ~ k-.: lEi
d.cn~,·z.Aj/
.
1
.

0-1;' ~UL&gt;~ ~./~. ,~CCk. v-e.~ ~ ~y---'
~

Jcrd:;--

/,uVlU. ~ o~r if~.

rV'-.../

~. f~ v---J~r~ I~r ~ fkv&gt;-~
{tlf'l'

'J~r~

, 4 $W.

r~ t'c.....-~ (66,

~ ~r~­

~~&amp;.- /:' (J~~~

~vJT-.. ~~ LM-to. I~-ts:,

l 061&gt;. ~uVt--:

e-v..

t/~i..

~;;. ~/~ ~. é~
L~r ~l66G.~~~~?
/l

c..~

ë:f{

.

./:.r/ j,.~ &amp;.,. ~~ ~~ ~.r-/_ eA1-

r

L~ (1
7/"'~'
f
i.
~.v-QP- ~~ 6~rzv.·~, ~~ r;)~ ~

rf~ /J-M c'T~' L~ ~~~ J~ ___.
a...~

llrv ~~~ . ~ ~. ~h/.An-.

�(~' ."ù!' "-{"" u..1

fl.( cu/&amp;.

- (~ (J{'W .

i;;rV'-

k1 C/~v-V/,/~

rv',

&lt;-0..&amp;

r

doVi-.Jl&lt;-()AJl

,lb

/'~ ~ ""'-

LR-J1~j~ &amp; h-r 'l.N(....;;;,.

-

7~~~

~~~&lt; ~~. ~~'~t'""7

rlL. ~,.,:" ~
~;r~ ~'r"""~'&lt;'&lt;1 ~~~. J~ ~

--d-~r'7~' e;?ù'rhr

; ; : 9;;' ~ ~ v-e-t

•

ge,.,

fL.u-e",""""

Jk.

~:. :""'.... "..

~6~1 11;:~· ~6éL-V4J ·~.~~~k~,~

UêrF

-t~,." ~~e.v+. &lt;V ,~~ ~C2.
joUV {b, ~MI ~~~"kbz--~~~

~ ~~ÙL~ Jkt{lvhr~ ~~ f!ry~,,~
..-,J-'Vl

h

1J;tC!AFj

lo-J

r

f"

l/'f"d:/f,

~.k!J y-&lt;7'-~ - e.f ~~. Il~"~~

~J Jt~. (J'&amp;v..(:'J. '"

/" .)

L'

~7

~,

,H r&amp;YI: '

~rH""..fr k

=,c:. ~

r""

di

~

pi../,.Aù

~f{puv (AAf~ ~~.J ./;/1.. ,,,!

;&lt;'1""

~::S'

cf: "'; {f,zu.-d.

J? {{/lA ~ ~ r
~,~. ~/
r}:~' J'-'v-~! l'~cre~'~ .
I-"'~ '~ t:,.,rvl-; &lt;nA-'/~"-~~
~c! J tIld-;y~c~ f~ o--v---8"

o&lt;-ëlk.

(l

a.~ _~ ~

l\.AC~J~~J." L~~ ~f:.r:;""C~ Jr-12~~.
d1id· e# ~ ~ ,/;~'7~ .
/ -9~-~~~
/

l~J

cR; "

&amp;U''Û~7~;6Y~.J:~
r/A.rlA.~'

/1

r~""

~

')

����;f~
ccgfo

~

~. ~ ~c.-,·r~~.J
.~

/crvu

11-~ Iô-~

fJe--&gt;

vJvu-v-oJ,

~)rC~ &amp;rz.-;~.

~yJ-~ l/L~rr/~
~ 6~' 1/'-7 P-~

" ~~r~~/~
(0-(J /~ . ~ · (~/~6Cfl-rfe-1/~
tt -.

~.

{v ~~ ~

o---v-

~~rVt-~rv-l'bt·~,;;:;:--

~

/U'-V

ÛL

~. 't'7"-',

~~~. JlI1~.
jlL A&lt;

1::.

:r

NcJI

a:~

rN't-r

- --

6. .

~ ~/~~ /~/~1-~.

~.-tX .7 ....:(Q
o

f}M

ffo .,. . ~~

G'k.

~ ~- ~

~ r~U'&lt;4

.

&amp;H

~'r

df.:~ . /."~~

./?~ 'f~~ 5~W. ~ ~

r~-U-VLJ)Ù . ~~ .~~ ~À·~. o..t:-~~. ~-

r~'
7;~ ~

/"'

~~~cJ. CJL,1~ r'~ o~~

~ t.-f.ttvr. .tn:-~~

~~.~~-

&amp;-

61&amp;-· '" dL ~7

P

I-&lt;À-~ÛJ

c.....J.M.d-..·fU4. .

C -, ... vf-~

6~· ~ ~~ Lell7- ~ 't/I-r#: ~~

~6CJV'/tr! J)~ 7Yr' ~. ~rï~'
tf~r al- ~-;'::;'N~ ~ (l0~&lt;L...

'

1~v.-~. J-ù~.

9

71f

V'-~

,{&lt;Z-.J

tz/71 ~~ /"-'2~. ~ ~

.

.

~p

)-v..

~~ !ku ~ ......~ 1 .

~~r~~·6;?~ {/]hA...'J-~

?=:~""'). 'I~ ,~ .... 1 /..J, ~. ~./'~
~

~ c-'-~~ ~ /~ ~éck..A.~,

�1

1
1
1

1
1
1
1

�•

~u~,

1

~o.
'o-v---"

-Li..

~

tA

[.{,4.1."- {

tAù

Y"'-~ ~ ~,,~/
/ '

;ft. dtZ'l/&lt;- J1
fil

r

jU~

.

l~

l'

'

e

1

j/-~&lt;.J ""

~d
,
&lt;-L~&lt;

//

iL

0'--&lt;--'

.1-ft-

J{)

~. ~f~~ ~-C--t.~

V1

} ..... «-

A

/'

(~/ûVfA.

v(~ t'L~UI

(t:-&lt;-J - ,/'v-z /1--~ "-e--,

?r{k" - d
t7

7 ~

o.

• C ..

.

-A-_

6&lt;-&lt;-&lt;4O'J&lt;./f

ô.--' ,..-v-e.~~

~(~ùU ~~

fl-,-S. mz:...~1 ';"~
1.-'-

c7i S v....tS'

(L&lt;cr....,-,

-

6-~&lt;-LJ-e '/~~ (Ù 1/ /&lt;.- ~cJ

jl-b~. ~f'~~~r~6~~~
V&lt;~ rr'~ J~~ 7~ &amp;,.5!-.

7!t&gt;-tt- ~ IV~~ ~[Q1~~

1~

'j._~ ()~ . r/~.-:.;;;:-...eJt ~ . J ....
{-téL&lt;--~J , ~. ~C~_ ~é)~J; ~r7F--z:J &amp;.- 7
f)-'[ tv ~, ~ (Zu!l-tt::;:7A
e.P (lu
~ /:~.

r

h~ ~&lt;1:L:A-p.~ ~ r~~~'-'

8-&lt;-&gt;

-r .a-.-~. ~r. ~ &amp;,~--.q

&amp; {o-v-IP
~T-'-'~
~ ~_

cl-..

Q/&lt;.A-

~ ~ ~6"'" ~ 7~

~. J- ~ ~ N-? ./'~~....

r~ O--&lt;-~~ . ~&lt;

v~~ ~/~/~r~rj ~~
1

lfZPV1 1
..

l

,

~. /Z~~·7rA/l.fJb

,~~CJL~ r/i.'~

L

z.Jt:- d7t-vil ~ '-"--'

-

r&amp;" rr::kLA-~

1~~.Ije~- .)-tA-J-r~~· ~J- ~'1~I.A47,
''}A.e~~

~

J

l' .-ûc~;:;::;:

--./

3-et~&lt;~ /lL1~ ...e'1A.'J~J~

6d..-~~c-~~~.~ Ôo-c_l~cbxe~.

,~ ""- G;"..-....~~cl. 6'~ ~ J&lt;Î~- 6:h.-J~·

6~ /~ /v..~~. nl~~~/~
!~.~ l~f~J~~~~~

��fi.. ( 1

q;~'L'3~ ~

I?!J'j
~ ~ ~~ ~

A-,/~ ('-~ "'"
'7/"UV

(/~q(UL...._ ~

~.~~~ ~&amp;$,~~~t?}.~~ev-.,.
Il . •

/A~~

vvvt.p"'v - - -

~

fa-, ~br;

r-v-è.. rk&lt;

IL
1/-'

ljJ2/f -

~

•

V&lt;-'L-(~ r

~

~~-r ~ ~~~&lt;.&lt;--

'

~

~~~\~r~'
~~ œffi.. ~~ tl -~

cv ~~ r/~' 4'~r v-~-h~
~l~ ~rf~~+~ ~~
cl

~ ~.

~~

CyPr~·",u

r

v../V"""-r

P-

~~ ~cJ; ~~,
~A~ ~

&amp;.- fJ

/-'-~u .. "" ~fl..-.~..9....,

~ t~«.4~ ~~ ~1{'6g

,~&amp;r ~ /~~_~~~J
!.

~r ~A~

.

~ ~(/~tÂc..H
~dc:JlA~

. ~r

_

~./~/~tu
/

~ ~tJ-ILt~-~

vvf e.,..~ ~/)

rf

~~}l-' ~ ~~Ik..~r~ ­
~~ /~ ~ ~'~.vQ..J

L .9~ ;?,~-/-J~ "~~~
~' ~

tV1A-.

'l.I~. ~4'~~ ~~

~r~d'~~/

~ J~~v&lt;-~ ~./~ 0 J~
P'

•

7 7,~ /~
UZA

(_~V ~ J~ ~

~;J~~ Cvr~ ~-d~'/~~.A-"'-~,
{L..ttx. ~ ~

u&lt;:YV-?(,-~ 'J~ 6!..~

�Y{)(Y]r~"'"

/

J-V?,

~r'~c/I...v Jd'~

1~~~6~~~~~

~~~~r ~/:'~.~ ~.~~.

f/cTV'--~ ~~ ~~ ~1lsl../c...:h~
'}7~1--Cv.-- ~~ e..,y{-~ l~ ~~ Cq

- ~.~ ~'!~~~~.J-~

,? ([~ fq,~ V;~ ""'~?:;, ~~
~ ~~ {!/JÂ"~ ~U ~~~
/"

jL~~~
~~~

~

CA

~D~ ~(/~. ( 67 V.

~r/~~ fk-, ~~J$3-~-e./

if-» -r&amp;: r/~

&amp;-u- t.;~êeJ-: dL&gt;-&gt; ~!t-.
~

{ «...

~- éh--&amp;

_ c.-t~ -lJr?I'.e.:

- ~~~~~~
~--fAA-

""\
- (jV-/f Co- cJ~

p-J ~

'Vv&lt;./.~~~~

~~~

cv-e~c. 2J l~ ~.d /~~~.

l&amp;~ ~

(,.J.

T'.)

·

&amp;-.I~""'-'

' ~L~~~ ~~~
,~ &lt;Y-'&lt;~ At;
~. ~::---)

F

~~-6t:~~ cSLu~. ~Üu...:~~~,
~~~~~r.(:C~

r&lt;b

~~vJ ./~ tv.-/'\A.~~~.~~~~

.. ++

I~ ~
~

Û-

./'~ """~~

c.. ~ ~

~r'-'-'r:~7~
r-~
~r-'~
(~~~~~ ~~~ . ~~

.:.-J2---t;;

r~ ~~~
&lt;;l...

~-~ ""-~ ~(6'-

/ ~r ~f/trvJ. )

Je-,

~

.

,/.--.J

~ ~GrJ. ~ .

/A-~~ ~

.~

~~-,_ C-e./~~~~

/ IA

--." )

/l{.-~~ ~ r~- ~Q..,/. /~ ed: l~

;(6

7

1

~

~:r~~~""'~~

~~~~~-trlk~&amp; ~~~
~~ ~-~
~-r-v~

..

f~'V"-C-c1r-C~ rÙL"&gt;~ &amp;

~ ~

-

~~ ~ /Â4î~r-rA ~~

O

~~r~J~?'~

J~"Q.. 09-~-:J

.~ A·--u.~ ~~ ;;hJ~ ~'e -4...~~Vfi;,.--J

,

~ ~~~ -

�Cr7/t}Abrr~~~ /2~~r~

ptcu'J

erv&lt;- 1}o-....d!r' Î~ ~ i)out=ll..1,\...Q..J • ~uZ.- &lt;-&amp;J;J-(j01A-.

~

ü'-"-.)~6~ J~

~ ~~~ ~.!~~~/~

i/'-

gQ..&gt; Z"oVvJ'!ft1 ~~(-v-em, ~(f~~ ' cv--JJ~ .
/~ (Zr~.e,. ~ rifVt~ ~~/~!A'!Jù t-. ~~~

&amp;r 1i-~.;!: r.J~~·

t&gt;-;r,J·A

»~~"",,'UL

!~. . ~lA/~ 'i~ r~' ~r G&lt;-J ~ ~u-...~ ~
lA. ~

L...-v-....

r..-.)

r offr.J~·
V')

0

M"...e;;r·'-/u.A.''':''''~

~ ~~&lt;..Q....... S--~.L...I

6+

~r ~ ~
!leA:r&lt;-j~ï ~~&lt; :'1't7~

J

~

r vvJk ~~t

r ~/f:A I.LCJ~rlv...f ~

r

/'

Q"\.-vtJ ~

Û

lb

LI.

&amp;J.

'U',..;

&amp;- ~.

,ve l~

, ,. )

L }. y-&lt;L
Je ,--0
~J
CA' ( .

1k

~

Cv,

CJ I~ C/'-~

/0&lt;.,.

lA-

'-~

fH

~

r0

t;

•

~pe

("A.

1

~

t....~cdc-;..',&lt;~~

fo-J ~ L~iJ-e-~ /~~.

/tNVL1 ~ ~67~ ~~#..e~.

F\' li :n/'V\/Vv\.~ ,

('

e f.....

~~

9aC1NL~'e/]t'fr~ ~ r~r ~LZvt/

6'~.

Ûz-./'~.~

»d JJz:-'-A.Jrrl,

fk1

c-'-''''-~c&gt;-:.

r

cp ~ crvJ'" ~~ fU0v~ J~ e
h .c:J-c ~ 'l-.,..'T .
C"'~~ /:-'iJ-R-v&lt;-J, Lu- r.~t€ ~/cYtA-JJLv-d ~ ~~
1-

vA-

1 ~ 9 ~ p-01j,ejJw-.J td-;) .1 ~~ ~1 (jrv-4- ~~
~ ~~~ ~ ~ ~~'7 ~1~jA'~:~~:/:;;
~.l u&gt;v .fk--/'ov- L~4. " d~ (aL; r ~
c

tA-

OJ-

f '-

•

ï

.hVù&lt;--J '\A.&lt;-'o

r .

I.}"

~

,.:r

~.

f~ ~ '1-ulL&gt;

(

u:;(

b-~

•

�&lt;

if

'

,

ïI"~1 ~ ~~,

vû' I)-J)-

L Ji

/-'

rr tlrt.- "-~'
""u&lt;;,,/~r,'.A~
llvh~ ~. r'..L
.
r
~'-AVI 6f~
./-u::..:.~
~
r
tv-~, ~, ~1J-. 6. C~1'
/?~ r ~ ~/~
..

dt (

,

~

Q

Q/I/'

6'0JÂ~

,,,.J..

&lt;?--f- coJ-;

t~/~

c~

b'

(v.J tR...

d.

~~,

ak'

CA'(€/),

~o~/Vv-

(o.

~,t. j. '0, d~f' 1.", .....-j l '7 ~~1,.;,.-.
'l/' 1 cf., ~ ï"";'eA
7 rJ!, ~. ~ . .'
7/1f~'l c Wh. ' ~~ rr') '1
&lt;

l.~

y r

~ ~ f&amp;AJuv.....

•

0"":""'7 CfbJ ~ ,: e çG,. ~ 6~
&amp;..~IÎu:.f ~ bLJ~ Ùv--l"-T~~~ ~\.~
(ct &lt;' c.LJ:;;&gt;~&gt;V0L). ~ CM ~ ôS ~ ~ -v..L..J. J2/v--..
v-J

~. bUJ1 ' ~ ~(' ~ ~r1A.-.I ~
~Jv-J2..&gt; ~ ~ ~ "t9-.Jl/"-OJ, ?~' Q_V'/L~J

0&lt;TlA.1ffV. , /k~'~ /~ . jizaL~'

/Fl.~V'-~ ~~~~. ~tcT\A-ft-f};;:.~'

7~ ~lf ~ &amp;rc,

f

~:~

r

l'UJ!

a.err-t'

7~~?~r~"'~ r

.J,-dI

rz;.,.;~ arJ~ j~~' 'l;. ke

I~ ;;~~~ ~~ c~~,-

&amp;-,-cr.

1
/A.~~) ~ ')~ &amp;-e.h
ét .......
/
,
fi -&lt; .,~;A-~yQ.&gt; ,- rU--: ~~;J ~ ~eo.fV-4·4
e 1 Ud ]r-'l7~ 'Œ 0-. ~ 1 ~~ - ~1fr "'"-'"'" ~/;vJ1--.

��(Zrz 1

ta- ~ ~ (wG.&lt;-&lt;....e. S-e.t:;r'o.~ V"'c:
'J ~ "C) V'-~~

Ifrrr

Ç)v- .,,-&lt;-'~ /U-"'-'
Jr-L-)G

,\-0

rJj~ ~. fU-M~

.

/l ,: '~ (/~

",.yf '

(&lt;&lt;;ft rJ1~~'.

r

,&lt;cA
.

ru

1

~~

~&lt;-&lt;-~,,~~ ~&lt;- r2~"/&lt;-&lt;---~J

~. ~/O"V'- ~ ~ 1 ~:év-e.

_~v-/&lt;-rf..V1l'1 ~ r~
t-l..~, ~~0-- l/L~~v--~ C!-v-..e']

r~

f,V'- r~

Y"( &lt;-oc c/ yy-..rP?-' .

~,-~k yt;~ ~~
j/-.-v-e &lt;--e.'ik,-~-b[. # . ~~

!iu-- ;r-u&lt;4'~ r

(, - ~,!t..&amp;

.. f"~

z;.JJ,"/;'--&lt;'

~

~ ell -c.:-i~rt&lt; ....... fJ.~ ~,/..-ft.

'/,u.-

ct ~ ~~

t-::.~ ~~ ~ "'-..;---r.. . &lt;.(- c~~, gsu tv.-;f}.~'.bL

i!-~ I!~~ «.~ , {~ /IM'~ ~ 't--,~

r

~~ rfL-~ . ~ ....;.,..eCv&lt; • ~Ù)"e,."
. cJ-v-.

_1!..

(L~ ~~~ 7&lt;--(

6c.rl. . . . ~t&gt;· .-Jf.

•

..

~ (Wrt~

f

:J-&lt;.-u ~&lt;l t.-4. ~. t:~

~~;I ~cr~ ·a&amp;/~
",,-&lt;-6...-&gt; 9 ~ ~'f'~' ~/Zd~/«'w~
~~ ~ ~r*~Cu--

'j'-~&lt;-J~r /}/'-.../iAl~

..v&gt;&lt;.r ~

.~~~lP-L~

r

&amp;... ~~

~r ~r /&lt;~ ~
fv~~ -f~ UL y&gt; l~ ~ &amp;., ~)t-JI-'

.

~rl'eA ~rf-o-&gt; .~ rlW~

~'- '

yoJ~ J~ ,,'~ /,-..aA .~~~&lt;I .$...f':"·r·.......
/)L c/Jtc.J'v'-

~i

Y

/ Lb-- Il

1

r,A-J

/

'&lt;AA.I'

o-tA-

~8--&lt;-J ~ 6~r~

~ ~ &amp;.- ~
~ 'pY'-J

L- ~ c ....·

u--()

)Ù/h,1r J .J, ,,/0\/'-

~r't~

L &lt;~

~. t.~ ~-e J.J.a.«-J

Q(l-

~

vo-•

LA Ù: Gz.I dt

c

&lt;-

~

..,...

.,....,..k
f.-tz. )

~'- /~1;u:-1-, J~ ~

)

�~Z2
/'rf;:-o-c..-..~ ./k-' &amp;.-&lt;-~..-;.r/LJ ~~.",:;:... c~

lp~J&lt;-F~&gt;:

;:....o. •••• :9'~ .

h"

~J

gp/Ji..~; "'e

j~/~' V"oJl-~e~
~~~('~ C&lt;-~

0-'-''""

~9~~
û~/ '~~- ~-&lt;-Sù cI

tJtA-r~ /~~ .~f~ ~. i~fl~Uz..,
~

.(3--v-

?)v-&lt;n-/ t -

6~~' 0u~

s.e~~ ~~~~~' l~

vr-rv--f

(/~"V'- ~Ù~~~

c~~ .. ' -

~&lt;L~ ~

~e-/~

�t'l. ...L..I)
J

/~

~ ~~

/

/ . . / 7" ---~ .

&lt;fy.~r '/7~J ~~~.

/'o'

•

' r J0 .

-hor-:.
(,11&lt;-'1

7-

~

U---

..-..·-'.....-'1&lt;0

vlp-'\.~· 1;vt~~~, r~'

f~r~~~

/
/jAû

~~ r·~,~~~e.­

,x f!0t.

r

(~r &lt;,~,!k~ ~

~{:.. ,;~ .~~ 6~~rw::: __

D~~~)}--l-~~ ~ ~ ~.

pt

,

le t~ ~~ (\..A.-0 I~ f~~ ~ CJ..AJ---

J L-"-~ ~ ~rft,..~ ~~ ~
Iv-~v-u-- ~ o:-M{;u..ck.; 1 v-'.UJ~ I~

Zu--. / .

J-L"r

1'1'

/JAA.r

LX

~~,I

J.'.

..

~'If

~~. ~~ ~.~

~~t;.Jt

�1-

&lt;.

tLCj.Q/jj:.e. ·,
,

IL..rt.~ c-..

~ .,..:. ~ /Lz- ~ ~

~ J:.~ ~ k-."ft ~ca-- )J.b ~

6?

~

t...~~~

,:-'~ ~~tPf ~~~~-~) {68'1.
&amp;-.'/tV',,~ ('~ iV'-~JL r~
(/

.

~
~

e9-&lt;U7-'r ~~~

(1 ) ~:r,l. p..~ 7/~·~

~(C'n/'-dGVt-""-~r ~ a-~V".; ~ ~ ~CUf---

h

f&amp;Jr '

~~~ 1J&lt;r-

tnA-Fr

~.

i~/~J I~ ~. j;,..J"""",;r ~
~.fk.-

r;t

1--'--

r~~

p-~

~ ~ ~

f,&lt;.r~ ~. ClJ,~, ,dr~o&gt;-...
~ .

/uv'f"" ~~ ~-.I l'~ W,

7~.v ~~
&amp;VL

? ""

r:-:.

Co

&gt;A-e/l

l~ ~. ~~

)

~ /~ I~ ~ ~

cf ~ 6~~

,r ~/~r -OC!J&amp;,o-.r~

~~ ~~~~ ~~~ ~ ~/f.

f,v.;+-

~7f'~ ~ {p, /~~, ~ ~ ~~-JJ

~ I~

/01

~

"....~~~/'J. ~_

~~ /~~- ~. ek ~~

uz..r

~~6~ ~

~

j.

.

~~~~ p-'-~'9v..

,

~ 1!t·~CAH.

~I ;/~ ~ ~/IA;;J~ ~
~.
...A-; ~ ~~ (Â;u::H..:.5ù( 4' ,J Cu-- .t,

/

~-L&lt;--V-~~'I/lA~· ~~C, J~-' ~ r ) '

t

r

A...ùj( -

Le-f

r~'

&amp;-cU2&gt;
CA-

c9-Jz-

~

r'

&lt;:. 9...J
«

' Î/~"".....::J J. 1

~~~~

~~ ~

r

(p .•

J

.'};/' trv-

~ (}te.-."-~ ~ J

~ ~ /'u.J lfJ

J~ /u~ ~ ~~~

1- &lt;&gt;-'--~

4·

~ ~. ~. l/1..-û-'.A_"'-'_eA..t~ Cf"~F&lt;-~ 1~

Uv 1 tp....-f'i:;::Jt-.

j/'JU

~

'

J:Gu ~'k"4

'fA.~. ~ ~ ~

~~. /uJ\;-l~~ ~~

~ e=&amp;r ~~~~r' ~

(c--'O' ~.

��' l!'u
/.! u..~;;t , ( }~1~GA~ e.R:- ~.~ ~'1~..t
Q"
/_- /-"d~. &amp;-&lt;- u...~ 1AIù / '
,l.

{,v-V (j~v~

?l'''-Ù

/ll0 . . /(/~ttzl--..

L-e//

~

v-&lt;'-

t/'-~ ~~'vf.~

.

J

~

6 ~ . . ~ _0Vvt:

./d&lt;-':J~1 ~~A..f.g~fl: r J ~J ~~~. ~

6~VV/ ~ dMA---~;r-'~ /V'- ~ ~ r~

~

c ....

4

-

~~~. /~~.,e/l/Lgelf~ ~~.J

&lt;J,~.(.~'-tvê1 ~1 .rd cr;v-IJ r - rt~~. ~
[s,

~~~ ~~1'r~ ;Zn~j'~

t''-~

I~~&amp;v.· ~t;.... ~ ~ ~ ~~ .-'

&amp;»-. ~~r' .k ,/e..! ...,.,. ~k- &lt;&lt;&gt;tA e k.«J, (~
&amp;-~(lj [LB, v.:~). ~ru.jo-~

(jZJ

'2lj.,.;A0-

~~. é~ ":~,r;"; f~J&amp;, /~
~~.

b-ï cuJ/tA?U21

, ' o ( 'l/U2J

~t~Q.J

~'d /~~F-0. ~tr-7 r~JartAJ f~-~~
~ pt

;tt-,- Iv(

rrô;r r

(,j1-L~

L~~ c!k.J rr~J.~~
jeJ.A- /'i.,!!!' ~ '1. t
,Cr,·

'7}r~0

J

r

Cfd:i ~ /x-e~ /~

d

~~

r~ r/j~~-Toi~dl~~
(-v-\~ ~~~~F~ ~~r·~/'flJ

~'r:,JvJ~ ~ ~.~t....~
Y"~ /"'~
u1u&lt;...~w. ~ 6v-0

r

i.

'/~~ d- ~. ~.
,

.~

~.

. ~

~

re.lIK

g-e.,

Ih~. r~'~e-t

!k-../c.rtA ~~~a-:1

o&amp;-

,.:J J::?::~ ~~~ oS';""

A~ ~y~

&amp;

I;~ t!9----

rlrQJ /rA..-(.~ Gùr.

(//~. f~u..-r:/~ ~r ~ ~ ~ &amp;,~
tct- ;-&lt; Mll'e.U~ ~ ~~~"C-su ~

�'2'33

f~r;~ 6~~~7r':'oIlCÛ~
f~

J~/~-;/e:.J~ ~&amp;-~P-;;5l-J

CLJ

/vt ~ ~i~~L/t ~~ J~ r~~
1

&amp;..,t.-{'K~. ~ .~)~

Ôc:rv-.l.

kt:J éU.7 /~/h-&lt;-&gt;
4-~

~i ~

/~*~/ LUl

rJ-u2 F./~-fre~

&amp;,

~. ~1~~~-

!J-&lt;-;u;...r,·&lt;r

tJv&lt;.

~ d

C

r

CM

GW-.

6~ ~ 1&amp;,/~~

é~

~~ . /~ ~. ~,

r

J v--tA-

r

~

rA-r ~·1Zu..;.~

/vJ~~y'~~~7~~~ '

tX rfuvJ·CJLY-CV
~

.

(ft

r~.J 0'~, ~.

1:v.. -;

(/J/

~ l~r&amp;&lt;r

~, ~",;,~ e* ~ '~C.;-tw

ÛM

•

/~~ ~'J~~ /'L-~ l~

frv;#r--'

tYL, dffi- /~ l~

lA _!l-~&lt;'y'V-

(//V~'.
A

/'

Uv

~.
.
r J

&amp;.-~
';A

CA

r

1.
a-.. ---,CIv..
Q..v.. .1:k, ",J. 1

~ ~y'

tv.-

/ tMl

r

.

CA

~
.

td:

0-

'6.-r::,'

~

G... l\... •

.J1~~ l~~

7~-'Q~ ?6'~r;,~

crt1r~·t~A~. &amp;-~~~

F:A .1;

~~r~ *'"' .JJxR~.~J d-~

.A~t.A r~~ n7'~ ~~ ~

d-u-.y reUi.

t/e)r·

,J

r','.,(

,/.,.dt-

"'.rvW!- ~ .

~r~ ~~t~~/~'/AJG
~ flp.;.~ ~C-ù ~CR./~'~J '/~ ~ .
/lA~\'t&lt;nM.

r

/A...-r,...,A....J

7
Uz)J-.

6A

8élf&lt;M. -TV'1-~ ~

( / 0 tMù

6;y'~

t,.~J. ~ ~ ~~~~

~A..4.-t0. ~ ~1 J )A-'l.J./~ ~

�2..:'3 ?

f}~ d~/~,4 ={~
(C!-

1k!"~

LA-C~'" u-~ Ce....- ~V-lA&gt; . . ~..:~ &lt;... '"J ~ - ".:f

~ (j~V-"": 1

~ ?-~v-&lt;-&lt;4 t'iflA.

~1l-ûl-

,/l~~~

V'~v ./._:" / ~4

MA

9-0/' ~j

C"'-

&lt;j

/.L,-,I c,o..~ ~ ~~&lt;9&lt;z

t-L VO-P

•

U,,-&lt; ... 7A..q

.:k- f~R..L t~"'; ~ f:z;:..",.J.1 /kJ~..r/ ~'-~ ~ ~

",9-e--

~ &amp;~ /~. ?tfU.ct
/crv-1 -fèP-~. L i.. l~ h .... ~ et 6Cfl- ~ifv..-l 't/'- 'J ~:
~/ ~
80 (L- ~7 • (r- 0-;;.. .... f7 c~
&lt;L4.-

yv-&lt;-'l7i-r

1

~r'

.

/J.&lt;-,r

&amp;;

Îrzr!~)

r[..:.&lt;H
/~ ', ~

r"'l.n.'L~]

..

ô--

?&lt;-

~ u-~~

/c~~ fJ..e J'.e:&gt;

-et- /~~1.

l''"'V ~.; .b-...I'l-,'~ •

~

r ....
Y'--&lt;'

~ e1.A

Q

éc .. .rI

'.

1: (~

&lt;

r..~(

JL&gt;

!r&lt;JV ;'1À
V

d .fJ./i/f.}-J\'

(2

~

r

~ ~ Ln~.
1

~.
~

&amp;lÂ

1

(l:i

CA.

'Z; ~/f -c

l

&lt;-

ri

J

~f~ :1

l-

~ (su t'~ l~pJ.c/cr~..·/L~

;,):..Jl.. ~

,-

~

L&lt;...CA-...

.t

~/r

/

-

•

~&lt;

~

/
_ .• /

Uo-&lt;LJ.

•
, .... ..,...,.

~ r~' ~~ ~. ~~ tJ.

Ir'

;-'v...;0J1'Clv /

/

&lt;Jo-&gt;

~ r~

1

•

L/

()

....

f:/ v..c~
~ )

Ce~

(blfr

~fÀ:.z&lt;&lt;..o-v-. . 'V~&lt;1-- 0 ~.v-z.-...

0~c;~.f.ru,

t0J I&lt;"~

rcA-,

~

l''j; ..~ ka~~&lt;c

.J

,
~J\. Le

c/ ~uz UJL~

=-.e,

J&lt;-' ( ~"" ~ ~ / '
~r tJ-c.;h:i?;ü. }1

~.~

1~1.

'!~

~~ ~ f)-e7~

,

rJ'J/'- . . ,

c'l~

A/J

Y'-&lt;f'&lt;V

év- (.. (. Â

C.!kv ~'-'1 r. eX- J :...t:-r-b::+-. .
c.5V

fZ

{;... :~

!I~1.. ~ Lf~Lf. Q.~

r1 &amp;""".,;

fJ.

t~ V-

r--v

&amp;

?-"'-'"

~J

&lt;.&lt;J

OZ..:a.AL

-yt.-~ ~~ ,,}-~V'-'(1i.t~ . ./-if'.A.1 c~~

, /cruÂ /t-n-&lt;--J

!

T'""'~' .. Q~

~.~~ /k",

tvrf'};:(-1--~~ J e~~

/10::&amp;-.7

J.."",if{/f.

~- i~1 a,~rô ~ ô:- f)--..- ~r-~

c--t,LU--

c.-.

(/JU. A.-vV)Iù

Cil. 1

~ ~ ~. (~:t..-CA' rt ....... éÂ! !.-.~.v-~ v--~

t.;~" f2 ~ ~1Ci:J" &lt;

'jl'-"'c.rv--

r.../

C.{.&lt;Al

(/'

~ /Î~~- J~

/v:tAr'l2(l!J.

(f

Jll j(bo-J ~~C~~

r~~t.....M.

,

�,JI l. &lt;~;
l/);Y--o

;/

,

1

.-&lt;- ",T f

p&lt;-&lt;'7-

L

'

r -·

/~

~/ :',,-~~d:

/ ; { J&lt;-&gt; Ô~).~
,'
, j~

(J Y

r ts/,

-~)drlÛ! à ~~ ~q;;ieu ~~R..(-~

{! bA- ce.&gt;

&lt;:.../~~ -e~~ G-..

}

~,

t;,tt- ?

e/UJ

j

6CTLA- ;r-"~ r:/-&lt;~ ~ ~

-àuz;;::J.- ~~ Q,~;~. &lt;2-~ ~ ');;..~'-'

O&lt;~t d~~-'1

rd ILO-J

fr"!«R.&lt;A4

o-vc01-7~ u-~{~v-t~·&gt; (~~'~I

(f~~

/ )~ é

, h u l t dh

6 ~ ~ /'~ '-'-O.~e. ~ , /. ~/'-'~
@~ te-~'t-~~ ~j,~~ ·. vJ}1 &lt;~""1

v.-jl ~~4-~ J~'
c"--

YJ'('7

'5.5,

tA /~ ~·Gu d~}76-f1-v

~ t,;lA--'1~ 'dr""'&lt;J;i'q,J ~- ~. ~
--t. .f-

\~

~ ~~{~ rr&lt;J/1~~r~ '

~

jVz~&lt;~ d-6. .. ~k~:r~CMflAr1 ,/~~

t. j ,

tÈh ~.!JI'li;.. N.

,!h. j &lt;D-~

&lt; " " 'tJ'

0H

d (~r ~f(~~
J."""ï~ ~~ &lt;.Nt- ({~~f .... ~ ~
v~vcei ~~ ~~~~. ~~€ -&lt;Gw
( ~'1~~

tA

M--r/fj;,-~

r

'/('rC/~~ ~

C\.~' . Jd~ '1~~ t'~~~~&gt;
~ ~CA.1R ~~rw7' ~r p..JJr-\~
(~

f

~ Œt~~,

~

t?\.

~'~.

__

fL...-f'~ b~ J-V"J~

GVJA.

c.VJ;f. . ~e.".

Q

)

/-

J~~'~ ~~
r~ v~~~ ,.~ o/?~~
~ !~ ~CL1 ù( ~ ~~~ J"4 01.tr;.'Y/};.~
--Vt7f v~

~ Ûv! .

c/. ~91·-c.,..~.J, ~ ~ "l.
~
.. /

tfT

6

dIA.

~

GT"lA-

.

fkr-ett

CQ-/T.

~ ~

~rP;b;.U"lA, ;d'

q'~
/

~I
'

"71

L

/

~

Ql

C'&lt;-~

f~ ,fG-4-a

d~# ~

J~

Z
G . . :l-e-c.-7J.
tJ~

.J'~

VI

.~

l

J,.cr&lt;-".

~~
j/

. ~ 1&lt;

_

~

.1""1

---

.

"J ~1' ~{,...... 7

�1

{(.lA., ......
f

f

~f ~~ Cl'-cttf

t ",,,,

o-Y td

(IV

D

~~ ~Jè~ ~

cL r

'i.~~

PÏ -f;;cJ

r

~1

&lt;h&lt;&gt;..::

CA

~&lt;:~

Go..

LJlAA,v..:..

(

,

/;:4i.y~ù~/ r~~ic.t; ,~~ r~1

fi

/.
'
U ..........

ïV&lt;-tù v,( O--~ 6~4;J~~ ,:( J~r~

/ ya-~1;;;:j). )

{'- ch'

2

ro-J '~L, Pc.' i~

/.feo/l.d.. ,- ,s).Ru.~

.

'~'("~~~l!.~~' ':"-'1- J
~ LJ1- 7~Ul~
bVU1-h~A~~")'::i;;

,Fr

/c~ Û/l~

.t:v

!

/~

/1.1A.~C-~~

~,_ Y-

.

/"

~.r;".'c.-'"

l

'

LT_V'~

.

(,/.~.

.

UYJLr~
c'

~

lnA '
va
-Oz. ,ve..J

~

~v

c.VJ

-

/'"&amp;~

0-.1

'u

(9...&lt;.r~~f 1~

(r

~

.

r~/J~~. ~ ~&amp;.;) ~~ ~

_(i!/l/'J'v-.

~~

-

~~/ .... -J~~

OL

lA"- ,

__

aD&lt;r[~;'&lt;J~

hû-'f

(

(J~&amp;Y1 tv~~

r

j

fU-1

~ é',~tft-~.

'.?,

'lJ4s-~ "-/~ ~ r~~/......., «.tfi.. ~­

~9;;,'~ . ~ ~ ~ 6f~'

f " ' l-Au./~ J~~(AA&lt;q,

t..P~
/ . .I(.c-'IJ'
'/ ~ 1;t/'-d,

r

com., ~/l?ïi-~
~r~&lt;&gt;~

, J"«-Ruf-.

l'. S~~J"~vJ1., J'v-.! ~~' 6'~- ~
~

J J-uv1.

1-

i/.,·../l;t

~ 'lia.

r

lA..A5Vt t:- {1/'. 'lA, 1

ef- f~ !/v--JUC~ (o--J t7Sc-J J 7 -~/cJ"A~~bz.'
é) QI

/"'-C~ej/~ ft-v.n...

~

tA-

r v-e.-

J

~'- ~~tI

C,A t ' 5.~, rt-&lt;'t..

ù~~

V'- ........

r'~ ~?-tA~ ~/~ 0
2( c~ d"'L.L:~
..bjpvt-. ( .......
J,'V,- tJl.. ~ i

~

.

CJZ1

p " Q./a.

~

, .,

.. .(.... ,-- ..... .z.&amp;.~"" ~

- -z:r- --

L_

(J'

~~. t:.:~

(dC~c.A4

0z....tft:.5-. h.

d-'bL'iricL/I.

CüLcÀ. OC

c..,

a~

L~-.-UW~ v '" lu.........ë-~ _ ~~..!A.'La~

.-.:..("

~/ u. J.A- cge~. Cv ~

~tc/~

&lt;

Ll4, Uz."

c.A.&lt;L

4,."r-J.c' ,-,,--,1

av-..;)

. eY'"

JI- 9-e-1f ~è.flJv1

. /1--..../ .
L-O

c..... ~

lVtA

J.rv-

"-7 .~ . . ,. /'&lt;J\.Atz~ 7"-A-r~ u:r-tfa..~

(.-!Ve~ /2 ~f~
/l..Jo[Vl/Lei,

/Cl

J9

a0rO~ ~'-"'- ~.q(

~ù.te · [) ..... (];.\Cv-/ / ~-\ï~~r-J&lt;'- .... l ~

e c.t1 t~, (:...~ Gi:~cr l..Vf

Co

lAo~':;;A 7~

L"-,--

r

&lt;..L-

r~ e [~ (~.( tlJL~6 ~'-'V"~.&gt; ~ro/";C-ts... ~
).·u ,-1- . /,-r. - ('
&lt;+- f'.......... cl--vJU l/'"
/_. ~f t;;,...~0-'-". ~
'c ~ YX.R. c ...... &lt;...O?Z 0'-'1'
b '-

(/u-v'-

~

11'~j~

......

~

.ft ék~ e.~. (A.-V--:(ï;

)"':1- (Ilfl~ er~4 J

ï L~

Le.. j&amp;~/'-J.· r~ e;";' ~'l.4IJ

5'J.

C; ôf{.

LA

/:~ r€œJl~(-&lt;n,...G~~

�,

r~~ V'~"'L.,.b"~~~ ... ~ r7/&lt;-e.,.~
t~v-rH 1.L~/.

,/09--

,~e..~~

•

'~~-7

..... ,.~a~~

r

L~~· v&lt;~~~R- ~~(L~ re~~ /yr-&amp;L~ ~

r'

~~"Pt.'ù )J-&lt;A-I/"

L..-CA- 6~'" &lt;.f1.A ,~. U")

e;;(

~

;l ~~~

l&lt;V/ t..---,I ~x&gt;7 ~;'A'~ h&gt;=r (/~
J ,

..?'-'

l ~l ~k dt, '~::J;-ê~ ~ ~~~l--.
t. ~ ~.,...;: ~~. _ dl~ b,~P. :J-&lt;.~y.q~

.

07A-

rh!'l-

r- ~

~~.byf-~-zrr-. 6'&lt;n--..r~

~f)ibt, 4~ , ~ !fcz.-û-~ ~~

�~lJf3

~r_""

I~~

oJ~
Ct

~ ~

f~

j...- f)

~

(

~

..vI~..vt.v-J. d

~

tv- / -v--: -(:;Le .

t~~/f.

e,........

~ ~l~ vu:L~ 't~

&amp;u--7Ji.-1:

12t.~ d'~ (/&gt;'~lr/{

r

r fH 6'"'7"rp;,- . •
flerr

)1.At

t-" -'

j).

r

~

fl=t" ';)1

,,'

f'/·

7CL41V2J~

~~~foL~~r

if7/'-

~ ~LPL ~ r~ ~. /û41'f~'

1J. C

~ A~ ~ ~~---~
r~ ~œJp ~r~' &amp;, d~~~
~~ ~ ~ .5'~"

~
~1' {' -

}'v/J7~

~ /~Y~r~eL ,

c9-s&gt;-J a.-/ v--vf.

i'/-eJo

rr-fe..J ~.~

6'~~.

CT1A t!/ÎA

~ ~&lt;-&lt;-.

~ ~r~ 6--'~, ~

6~~.J.'rUL~ b1A~Jv-l ~6~
~{v.. 6~ (~ /~. 1~ ~ ~ô.~

&amp;: ~

(7

~fB.cz~~ ~r~

~~~~~~~FA&amp;­
/~ J1~ ~

rr

~~ ~~~r

rr-v~~ ~~~, /v--J.... ûW~· crvvf-

~~~
p/

--&lt;...A-./

{ f &amp;,.-v.... ~
~j.

r.

,

- l'~ - ~·~~r

?../~, L'~7'

Crv--/CA.1 . /~

1

~~.~~
UV!

Ûu1;:(~ ~ ()~ ~ o-J.!~

~~/

Er . .~

tY/o--~r6~F~ ~­

G'Jq,r~'l-: ~.;~, Q1A(;~ ~ ~ ~ ~r7
-

---_ _ A Â
)~

i

,~r

,...,~

/ .

~~

~~

/.'

/ ;...

cL". f

Iif

�Q~'~ ~
-

.-

Cd .

~~ .

/tf'/J· / r

-

~

~ ._- ~ .

-~-

---

l')&lt;LJ~

�. {l~ UL~ C&lt;A.-&lt;-~ ~

\

6~ I(L-J~~· /t": i" v&lt;-~ ~~ ~-'

7~· o.../oo~. ~ ~ r./~4;:.~
~ r rrc{u~~ 7l~ ~~~ ~
~~( ~ lz--r~~. /.) r·~ J-«.-{.~
tf'&lt;-

dL

jl~

r' «~

;;

~ .0c.

Cc) ~~ ~ .-&amp;k /~~-

tc~/&lt;!A-&lt;-&lt;.e- r/~ ~/r! )/'~~ ~~~
i/A.

i,

.J

r

~

t~~~ ~ ~~

~~~. /~~!f.~ ~ ~·?;;;.&lt;.NLl.t
~ ~ ~ g-Jr' ~ ~ / '~'1P~ n'--:"~
'~~r ~r CJ"~ ~ (/~-c;.0.

r

uz
,

(.0&amp;

~ b'Yf-~ '~(f~

/&amp;---'~·r~ ~~~JZQd.--.JJ'~
~~, 6~ ~7~~vf.~ J

.

~

&lt;r~ ~Œ--!~

~ (~. ~jV! ~~

&amp;; r~m.

-6c

r

rS)~

. c.k-oY~~

d-rt~~rvt~~r ~~

rv-e

~ ~~ rr~~ r;)~ ~

r

. /bt:1l;i;.-~ ~ L~ ~ J

rrl/~v&lt;.J .Mk ~

~ -&amp; ~ /['

W~
.

~tp-Iu.-0~·b~
frv. '/::&lt;iCi ~~

hCJLl;

r~lr-t -~

r (.. .~/'I~=- ;Y'~ ,.~

ur ~r

.~ ~ ~~ r~ )}-"-- ~
&lt;;; '--!:;~ ,'k-&gt; I~l:&lt;&gt;~ &amp;- • ~'f.. /,&lt;;;:;:'

(rv-

J7~~/&lt;U ~ t:T ~a~ c~ ~ ~
./ ~~.1l-:?-~ ~~, ~r~·f."

��•

d ,~ t/~.e~('-U7 d ~r ~~
$L-'

~u-JUI, l,o'1'~-;- ~' ~~ (j'2....

~d--{.,,~"""J
/ 1-0 • 4: 2,.

r

'-1 /

r

E,&lt;-&lt;oJ')

~~WJf

~"- /tAA.~jJa-~' '" R: ~ ~/?
J;bt-;-, t" v&lt; ~ 3· ~ J '
.

CJ

il c~ - l./~7

r -~ r

~- cy..q. ~ ~~

J

/~ r7~~ !~J -'1-"'~ A"{_J'~~

r

~t~v-&lt;Lt'r'bA-

~1~~J! ~l--o-f~JrJJ-' ~ (J~J ~~

j~
·é/lft

~~ (~- ~~ &lt;~ ô~-~~

d

.
"
/
6W-lA.&lt;A..~~ /;~ ~J ~ ~ ~./~~~_

~?

:;Y'"7u--.

o-&gt;-'-~ /~

H-.....Jt-D~, ~ ~ ~~
e/1;(:-

~r' &amp;-é~~

uwr

RA.......J

J~d,v..k~ [)4'1 tr~'2z;t,
~ r~
~ t?~ ~ .;,)~~~ JLir~' ~
t/~~IfT~~~~

t /~1 r r~~, 2)-glf1~

t/~ V4'f-t=:::,.
-t-ry...

rd[' ~ ~

rr U-&lt;.-'-~ ~~ r~'"--?

6~~Ck..., ~v-~ ~ ~

,/

~

f ~/f vr;e ~~r ~~ ~ ~
.'41'7 c ~ (\r~ ...·,(~~ ~~ ~~

~r

(

JLk

~ Ca-1 ~

""-&lt;1.&gt;

~:tf-~~

r
r ~ -&amp;A~r~~
~ ~/~h~~~~~A..J

rfUt~
Ca..

~ ~~/..J-t ~.~ r'l~~ r&lt;ût:-~

~ ~~ -t7~ f.~:

t./ /~~p.;~
J

([il

(

(

7rLfL9.J

IN:

~~ ~

~~~t-~d-~~

~S)~ ~v0

C--h.~au

,

��~

1

'(.

t. t

?,.

'"

&gt;--....

.

\0

1

'i

f
'
~~....J

~

). j

~"

r

1.

\'~.

t

f t ~l

~L

~~

l f 't--

•

'S....

~

~

ru
ë

JI'

...

r

j i _ 'k
~

11

I:l&gt;

~

r.
1.

"

~

~

~

~

~\

c

-

l'''
- \.,
\0

~t Y~ ~i
~ ~.

_:t
\ ~

"f" ' '''
'l&gt;

t '.

C

•

-

~

~

l'

.l

~'(

?f ~

~

(\

~ \

~

(

~

1 J:~

1

:. '

~~

~ ~

t

~

~, ~,

~

1

~

~.

~ f~ '''-"

r

rt
C\

~+

9'

\.. ~"

~~,~, ~

~

,!t ~

r t'- ~

'.

--

c

J

~

~"': !. ~

~.

'\,}.

~
v....

f1 f~1

l t ~ t ~ ~ ~ 1 1- l ~
t~!
r
~1
.

~.

~ '''~ , .

r f ~ , ).~ ~ , 1 t ~ t ~

t ; f 11 r-{

,~ '\ ~'"~ ~' '- ~~,
~ ~ ~~ .-r
~

~"

i' ~

,

t~

~,. r ~ : '~~ ~

" t'~ t r ~\ ;, r~ 8 ~ li

.~

~ \ :' t i ~ ~ ~ K~ ~, , .,

��?J,7n'f-.~t.IY) L.y~.Y&gt;'~ ,.. ..
•

-V-/;&lt;.IJ '-&lt;::"'-"/'7
o.P"

n?.,..r?Jo?

'7

-vvV) '

· ·1 t4 l
• TJ,

hên
/

-.7-'
~

,-- '

'-IJ "'7Z
J

(, ../"y)

"r~.."I~ ~ "

r

l? . (!.ft- cY/!"t?liJ .-&lt;~7 '~~~.A ~
,......7

l/'

•

"'-o ' !:.1.P

~"~7-J ~
I/l-v'/

oft: J

~ -vv;;

j'7

'\a v?-Yl

'j'-?'fJ
~

V7

:')-7 rl~ l':'

-

,

~

'V

~

y...

'7
1

VU7

-

J

"u~,-vr....')&lt;:L·

tï

/

I&gt;.p

r 7

C'J?

,-,..r...)' .......,.,.... ."
rn

~

~o •

~

I~

.

'1 ... 1..0

-----=4'i1_""'~.(f~#
.L.----.
/'
•. --'/

- -

'7

.../

•
'f"? ~ ~/ -y.. ~ { ,.'

If

/

~"?~ ~~ ~ vv;r ~

'?Y) '7 .1 "

~

•

[&gt;,

"'71

-;'0

0

--.JP~ r7 ~r-:r:. ()

r&gt;):.J

~ ~~ .~

0

~1

·

~...,.,. ~ V:1YC....O

n

nJ-:, ~ ~~ ~/?
r

7

~/~t,
"

7

~

~17.,1 ~.&amp; '(J CS~

[J "#'/

.,9 . L /'

MJ.' • -•

~~(J

'J14

vt{J

,.-n-"1 L~;n-t. ~ JI ~09

" '"

li

-

- ""n,..,) '«UJ~', rn/~{ -r;/vl ~)( 17""" ;

~f?

~

. ~p y

'-v&gt;.flCI,-rv

'

y

~{I

,;;:

"c;:,-S 1

'&gt;'&gt;-0

,"

~9"1

d'

~7 ;! J ~:...).I.. ~ (1--&gt;4

1

_ _.J'J
-~~~/
u:

~' n-fr1,1

1
;'
·t;f~l ' { ~;.c-..y(' r""' "IJ

'(rY7"? l

~Lt ~~ I-~

I?f-UV

V&gt;'&gt;"&gt;

\A.t.

l&gt;

j

lr(f

-r-)~ ~~"-'''''''~~Tv'-t ~ 7J

'7n..........,.-n
....,....-. ~A "'7
,/ .
/ ' .J~' l )
-vrt. r-l'-l'7 '?7~1J..,., c t. ;&gt;-TL!L t..!

'~~~ ~~'

../ .

'Vv71

L

J.z/Y"

~~~

. _,.[

~j

hr4 ~ :::;

.fj/

&lt;?'6?)j

1r;~4 y~

L.'
, ,~)./ .cr--rD ~.1 ' ~ e, .~""l ~
.JZ..7I....
.
'~~4 r: ,.~.y&lt;'? ~l "" . I&lt;"l
7
-..0-,.7

•

'7)) ~ ~ . ~ ~

r-v? "",vi

I--?-A~(J'-&lt;-~~ ~"&gt;?t 'v~r..vv'/ .. :~

/~/7~ 224n", ~/'V1' ~~i ..;.......,..,./Tl.(--rYj rr&gt;u"
---V~7 ~ -V"""'.~ ~ ~-!4 ~ (,-;&gt;7 ~ ;-./l~~
rvvv&gt;

&lt;~.'(~~ '&gt;-l5' -4; ':'~ f'Y&gt;J 'Vt-a~ ~ l---uL (1 •
.

~

~ tr-:;'~

~-+"Yll

~ f..;7 / ~"

1

r. . ~~ "vLl

tCJ/~ ft é"??' (; v

f n&gt;tJ'

71"

/)

~~jJ?{?~J

'-1)

'('-";4.-~.

r

.--.s;&gt;zr;--v'

'I-n-;:f' k1) Î'YJ

/
~~P:..J1
PD0î"~~

- -,,--...1&gt;
~~1
"
' 'P/~' ' .
""')

"Y7

--.-.-.1/

'V&gt;.O L1l

1

1

1

---U'~L?:(, '\..P1

t

~. ~ ~~~T~ VLnH~j &lt;?rJ7?'-n
(

~Ir~~

Lv;..,,?

?:/~r--L ' - ' 7 / . / ~ ~~ "? ~,Jf.J0 ~ /]v
~~~c;- ~y~ V~hZb ~ ~;J
v

l "(j

vLn

,7J7;)

~ ~)

.

,..~.,-."""

&gt;7"

;1

r-7)~ .~
~

()

~/~I'''f...4;)C/ ~ ~/
r;&gt;-f)?

.-o/;.v7y-t 07-f5 .r
.~ .(.,
l.1i _
;/ .

-o p

. ~ 'Z

3

(? F~.J.r-~ ~...!i~U?&lt;2

r(5v&lt;,~)-(f~

.J '-f:J'''-'1.g

J

(-

J

7

~t7? ~y r'Z')'}1~.;L ~:Jrb'~?' ~YJ ,) t
-V

1?,/~"'''~/' "&gt;71

:-f.r""'~~

....,.,...

~ '7 ~ ~~~
.

r

~ ..,..~ ~~?

~J ~
.

rr&gt;t"r .

( --f?rW

A5

,(',~.Yvf ~ ·~/.-; 1. nYj .~..yt 11' '~:q wt

.

'~1 '~"4..1 ' ~;.1 .~ ~~~VU7J

rJ'n.
f i J

..

, ~r~ . - ~;l ~1'.'

-r-/J'~J4&gt;t7
cf5 --&gt;Îl

~ J:7 h"Ja!I (J~.V'7y t) 2'

r

(~ ~

~l''YY&gt;? ~~ '7JI~f ~ ~ if" ~~~ 9
7fYV

7P

~;;&gt;
~ ~ ~7 -4.....-v&gt;")~-,f J lo ,.~? ~t
+~~.e ,~ ~ ~ "'t?~")~r'1 ~()
-..;&gt;

~ H~"....p \") "lifro:-'&gt;?~~
~'!-r? .....ff"'r-v!
~
~...... .~
f - r! fP'Y 1r7[7
4
____ -r .!O.,
r:;
•
- .., _ • ~ r"~ ·
~r,rJ
~-T/;J
(.o~1 ~&lt;?-()
~
Il
ï"'?/
. 1-]

· ~VJJ' C? l/l ç./~~;r. t '\7"V
;~!,'

~11&gt;t" '?'J~._-;" =.. ~~ •

r-,.,. »&gt; rf&gt;7

--;,

. ,

-v'

r~/ v . ' ~

4~-..y ~T) 1~.2--,. (~;J--'1J

----

/~,·""'.2 ""1 L -:.."7

C:---;&gt;-&gt;-. · l

6~L

,$Çl

�2 (;'0
1

:/

~

/.

_

tAtPvVI cd- ~~I?e

Lb?

,/Le-

"/~~

0 ~ b;J;.-r;)ovv--lr. cr~ ~ c/~~ ~ ~
l

~&lt;-~ LL

(! L

r-

f~

o-vL-

rT.pu~À r~

,'Ie-~r ~':7. û'~ f~' ~,,'"-'
t.L-(9--,
i&lt;/'-- " F~-/~ tf.&lt;-uJJi&lt;rV' &amp;~_ k~~
c

ou--.A- ~~..J
/.rli~

~ . .... ~ t7~- /

lM

u--)

.

~ ~-:-- ~c.(Â., 'd~ ;1--~ 1

•/

/

0&lt;-

~ ~~t.:~U0

lv--cJo!~ d- ~~~ ~ ~ ~

}f- t.- ~a: t - i'~r ~~ ~c/~
~ 0'~-~ -

k /'~;r""'-' ~ g......:./v--' ~ i:'~­
r'

Lv-~."Q?/:&gt; ~ ~~f-~ ~ 4Gtr·~~

"-J

Cv.- p-~~ ~.~. ~~ &amp;1 ~J

~~/La-7 r:~ r. ~. /h'~/cn-&lt;-~. '
a:a; -~~ ~ ~' ~~'eJ ~?i=

r
b{/V'-/~~ ~~~&lt; r
ci

t: -

~~ ~ ~~

VUS7l;;\A-7

&gt;

LQ

t:-, ~~

/~

aft

C-G~1J ~1M". ~~ ~~~'"t'â::7 _ ~ ~ ~
!J ~ ~- g.eCL/I
- &lt;1crf. ~c:.

(-

,-{l~ ~ ,,~ ~

fLa

'è.

ttJ.

1"1&lt;'- -

e;R;7J ~ ~

.

/&lt;k-- ~~~. ____

{ur-~~~.)i ~~~ (û1'c,",","&gt; r-~~
r; 2r"L-t ...~ -~ r~~ ~~C3. "'---'~
~ /d-.-b-uU _ d-u-{ .,. ~ hM.~ ûr·-1i-~. ~c.c:.-,---JJ
;J.A-"!(7

~ "' l~ - ~ (v-J&lt;r\. ~- ~ -z....L"'- ./...J ~

J ~ è--&lt;..

.!2-~

r"lM ~v-P.
•

~

_

Ar'

.

~,. fi. ~~

'J

1.

'JA-J,

�oC)

{'Ct J+' }/l,,-(Yt~'J/\. ~, (e/~~V1,
~~S) .

U€.L:A 1 gt'.".!.,t (DI
éLâf .

H

~L~l

!

hL.

V'-~ /i'LiflÂ ) ~,/I..e~ {~l~'LV-J ~

(,4.{,

[ i f,l

&amp;1

cTV"'rL~ (f

u-.LC

~q ~ :1 e -z,( ~t

é~ u:J ~ ~.,"-&lt;.

./&amp;v~~

Cd {~

1&lt;''-''-'

&amp;1 ~~I

(~,

cL
~.j

É V';'~ ~~ d..-

1

VL-"'-'1 '

~r~

ée:m.- f&amp;.y~: t-.- ~&lt;L

" 1A.V"v--J

f~

1

v-- t}/-J

eV. (&lt;A~

6&gt;../u..CRJ

t~ J~~ r

fk-.l

r....:..vr. ~ flo.:.~

ovvJJ-J wlAr~ g..c 4 ~ ~ (~

~~

r.r· (L4-&lt; ï''''-'v ;)
/

~, (~t. ,rl,~

b-

,

1

1ft,

f~'

t p-:J. ~b J ~dt-- vI/'"r~J ~

(/

~ ..&gt;-~

~

__

1/./ ....·

~L~ ~ ~
(l!/ ih.L~ lÎ'/eL,,~~~V&gt;.jJ: (;,l). '}oovÎC ~t J:..,lA.ACi:v ~
./

' 1)/1~-U) ~ ~(/ v:JJ- ~;. C~./IA/)·r

Û~ t/U-l.fl'j CV)

J/U..V'

/..--

ZJ,

(vvc.Jl1
.

~ (;:t-1 a~a--t!je1

'J~~~ cf! aAI'~.

1

c9--u

at /('û,r-o-vJt ~ .~ ~~

rJ-;

L~_ L~'
~
v~

u--I.z

cL(J~

!}-v.. /lz/tLA- tAlr

tu~ ~~~

rI

&amp;-

h'~

~ (~ a-,,~_~ &amp;8- ~ PlC/V1 eft ~ ~ J .
1ft'

(T

J/' t

.'

""~ {'J en..-.

1o-tyfy

'li. ~ /

r~h,~ se '~7
~V\ JJL..1 ei: f

il e1lf
1·"~

(c·. .

~
(a. t

(~~/ j J,' V".Q

LV)

7

UP-

UA~; tl'lr-«

/

LA-VI

t..~

v--..&lt;:A-J c

r

J

(/lA.

;',f-

d

7lAfl..)

L0~..r1 ~

lA. ,--:

:'V"\A (h~ ~ (&amp;rW'lv\.éJ~

~

r

t;cn-L J ifv'.

r

~

~C&lt;:J\ft...A.CAA-~

~ ~lJr;,'

(p,

7J./~ ~ (/~) ~S.~I~ ~~

e&lt;
ÛÎ/V

t:f. ') Q'l.I'-~

7Cf'\/'-d ~

LOd a

"Q

~ ~""- v 0-\ ~C/I.~

~ 'JIfA}-· Jï!

Ûv1

;J Cù t-- ~ Uùv

R.t j ~ ~ '-'4

(~~..,

&amp;.-4--J Cv,

J &lt;&amp; VV"~

r

5J ~'--' I-YUtAA-~.lJù , ;OCflA~' ~. ~

r7 ./

e/J h

1

dr_6~.4r­

Y'(?

~ J'\.

7; ~j

~~

/

CL

0 (

~ff&lt;Je~~ flC? L .(~YCA-

(,,"-Cj)e/&lt;.A

Je~e
'1/"'"

~r ~ 6"~1A/) t~'-7 '/(fr~L~ ~~

~

(~

eA-- lIA-

'5g2. ~J" t;L..t ..... ~1..

!

C~;). ~ [.....l.~

C

L

o-&gt;l~ ~d6'-'-U

&lt;-

/r e&lt;.-(e. (!crI~· ,.M"1fJ'
(tu,,; lA ()('o-7'~~a,"-' ~r-'·c.~/~ ~

{~

,3 CS.

Y'-'-~

&lt;?Â

.

5&lt;'c..vf

0...

' &lt;-'-~~~~ ~lAYV'

~r

fL.av

~ e4- j;.~~ r~

r'JtA$2...1 ,-.

r)

r

rJ~

~{./" . .::k" ~~ ~ IRA 6~

0-

~

l/"'~ f.,... ~ \

diJG &amp;y~

r

lJv

~~~éfft1~

~ i. /;H~~r ï~ /~~&lt;2J- ~ ~ J~ ~ c 1,;; ~ 7~;" ~ c&amp;'

/? ,!~ 0"'"

~

r

C$t- d'

y "

r"" (~

o ~ /~-:&lt;.te (/LLt,- Ùt-'""-( . .Jtj,r,
/

CI'-

r..r

t,/;}f I-""--'L) v~J

(.\ft),

1/'&lt;.'

-~

z..~/~7\..~'"

&lt;i)

UVltt-)

~ t/h-~:d'fJ

{p 1 10

7\..~

r. ~.l/."J: ~ .....

~ gS,

J '--'7Jl [--' &amp;-.

J

0

0

~

v-Jl.J,K(0/1

C ......

'J

(#Jr:

J

~

~ 0-..!)- SlL. • ~

I~' ~ {~&lt;

~'~' ,,~~ .

17 ... J.e (~~'rJ:~~~t fe/
p-. 'cP; èo.-~-

�)

l b 1;
,

'71Jy ~R.-L-

:.f tA&lt;~f~ j.((-&lt;A-~I &amp;~ {/&amp;-

t'I/-O"~ &lt;~ if/~~. &lt;i'.e

&amp;f' pt

~~

,1

~ (j)I"'l k

&amp;

r

v..

Q

~

,

·1

'";1 &lt;....

fr7AC.($w

{I-~

( "'''-'

/4111 tA-~r

!~'-"-/ ~ &amp;
rL , /~~ Uv,
1
f
tPz.1 'd v&lt;/) Il ~~ . ~ &lt;3i
C/--

r~r ~~. /.{ 7~~r~~~~
'l'~

Ç).

Ch-~ Cc~,.....~

(7/' 0:3.

vv (d~

~ j . ~~ -;ç:

~

:'V'r
&lt;!Q"

».~~/.

CQlRsv"

~ &amp;.-... j2~!Xe,

~. (~Çj)~

~

é.c-J

i('~ '

Y'

0

l

;-e2J ~ -&lt;J'-'/~ tA' I~,
( /)
~ U'- ~"-(IU-fA:
~~1ft~ ~~f~ Uw ~
/~
:lA ~dJ ~ &lt;;T~ '/&lt;rv&lt;- ~"';w'b-&lt;~
&lt;nA

,

r

li ('/le'

}/VWlJ1~ ~ JfCfv.-6M, M.. r'1 ~
,

1

~r./-'2-&gt;

{)..&lt; az..Bs.

~ /

7

~

,.1

~

(TV'-

~ (f3~-v-';""'7' ~~ .(~/rj~œ~
d
If

l
(..A-v-

avl;

~

:l )l'Q..
.

~~l

S-e-dCl

r

r

lU'-

~

ri

9:::u--cJ... &amp;

,

~ L üf~

~ .t:&lt;-J-

~/&amp;",,-~Jt-, ~.t..Rsu
,

r

~ Pf~
.

r&lt;L

J2

f. k,

~

~

-

1; \./c./V"'-r /p~
/

ry ~fPZJ

"
(....A.

~~y-C.J ~~

!k1 fL~.

~(~ tVJ fL(~J s-~" ~

~t: ~~LIù

v-

v-uz.t.~/· OCC -V'o (J~

(~ ~r Ji,! ~ ~t:J
;;..,...

/.

t.eJt. 9. ~

~ ~ fffiv ~~ ~~~

Cv(2-

{/~V'-~'-~.

CI'-

ft

•

•

f4

~·wv... ~ ~ ~ ,t-vJ'f-

c,

~

J:,

J/ ....

�•

{L '-'

{eff.- I(VV-(.-'-(PJt;u.:;T~ /~"Jr r~~ ~ ~

1

,V

!lc~~

f'~

/

tL

~ U 1 ~ e&amp;,.,. ~~.

Î'}' ~

l..N\. L"-""IJ •

~r ~ h, '::'6te~,;r&lt;T&gt;AA~' A~~~

/

V--l~tZ- ' r~ &lt;Â~ ~~

g-~. / .( ./}&lt;rtA-

(iS l 'lA-.t-~Y7
i.

~. l~ Û~~ ,,~-&gt;

AlA~&amp;~ C~r/ 6t &amp;~~

l~ o&lt;- ~.( fM C ~!fJ
•

C)

/z. &lt;..u../J c , LA' - '

c9-&lt;..-

.

c

r '- -:' 1....

~~

&lt;. C &lt;Jï..-.......

(//J

/ ,

VJ..&lt;rJt oLv-- (/~

fi
•
i~~: ~ ~
,

7~sU {{VfJ-'j~,

.

v

~~eGv--v\

C;~

(J

y

ho

, !J&lt;I

ve~ ~J'~/~~

..

' ~ .~~ (/~~ ~/j--...J, '!"~r
»-v-- . lPt~ . ~ ~ r~~-~"W1(f ~

r r

97'cnft;,

~ /~ 1r~Y--'

/
~ '-'- 1,~1 '~ ~ (/~~~

.j {.~ ~ IL ,
~, ~

l/I/-

/' (rA""

.

/

o- l/'J

~.

r

-..),

~h.... Îr(. ~ /v4,

c-, v~~

J-~ f1AG~ /}e;~~~ .v~
vt ~ S--v--

u, 'ùJ~(

'fi""

1 / /~~
,

J

/~J 0 ~L~ ~.(~&gt;

~~~ B·'~ ~Oo-t..)

l{

r

Lut" fp...~.
tdf-ru

,J}-,

~

7

~

~

f~~~' ~

/v"J

Ir~

~ ~rtJL; ~~ Î~ / J dX.

�r

1J&amp;'}/~

;;. ru177t-OHf&lt;~b.. 1~6".r~·~-~ ~.....,,~
('1 l ';'"

tfl/, :J ·

L

1-,/1.

~LA ~~Riz/V'''&lt;&gt; /~ ~r ~

}~.u2..-'&gt; ~~l'

q:--rQJ /

C4-

~ ~~

r

If ! t-e---téc.-tZ

9

1a..

f*

~ ,c-Z--~1 &amp;24' CA-c---t/V.J. Jf-v.- ~ ~ ~ -

/~1HJl~

l&lt;---y ~67·.a

(/Jv-~?-J ~ 'u--;r o--~--~r-- Liz

or'
'lR..-y;+: ~ 6u-v--r' ~ ~ ur~ ~
!~'--':"rLkJ JJ-:5t- t r

'l'Uk&gt;

&amp;

~

r~ ~ ~ y"~J:~ ~.)~ .
~~rrrru&lt;~a-9~
{D--' ~:rÀ'V--V

"...: j~ L/0

J ~ ~ e;..w.
~1Y1

{~{)tü..~

(/~ ~

~~.

,~
J..&lt;!...J

r

1

r

~.!k., ~~~

&amp;zr$i~
lO

, O'-JirA--&lt;--~

OU

fcA..v1

&amp;-

&amp;&lt;~~~.

y-&lt;-Q... ("'-.J
fJ...2

d'---.J

Jv.r~'
~V&amp;~ ~--'

f).s..-

~ ~

e~ cJ--..&lt;- ~ JI/;&lt;-~
Cl__
/'
r ~. ~
&lt;./cA.
~'l;'~

~c..&lt;/Y-- 'J,y't.y---

~t&lt;-...~ r~'~' 3~~ 7~~

,A~' ~cLu-,;p.~
!)--~.

-1ft'\.

~Jt..VO---9~.

~~

~~ ~ 6~

"

~ J eJ:. &lt;;L-~"''1-

J

8--&lt;~ ; ~ de&amp;--..J.--

tu rfij ~&lt;-J

•

~ f~

»-&lt; ~

'7 );-~

~.Lr~,

'

r

tU

~.J

'r (-';' / . . ;.llJ- ../""'~

~(c.L&gt; ~~~. ~ r~

~

"-

ô~

r: ~.~ -

t~~

/~~~.~~(~.

~ ~~ ~~ ~~ tz..,n~ JA.·

I~. Cer'~'"V"'OJ ~

ar

e..,I:

r'

rt~ ~'~7
'/7!;...-*'-r ,r6J ~

IrA--" f

td;

t-- 6;.rcd ~.J:~ ~ .
.#-

(g.5) _

~t"

"àJ,;.x--

~....-I.

~

.J...-

e&lt;-/)&lt;J

Le,~1i-~ ~ r~dJi.d~ ~!l~~

r

r.J ./.5.---r~ ~
~.~ t'r r ~ ~&amp; r"'Ol: (;. ~
d~ 'r" ~w.~

~

~~ ~/c.rv-- ~,..J.

&gt;iJ~~~~ ~~'fL,

&amp;rW~~i)Y'~

U~W~ ~-~ Jvpt~'7-J
'.
(
cVL

UJ...-v- ~

(pz..j~

~

~«-Ir ~ ~ ~-1M

~, 1'~'Tft.r ;J ~&lt;A-q-~

.

~ 6~

•

t.vr~~~ . .dt

e/l/' r""ï! ' ..el:- ~
-6::.

r~4- ~

-t/1A-

~..Jv-c. ~,

-0 ~1~-: ~ ~
t'

ptYl'
,

~ t"~ /!:.~&gt;&lt;f &lt;nf- t-~. r~ t~. f).~~

0V'-

é?e-« ~ r

-'

/Jt{r1A-~".Jt- -r~' -O~J).sLJ ~rt/''''-fLcr,- QAAA ~
~dft-v-:. c~ rv-~~
jP'-1 ~p-~ 8-~~

"~1 3&lt; ( r 7'
'J
t:vr 1"0' f'-'0.dvJ-~.~

/Je,

6~

. '

IJ

Lv

6'7

l

,

t&lt;A~~ ~r5~1":~ ~~~ ~6e0

ô5 ÙL-&gt;A. »--~

fi~~j.

3-&lt;-

~

7A

/)"--Q..J

r

~

��J)0 ~

ry,

_ ~

:z::
'YW'/rV"
tfU/

I~

r( ,/CS

{)~~0~''k~J

P-41 (~M "~f--'~ .
~ ~ &amp;6"~~ /~'~t ~ ~.

y~~?/.-~,~ ~krv... k~7r~
tv.-rtf~-?- r~7 .~ t!J.-v~
1~~'r~7
'f~

cr

1 e~~ ~t-..

~

~~~ 6~

r/'p~ ~f/~' ~4r~~ÙlI\

/)l/~~ e f

~r ~

~V' 'o ,~

1

..

~. {M CPc'c~ 6v, f~'br-. tA-f/.J~~

LJCre t~

0-

~i

r

~~G'"

1

~j)."-" ~ " ~ ~~~r"--'"-R.
~ &amp;r &amp;..;......,

.0 ~

r",~/k. /~ A:1)6/0.

~'W-I M&gt;. ~

r7.

~

".. ~«~

~q-~'1-~'1 k-F~ &lt;'~rcIT

~. ~v--'.~. ~r~6~ &amp;7 _
'lÎ-.·:.-rtcf ~~' (~~ ~- """'" ""-'

t;,..-:...,-t

~~r~~~ ~~r ~tV~~f.l~

c;t

~1~ ~ ~W-i4 c.v~rJ.L..,

~ r~ULI CM ~

1

&lt;) cuvv1

~ ~ru' ~

~r-'~ '1lf~(~J-.5b
~ !§, ~,.z(,.» . ~ ~'. &lt;f!'!L ,$.",?x--~,

r

~~LTJ,.,--jr ~~

9JLce:-

/-vv--t

f}&lt;J

~~. ~ ~~vr:,
1

~~ r'~ &amp;bA-. r(Jr].;Q,-&lt;-~
~

' v / trlr-

. 0 e c9-e

~ cr-G j'L.; y"~' c .......

1'7re )

�(1

'1 'l

,l

(.:7 ,'11:-'

f'''LO/e&lt;r..rl
t?--

60 C# 1/0/}

fu..-?'J-&lt;JL'(l&amp;r

&lt;4

c.er~

~~-7 1uv-7'F'-' ~

tA r~;t- ~J~VVI ~~tAP-J ~

p, y&lt;-f:QJ /~4;- /lf,-~X~l!L&gt;

~ ~~

~,4-;- /~r~ ~ ~ ~R-r CJù ~
/ '' ' ' ;

if~,J

.9-e4

r?7t, r

/L ~~' 1J-u5}; ~.,,;~)(

r;~~ ~

�'Zif:!
~ ~~ r/~6vr~~·
!~ (61~ ~~t:;:A~~ c~'~ ~

!~

VJ

/~(eR.A-; l6J7' h

~~~l~

.

~ ..

L~!A f; ~ "'~
~M

1tJ. ~~f)Q~

~ttvt- {6', '1' &amp;-, ~c7 ~ c/'tA.-J

JJ.-e h

~

9--v-

s-jJd
l~ /~

c/~f '?~ ~/v-J /.,. ,~
f~' ~ "'-r"".' ~

I~

(/ltz.~

Y\-

~ r ù~

tz / .d7,
'
~ iJ-,. --r. x~, --6'.
/J&lt;-

Q&lt;.-

r

&amp;r-' ~

r~ &amp;.v ~ 9-t~~ ~ ~ ~~ 9-~

/&lt;r&gt;'- ~ ~ ~r ~J~
l~ "~~~/..JJ~

~'t;..,Y-' J/&lt;TU/l

/}'Vù

il-c-,

L

r.uth&amp; f

eU'"

~

~r~r'~~~ /~E)~

Gzyr;,.'~ ~~ c:l~~

'-~~ ~ ~J./ d-(l&lt;AA~' tir

7~..:J

d,

~/~

cs -$.

r+~ r
&lt;/--

e. . f}A.... z....1(;

y;,'[;M......

r

.'l. . 2ù &amp;.-, (f{

r .~ .. 'J

~ ~ ~ b\-J~
"i=..,

Ç)J~' r'~ r/~

l rr'-"'!;-~I t:.~ r~~r:

f »-U-~

~ r·~.~r

fj)~l.a,J / üV'-/~ ~ U;0 1A!~ /./Z tvJ

1~~
~

j/

~~~

-'

;f.'/~ _~-tk.t

ÛL&gt;

= 'J

. ~~r~ r' ~
~~-

~

tfA-œr

)7~_

f

(Yv&lt;--

~

~ fc~v e '\',

~~ ~~

~
{r'k'a-,/ ~~~
(;t ~
~

(j

d- ~~ '};..:.e...;. ~. ~ tfh-..1.A.1l/f;

cvt.- ~

~

-cl-.

~ù&gt;./

!kf'~~~ ~ ~~ ~~)ç'~
-=-

~ t'h /Zuh.~

J-G( ,

cdÂ'

~ ~

~
- t9.J
~ ~Â ~k ;;C""M,4..~. ~ ~

-----

~

-&gt;,"'-v-f

/~.-LA. 6~4ç~ ~r~ ~

-V:~ ()~d ~F~ MO:~

~/1,'&lt;0'r- ~~'r':' .~r.
;;d~ ~ ~~

cVlÂ

~~a:;r.

v...:. ~ Jt-- &amp; 'IR. ~/;;""....: t-.c ~~ #

~ 60.,

~y-,fr. ,~-~ ~cib--'. &lt;-&lt;LA &gt;l~
~}r -L'L~tL5w ~ ~~~. ~
&amp; .[

&amp;; /~.R../fR.,.Q....

r

H~ 'l' '''''' J,-~

~~ . .vêG-i !t.:~ r~r:~.:~"­

~' ~1i~c~·C~· ~J/~~
~ lJ?u~tH ~ILJ ~ ::-r~' ~g ~

~- ~ ~'CTV\J&gt;..J

/

-1vi -t.~
-

~".~ A-.
~ V'/~ c- l-4
~&lt;./
,

����•

�Z$

6'

;;:L-LO'~

v

~~Jéfrr..c&amp;ÂlL~ (J'II 0 ~l.A-~Î"-'

/ ('&amp;1

)

.

'J e6tti~

(0-7~J /~

CÛ
?

.fL~ v~ ~I/l &lt;TV'--

OC

•

of- ~

(;/Cft-r {lo:e,

A:

1sz J (..1/1

-

Ov~

vv

~,
~

~

{

f\

CLCLe

cJ

~ /,1' Je . LJt;;e tl

Zer-d!. (

'L 113 -C

6',1'&lt;- /.'
1 () 7 /.

&lt;..LA-

8'.

,.

,-;) &lt;-.

1.~ ~ J. C; ~ ~
CA.

17&lt;3-"! 1 g / ' /

?'-

~ CV~ .&amp;.tU

/~ 9.{h.../

1/&gt;"-

l"

v ",~""'-' j..", ~ 1-,' e ~ !J '--'

r%Ie,)

/']/Vl.

1.A.

d(.

~

.... 3; &amp;v-

•
6-" ~ t~ 7 e-~~) d f:./
c--J 7lA-V1.
llOC/lAL [L&lt;-7 CLé)~ ~-t)/~P-~J ~
(J .;

r:

c9-LZ {

6r

r

~' ~LA-1 Le 'l/1--~~

4

1

.-7

Le jR..e/J

r

/')

o--J LO

ëGi.

ci

_

,CA..~ cp; e.--.I

Q..

6}.-..}r

0~~ ~~;
eAA

~ ... ~(.A..r\~ I~)

j/\/'-CA~r.~ d~ ~ J(J1~ 't)~~. 9~..,Le {~;;ut ~.J", .ur ~ r-e W',." Ac~ ï ~
1~" fcXt ~ ("'eJV'4ù /-~ s-u.. ~ &lt;.~, L~GOV\..

ft-

r

tA.Il..

./ •

aù
J _
J.iU{~~,
C(Â~'IA~ (?./~ I~LJL

;zJ&lt;LJ /~ t)V&lt;-Je~(()&lt;::s----.. .

L ..

LA.

()

~~

LA V k ...'

7

J~

.vzA:

lA / ; ; 'U-jh'''r-''''

e.CA/lAJ

~

1~" J~.J
r

r&lt;.

/.e..j v' ed VV1')~,

(~{&lt;LJ O~f0ta.

r~

~/)

ê.--

e--1A

&lt;'À

LO ,

t.2 ",-,) &lt;-v.S
iJ.-c~

7~P-J J} if-" ~9-.J

Cd

]/VZ..jz'~1'r J ~ g.- r

~ II. '7 ~

.Jl.Jl.

/

~/&lt;j~-frt('1 ~ -d-

/Jc~'-~'~" ~o-.J CA.....:t:- C&lt;l~~ ~~ tr-1:~,

r

-

'
If
V'-ffJ . vv/ ( (.'- d . /A-Jen:v
~ ï
e..i. ~., ï 7 &gt; '
{~/'jtf(. ~ "'~". iL r~ti~- ,~ u"u-J~{0.~ ~L~
o,~ yr ! ldh", OJ d 0 14'.~' ab,
r"""'~;'~

c."-'

LA..QJ

r

v.-./

o-&lt;A

l...~ 7'

t\.c~ {e~~e..~ /vvJ L{ï~ ~. ~

L

ô

fi.

to-!

fO? e vJ1:- ,!}&lt;VJ
lt'L 1t -6!- tf' ~ï~' (J(Jc.eJ~1 8v/~, ïf&lt;)~Kc('ï fI
?L

,!~

~/~

Je[o. ~~~ %-~~-&gt; &amp;z.~·~,(Cl(o

'a('u..&amp;tI/é.f (C-V'-/~ ?'~VL&amp;/j-

2Cl'

0- /AJ

&lt;2. , &lt;-

~

~ ~ 6v-Mv--Q~

eA1."-0-

/

J
1~

{j\.Joc.~ ~L:;c(~t;;.{; ï~~

~ 6~ ~.~
e~ (flA-) e.J. 8-.JL &amp;./'~

{~L-"- ~, ~v CGLD~ .........v1-

d e..

~1

1/V'

~,

('[fer

tt,A

t? ~

-0tA-.J

&lt;AV ~

j:,~

V~ &lt;'YI

J"vvt,,--t1ef J'lA-tcz.,Jetf ~ (cé~~d d'~ cp,'~,J/ O-.ï~"V 1/l

1

757

?u Û(Ar~~' c.kl"-(e~ d~~ ~~
7 v!' ('Lf\ .7J ~.;/Vv-&lt;J...J e.1

~ ~. l/I-... ~ e.U:7

~

'uv. tii",der VL CQi~ .&amp; /.'" 1=-~ r~r·&gt;-f.&lt;J ~
ebi -1/'--(:.~ ... '//lA.o-vr-t ~ o-v4f ~-.y e.J 7'~ 'V«-..J.

i)

0~1A~{~

'De)
VIA.

(.t.

Jl,l..c..UJ

j ~ jV&gt;/lA '!
(-~v~~1
g cv~ 7

/

U\.A

- ~A

~

r

f~ d e.

(C~ el, o\...~

1.

r~&amp;l

(i Il#/ 9-.

v--c..1

'\/'",.2.

17

H

v\le1

t?-.

f&lt;
Œ.. 8-v.....

e.dft.~)

~(vJl1/"1 r~ '/x"c&lt;.dilrl _ (!-f l/~.(.Jt.-(f-,fa.fhA-' ~ ai::- Gu 'l. !J,I i.e(- ~, f. Il jûA/VU

«vI

{) :"l'LtÙ!'1;.·- . (,'- ~ ~1A.V rv-(~ ~~V&lt;...1R. .. ~a.-1A-;~~
~ ...'" &lt;A/S-.

c,.(.cQC ('9-c.... 4Z..J)U)"'l-",- 8-:lA. j~.... ~.IÙ

~~ ~ - Vl-~

r.l

1'

&amp;1

6

r 1r1AA,
•

•

1

c.J. c ...

«-lA . l-~

g'o'

/

~ c.._~

:J-&lt;.-. cri V"';' Cf....Y\ÂJ ci ~ ~ K'~ f ~~tiW-cz;; .

?~, lQ..jl~67'J&lt;r

J ~fdU.'\AAJ('.J- rc.ovl /C/~~

�lr;i
~~
1

Jf/,rf-, 0/

.~

1-

-1+- '1/Of

(1{\'

~e.

~. /

r/l/',Ir7~

r~ éJ=-i~- ;z7/;;~ y-e~7

L'~~~

J

Lr~~ :~ /-: ~t-:;:

te , JJ~ (./~ ~
~~

taj/

~7

r

rr-

r

.Jr~~~~~~

:flt~· ~ ~J--;'

r

r

Q.

rt5

~:~ r'J~~~
~ (f~~&lt;nNJ d~~/{,

'1 ~/

~~~. ~~~r~~J-

tJ t~

/~

~-tJ. f~ ~1;w~

r

D 01 VIA 9iF~Pr:

tu

?&lt;-

~

~~~-~

~ f:~ ""J~ r~r~f/ .

z::.;

d-r

~.

e&lt;.. / "
&lt;YI/'-

~ ~trÏ/'€49?r&lt; J-e7 /~

e~ rJ_/~·",·fc

C&lt;. / " ' "

r~ ~r+-'d ~ t:.....

~ ~ rOL-.J/~ &amp;

7/rif ' J~Or"&lt;A-r'

ecY7/lA~ ~~ ~ ~

6Ô'-~ ~ ~ ~~c:Œ-8e ~ ~~

r/tL'vvJ. , ôtr o /o-u-1 r~L 1,.cQ,Lo.. a.4~

'/,~

di

FtQ;

,/u-t

.,Je

CR/}

C\

f 7 -:; /, ()

«

J)

~ -v-e~. ~. ~)

~~Î~ -d- ~. ~~~ J~ ~ &lt;n4
,/&amp;.1?f~

'tJ(,,L

t/f Ù2--J

--

1J~~, r~ ~ n~ ~

r;~ !VUY~;-lA- 6/}~~' f;~ ~ ~,~, ~
tX cVttt-~ rV 1.' !~~ &amp;--- 6~-a-J d
Gu &gt;J--df-i ~, ~~ tL-J /~~ ~--1

~~

~ CA..--q-- ~. -1 -rf;: 4)

rr

V'---/~ 6~v:.~

r - -'

-

~

&amp;-. ~~ ~~

~tQ;~ ~

LIVI

_

J

.-J.~~

,.J"~;r' ""'~

~1.A..C.-~-u/)iU.

(/Y'.Q.~c.,

CA'O ,

:f ~ ~~ (Lo-cL/. cl- ~ ~UJr- flu#~ ~
~J[;zv-e/t1 ~r p,-~ . ~7

~ eJ J ~(h.~. {;~ &amp;Jr'te~--.
S-"I~~/~

é/'-'l~

.-

&lt;M rv-Jt.~:~

r

e-.J

~--./'i.ft;. r=r'~~..k ~

(MfÙn... .(/,!Mf-

JQ l

Izr- )
6/,l;;J J

0~ ~

Î'~7~ ~~ ~ (&amp;j1~ ~ ~U~~
~ ~.!fzv-et'f;f:- ~ ~ Je? {fiA.?ii:~ a-...,.. 1\. &amp;'7.
~~

~h~

3-e aiftL -

~ ~1ç:J r,?~ #Y-.

fk1

r

JV\-

r (:

p-I

~.

.

tu.~ .r t~ L7 o;;l,.c-G~~r z,
j.
~ f'JA-J.~. 1~;': ~ ~

1u'-r~~ ~ I~ ~ f/~ , ~

~

ur

~'1L~

/DY.!(v-A-'

ÙZJ

~

uz;d~ ~'-t::iEv-J._ 9M '?-/~yl ~

)

r-eA-

.dA-. ~ ~ ~~~. -e1A-se.~e4, t'~~
Il.

~

.

/7

~ i!A-J~
/

A

fr-;

trr

/7_ _ L:&gt; ~ __

e-:.J
6"'~--

c. / .•'~J VVV'- ~ ~

-

/

~.vlA- ééZJ~~-' ~ (Pt

i

(}'7~ iM"'L;, -,

&lt;ZJl-J

t?-''Jr€~ /

~- ~

v--QJ

Y

(~.,A-

�L'r }et'.;-.... ~ ~ t-; rr r
r:r"l~ (Ile'
t-; tM ~
cJ

c€

J. 'v.e.

Ue-

lz.-,rà-. O~

,Jk-

tfL~ ~ (~.~. ~~.;.fr /tJz--V'&lt;~

)U-'

d

!~l rv ~~'

r r r" t--rr
F
..
/~~ ~ t~~ g.v-.~- &amp;~-~.
""~ r r ~'
02//~~
7

(; cd C/~ -C,,-,

~~

iL

~ ~ A/U1A-rf~c-i""

0&gt;-'

C&lt;---

t;,~wr Ik./~ ~~./~
~ 7~œdi:' ~~ MJC:(~~

tJ&lt;-o

~

&amp;

~'- I~~ tI~ ~~ ~, ,)

~ œffi~ffl/l~r~- /-vJ~
~~
-

. ~b~

~rV~~~ -'--'

/~ L~ 6&lt;if'-A-~ ~j~ ,1~.0.

1:ifr. Q _~ ~ 15 -

~ü!ï-'

sut- (ft/J/f--; ~

r r

~ l'~ ~

./'

~~&lt;4,J ~

(fttrlJ.--o~ ~~ ~~ ~./{~~~~
- ~ /e'~&amp; •.f.
~ r~c,j~ ~

l ----J&amp;-u
v..

~

r

~,""~~J ~tRv&lt;d&gt;' , ~"'~

_
~J-~ &lt;-L .&amp; ~

~~ ~ J--~A-J

r

01.-,,-

J-~ ~/L~ -Q L~

~ r~~- ~

-'

�Ç)f'j !:...~

1"""r ({ 6~~~ . b

' ~- ~

r

~~'- k

G

&amp;';hi4.

~ J-v.-f-l.~ ~~/. ~t--

Z ~(P!/~ c-"Odl&lt;&gt;~7 r

Ul4

~"h"""",

a~.,.A-. ~o..eA~' /t/v$Jl7~r ~~ûV' ~ ~

~~Jr~ C~;Ja~~~~ ~(}---I ;J'[~ulT&lt;!l"Vv ~

Ltver.;.!/- r

f, i

~~/,JJ~

t

~

yv--e. ' ~J j~/~~ y~ '(;r _~~
vt1 ~ 1If. (e..k
.u-v1A ~Q..J L'C 1
t:5 0 () ,J--&lt;.. ....~t

c- ..... l --l:

(I.

LI-

t;

~J ~

. ~ ~ " {~6~~h

" '",cV (J, otL6~

l~~
'"

Jkv M"-., Ufy,

(j, /-

f'Œ

~ ~,~..-~ ~

~~'ï

J&lt;~"'fT k

~"-

~., t;,.., ~'r ~ ~ ~&lt;&gt;-t

7

S).1~ 6~e:~

0-~kfh'~, ~

. ~df~ /!AAt~r~~~_~
P-&amp;-Jr-r ~ ~@J ~~

r

'"'--' r

~

r r-/

rlAy~

ü1AJ

w ~1i&lt;v-dCt

o0,...p.uv

rf....J

rY! ~~~~~&amp;~'
.~
llr_
~~ ~ ~

i~~ fI~

y~ ..

• 0ë&gt;éCC&gt;

A7

~ ~~~~8'&lt;~~.

~~- ~)~ c~·~~·r:;,.r
/ ' \J'l/to \,

(~~ ~ ~

.~

fZ+'

{'e~ ~ il ~~ ~ ({~~.e:·r &amp;H/~~

~ l- k! /!·1.A~r-ed1. -(~~~ . d7~ cJ~~cq
~
) ('...f.A

L

.f. , .

.(M

fl~/ _

,

,d-;.

~I' ~Y~/.

~

/'.r-vJf-

J.-e-~

.

.

(

/

�•

!

\

ï

lAQJ

���, ~ôO

"

~ '/

A

l4,

l'l[,,-e~

, _'/
L

-

()""'1

~

ftn L~r

e;-~[,"~

lCA, ~ +

1

•

{ /é~l"'le,'l-'\."-"

'f rG

./
L

1"'-(.-&amp;

C. L

«&lt;-u-

~

C

e t 1k- v-t'Ct-vr 1 t~h'CfL ,J

1

:/kJ.AA-""~/~

'/

~.17"..-1 ~ch&lt;. /.fl.J ~~

f/

.

(j -

{.z/~~ c~

&lt;"'-

Cf-It.h 1~ Il~~~ &amp;,rI C~~
,j

&lt;V

t

l'

' &lt; 2 . .1
VLAJL&gt;

/

~"'-~

-

~

'..7"" .- ·
"

;"'L/1'l'~ ~~ (;:,/7' l/I-~

!.

-r

~

1

~~.

~h_~
~ ~ 1- ~ ~ ~-:~
_ ~-L~/t. ~.( ~ ~J -~ ~~ r~~ c.c.J-

- C'1'L,

i~~'

v-

"'2

&lt;'~ (~k h ~&lt;Jt;.~ L~r e~

t:.=

~~

{jd")A.~ Ct-/~,-~~ ~~ ,. gh' ~'J~
IjJ ~~

&amp;.-~ l

Co;

t4' ~ ~lbJ~~ ~~~ ~
r

/

c~

1H'{lu

-bv.. &amp;,-lAJ ~

0.~ u-~
d-

~ ~
..

,6)-c'U2-7 /~

/{~~ [;d.

/?-r

CA ••

~~ ~/e-J

q,,--

Lc~~ J ~lM~~

~~ ~ tg~
t

00..: ~( /0(7' &amp;z1cJc.f~
-CAA-~, ~ r-C!-.fV-Jù
1

'foI~. ~?~~

!J&lt;u

tA..~

&amp;(!k4

r

{l:-r(.;,e J-~

CPAk

2?

' L/

/~ 1fot6,~ f

/&amp;Ùf- ~

~ &amp;- (J~&lt; dvI-• .i4.. ~~-~"-'- ~r
e;~

c~ -

C-L.--r /o-vo. .5Le~/. :k.

A

( &lt;.nc~~-, ".e-.9'v1- ~ ~
I~(f~~ 7FL4 _';) , ~~. ~
CM~

(;t

.

~ ~ (l X'

-'&lt;-r'

~ ~~

CA-

~

c--M-

y

&lt;-/f'
/

~ h&lt;&gt;-~~. (~ ~C&gt;-

/ )1"-&lt;.) l''-~~~ ~

~ I~..Ç(:" ~ r~

h ___

(12/.

���!~~~J ~&lt;-&lt;Jc:..

~1A-J

/1;;

L

1.&lt;-7 / ~.u-,,~

t j;v-v-J ï
~ //}-e~"'L:-~l.J

ée J
Jl

_!f /

L

-

&amp;.(

~L

~- .yt 17

~ L~. '-.A(J-o./~~ - J }Vl.J!~ j"-CA.1

t"',; z';' J çy / L.z-,J ~ '-4!" L-i.fl.J 6,rvc}~
L

,

d

CYl"-~

n C'

!-vz.rr.'l,,'tl-J

71- (H--v--&lt;..

)A.9..J

,

,A~:X

11
}--~ -v-G~'-'L,

L .......;

r" " _. .

J

9-_ )

A/J.,.
C~t:.~,,-,

�,

~/-&lt;- 'c.-L

.

fou

(QJ

/y

9.&lt;1..J

cv(

t. ~"'" é, ~

~.c.&gt;

0&lt;-'-

r

j ":"/t t,r:r

t~-t-~) ?'u....,.. {ft71'F~

Û,2h.,,-c.~~ 9

rT~

U-L"-

~J ~'-v..~r)

j.JZ.

'

(-z-&lt;-&lt;"h/~G....,.) J' ct~r~ ~ ~

//'-61."':)

1~J t./'~.( ~

.

/ "J'JI 8&lt;'1

':t

",-ce!. 6~'---' ,,~~
Cv t;ZJ......' ~~rA- l~r~'lM .

L'9-&lt;z

/~~~"

c/~

aL

f t&lt;&gt;/ ~~

&lt; .....

('[~ 2v."

~ rA-~ r

~'~.

;t~ ~~r /~')~7~ ~
~~,

~

e;y(-

d~

/Ü-~~ ~ fi7/f~
'-~

y~

tf-~

.

l t' y-e..)

~~;J-~ ~)

r

~r'~

~ J'/f,hA..~ ~ ~~ ~

~ (c&lt;.

~ é!.9...u c./~ r~~

ù-J ~'l 1-~rlf' ~ L4-&lt;-~4az"j /~ (fZ/ ~~

~ u--t6..

t- ~ ~
v&lt;'rvu

)/'-....,;2

~.

t:L

J.e-r

l

c~ ~r/

~ c..-

'c,/'

r

~Jh..~ 6~~tz«.ÎJt:'-

€"th. 6~-c.. /~~",-Ce-~
l-~~"7' ait ~/u-..J tu...
~ /ùvv
&lt;!

J

r&amp;'

V e ~&lt;.h-.:J ~
JC!/~ lu-f
~)

r~ VJ/'t

0~ ( &lt;C~
4-

W l

LTlA.JrJLd-,.'y'l' ...-~ ~

/"

t.7b~
-L
1/ h-i(J../-C~ l~
" L / &lt;,.r~1
-

CI
d ..--A.........

/'
~

~CL~},

~ / elfrt, #J7~&gt; L l-~v-c. ~

t p1"-r ~e.

~~..

( 1:7-'-". c.-~

~'&lt;o

J

-{'"

'

J:,

/.

/./)

c..vJt,

J

~7/tJ ef--

1

-

1-~ v-&lt;..

(. ( :

(

/~TJl~

c ... e

~

c')-~

vJL.rt-.

C ,nA.&lt;- 1"&lt;.SL-"1

,

/A-4&lt;Jp''''~~ .

/.-: '

c:;.û&gt; •

/,/,"&lt;"1

(ra 1&amp;

/Z 7~ l f.v.0'~rl A~ ~Crl. - 5r~

&lt;ft'If"

/0-

-&amp; t: ~&lt;- ... ~'"&lt;-'-- &amp;, 7~&lt;'" éa.J

6

'-'-f'

/~ 7~~9.J ", ...~J-)

9c'Jr~ )kûz~ ;:~&lt;X

{,- , ;... ~ ~....c. t/"'O-:" [/'---t!. f

~/~'

~

~ .

c~

(~,'

/é/ 6 . . ~
(. JJ&lt;.n~

r

r ,'_..:fr

�",'-"--

/

t?/

l.LV

L~~1'

f11~ ~J:~/~ /~

~ »-Û&lt;- ~ '-~.

v

_ ~ éI---

,

1 &amp;,.j - Y--'-VV....... ~ ~
&lt;"'ri'. 7~ &lt; '~~ 127 ~
&lt;A.QJ

3

.~ ~ ~~'/~w::l!' ~~~
,":. ;/e~ /k1/~~r r'~&gt; ~r-'.
( /~"~r;)crl~

~ r~ r~

A.

"'. . .

~

,oc.

6CJYlA-· 'l~UL-J p~,J ~ y r;/~r;)~

t-- t/'~'{e r -~ ~ C~;? d~û.,
~'f/~~' rL~* 7 ~~
~~

ut

~~tY.o--f ~ ~

y1.

6~~ ~ 'V-~ ~ &amp;~

6-

~

r tLr~ .
"~
r
r
r'

c9-.v

UV1

~i"'~

~~:1 ~ ~~

t'~~~-);;J ~

c9-&amp;.J-~

/

(~

e--=

~.~ "Lh .~~t?L/-4 t~

dl&lt;, ,/v..f~aa.)

7~11~

/

. '

1/. ,,; (o/~Jo. v-d..

Il.

l./'2A-'

a --

,

O"C...J

.

/'

_~~

c / {, "'l/'.,J Î~"""""-&lt;-r--'&lt;.. ·

/!a/171'

lr1A '

fld~ ~

,7

e

~

/ J-

L-&lt;:rv- 7

/

CL"

.

G&lt;.-&lt;,,-~ ~

6 '}~'-

V' .... ,... 1 .

&amp;

f oL"-..J Y-~/u-v.., ~~~ , r'O'&gt;'--J
lA

CK-

rT-r.k.

~.,;7-- {&lt;-J

&gt;

!f'-A1}O-.A~

Ju-(,A
~ r~ /~ r~~&lt;b ~~~'J~ / ... f;:;j;J~ .'9.1'-0. é&lt;lt;.
C.v-~J r-~ ~ ~' 1..--JLu {p&gt;A-...vi
0~ . d 7 -- fV7 ....... ~J. (... ,,'-'-'" éq 7 C~ob.--

}1.~'
Y'-

t

tf7.

c: J 2..,
Yt.

t!

c

f\,

-"',

1/'-C: ('\/.

r

fkJ

.

c~.

/,/~

''1.

/.

' lA

J,

':rs

r0

c~ûJ.J,/7·I, 1!7" '/'

~:J' ~ ~-n(,~

Y&gt;~ ~

r

~ é~ If

/t6.7·

Ô. "/.

f)&lt;e';r' ,1.

j..;t. ,. i~z/.

J' (/Sel/u t.-~ /).~ ..n:.)h~. '" ~F/J, :S, ~

/) . JA--q ~ L.f--

'-7 ,

....

r

•

�, , ~ /2-

/ to-vv\.k-J

~1

d

.

~~

W-,

th' /~ ~~ ---~l/l.} - ~

C&lt;'-1

tf" J"

tLe-' cJ.:4

(~r t~ .

1

~

'1~ U4~

.

e-4.

~

!kt

l'L.~};~~
u~v
/

t
. . ..,).,;.
{rd..

r'~ J~,

v-ù

CL .....

"..-v-

l

•

.
V1A.:A'..,..J:; "'-

CS~·

~~~rf:o.

c./"'1
A~~ ô~rT"
C'&lt;..

fZ-i:

J~'-' L~~~ v-~8-~

{(~ ~-z,......~'~~~

~1

JA

~c~,4.{:,

t~~~~
l.u{

a

~- ~~. ft-./~

~r~

.

...k...;;J.

crt.-"- ...... 0

~!'\&lt;J-

J. J z...

/'l.L-I ~~

-~

L";F~ i~.J~

~ "- l~ ~

(l~(R,4 V--~~

Û2..."

&amp;--d

~ r/~ .

-.r/t4

y--«.

r
( /]...tz.J / --- ""-. ~;t-. 5.
-1

n.:.1

r-o--J I~.

1/

•

�( S/ 'l
~

YJ.e.., a ~

.

1~&lt;:1c!)

f&lt; ,; 7'

:3. 5, IY'-C: '7·
}0 , 1 ~

fJ&lt;-

7

r
A

./ 1.'

c. ~. e~ ·

Cl..-

LL

.. tJA-, ,,6; d::

r

v0

~' ~

cÂ~ ~L..

~r~ lM1=-t..-J·Î~ ~ ~.
v--vV
'b:-..- ~.
r1b~~ q;-,-&lt;-~

r

r-/'

0::0

tu. 9:vu...J.

V&lt;-

~ '?' &lt;.r1/&lt;--~

(.&lt;A i~ -r~

{""",,f+-tr ) &amp;

J

C

-Jlet/lr~

(l'lÂ-r
j;. "--'.
~~ d'~ &amp;p. F r
{~Jl(. ~ ~

dV'-v&lt;

~.

&amp;..

-b...c.-.J,

~C-~ ~.

/1.'

;( e-...

~ 8--

cL '/~J

~ /l~~. ~el'k

/e ~ ~;r;.~ ~&lt;Jl.J ~~
~/. ~J: ~ ~#! ~

ov--

~~

~

~ D~ ~~-/-,' ~

~ ~"";'W'I.!k&gt;

j !&gt;-v. ~

rt.A..cÂ~ ~~ --

eX

r

~

rr
.
cU~ ~.
~h-...~.
~-'7,--(

~ iAA dt

-

u-J.

6.., bx..~Cb::r .

-..-/?C.:

~

�é,&gt; '}
)

/

"I-e bt.

#-r(J- b...~l.---. J~ t~~ I~~~ ~

~'#~ .k Iû- ,~~

r

J.~~-&lt;--f:

JV1AJ

C~ ~ c /~r' ,Iu-r ~~~ rJ~JVt- f"'

r-or
r' ~. ~-~, k~'J"j cif~r " . . . .,
-y1A-O--'l/~ t/~- ~ ;n:J~' ~ ak

ô

r~

{ k(i:;,..~ 1~ J~I /uvv tr~",-C&lt;J ~ ~

!k~ ~; &lt;~&lt;/~ ~~ &amp;T~ '~

t/.-, /('/~~

r

1~1~'-Î'-'0

~ /~f tu ft1z:.~-;"J~
~ ~(Z1~ J-c ,h01A--~/o-tA.-Pt­

k

(~:P-1 ~ rt\A.~-u~. ~ &lt;;) 7~

LLth

~

r·. . .· "'&amp;

t:'~..,

J

1

.&lt;J..,

A

~ ~l~

~~} ~ ~ ~ Cb...JrÎ~

~'l;"'~ .ct =; '''''v(r~ tfV&lt;-.J, ~'
~,Jt-. 1"
Cft ~ ..te",,- .... JId 'd ~ ~ k1
Ca

0

,

,,,('

t

~j J ' J/).~~1 /-~ ~

.

ï

~~,~-

Jk-,

(j

' ~r~ ~t.A:.!i....~-J. ~ j'l-~"VL~

-V--l.-:
b\

of c...e:f- ~.R,v-:f,.

~ ~t-'-

P'~ ~ J

?&lt;rv&lt;-J (/
/&lt;..&gt;.

Ce;

-'

~~"'-1 éSù

. J.. ~. [.;t;-&lt;.-&lt;h'c...
-~ cd t~

&amp;--C&lt;2/j~~1 .~~ ~ !le,.,...-J~

�./,/v-..L
/;:z

,

t .-..-trvvv7

!b~crr J

~,c..I-"~}'·G~ t ....
~ I.R..~

j'v...A7"V,.&lt;A

f-.A· 17 l'S.
()J 1. VL01-6

é

;J~~'

,

Tf'1 t1crtA-o

c

I~ ~V'"

'~"&gt;-~r-l~J

-'

&amp;.J1 ~

!).J..' @l...re,'\

,"

or....,),ç,;.,J

I~ ;r--j.-.J

.

~ 6~s.&lt; -I ~ .
iz..~

..............

a~

/ ; Cc. , ~, i;;l (Q

1·

r
,

L~

J

è) 0-7/'- ~
î'"-'

C

'"

~

bd . _/1

~ ~

J,

c,M...o.......

~

0
&gt;

",,-:t: [)'~ .
...,~.,;,,~

!k..&gt;

~ c..rv---.... ...

0

~ .t ~ ,

/;~ 1M~r:d~rJ}- t~"':'
~ ~~e--.) ~ ~ e~ ~.-'.,.L'-'
/

6~

~ /"'J

)A.JU

u-&lt;~

(',.JVV.-J

cJ ~"""'~~"' ,

f

,-~tv-~ ;r ~tL&lt;v6o-v--&lt;-·",--.....,~i ~ ~ ~~
~

f)

v

~J d ~ ~~

li

(6 /~éC~

C-1A-

CC'P&lt;. c:'~ ........'...c~. ~ ~

p&lt;..{1 L""b

1tA

~A..vt L

re ....

�,
&lt;~
•

l e

�r ) 2 '2

�- .:;

• 7

~- '

1

�Jl)

�/

' j 1('
'

/I. L V-~ .

v-é! J

t.rl-~~/cC~ /L~ !j~f ~'r~- --,

__ ,

~ v--~ ~,.Jt- ~~
~:Z-d (M

r

~~t-A-

b=o-0

eH

~ ~-CQ.( (10/'4

~jl,-~-r

~ ~9-VJ ~ I~~

~~çV-VC~

c-- v J (-'

eLb-'

,,9 -..-

~p~ ~

.-

~~ffrt) ~~ /~ ffÛY~.I: C~}
? &lt;:1~' ~,f-é..z.-- ~~vvl X,

Î&amp;-;

L.II/~}' c~? ~

~ . t/~ ~r ~iÎ~~ ~'r~

&amp;-/~

&amp;vr' ~~~ ~e rf~

vU ~fr. ~ t--j~ -~ ~d-~.

~/'~

j0 /~ ~ 1~ 7'~ve' ~~. /~~
~ù;:::r.

~(~~

c.

év 8-eLL~~t~~~~d'~-.....ù

r

(N;~û~»-e-~ s--v.-~

&lt;

--'

pbL~9-J ~/~, ~~~. ~ ~
~ 4.~ M&lt; t,l J]~ j/~ ~ ~~ ~ / v-J

(Pl

t·CA-&lt;4P ) tc.~Y'Q)

~(~~

~~l:i~

~r~&lt;1'-~r~~~~~

J

}~~t..-J!'v~~~ ~4~~{-J~11 ~ ,

r'JfI'/J

Jfl-., '~~ ~

C

~ ,L I~ fl-&lt; ~~ :7-i/~-(;
~r

1/~ ~J ~

~~

&lt;

~~
c~f
. '-~

~

c;."
l-~~

&amp;l/'.

(.rv&lt;-'hI ~- 5J-~

~é-ï&lt;-,-'J ~ 7lA- /~ ~~
~

~ v~~ ~

t.---

~~~~ ~~

L-fJ&lt;L/

;;..; l~,'&amp; 'f~ C~ ~~ !L~~
tl/1-~ )~~~

--'

r

~~-

, '-

1blA-

'

c.~)

L'LU~_/~l~

jGz.v-t Z'~

.

�'y5

o

.:~ (v&lt;.I;/74- .'k, /'..,U~ ,'"
h ~(.A.O"

; [("&lt;17

~

;:'';J~

r

L

'.

~ 1'&lt; (

cCm:.

// .;~"-

•

L-"Ù

1

LL~L""

~

oc
/:r.,.....
.,
",
.
CI
.

0'-",

••

~ .--v~ /v-dJ OL~rt....u et(~{
- "A~
Il ~
-t:-r-1- ~
tv... ~-v~
ï (..~ /~ f CJf'-"&lt;..'
1

/'

~~1 /,~ ~~ 'r«-

Le"

/ •• ,/

t.r- ~
ry V'--/~.

/

11

•

LL-t

~v-J 9i-J .

~
1A-"'-&gt;

I~·f.f.iz-J

..

6~ 7/ ï~/.;c ~-()07;~.7 1V.~

(," }e,J1.-v&lt;..V!

d~d';~ a....~( ~-ve....~

P'

rr

~

~w r~.:t;....d 6~ev.'Œ-~tt:-fJ-v.-.~ ~

r----'

)'-?~/ud ~f-l~~G~~
t?-~~ d'~r",/x ~.,~ ,J'J ~ J~",,-, ~,.....J':'
---0"-

t:J '_k&amp;,,-u &amp;'~~l &amp;~JA.:6.., ~7U4(:r-~ 1-~
j)c.~~~.' T~'~u.4... ~~? ,~
7,uZ........:f:J·

c:.t;ve.

é ~.~ i'L~~
evYt- ""-~~ r~
~

tcc I,,--f:(.-~ ~ /')Ul~ 1~

flC'î.&lt;'JL

{tA-

v • ../

,?-

~i~

&amp;~~j~~r

&lt;

6.uv..~v-1fcTlA-J ft~ (~~Th ' . ~ ~ ~~

r .

c-

/"YI.

~~
;/d--jJc ~~c't-i.ll·

~

~;1 ~_&lt;ft .&gt; ..9-.......

r.

~ /t-~ &amp;~

d~ /11 ~ id ()~~V ~~~,/. r!rIA. -;:tf2..l
,,~ ~ r-e 1

?'

CJ2.J

/

c~ ~

8-i:;i:i

~~' '-r~ (~
fl

r.J ~ ~

~

z.,..

(-(/YJ

~~

J

l &gt;•. --.

~..........:z.-o~

/,/L--#Jz'

(/

~~

~ -&lt;2-tA. ('/L/1.~ "'~
:i /1.4'/1 Ji= {~. '/"7 tf~.JJ-r-.d•..,. (~8~/~; " . _
f J,,-It~, 7
... . . . . . Cv ~. . "~~,,.~ ~ ~
'J{t.I'-I

eo-..t

~ j'Y-''-tta..
, , .Qe_;l ~ ..~'tel /j~ u/1?
. fl=.........) {L"'~

Le'

.
, ...... ./•

��---'

.~

...,

~'J1
L)

l~~~

'r./-L-'
VU&lt;:-&gt;

~ ~ ~'1ïé.-.r, ?-~

az--r

~r- ~ 1f'1~ './.- fo'~ /
êJCT~ ~v-- 4- ~ .9-0f;;rc·~ ~
~.;f-

;f

r

p b.~&lt;L&gt;~~?1A'ix! ~ ~~ ~

li:

'6~r ~fPe.,~~

&amp;, ~.

v&lt;-{

~ ~ ~k&lt;

J} r~~

tf ~ frl.!/:
~
(//

/2;~ l:u.-~ ~/ C.1)"""·'~

~~ z~~ /'~

/-f.

~ #'ifV'-aL.~
U

J~~ ~

/ .

y,,,LM/l

-

7~(~~'V-V~~' ~'r/~tiL

.cf - t~fJJ2A.

~~

~'r~·.

r

&amp;":,-,,, Ge-' $i~'

~fo1
ff-b

,
.
.
~ ~ .~

r

.

~~ J~~t..(...)

f'7r-' ("" r%~ e-.r&lt;~

~ ~~fi
/"
v\' ~

'Y'-'P'-~ ~~ ~ c~~LJU

'~'

ve#e-J, ~

~ fo.CJf~~~ ~ ~

6.n.&lt;l=-ur.

Û-J:c0 t-6"C4't" ~

6~

~
~

~w~,

~ h~~'~~rJ-~

(&lt;J.

r ;:;

~T

f~~')~'c~ ~

(cf'V'.~ t-v:~ ~!~c"
~jf"-I

-te-ë,* . ~ ~

,

~~?~

~~ ~)

I~'~~J~~

.

~rrP~r~~

~ ~~

/f ~Î~
foH/UA--~

.,s-J

C&lt;'

&amp;-t

;t-j,

2'~Û"ù-.~ €.~ C &amp;n.~

r

~ ~ 1k4

, ut- ,- 'j-'-'

9t
'e-,

~

~ rf~-~

~~lz trt:~lJVo.-&gt; ~~ /~.~ ~ 7V&lt;-~

~ c'~ . ~/u.....e..-~r.&lt;-t""" ~ l.......-~~ Jr~

~ ~~~~~~ /~ 0-J

��ci

~J,
te

~

-el dJLC&gt;

{/
v&lt;.A,-,.

cAJ~

6l-e. crLteJi;

....Q....-

1.

~~~ d ~~ ~ ~/,

~ ~v0 ft«- f' ~~~--fZ

r

'~f:~
[{l ~-1

{Û~ d

t7-

.

~_______

" )-~.~

~ 6M ~

t.~~ ~~!&lt;-~~

~

J.

oJ~.

~.'

~ ·n ~

r

LeJ-r

~h..~

r.yz;e- c~~ ~~ (]1--1 ~

C&gt;U-,

J~~I
d~

-

~~~

A'~ ~ ~ ~ J),.P~ r~

/ () jI-;

.~

~. ~

(J&lt;lrL

.)Lôœ-k ~

'J(.udl

~/&amp;'J-~

~r~~ ~ r'~' ~!J-4~
~/dl!/1" ~~ ~ (p, ({&lt;0 t~~ /~

Û

r ~ü~ r&amp;-~ , ~J~~~K
J-.bt
.
~
il ~ ;}-t!f'~~

'

~

~j~ ';(./~ (3J4A'~

J

~

J- ~~~

~&lt;A-l

~

/p'-~

Sl

V&lt;.~~"1~ /~
().

~~

~

(~,~q.--

IrJ.&lt;L

foCo11~ /'S~~ ~~
7....v~ a.LJ.= &lt;110 ~~. ~ ~
r:J,~~ ~~ ~
~~~ fl~~ ('-R.
~r; ~~~ ttA-L1 6~' Tl~

t:-n

tÂ

~

~ ';r1~ ~fJJ~l~

tJV.Jv-0..t

~~~. ~ ~ &amp;7~' ~iliùr

1~ ~~ I~ ~L ('~~~
~ r. jl..~ .. ~~ 2 ~
J4:~'&lt;"'o&gt;

7#-'~;.~f/9-&gt; &amp;-. ~~.

,?-

~~~r/~~ ~~

rr

r

(~

'bu---~"

'

~~y-vJJ. tX- ~~,~

r~ ~ 6u~~crv--f, r~~

r

eJU/cn4. ~~

~~ ~~tT'r ~/.r ~ ~~~
u1A

rfo.&lt;-~, &amp;../I.,I'~' .; ",'3 '. ~~?'::..'

6~t--f.&lt;w q~ ~rp-a$)~/ . ~ùv-t-*

(tA-

~,

~

.

r

,ek

~~

6~q-~ ~

~Î~ ~ ~.~. ~/~hr

r " ~ ~ ~~
'c-!
~;tJ ab.. ~(p-. --~~.
~~

r

cf"'-

r~"'-r

r

~1v.... ~ ~ ~

lM

.

( ~~~

~rr' ~. ~~c;r~~

cÎ

U,'cF1A

OUA ~~

r

Hjk.,lOO.

'&amp;~

,.;...~.

/~

Hft. ~~.

,~~J~~
~ t1

~ù~r ~~/ r ;'r o , csurÔ~
tM (J~jœ' ~ ~~ ;r;..ü-~7UJU t::t~
J.-' ~

rtV"'r

r~~~6~· ~c..u

r-

~. t.v.. ~~ ~ eJl...tlJi
1~g,;~ /~
~~ tu. /é~ r~~&lt;~ J,'~

&amp;1 /lA ~

~,,;;,h ~ &amp;, ,.- t,·~borl &amp;4

~ Lv. t/JtM1;:(~ ~ ~2i-~ ~~

~

UJ

r

dL

~

~

d~J2iL . WrVL~

�1)0
1

~, t&lt;rll&lt;-~

,
J

f&gt;t--/

Le.,

~1/t-"Cl.e u r/

q-v...

Ûb /

( -5k,

~

�c:s 1rJ
r~

~

tA~

r

J

",-h}-..-e~ · al.-c/chA.)

U)

rC~j (~ f
' z~&amp; ~7 ' 0~

. / :{ gtëtdl- -v-t ~ f~~-6 ~-, ~ ~
1 ~i.rv- (/, ~
fo//~" J.~ ~vJi

~vvj

, jV

r

~ cv O~~ JkJv~ ~
~ /d)A.J ~~ &amp;.,--1- h
.~

•

~f ( / ' ù-JLJ

~

1--'

~.

/

u--/~ !J-~ /~~JNL
,/

1&lt;"

j u.vl

~.1

;1Ar
V

i~r1 '

('Q..,

~~

j;r~

'-C~

0-

(.

J/VlW, J~ ~e l'""""~

/~t&lt;nA., ~~d/ c~ j&amp;f~P-4

'

J

1,; ~

fi

7

t?--{tA-

prAs

)

--~

/.

,(&lt;.-tA.~...JA -/,'

0

~

• {

CAP

k

fil

~ L/~
" ~

r~t

rR.AA-)

0-"1 f=/p~~

~ ~ ~ r~.

é;~rljU /~~
~ 6u--J,5h-~ ~ ~.

&lt;!A----

d

6~~e''';('r

/V&lt;A- ~éQ, '.~ ~

2)~ . (C'J'
JLe~~ 1~'v&lt;--v'-~ ~r~ .:~ 7~
it~ ~ 6uvJ-~ iIZ-/6~~J.--!k /~
b&lt;-

r

~~ ~ ~ - ~/~ ~~ ô~(&lt;LJ

~ ~

r

~",,"ijJL&gt; ~ ~r '~

&amp;u 5~~' ~t~
f'~ lA
JA--e'

, o..,f)&lt;2.&lt;Ùj).sL

ft'
~~.
y'J
'J-d ûL&gt;r r;)~~' ~ t:/-~

#--~ k~/~~

Y

(~ IÙl~
••

/Pl

~ ~-aA7

/~0v- &lt;J ~ &amp;.-;1 / ~ ~ ~
~ d~ ~ /ôCJ." !~Cu ~~f
1

/)-0

~~~ /~ /1('?u-vvJ~~t' J'?p,/ , ~' ~

~~ ~

",;,J

~~ tV!Âr~~

��J16

Î

_ ~ ~ fù4 ~~ r
~ b~. 6'cT1A-î~ ~ f i

&lt;

dkC~

jLvt

6

~

7

/,-,w'~ ~OA..

r

Û~J-&lt;..., ~ / ~

û~t4 ~/~ ~ at:a ~ ;;p.~

c/cr
If&lt;-

~p( ~ ul-~~~ /e--v-f~ /~~

~

.,;&gt;V&lt;

I.z:

r

~ ~:t~r.~

~ t~-.-;a../~&amp; r~J:-~/~~

!

~ ~ ~ ~ ./~ j)bf &lt;-~~~OV)
}. ~K~~ . d-JcWV-1 9;t-~ è?'- ô~f~'

---./

~ ~fin0 ~~ ,/.~ l~

11'/~'r~ ~dtU, ?~.9----J
~ ~~ /~~

Zr-

ivfY~

I~~ z~ V~~~!~ ~~
éJ'~ ~~ (jck~~ ~~ ~J'~
•

/Ji

1

~

d&amp;&gt;

{~1r~

r~

r~~ r/~/.~

#r

,v&gt;-6

~ t'~ ~~,

~;r,r"-L"J~r~

/~ ~ ~ ~~ ~.~~,

i~

0u J~

1urP-~

~ /&lt;'lV'- ~

~ N~'r -t-. ~
~

P

~ 'J~~

.....ufc

JJ-&lt;--&lt;J

~~ ft.., p~

~~~',
~t:.~

a&amp;...vt- ~ /.n-.I

~

10VJ./

~.

&amp;~J~,
l'

,_ ..

~
Ut

~

,;IrA--

r~

r'éQ..

Â=-

tlfd·, &lt;2A~. , ~v-- ~

J~~'

"l..

Û~ lf-v..~ ~~ ~

~ /~~~{: /~'1:d ~
pt

C-v--

~~~

~- e9-~

/ c-&amp;,....
;-LA..~
.. - J

rCv. Vètt: L.-J~-tv

-",v.tA-~,

I Y6~ ~~ f-~r~·l. T7'XLc ,~.'t~

lofp~ ,~(~~

~ "'··f'-&lt;&gt;I~ ~J~ a;..j' ~

7"";'cff

œr p&lt;-~ ')~~( ~rdJ'f~u-J/'--.J

r rJ

.1 c' M ,J-",
N&lt;-&gt; f t ,lé... 'l&lt;..., ~I
Î0- ~' r~~ r~~/r&lt;- ( ~~~.J
1l/-~ e '~
7&lt;' /0, ' ~ w-wr.- ~ 4~

'iL&lt;n'--J

~ eh' Cv..~

c'" ÛA

~V

1

i

~
V""',/,

J'{Ip.'PrU'VUL&gt;

'r',:c (/~ ~.

~~ t../'~~

CM ~ l;~ ~ ~~~ ' tLhé~ r~ lt'-vJ. ~
• IL/A .
-tJ&lt;. IJL//

j/}W~~1

l'

(.5L.-t-&lt;-u- 1 .

d'~~?Jr. ~ ~ ~ /~
~

l' 5è/
(.

&amp;

p

t!L
.LJ&lt;.

IL-

f.

~. ~

tv...

cJCL

C\.

,

n ' g6&gt;. J-

(

-'

'

~ ~CJ-V- j~~ ~rL-~

l~ d '//7~ ~ ~ J-~r
~/&gt;o.J ~ 1~~Jkt &lt;Jo ~-~~

.

~ r~ (l9.~

P-

~~

d~, ~ 6~J7' '''-' 7r~=-- 1~'
&amp;;J- ~~ ~ ~~ ' ~&amp;... tl~' ~

~ ~

dJ..,cJ

?-r -~

[Jd

~ ~ 1fl..J~ ~ ~ éY-J~
.r-'"'-' ~ r~ J --' ~~.&lt;Â ~....,u..

é-'-

'/' r r
~

~

~~ff; ~

/&amp;Obvu&lt;&gt;

',1

,-

-

'

r!&amp;-~r'V-~ &amp;. ~ jL)C'-"~ ~ l'Ir
6~ cr~ e;..-(f'~~ / ~'t-.J-~
~ ~ ~ }-~ ~, ~7 ~ ~
CA

~~v't;;:~Q~/:::J ~
c/

~

•

~

/

~

tf).Jz

~~ ~.~

, ---.J

d~-tf, 6'~ CuO;~/~)' . ./ê.~--e--r

J

�..) ItS

,

I~/~rf /kCR-~) 1~u-,!~ ?~ ~
éc~ ,~~7fb~ ~r&lt;-- ~ ~""'"'~
r~ 1r1- ~ .9'&lt;-f~ /J? ~~ d~ &amp;-c~ bflf, - ~ rf~tJ[ f1~ ~'6~~
d/f-JL&gt;

{~'1/' .-:;, , ~ ~

~ ~~

d

.

~(~,

(f

&lt;èJ

&lt;?'-~ Cf/..J8·

J"~. t7 1 .l... ~

C&lt;-&lt;A(~'

r.~ ~"' t ( ~

"'"'

17//],

~ tf1..;~7

r

J-6 ~ 7J;;r~ œffiL (!&gt;dk
~r~
}~ ~/I-~~~ ~ Ijo~ Ô~ J{/"v'.. 5 &lt;'0&lt;-.1

~ ~

~,944

0

&lt;).

CA

0

~;'~'f~/~ /~C~

.~' ~ ~ 7 ~ ~. C&amp;.- b2~.)

1~J;t~u,~~~~~~
'd

~

" ~t&lt;J1/'-&gt;
.
~
_ ~

~

~ ~.,//'&lt;f"1/'-/)

F.~r~~77~~

~7

.9-&lt;J

/~/t-~~

�Jj 0
~év ~7~

Ir

lr~---f:-~·~ ~At&lt;z~

, -

~.:; ~~ ~~ ~/~ I....--.I~,/

'r?t
.

&lt;. /

-

,;-.C-

•

l

L.

~~

ty v-

c')---t.A- ~ ,

eX Jl..e..~ ~

/
~-

'

fl-6~ ~ ~

--.Jo

V'l,..,..
_

r"7~ ~ C-AU r~~~ ~

/( ltJ /X-P;-v-'d'&lt;-~ ~c)cfVV~~.7'J ~~~i
/

~~L~

.

~:;t ~~~r If ~
?~~ I~~(;U ~ c~
.~

67'd-f.

&lt;:

.
.
.
/r-e/~ 1
./
~/~ cl ~ Il'-''t'~ I~(~

•

' . /l'n-

J~1

L/~.

/",,'

l~~ . ,;J-i~. ~/t&lt;~" /~.~ ~

fi~ /~/,~

T/~

~ -z ~· ~~~

Ûùr

~~/~~~~

/"-r::/ ~~. :~

e.--

J~ ~

HI '#---ûf ~ 0&lt;ZJ]/\..(hJi~aa., ~7 ' j ,feN,'lJA? '-.tI : ,---c-f:"L1cJ·~0~ ~ 7'r-~

r

6~ (;-n-1

~-? ~'6UrJL'

~ J~/~

~

rJoooft-.

r

(;..

~~

~ ~ 4~ ~~

Û?«;(--

A-~((k) ~ ~~~ ~.~

~~ t~ ~ ~~

~

})--v..

..

~ -­

L'L~ 1~ cSLc-~ ...Jc-t5~~

f}--e-' .Jo--... ~'r~(J ~~I ~

1A-û~ f~ J~~. ~

~ =---~
CuA
/J-LA

8--&lt;-J

t?-'f
tf~

V'--

;:.. rf'~=

~

,&lt;&gt;'-

dL"6~~

~ ~:h:-:"v-"-'

~ ' (~""'-ti~ ~~

/~ ~ C'-1 ~'j......J k- &lt;YL-tr~
'~

tu.-- ~

~ tz;,-~

~~

��7 ~ '/~t--~ C~!?o-v-ej. ,( ~~J tl....-14r,

./.

tJ (V"'-cn~

//,

~ 2:Jcvt,'~ [u-v-J C/A. d&lt;-'J,~ t~ '-~~

v

~ ~)h1 f~~ ~~, ~~r~.~./~
c~

~J~ ~1I·cL..Ltii·- 7~ Lv, !'-O:q~

r.r-t(j

l '-

oA

c'- CLé&amp;..

J~~v ô~ (;uv~

!

TA-"'-'~ ~;r"':" 1-~ ~

~ Jo. ci 5r&gt;· ~gJr 7~ ~

j?'v-R-r

(d

f v-.

~ &lt;--~, ~,

7VJLJ

1) •

/~b.LJt-: 7~

f . ..9-t!-

~~ a~ fL~~'

~c lA--~vj- Ilc~~..-d

l'v&gt;/,,",-,"--J

r7

&amp;z-7

d)€/J

~

1~/t':)i.Oq·~ &lt;JZ~

~ ~7~~~ ~ JVl,t r~ ?PtI1L~

rl-t-&lt;--vo.-f

~.~~ ~ ~ C'-&lt;-&lt;-~ ~.

~ ~ I~I ~ ~ 'l.AA-o-{;- ~ ~~
ôV'-(JLJ (~I l
h f'b:i::~ ~ kR..~ 1~ d-~1 1P-rt..A.(/

UL

'-"-'LJ

d

~ If ~

6vr

j

'v?Cf ~ to...z....--e~, h.....:

~ 0--.....--,

v-&lt;:-1

~ d~~~6~rz::.t:· ~ ~f~ ~,~~,-,2..

iJr. ( "1- . ~7?' J'

/J'

Jt v

.

&amp;6'~) ~/~ ~

~~t' ...-e-fM:-~ ~ ~ ~ ~. ~ .,/f'~~

t~~f):;:/.A- L;;7~ ~

~. ~

Cu.- ~~

r

}J-LJ

~~ J'~ ~

L1 ~JdlÂ'"'~ ~

~ÎL4VJ r;,(~~.J ~ ~
LA

J",,--

fCGv --e~~ ~

r~rv~ O&lt;-~ ~ .)-~,
&lt;f)~-r~

.d;-trvu
t

G'

.--,:7' ~

7~ r~ 6~~c..&amp;J, c.....~

~~.

r.sv G.-,

~. t~~.

~

r---'

d-~ ~I / "I!{,ÙV/. ~)
j(.,uu.. lfM ~
,
~ L!&lt;-jr LLetzu J~ j' ..d'Il lh' ~ "'&lt;- J.- c. '-)

:? "7

:"
LL
u./l,

~

J.--

/'

~k( ~tel ~ f--~~~
/;&lt;... /, :ér,IN~ {~ û[ ~ 11-~d-{u, ~
-1- i ( i p l d:, ~ &amp; 1 ..::... ~ ft;
fh-&lt;- ,.l, ~ 1- ~
~
J
VL-Cl.J

-

;

L

�J 30/\
.
l

, iL

/6&lt;-&lt;-&lt;. ,.

~ {,.

/'

rv-e,-&lt;-A-; r~

#-

Û,

1~

/V:-...~......-/,
~h'9 , -r «''''1
7"

17

~ û. ~
~~

lL VV'-

,, ~
,/

Ln"-

L

1

L -&lt;-...

,

~,

~ ~~ -

c.h~ .t:9-e~. ~~

N'

fd~

/A,..K~.&amp;:.~~~

~ ~ .--..1 J;;-r-o.
'

V"""'-'

'

b;:z...J.

b'- {]

:"'~f&lt;...J

/;~ d/~ ~ ~ jf~ ~ ~v--, M- ~t--&lt;'~'~~~

.pJJf ~,~

/7

t7 ~:;~", ~

rf'/:P.v

cd/

,~~~~..I /~\

~~-.A~ ~~

Ûvt( ~

fÎ~r ~6~~ /~/~!d~~~

r:: ,/.--'

:1~,~~~ ~ ~J~ ~

b~' 8 ~) c~ t7~' .~ &amp;-c~~
,
~ o-t&lt;YJ ~'r~~ ~ ~,~ ~~ ~

Il ~ a'f~ (.9-e- 6&lt;fi-~'
, ~~
/""'~~

r

~ Re t!/~ ~/-&lt;-.4
~.~ ~.-....:'V....,~ ~ . ell;;
f

. , 1

u--

"

'

ri&lt;.-,·

~ J" '~
/~ fy-Y'- ~
J-.v~ ~.~ 6~~ 'l~~~
~ 0 ~ j)-..A J'v&lt; ~ V:-"-' .
-1).d1.' ~ ~ ~ &lt;suc.~. fT' '(
j-e-t

1

/ ir--

&amp;kc..rJ~ .
tYLo/t~

!~ )L·/v.- 3-~

F rth-&gt;

b-

'6&gt;:

jk&gt;

6~ ~ ~~~

~ ~~ ~./~

~ r~'-f~. ~~ ~~ ~v (~~

p(f.su

/tAAl~tA-Ao~

u-.

,.9-..u

JotA ~ ~/~

~~r'

'l~

~~~Jr~~~~
r-J-bv'- ~ '7/lofl/'-'\:. ~ 'J'~ 6V&lt;--&lt; &lt;Je , ~ ~ _.
c;.o...

(~1~~ ~. ~ --.rl.'~~ ~&amp;r;-

l,-,~jI~
f

~ ~';).rzn.~ J' .......... ~~.~

,

��c3 Gf

tév-e

~

1

~~. y-c- c....,

r/

~rCU-&gt; ~~~~r~~/~~

.

~

fo-~~

,~~ 6/f4~~_

ç,!"~ ~-+ c..,~ ,0.."/t.~ Ft.:-J,~
~~ .

I~-;{~~~/~ ~7~~ ~

'~ tv\".0-~#&gt;·
pt
-

fU- rt;:~._ -.r-l~

j...t.d.J/I/Pi?-.

~ ~~.,

~ ~ 6cYIA*~ ~~h.'c..cv'h /..:

ff~~1::...-J.

~ ~~. ~

~~~

rV-tr ~'b;.-, 'f~ /'v..-'/ ~. ~/~~_

���, .~., 6 7

,/ ~

tfz

7

~

.P-......

&gt;

•••••

~

h....AiJ.~ ~~;ÜC,.J

~ ~ p.t:~~.~&lt;LJ ~7'J~' ~ !7"'-~
'l1\..tW

~'q~ 7~CA~

1
/
~.. tft'-r'~/~ 1~'Y";"~
.~

é~ T7/""- ,

c~ , 1.

,-"\. c;

.

U-

~ e5J..~ ~~

9~ /~~êR.. ~

'i,

...r~

�$66
/
/ "':" 1"J~ r·-J f ' c. ~ à!:t~ ~ ~\~
"'~ Ir '~-~7 r lL, ~j}~, ~
,'l41-1~D.-&gt;

tk 0--J -z,.~"'f ~ t;... ~ ~- &lt;&gt;~

t~ ~ ~

/p'_ vUe

rt-!i

tV

t-.-- b.--r

f(jd.

JI. v- '"C~ /.5D

[e..v~l ~

é'~ - ~

~

./:.,....; ($

1

,/ t:

c.oA- -

6z- /~-~ ~-1
~

Jh..- ....

L~ ~

./;'.vA;" -vJ! c54.., ~"7 ~~

1(?.....-..-~lt.A"

)

&lt;,~J (/jc:Jf~

�~ ~{Ji:&gt;7~ &lt;,&lt;-~.~

~

~ ~:J-o~ /:.J~

��• L

] LO- ;

~

&lt;.J-.&lt;

h 1 --t-~tL.,I

~ ~

~l,.vc.Ut~&lt;: ' d-~4I..e. f--- ~~

z-;.-;?i;:. M·~

t?~ cL&gt;

d}-... v

.l-c..Jl..-..,

1

���•

�331

.
hr-.~.--C/&lt;.r'/'l

&amp;-.

JùuA.

ô&amp;--

6"v-6~~ .

~ ~r'.

&lt;-~

(I~ /e-~~ . ~~ -

~/~~.

�L-/.: ~

7
/

/

r

urte.-zh1.

c/JFt. .~~ -r.--CTL4 ~

'J8"J

~,..,.. ccS-

~ ~ d---- . ~ e.,.~ "--C~Cz,f Je4/d_f~
,('HL"l~

/f2-""ytr:"

/~;''L'~ (.ûV.l~

cJ&lt;-jrl/'--f""e..

~t" ~I tc·7~: :~Œr .a:rCo-{/~èeVTLt:q C"-~ C/~;yu

/7 4

~ 6zn~ d"-u.."~1 ~ z...,~ ~j

k

~(~

r-ML; ~J c'k1~~ ~ l~

, 1-wtM-·e4

~

IV--M },.b:i.~ J ' Y

60 de/Ce/fAd~

~~.J2.fVJ

7~ ~ clk-r

00v-- uV!

)~7T ~ ~bioo/
~ ~

&amp;7/'c ât -

! /1.:-J

YtA._
1

/dlAP;!)J): I~

f7t-'-? ~ ~c ~~~/~~~

~ {~t..j L-&lt;-LJ ~ uJ v&lt;--/ 6e1/&lt;--TCA.-~ f f /~~ ~r/~~

~~J~u..~~~.

~,v-#/ {~~ ~r
.

~vlt~

. /1" ~n-tJu
flp.C(,l.(lA.tA.AJ.
L~

. '
fJ4
~

/

O"IA

/lÂ?lF~

ru.-.)

/;~~ k

u..u-1

fc.A.A.-L~

V'-'&lt;-

67// ~~L~~
~1/V./

c~/Jo~. ~......IC ~~

~I u.J\. ~4 (~//vvaA- f).i2.~ ~ -z-.p..~

/C~C.rJ

// fJ-l"-..

V~,1Cl ~~ ~/~·u L' ~

~'
j-e Y","/~ Û/A.A.- ï~ {c.
"'jLd'-'1
&lt;&gt;'\.~

~ ei!-oc...dr---,
jl.Q

ft-: 'l,e~,-,

~

.~~~~
C.~lc

«b-~t.WI~ ~/b1 ~1A4 /tA..th-ll~

�,

k t~w, ~à'= ~ k. ~ r '

fJC&lt;-Arl~ 1\..&lt;:A..M..~ l~J ~ rh.~ rl-';7g-iv-.-&lt;j'bf

~ -~ (Lv7Zfi,-.rL~ /~~ {~

~~~J:~&amp;r~~7~~~
ff /&lt;-«-&lt;"'~ J..J ~&lt; ~;/~ ct~ ~(;
J~I" ~ ~ r ~.,k, r-'
ecu. !Ùuv~ - /f...;jP...
41
~WJ ~
~~-:5 l ,-~ ~

r:
r:.

r (.

r.

r

e-t-..

~ r~~1 r~' {0 ~A~

jUA-J ~ 9ov~-u.4.

~ ~tJ~~ C5 Ôo •
c/~ ~'t~-trJ ~~ ~. h9tc:::;;;;\..J

fI"--VV'-

.

()~C{M
o-y

ÛI&amp;~ ~ ~~

(F lJ.&lt;r b,,~J;
~ uv'

!L- / J, fI-,~
1

J-&lt;1

ILU~ A-~~

:k. /.d-f~

J.&lt;&gt;

~

L~'&amp;o'-t:.:;;;;, 'J]p.;PjCJ ...... ~
tA

~......

b-t-!~
b-

--i

é'Q./ r---~. ~/~

~) ,----- ~ -

1

/

0

/~~..J

rf&amp;~r- é.u~. ~~

J1'r,

~VLe--- ~J ~C~

t--'--

'~-.éZ/

~r?-t ~

Il..

~

��~} ~. ~.~

/.

(s*7

r

V~ 87~~--f ~

flvJ1r~~ ~ ~~'"4'.!......, ""/~ r.~
rV'/}IÂ4~A- {~v--~~~

r

I~~

~r ~ ~~#-,I~".d ~ ~

adM~

l"-'': g , "
~C:

6cd ~

r
L:.-

r~

{

c-I J-{ ~ cJ...&lt;z_

7 ~fQ;a~

/l-&lt;fÎ-. ~

fl

el. ".".

.4-

~ -Jc;J

C1.

!"~ ~ ~. ~g'

~ c..,... ~ / " ~.

f).:./&lt;, 6

~

'""'-~"1-. â5. ?- /ZoZ:a...-~

• ff-. i

c:J

f ·

r.

f?-"

~_

�JI,

'

1t )1l~~'.1

-,

~J~ l.-..è 1}-~1 -é~/ al ~7 J"".'''''' "'---"~ {' ,;...~ ~ ,

l'Le (;.. t1~Jll l ,~, f~(,if, C~~,.rO' ~ lu'f~
/l {-(

"r: .,. / ,

'/ 1~&gt;A...""
i1

-v--v-ul.)

(;

~

~ ~ 'h.~_

/l.~

.~

cr

1

u

/? / ] , '

/

U-&lt;- 1

Y"'-'

é/ __ ~~

c..u,p~-f....CrV\-

"~o.../l

cf lM

J

~'-/

dZR-

, ""-.L ( ~
-

~';I rC~ ~,,;
,

IJ-&lt;-&gt; f-tlu./~ ~ ~ ~

Urc~

~67Q-~~r~ ,9~~ ~
6aryv..~,-vvu
je-&gt;

'lrirW '- v-:J--r

{l/'l

!~f?

~ ~~I

JCv, ~ ~~

~ ~J /lc..4,:'1;~ c/J-vefè ,/'"
~

~ 1ft'
!~ "7T
g-IA

tM

~~ 1k ,,--&lt;1P-

t-r-f" / ~~'~"l

t/'~ ~.~

Ctr;..~
Y~l ~ ~}(~&lt;:.~ ~ .~ ~
,

1r~~ ~' ~~l.~

a-""

dl

~CJT~

~, /~t~ ,cd t,[c~ ~~ ~/f~.a&amp;

1~~J~v ~~. J~Trr'I&lt;=r~
9-vrR-

,,&gt;t.

~1

9C1~

~~~ é~ '~ ~

r-1;:i;,
@/J

~~G-.......,. ~~

/Q...~z....-.M~ ~ ~ ~,c/"~

~ t, ~(p,

..

r~ r~~.r ~

/&lt;Ad

r'2;.... /~

~?_.-.ur~

6o---Jh~ fJ-v.. ~Q~ ,lel ~ '~.&lt;/~

~ ~1AcZ~ ~~ ~- ~'c~/".J1' Y'-~'.JI'.d U!
60'w '?(?) ,~~ ~$l._ ~ ~ ~

r .

~~ uJ

z...u ....... û'-,)~.

'J~,

Vl.':

.

I~.

J'"YLI-.I~ ~~ ~~~

�-

-

-

J,q

Q

#-cr~ e&lt;-"'O~ ~~j--d~~
~t.·WJ

~-r-.'~

r

__

~~;..-ù d;~~

~..;&gt; r~4~~-

(J ~ /~ /-'0 ~.~ ~~~
~?t

?

~

~ -~

rf~

h~

'"\

-

. t:.~

~~~

-

/

./-

~~~
,

~ ~ Ek-~~ ~6r&lt; ....,
r-&lt;~~.:( eM ~ /
u.A-t-,.4&lt;z'"

.

t.- r~~

~ ~~~ ~"e'&lt;:-'~ '

f:'~_/fu~~~ ~~ j~.
~~

/ktb-

~

r r

eX

~r
7~« ';)~

~ c~f~~' ~r ~ nr-~'r/~~Ù~
oA

,.J-i~~ ~~'\,~~ c:fCfV'-u..;h..~

f--~ /'{$;j~ ~ ~ ~~~ ~

r-: . û/Jf-

lv..CA&gt;-

4

~~~~~
1
&amp;ô~~~ ~

/r,v-L-J

»-e--/~~~ ~ /~. rJd. ~

/~f
'
/V'--c: 1 ~ . ~

1J--t:ù ~ ~ ~ ~ ~ .r:rLI

/RA

~ ~

6 ~~

/~ eu 5GrV"'~G.

)

~~ ~ .!~~~/"l.;,

Ik~ U7"' lf~

a4'.

~~ ~~ ~a--t

~ ~ ~~. /~~~ ~ cf'~

�lG)~.J..., Lf-~t.·~ oc.-g~~/~,--

,/( /l (.C.I:'

1 ..
~

/ '

&lt;:...J

u.! /

/
./'
t /L&lt;.
"" (~ 1-

(../!

""7

CT VL

~.

"V

a ....

n . /~.
.cr-T2' UL

~ ~

/7
~
,~
- &amp;.......;~.c~
fou
l'
~ -. .
/~~~ }Lu(~Z;lt ~~r/P~~ ~~?

!

~

.'

r""""'-

/~/1. &lt;rVV

r~i~~~ -é1"D7~ d..t;-A-r1;f·~ # ~ c;~k ut7
/lz.-[/"&lt;-u...}ï lA.&lt;U ~ /~ ~
7- ..... v"VU

~r'~Zv-~· ~ 10~~ 5)~ _ ~
f)..e.{A./~

&lt;/. ~. '" :

7 , g '1 ' év; r~

!)&lt;...,

r
r... .

~7
~ ~ g;- /'~~~
Q1/L-fJ f);V.OVJ

J

.

~ 8ed~

r

~
~~Z;;:Jii; ~

~ ~j/uAr~~~h'Gii t.,..cA-rH-t~·
f""" l4.."....... - ~ _.-U'~. ~-Jr'~ r~/h&lt;l~ ~
L

d~/~.~ ~~.~./'~~~

~ f~ (!.~ ré~z.-..~ jkj~~
tJl.~t-w;'~ ~ ~~ r~ ~ ~~~?iVz- 1

~~L~ ~r &lt;r/1'~"~
K~r~~' ~dr.~~~~
t~~J;:;;;,

~~r

~ f"L,/];iu.-f ,....~~ / .

~V\/ ~'I-v-J Zzt;:;- B-0~ B-\ ~ ~

_,

r17l~.~((.

fL~

pt.~1A-4 ~

tf 6'-tf-~~

'1,.-t,

tZ

/

)

&amp;.-~

~ tka1 ~ ~0cc-{..,

(.vI (/ù./hrVl.v.lL

~~ ~.~ ~~M-

.A--«-~ h.~ ~ f!)&lt;.,~ J ~ ~ ~
r~~ pd
~~.(lrù1 {/tnj.P~

-'l

��()-~ ~~
t?

/

.

6lf\A.ûAl~

3Jj

~

er--

~..... ~~~.

~c/J(~J.

I/~

1~~~

7'}.·~~~~~
.:~~

{pr

~

~

,~..A"7 ~ ~.~ ~

t2ut:.T'~ r~ &amp;, ~.0-c/7

revlftJy- f/PTt~ ~ &amp;.-- J2~c.b..- #: - ~

r~-~
L~

Ûc1Lu.K·

.

(,.,

{)-.&lt;:

J

~~~

J-f'~ J~'R~ 1/~

,J.-&lt;..)

~ r-~

.

pJ"~' ~

ff~. ~ ~ J:-~ r~~~ ~ ~ ~r-'1

~/ ~ q 0-6r~ ~r
/~~
u1~

r

r
~'- ~ le{·

CM

r~ tuf~~.
~6rJ-1J&lt;yl~· ~-'"

'.

~ r~- ~~ ~

p;?;v:;....

~-f fh.'~ ~~

SJ--v~ ~,i, ~ /cJ-

~~~~ r~r~ ~~~~.~
V""- 8"tc&lt;;' rcn-J kd.-J~ ~ ~c1;~~!~~&lt;
1

~ ~ ï~~ ~Y' d/~ ~

'Vo

0c- C!--/~

r

e.--

W~ ~ "...Ar~ri

~ ~ ~~ ,,~ /k~~ ~iM

M'r~ ~ &lt;'fV'-~~ ~~~~
&lt;V- c-:
~. ! .. U.l'J. ~. VL.... ~~
7,u-A'
U'-~~
1t. /0 (p.J~ 'po ~ r--'.~~. 1,c. ~. q
1

"lA

C/ ..

,

pt

.

1.

~

C~. ')-~ ~ ~~_. ~~
t~. (. u-y' 1/J· n-... ~I

h

.

2t~! Il rd~~ r~ckA-

/''-/ .

0

1-

�t-~ ~J
1

j'i

/ fUh' /l • ."V"'-«J

1

~o-l ']

1

~

~

dv.:6

, CLJ

&lt;/

~. ~.~

c'/

~~~: é /~r "-~, z./CAII/o-1.·l2r
L'A.: œ? / ~rvVI" ~~ - ~

_t:r/~CfL/'-.:t

./'~/l.;~

r (f~~- &amp; ~ r~'lA-aAfT~ · d:r~yIJ
L -f

/.f1~ ~~r{p.~~ ~~

k

\

e~"" ~~ /~ ~'f ~r

&lt;=-'

---

f~ ~~~. ~/~~~,~

r~!v.. J 7r~ ~6C~h'/t~ crv--~ tf'Wl.y~

./c" ~~ f.JJ- u--~
cw- r'
/~
r .fl&lt;Jc:.--

~ jo.vv

j.

""-'

(Qù1/'&gt; / ~ ~ B-v~ ~/lIi' ~ F/~

6'eJ1.r'-~
"'- f)b)

r'UA

.A.-

~ tSùv ~ ~ J'.JAA--&lt;- cfb7 ~ fvrn.J

~

,

.

~ ~.~ ~ ~A'6&amp;-, CL~ dU~1 ~~

dm--~J

/."...7t- r~ 6~~.

.. J Cur

~~~r~~~

/~ ge1
/'~ &lt;)~

cn-&lt;-r

~.RAr1 !J..&lt;., ~ ~"-'
t:z., ~~ ~ 6~s-.:..~ ~

/~.,.

frJ' -41'7· -eJt: Jritr .
. t~, ~ &amp;t C~.'~GC.lèCVf ~ ~

J,-wr~ !~ Uz-, ~ 1-4 c:-.- Ja-......&amp;... ~~

~ 1#1 c9-ut-r~ V-.&lt;LJ

r!PJ V'1I'~1

e:R:-.~ ~ ~/~.J

;( ~ ~ ~~ ~~ ~~~/ ca '~d,~

l~'~~ ~ ~~ ~~ ~7~

~

't

'I:'~ r#i~~~

r~uJ~r~

.fù-

&amp;v,

~~~~

~~,

�IrtJ?)

( { J-if v-4

•

)/7..- f7A/.J

- c:dk /,,/~r7i-ùV\
'

~ ~G..... ~

~t-&lt;/L-' Il~ ; ~ ~r~ c-~ J~ ~ ~

IkAr~ ~-' h~ 1
(~f'i'

r

Qc

'

Jd~

~~/.b'~ .:/" '/;;ëiJi: ~~/~

~u,,' ~

d '~vv&gt;,/

r- ~,é0~~

~ lP- ~ t~ ~C~I/'A.J ~ /'~

r-\.

4 ~'lAA-~. hl~ ~~~
~~
1* cL"
~ el- -dv' ~~. ~r-" ~ _
~ .

Z-~D-~. ~ tJ27 ~1
~e..

()

&amp;

rt·

~forv..

((r)A.r-4&amp;:

~~

L t/.,.hJ{~ ~./'~,j-q ~ ~r.~e ,
~ .~ bH-~r~~~r~

l~ '

!}-rA. 6~~ ~ ~~~

ff~ f
~~

" ,'

~~,

r

~'JoV~ ~ ~J;i=...~
~'\~ ~J -eff ~

~~ ~r ..rA ~

~/-.J0~~
.

1

~~

A-~~~0~~
.

~ ~ vU c:b~ ~ rz,.'(Jv.e.,
e1-~~ fl-0 ~~ J~, ~

;/~. ~ ~~. ~ C)~ ~ ~?ëcôi:\:

r .

r.

~!(. r~~~ :iJ77t.·~

~rV( ~~ ~~/y~~~

t/~ ~ ~'Â'/«fr ~ ~ ~ ~fo..J
8-6/ ~~

~

d-

~ fh·~~.

~ "")

1~/ ~/~ ~~ ~~

�,
ù~J

oY

lta~
~
~

~ ))~~

&amp;~7

9-~ /~~~r'~ ~ ~

df, . ·-h-

,'-&lt;J&gt;.J{/~ ~ û.....:~
~

&amp;-/0'1

j/--J

~/~~ r6r

0:..~1 ~~~~ ~ IJ&lt;.J~/~~
fo2- ~
11--&lt;:-&gt;

~

/~ ~

1

1-'

~ ~èKA"7'"

~

~~

r':1A

#

~ jb;::'!;u.1/J fJ~~ , ~ ~

~

Jcr-

~~ k

/
~

~ t;.~û! /,.~

&amp;... (f'~~~ r~

Ij~ ~"

,~Eh~

OLt

~ ~.c~
4..~

. . . . . .: ,

6'-~ '

~ ~~~.
t/'-

c

&gt;

t. .~ ~~~I

&lt;Y]it""

6~ ~ ~

~~~~~~~~~ ~

-tr~ ~.~ ~~ V,d()~

r

6~~~r ~(p4~·rv.-~~
~ 1 c."""'"

Z~Jt.

~ ~./.IV1. ~b'-y' ~

.d~

h.((~ ~
~

",.,.A.

Cv, ~
éJo:A-

r

~

&lt;.v,

if-&lt;.A

,r&gt;A.

9 ~ th~

pw:--t-L;r.

J ~

~ t'~~ ~
~

~~ -

r~~ rcXU'-~ ~i~?-V!'J ~~I

t

trl/'-

h..f) e

0"

;Jt.

8-\-p......;r

~

~'" /~ ~~

'd d~. ~ ~~.

.!.~·'r..:.

�•

1&lt;J;

rr.-

Cf) 0 ~ !Ze-t;:J i
cd- 8 e r /Z~;; 1~
e(dJ1A
d- ~~ ft.c/~ -C-cA- clZvt-t0~~/~1~~, ~&amp;- ~~r~~
crtA

6u::: /~rr/cfr·c7V---

~fUir~

fJh~

~~~ ~

-,~f...,jVV--....,--v,.

tv-

--J.

1~ ' f~v--~

r

().

CbXJ--: "')

~ ~ ~ ~

~Jl.-e~

-5':;1.

'77

,
~ ~~Li:: ~ ~·r/~~

».Q.-'! /

~ ,L,

e&lt;..

0/'

rU).

'? ft']

%-1. /}A.-? (6.17· #(~

~ ~-f}.R&lt;~-4

d4-

'Y\.

/lA--C? 1· ~ ~r-v.

6'10

art'~7

~1' ~-

/"

--I6l--~ !}.Jl.-u,...~ t~G·7· ~,~c.!Y'--~ 5~,

~~/~~1~~ f
.~

tJ

6-jecM-~ ~

f&amp;-

6mJA'~ ~

~ /1 ~~ ~ v:~ h.s,.~

r r O&amp;vbvrŒi r

~
tJ~

~ ~&lt;9 .. ~
~ /~ ~~ fl{k

~7~ 7~-~ lL~f l~rcJf ~

rM-UK~ . ~!~ ~ Û·,~
1Av-//~ 9-~ {.,. (Wlf'hV Î ~
·"&amp;IA ~/r'
~ ~~ I~~ 0.~
"'Î

~ f&amp;Jl"~1I/~~~~.~ ~&lt;Z)
~~ 1~

hfJ~
/IX- ~
&lt;J

7~

U~ .~~ ~ ~/''''" fk,h'r~

-

~7rJ~~~/~~

0

ee./!tu-fr,
r--J

~ ~/ ~ 7~/~

dl:-~ v::. œlh-~ J/}--&lt;"-/~{ ~~-0}'

VJl~~~~J. ~
,

P--1Ayvv

~

;Fr

I.v-. {Wt-t7"~ ~ d~
~ 7~'~.!k- /~~

�o&lt;:..ft ...L' .. ~

:10-

~r '

-4J"f-.

&lt;&lt;..C {;.. ....

&lt;L~ f)~ ~ ,1.A-~ ~~~~f1P--1

L'LY~ ~tJ~ '6~

,çr

~~~

J.&lt;-,

Ir . . :.;

I l.'

~. t~ r(ù é~~~
~ ~~~,~~ /~ À'~

;(7.~ ~~1i r~ (~~'~~ ~'~8C
0J~

cf:~'

&amp;

~

8-u..~- ~.

(1

(&gt;/}/\ iA.--&lt;.;;-~.~

r(:t~ ~r ~ J~~

r

af;v.e,

J~ r.,)~~ ~ c.Uk.- ~~4' J~.,...

r~'u-- ~ ~~ ~

r

) &amp;-v.rM _-~-~

~~~U'-~, /~

r

~"- ~

~~L,I
~II~-

;",~. tâfùlÎ~ I:;uo-t~ ~. /~ ~
~ ~ / . ~eLL' h q~~tp,'~. e-t7~

XtAJ

.~t;

Çf~J

VL-~~'

~~&lt; ..~.,;~

~~ rfv-V'-~P'-'~ c~ L('~~1, c/~~)
? .....

~

(

0L-

t:,/;;"'// Y::ï?:'-&lt;-Q... ~ C&lt;:r&gt;-·JQJ··"-~" ~

3.

"'-

~Zi Û J~ (,R ~Jh-~' .1 ~ ~~ /~~
k, ~~

1""-' ~

'J~~ p~~

~l'i
•

U&lt;r...,)

.e,, '-&lt;--&gt;

~ /~~\ ~

~ ~;'Irfo-.-(·

8-4

~

e-l

~:Y~

&lt;&gt;-~ ~ ~ J~ ?&lt;-tf~ r~
7--- '..A
"h't;:;;.... ~./
~ '];;-.~P'

lA-A

&lt;J"A.

�If (

C)

1
7t~ 1-/",,, (., ,

/1'
f'

Î '-~&lt; :

L'f

~C;:'lv-(

/

G,

1 , c' {

P.A1ifl- '-

l ,--cu

,'1

u..J.

/ ~&lt; t,. Ir.

lnJà

Il&lt;T~,)V'-:'t//-~~ ~~/ :,~rd:E;;;.'J

:) '/~ .,..:.. (lt'~ ,j e fi.. l'/rcv
,

j

/l..

.

0- -V-UUY I

c.9..e'j """'1

1

(;/. '

&lt;

C l -&lt;"-

'-.&lt;U

V'"&lt;

~:"t--:

d

r'....

~~,

C&lt;?jjCL .......

//.Il

C~~ L~ t..~

~

::ricl";~~

f v-vt~};;....(l~o,

L e/Ut~.

r"'-

/ v.- 61/'"

l--

1

L"'"

a;. V0

J

1/L(fL......e

-L

r

.

(.~ "' .....,.,0, 1-'''''1

&lt;r-,.....e-:,

6O"V-7:;;-o.c/f~, y...i~ , ~:ro.'ih-v

ht};..' 't;.".. ~~
--

,~ 'h-

6vr éoJa-u- ,,' , ~ 3-~ ~ .. ""--

~&lt;.J ~

L,.../

LA-fll~'~ ~'
,1
Î
(.~.a-.q- ~~ û'~'
&amp;,,/1 ~J t51-&lt;...r 1.~Q.&lt;&gt;-.. cA~.J ~

.!)"/" -1

', / L&lt;..-.. .... '

lA.-/.rq-&lt;./I

~ . . . c..

......e;-{

(/'lA

-t

()/ &lt;.r""- L

~--cg;;

(~

Lf(

/

.

(r-C~

y~ 1 J

f/

/_
v-

; " .. ,

k.-.b-~~ ~&lt;!~
.......:

/4V

v--~

/;,

Cu 1;(;;;;;'( ...:::u

0~r;
1)· t'l-t

L

rA-J

'l9,GL

.J.::

J

~ f)-;A~

,/L ""-' /IM~ r'~

t:

•

~~u-, ,,-,

~ fi 6'u--v--~~

é.-.' ~

&amp;-v--V &amp;v.-,~ ~......

/

r~ ûVI

.-J'ltcL

&lt;"-'

&amp;7 ~4 ~/~K~

zr',,-.&lt;-..
-'
--~~

&lt;L.. .

•

U-~~ -

d"'-_j ____ .J ~~

&amp;-"~,' """- r~

G7

--.J

~/ 6~r"U-vJ1 't/~-I Uz~

t2

,~v..........

Ify-&lt;.J
/

r

7~

Ûz-~,

~

s-,!~

b~

,~v
'..

{&lt;&gt; l ,

'J

6~fv&amp;-- r-J

dfL..'~

l.tgr À

&lt;

/'

Ct..- r l Q.,
.)

4_

~

•

~~......,,. ~I c--o/~
(

c.»-~

v---

/
&lt;-A-'L •

Î.. •

~~~

(&lt;f&gt;.---"-{ ~u4-;
'

"

~ ~ ~ &lt;/ ~l-v~t.-'

!,,- y-u-... éQ. ,"3.

('7'

'j'

/Cq 1,6.

rv-" I(' ~'f' r ~ I~~. . . ~
~~ hr" «-'/ ~ fJ&lt;~~6~/o~
ov~-f, r
~-1
r~
~ l,

"'"'-'

/.~ ~/&lt;-~

~ r &lt;-~r~lf'T'c~ c:JG ~) ~~ . ~../~
/

~~,

/-...L- , ~;,r~,,;&lt;. l~J",S) 6-7~t~

;.67)i ft.- 2'·Cf'l.~1 r~v-tJ tv.-/,

.

r

CJ-'-v--&gt;! cJ-~ &lt;.......... ~

r y ,é]'),

..".'
~ L~

C........_~......,. ~e&lt;-&lt;

.. '. P~~"~1 r

I~

r
~

0 _

E'''-'''- cr&lt;-

1.1"&lt;'"

/)

(p-.:...,.

~

v

~
1I"'l..~..,.....)

6 c.-, ~'r [â..tl I~&lt;t&lt;~ 1

/t....~.

/ 1V:V

~
1~~~

~.,'l;,l~

7

,~.6/ Je" ~

té

l"

!. : ~ ".

{« J

l

~l!(.~;t"" Ù 1

./

,-Ye of

L

r

ftL'y.re./

_

fy-&lt;1-'

~(. /.v-&lt;&gt;t..~ ~ »&lt;..-/f~c.../&lt;L.

(~~?- &lt;.~' l-v-c-&lt;-,

'"

I~~~~ :&gt; ~ f~1&amp; ~ t-~ .r-r-:'~~ ~ ,

/~ve:/l V'"~fl: ~

(/ ,,(,

Il O-'/ /;vvJl./adt ',"" '&lt;"/H&lt;tI
1'---0

~Cy.Cll')~ 1 .

~&lt;i!~ el. &lt;,

;J ;.

(1

tU

UA:

/to.l,u..f1.

rtJ '" v;',

ff

�1t,2

!.

!1foJ

WL.-

ïuz~~

L: C'~'-~

&amp;,,-&lt; . . '/(

fke ..... L- ~V

~';""b......'-...

MJUd
.:Y'-

(bt:A-&lt;tU1. ~

r

Û ' /-~~~l &lt;V~;r'-O"l-'-' bcT'--&lt;-~' O&lt;-tf(L~&lt;X~
/! ~,...
/1 L&lt;_~{/J-1
,-

--./

LA-&lt;-u-v-.

c~

rJ-C-vvv'-"--'L

~ (~ fJ/IA-~ ~'l~rl,-

t-fJZ-~
t/L'tJl.(.

Ùz,

1~

fV'-""- c~
1

ck-

/'~

0 -

~5": 8-&lt;:~ ' , c.kl ~ ~~

1..~7 ' ~ tf&amp;~ h~
~ ).~~ t.;~- ~/,,~J~
....

,L,

~:t.-~/;t~

.

tL, v~u-.l1~ ~

/lN ~~ ~ / '0"Vt k~ h-e-./

~~7
17/L 8'·

f)..&lt;-/):~

/ l'r

~

&amp;--

d-/V-~ Cu~tr-.. ~

~~--t&gt;

___ ~

~

a~

0-r

T17'~ k

~ ~~~ ~~~

~ r-~~

~~ ~(f~t;I:i:.. ~~

��•

Ir 1 6

...,

(:""I,rer &amp;~lq

/,,1-.J{/7
(Li'- . . /....

tJ..&amp;'

.c~7'-- ~

{~t/A~ j~d /~

r

l&lt;'-J

(!~' [7~-iAJLJ c/........:~ __

,---'

do-

~hi..~ LR: !1~'~ r';' e-&lt;"-'-~~ r~
f,c,f?&lt;'7
6~~1._'~4-J r~ ~t1-e5L ~~. JlAA~~~

r'~
,,.~v1

l'lz~

~-

?y__.!M , c2~ C&lt;Uf~
~-va.-' ~':)

/ 7 "·z;;..,.,., , _/f'

_~ '7 t~
r
/~...J- ~ IL~
~ ~~

f~L~q

~

t1'cr,h.".~.

U-'(.

~w~

ik

/}-O-LÂ. 1

I!-r~ ~~ t~~

~ &amp;~~

~t:~~~~~~. ~~
~~ . (/Mrc/l;t'~ ~
t!b1 cf
~&lt;fVo.1
cfV'. (1.

il&amp;;

~~

•

./

;z-~

r

Î

/ ~ Lô-~~r~~
/Y7 r~' .d6~~c.eXb,.~

d~. ~;;;~ fo'~ ~/'~~,

/)/~ ~~ t~~ ~ckr~'~r~
.~ ~L~CM 67~r'H.

4rf~

~l"'-&lt;' t"",~ r'~ &amp;p~.kA r~&lt;'h
!f o-~ 1!'-7J2 f

-8-e ....-~~,., I~.J

é'tz-S-. j~"/ .fk.-r~c4-.J_

? - r - '
.
ljfiI r 1/7 '-'Ùr~ ~pf;;,~ ~r~J&amp;&lt;-: ~/:.~ ~

~~v', e,/(Î""-/

c:'-

//~[~~ ~ ~ /~-&lt;'&gt;

.

~

dfru- r~ J~~6,tf~,

~/~.

UV'-

)

~ ~

6~ ~ t~,,-71&amp;.~ ~ ~.,..~~ Ç}.~ c~
/

r~!~' ({~

//A-V rA.Tu){1I'&lt;&gt;-~~.....,

6"

(,Il .....L/

.e~

'-~)

y-.LV'

r

~

(:~I (~6~J&lt;-~

(frv..r&amp; f -dzj .

. e~ r7~1:

1Aj,ed ~ ~,~ ~

f(//~.

~I ~~~

ez-..ÙL.-'

C/,(Jl.'

r~ /b-./

r

.../0--(:'(jL.-

6~'t4'û.',z4 -;

r~ ~- ~ r

4'

~~

�����f~ l7
r

~ O)--I~-.J ~ ~ 'l-~;;"c-(~'

1

/o-'-'. rtn~ .d:'~. ~ .. r!Y~
~ ~~ »r",,?~;j..J~
'o-J

(

fi,

tr-'.

&amp;~ - ~ ce~

/

rlAJù

6~Mlo-Jt- rr~

~ r~vv-( ~.~ ~1~

~ ~~J dcrvJt- /~t~ ~/'~
-e-- ~
~r' .Jl-r·J~&gt;~tbz.&lt;
~~c9-R4~~. ~ S-&lt;&gt;.-i

r
rfA-

~,yi~

r

~ ~~~ ..

[. . ~ ~

&lt;9-'

~ ~0-'.r:

~«&lt;k- "'" 7 "" ~ J~ ~"''''I~
Url ~ ~p. ~r7' #- ~;f/'.. ~

r

;'l'~

r~ ~ ~kr-' rJ ~~
!'$z,vJChr~.

�•

Ce, tA.M7'j(~ &lt;9.e,_~ ~&lt;2-~ /~ ~~
1-' t.. cr1A. ~ ~ .e..ea?
~

{(lé&amp;. f~~
P&lt;~~

Xs&gt;

&lt;

/~~~ 6&lt;""'-6'~~o/~

r~

~~ r~.

-

~ ~~~ 1&lt;1A/I/ .~

v--'

oz-6.

(i,1I~ .~ if~ _ .
~ ~~

?-

~~&gt;W-I~
fùzu-.~

hr-

,

7

~'3(J ~

~~ f~~

~ ,-,"&lt;A-&lt;C~

~ ~rc9-&gt;-~~

_

.~01r ./~ ~~- ~

8--v--

'r~ Ôv-v-~ /~ 0-~é4.I
~ j~~
dL&lt;- c-Cdi

r

.

L~\~

JI;

~

~ tge-r~~

&amp;.,

~

q..~~.

lv-t.&amp;bt.~ .

~6~~'~ ' ~'~

&amp;T?Af1'~ t ..
IL&lt;-'"V&lt;/(

p

o

,

~~ ~/1JrAAYJJ.;' 6~(

~?~ ~ ~Où ~~.
t7
_

~~.~~ ~~h d~r

(l/.c/v0R-(~~ ~&amp;~ ~~O'-J ~'lA~~
~~~

fj&lt;?JC.-d

j!t/l-~If '~rj·

/j/

~

'b:ri-.

~. -C.~~~r:

~~ ~~aL~~~\

ll;:6vr~~ ~w~~~
lé

.

,
r

O-~~ ~~~~~~n/~.~

/iV&lt;.~r:

F

CM

a-~ . ~~1:­

I:.~~~~ ~~ /~. ~~ ~~
(çu

.-~ uzLlvlA. . Vte4~ ~

~ .~~~~

�'l ''' ~ 1

.

1./l-\.~

'cf)' (.",.)} -fv~ccrv---e-'
T~

jA-(Tt..-VVo. &lt;l.11.&lt;ù

cr(;Ü,}

, 7

l ....C,/

/'

l .... "

{ &lt;.JY/

i

cR.-lk -

'--'J2. ,

II. lj/l-&lt;T"lA ~ . J-CL.- {.v- .

fu..-~v...P. ~

•

.

(

C

~~(7 !)~/uv... ~~ ~vVL'~(""
~ c9-&lt;.....- L A.J'2."A.-1 ~SVt.
•
' 7 -T'
.
.
hA.. a--vty __
7
C·

~--

c.~

,~

r

l/l.A. ~Vu

&lt;/'v'\

&lt;--'--"-'.

CA-Ci~

,

r&amp;.-..-.
d

r

r

~. ~ ~'vr- J ~ ~7 7----"-'
J ûuvYiL 'l
~ ~ ~~~J
VUlJ

ru

/

UP7 eA..C,a.v-&lt;....--t

6 '

C-.--li~

c-.---J
,9&lt; .... ~;

'

~~ ~~

()~ (p,~~ ~~~ 6.r&gt;-·"-~vo- J-~'

/yfYU/J

r

&lt;.~

&amp;

~V"-"-'

Lc.v-v

a riL.!:'J
.
J
if

re-vJ

D~

~ G~~h
1 /

{/

.....d ~J..!
J

J/'A-

~~

1'.-&lt;.J2. J J.-.c..-. &amp;z ~ 1 i t..,...z.

1

(.Â. VL

1.. -

J.-&lt;..eA. .

12.'

Î'

VICA.-J~" r-€.J -

u--~ Ic~~

- --

(V\..],

('

.

--.

cÇ.&lt;-..

t~c.J ("l-~,/f. ~~.

l,/l ("'-Ir ~

&lt;-VI

tY,.r"AA-C~

~ -f~"'P p.'~',~'

&gt;,~~~(~. C!~r ~~ I~' 71~~ ~--?

~fi- V&gt;-~ /t+-~, - s~ /-:..... ~ k7

(/#e

~ .7~'a-v--

f~

{~~~

cf-

~

é?t~ ..- ;'t~) ~ ~:t.:r·P'l
iJ-'r--1 r~/

cf-r~ ~Nï~ d &lt;A~Y.,;.A( lH/J vi

1/1;;; 'CG&gt;- t"".J

;:&gt; vp...

&lt;'d.V)

jl...&lt;TV'1

c/dV-c. . . c/k·cfV-

Ir-~

~

fv-!r
[)

c.r-Vt-

~'c.J. ~;. &lt;.;~
cYlN

~ ~.

cdJ1JL

f ~ .'/v---J Cv ~ -~J

t.' .,....,7~

,,'te

~~~Co-&lt;H.A

lu.-

._--..JI

f\./CM.~

7

~ .u&lt;&gt;-~

(/O'--'-A-j.

SQ
•

Jo..

j,,~~.Q.-,/ckÀ .

&lt;",-&lt;3~ ~ &amp;- ~~
h-.cAA-'/

,~

!,G; . . . ~'-'-

~~ G ifv-. é. a..1 .

/
,

��'Jv-~ b~ h-~~ ~

!.vif ~ ~ ~

f)-&lt;u

j:Y-'

~ (/lLr~

tv- ~.~ ~ I~

r'

oUAvl-_

~ ~
~ f/J-~ &amp;-,
!~ ùrv-~- : ' "- ôu-v&lt; &lt;--' ~~ J-»..
r;.-

,9-:'

I

i:J,"c.J

&lt;.M

r.,.J

d-&lt;.9-lA/~ï~ it~~r~r~
. ru-- ~~.
c/~a-h'~ ~ ~-...q
é'~d4'7 ~"'r-' ."'" ~ ~ ~.~ e9-- J
~ d-- }!.../~ t.:-... :t.
~~ &lt;#-1_

r

f

V'-

V'"

f~~f1~1 ~ ~~~ ~~J,'F~~

t..~~

~ ~

r

~~ ~~CP:~ .~~

__ ?- ~ G?
~'UA-~
f~~~ AfY.A&gt;i":'~ ~r&lt; r---:~t.

&lt;lx ~ ~ ~

r

/.

1

SJ.-L... 1'ti:'e-v-(

•

dl...

~

. ,

r:~ ~y ~Pl~ ~~~~ ~~~.
I~~~

dc.r1A-

~

r

~

p..~J""-Jr?y.~

,

��..

~

(

~

~, ~
l f

\:\j

'\

~

~

-

e

-»

~

'

~ ),

(J

t

f

.~ l

~"

'{ t

t\

~r ~

~

,~

~

f

~
-.

~

~
- ,

~.

~

J

~

.

l

~

r'

_

&lt; ,

l \ /' ~

~J

t

~
. ~ ~

~~ ~..J

1

~ ~

t. ~~

~

\ ,

,

f

-

~

r

A

\

J~

~)

~~ ~~

Ii:.

~

1 \' ~ è t

,L

S

&gt;

,,-,

t

~

~

~

'&lt;...J

l

"-

t .cr

l

.t ,

l

~

~ - _~ ~

\'" ~

tel

v

.

r

~

t

~""

~

t

t»

'

",

5.1

(

!'

i-

~

'

1

~

1

1

·C J '

Î'

ID

"*

r ."

î""
~ ~~ ~ ~ ~

l

~

t ~ 0t~i t. 11 ~ l ~ \~ ,
J ", ~'r )f f t ~ ~ t f. S "l
,:t Pt f l ~, }t ~\ 1;
_"1 ''1 , " F' \ l l t t L·

~

(&gt;

t

1 ~

11
~ f '{' \' 1
l ~ ~ . l t ~~

~ ~

~

'»~ ~ t ~ ~ ~

t

~ ~~

t
1
l
~~
'. 1, ~)-.
~

"

!

t ~~

~

t"l ~i ~ ~

-

~ t;e

'1

r' Y,
~ f

~ ~ 'f ~ ~ ~ \ ~ ~

,

(\

(,

';\

r r ~ ~; i, r .~ ~ r' t r~' ~ r)' ~ ~ ~ 1 ~

~ ~, ~

i·

ë&gt;\
~
..
~
r;y

,-

~ ~ . t" ~ . _

~

~

\

Q)

'-

~ .
~. '-'~

" .\ l ~ 1

&lt; •

~ ~ ~

~

~ ~

~ f ï

.

tI

~

l' ----J

~ ~

~ ~~ ~

.

f 5&gt; l ~ l ~

t

~

1 l-

~

CO\

"r ('-

t

-....i'

~

�;, 1,0

/,~/~IJ."~J &lt;-""- 6~ -:;J;~ "'-'-~ ~~
fJv.-~ Îv-~

~ ~ ~.~~.

1167

#- ~ jL ~ ft-e~b;:::.4;-~, dk-~-t;;;;
#~'};;C ~ ~ &lt;~ ~

ir' i;r~/LAA-'

d- ~ ~« (,
1

j-? f

e---~ ~~

Bd&amp;1 ~

/

~

r'&lt;'-'-

~

~~~~/~~~

6~J &amp;&lt;-~r~ &lt;1-./~ ~ ~ ~
f~~~

~~fo-.'.

~ ~ 6v--~r·c.

~ ~ r~"~

/-

~ /~ rl/'- .

-~ - ~,

. ~vd;r. ~

~ tL1 ~~

t:&lt;-

J1/.- /,~~

(.,6

~rz..... ~ ~ /!

Jeu: /)e4~ ~/~~~

rw ~~~r ~Jr~r

~i

Je.&gt; , /
~

C'&lt;-ï~~ d.a-J(J-&lt;4

I~ c,., .-!k.~~ ~ '7
&amp;

~~ éJ~~ _~\ C

~r~~~C4~~
4 y-!. eP- ~r~~ ~~

C

d CA--fA~

d-~ ~ r~

"'--

.

,~.......,

lM +~~
~ ....lro{~
~~. ~ ~~ . h...,~
/ f'
r"--f
'r~
. ~ &amp;hl. ~v-J::f&lt;~
~ ~ - 7;~6~-- /r~'4d~~
'f~C~'~' f~ ~ ~ ~ ~
di;=&lt;

.

r--.

~ 6-4'Z-~~· ~~ /~ ~ ~ --.J

~1~.

~

0&lt;-"-'---

~_

J:'

---4.- ' J
(~. ~~
/

/L.7:;r~

~~

�6

7

{/VL~~~ LP7
/J

!Pt j~
ff

r"

r1~&lt;~7 Î~~..1

{ ; 1 r ,Lfst

J

è~6~(k 1~ ~, r&lt;:k~"~"

~ ~;;;~ /~1

/:,1 .

rfk&lt;-~

.

1~,~' ~~ 7~" ,,~~

~ /~~. ~h~rt-r~
~~~~k ~'l~

P-~~

/&amp;ir ~ ~ ~.n~ (b-~/~~

t/~ (Pr~' ~ilZ/fr:J~~~/~

/?&amp;--~~

r

rl~ ~ ~~

~~~

rJ..
~ r 'V~
r
~~ ?~~e!t=rr --- ~'"

j'1,. .. '" .",.-

""""

&amp;.--,

r~ ~ ~.-t-o~~..d ~r~~
~&lt;:.(P""~ ~ / f 7~/~ ~(J~~~ ~j~
9;{~ ~ {Y'~ ~

&lt; ..

J

- --

/.'"

.../~

•

r;t&gt;''f&amp;

jl../A-

ar8-,~J 4~

~

'd 6

P'-t

1f' ~~dq

y'~ ~ f:": ~"..., ~&amp;A
.

rh

~r ,/~~

r'
~"~ ')~~~~Ek&gt; 2ri--'-~.,
oP: vu&gt;--

j}-... d)PJ

t~·

1. 6"0&gt;&lt;-'"

",,,(.1.

~,{.
eA- ~tr&lt;"-;'~.
&lt;J. ~ ~ f'-;p. fP&gt;.-. j)&lt;..J~;&lt;j.,..,
V :.....J d.- t1 ~-1 ~.
fi.-.&lt;-..~ b&gt;-~ . __rf-•• 1"'1.
!J&lt;-. q; ".,~~ . -- '/.rv- ~4., . f!L4 ~
~~'...",

r

&lt;

t7

0

li.....&gt;. q. IJ....p-/ J' ;7. JA-.

L

/ '7.

é&lt;!

EJ.---

1"

.-.~

;

fi"- ~'" "'''~
•

�~

(/){;&lt;/bt-:!

i-

~ f&amp;~.A. ~ 6~~ ~

t.vt. &lt;J,~

.\.

�/lt.-~ d ~ ~

~ ~.
~~

&amp;/ ./77

r

~~'~ ~~

""-"'''''~r--' c~~

~~ -e~ ./:.--&lt;-~~. ~

tP7

rf&amp;~&lt;''#~' ~ . ~ ~.

If

a-«'&amp;..-. &amp;...&amp;...(,

'II./.7'
~ '"'j i?H7 44 d~ ',~ ~
~;r..~. ~ 1-~. ,,~./~ ~Œ8&lt;-- ~'''-&gt;

6

~ ~ /r---1.

~ ~p.vf.

7'

~~'? ~/ ~ cc- ~ /o-.I~~6'.
1A-~6? n---.. 8tn/V' ~ o0-...l,~,

Ô

)"
'}

7(

cr'--

~ ~v.:. ~4iû. (. ~~
~~ -e9---

r

j.L.-

M-Jo,

~

r~

t2JV

21.c.1&lt;Z·,.

~~

~&amp;{;~'--~ ~F

t9-&lt;-~ 'v&gt;'~
~
LJlJr'J&lt;t

r

tu

t-'~-..rl ~/P;r·

&amp;~·~.~~r

r~ ~

~ ~

-

r"""

'*r u.. tryJ. r~

.e&lt;--

&amp;-1

U-,é='f'.

r

~

&amp;-

~~

&amp;-7-' J-~ ~~ t.,.....,~....;.""· J--rI ~
~~.,.:.. d&lt;C~ Z;. /-.. IU-. ,...c... p-

r

ff)&lt;........,0 6..t

....

~ ~~~ ~~...;.&lt;.~.&lt;~V'.Q . .../~

~,-~~~~~~r"~~
,é -u,.. tJ~

V'

~ ~ ~/~

~(.~~ ...rvo ~~ ~ ~~~L'-&lt;'~

r

f1. ' . d - '
~r/~

,

~ ~u-J2-.I Ût~
«t~~ ~

ft~~·.

~ ~ ~~ J~;"""" J~ 'l!!~ ,,&lt;u-,f ,.. HI J-i Gz. ~r ~
t}'-"-t~~ &amp;- flJ-'r-'--' 21~/~ t-I-'~

R

~d-cd.(, ~~ ~~(bJ ~~ ~r~r?~~

"'-

~~#~.,..e...-

d;-

d-~ la.+-~" &gt;-'~f

C .....

,
/~

�(415

/~

t!.yr/L~ ~

~

.

~."Aér~
~'7
~r
b&gt;-;f.L..~r·&lt;J
(~I' ''
~ f ·
~ t-.-ifr. ~ 6'~ ~
~~

/~~

Au

}L

C~~~~....:ll

t1r~~(~ ~rr ~

) ~ .~ #6~~ ~ ~

t/vtrr· f

r

CA-

ftk1

~

~---(

. ./

UV&lt;/(

1:v-~~c ~.~

I&amp;~ û-,~ ~ twr.~~~~
~.tL&lt;- .
1

~ 1:;i;;J~ r~ ~~r ~ ~ ~
r~d :' ~tiE~ ~tV'cy; t~ ~/~
8M~ ~ /~ ~~~.h" ~r-Cc....~

;::'/rNk1~~~~ ~rJU~ &amp;G.zf'7u..&lt;c.{
~~~ 7---'.oc~ ~ J'~. -;- ~c.k-~

r'e-&lt;,

VtA.

b'-~ 7~1/'C-J

tl..J~ ~7

t5---f-L-oJ

t . . .·j

~~~~r ~a-

v-t;r;c;; •..•

~~b- p;;;....&lt; r~ 6&lt;.r~

,.9«4

~~

Jc''''-i

r'~

.~iï ~ ~~

6V'l-44 -..... ~~ dL O~....J)- C/~.; ~ /~
i)...,tt- ~r~ &lt;7 rW~ d-/'~ r'd
-&gt;

r b--

r~

~&lt;nA

~

-o'hNi.. V

- fv. f~

~L&amp; /~f ~ 7/1-&lt;7~I~JA
; /..,...} ~

d

V'

?

?

6~ ~V"L ~y~.~

jkt- r..~ ~/~ ~~~ éJ~~~
~

~ ~~~&lt;

I!k-~t.-

~

l).-/t--

••••

dl-: ~~ 1r:7'-'

/;if"'

/A.A.CL#~~~~~c../

r-&gt; ~~' /~ ~,/ ~ ~ ~ ~/cAr!
-1~ 9::z::~~ ~

/"
/~~ ..J tY~

1/ "'-

,?&lt;

C'

"G...,

[!,A o-c,~ ~
f- J'

~

1.

6,.

I·~ -"-..

ft

rf~6

~/L~~~

��1

~.

&lt;1.

h"-, , {, !d'!' 1'1.

.

ry ~ .. 'If ~ ~

9lYu;.~~ ~

\? J

-)&lt;]

~ 7~ " ~T'''' ;!--J~

r7-"-''"'-'

~7"'" 'r~~

'

c,.

l (C

#~--t:"- .
1-&lt;

l'~

~ ()~C-f.z..., .9-e-vQ...... r~ &lt;&gt;"&lt;T:~

~~ ~ t:J~ ~ /lM~!1-.-J ?~~

6i~&amp;.. ~

r

r'~ "/~ ~ .52-4 b&lt;~r;...~""'-7

V ~/--bf' ~ A~

L

&amp;'r~~ ~

r-"~ ~ ~~:Y' ~ rti'.d-.-~ -r~
lt cY ~
~

C&lt;-

r

~".,.-vt- ~~~ ~

r~ .JI-&lt;-. 6U"V'- ~

~~ ~ ~
~

,.......:-

..(lJZ-&gt;

~ ~

S~~CÂ/'-

~'1P~,~

C4-'.

)

J-",- ~~-

,
l '

,

.

,

.'
l

~ ?-

4 &lt;U

~2;."~

. ,~r- /'/II _ _
!f1~
fi;.
t:/V'- ,4.. ~
a

~.r'~~ ~

.' ~~1JJ.

r

~1k./~
=~ -= /~~
;
,,
J" ~
ft.. "
J

p

~.--;.~ ~ ~. ~

j~ 1~~~ ~ f~vt..d v--F~

~~o--~

ë-~

t!.~" ~

f VV"f;&amp;-"- L- ,.&lt;4---. ,,&lt;.-Jou v-i; ~~ ~ y-v-&lt;~/~ ~ (

jPz

C-~ 11

Cl

'r4uv

e ......

~ ~ &amp;0-

[~u'é~JLJ
~ ~
~- ~ .9 .. e. &lt;-~ ~ ~bJ
s.e / ~-.-&lt;..;(;t ~~)i1Z4 C~ ~

r,

�2:

",.Jb

~J-

V"'-CO..J

?L-«-'-~

'kL.

'1jH"VLe.~~
{/

1.A-L J

1~ J

r~ ~Cu,ri r~ _/
._*__ / __ ..,

CU- v

_.

C/VVr-~-1;;1 u..d-Gu
0

";-,,--

LL/l ""'l:&lt;-6.."7~

;J ~ . /~

,.....;.

J-~'lr.Jj -..J-

~~ /c-- (oJ/R-IJ~1/U .cl--r"'&lt;-~ ~~ro-~ ­
;Ut~ c:t +-'-~ rc.u4u.) J~ (eJ ~dtl(};t;;(

/lL-Id-v~ ~) I~ f-~:A-i'-~ rc-vJ ~ eJ-tl e,r
1

,,1-- LL

L

/7 7~ t.J (, b~

rv,-,-itE: ,960.:'

L

L

~ vV'l-

!./LA-

J

Gz. (r.AZ f7

~-,- L&lt;-e.Jc~ L~ ' I t-.. ), -1_
..

oe..{u-~

r!!.I~ LL

c~~J~ &lt;?~ erf~

bv.-lo .. J.

d~f ~~ JG~ 6~

'J~ 6~ ~

{/1-"--~ ~ J

U1.-4

L

~j~ (la4e~ /~r!~~

~ ./u.-k 1~./[

r

wrv--lli

&lt;.&lt;.vLiCArl

,

6 lA~ ~7~ ~ "OC(A/~-u.J r~ ~df. ~ cv-,
7

V

/&lt;L4#~VArl' d ~ ~ ~rr~ JL-1 --

.

rJa~~~ (CA-J

-

/c..-~

/_.
lVf

-t-! ~~
/" - /~~

Jt:Jr J~&amp;rv'~ .nA-,~la~rcA~
&amp;..Qtlu J;j-

Âcnrl

J

'6

../e&lt;: rtI-

j.-4

crvu
cV

t

or

el'

• •

~ j/

c2A-"-

g~

{ho.. ~

r

a~

~"'C1-

VtA

-

C

v

0

~ï

ue.1

(cruA

/:nd-_

co.V,-,- v-eJ:

~&lt;-L-~--J
LA.-J

~ ~ u-&lt;..J

\',

lUU

L 6-t/~

fL~

rv-J

~~ rU-.l~u-~~

Je.r ~ e..~ foJ~
f\

1 UA

f.

�'l~6

!&lt;7, . /kL ... h~ ~ /-~

J&lt;!-.

~c. h&lt;L

6~ . .~~~

/ e.io;..t- ((7.( ..·7 J 'cv...... ~J Cvv..ro~/~

L

!1.·'\.,..-i(/ll'CJ
Go.--1

(~
flA

0 " 1'&lt;'

~

CA.~ dLù ~-Lt...u ~o.../[~&gt; a~
,

r'br'6u-li &lt;'./11'-1 ~ /~f~"',--

CV

/1~~

"/..

/LKœLL~

J1u &amp;,.. r~O~ é'~
CO~~

e-c. ~~9cV &amp;.6d-t~

.

f

(.,.,~-~ ~

~,(j-.eh!. ~ c!J-&lt;. Gv..D ~- ~ ~

(l;..n~J

rfLudv-:. ~

7u.L ~ ~~

/y

r~

&amp;

~f~

j..~ ~c&lt;t!-V ~Gvrif4C/1r1 7'7~

7~/J. l&amp;GWr"' ~ ~~ JJZ.~~ (~.Mr?­
d

7~ &lt;-k ...r G.&lt;r~ 1/&lt;---d€1

~-'L~ Ct" 6~.J~

~&amp;~/~' 8-..(aV~.fliù~ ~ ~........vr-,Ô0,

((

Ûcn&lt;/U~ tu..

t ~~

;-(. Co..

C~'1/"~

.

k/l;.

{2/1A

r c1.".'~ 1~
cr

Ch-&lt;.

é)

o.-I:v.4

Ct7'V'~~~~

~- ~ crHLJ~
I~~ t;z:;..
d&amp;1

~~

"oJ

/

,~

(

/~?J. ~ ~ ' ~7·4az.

�q-$(

c~~' 6~~ ~'k~

cPJcrVvvl'"

iu-vvvv1- ~~~ ~ ~~

,/ ru, r~'!i-~&lt;-v1 ~~ ~r'"

fy0vfl;ï

J-UI

'J~ Cz.,6~ ~~ jt..~~~

rrAvw f~ /&lt;

L~ fvt.-~ 'l~ ~ ~~

?-rNeif7r I~ /~Yl.---' ~ t~~,...
r~ ~ /~~ J~ c/~ J~~ I~

:, ru-.! W

~
q-.,~
)} J

.

o-Jr

~'~.. ï~ r~

~/&lt;'l-'; ~~ /~1/C-CA~ ~

7v..' J.

~~

et- ~~ ~
c:é l'''-~ ~

rcA-..u

d

f. ~ . r
(YtA.~-

~~ 1~ (c.rv.-J ,!;,. /lMw~

&lt;A--..vJ

t::.... A./.4cJ

0-4

)

,;.."""--~.

UlA.r€AAArf, ~ ~
9

v..

~6"~

JéJ."yI.

(l~ ~ /t-~~ ~~~ ~~
vu~~ {"-'JA ?;:rcrv-~ ~
~
'JA
~
~
~ ~~~j-J~ / n- •
,

J ~C

6-uArl

"".&gt;-i~ -.,

r

VA.-I'-C. ÛIII( e.

4-",-,-,

'-' tfoo-J

6'~ _

~1A- 'J~r ~ ~ ~~ ~
/ ....
~

ri*' "'"'' n
n
{lA.
.......__
v~.

ft " . '"
•

(

•

l

,

III

,

�(/~
d~
t"-

&amp;

1-{AiA-~ ~/C~ 7lA-;~ /~flcn...~
ûZC-Lv1

LCA-6'tr&gt;--~~r~ J~~r fl-.r-~

~ ùr:.l~,)

--e.v..

~/'èz;::;lA.

ÛL..

�r

J)1ù ~ ,,~c. ~/~CAf'A.
C

', ~i'r! j.t/11l J ~~

Cu

••

c,~ ~

O -b..J

JZ--- k

~~

~/c-.f., d-~~t~ ~ ~ 7~ ~
o.-C ï~1NA J-(~ ~ /~~-~~ ~

"Ir ·

J) ~ f~.

b~· ~j;v,

r,,~ G'l'f-l~ ~'il ~

U'&lt;L,

Ccr?/lM~ c/u-.l~ r~O'-~\. ~r~ ~

r.

.#-

•

~",..e4l't:" Z) ~ (jcrv&lt;-f-eAÂ g........

1i

~ ~ ~-o.

7--.

./'

l

~

~ ~ ~~. f'iJ ~~(~~
d-fIt /ÜtA~&lt;?-1. ~ 9;fCZATf. ~L dl- ~.(/L-z/-.x::r. ~

1

�o..-J~..I~f&gt;'-~~ Q/v-.~&amp;-v--~ ~

r
ru.... d-.~,VA--Î~ r
~ ~~

Ift-~

!,v.-tc;::;\(.k

!H-

tfoz-~ r'd~

/~

d

.

d,

~ rJl~

~ ~~ ~~

~ r.rrh~T

;&amp;#--

d-f~ &amp;-- lf rtr~ {~f6" ~ ("j~rvo.

1"-'v-~ ~ CAcvt--~ ~~ ~p~
d-- -~ùL ,~ fL /~;I ~ ~
~~
eT'A-

tKA"~~ ~~~
d

(L

1~

&amp;.r

cJ

7~

FJ

&lt;.A

1

ru-.!

f).,cr.:A-~~~

~ ~/5 ~ 6

/~~ ~ r7~~ ~ tv~

o-r

J0~-""-

~. ~

JA.4-'

J).v1

~-1

d."À-

'T-Mik!}..sL

/&lt;..nA.

0'-

~

VL~cr ~

OVOA

"""~

Lr~t:.c..fr-J..&lt;. ~ ~c'7~ ~

'f~ r~~(~ rd-f'~

r

1

~

.

lh'~ ~u\[4 ~J1 ~
a~
.(/0-. ~ cJ1iL CU1Aft1~" 7~ ~ c~rA-&lt;/r-/ î
~-V ~ c,.. {~ /irv..-J J-&lt;/f tfbtc~- (?&lt;!4

_&lt;.../ _Q. J

(

1

•

•

0

1

�t,~6

f~ ~~ d-fM~ ()~~~~ (k.~
ù'/'''--;;' ~
;J"" ~ "-"~O/ 7-J;~

=fk

~

Cv..

~--u&lt;J -tcA-""-f

Cd;a' #-c/h&lt;~
J-&lt; /

~f~

kr &amp;.

r

OL

r
7~t&amp;- ~ /"~ JL ~

~?-~ d Ol 1-

~

~ ÎtAJL.-~

(7 -{-~ (j~G'

!k/J

/A

~~o~

o./~·1

tÎ)('~ I~~e-I

~~ {~ , D"I~cge--~
r;Jt7'-~

r

v/0t

uvf

c..

5 (rlMl;/~ eu ~
r

~r ~

ÔlA.

~ 7~-'

&amp;-- ~~ - -

,,/"br &amp;;. Lv- ~ c.9-&lt;z ca-,

, ~VU-~OA/) .~I-~ r~ f.tL~·~ ~
r::1'~"1 d-~

~ {/~~ cffi~

7~·~-t­

Ô~~~fJ0 r~ ~ ~vrl', ff~ trf.r~

~r&lt;J"-.l.9vl ~

[cJ..~ &lt;d-~ ~ C(è~~

éïi.

167

9"

CrY'

r. ~ ~~

1-o-vJ.ru
~ttf ~ f!ijti-~ ~~ 7&lt;A.R.JÛU7

'.

1

If

&lt;..e/f

CCJlA--~~ d6~~/~rr
p..~~ ïlA.lLJ ~/~~r~~
~ 1~1:1~ .ÂA'If- 6?~/~~~ v-.~
r'Pf-~ ()~ ~,,~ ~ Â~ i~r~

f

LJr'

()

U;?-,

"J(1A-~~

CA-

f&amp;- 'b;:. 6-'~

$R.&gt;

~ ~~ ~

~~.' i~ d~, ~g

~/~ ~ ,~':'-&lt;'

7

~fvJt- ({~--'P~ SVJ.

/}A0"V4-~ CA...7~(V-fL, ~ c?~~ eA-

60Î/'-~6tsv

Ç)t/~

.

o-~ ~/h-~. /.M~ ~

.

J~~ V-~~ ~.

IT1- .

+~/~(Ô. ~

l/'-'/~ ~. ~h';r-" ()~~fx-~ 4.
~crv--,~ 1~ ~~ eL: cfcrv4-fT~q', ~
~~ ~ ~ '- 'J;;;l~u...~ r~ ~ t~T~---.
')-V/

' /ZA.ifLA.~'1-'- ./~

.eA--rwcrz; . ~~
5j) ~ 1 ~D v-v:...&amp;r.

()

~ ~ C...1UJ./Jl- . j:-" ~~..

~ ~~ -e:f -~.~
(/LA-

/~ IZ9.. ~ ~ Lf2;?

v

h- .-.,

�~

/ ,'c!v.. (u..R../L"I v~1.A-1A~·1 7~ c/C~

fl.

(:Ü1''L{ 't-v'v.d J

6~~'

L/v.Jcrwr ~

1:~ tvJ ~ V1A1 ' I~ 1/ ~

J&lt;,

~-rv-v-~,

1/UlCR4,lr

t---u ('~

J

~~ JT~~' u~--~

Ûv,

.e/J-

r

cr1A

CA.v-.~

1~~6u w('tv~

[tA f) cM"~ lAJ.J ~j Mf ~ ~

()

1!1

~

~-i~ G~.ll. ~ ~~TilA/f

t

v ~~. b',. e-t- ~ ' lu=cv)

~IJoV~
~.

foW f)vIr~jUL , · ~.&lt;f.

:Ix C 0I1A-~

~rj~

tAtA-,

-t ~ . l.

iv-

é-

o.f . . r "1

7~./&lt;IW"J­

f7·.'·I"Lt~.--'Û'r-'
•

v-,

'" 1-'

-y-(

&amp;tfdt:i;:Jr.

~

~

k0 ~;r.&lt;

N

7~

~

I.&amp;'

(/I/'{'fL-;)~- r~~~

~~'/~~
v
y- ~~- ,

--

C"--~~

~ovJ~

-

7~L/~ ~'t?· ~ro-.lJ;i·~
~rL

OJI\

é'A-&lt;A.

1;::vJo'-7:A:A.""-"r

) &lt;LJ/~

__

/:n~ fJ.-.. ~'lk-- ~

I~vuz..- ~ Ccrv-~ d-~

~~ r~·-CA-Jl..·a-v CA-~ ,~J~­

L,u/e-&lt;.'r,

d:-,!}4!J ~~

.

I~~

.~

~ /;Ulc:.z#~

•

&amp;.,.rk.~ ~ ot..-..~

-'t;:-./&lt;'-tc. ;'.c:J

7VJ':Lt

~

J

~

Cê.?
~ ~v.-tt-r

,

_11~ {r&lt;AAr~ ~~r;A~/,---

~~. _

~.

~~ ~­

,~

tJe,~7 6~~'~&amp;7~ ~ j7~
~M~i~
r

r~ ùLl~

cu.Jt;;rc.

(' (.VI

I~ ,

9C/IA

I ~

C~f~~ ~~~c9 ..

~

+(;..-'-'1

L/~ (~ ~~ ~~~ ~

:J-L ~ ï L&lt;-'L-I ~ tf~ la. Gz--J, C/(~1I"
d ./~1'-èA..~u.-J'ï ~ n,~I \" rr~t~ l '

!(,(._ _wt

t...~~

crV
-'

........

t-~ Cvv.~ ~/ê(r'- /VJ

&lt;!7 ,

/

~ ~

e~ iurf"~ ()~ ~J/ .!k-~~

? -t.

&amp;7 ~,~

~~

LJtM~ rc.J~ ~ ~ ~'Ûb':"J­

t~

/ 'cfV&lt;. ~i.- ~

k

~&lt;. 6:" 1~~.. 1'4

ckrr~

ChvbL • dLb7

JLe--.

UtAA4

.,) &lt;Iv

st) ~.,Jl..v

(e-.f~~

_

flA- ',1 J ~ [/t.,.... ,

r.,

1 '&lt;lA.A..

cJ- ~~

(efc'Je~ ~j~ J ovvt c(~ /~
! (k
J &amp;,
~ q.;- ~ .J2..A--J&lt;-&lt;--J
..,.epfL.J

&lt;2-~/..

"lA

~ ~"u-Vf-

zt-ûérv--~~ e.. r Û'V'~

(.M~ f).&lt;rz--7/~
;;~1A-UJ

~tYt0

GhA

~

é;v

rV}l~ . ~ ~:c-y ~

~

~~.,

d:-~

Û2.-1

I/'-'-~M.,..)

otiv..M

eU-t4J. 7""''...( ~r~~

r( Cêy~ ~
ï v--J

J)..0

r

ï"""';'

rcdcrilbL'

).~'~/f" ~1i:' é ~

t?-

kt w~

~ -: ;(.~71:~

(e\, "'-~Y'lM-.,.- 1~ tYYC ~~

cM -JÙ...J... G-V-f

r

t'A-

~'/lLJ f)&lt;l.~~,

~

J.A.r.y( &amp;."

~"&lt;Li(P;('·&amp;, ;}a.-

c-..r ~)v--c:L

G..

LAU~l..._..J,:&lt;s.

&amp;

1

c.

t-,,'v«: 1

~

i1.ASl(r ~ ,
(

'.....

rJ-..J

�-

2JL/~ b-t~ Jljft~ ~~-~ &lt;Ytt-cnn..~
J/0~ &amp;.,

/~cu-Jr

1)

~ ~- ~ ~~~

~T~ ~ ~~

LAAA

':'"~~"'- :1tÏ'~L&lt;J
~~

]/VLCU1 _

d

d7

.g..

C1M.~

6"~

7'-4./'..(

f{c;/&lt;-c.A.'-v-&lt;&gt;..

~ r~

~

/k,

~v-é.-J

lM ~~evJ

ca; v-P7 rA

~ c;&lt;.~ 'J~ ~

p~ ï~ r~//.~ Jr r~ ~r

~

VLcrv-Av\,·~ C!k/lt~ ~ /~ ekr~
t/

~ 7u.v~ ï~1-r-~~~

7

()~1-1~~; ï~

fV-~ ~ 1~~ IU-~ 7v&lt;.~ ~ fe.i.&amp;c-~
~ f)(A.. ~uJ\

~ ~~1-.-0z;- aAFUJ ~~

,,, ~~ ~~-pW /~ . ~

{/-

-{I

G1

•

V~(~

P-L·oz.r

Cu.. (jIl-

~--.:J

v-

c/j

~

utv-e..J~~ A(~

/û1'. /}t-~v--t.V'"V'-

l''-U

'-

'-&lt;--lA

e. a.

,J.

)

ï-

~t.rvu

~ r~

tf-'V, 1'16-

J-v.. '~&lt;2.

.!lZ.-J j~ ~ ~ .~\A-f &amp;, ~

r;)~~ r, ~ ~

Cu.-

A

GcrLA-~ ~Jt-

v

Il crVV'-~ r~ Gv
~
/~
~
rv-v-- D~~'-6~ '-" 7~ ~ .....,t;
P;1;-.. Y-c.-y-'

_

_/ilyv"v....~. - . ~"4.L~ &lt;9-e

~~e-v1 4-

JLu1

j?){)\AA..d~ f"c..J (~

/J n ! '

..e~ cg ~"-

q
• •

_.

0

~

~-

..&amp;..- /:~~~

,tt~~ I v--JL~

~ ~

&lt;z-ft

~~

~fr~ ~'6~~'J/~~ ­
~GIl::i- -r ~ ~/j..,)~ (o-J (~~(&lt;A-'~

-&amp;tA

~C/V-

ak/~ &amp;rl /~.,.~ ;r~ ~-~

V~~~

f' v-vJf

~

~

e,uJr

~~W.~
~c-v1

J

ru-.

r;..

r

~ - 6~~~

trhu-M
~~

Ji ~c--J -

/

~ fqvt7't-

_~ ~~ ~
~ G--J~ ~

r

~~ r~-~~'~ ~~ ()~~-~b{ de'7v... ,1A ./~')~~ ~
~ -vt.-o-vA~ iLA-~~ ~ c-~nf / ..#~·J.bl-r ,#-&lt;

CL/!

f

r~

~/~.

p
~

)7..v7

~ r~ ïv..4Pi~ 1~ ô~~~

~/~

r~-0

f)~?
.~~ ~
.

(~r &amp;..~ - .

~~,

�,

,!tA.LJ

&amp;?A-

t jl~ -\A..orc C ~

-tt-,-,

(C&lt;- c~- ·

~ r~

-A-- .
o.-J~
117..
LM CL H./-bl---t-c/ : t' v-

,4

Le

'1-v-...
1

~r""" ~

00 yt-.'~ /~r~~ ~~~J~~

~

r-.JF

iV=
LR-

~ d&lt;fV'U.

(ù 1 ~
~ o-~

r

0/1

r"e,ruA,,! ~6

7v-f:.t ~

~~~

.
{,r:, ,~"-&lt;....
crl'\u.vJ .ek-ïVoJ-'
, dùL

~ 1-~ ~
.

"7/l-&lt;-

CL'

O/~~ ~e&lt;A.r

Cr'V-

~

Lr'lA-"

"""-

~"-1

V~~.

L/v-/li. j~- ~rC-V/-'Œ

~ ,ve:f)kJ

e-vt

rO-J

~~1&lt;-~ 0u~-~

fL-c.{~ (~ jlÀl~'-:'c9vt et 7~/~~./
f~ r~~

; /crv-

~r~r4iG! ;)7~u.,,-,

F ~ 1 tM~&lt;-A""

f~- fJ~~

7~ {~~~ ~

l'~ r~ ~ ~"'Ofl'r ~
+~~

L9...::..J

I~L(5. /~,

8-.ru

Li,.,

~

r

&amp;-~"''''~ J'~~r ~ULAr~-'

~~&lt;:

tSU-, tYtt ...~ cil:

CM/&lt;

t:A

&lt;.sL

J~. w~

~~~CcrlA- rr7~eJb ~rt;·~~
~

fWPiv-bV {~~u..., ~

e-r ~ ~~

~. $~ f~ J~ ~ ~ti,

&amp;-.e-7 ~

1~ ÛV1 ~

gÙ

;l~

~

~: ,~

&amp;7' Î~~ 1""'- 6~NJ~ ~ ­

crt.~·

~

~/CVl.y 9~!A.&lt;'.A...

.

CL--f~ r~

r~&amp;. ~~ dÜi~' ~( c9-R~~r~
L~ &amp; .... - 7~ ~ ~~ ~ Lk-..f=-;..~ f&amp;;'~'a:-.,

r

f~~

lnii ~i""":'"

/ ;"'1.'

~

o,--~/~3~_~

~I crJO-,/l...J ~"'&lt;A.-V'- )~J~ èje.1A0v-i.iN. ek-~~ -~~.

-;L.;." ~f~

G.v /cA~. ~

r ~ïV.·tM

1L&lt;...L-U!-1

-

1-

&lt;..&gt;l-J

c&lt;-

c,..

r

é~ ~f;&lt;-r '* "nyw.

LU-1 i&gt; &lt;L (..v-....-J ~. &amp;v,

~ 'l,-,,-fJ. 1A/~ (~

~jP1

C~4fr-

o;&lt;1~ ~~
lA ·'I/'.

0-

/c~, ~~

~

/v.--&lt;7~i b-io-~. f.,cA

r~ j .. ...

r-&lt;.uo..

9 v--dh&lt;..

)~ C/r L

~ c:;,.. {.

&amp;""'\.0""""'"

ca-J~ ~'àvv-A­

/e1 VL-'~r'/~~

C"

/1. rI 7"

ft. c

_

,,) c ·è~v....&lt;t---I (;" c~ ~

h

j).U~'-~ ~ {~

{M:;f-

~

rr

r:I/'T

rk.
.
tr .....':A. ~

~11.A...M d

C.c~ ~

J.

1.

f·

}) ~c"7-1 (1&lt;....&lt;2 _ ~

"&lt;A..

ci

/l'L..';f

'c: ;:}

~

J

(1.j: "-'

~ ('P( C;.

1( l'''~ ,'" ~ .L.
!t-' 6:,~-.I :J ~
c

""e. ,

C.R. /

_

~

�a.~1

y

(CI

(~

V. '-

(-U-

d cL/I.AA

Cf

....

c:{....'J...~

'-Œ

Il -

~

t:/ erlA "l;;...J7A/I

o~j().

V"

/"

'

./ &lt;Z4

LAA

év.. l;;.'û,

6v-J&lt;5-i~, ~

Dv-.

\)0.1"- cJ', f71.

/ "&lt;5V'-

( /. . ~tf'. 'tl? ~I?,,-u

t.

~! ~
/'

d CA--vv1

1-

lA- V"\ / ;

7~

(fJr-. J ,

l-u--

~'

'A.',.A

JI. ~ c"rl. "-'"' ~r·

Ô crY

(eLe

0"('~WJ

/e/ c!u&lt; "VL !

-b ~ fi.. - ~ pu ~ /;;0.~ 6. .J-0 c ~ 1"'1

Cv.

cr-1

r
1

l. cvt"

/

'-"-L ~ 'V'--'&lt;-' ~f~~r G~

6(1VV1~ (/~(/~ (u...A-r~r~JJ ~

~,/e/~~(}&lt;J

----'

c.... ~

6 ~'V'''

c.r-v--v,,~

-

V'-"-(.,L/J.A-~ ~

.....

Î

(~(CiL /'e.t"""':b::.....

F '

o.A.LJ

.~ ~1~

Jé.J ~ l ' 0

If

&lt;-,,,

ft) "

~

CA.

(/V

~ O-c.c('~":'f .......

~~
t--ur-

r

V--t'/~ ~

Cu-. ~t{&lt;AA. dJU ~- ./~7' ~;/

vr~r'

'H

J &lt;Z.J {;,..

7

~ (l.;.-.n ~

r ~l&lt;5L 7--'~~ ~.

cft;;J; ~ ~ '2&gt; ~ ~ dCA/lA/f J

cflA.

'[.,1""";

Q

v-M~~ !~ ~'3, &lt;'/,,6.(/' "", f·

rL-. - f/'o-L ~i ~ (u--4 {/1---d ~ ~~
~~
, t-.. .
(.

V--~..,-&lt;

r

ÛA-

". l

Û

.!X. ...~

el-r~~r~- ~

~ d~ ~ &amp;:&lt;:A:.l

De..&gt; '''-ru--

~
~

('.M t-

V-

~ ~~

~~ dQ. reY/uvo.~

{~ ~

6-~

1

c.9-&lt;/)

.-

~)

,o.--J ~

~. ~ eJ;.-c9-L- 'Le&gt; ~ ~..-...L~

CJ.-C~ (()'!((r-~

f' ~

,,-,

rf'-V

'

~

',...'

O' cr&gt; v l'1 ~

,
J-(.

•

/'_

fr\.Jl..'f

6u

'.

BJ~ /Lo~ ~.

~ Gt-,

~ c.-./r,,~~~
~r

~ ~

r--

L

d~

1

r ~~v.:ret

('izA

g,;, v-ev

e--

C4Z.1Ai

CM

ï

c.R....)

(]UV-/I~ &lt;-~

ï

6~~~-'b:/c&gt;'Jt-fV~ck
?&gt;J

.nA- ~l~ /Je/] 7vJ!-

cU

Ft4

tv-.r'
\.J

cr

CA..

~~

lA

J e:lre-&lt;--&lt;-J

J

,t:! e..,.

~ d crt--t-

c:....

r

('J0~1
('1'-

rI
.

CP)

~~Y'" ~

:/j ~~

CA.

Jc&lt;.:&lt;.rt. .... ~-v-+

C

L1.. &lt;7' "-'

Lu-y-' ~ Jl~,

t'l)uV'vUL&lt;L- " ..... v-.

7u..RLk..

{uV\7

(uA ?~~Sa-­

c~ /c--l~ t-.v-~ /' o--.l ~
e--v-:. ~ ~
7
&lt;! {;C.( f1--L'L ~ vv' ( if;::'

L.eftv:e.

oJ/

•

t&lt;l..J

&lt;-/c~I.,-&lt;,),--, rv&lt;---r/!~v.Al,·~v

rb,.f&amp;-i c ..... l ~) l/l-A..~'1 el~ d crJf- ! ~

CA-r y2.L

r

cl/;v--&lt;.

t.../u--.J

"..~'-""-/

0~~~

(

6~1 ~ l~'"' .JlR.. '-

L

'7 1J«--f' ~ r'~~ 0 ~ ~OL Û~
p

~q v

-;:.~~ (~1-'" ~l
( .

I/L -r.

~/l/VUl- ,-1

~ ~j7

1

~...AJZ. l&lt;,/''''1.

r

.

LA-Y

i

{t.tJr..vv---e., ~".. L/crv.//l ~ 7"~ tA / ,
~~ 'l~ J ' / ....uv [JI/} crLvv.,Y'-tA./jC/} o-.....A- I!~""
, '"

6 .

(J'V&lt;.

a

1~ I!.i~~{ ~;r'/~~Jc~r~.f~
u-v---J d Q..I Yl ~ L.l /A.Il-J (-...J '!?r'~ d&lt;L ~ ~ ~

t' {,u..1

r

.

~'èL

e1 ~

/~ - r~'1~:yI.\"G&amp;. fC4.-.1J.~ ~ d,o ~
,(-/l"V\.~~

c{"~ ï tA..~",-;t-

L;9..«.. ,

&lt;A. ' &lt;TV'---

CA.. ...

"'-r,-vv1
/""

,...

'l 0

t.:.r

r

�177

~

p .

j &gt;'&lt;-fU ~ 6~
~ .,r-~~.

e"l,,-,.;( .. J/ '

f.~ ~ (/~e
{/V'-1;i:;;.h~
(}v{À

&lt;~ c9-u-~~
c,.. f~~'

l&lt;-cL

l' lA 6t, I~

~

~cr.-~
-MAA

t-&lt;--i/~
1)~'hrCv- ~e'"

ruVtL-I,

/&amp;.../(JL~.

,

8--"'-'

l.A. Cl&gt;....--

(~t~

1'

/ZA

Cft

(--«A. 'lx (..1

J

~ ~-"--'

~t'~~~

~ ~ rf-L~ é'~
c~
M (/lA./~
~

( /e/v..

f

(lj-,/

(~tL:

CA ut!

r

CÂ.

~.

~-&lt;A'VV7

CJ.{A ~ 6&lt;JV~ J~'~ ~l,~ Î~

r04.~ C--v-tt~ eJ-;r'LA.tAJb- ~~/~ 7~~ ~&lt;-4
rjtrvv'i~~

~~~
/ 7 SJ

•

j tJ&lt;--I VI' ~

~/(.

0...

y

Ar;" l'L~

û-

~ ~~

~

v(. .. _..:.,

~,~ c~
'Lo

i

r A , ..

/14

6erv-J·

t:Jz;,~

lJ

~

~ (61.3 ~ e~

~i

rL

L.&lt;..Jl... '-"-"'" r--

trr

Ô1A /{

e ï ~ &amp;'1 t..-~7

4' ~J\1Ie..t;Vt-

é".

r

s-......

~ Lu.- 0~~ /Z,~lli t!k t...... r~

/ 'uJ

ï~ eNt' ~~ ~

1."

,

~~Jl....3

&amp;

~~, &amp;.-. ù~

I;~ ~ tV'-~ ~~

g~ (/GA--"~ Î~~-r

-

to-JPr-c...Jt ~c-v

7~ f

{(2..n.J.....

l; r~

v&lt;.-..7

y~~{- ~

~.

&lt;.A

(o&lt;..A-CA-~

(Â

~r (~

ÛL

e.J:

8-v--1.

1

J

thA-f'.
,

(7.i(

O.

~J '1--~v-&lt;LJ

rr~ ~

-

lJ~~ P&lt;-~-.lcÀ ~ ~.mt ~Co-.r
~ W~ 6v-&lt;.\

Ç)~

ervvt ('&amp;... ~ fr
,~~ ~
-

�)

,

«j~'&lt;

h".. ôt~ -

ral1'uV\-

'V u

'r~~

/1'

~~

e/I-

et e 1/1 f«-~r 1~' ~rO/l '"&gt;'VlCLU---~~

/\"

&amp;éA

1)# ~'Œ. 7

J~ IL~ (",. 1u..û/'Pt~ ~~ d~ ~

i1~

'J(l~I(,I

{; ~~ tfo

(f-

lA

l,y..«

v3-.e41 1~

1-;

~ (CA

d!-Cu

f

C)

C

GA~ (c... ~ ù&gt;J

OVV/t,..u~.;;:;:,,-- f-~

~ &amp;., ~

~-x, ~J (r&gt;-&lt;I ~-.--..L/7

C-b-VV'-&lt;/1

v..--I (;6"\''-) eelt....~ v'q _ d ~ ~Q..J y~J ~

r~u..h- ()o~~- t'J-eGZ(F~'- ~ï~ Zv.

r .

'1t- crU/)

lIA

~0 {~l.-I

iv-A.

/0-:1- {-.

v LL c/crtA-

r

~ J

0

t:!J-o,

(lN

~

(.

lA-f, . . .·c;,. ...

~

h-rh~/lÙ16
(/uJ

?

&amp;

{, ~ lu ~ ~ 'l:&lt;-~ J~ ~

.....JlA

cf- ~~-&lt;?.L..j-iJu

/"

uv-.

..

D,

.
chA-'~

- ch' t:,~",-

~

'V"--~ ~'-(' fi..-v~ &lt;.lk ~ C~

6C/lA/~0kv-e1. ~-&lt;--~,

'l. __

a7IZ 'V~'~ f'ûl

1
CA

v-~!Œ

7~

~,~v-J..'/

l~~C ~7~

eT1/'.

é&lt;---- ,&gt;,,-.-(AA~'..,...a....
, •

.

/ervvf- &amp;-, ~i ~df;..... a.-e.,

~ l"'VL,J (,~';_ df~ ~­

~~~~, 0~ :.t ~-t- ï~'/~
.

~ ~ 6;{~ .;R~ -

A t'~'DL,

A..Jl)

6~&amp;ï ut-r1r-&lt;'-r~-

r-J

r;

t

~ Ce" ; / ~ J ~&amp;.jA-

(}V'~-;;"' ,

Co- (cJLA..J

..,ÀéOi

Z)

V'~'1

Zo--

1r'--~ c~c~ &lt;?y~.:) ~

(c~/r~- aLe-e:;~" ~.J azLv.7 · "7 /~

rl/'-&lt;-J
0-

'PI'~ ~ ~ ~ .,~bf--~

~~

(~ "SL.- b-.. ~'V'J

_

. 'l;o-4A~~~ ... r~ ~~~. ~
l..f-

cdk

---if ~ /f'~~ r;r-ù~. C&amp;...- '- d&lt;/
~ v-(0'r ~ b do&lt;-"-~·" VL~~{~fL /).~ ~ &amp;.... -

ïV-/7~ ~~

~i~~ r~

7

&lt;:'c~_tv,~, .'t.Jt-c

(o-Jtil:

~G.,- r"V~' c&gt;--v..-a-, ~

1

r!~LF

uvJ

&lt;P'

ï L~

~ 'V'A--&lt;..4/Ï;;'~ t:5k pv?

CA..(.v,

&amp;;

Cô-oI

/~"~

(nrU~--l dw I~'~ r'.;r~

?- r

~~

~ ~G/f cpa~ ?~J/~

~~

tv

1;;,

&amp;!-u-UPI

y~ 'b?

C/'A-

o-MP-r

~(}~~ (~ u ... -~~ ~/~~~'

�!) ft-.,' ~ ?
;.:~ )

" J!,..ek

LJ(JlI~-r-V (~

,-~ ~JU

Ir~

é}-e--

,r

r~1 ~I'~

CLr

IV";"l~~rl (je~ o--~ ~ ~/~
•
? M"
1/if=e;J/.

[)CA--v\:

,9-&lt;4~~ (~«-l/""'~

/'

c..dfL ~~-

1'(~pi-'r~ ~ 6W~~ ~ P/J/'""'~~

. ft

r

.

~'} &lt;-&lt;'~ éfv..-

0r.

&lt;f'V'--

~ ~ tw--~.

e-vf~~.: ~ ~

lJ.bJ

~ '~~r&lt;cJtr./~"'-~/l/l~

c5k1~~ d:,vV~

~

~~.

r~

6l.R-

.

/':-"~&lt;TV.- ,

b&gt;----'

7

ei-0~V'.A'~ ~Gz- f?~~

~

~ .!J-r~: ~, ~ ~~r
~ ~ ~ ()~ 0r ~ (~~ ~. cl-;'~

r

~7rVcrJI . ./e--V~~~ f~~

c./z -&amp;r~

o--v--

lJ-e/f

~ ~ ~ ~~~~

~~~ ~-t~Ut
, , /~ iV"-&lt;d, ~/j.el

/ V ' . cu'"

c~~~ ~

OV/

rv-./OL-

aT~r~ &amp;"Ji~

~~&lt;r~1 ~p~f~7~ ~ O?·u~

~~~ 0;&lt;---f-;t7/~

d~ UvJ rtvrU;=-~~'7~r- ~ ~

~ ~~ &amp;v,~~ ~ 1'&lt;"~~ ~ ~

~1Aa-",~~

~'b:1t;;..~, ~ed.~ ~~~

d&amp; D uÜr O&lt;-~ J

cF&gt;--,.

~ e~~ ~ ~ v-vJt-

r:..~~ ~o---v-1 ~c7'

C&lt;.r"'1. ' LV?,

~

C &lt;!.r.;z-

,~

0

~~·,'lLrtp.·~~

~ 6~b\~ ~

~

,J.

'

6d'V"'~/(7

&amp;-- ~

oj o-v-~
fl.

~ 1- (!.wv-. jJZL

.

A

1

u-J

/~ rc-0 D~~ 7~ (u.-.J aJ;G:

~ tp.'i;i;..1;z.
/'

r

~ IZoUl'j;'~

/JI
'2A--&lt;.. /

FG::- (u.-.J ~ 11::1 ~ r

~

..-J" CGL&lt;&gt;--v'-

\Vu7~

. 7 &lt;?~

'7-:-:'

(ULtJl. ~

r/o-

~Y--l~

~ ~.
In~

~~

7"

/;1-411. ~/'r"""

~/ .

~ ù- {r~~~.&amp;é ~h;

r

ru/

O"V'-

v---'l.J

'

( Je-t;G /r~~

rv-&lt;~'-~ (o--~tr

,c.v.Jt: ~ -

~ -..-...~ ~

0/'"

I(;i;:~~~ ~ &amp;.r~/'~ ~ ~ jl-.:c.--v-J

Cv.../'~ éb~-tQ
(~' 1

. ..-/âc.t-.

'1.

f)..e4
"V'

~~/ 6~'" h~~~
'! /17- i f /LA-;~u... 1f-.. ek&amp;. ~"[Q 2z,~'tsr~~

~ 6ff1~;r Fv-e~

P'.

/

�v

~

'

(Jt~ ,&lt;-9-sz..-I~~o#:

f--....:.tt- '" ~

0'-- ..............

,} .

(L~) el7l ~

-

.

.,. L ~.......

_ _ &gt;1-

'Fi Jl&lt; c:.-&lt;-Ul/I

C 0-r~

t:.

_

~hJ(;&amp;,(. ~&lt;~

.

-

fi.

vri '

~

(9&lt;

J.

f~ / c-J c.... /. A. ~ 7~ CZA
,.7#1

Livrl &amp;J;i'v

~~ CfVL1~ ô~
Lrz....

.:L tJ1ff

(YI/'-./Ô1

~ rdA-

br' r ..

(,''Û. '\. .

e «' •

f

r

w

J

.-

/2 1'4.-a/f
UI/I - (}'"

~ uitJ&amp;

t- ~ Jvv-.t-

(0-1 Pf ~6z..,

(v--v-.~c&gt;--~ û~ ûffi-.'

0

{

&lt;

•

(G&lt;AJ

~. 'i' 7.

h...:.r

CA---

.

-

~~

~ I&amp;.r~

,,~(o.-I r-~ ,L.n~ ~~~ ï.u..'~-Crl~~
}1A-~(

I l'&amp;' ~ ~ /uvvt- ~LÂ ~ ~

r:/~

...

c.dft..rjf~ ~ ~ ~ ~~

~J. ~rUl.d~* ~(~ r7~~
}-~4~b-J~

&amp;-ô~~

~~~~

~:J 6ô-tb~ 7~U ~ ~7~ ~&lt;.

0 . 4&lt;5

~ T~~'
crY d ~

6t.., (. ~'---'1

&amp;... ~ ~

~ V'--/'~orz... P'J~.

/~r~bk-~~ ~

rad

l-jry~r J~~ ~~/~4.....

- v--

ur·

-

/

'"

b-.. . _o~

UA--'"

~
•

61z-

••

~d

...

(

•

i~

o

...

J .......-.......Jt-

'.~

,:-

q..-f~ .?~ ~vt- 6,.., Â~ cYJ{~ -

,flP- ~~~
fAr---

CdiL .

fo-.,

~""

_--J'\:.

If-

J-L. r~ Cs,..,~. CtyI. ~

-Soo,

~(~~ ~ . ~./~

•

•

'-"-"

•

.

c~~,.,.... ~ .:;fl.c....

Lb- ï"--«-~

â o--i~..A'"

.{p.o

v'

' V'-

~ I;;;..~. ~ 7u-d7~

"\."~'

'.~

Ù'

~L,·~ (.--..Id {Lt.:~
- -~ r~ f-c.., 'OC-J-- l u.L....-i. c..c..:.... ~.!WlJ"';'&amp;'

J'A

~-.

•

/M

~C- ~r~

r.J J-

..

ro--vJr, ~ ~',

q-~

~

~ ,J ~~

,uJ-

Gz.&amp;

é7r

&lt;'.u ~...a.c~

~~

J--

~"--)

~~ f:G." ~oV~&lt;n;o- 7~ J~~c'1--v- ~~

~~~ ï~&amp;v'- ~(AIJ\-~~~ Vlk ~

6(Y.AAb- / :t~r~ ~ (~~"i-&lt;'
(e.f 1/lA-oPr,

&amp;y-wz..

/i~ 1~
()

.f o,,--P-: ~/-u// L~{JG ~ /~~ a...~ ~
Ff..l~

r

{'-'--'

~ &amp;.-.

t':'"'-.I&amp;z:. ~ 'l:M~- ~&amp; ~ ~r~

SL. (~X-CA.C:

~ ~-J f-l1

7""": d l l ~

(7.

(~U1

of" iiJe-v~~' 1~'-~'

(~LCA

l

~

~~1.~~

..,.,.

-i//~ F~ c-~./ ~~~

~h~ 'Vc:~

.c!4.

1m
~~

.fù-' 1 ~cr

r

crV&lt;./td .

~

J

~~ft-1 . ~'-fV~-, ~

-

tJ ,

~

];;;~ ~ i~'

&amp;v..

~~ ~

~.

0'-/

0r'
&lt;-

6ù-c:-s •

;.~

.,~

�/

i{Z)

Ce (; . ~--'

/7" o--l!" /~

rH

/cx~~~~

Jo/'zi
.
( (/
.'
î::Jv0 - ~ ,f~~ 7~ ~~ 12&amp; "~fYl&amp;0ù,,':C)(""~-_

d&lt;u

~. ï~

~~ ~~/&lt;w":"--~ c~
1;

il

~ ~ r~' e.-..~ r':.f ~~

~ /~~~nrrr
c~

c/Ju~ r~~7~r---~='-

/)/lA.ïCnr&lt;.ld~ ~~ ~~
/J-A

/:.~A
CJZ..

~r' ~ rJ

l-I
(J &lt; l ,

r-----'
'tf'--&lt;-.-G-7

U'--~ ~'-'" ~~ . ~

~"WI

dllA
0jvJUt. t

C..-6-?

~
c.............

d~~

l 'J, 0

U-0,

__

~._

;;r,~c:Jz..~~J

~~1tA~~, IUQ/~r.r

r~ -rr'.'A
~lojt- l ïLU2.J/~ ~r7AJ2J~~r~- f1 L--&lt;-

~

.]

-1A- CfVV'

cM.

L

--.

Hd . Pvl 'l/UZ~.

~m 1ft~. ;)~ !UzCAA.iau ~ .h;-

r

~ ~ OLjhaLA . c!I
6'crv-b./ d
~~
-e..&amp;' ~tr iv--'J. ~/&amp;' ~t;... tP-~c-&lt;.~'
c.9--&lt;z.

ca..&gt;

~• ~ / ~

c.1 a

"lA

r

1:'-

r

u--/

~ c/"a-v-t.

r' ~ c1--tL ~ ~

~ t~/t-d, 0~~ d/~---,v('u"~ ~

~L0 f' ~ f'~ r~~ 7~ ÛL.~.
L
ft/"/00
.

~ ud" f,.....
~ c~
. / ~

(p~ ~ rJ "o:J:/-. ~/~ j-vJL
é)c.&lt;.-1A'

CR..-

&amp;-

J).,

l'l.-~., ~&gt;

~ z4-~

Cv t'cM ~ ~ /le~~~ ~'-&lt;. _ ~
-,

f

)$ ~.,.,:u

&lt;k

~0vU\- A#l&lt;'~ ~ ~ ~~.

~~lP-~.d~~ ~&amp;.... Y'~ •• ",.~

-

r,.

r~~ ~~ ~ &amp;:~~(..:.t
~~.
/ ~~ Uz, r.' ~(.C-v-&lt;- Y'-/~ ~ ~
J~~ o~~-az

reAtr

1~ &lt;l~ ~c..c.L1

(j"'~r~f~~'-':' ~C~;'"uJI-~~/~~.

�~~~ /~ t- ~ .:9--)~.~

I~
/ufi

~~.

:: /~? &amp;.r-~.i-J.~"""k)---:~~

l?"'"

t1'-

rr

7U.~ d ÛJ~

dQ./l/'-1~ ~

~UliL~

0-1 '"

Q1.A-c.EZRL

~ l i r~

~/~ ~;~,

B..r_

~~o a-+-~7a-vvtr1 ~ ~~~
~LL&lt;..

CA--

d

&amp;ûc

vt=Ti ~ ~

CJ--vv~~ {/ u.--J ~ C~~-vu ~r--iV1.

/. ri

r

M

1 L.

~ ~c. rvv-:../I~vv...· 'V'-c:.

'd/f1/r&gt;;

(3"L.

~ f)~.4--,/ e-v-- Jfù1 ~ ~ J..4- &lt;nAA

0

J~'{an;.t.. VO'JA ~ ~e.c.o

f0

1~ ~ ~/L&gt;J
Crft.L~

~~

l1r""!:c

dlR..

~

1-(

J Ci.AJ'--'f J

.

il ~ ~crr J

r

~

~

&lt;.r'"

~ ~ , Lr~~l ~.~

o~ t~ ~J~ ~ û

Cl

d

"

-+:-r·. . ·J

0'l.A-

C&lt;.nA!7;7o..Jt-:--

cf.

J

0

,,~J~VJ ;~~ J.

r/

l/VLrbi~ '. V:~-.I~'&amp;

/

''''i~

~

J ~~

~CJo-7

e..f-

F - ~ ûy1,

u

D(! 1LA. /0 l/lA~
tA

7f~ ~'~ ~

j

p ,
I/LAr~ ~,...,.o../f Lq ta-J

{ji(/\/'J!

fI+/&lt;rvv'f"'0&gt;.7~

tJ- ï~1I ïfU-P-J ~ (~r' 1~
CA-A.7rl/v.-€AA~cTlA J ~ v-.LA.A~:L ~ Cj)

~a~

1'1.~c,( (1r;,,~

ul.

/0.. ,f~VAA. . )~

00/

bèe.",~ ~l.&amp;..L-ii-d4.., ~

0--.-

tb,

..e-f:. ~J~

H'V'~'

1

G.\_h ,. "" c:J't!.

r

LfuA

~~

r

CA--f eClo

",.,

è4 c./'--

c,-.-jcrv-bc

d4-/ c.~

f.--o..""-/~ ~lLL:

~7 Cv, f i ~ . ;,f --------'

~ ~ tr ~ ~ ~ al/1 ~ ~ &amp;'-'-kM..

1

tJc.... f i ~

. ./M

(}v,

(Jo

~~ eX ~

o~

~~

o--v-

?r

7~.A.
)

1I~~f' o:..~~"

:.t /~f'h'~./~~~·

&amp;,

v--...... c-vf

d

~ ~

9-&lt;-1 2 /1

tA-- &lt;A :J e

~/G ... A~

~r:C1

[Lu,/){Z.

/'"
cf1A

~

lA..

k-

a~J~

/ ~'-~ ./~ /~

,,:(

M

Jû /~

/'vM 'J, ~

-e-.

.'-&lt;;(1----'

~'LV-7---J L,t· Sc' ~1' I/l/'-~--

rL~~

!3 .YIi~·

'r"-ù

CM/~1

ffW

.;( ~~

./f~ L.~ ~~CL-~~

~F//--I

...... uJJ. 1~az~1.Bo&lt;.

�q8~

CJ oo~
.

rvV"fL/«4r

(rY'/UA
~

Vt.

)..

~d"&lt;J1f. i~ f)~~~~

,/'.

/'

"lA--

. 'A.LÂL.........I

~

ûg1.

c9-e- ~()CJIf-/d ~~~

Î~ Cv, (J

.fJ.0

o.

_

'

~ (~ C~!'-r~

6~ ~ ~ ~~~,~;~

.

.

J/IA- ~

7~ J'[ ./éC~d~~~
. .
c~ 7JtPl.rl-1'~

.

L:.~

{/ .v-UJ.M'T - '

---tK J t-~b! ) ~~r. J~ ~
~œfj~~.,..J-r--J ....... ~~ ~ ~

ï tA-a-/A~

e.--vt- c4;t ~

,---

9b1~. ~/'~ &lt;t~ ~

7 ro.-1U-J

{

•
.c Ù&gt;1A J ~

.

r ......

T..

&amp;u. o.ft;:J '1/1-' 'ti.U;.

.~

.

1
'Vt.-.. ~_/lLJ.(.'h. ~
~-l=.
1~ l./~ U:J"'-~ /U-ûr.:..-t" ·ï~;U.~ 7~ ~
4

.

6'"'Ï~ io~ ~ v""~~:J-t:::z:

/ft.. ~

é'}--u.

~ .ev,~~

6~ l&gt;i..~ "'-_1" .-~'&lt;:'c... .

~ ~ d'-"'" t

.

oz..

"ï ~ ~ _,d.;.,..

t=A-

&lt;.J

7-~ Î~~ /~(~ô~--eak- ~.

C'-Jii.' __

1/..aM-~ . (J'crv-.fr"~ C~~[z::, ô:-; ~ ~
~

~

OL4~"tr-,

7~~ /~-f-~

,~ /vA ~~ c w I-;;~OL.. C~

tA

~

crt/M~ (~ ~ ~v~. J ~~ (/C""4.1;;i;c~ .cfJ........,
+~-M. 7~

Û,

cJ1~ /,/:";~A- ~

~

I{A.&lt;~ Iiu. ~ ~. dt ~ ~ .~ ~4
Ô U'Pi')/U!/l - r~ Gz., /Œ, -1AAŒ-J ~ ~ i '.1
-t:...

r~ ~I/..JZ-

~~~.ft: J~ JO\..-v

1)

r

vt-..' ~

1&lt;VLJ

v..

"'"L

0

Wv..U[' ()cft"..-'l:;;o-:... ~

~

&amp;-- .1.

a....
4

-1-.

17&lt;{~

~~~~ ;)~:e~ ~~
~~/~~.

t~

~~ ~ (71{·~t2t~!J--&gt;

~. J~.---~('VVl- d ~

vti

j~

fi~

aIik tLfV'-/~~.
....

~

/.

~ p~ /~~r~
. CJD~

t.P- %:I..,.....A-

~ r1..:t l

LA

~
171°' i)~

r)l.,

/1,0

-IJ-

~.

~~~/~:f.

~ ~
l .. c 1~

//lA.

/1 _
~,~Y4.~

r-

Il

�ct 'J'

r

0-~ ~~
VV'-~ ~

ai- ~

~ ()'~ ~*~ ...
~w&lt;v.ft. ~. 4~ 'û.;jZ;;;:~

/~~ ./~ b'~ d~~ ~.4:~

ilA-Lï~ ;&gt;c.: .J~r'7' /~r r~

.

6vA

~ ~i~ ~ /~~

~~~

&lt;"A-/&lt;Vf

..

t'{,vt~".,.

re1- · O~~7(
,
&amp;..s~ v&lt;A-~~ rv--J Ûz.-ï~
..-1/

II i7~~c~ ~ J~f~dl' 'V~..Jr ...1ft
~.6

c.~r ~~ JLe..~

/vvJ

vt--...J tt ~ JI.&lt;?J~

~

'1

'/d

dl.,........,

û

&lt;:.c...t- -

~ r~~~ ~~~ 1"-&lt;I"V"-r~

Lu- ~/~

Vo-A-'

~ ~~

-.-

"] AiL&gt;

r~

r~ ('7'""

r

&amp;J'

~

--.&gt;-

~ (/su

d ~J...t-J

~ ~ ''b1J ~

U0

.,9&gt;u ,~

,~'"~ vi"7 ~ ........;~~"...,

tLt

~ ~~V"VlA ï~ -./C2:./lr"~ ~ ~ cl'-"-~

e4-q. ,~Lry Mt- ~~ ~/~ ~ ~
~ Pi c.,J

t;

tJ V'

/r

1;~ dA. &lt;21-

f4.,

(~bi~~

~Mt2-.l ;JC!-'~.
uG.-- / ~

d ", ~

7~

~I 6~

tA~~~ ~.~

:rAl~ ~:r.&gt;i"
cr&gt;--'

i#U

J-&lt;4

.J-'L&gt;

.-'~o&lt;W1 '"') ~ 7./""

(v-J Ce-" J)&amp;./~' p,' ,..-L I ï ~ J "--r

".J~{{~jdVSc.J'lJ~~

jI-)

,1~r7' lu ~~. d-~~ 4~
.

~~1:Jr ~ é:U~'~~

Mur1~

7

00J

.

/ :Avrt-

v,/ .....;

7~(~

�l

02-

-7 /

" L.c.-L--

1

{~)lA-'~ ~ I~ ~ ~,

V&lt;-

/l.-'1-~r

A

•

~~

/ifV' rVy~t- &amp;)"! J~~ cSLui/~r~

7J /(~
&lt;J o

~

V'-~ r~ ~~ ~C~~~
t--

~~-v---

(Jl~l/LeJ6~

r

OJ-~ !~ ~ ~

ô3o&lt;.d~ ~~

r~ ,// r~~

r v.--;~~

~~.

:;...-..r-c-J) . /0-1

e;

/ ' :&gt; l(T1A.~. de) ~r~- '/uv&lt;..-f~~~.k.

~ . ~ /jO-(J.;.~ . 7~~
~ 'l"j;/tVVfI, ~

6'~

r

tYlA

~~~

J ~ t.--r~ ~ ~

.~

~)-c~ ch 0JL ~~ (~-«4 /1'~
t:,...~Œ )-~~~~

t'

) I!./ft+. AJJ ./-#..~.

~ ~ ~

r ~ r:7:
@

~

lfr'-~~~/~

c12fr

7/' . (

d J;(L,-

~ c:.Q]r

.

r

. l'

bA~

ée--/ ~

~ r-r;;~ ~. r~;""'- ,&lt;A..J1;,~
~ 77A~. r~J A~cJto"J~ ~~. ~

~J

'1-vJL Gu,

~ 7uJ/1~~

oA--:

5~t}i

~dh.A .

/2VJ&amp;LA

J

CSL

~ ~ ~ ./
d"LVf-- d&lt;-C.1~' ~'

r ~ ~~ /t'

:;)~

~

~~ /~

8---v

/

~

0v'- ÛA-1

/,A.'J

~Le"r=~

l ~ 'f) vJ\- J) ~ ~~ r .,6.-rz.c._~
'}L.-(.A.

,0.;1t-- ~ ~

{"

/~C;. -

fi

·

-

~

0 _

~ ~~

~~ ~ ~. ~ I~G~ .~
rv~. ~'~,-

'7 r;:.;~~ r~~,

)l.~~
L.-t.... _
,~
~ ~-&lt;;~.~~
() u ft/!
{fve~c. :c--r. J '7 ~~~
/
-~

�r

,; CJ'-J
y~.~

~-h.~

"V·lA../~c.1;v: · ~~~.JL4c

~ tL4i..e~ . &lt;zr~. r~(' ~ ~

trI-

,1er&gt;'- ~ t..~ ~ ~

F--'-;--r

_

~
/~Î;{T.:-Jr. 7~ · ?lt~ . ~-~
~. ~~. /~~

1.6;-'1:;:;;,_.

r---- -

tf-c;vv...~ 1Ji~z;.e-.... v&lt;~ . ~.~ u/t;it.'U"Y"t'~_

1~~% cdt~ r~2i~ ~ ~-~

r

rè)-{~ 'r~' /ùz-/~~, 62.~

~-v~f- ~~ J~./~~, /Zn--r-~vc.:J'.

r·'l,

~

~'(~/' yr..y,

~~
/7

~

Cl

; r 6vt

~~~'~v'
6~bt·~. ~~. ~

/t-~!~~ 7~~

/'~ r

~'&lt;A.&lt;/f. ~. rh U4,

~ cJ.M ~chtJ~, ~I~ ~~

�~,b

4 'j ~
ek/A~ . /~~.

/~!f\&amp;{,

r

?-(".....1l~CL--lk.. ~&lt;

7~ 'YUL~. ~·~~r~~

j!; ~~

,erJi&amp;..,

/o./h~'r

f1P-lh~' f.,eA~·,

~ dL

,---v~Cv.q--o-uA-cQ. Î~G-- /~r ~~i~

~rlJL,w/r /~~~

r

rv-J&lt;- Le r

0A'7

r

r'j -

f~r};'w. ~n~

~ ~.;:ot-.

/~~7f- ~

6~·a.ifÎA /~J d~4~ &amp;.-r~ d~~

CP~fU- ~ r~ '/~ ""-~ ~

/fTVb~

'jfc1t·trlA.. d1;v.u.;r:
CJi:;(XF

f1~

~ ~~

~/~J~

f{;:;;;1I'&lt;:LJ

~~ r~-tI~7~~~
~ ~jv-lA~.

'...-?/lJ"''''''cf;L

~ ~ ~ 8.sz."7-~

~ , ~r~
.

4'"" rd ~

7U.f'~ ~t$p;t/.J r~~ ~'~-6'~~

4~. 9~~/~~~&amp;'0 ~
7JifJ~/~~~ rr~'
.

,/ ~ . /J ~

'-- ...29-U Y'

~ 1/ 7 &lt;:], /~

6C/}/\.J~~

c.&lt;.

~ ~

/~

,,'.

•

~11AJ..~

~~

1:'

;ft. ~

t7~
4/~

(

~-7rè--t

, dl .. / T~' 6z"
~c;-v-J~ ~ 0

c,; «-,/

~

/

.,/.......,..~ ~~~
.

~~~/~
/L.J

cV

.

~d-r~

~~

/~ ~ ~~
:?J ~

t:.

61 arJ~~ J#2-~

f

~~~ v-L~Jtz-

/'~~ AF r~

fl.e- ~

~.

tytIf

A~ .

V(VVV'- ~~'~ ~~~ ~r~

r

r

rfiU

/ft-&lt;~
1II:..·1~'Îii'. g

GA-(

/'

~

f}/JArtz-ve0 .

r .

(p,

~

d--yi
f).q

J",.

~ r~

ra4J~~W;

;"~. ~ e/'"
~~
cfl--e1 ~ ~'~. d::--

c.J

if

r

~
!~~r

M. fk"

r:

~~
)l{~ ,o~' ~'-~~ ~J'O'-~~
•

&lt;

~ /1.·Ûù ~ ~ ~/~~ ~
~1'-W~
~ ~r~~'
V\.A.A.
~ ~~ ~ ~k .. ~ t&lt;6)&lt;»
(/V"'-~'-Ul-

.

~~" ~ c... ~V'Q, .»-

~
CY'~ ~ 0

~rV; tf~ ~r I~ ~ &lt; ~

ok ~

6é.,9;'~' r~~ rLJ2.'d~

~~'~~~. r~'~~

�1'1~

;lcro-A.~ ~1~ ~ {Lu~ d 6~~'l;..&lt;:~
9M y&gt;A-~1...rv--1 . ,~

Jf-~'I:i

F

A fp,

. ~~~

(111-~ ~rt~ r-'

,-fv-.&lt;AAM.

tu.. -I-~' -'* ~r=- ~ ~,hMH

(/.- ~ 6."":&amp;

-'*~

r'b.Vi ;h~

'k~ c.eJ.&amp; /7'(.Jr. t.~~~ .
d s-6' .
~'7' &lt;]. ~,,+..!. (. ~

r

~vr0

~fv:.(;O.{p,·~· // .

~
fJ,JI....- ()Jt- ''/'".' eç. c~
~bz.~î;::J ~ 1h.7&lt;1-~~· tcY)~~

~ ~v-V'V ~ bCAr/~ .
~

1

V

v

l /~~

-

(,C..,,~ G~ J~'f;y .. ~~~

~ ~~ ftOv--..1

f1- () cl/V'-1
{/,Jqr .,t.~ v-C1

(~

r::: !jif1~ ' $J&amp;-1~.,.J-~

f

~~.

-) ~ 1. ~~

J.-v..

é&amp;-.Ji-

d"lA. j&amp;.cv., e~{ ...)krJl~
/

. ,9-tAJ t! &amp;...J ~0fZ-'

f., '1. -v. jJ

f

~~

&amp;vo..

v

I~J..fa, /;........,,~""'"

o..Mif~

/;

h-c.l·rG~
~1

.6' )6.+.t. '\L

uo-.k'

.

J}t".A1ft"~

.9-o~~d ~ I?U-J ~

..-/L-VV0

t]Ç"l-1 . JLv ~~ !L~ Du- ..d é r"'(~.,a...
J UAl~ f"" vi ~ f~ ' G&lt;..L~ ..... -u?/}~ ~2~~tc/

~-J ~ ~ ~

ct ,'u-vvn .(M

(2J

f1.sz.-u...,1AA-l

fp..

1

û~

. / '~~ Ù

ftu...~ . cSùz~~lfVLI- œ CllA-l lÙ1~~ ~

1~ve; t..C.WA~·7~·

c(AA..1

~~.
.
-&lt;. 6LL7

�fo l

,

~~ 1Lv1~
~~r

r&lt;1

_Uy}

rzv.!~ ,!&lt;~­

.~ ~!l~r-J G. / IJf1&lt;A J&amp;,

~=&lt;

fi~

"

1~

I&gt;M

~q.--t

'71~'K~~'~' ~/,~ty&gt;-{'(J~

~rvtè&lt;Arl

.

JJ'.,.Jr ~r Jl..-u, _~G::...;.,

?~1k~' ~ ~. ~/cSl/t· ~~../(

Y., r~~ r

rYl"~~ ~

;:-Pr~~~ ~,

e;f-o-t.~&lt; ~~ fl~~

;}A~

~ t~CJ;;:r~/. ~(&amp;ô:~

-ef- ~tTila-l·k ~f~'rJ~t- ~~

r

~~. ~f ~.

t". .,,·P.;e..·œ- (L)

r-ve..
~
,Id.,
r:""uWo.
oI~~ #)~ ~~ /'t:r-"-~fk.-'t~
~r-'

J

oz..-

(!

~ ~

'-.)

° &lt;) ~ , 'J t.A--1'L&lt;JL.- fe/j
~~&lt;YV1, , ~ ~ CjA.A..C2. ~ t~·&amp;~
76·

(/l-

1

~~~~: 15J~~r 8411~~
)crr~. ~J~
6z-~. ~" f&amp;~.
V~ ~/&lt;J"VL1 - rëY:- ~fl1 «n. ~~~

r

r.
Jvvi.

r/~ c;-~~'
de-&gt; t'/~ lE...,; ~. !l;&amp;a

1

1:&lt;;;.... /~,

tf~ ~~~r ~~ért-. rfL-rff.''Y" ~ ~ ~ .

() uvv---I. . /t.rV'-

0-v.

(~[

LAA

Lf~

ru..-,)

t..rI.

6.

• V\....

~

J

�f

•

/' J! U-~I

--1 ~

~}- ru.-P/lk ~ ~- &lt;Yrt -

CIJ,C/k-J J~, /;; 6z1 ~JR?1 ~ ~/~r

~~ ~!JM '.~ ~
/~1L~, vvo'y-&lt;-~

6vf

~ ~':;, 6~~
~9f.c.J.

,~~JJ~

o. .

~

è:'hA..r:

{{'t'L.

d.,....~

~ J~tr~

.

k ~
r. iP-1
c9-.&amp;J

c/~1/t-fLJ /'~ ~

c-:&gt;

~
/

d~l'liev ~

r r

r

~ ~ ~ c./~ ~~

~f~

(nA-'

r-r1-~U-:;

&lt;

~ ~

~

,/

~'I '~

0- r~~ ï~ J~ ~ }L-~~ ~
1 ",-o..~ J a.. j ( J&amp;cz./ ~ / vvV-~ ~~ ~

fûL/~~ "'r~

-

J ~ Gu ti. ~ .JIf~ Jc.uv-.J ~

L.u.-U ~

~

rû:;ï

~Û1J~ ~ lkJrv.-J~ r~;)~
~
tu 6CT\.A J ô~. c.d ~ J.-L/I ~ ~ ~ f f
(/UV",

UlA-J! ~ c/~1Y:~ J~

3

4~~~"-A.)

t.fLo..

'

0

-

~ ~~ t!4A ru~

J

~ .:roI~'

'c r-'~

J

r.....J"':"'"

II~ ~/ ~ :~r-o-~J~

ô!w""" ~O'V'-

&lt;L«4

r..:J

d-i'"

~ ~tJ.

flu("c4"i~

&amp;r'Œ·J
fk-,!J~
.
J--&gt;

d-

{P ; t:.-, -

crv

L-J6&lt;-- "'"- ,

6-&lt; J';"'".."'" b&lt; ~frA

tv, r~~ ~r;)u~

rt;i:, ,e.,

r""~v'

r4-&lt;-~ ~~

v,.
C«.&lt;

ç,.~~
~

~&amp;...J:

'Û7-~~dtZ1~ ~~

~Vl'}I:Wr~ &amp;...J~

.

t-"..:,J

il ~r:~ . . ,.,.,. . y....-J Jon~r
~'{A"-~~ ~ vv- é..~. dt~~ .~tffrl~'

r:'~

&gt;r;

gu - ~~",,,.f.(su ~ J.d~
~~l. ~~ ~ ~ "17 fbv---~/ ~6.~~

;( b 3{'. (' /~, ~
f\..? _ '\.6.

.d:-L\.$.;" ~

d:.-/~ (6 ~7.
(7

~

./
ù

J .

'1.) - 7.

/...J lM 1~",Picn-1 f ~

1~ /~~.
~

~ ~;br~1

'j

1

6

~,;{fl2I1-;Lr:&lt;Jf{

~

e&lt;-

78.~/7'~

~~
-

1~ ~frt-!4l'~ /~

�/ ~ &lt;T~4'r' ~ Il&lt;-~
6 7~toLt

r

~~~

?~'~

&amp;

/Je-?

___ •

&lt;:~~ ~

t.~ ~ '2z;;.../r ~ ~ÙLJ.

U1 6-v-1A'~~, f ;)~ fi.,
~ ~i~

dL--. ~
~ ~ bVZ.&lt;L4/-:---

~~~

/1A...SU

1~~-~ ~ ~~ tr;G; /lJr J&lt;- lQ~.

~/'e

u-d

Ir /0' ~ &amp;~-t!-&lt;.-lW. ~~---t.~

;) ev.1;:;;.&lt;. ~.~ .Jl.z..

~

~ ~ 4'~(

Jl

rJ~ !k/~ ~ùU ~ ~~

~4~r~~·
JOvf,~'l:f6v--

r

&amp;

~~ Jù.-.;/~. ~~ék ~

~ ~F"-' ~ r''''- ~f~ol&lt;-a,/~

,

~

~t",;k", ~&lt;lvWt- ~ &amp;~, ~
~~ ~~~. 6 OLJ. Û-r ~~ài-

r~ ~/Y't-&lt;-I'kU. c.4'7~ ~. 7r
r ~ ~ J "" ~

9ff:v-...,

t

~

hnd-;; "'-&lt; &amp;-(''''

f

· (/

lI.dl&lt;i:6't;f/~

~~. tt'lUt..

IX

0-.

~

~

-r7~-

p' ""-'

eJuA-- &lt;'&lt;ù

~ ~h.
~/~~
. /....-tI...·

Î

.

d~~ ..

~ ~ ~!C&lt;.,J i ~ ~ ~ J"", ~"'cA-~ v.I--(~~e-J r&lt;&gt;&lt;- ~_~
. ~(-. . . .
dB//lt-~. ~~~-J
rr7
~r lh&lt;-~4""'-~r:~~&amp;..
tL.vr

lVc~·~. ~ h~ t/A~'~ fl....:...~_ ~',_

~~~~.~~J'~~_
~~ J ~~~ crAn ~ ~ft7.

•

�50/
~~&lt;fV'-

f/f (û1-;r;;&lt;

chA.

~~ ~ ~t.r;~

b~ é~- ~:P-" v-tv- I~

t9-0

fh'~~' cv-J.J{.~ ~~ ~ ~

"",CM-'/~ ~r---' . ~J N~r~.

.~

~ r""'~

1

(V1A..Q J

r",.-l .

.~' 7'· e&lt;ltr: ';)"""" 6-&gt; ~~t-""

t)~ ~ ~ / bVV-tc~. ~ ~ ~
rM~ 6U'-~..eA- (--" ~
~~
J

r.,.;;J

~4-~'«;; ,L~fJ~

CM ~ cAûrl.

~7~ /~
~ l~ ~ fI:y-t.'Jbf. fte/"'-

~~~ ~~, ~~. i~'~~
ev- fbu:.-~ ,

r Q/IJ~ ~

I/~.~

U,d . ~/;rv.. fi;' ~(. J'
~/

crvJr C/L\.'o..-

9d1-

r

,-

dlar.J

i~cv7 ~

C~ ~ ~ v~vVVJ ~

~l-\KCTV'-1 . ï~ Ur ~~/ ' ~7.r.t~

/;) IP--i&amp;~ D~
~ ~"1cA~ ~
~
l

Mr;tf1;A
"';"..-M

~. ~~r'"

. ~.

,

6"",,'t--'&gt;4;

~ ~ 0n/~' I~J~ ~.~
~ ~
~ 6''';''''

r r'-&lt;'&gt;

"'-

r~ 6'crvvI~L~ &amp;-, ~r "-7~
~Uù ï~~~ ~.~·r,/~
~~ r~&lt;fV'r~e"....'l~~· 7. . . .;(~P1J7~~ ~.,.;:~

"7 '1'-"7""P'

gft. p,T

~ é'CTJr-~~ ~~ ~&lt;5L~a:(-f}u.

u.'0(

rM

~

~
,j..o /

ifk

~ CL ~ ~

...

~~~û

~ ,7J&lt;;f"i?~.
J-

.J -

7""-': ~ ~ "" r..e'" r"':'

�,
t'J-

r;&lt;

{,&lt;./,v-e €')o-~
,

f'~'~ &amp;; 1.

,"'-

.11.~ -'

!~IUJ

CR1'';''

r

ft e-f" ?
~

)r

,h' I L ~

1.... ~ ~. t;, J'A~.
Uz- . j~ 1rV'-'" ~
6~~ ,!h...~4r. kf~~r~
}ûJ l'-cWicvr1K1~'
é1~ &amp;v--t df,u ~
wtl ~ d. ~ ~urvJV "'-~ J ~
t1' CLlf.z
ro:M ~ Ge. &lt;:f~ a-v- 6ù"'- ~ l.- d.rJ 1
~. ~.,......,
/~ ~v~ f~ ifcn;-~ /'r",,~-;;/t - ~.CJ-r.J;~
(~

r

9

cJ

..

d &amp;L ~~_ ~ ~.0Z4 d-~ 1

UJ1

1

œZlÉ---l)e/kÜ'-~

r/-o-A. tL r~~ r'(j~r-- ~~'~rÛLJ-&lt;"'~
ae.' ~ vVZ-~~
--Z-~~i~'

-r

r

~r-; ~~ ~ ~cfk-.~

J'rJ/A-&gt; ~ fl.p...-;·~({~~0·Y"

~l/JM,J~ &amp;v-~ ~ ~VULI·e-.:un. ;JRJ~ ~

~0 ~tA-Lf '6~" fvc--J ~J~~ 21~"
6,,,,,F~, 6'u&gt;-~~ f~,---~.J~

&amp;r

~Cv-1 r1-t~--:
ç,.~r~
Î~ /&amp;sI~ ,'GA- Ô7~~' tu.- ~ ~
~

UV

~f'WA-

r

~ fb /~~.

CA-

~

r

IZ;~' .~ ~

trY~~ ;&gt;~ ~

;f.,~ Ef."-'"''J~ ~/~ 6'~f~ /'.Nf­
~ YEf7/'- P ~
~ r~ j-uz-l/d1."'"

r

r

q

-'

~'J~v-JU ~ r'~ /~r d~ 6:z-r ~~lZ1/T
~
LM ~~. t5Z--~/J~ ~
~6~. ~ r 1U~ ,)ovJJ~. ~ /.-~-.J

-r

~ ..n.J~~ J

Mk

~ C-.. 6crvo-~·~&lt;SL.-

.94-7

~:r~

�:J)~~ ~~ JifVV ~~p ,--0~.
~~ ~ ~/~ ~a:.. ~ ~&lt;4-~

. / ~ l' ~ ~ u~-ct-(~

r

r

/~
/~ ~ C9-~rr6~~~~
'Ku r~' J~=--- ~ r--' ~&lt;7"'- ,
eePvt

r

-vv&lt;--~~ ~ ~~ ~ ~/~,

~ t~ r~ rr-~ ~ ~ 4:~~

~ ~ ~/~ t!}&lt;2-~/A.AC~
~

~

r
.

(]~:JP

~ ~ (&lt;-&lt;-1 ~JR4 ~ (~1iu ~ ~ ~
-tkJfuJ~~ ~~r t4 ~r~tx-f

rU;f ~~

',J'V vvv..l ~ ~ . /~tr~ b{ ,/~ ~~
6l-f

bLz-.

~~ (h.~~ ~ d')I~,

ar

~û~~

r /.

~'/AA

~CM ~ I~ ~ ~r''''

(p,~ ~ ~ CJLr~
i
~
~~&amp;-:
t
Jt.e:;::~-&lt;--1 .91-...9-:.54L0-1 #- ,~
~
cl ~ ~
t:u.- dt-eJr ~ U-J~ ~ ~.~~
(Q

~~4-v-Y

t...-

Jû;1

. ~~
(
.

v ..

C/'-

r

1U4 ~J r~t:~~~
'J~Ut
rv~.;JLJt:u.t~ 7~'dJ(~ r~~~ ~~ ...uz... d~ a,9--. (o-.Jtro-i./ft21. cf 7 ~

'7MJ.J

r~~
(~~.

i?'-

d!ffi::

;)~

~' •

~. r~/J.JG

�f' JI]
t:A-~
,

c9-e?

k~~ r~~ &amp;7

f"~ ~iJ-. ...u~·-&lt;k~r'Œ~~
~ Ig-J~CA/f lb, /~.~ . ~~,

r

; /~~ é:v 'J~ ~-,~, ~ é).n.~~.

6~~'6~~' ~~ ~~ ~ ~. ~
~ ~ ;U~ ~

r

/Ù

/ZAA

lJ.,...... r~ OL.'/~6'M~7"":

~F ~ r~ t;;&lt;LJ

ïJ,v-Vr

/hA-

~

~ o-v-&amp;v..tf~·~

~~ ~~"

JI 7

.

(p9-.

~"';'-tA:~

po. ,

GJL.&lt;~~'-"

... ~~~ ~r~

~ ,t/~r~ 0?1 /~. ~ /b~ ~J~ J"'1

~

7~ t~&lt;·~--·~~~~" ~ r;)~ ~' /7

~J.bV~ ~ J~ I~.".k f~r

J-"1A.

A

~

T'-"1 . •~_. A-f~....,.. ~~ ~

ï~""'" Î~.bil

/o0r

~ ~ /l~ .{u..~';P-'

.jk..,

~ .L..-l "f?1.
~~d'v-. ~7 ~

r/~r~~ ~dJ/uVr6~~'/~

c,~' ~ ~ /~1Ji;~ r~~ ~
~ ~.
'J~

fi"

/i&lt;Af};{: ~

v-v-~. 'lu /~ .. &amp;rv o-tff"WVJL

?~1:&lt;A~;)~ ~ ~ ~ /~J~

~ ~ ~ ~/~~~ ",,-#o~ "&amp;..'1
j-e.J~ ~~ .. ~t~ r~~ ~~~'~

1~;jJMt- ~~;)~ ~~rJ~~
/ .,...U2.-!/.....~ . d c.rVt- t!M ,,/ ~ ~ ~ ~

~ ~

~

,..dJ;:

.

,

r" ~ r..~ t}L-V--~ r:-' ~

"h'

~6:,..{

~CJZ./J;..J~ p&lt;-~ t."~ ..P--/~----

C'·

of 01-

h..

~ eA.~r~· ~ Î~ ~~~r~d

�f, IL;

c~ (~ ~ 1~ e94-~~ ~ ~ ck.
2&gt;Y~ ï~,..-J ~ /aA.A..TIi;~-rr~~

/c-,-p

J~ULJ r~

UJ./1'

~V\..~

L

1

cr,!..,!' ~ ....
-

6A

~ ~ ~ 6~ ck---

'J' J ~/7'"

~.

.9-&lt;--

C'c-&gt;...â. .~

~

~l"'--'l.J d ~ ~ I.èGo/1 ~
\

/""

~ ~ ~ /~l:P.A';:'''~~?

~

/

t:l

~/u-v. ~ l'(:J~~

~ ~~cn..--..
hG:;-~ f'--l~

t?0"lA. cl-- t--: ~ ~

1 d;-

.tdJ- . cfJ.e..,

~

~~:..:vt-

fv~ ~ ~r'k(

A

-'J

•

C«AA.~

8fA.

7"'

/

~

~~

roui 'Pt 6'~ é)~
u..,

c,

-1.1. 61:: &lt;?r

'~ 'k"......" ~~

J-ù ~ut--d/~1R::~: /~~~ ~r~ C--1'~.
~ J ~1IUL&gt; to. /~ c.Sl&lt;...- ~ ~ t..~

r. ~ '~rr-- ~Cv... &gt; ~lhfc~~ ~G.,

'Î""'""~~ ~t1.v..kc&lt;;q. ~ ~~

IH:. uUA..

~~I;UI- ~r~ ~ ~ ~
1

~,

(/t-;.'fviw,

~ 6f.o..;.~ tM~iri.Gf ~ ~ ~~1:" ~c
1M~1--~ lO~2. t.-~ ~ ~ ~~

eA-

,

A~~~ ~ ~~ ~~.c9-..~.

~~/f~'l~';)~ ~I!~J"';" T~ --r~~t5· Ç)~~ -- . r:--...&lt;J~ .z-.. r--'~
~ ~$.~ ~ &lt;;)~ ~ ~ cJ'

ê~~ ~

{l

/1

C·· ..

,

1'-c'6,

,

7'''' G.--~--t ~ ~ ~

tz

~
,,,u.a«{~,,, td71.1t- ~ Pv- VV'--J
-&lt;A. ~
.$--. '1- - 1 67,. f aV ~
~e&lt;..~ ;)~Ac.L..J ~ ~.~. ~ ~~I~L1_. _~....,
f'
~ l'
--...-. ~.J"t!4",.
:tauW

v

•

.~ J

.

�Cl . (,L.~
vK y-.vv--AuV

OA--"-

G~

~ cvt-~

1

6crv-tt-./

~ ~

. '

~ (A..(L

en.&lt;- (/c.....

.9-&lt; c~ ~

~~ dZA-- ~ ~

{,.&lt;..P-Y'

Cu ~ llV--'U-! r-~ cV\..r~~Jc:rW

P/',u-""'rLVV'

~~ 6~/~ ~~c64 ~
r:.~1?ë.-~
~

Cr""'-'

~ t:9-uhr--

. .&amp;., D~~. ~ ~ ._-

. ~'1~

~ 6~ /~ ~~ lLv.-r&lt;TV()

~ 6~~ '7~
~

/~~

,

6 u-v--1-~ 9

6chAd,.;~~~ ~ ~~
~~

f

r:J~ d ~

r

r

(/tA..r~

8-z-J

~

~~
•

r

~

~ ~ tfu0A~

~

.

6u

r.U\

~~

~~

'1j"flt'~

!J-v..

'16r-e~

r/~ ~r

(1.;.;-f/o-r-" Ô~ ~ ~ v.-~
•

f

}

~~~~

crtVV'-~1~CSL.

ikr ~~

.J).sz.

•

lNt-

cd-

~r~~~~

'J~~v--0I ~*~-.J

J-(;u

(&gt;'"&lt;~~ ~'fri~ ~ ~

~ j..cD~~

r::

~ ~~ ~ ~

~Ji'dk-- ~~ {~ ~:3~f}.AAJZ..f k~. r~'
'14
1,,(

{/j-&lt;--7! .

(} . '

~

/~

u~

•

pl,

.~eA. ~~/.Â~. ~ ~

"0 VV'/

/~~Cf,

~~. ck~·~~

. •

~ ~~ .~#!' ~/L&lt;A~.

rd:-

f4::.

~~ ~

f~~~~~~J 'r
~

•

a,1A-

"

~r; ?"~~ _c~~:-~I

~~~~ tdf,.,t. fJ~·jel. ~Ocn~/b-I ~
1\tYt- ~z:;:;.. ~~ ~jL(. ~. ~-;./.~J

1

(z-I'Â,·h;.rlfL.J.

d~

ÛZ-~.,!)ev..

.1___~.r&lt;LJ

I~~·

�•

~/7

?

J~~ ~.~ ~-fv-'-~~:JA.~-

""~

.

~

'-XI

r-~ ~~. ~~

r~'7"" !ft-J:~ 6~ &amp;.:o~~J/
7

t / ~- th/î '7""';'vAdl4LvoJ:

r:

(p.

~/~' /~tk:~

-

r."....,~~~

tu

6~

r

~r»'~f ~
rl:z;."./JkA.

cY'AJle-&gt;

~~cJtc-~

/7 ~ ~

tA_ • .., -

jl...

u------ ~

~t.&amp;..,. , ~

r

~~ ./.'~~ r~'

..e.(f-

ft- ,

"

&gt;-

e-&lt;-- - -

~~

?~ r~ ~~~ ~- ~ d'~

~,~

j--&lt;V

~

~~~

~à~~~~~
1

l'..IJ1If"~ .f
t&lt;---

wr

,

~---:Ih,9-- r~

6~~ r~r~"""

!kt

r

.

,:.-.'d-~~

~ c-Ao.:;y-. l'~"'-" Jo 3 ï ~ r--U;;
c/7,' 'W.~éfJc~. ~~. ~~----.,

()~

0---

r ~i ~~

".'"--

t=-

= u-, ""

et.-, •

!fJ~' ~ 6~,f)-v-- ~~ F

~ ~ Cu _~ ~

J)-:r--'

P--

~a~-.,.....A-

/~ 0L~ ~f~~ /1~~ ~ ~

~ 6~~' &lt;!- .. ~ dl{~ .~ ~ ~fl....~~ 1k1 (f~'P~J/f. ,,-,,-, 6~
~ ~_ uU~Jr. ~. C;....~. =-~
',d:-vvu ~ 6~ J4A-~ ~ ~ I:::/~~ &amp;lA .. p-' /~ &amp; ;J",---'--.
o

-

,

~ ~~tr&amp;A I~I~- .~.

1

�)1. 0

fo ~/I'-&lt;-'

•

~ eA-tfO-J~, ~ ~ 1~ ~ ~~

J~ 6~J.·.e(.&amp;, ~~ /~ f!L&lt;;:.~ ï~J'~~

&amp;1
pt

.,..i.....v-/fv!

~?u1AA ~CL/J t9-c-1 ~ ~ ~

e/}M:-aiA . t!k-

~

cf~

?a-i~ft--

~

6~~~ ~ryl

?7~//~k

~

~ Ô~ CM 6~~..J2A. G~ ~

cf·~

?

~

r

c/crv-k

~&lt;&gt;-ftL01-- ~ ~~

~9r~ ~~ ~ ~~Cv..~U&gt;-..

r~ ~ r~ /~W M'f)~c
ChA-

~ ~ 6~ ~~ d'q-v&lt;A..~(~

61 fr' éfo7'.

CL

~9:1~ ~ ~ ~ ~

~~ ~6~ ~ r;).n~/"H~~

r-'~~ cRffiL~· ~~~v~~
~

.r'(nA

y.

4.~ ~-#-V~

k~ ;&amp;G~/f':"

,9u

ri""

~ ~~ ~ ,/).A..~ ».~.,~.

r

~ ~~

r

-t.-..~. ~··:.~rr~

~~,
?'--L~'t;o~
f)"ff;&amp;....u

~~~ ~~~ (v--.I ~ 6cn,..~~ t~--zr~,.... -&lt;--

~ A

,

.

.

.

··e:i~r~

tJe4..~
.

A

C)r;.,;A-

~. CIL '7.

~&amp;z:'·J·~r"'~ '

r'

el'A4i~?t4 /~

{'7~/' t/cj'

/

Q.

�Ûtd7;; ~~h7

le

{~/~

c/'cr&gt;A4t-i

ï~ ~~ ~ lAA.~~~

r

0c-~oW1/L~ ~ ~ ~ rÙ""'-.~ .;.,.~~ ~r-~~
t~

~ l;hJ V0

, ~~
~ .v-.

~

. /~ fi..l4
.

1/1-

~ ~~

tr- &amp;-&lt;-

l

'1'74·

cJ!;&lt;:Zv--&lt;.-/

•

C.&lt;"

d. .2)7~ "V1-~/l-'A ~ d~ (CA.!

L CT\. .....

~~

1:1.1.. /

.

r

~c..L

r

uo-J J

cnA

r'b

1

r~

~r t!Lz./~ V~

cf ~ ../&amp;7

Û..".,..Jt- ~

eL

Vo

!)c.1 ~;) ~ /

!ù...v-e-J ~

I.-V'/ï" •.

~ ~ lf~ ~

r o--J ./'h--t;;t;..'}i~ dc..---(a-"Lv1 jv; ~e.L","-;'~ ~~~.:,
ï U-C ~é)1I~~ CJ~9;;,-VV4 rv~:é)~ UJ

&lt;0-..1-u...Ifi/i . ~1--:
t9-&lt;/J Î ~ «ut Siflc
:.a.v

~ (..~ i."}I'V ! /A1;! a.Â~ c9-0 ,::,f

/"....-.1 ~

~ f.-L.rtJ

r

-J

Cr

t

l' {....vI r ~

~~ .

J

L...YZA.t

ÛVI J~

Ju-CU!;

~f

C-'-

01HA-f

4

u.~~~_

ï ~ J"&lt;L- -h&lt;n..-.~

é)~ fs;.., 1$,7.7M ~ 'VCTV-~ ~/;...,-el: d ~ CA .

t~d~~n&lt;-~~ ~7
~}~ ()~

d

.' .

~/L.t0 ~("/C'lA ~a:., ~

~~ f,J ~ (.4.i~ J~-I:bt ~~ ~~l.4,
~

tr

~ (J ik/.-- ~ ~~ ~

c4~ ~

t' ~
~~
l .....

~i

e--v..

r· k~~

i ~ ~ Ll-

6+

.

d-,.

~

d'~/~;)"-""""

[7;,J'[~ 644 ~~

c9oL.

~~ . ~~-y-;."':f?-" ;'1-~j~'

.ek/~ ~~7..uL~ ~ «-/l~

~

/- $.~ d'-' ~ ~~C-&lt;4../~ . ~ 7t&gt;t'~~~l-.:t7
~ t:1&gt;-. ~r/r.Jt: j&amp;..~~.~ fJ ..... c. c9-..
c:~C!.

~

-

�r Jhv~
. ,&amp;
'
i q"5
~~. /!MC!~:c.::~ ~~r"

Ç)-i.
P'

u&lt;Y'"

01f---= r~ .r

~

7...JLJ.' r~ ""'"

~ ~ .J.,. J...;.a::

#&amp;..

-r~ ~

r'
rr&lt;&gt;-' ....
J---*

,v.Nt-/v--'

~

,

rr ~~ r'r~' dk~~ ~~~

-

~

~rr. vtv&lt;../l_.
'j/V'-~~ ~.··qtL

il

0J~ ~~~~.~~ ~ . . ...:::t':g.6,ï~·

~ ~~

/'

t?--

0'1"-

JJ""~

• . ./
vV'1-ô-

~ 11 ~(~r."

i',x

do&lt;

~ ~ r~ ~ J}

/~8&lt;../...d-?'À~

~ /~ ~ e.ft /~tb1 ~ ~'t;a~ J}L~

rudG-. ~~ ~v:-. kd""~.~.d-fh

/~ /~fPJi4. ?&lt;.~-Mr~Œi. /~ ~rffi4
tJ,i(AAQ&gt;- ~

tu

~~
)-0.-

p

~ ~"ft;'&lt;. !lLr~ 7u .:, 'lPLl.~t.; .J..&lt;..&amp;.. (~,;;;::;;,. r'tM-r' &amp;a-:

~ ' 4~~ r

r~vit.--~ :!d

o--&lt;Y

-r--' ~~

~ 4.

71' affit

t/~( '~j~~6'~~61. 7r...
lM. ~r 8&lt;4 t'~,",--.r1, 5-- r------- ? ~
tH "JA~ 7.r .,,-A-A r ~
#-

tfo

r=

r

~ g&lt;AA-~ ~
~ ~
~ tu- ~ (y--.-r~ ~~~'Î"""
""

b--~ ~y-4-- ~ ~

rgd r

V&lt;--

ddV'-W

r' ~J_
tP' r-~".4
r

~'d~ ~~ ~&gt;&lt;-:-'ô,

u-v..

J~. ~ ~~~.:...

~~-~~J;,'c't'-

a~ ~ ~/CA. t~/'c~"-'

d--y-"

&amp;"'"'

'J

0

'Y"-'i~ ~ ~~.tJ-~~~~'

JIL#'Ï;?.........

�?~ JJr
~
7/'d&amp;'- d==P~
i
~ ~-veul-;- -~l~ ~
~
...nA

d,

tJ

0 c.r-,/t-

.p ~/~ r~ ~~ bù-~""--:'

cf?-.

'1A'~'r~dtE~ ~ ~~~~

~~A~~ ~ r=(~~~ ~
..

l~ &lt;f1~ a-&lt;-r('~

v--C..~

rJl.e-- Jr7,.....z.-J

f}?1 / "~~

~ ~~~ J1'c-

t-.-

4. ~*ic-v~ ~

~r ;~ ~v.~

~ d1ifP- " ~rJ~CLJ ~ ~ ~~ ~f""

I ./~ ~~tU~ o-...-~~~r~

y

~r&lt;~'
/J&lt;4 ok-~. ~1J«-&gt;L--(f&lt;T'=
r@.'f'--' .
"'-7"""~ -f"vJt- c;.,

r-' 1;

r..J

=r

~q}{~ vz,Â~ D~'JA.SL.&gt; &lt;fJ-&lt;.-&amp;.... 6~~

r~/-&lt;~Gf..-~~~r-'~· ~
:J r··~~ ~,~~ ~
r~~
6~Ù&amp;.
j~' t!~t~.fd.--1;i~ .~./~

.. r-'

7)A.O'

~ ~ ~ /01/' ~1JW.-J. dCA.-&lt;M ~

VI-'

~

f'IJz:~. ~·1"",·.fo.,~/"",~·6-G...7

')~~ /
1) ~

~

.

9 ?Jru-7~'

rv-À ~tkt. 6~~CI4·;;( V"L-&gt; r...--A-

r{v.. fthJ~
'1""' fl.- (~-~ »----t....l:-~ r(;C~
~ ~. ~ 7" rfJ.&lt;/P~~·
ft;

'O"'~

1.

if/1;zA ch-./Î

~ ~ ~,~

~
})v.

~ 1~1 ~
t/""

• c9L-

'~. ~

eY 0

9--

r-

/&lt;&gt;--

{~

~~ ~i.-t~~
'.

u;v..~~

f)q

t·

~~~

i~' ?~/ ~ ~ r

.
~ ~., ~ s./t- ; l ~

ry ~",&lt;oJ. "'ï t/~dIJ&lt;~J. ~ k"- ~~~. P-:aL; r~ ~ t:-A-'-~~ ~~ ... ~.

�7'18'
(7V-

~c.L ~. ~~ .~~frA eX Vz-- 'ô-~

~ ~/--f~

p..of;(&lt;&gt;"V'

,vJ'-"-

~~.

dJI'-'Ur~ ~~" ~ .cA~7'(/~

ry ~ '~~r'~~r'~~7
~ 7)~ ~c/~~az4~. rr'&lt;À-~

/

~ ~~ r~ ~

t/~

~ rt;zA;r

/

. r~

?U~

~~ ~c.tnt;;:&gt;&lt;

rcu;C Je-u-.

~ ~ 17°'1 ·

l

:.

~

oz..rru-v

6~r~~Ur'~~
jv..~ ~13v--"W /~ ~60.-1 ~

I:'~&amp;.r ~ r~';;;:~~~

iL; JI!' tr/U.

&amp;' . ~

r

~~ ~

t:(f.t~ ~.k c/~r~
_

•

!::--J

~~~C/~~ rrd.-..r..e~

.?.~ ~

r

~,~ ~J-v-v...~

r~ 7~ ~Juvk ';"'O~~Uoi -V' .. ,
~ éM /~b·~·~r ~
~r~ ~ LlfhrUt-.-D..ülA.~ J"~~~/'"",

?t--:t &lt;T'J'-~ ~1.;:;L;. ~
1f~~~ L~~.

~-bv-i.~ /}-...-/"cr----.....c-.I~

~u,~ 1J..-:z-Lv- 'W~ ~ -1-+:-t~
~q-.y~ ~~. ~ ~V-iIf'~&lt;J'~

~c)-\.~)~I/~~ , L ~~~
6--~~ ~r~' ~~r~~ --~

?

~~ ~~ r

fl-r---~~--......",,-J

(/l.~ . ./ff~~' ~~~

It

cf(A~

r

o&lt;-cQ~~~

~rt;:.t~ , ~~r;:"

;)"'''''«'1

��•

)

-

~ r~--

!~~

~ . ~l,,~&amp;i.

d

-é,f---v.--{A-&lt;&gt;(

.~~/&lt;J L~

( ' ~u-e....,"""''1

,

.J

�Il

rI

L

{r èe~",-~ ~ ~;~

0.ek-G.-., (~--,

fUA~d{.L'_~ l~./~r;U"r ~ ~~

"

/I;rh~ v;,t ~~?t-&lt;-~
I)~ ~

l.,-M-~ ( /~

/&lt;7

""-

~.~

~I J~ a..O.~

J~ ~;p..'~ L~ ca....:::&gt;......:tT

c~

7&gt;~ ~~~ ~

(Il' •

7 ~'11

C/ ;;;l~ fJ&lt;.-&lt;:nI~-- ~Ç)o-cm: e9~;J~r~

IL;

1

{~j~ (/ lt?-..

.h7~.f ~

r

(r!. ....

c/l...c.•..-v'-l!:-

.cJè ~

/.~.~. c:!UIi~ ~ fc.~/
Ctz-r;) -/ ~ j'-"- r.;.1 ~. CA~ ~:;..
.bJ-&lt;...,

Ifl. I~.)C----vr-· ~;~ ;:)~/'~

lJ

V'-

~ j...--.J~. viG&amp;...

cJl....-

L;~~' ~~ ,~?':1/~
V'~ d~ i&lt;~ z/~
') en.-...

&lt;)-.~

~~ ~. /'.-v--J

F

r

/,......J ~ ~rp..lt

/~ ~ . JJ..-w
&amp;-,

4'?'
~ .~

~~ ').:A.~ ~

~ c&gt;v...' 7. 3 ~ / Z-t 1&gt; . ~d 'ù-'\A.-1 ~/uv- &lt;~J
( '2. ,........:.. tkk:. { '1 '-77.

Ûl-J

,'-vI

Il'-'" v-t.~ ~ ~ ~i.J-:

�fll

~

"'1

\

--f)

~

-

~

~

r~

'lA-"-

~~

d-

t!}-a--~.

.

r&lt;..-0 7~ 02-r~

~ ~ ~ 8-&lt;&gt;-~;;V~~

~~

0

~

~~

J

J~ ~/~r~ iJ-....- ~V'"""--'

e-(

~/h'~ (~~
lJ-&lt;-&gt; &amp;

CR-

V

..

~-,b,... d---Lo.. _ ~ .,.-G...

Jèd~~ r-~

fJ~-~ ",~ ~~~

If'

0',

~. ~. r~·d.

g,'P~ ~ d~ ~".•;.
1

-~-J~~

~

r';)CA.

~~fY1 r _~
~~7~'

~ ./!~. d~

J

~~ J~

~ JO'-

r'

J--&lt;.-- u~ W

~~ ry ~h #L

ÛZJ

~ fh-~dil: ~ ~ ../~~,~

~ ~

') '~i ~

ce.

~

~7P-Gz;t;J.

~

f...-J~'&gt;

r~

rt.-&lt;

P'V'-

é~ ­

di4l&amp;

c/..rv- ....... o.',

rP-4

.d- ï\.A.f.À,

Cu

4---~'~

r L.-.-, 7

~ ~

VUL&gt;

~. ~r~

k--te:;..~ r~ ~

tr\JI~~ ~

/~ ..~ lit::;- ~

ff&lt;Jl-' r~CQ.J ~~ ~~

~ ' ~'./if'-" r~~ruJ.
(T0-

,

/&lt;-c..k1;i- R~

~

-';:7,~~

~r'A' ~ ~Ju...-&lt;!.UJ

_

~~ r~rA-(:&lt;

V'J'-

,é ~r&lt;r~

&gt;

&amp;

(~ - ~

r-:r~..b ~ ~f~' ~ ~ ~/lR-&gt; 1 ........ C-..
c/ &lt;I/'----~L ..• /&lt;'L-o..A/~(

-'

­

d.bv'- ILL ~-'~

J

t'v-,l

..

i

•

�,/f.-

"{

&amp;"'-

~

&lt;?

l)

v-~

.f

(~
_

r---d~~

1:",\.ç.~/"",i~ &amp;t'17~

d~~ ;-...e~~'u..' L. 4........,

r~tTV'-&lt;] &amp;-1 CA.~ (~/'fA.CA.~ ~~

bUl..--~~C-- ôùt
y~~
t9C4

~'i:-~

r/~~~/~. ~~ ~e/'Of

~~~. r-V~~' ~~d"V&lt; ~ ~

T

M--

r.J

r .Il(

~~ ~

r

7J

6'r lL

C[pJV'0 - ï~

,tY" ~ " c:.r&gt;A-'T

CA~' rJ)~CR.... ~ CJl.4

~ 7~-

~ cJl.o-.~

U&lt;

(p.,

~~r~

7::J ~

d- ~

0-......

�,

• •

,.

1 ...

""" "1

.

'

�O--lA-'

te v

L-'"

v"""-L&gt;

~ ~/·o~ c/LA-1'~

. t-- /;rv-- 'Pv
9~
~
po g. '-1. r&gt;.

0.-:. tA;- d

~ -v-P~ 'J'[If~ ~ ~ :;cnI~

Ô

d- ~ ~~~/~~(~~

r

ln'l ~

Ub1

%~

r1f-,

&lt;ù

a

1· /}/'--.

'tt,·

'J'

6. .

pof-,

...-11

r

1. ~ ~

Cz-.,

c-c-J

..

tM~ ~/~J/ /~.t'lf.--~

V&lt; /'&lt;ZJ
..-:&gt;

CA-

7",-fà

J~~

r

,e.;.,

r~ o~~ c./ohA. 6Pr~

flo-y , 'd 70'-&lt;1 ,1 ~

~

&lt;J1/'-

~ ~ ~J .Ao-7~ ~ ~

C1&gt;~aL ~.

_

~...

,
" c

,

.

l

\

,.••

1"

•

,

1
\

v-t.A..

~~ t.fI.«-f ~

j

~ v~ ~

J"--&lt;J

~ch.-1'I ~ o z;.~

~ (Jyu-v-~. ~(~~ ~7Ji:~ d-~.&lt;h ~J.b-

~/~ Îv-.e...-~ é).e/~'J~- ~i~r~/~

fj)~ ~r~'~ f}.c-t ~'~
tA' fe-~- ~ tn~ c;)r~rÙL., ,

•

'k,

o--&lt;--v

0 ~

U&lt;-

~&lt;/~

G

r~ ~~~~. ~ ~~~

Û0t'~ r~'r&amp;&lt;--J fV~d7~

~ ~ &lt;"~ ~ r........:,7~

c/~ Lv..

0 _ _

~t~.r~~ 2~ ~ ~~

fJ...v

~~:r- i l.... ~~ .&amp;

~

?i~ d~ / ( ~

~I o-&lt;tet4

r

~

r./CJV..~&lt;iJ.~ ~r ~

c9cA ~~~ ~.

b~1M ~
d

c5l4

lA.

~ &amp;-.

l

~

0u-f ~~ ~ f&amp;.:/u-J8-&lt;&gt;- ~ ~ï~
fG/ / ~ r--- ~ '" ca.. âf'i' d'~ ~

-+--crt·~ Ali

rtJLbl&lt;A. r

~ ~~4-V

/~ ~~;r{~h~. ~ ~.

/

r~ (~ ~. t1r·k~.~.
~. ~

t;.~

bz-, / r/""'-~~

r

v--oI

~,

r

J"",..

e

�:J'li

j)"&lt;1w.iOk
1/'-(,...

P'- ,Y'

$ o&lt;-v-J~

ch'

-;:p~' ;'J~t..-.:=

~~, ~Cu...

e~

~ B--v-- ~r'

t:. cLk..

,

~

. ~~~C..I

~~r~. ~~ a.......
&lt;

-

"-~

~

~ff{VJ~ ~ ~~~er..~.~

..

/v~ ,··* ~, D-ocÂJz-~ &amp;~ A~ ~

O)~ 0-~ 0~~ f'~ , ~CJ~~
d~ tu ~~~J~ .l1 ./77'~'

~

fr ~ ~ ~
~&amp; ~ ~v--- ~ /u-u-Jk~ ~~

1u-'L

aL

&amp;U~'&lt;-v

?Q../{

~ v7~ ~ rVG1~;;;;:'" ~&lt;../~~

~ T1I~ ~r,I G~c/i~, r~ ~
jlu.;./OV\ li ~ l' &lt;-'-'1 {~ ~ ~ ~ -e-..-. .
~~

eA..c/t1~

G&lt;..

. . .-,

~t~. '6~ r ,

~i~J· f)JL~Uiï: ~~ ~ ;4:- .60'-. ~. J~
7J 1 ~'r ~ t~ ~ (l/-1 .~, ~ &amp;-'-".~ tn~ c/

.

U'-

~ r~i~(U&lt; k~tri ~~ ~ ~~)~
~

r

(f&lt;rW.~

v'-v

~~ ~ 1 ~

w'ta;.:..A-

d'c-.-./ ~.

a. Cbf- u.-

~ s»-~ 7~ ~

r----J

3.6

~ r1A&lt;/1~f;t'~ ~~ c~,,~

~"i...J~.

d . . . .......;...,

~~c:;. "7 fJ&lt;~

. . ......
/

7:"

~ co-i&gt; ~~ rW4~cu.J
.-&lt; ......."1-• .;,r~ rl1lh6~ ~tiW"ert-., c... ~~~~

/~ ~ f~ r~~ ./f1/~ ~ ~
~~

ill&lt;~l...C...J

~C~/~ '1~ a..i~ A~

c;..c'1;iO\A

,~~7:~rOo-'J c.-.-~ ~~~

~ ~~ ~ J-br~. ~6~.h.~ J........ ~~
~ ~éJ Jv, ~I- ~?1.
r"~(~.-..J~ ~~
(JL

((1~ iL~.

'1 .

~~t-.:..-.~? ('j. ~~~

cR..Oo .

�L1

\.t.C

l~

CL

cAtic:.nA-

J~

el- fi

;) r&amp;l J

1

({ '3d

t.-

I!

u-1

~. ~ 'Yt..U &amp;..

J

i "'-'1

-tv.l-l~

~ , t;:

/.~vu.-~

t-'-

rJ'crVt-r: "-'~
r

I]p,Wo~ ~é)~ ~~~ G4-~
14

«)

l-VV' ,A

O&lt;.CL...-

:~.J.J'~ ~ f/IA-O-I'~ d

lA

:L:.....l'V

6z.. . /ev'tA-

«1 ~"""

lA

ak-J-' ~ ~ &amp;..., '3

",-c..... r""";'~J~~ .

{q..rJ

7'-"-'L.1

CJ

'lA

"--j ~/I ~'-"-'

~. d. ~ &amp;.

r

~ "t;:{ tA..- J ~

J~ dA 't-~e.'" '" _

VVV'1.

~d~

/~

r

&lt;A-1 • ..J &lt;.4-t-.-;.;

~()"~ con; ~~v-v.. (~t'-..(v-0~~ -dL/~;IIr.-..«.

iA

flMlL.JO\Jr ~?~ &amp;'LAA- ~e.-t~.

i"-'1LA.4-&gt; ",. u-~

c/~ ~ ~

~ &lt;M ~ ~~• . ~/~tJL &lt;J CI

{ ..... ï

é)

d

~ aPI ~cM~ r~ ~ V'bI~ifV'--I ~

itJ~"~U2J
d-lù

~ftM1L. '3 ~ ~ ~

d(A,L--"...o...

tu.

fA.

7v..':.-t J~ ~ ~

r~~)~~W"'L.

c .. ~

~ c.u~~

CA.AA..~·uvvJ

v/v.. dl../JLv..J.

.

f i .

~.~f~CA~u..u &amp;.- r~~~~~
7v.A- J 1 ~t,.,~
Ji vt. o-v- c-.. ~ !.~C.O~ ~ ~
CA-

'l.-VV--

~/

cJ...,I

.J.

!~ ~"';"II(NtAa2J de..

'-"AA-

~.... L

t",,-c..Aircv.

~./~ J'U:. ,J)-.. J.,}

7~ ~.

'A
U'-

c-

dH-c .... "d:
•

~~-

'J

~~ OA.AM~ &amp;~.(~~·tkJ ~cr.I. , (~ ~~
0 lA- ? ~ (f~~'VÂ' V c-J. ~U.
"'--'f-. ~.
lA. ~

4.3.

t

fV

'-J; . . id /~~.

I~ ~

C """'" VV'--'J1\4.

~. Cu... ê)ovP~~: ~ ~~~.!k-

~ Cr ( • i.........

rvov~a... e~~~J.

.10",

'I/L.&lt;rv.1

~\'

.

, "'

' cJ"""d~ &lt;

oo-I"dti. 2 ....

~

:

CD

0 ...

'c.J~

, ~-r~~ 7UAJ'~~.,..,~ d~ ~ "M~7~

);v.

7'

/,J.v..,,..

clr' J

;)v~. {IV.

c..-'[/L7· ~ ~
~ 't' v-M ort ~ ~' c~ 6'cn..--.~ ~ alh/,....;~. --../
_.

V

" .'

4.
f.

_ Î

l(&gt;'. •

��~

\.- œdL co-v-~

f

V'-Sù

t.: ~

t:,~ ~ /~. ~ ';J.."..y t-. (J~ti ~

rv-

I
~tr\-r:-dt ~ rc~ ~ o~ft~
L~
--el- {~~ . ~ ô'l.".....,r- l!7V'- 170
~~.JP-.~v---(.YL~J
v

.

-

,

() ~ J/~J~ ~ &amp;- J'~~ dMk V~

Vllj/~frt~

r'J. rJ/~ /c~. &amp;/f~

'1')I~ r./~ &amp;1 .......Y' d'lÀF~
da-·t~ &lt;L~
!).VI ce v'

d~'

v..

If'- r

al

(t;cv...i (.rl.~-v1. ~~

~~ ~--~

a~t:&lt;-.....br. {)&lt;j~ ek kr~ .0'h:~" J

f).c/J

,;.,..~ ï~J':"* · cL-;"" ~JAVV4
~ ~r~d"

r

r

~ ~~ (a~

J

éJ~

.-...

lJ-v- (c.rv-.-L-A /U

~lk

~ lM

-r

v

J/lA-r~
~ ~ 'tJ./{v-4

~ &amp;-. eJ:"
Cc---!

~ -.

) ...

d

~

r

r

/,'

c- "'-

/-

~~'V'-

LlM
(L . .
cr-'-'

~

de-'VL-'

,..-= .

~ ~é...(

",..- r

,tel

"kw

f..-(-'. &lt;'" (

-

/0

.

,&lt;!.~~/. (.VU'-~

f-I

JVfA

-t "CJ.........

//o&lt;-~ ~C~ rti.~1 .g...~. &amp;.-..,...J

rD ~

--.t-lrA~ lv-A-.

C!""'-

t!..w-r

r!~v-~'i &lt;.A.tJfVf. e,~ .. &lt;l'/~~I

)-t, .:rt..-&lt;A

1~.r ..... .J ~~ c~

c-

�51'1ef: t&lt;-

~ c.e!~ ~ ~ ék- r~ d-.r~

v&lt;.P1

~ ~ /uvvr2~'6~r~~___
6~ fe--, ~fL4- ~~~d ("~~-et~

cr" ' f ~

/~

,~,

/to:~- 6I-&lt;.r~cJC, ~

U..,J; &amp;'!f&amp;, 6~ é--Mr~ ~

')"é&gt;~t- ~~- Cv--Jetù;l-~

~MK JI ... (lA~,

~/~;)~t:x.~
_
l'

\

ej1~rv-J C~7~- ~I
IJ,"- 1c.&lt;.

I-~ '1~
(

lA

?~

Ut

/&lt;A-~/~. ~'fI;;jM. Dr~

8ÙJr

Jf

(z;ftA~t-=.v-&lt;Vf

Iv....\. vi. ~ ~ ~--A- r ~ ~ -uo~
f,k.- /1:- ~~[)~~
~.{:...'-~~
fj&lt;J 'D'LI! o' ai. ('vA I~~ ~ ~. 'ih-.~ .Jt-o-L ~~ ~ ~c.e .. :J~.~t./~ c..t~ ~~

+-cn..J-

CP.J

c...n"-'L

/.- ~'r r'~ ~~d&amp;'

/~. ~ ~~ ~
eUt; etA.IlA /

1~

J~ f~
PA:

&amp;-2,'.

MlPr'tA-

&lt;2.J

/·..iri./üz.J

(

r

17&lt;J 7-

c..e..-

7~ ~!}--v... ~l~~ ~/~

~

ï~' ~ ;:.-~. VUù d '~{CA-f ~ ~
rv.-J~ 0-~ ~~. ~ J&lt;.A..u:;;,

/F~~ J",~ ~~.:..eJ~
~~-:JYU/U'\A. ("r~ ay r~CLV1~'f~
/

(

~j ~ ~.('- ~ d'~i&lt;h----· ~tu A~ f#4~«c.Z7:.
~ /{TVo. 6
f-J~ ~~ ~

r-

J

(e.

!Li

(Yv-

V'-- - ' "

C(,

(

cr t'~r~ ~ f-~ ~ ~. Ji-~
=v-~~

r~~'r--'~' r

'-.4 _
z) --eA ~v-9.e-wt:- I~ ~. ~ /_~. ~&lt;---.: ~ ~
,9.e.t

Jk.. "'--

�~~.~~

-~

,

r~~~~Pt'~
f_" t;1
~ ~ /~"~
cff v~ - ~~
~~,or- ~&amp;,c~~
lÀ

Û'-

L-'

~ l'-'-M*~ ~ (C&lt;4:

'J.

/ _/"-o~
_
c.L1

r~ c
~-tr:

0'-

\

~.
~
.A~.,J·

~.&amp;-

_

~

6VVV'-Q'

~

7~~
.9 e .

r V'c&gt;~&lt;.&lt;t...J

~&amp;..- ~ .'k/I

P .&lt;&gt;-v-/..vtii1I...u ~io»-&lt;A.'~i~
~

'0""""""

1~

(y

r

iVrc-

0"fl.u..-I

r

f~ gJ1.-J. ~ t-;-. J ~ /ÜL,-'" ...NOA-~d~'~ .,r~~~ 1: ~

,.....;. ..-

~-'1;;':0

~c l~ J~/~ ~

Ul-!fv&lt;'r
f).v

./À'

7~";'.&amp;&lt;- J&lt;-r~d-a-

&amp;..fmv-JU. ~~ v-&lt;&gt;~

=r ~"W.r0 ~

lu. /~ï~"-' ~~~,

,,;&gt;....--&lt;L

cr

'

1) ~ () {)Ù'.c .
f/V'

CR

~ rr'/;;;;.!.: ..r
b-&lt;-r~ ~ w~- r'r'

~~7--'

~

7~u~

7L&lt;-U/'ti~ 7~ """' ~~

h./

~ ~ ~. JL.&lt;-/-.X ~ ~
/J ~

U

~p~

lJo-&lt;-J

lJ...e dfiii ile1 a:w--Ô~G:. .

~. J~r'~

~~ ~ C)J.;.A-- ~ ~/i~ . J~~
{. (,"-' Il.&lt;.~ ~ J..-d-,....."...,.
f'c. ,0 ~

;)-

0----

~r~
r~ l=.-k. ~ ~ ~~••.
~ -,.&amp;~ ,.;, w vq ~ -t ô~

r,',A
tR-

,9.e

;1: ~.

ff~' . ~, ?-&lt;. ~f ~ f&lt;-e.7f. r~

��~ ;;&gt;r~ ~~ ~ ~ ~-(- ~ t;i;)~

~1 t..~~

d

'c..-.-.-,

~#--':R /f

./.

6 cTV'-t:;~-

r

r

ft;.;.~ ~

Ûv!

/

, Q.-J

eJt.

~ ~~..-....-.. ~

r

fl __
'"/---"
J

'~j~P~'

!~ ~ ~d·fk...-~ ~~
~ ~Lu-r~

û,

~~ 7~?--~

r - ~v ,~~ !~~u~»~~

r

~- c~~ ~,~~~~

~~

c9&lt;..t.-

L /~k

6 ~-

t6..-?u-r.

()

-&amp;J ~= . &lt;h.-.,~

.fl&lt;z-

'/~;)/~I~./'.....J~cG;-

,~

&lt;A- ~. c&amp;,~..".., .

rA))

"71;"

I~ ?-.y

.9&lt;--/,~bc....q. r~~

~~:f.-6;'~ ~~dr---~~
p~ &amp;.,1i;:;y~,~~~~~~_~

!.nA ('g~-~
~
~v--

/~.r.

f.(.

/:..t.,

1

d:-~,,.v-&lt;c~ . ../~ ~ ~

.~'i.'~'J~~~J~~

'lr-"-ylrVLJ
ct: .

~

c:Lt /~ ~~. c~ ~ ~
/ .......&lt;

•

i

u-v.-J7

r--' c~ I~--C-~J...d

~ (dZ r. ~d-~I.
~~ ~ l/~/f
d

~

r

~6c~ dCA.~. ~
-~ _/~ ~~~'~~'rJ~- ~

b~'tiz..~L-J ~-.r4 ~ y-----1-~ . ~-;- _ _ __ ~,_

-L

�l

)

~ .' ~.1

'1

&lt;{';1'

r

tU..

l"

~

,k6~'&lt;T ~

r

1~02-- e;Jç.'U--...A., /~
a-J

/~VtA~

v-6

&lt;-1

G.. /-- ~

~ ~ tiz:~.
('T7~-

f).e

ff~

i

ck

2ev-dE

r

r

Ût--

~l'i~

~~ ~ ~

1,,&lt;6 0

~ o--~

r
,

(Pl

O-&lt;A--,:,,-,

~~

~~/A-'-~

~

~ ~ J;i; ;)j ~bJ;;cn;. . ~ if"'-~~'

~v~

r~/cAA- ,/~~

Sf-...- 6',(ù~~';7~L

~ ~ ~

~ J~~~' /~ ~

rJ~

1~ ~

"IL[' (A O?k

pr-

~

7~

/vv.A~

T' !J-.e--?-

f~~

~~ ~
~ ~~r-

.

.~ t.-~ ~

/~.

9-- :r r

y&gt;-:' ~ &amp;~
;;os-r,
tif" d~~r Ût ~~ ~ ~~
-~
~

r/
~

~1:R:1- ~
(f/1.A

t/

L/;':'tfV'-'1'

~'~ ~ vv1:i &amp;..., ,JU&gt;-'

/

d::-

[rl'

~ r~

~

.

'eX

~ /~ ~ t;.~-1:;J.. ~ -:~ r

/ J r'J'

4r~
UL'

..&amp;-

d:

~r''''~' ~ r'fil..~
~ 'û/J. t9--- ~
e&lt;

-

&lt;4-,

Ir 1

/..n/T-' ~trl ~ ~ ~cJ C\.~

'ôG&lt;-

l')

/~ 1'18.'})!~ /v---l u

~ ~

"JI ~-vJVt-, /~ li . (~ tu-7~ ff7y.J1-f~ ~

r....M.
,';.(
tJ-e.,

L-... &amp;er~,4-~ d~ ~ or~ / ..-( Jl}-.!J&lt;7
~ ~ ~~ __ '(u-v-' dr~'I:'~tt~

~

r

d:- v--~ .d:-~'~ ~- (

' r (". div-!

J.' .J= ~ /:.. 6'~
J
~ ~~«~~ ~ Cv. ~ -r&lt;&gt;'l=~&lt;..rl
ÇH.,.':o

f

r;; oifi

CA-

tnn

1

Ui

r'

��•

9J "'/~7 ~

~ /lP-r~ :;) '~~ ("o.;",

(~./k-t.-«Hv-&lt;-&gt; ~ r

~ JR-ir'

-v&gt;-"-'

~~,J{.v"

) ..

tr. -

r

~

fÀ,'1&lt;

tM=-"-1~

~ ~

~ 6~ ./~.--'-J.M ~

~,J.&lt;-. ~= . ~ ~~ ~ w

~~

crv-* ~~~ {;uvJ

J2--&lt;--&gt;

~ l)1~ w~

yl-~,

~ /crvJ ~ ll/'-~f&lt;rv&lt;A /'~ ~rL&amp;,

&amp;'7

J.-~~ J0fAV'-1z::,~~~ ~~~
tfl.&lt;v

~r;:;K-

ro.--J

~ ~
__
t } L-"V\-(.

~~. ~....~
~/U' "Jr

I l / l , '
~1
r(A~ ~J

J 'c-&lt;.A-'-"1 {ft? --tpv-0

IrJZC-t. 0U.-{L-1

_.el::-

I~JZL"'--"-- ~

r~ ~t';~.

•

V"'v&lt; J

~" 1AL&gt;~/~ ~~ O~~~ (a'l{cy~

d~

-6

5)J v\IY

Ol/UL

i

~ v-~ r~(jL/

~~.:Jr

!v-r~.rv'-

.

.9Ju

~ &amp;1 -

-

~tp:-J. d.:-Ûvt (.o-l"-.k-V'-~'l' An

6 j~/~

r(. . ." IfT~

8-4 ,

,

�~

)

)DO

~ ~ r~~ c::r~ 7~ ~

(\. a-J

f

~ ~ 6Le-r~ d?~ ~ c/&lt;l-&lt;.r'
_C*~J..., M- ~ ~~,,.~ ut-a7L&lt;7 k
~ j/L.Qc.dI-\ tiL ~ ~
•
,
~
. J~ l/'= r-~~v..A-r r'\ ~""'"
/lt:Lf

l--v1-

~ ~ ~ ~~ ~~'~7 ~
!{-~I~P-;;-.

17~.

j{ fv; u.J1-- ~~ dic. - ~(M

/ .... ~~ ~ 7

lf-o ~. ../"&lt;.J

.'1. 0

~~

./'/

r-'

i' LI~ ', 1 ~k Û~~ ~Hc. r~' dl'~~
~1 f- u..J.ft1 .~ ~ p;~~ ~~~

/0-

V

~~u-J.o- /U-~ ' ~J:-~-fh~ ~ ~

~ - /~ ~ r~tii:,

~

t-- hj~·

~t"~. '\.3 .

2

~tA.-.I~ ~ ~ . d:-

/u..:~c;,. ~~~c..~

.l' 'l'I! ~ /a...,,(~

~/~~~~ (j (9.r· ~
t5Z&lt; Ju ..,.;/r1. ~1 . f~~'
1.
JA-.

j) C2.-'

,

~J::"":"~

. ~~~'1'77
lu..
,,"~ r-' Î 1.
-V"

&amp;..- ft&lt;.~ ~~~ ~Jr.dii! é).~~.~~c..r;;:
u.-!,~~ LL .rv~~~ ~~

�r-r

1~ ~ ~ ~

~ '\, ~

eâ-:

6..-- ~ .,...-&amp;~ ,..... &gt;3 - j ~:...

("'JÎ'~'~~ ~-'r', &amp;.&lt;a~~ ~

~~/~a-d ~/)j"~. CA--~ U-~~

lM

r/~' &amp;v&lt;f)~ ~ s&lt;-r~ ~ ~~. ~
,

tr u-v--r~-a

r

f)-b1

~e-{

~ ~-~~ ~(fTZr.-4·

~~ l:L [, c~ 't~ &amp;-- fo&lt;-;r'- ~

jLV-.:A-r. ~~

~, jy,J.~y7 . ~ r'~ùLJ

~ ~!.,..A~ Ç)~J ~~CJ. ~ e.~.

/1J'Vù

r~rr~ r~~cH~~~
~,U-~~r6-~~ ~ ~ ~7~'
~ ~vJ1;:(',..... ~

~~. ~~fI' Lf&amp; 7J-,I~r·.:L

~~~u-'(
)

'

~.~ /~J.- l~(Q -,

/.

.

f?

tr ~ LJ..~~·~ ~

é~4/-i~·!)-&lt;.A

j~

l'S

/'1

S",

rL«-

~

!..~

~&lt;

cr~yVZnz..tI~

~ ~~r~ ~'/7~~eM5
~M~ ?~~ ~

?~

~r~~ -

~6~~r~?v

~r~ /....J~ ~wt.r· ~'t.
/c~~

~~

~Ij;;.~ ~
1/crV't"'P-e-&gt;{P,

L.-

eSte"

y ( d c.vf.

/

/to. -t-J;r.

"' ~ JU-J

ta-,-

U--~y-'. ~~~rA.....&gt;

~~ ~IJ

~ r~U, ~. ~Ô0:-

~-:&gt;

~

~-":;;:'-J...A~~r

hL4 ~Kbk_~

~~. ~~

~ /~

Yv ~ -

.

~ r~

c9.&lt;Z.-

c

~'( il~~

~J).((/.L~j. ~~
LJ;.; bZ.

~ ~t-:"&lt;

�~//

!lJ

[(b ~ v-V~

(;\/1/V/

8-&lt;-'1

A..a. (, ~

{f ~

6'

&lt;TV-

1

uJV

Cv! ~ ~ ~ ~

~ / ~ cYV'- ~7M.

~M

ULJ

~ ,jLA~

(?"lA.

v-..-

cJ. &amp;;-~

Jol uJr- ~

r~ ~'~r~~~~r'~'­

-~/ ~

V ..

'p;. ~

la: r.~~.?~
é) j~~

/&amp;1

~~-..L ~~dV-~ ~r·

~~,~~

W,f~

J.. 2)11 c.r-Vr '\.A'tA-

&lt;) ..

~

Î~ ~r~

e.};. J'vv.t"

(;'l

(//Ift.?- ~ru~ ~

~~) t5L0

1'0 ~. r-.ro'Uf

1
cJe.-

r CfV\.1z.

~/}

L.vvt-

~f~~~' rv.-.J

~~.~J Ô~ (/~ ~

~

/o-diL

fo-u.Jté

~

{p......J dl d,;'.-.(

Âb-C1~ ~ 'r(rlAu.~ ~~ Gz.-Jo/....k-~

Î~ ~ ft.-t'~.f. fe-u~ '~ d..'~~
(..L

C-i~
~

6S .e--v1-~

~ :J~ r~î/v&lt;.

( M

L

JC-f

')

~

1/\-o6&amp;,

Û-t 1;:;JvVl

f . . . . . . i~

0. c."'"

'J(Aj.RArf.

~ Â "ca,,,,,

lœ7~

",-t--~ /f;:ii.':;

0

c(o..'v

errv-&lt;~ KIA-J f.L ,7~ ~JL1.'r" 6~"1;v..L ccta fr-I";"1;V-~
/u-JÎRA

~~(r~

2(""f"LL~ i.k0A
{(Jo-

(rv-e-fw..r J

CR.p.~~rr ~ j7'&amp;.:. (~
/ f.4 V,·tù.."-'-1 vv...-rc~

....Jv-fluJ.

V-

{~VVJ ""-~

r-":' r~

b;.,;ri. ,-"'",, ï&lt;A4 z.:~ ( ....V&lt;:J21v!J

CL .......

J~ill dV~ rv-V'~~ ~1~

~

rv-1 "'rl'.J.-.~~

;)"uJ,

C&lt;nJl:

r ---·d;,éA

v\

(~~c94

~/~ j?,-.v~ ~

'f;,..u..Gi J ~ Jk. c../'-'" ~ t;.... ~

ï v.V! ~tJV'-'/ UV''+- &lt;!.Aj ~~ (v-J "'1V'-b~ J v..;; i~ l,'J U ~ ru-(~ ~ -vv--!
œ1

J

L&gt;

&amp; if'-4--t;;r;;, .

(VIA

(~.

~ ?O"L.-v- ~ ~ k

d

v-

~.

rr"

~r.
"....J"

0 "-'

r

~ ~ J-..-t-.

u-.I

~ .5k-1

G...

C.&lt;ÂA.f~

&lt;f~ ~

:Jvv ............... ~ 8-1

/~/f&lt;)~ ~'-"~
t..tL-y ~ ~~ ~6"""ta
Cu.. 6 ~ ~ Jk- !u~ 7{oJJL (CAo.- .? ct~) uVt- Jl.... ~.,..... ~

7VU2-~1~' ~~~~cJ &amp;, ~~~,~
.,f.,...~ ~~ ~ ~ (~ c;) 1~ Ûz..4 t.J~ ~
, ) v..

fe;'

rr :

d:-

6

ùV'-

f ...

D

J

&amp;'" ~a 7

r7 7v-4..

Ûr--.J

t ~ c/,-v-fi-,~ ~ '~ ~ ~'~ '7 ~ 'tr.~ ~
{k

Ul...r.tt....&gt;- (~/~ ~

{' u

..J

('..... ({:J/,;:ft-

PI!'

.

r:

P~'M~ ~ 6'1-. (~"~1
c9-&lt;-r ~ &amp; v-&lt;- 1- t'-Ô d '.&lt;. ..... ,,~. ~~. ('&lt;
t!

l

J

�é)J~

IA-~. +~~.

w./A~~

~~ ~~~

. /~ /~

/.rv-.

lA

e&lt;-&lt;J'-r ~

~~

C-6~ crlliJ~ f f ~ ~ r.~ J~ 2ve,;

(yr6~~

~~
~~

J~~~f~

r

fM
~7
l~~c-v-J~F~f
.//~ ~ ? ~CA..Œ- ~ 0t-1

~~ J ~V~
(p

r

Ç.,z.~ t?'.,~If~~ ~

~.-&lt;...n , ,,...~ ~~Û~Û~~ J~

~rib&lt;H~~ ~a~~'J ~ c., )~
f~~-tv-·~1J . S I &amp;-vtr-J ,~ f}-r;vuA ~.~
J:-

~~~~ ~~

/"'rF ()

r~-vvJÏ

u-v---I

U-

JVLjL/..~.

c...--1

VVf/'.-'

~ #-...J~! c9-f..c;"""-

~.,...-,j~ ~)&lt;r r~ 7c.-u-~~

(L}trvvj'

r

I~ lk~~

7(kü&gt;A- h

~

';)

~ ~ ~r ~ &amp;-- d ~ Ût-1

Îv-i~ ~~

~ ~~lP-~ A

~ ~~

~~

f

7

~1&gt;\'ç~ 0~l;u.. ~{ ~

/~ ~~ ~~

~
d-j).M

r

cJk~

f}c'L/'&lt;f0

,/ï/~''''' ~'tilv&lt; ~7
v-&lt;A4-V ..... •

h

n

bJ~ ~&amp;-;~ ;)-v-.

~

~b.lv-A.- 6u ...n ~

~ ~t~ ÔcJV--&amp;~~
~crau /~ ~
?)J.,,:vt""

•

1~ ~

.. / ~-

fl-&lt;r/"/~r-

Jk~. ~t.-- ~y~

L

'l'41~ ~

~

~/A-1 ~~ tJ-~

&amp;t ~lr! j2.i-~ tcrvvo.~~
~

T[9Jv-&lt;-/~

r

(1 /
(;1

f

~

/7'0/'

~/' .C?

~

&amp;-, jt-J~

Czf~~-J_

~ r~ .rL'-~

t1~v"'v- u., v-i.~ &amp;r. fv-'7

J..,

�&lt;

=-9' ....-Ar ~ ~ oJ~&lt;~ ~_

.

1;i~ ~ fot~· i~~-;fc- &amp;.rY~
~/~~~&amp;-.-~~~~~ ~~

~~}J'?~ ~~ ~
&amp;~) ) L~ {7 11-- ~
~ If ry.,.-{. ,--/a.-ip'. A..

fvA

~

t&lt;T1A.1::Ct~

r-,'€/L-

(r,'1

~

r'

CL;..

~ Mr;.;.~~ ~""ô_ /.~

~~ f!v- ~"

~ lu.- l}-~ ~ ~~~

~'r ~ ~ ~~

1"1"; i0--r.~ c.--J.

i....

•

fl;~ ~'7/~

cflf0

~r ~ c.a~

~~tf~J-6~~~~ {~ ' û
~

?-.;ye;r ~A

uz:r tAA~vK

6~

r

&lt;l/V-

ifV'-

8-v- ~iI· ~~~

r

&amp;.-~vr ~~

;~?;A:r' ~ ~ ~ ~ 6',rv-r! ~(7 f
t.J d;;ft J.::J/
&lt;00.""1

{.
.
,
r
.
.
.
.
r
~r. ~ ~~.
~t
&amp;,.,

-t(JVv..r~rV

~

'0-~l- ~.

/1

~~'b;;
') -

U

-.M,r&lt;0

~ ~(.~ ~~il:&gt;'~ ~

~l..û

e.&lt;-

J

C-I

o&lt;--&lt;A

L'L. ~p-/.
.

/l/'-~&lt;-

1

(/

#
.

?L", A ,/1

/~~ ~k&lt;..~ ~.

P

I.e

l,

��·

~

~cnA-- rvl'~
j. j... ~ .P-&lt;- ct..a::•. ~
tA

r

tfCfl/'o~1e ~J~

r

~Pf~

P&lt;-

r'J~

57j

j~

{&lt;,

~ eoA---r~ ~ 6°-~~

._c-

Ft;:J~ ~ r.~C~_· db.-..,

~ ~~ ' --~rtL~~ (J~~ ~
~~ ,.9ô~

-lP~ ~ r~'aLJ ~ ---

~.~.

h/~fhr ,?ti-~ ~~(~~
rq-~ ~6dl=J
t~ u,
'/..a-.I~
dJ6~..."..ft-,yQ.....,,", ~/~~-- ~

r

r.

~kA

~~

,

~/'.,,-~~ 'J~ ~
~ ~ &amp;~ fÛ!A~7~W

k

p;'r-.r'

fj;Tv-q ~ ~u.fr

[}t;;:e tI. ~

Î&lt;·~~~~~r~

r

/7"'~ p.......~

6.,

'/"'~ r~~;.ffi;r

U ~ ~ fb;:.Jv-&lt;-1 ~~~

I~

G..

$.«

'c2f /~+-

~~

r

lj

~

~,JlAA ~~ .eX, ~
() 1
- 8-&lt;-L--' .
j/lA-~ {iL, fI-..r ~ (}N&lt;- (J ~A &amp;tz- ~
/ ~

c4-

-~

~!h--

r

J)-v..

~1dt- ~('''''''

"\....;~ ~ ~"......~

$ .•

~ ~ . . .. "J~ ~ r.&amp;I'""tAA.~(~ ~~'1

t~

A

fJ;'"'CCUo&lt;A-iPI

r~~~ "'~ r

~ r t'-P- ~ ~~,
,

�5~/

~~~~6~
r t~c,~~~

. ~di 5~ r~ foJ:Qu~/'t~/.

~ ~~01

8

.

~~

-v~ ~

Û,

1PV--I:. ~ v

1

q

~ d--~~ rol~ ~

~ ~1~ a-J ev.. d~~ ~

r~

C

cdTr

~j1.~

~ ~/1·:. ,"q -~
~r
'il r'
u

/iL/ J "')'-'

rd~

aCL&lt;»').;...r " "

~d~gC.' d~,"'ô""4' ~6~·J~"~

l';'" {...

t;;::./ ~ .""'"

i t ,•.-&lt;·ti;;.~

r "-'

&lt;J f

pO.~ ~

,

'-'?7

~ ~ ';""i.0'1ii

r

ry.p.rl/I ",:n...:c ~ 1]0. .~ ~' -

Iffi

q- ,

IA~ ~ 67~ -:.Lt LM.Jt-~ (fV

tfo-~~~ ~ ()~~ ~0l;U: ~~
fVt~,l ~

~

~~.~-~~~~~

L~'Y"'~ ~r~
..d.

-t/6

..

f-l4~ ~A

j4-&amp;..~,P-u. 1.;...fr&lt;.•~1#z otlJIC~tk.
.. _' . dd r~ vv.-~'tiL fi I~
/UJ--rcy!!
LI.n&gt;,

L {'
â

en 6~

/lJ

A-

q

~~

..,vI

--'

A- -

j

vvJGi~ - , ~&lt;J ~·'&amp;..C~· A-"/~ ~
~~~~

_4L.

��.

j'g--1

fo' {~'\..CJ. ,~ J~ hu-Gv-- k /.M~ p.. p ~
~. ~J.-;.~C"r"'-1 ek~
.
1 ~ . ~( -~&amp;;f
L-

Y

~~. :'k-.~L&amp;~ f

&amp;.-

6~~

~~. ~V~~ ~);;k;j.q-~ r

p;r~~ ~

~~

. ~~~

.ef

() f i

cJv--r-..c.

rvl.

j

~

7 't"

b-

c... ~

~ Lrç,...,~~

r ~. ~---'&lt;,)~
r~ 6~~ ~r:r-bè~~

~

v-i-~' ~,.

I}L/

~V~f).z.6k-r~

.r

ffir1i.&lt;4
Il./HA...4Y'''

r

1r-!f;;.zv7' ~
JtR;1J...-vJ

~' 6~~~ ' ~

"1f=r,Uu~

....,..à .-1 J~ ~. ~
. ~ ~. i v-y-.r~. ~ ~~. -&lt;V:--

:ru- .

L.L,L.{/l~.

f~

r

'JJU

. wf~.... ~~;..CfL,
~1z:;:, . ~ 7~ tJ.(€-.J 1)-v.- 6 cc.À.
vJL-J

4~{p, 7t-..·~ &lt;~~ .9&lt;-"'-.9&lt;r~~
•

M~~ ~ r~' /Jp"'" tic~

~. ~ r7~'

é

t.. f&amp;. ~ . ~ . ~ "r""'
.

.7&gt;'

""r

~.,..Jr

-

3RA

tJ.-?i~.

(}-v.

~

o/J;;F&lt; .

~ à~J-

~ ~#J. "'-"'~

6'-~~-J.",.­
~;;-r. ~ .J'

tf.AW!·

ekp.-.

t-ru~' ~rtr~ ~.~ ~~ ~
(jO\AfÂ ~cJLA 9-&lt;l.-0r-- /'~:n~. ~~ ~
•
~
~~ ~~ #'F,:...;t,.&lt;&gt;= ·d-(}t.4

r&lt;ff1
•

r

~u.evl jvt ft~ ~
~

IA.{.J

{)

c:.--1-J ù i)v..-'+-' J

'Pit- 1;.e..r1

r

~ $.4.- ~~

~ iL t» . W NJ t~ ~

t:lh~,,·tLj)-«.J ~. r'" u-rM- /~. /U-y~ ~

�~~e1-.~..:n' c/2dM

/"V"-d

r

~ ~~. ~~. Ù~__

a~ drjt,"~ûS,~ -~
r-';u

:{;:..;.-

~,,~

L--.J--=:,_&gt;

~~ /~/~ .1 ~~

,~-8-. cJl&lt;--~fk_~ r
•.•

&gt;

M.

r"~"''''

~~r ' &amp;-/' ~ f~&lt;~

~'r~ V-&lt;:c.C~
~ ,,~~ j~y--..I. ~~ ~ / ...... &lt;9- ~

6t:. rtAd,;)~

~CIV

~dL - ~ JLbt 6f.TLA~

ek 6crv-. ~

r'JA ~ ~~/,~7 r~ ~Z.0

akl~a~ ~r/~~.-.J~~~
l'I~
c../: /5br'h~ &lt;J ~ ~}' 19;; ~~ ~
ifV-J

~

~~e.... . ..
~.

fK-,

1lP1 j.M~

«.

J

r

(!LAAA

0~~ ~. ,~ ,
jv.-.; ~ ~ ~./f' ~ l 'ty c..'J,.4Jf-

..h.~ I~ . D&lt;5lA.u--,,~. ~ (U~~

NÔ""-~ d--~~~.~

Ik

~t'

~ . ~ /v--J,,:~, 0uJ 6(7'IA~ - k ~
,

�1 C~

,

F CCTV'-?:-L~~

c;... ~

tJA-&lt;.-

0'o-......J ~

P?&lt;rV"'1~. ~"eL_ ~ D~ ~y.;c:----J~, ~

~ !f~
;.:Lt ~&lt; cc//7

cJlbJ

~ 8e~ ~ j?"

J4 /u",

t.-"r,

,Jl.cL

ô'r&gt;-f?r-~

~&amp;-' I /~~r

~/J/'.e.(]~a-Ut-. ~ ~~ r~

A

r 7 ~/: .L ~ ~
(uA
r·
r:.-r"Grr /~ &amp;- ~~ r c-~
J

eIJ;;e

j.&amp;vu

O!p-a;-· t:/t~/r

/---f~-v&lt;'-'

T

d:;-,
r~'

d~ 7~

:)A-V'

~ ~ d'~ f.c~. ~ ~

~}VJK~~r~~6~

J. '~1:P-~ ~(p... 9~. d~~r
Le/(

~~. ~/J~ &amp;&lt;z~

"'-'

~

_

~~'t-~~6~ ~ ~ ~ / ..tô~~~
8tYT1rr~/dV'-F ~~y~~
;'~~r~G-~ 7~ ~G&lt;.r-'~

h }&lt;~('t, r -~~ k
~r' ~ œUe; ,9.,~~
1a&gt;-O"-/I
~ ~

I~W'&gt;-y

' i-w

{. crv-

A.~

.

&amp;- 81

h..k

~ J~

,

_~.Ibf.'~,
_
r~ /vu~~

~

Û0

~~,

~/1--1K~

~. ~Ï;,~ f~

'7~J~,~~

�~ r;
~

tA.

~ r~ ;rt4C~

~rqf~·

�-

(l~~

I~

j" vv----

~

-

J

IX.

,1

~

"'-.eJ --

i ~/~

eJ~ ~~ r~~LL

ry

-t;:;

(. .:. ~1

{

~ /~~
OÎ~ (}t.~

~G.br- ~

-

~~ ~

~ r-· ~~~

jAAJ2-J ~

c.JùL0L

~ ~.

,9J2-1

~

t, (;vb1.
~7 ( ~

rJ~ ~~
fK,v

t/v.-Irl ~
,

fU11::û..

-

ikplA-""-O~ ~ ~ ~~~

ru.. i

c!T~e~~ - ~~ r/~~
~ Ij~

cfLe c tbf

f

~d::1

w-

-

1/lA-

r:)~ c~~t~~. ~rl

lJ~~ h r~ ~ ,)~ ~~
~ )y1;ibV
~r - /'f~f;{UV'-1 ~

{;th-

()1if'

r

t/~~~~~~r~~F

/~~C?~ ~ ~ i~Jô-crou ~- 6~ ~
#---2c.-tr~/~ # ~ Û--U2/~01'&lt;/ ch--~.
.e;zk: /~1-f~

rt-;

~(~ ~ ~, ~~~~&lt; ~.J~

rV~v--~~ ~~~-Ji.~ ~f-.0

jh:=-.

~~~&gt;Lo'f)·r~-tl~ ~~~~
{v.~ - ~ f~6~~'I~"'''' -,g-.

If

~ ~~a, ./~

&amp;1~ ~ (&gt;7cMeb;-'7~ d~?c-~
~ V&lt;--v-C&lt;-~ ~~ ~c-~a-v--

./

f:-~

r

r

~~

~ "-r;P~ ~ (J"'-'

{lVlA-~ ~yJ" r~b;..~-" l~ 7~

-r:'
ACO-/P-~ ak~~
..AJ'h~_

~

~~.

~~Cb..-ész~­

~ /~~ ~~

�•

/2Mk~

rr

v--J

~

12v,~ Î~

r::

ce1Ci:

cl '! u.&lt;-~

if'A-IU

!f/,-D

J/~pr.(H

.

~./

~7

~ v-W ,~ é.z... ~

!~.h"li
(/\A

}, ~ . ~

lh/i~

f

j\AL-t-.-

o /"

/

• b,

~. oz,. e/IA./cnr&lt;=

~ )-i ~

.fk,

Jj0. ~q;i

Li /jul-.,...$t'

U

d v.)

&lt;f"&lt;A

),-~ l/lA....L.J ~,~

~ fu.U~

! u.....v

rUJZ..; (lA

k

Jl.zA

h ",,:, (1 "'"- ~
J

Vo-i:~

cM /AAfl.A..J ~

~

-t.UL.

'1.',
4(7/V\

(

ï

oc-~ . .l'hQ(~
~ c/J;i- ~ .

v.JL

t:&lt;rv..A-

~cJ~'~

&amp; lL&lt;:..&lt;.rtA.

ct...c,

/&lt;.4'

li;:

-ev,/c-A.

:cCf dv-- _

t/H'1:":'«-' ,C~ &amp;..~~ ~

g.vt-

'/7 . ~ A' LA.-" ilL ~
O.

~ t-c 1'" h ~

'/...., .... "-,,,....;."-"--

d~c.M (.I~JA ~ ~ ;Je.r~ &amp;...~c.tJ..

/j(!A/~P,'4 / ~

-

~

éH("""':'cn- ~

~!lA ~ ~ ~~

;t.LfrltibA.-;;;"

j'}u ,~ ~ 01, J v-e

1

~"

J.A(',,-~r- .

~~

r-~ ~~

c-r ~f rr~ .r T~ .Y~
;:r..; M tL t·A. ':..l ~~ r:k e _ f ~ fI!" ~
c&gt;

.R

~

f!lr' ~ c.e'; ~ ~r _

~f),;;~ 1~ ~o-&gt;-cA.~. (1/}Â"/kv-&lt;.L~ CUreL
,~ LlA /~~ ~ 7'-~ ~r~
~ v...e.,I ~
J-~ r c-J ~~ b--uc.. /~ ~
/

2&gt;"~fl-:.( - /~

6'(7V'-r:~

7. . . . .-~

!l..e--....fo.l~ 4-~~cge

(. . ~ c~ ~'- { J ~~ Sk-;

y.C ;r (WUL f

7~ ~ . ~ ~-... ~~~

~~ ~ .ChJ?u.-;~ 'h.~ .u.... &amp;--'7 y~"'-?
11..
~ ,L-~ '7 ~ &amp;-, (, ~c.Of u-o..~ fi •. ,
J...4
(:

!f
~ (CTt.~. (~~

(.I.cï......v,·

,

Q

c.....'h.,..,., •

~7'

......

T ,

~ su., ~. ~

~ -I;~C~\IJ~ ~~3u-,.....J 8-.....,9.Q.~.~

�(-;,,~ C+ ~:,~ 5y~ ow~ ~

J~...J ft-WlL(~&amp;.., /~~'~. d~~

u.-..

e9&lt;.

d~ ~ ~

( /v&lt;.-v-

E}D-

{~~e.,;

r ~auJl.-~ !~ œi~ ~ ft/7~
rr- , ~. ~~ ,zcrrl~ ~
r ~~ &lt;"~.L iLJ~~

jb;::;:;t

~~ r. f

~ r~

&amp;.

t1~

c/"v..&amp;-,

~~

-#lA6~ eAcJ~ ~~ t~' ~ ~.~
6u ~ .,h- .... "'. 8--;&lt;-- ~'7 7~'~

1 /u.. ~'v.. ~~ ~~ ~ f4
I~UA

r """

ed_, /uJl-é...c,~ &amp;.&lt;.t~

~r~~' f)~~. ~.n:t--~

~ (..--~~ J~'.e..-~.,,~
Iklfo.v1

r~~ ~~

/'~ r',;( j ..-A- .."
~~ ~'T:iz..;~

~ /td-r9;i ~

,

yoQ-

CR41 ·
0-1.'

J

~ r- .....

7

'7

•

&lt;J

~ -&amp;- ~

~ 1~1 ~'~~

~f~~J~~r~
~ ~ (&lt;&lt;-J~ /~f«:.. ~ 8-.~

("";do;

r

P0

~ '""7"':' Lo-.....J~. ~L. /o.Jvti~

t..r
&lt;&gt;-'7-::.t ~ (~/~_
~ .Ih-~~~~~
~

.

~.~ oz.&lt;-~
~~ ~r:'J7 '" v....:tZ....J/ ~tz-;~

r

IL.......

a=.. ~ k..Jr---

iL

~_.J~.~~~~

~ ~ t:.p~~,

�f;'j
. 7J~~ t~~,&amp;· ~~~
,/~~.~~

--

~v- ~. ~~r'~~ .,!tu,'
# ~
I.P..-v,vv--a---~~..J ~~J~v-Jtf
u
(']A

p7u-v- r

r 0--

ft~

.

-

?'~

(/~ ~ ~

tv.'J~ d~ /0- ~~~
~.. ./~ ~ ~ 7~'~~?V'-~
1"""'tP&gt; {J......:dA. ~.~"""dci-A
~ ~~.J

crvr-

a&gt;ùl-- ~

~

~ ~ ~~ 7tfA' t~1A-~
c.ù~~ '" l' dl!&gt;- C~0~, "....o-Ù
JlA -...e. r ..At"" d~ '1"'-' cP} 'tooA- d!t (.';"h
J~~ lry "'f..)~
1"':0 ~t'G&lt;A

r
r

~~ ~.

d

J

cr~ ~ 1U!LJ ~~~~

r~ (.h-,/~ rr~ "'-"1-'~- ~L-~~~

~r'/,..;A-

/ul1lh'

&amp;

er 1··&lt;'- ~

:l.V0u.~~ h~

d-w . ~

=&lt;.ufl-'o,

~ V Uh"~·

éfL ~~·cflAC.

7r-4

d~

'.

1~ r~&amp;' ~~ ~ ~~

..

,,~~ ï.JJb G. r/~ Lh.&lt; /.J1.z.'~6-;Ji;j;.;e 3-f!~"""';'"
~../c~ 1~ ~&lt;..
cJ&lt;-- aL ~,~ ~

d .

""",..

~~ »-z- ~.w...,"U. ~
&gt;&lt;~~,
.;..,.J~
~=~~o.d-.~~~
~
&lt;.
' )~ ~
~.,;.
~~..a&lt;'t~'
~"".
-"~
~ J,~~'
&lt;:'-t.v-'dL.

V'--4-'

.

�•

/LA-&lt;-~ u.rtr-~ ~ j}0

/'
,;&lt;

~

(".".j

d

7~ 0~ ~r

k.-~

.,/~/bci~

~~ ~ «Lrr~~ F.-~-'-..
&amp;-~ &amp;-{ r ~ ee Upr.,k&amp;

r

(""'

t~~7e&lt;h ~ ",MaJ~~r

~kr&gt;- 1Yr4vz (~.....,., ~

ljéfJr

.~~ e- ? r""
'1. t..,v''1':. ff./".rf- ~ ~ ~ ~,~u,:d. ~ .

?Id ArVv.A'-

r

&amp;-

6~"....,,,.,ft ~
~ ~ ~

t: /

"J..4r

rt-J':

ru.-'~.7 8--- ',/&gt;=!--'b '
~ jJ~ y.1i....r

/}-v.

f~ ,~~ ~ 1~ i-.~'t,1.--~

i~ ~ ~rr t:&amp;&lt;u"7~r
&lt;Mf' OAA~r---~ ~~~tu;
j--.,;..to
ô'crv-~ ~ ~~ r""' J~ ~
t!A-'

~ 7~ ~~

~ v-M ~ a

tfU..-r
r~

~f--";"" ../.w&lt;-d~';:'

r

~....,r. P-- c.. 6'~
.-1. ~
;)o&lt;A"1 i){~.~ e-~

dé&lt;

r r~
&lt;&gt;-'

ô I,J

""""""'""" ,..N' IK

r
r' /l~
Z-f

'J......,

,,~ , ......

'7.1~ ~ {~~~...-1~......... ~tfJ..--.
UfV'-1'~~ ~

(f'~ rT~ ~'/;~f r~~

Cu~ 64&lt;-?"";'t.k ô"",r;.. ~~~~ r~ ~ ~
('~4.. ~~
~ v»trv-,?;'~J 7~r.u r~·"&lt;.t~
l' ~"'-' ,:&lt;. =t ~ /'~ ,. . ;. &amp;ft'L~ ,~ 7'-'

tJ..Jev,

,k..

L

t/ û

"....J ~.

r r'

LU&lt;

~. ;""'z; -, ~

r:
Cr-'~~­
Y"'" t,

'i}ô~ ~" .~~Ii- &amp;-.
( ~~ 1:'" .".'. q;:,r"

'2. '

fi-:J'

g.a../ ft· ,y-,

��Jlr~~7~ ~/vvJ I~~~-,

{rr

~ ~ o~ J7~~ ~ /.eA.fn
-(.~1 ~'f

J-&lt;-- If~1;Y"-' é}-tA)~

J ~~ ~ C~
t:A!;i::i

Ù

r-'..,- u-j~

~J..::&gt;'-

~ vt.\.~ OZ-J~ ~(O-lv't-

6~1i ~ .;!'~~ (L~~ ~~

Îv-V~U~ ~ U,~IJt~~1 ~ ~
y--V1;;/lii" "
.'
1
.

f

1/1--&lt; GUA .J..«-

/

rV~

,(J.1A

CLJ

I~ ~ ~

~~.~J~ 7r~CL&lt;A-~~~m.
~1-w ~~~ d~ ~ . ~ f,,~~ ~~

0~~ /~ .iJ ~ ,(À .k~8e-I ~
.

~~

1·

2)cr~ rb~ /~~ ~trf!~

J

~

UL

l e.

j2~~/~

'1' v'(j}/!

,
1

«~ ê\'\.l~ Jc'-~ c~~~ 7~f

(;v, ~

01It ?'Uu.4~·~-:- o-?~r ~éJ~rx.J

u~~

1

.

(u-v.-.I

f ././. . /'

ôV'

J~ ~

Cc-v\AVL

~J' ~ f~

c9&lt;w

/~~

&amp;,;,,,,,,, -az:--~

~

~li~.,-JL( /~~.r ~~ . ~ , ~

.c,~fr.dL~. ~~~IltL~.d-

/eh....:r~F:~-t-I&amp;-~~ r~ "/~I
ÛL? ~ ~ cr,A- ~lïi::J.
/'"

/~ ~&lt;,~

&amp;-eHV0 J QWt-

7UJL.../i

--0"

t

r

r

e~ ,J..:...~ ~

~ ~ ~ ~~

~ ,r~
V ' .~~~
r ' /u.-.IU---?-"-~
.&lt;.Ar~,~~~

I--~ ~ ~. ~ l~ L'~d_..1
,.r--':d ~ /en..1

/"

/

&amp;n....~

rJe-- ~~ ~;; Ô~~ ~
Jk- ~.ûL&gt; d ~ ~~~)}..?f
~

~~

�M ïV-IL- ~ ,7~~ (~-:7'JQ~
e(~~.Q.J

/'~ Cu

(oJ CR... '1vJL&gt; ~
'

r- 1

~

~ -{d'A ~ &amp;,(......,ur """ Z.

~ t:t!~

0'-

u...s&gt;-J

o4I.L4

(;&lt;..-.....

t,

CP-'

a)-.9-&lt;M

~~~ g.,

rr' .~rP; )'..--' 6;r. 6~~ /J..&lt;.P-'-'7~

1

�6~,
~t.:

- v

.fl.&lt;A.

ï)&amp;c~J (~,

"-f' 7~

)

fJ.l-' ""'~ ./~&lt; -:.-,;? ) ":

1/

Jl ".1 ",~c.-"-' yb,!;' ~/ (

d

r

let&lt;

~...~I Oo~~ _ ~;;:lr-O-./'

H

r

ry-"L« J..;

/L;._

~~) .j;,~ &amp;___ '~'" ?,

t&lt;~

r.r&lt;-J

1&lt;-7~ i~

l~ (~J /lr'~~~

'7

(; c'-1'

/"&lt;~~ ,~~~.,

Y'~ i fA -d&lt;.Z-- .

firi

;;

~

'

'/

AI' ,

0/'

)/\

Y

-1\-

~V-V-l.~1

/

/V&lt;-'/

J.z

l}&lt;&gt;~

Jk. &amp;

t4-/Â ~-&amp;

,y'i'a-.

J.&lt;W.

~

~ r'~- ~-rl

-

k c.

"L&lt;L -v\'

B-J~ g~

~

r7

~I

U--!

J-1A

t?&gt;~,t.L 1- ,9-...1

r::r- ~.

r&lt;ô/ ?

t~

~"--' ')'~-J&gt;~J .,..-';""1';
~ /.,..J~~- rJ'&lt;ruf;&lt;B ;0 !J-v-"/:,~
f&lt;' . ~. ,,--,&lt;~ ~ ;,.# J?r.~~
JI&lt; ~ ~ &amp;&lt;--(..--J
C4"( r
""
puA' br.
-0. """~ 9"- 7' If. v--R-J ./.J

'C C

rr:

f ,/

'J ~ {L~~, r

&amp;-.1

ft,...(""~

I~~,

~'- $, ~

0---

uJ-- ;;...

...:-:-~

~/r ~ ~1!k. ~ ~ 7"Ù 0.&amp;' o/fJVl~
{Lv--

'b-f pnf

:!lA- aJ1. ~ ~ . ~-1A, ,&lt;K-- '"",

(7

&lt;1' .r~ Cat:W·"",-""

tY"- ./.4

U-cc~ 1vn-&lt;, &lt;~

&amp;'7;1];. J~' /i-:,J'
/'

L~'

l{

i()';".

~Jt. é7i~/I'
{/

"'t.

(u-r' Pf-v--.'LJ

,,:,1-{

.,:&gt;----" /

'd-,.Nt
(1R

1\

(~./~.,.. "j/.--lb-

b&lt;-?
&lt;1.

c

r..,.fr (,j~J-JL
..".~ ..,..A sA

~ Ik,.....--A. -

J~"'.-J po c-'~':'A &lt;.! ~ l/l

~ . ~ "'-f
• l

1

•

ft!;

~

�-6100'

f/V' ~ ~ c')ü-.. ~ ~-k-r
JU/J&lt;'6r ~ ~ /~ ~~'~~~/'U/fr
1 -

~

~ ~

~~lJv-&lt;.J

{/ ~~

f

~

l'

~~ .:L,~ r-~

D-'
V Ieu-(

S&lt;..J

/Ln-'~~ C&lt;./~1o;..?~

~/"

_

-~~ ~ ~ ~./~c.

Î'~ (dM- f/,

~ Iv

,9.&lt;du

J'tl ~

r; &lt;L&lt;d."x,--lJ~&amp;-....d'- ~ 'N-&lt;4ri 7~

_ . h"'''kat.;

J",

(ttt-;t-. /~ I.;J~ (~t; z; ~
1

(~. dr.:t?~
.,/.; ùf- ~ l-

~~"ê:i~

/A(JL~1i; (u.dL-iI4.~Ji.w/,~ ~7:r&lt;~ ~
~ Ù ,,~T~~ dL! û.fj:Jr~ ./~ F~iJ4c/J;ir"'-&lt;J ~
Je,

too!1;iL r~
7~ ~. ~

/}/l.()-'·"/i~ c~ du - Ju,z..r--(). J~ t.M-:

~t.~. ~ ~l~~. {dl.,.

q-X

f'

(lc.

A

1I"....,J,.;... · 4A&lt;fr.k~. r..A= j. ~. 4'j./k .#$....)7
/16. (6. (ft ,'2.. ~ ~ (. cl- Iv.. i ~ (,yv.d~~ 8-e4
twIü(r ;) '-' L",Cv-J· 1
J7 ï ..I6&gt;.."....J ~ i ~
M'J.,. r&lt;-&lt;44'l-·I\· cf~· :tU ut-4Ôt-&lt;J~ r""" _
&lt;-CLJ

h~~+oJ\--

eM/U\I'

~ ~u /ku'ft'&lt;fkI,

!/cru1(.., ~. cy;f.'~

dQ...- dJ~

1

Je- ~«-v1
~ ~'k.Q..J, -- 7~ ..6.,..../~ lit:
~ ~a;~ ~ucu (~-(cM /...., t-.lrktr .... c~
dt.

c.TV'-

t&lt;--

Ù

v-

M-IIX - J or ~ ~. feU

h.lc-. ~ ~7«..

�01'2

&lt;S é,L )

&lt;'-

f1-Uo-

jl./J/J lL - C

li'-

nÇ31 ~ b.

Hi· f#f;t",,'-VL.J

r

~

fk

(}7JL

~t 1

,,,- 'l'

~ /Zu-rcn/(; ~~~

/s9'

~AdC&lt;-&lt;AfV\."

~ f~

k

('-(.' ~
d"'- Je:

(jd(LoU.&lt;..,,-.&lt; ""'"

r

«. .1 o-Jt-(o.-J

~

'7 q 'J

ft.r r r~t.A

(...:.~ r~ u,., ~ ~: -1.4,- c/.4&lt;'~~

;:,-J ~ . r~~ r.., f~~ ~d~-,
~
)

Ul

~~

CJ

(cJ(:-

iv-A-

(Le ~.
JIU

r

ï~ [!.f-~ rt-crv.:r. ../~ ~

&lt;.e.1L

L-

&lt;A...l" ('" /

f~;" ~U-: ~ ..... ~.

/l'-~

r

(/,.r.&lt;flA

'Y\

~

rUrt,

~ t,.. fU~ (A&lt;-.,

/'

~ C&gt;cJ~ Jeu ~A&lt;.n.A " ./t---~ d'("-V"~

r~

('A vIL' (~ 1Ur~'" ~ rv'O~~

, '

1r~"
~e.i'U. (~OV\.
A-c-

-~ "

(/5).

'''-'-'

" ...... GA-V1&lt;1

~

p,,-,?1s2
/

cA

I~~

f'CAibr;

" J~~

r~ re~~ i....dr--'

./'til

V{.&lt;...;/'-"'"

(~. eAk ~

{'7 (\ &lt;]

h..

-/'-~

"".

/"
.
~'J(/~
.... ufl.'

VlLr,.,..y jLR~ 7~

di- r:~' ~~~ ~ ~!aj.~~W~~
à~/dVl j~.r&lt;L o--Cu- /~ - J~ ~~

1;M q--~

ljl.J

c&gt; L- JU

f~ ~

~r1x:·

,t:

&lt;v~ek-v~.u i~ ~~~ L
d 1~ ..b1I'- '1v-.AA~~. i
(~ ~ Ilr1;,~

~)-'7VZ- dCl.J Jb'-

(/ 'u-v&lt;J

t

r"ov-

4..A.I2.J

/~ rV~ r~

~,ff.o-I1f;~

-IA.cT.........u

~ /~~

j~'r~

~ ~!CJI...J cl...:..v.~r

é?1.~~ ~,;..

r- ~r~ ,r~~

d""~~
~~~~re....J-~
•
[

~

«..lU"

,!).. )

~a&lt;bl J- ï"..../~ ~ ~ ~ ~ ~

�r

�2J ~~"

/IL

tI" J ~ ~I u.ro: -V.-11«-.~
l''' .' .

~70..~ (, ~~
V"V

;,z AUt'}i~

7

Je.. ({&lt; &gt;uj"'"'-'

.
r'L
/t-&lt;-tI w-.~
.. ~ÙLj
•

t.,.~",,,,, -"-0&lt; c... ("",&lt;h&lt;No.... ..)~ . .k~'"I-"Y~

~ ~~ ~;jro~rl ~~ f;~~~ ,~ (~
wA tM~

l

"

"NiI":t!
Il

~û;tv.. C) L~C---i~~

db

[Co- r''j~J

.

""lAj''''~J~~ ar

~~TJ c~
(&amp;~.

v

....

.të~ •..f:

J~ ~ ~

À ..

({~.~ lJ,I.;.t.U_J. !t/~"Js~

'" ,/,.

«-&lt;4...GL

«~.
e l; ~~-:Z~{dJ,

~.r~ 1;~1 C~L4. b&gt;-"~~'

&amp;/ ('Uic.Go.

1t&lt;'fj,.

,,-li;- pj

'Jt't-AU&lt;-d..

CR:t4.

)C.l~~J

r~

CL~ (""ï':""+-&lt;k ~

!~Vl.A- (CI--J fl-1fhA.1A ùU t:A~ ~~~~.

fA-

alJ'

(Ù~J~ ~~'/~·i""-elk., Je ~,­

(',..,...) r.......f -'

C&lt;-- eJt;;..

/~~~

""c.. rnf~lll""" eTi~f~

,. 'Mo--t'4

t15 ~~j

/~ ~ ~

'1""'~ 6'

'" &lt;,tA'(~ F....:~ ~

#L-'- /k..

... /'jiflavJt. D 'lA--'hL&gt;

n

~l

�...

�6\ 0

6 1.1

.~ ~

J h q-;.,~,

..

J,(

1 v-&lt;: ~ &lt;..A u
l)

[7~ {L~

i?f' (Q:,

."lR.

ft;' &lt;!..

/ 1; .

,I/Il ~~~
j./l.. v

vi

.' tl

() &lt;

~ CL J.

~ 7~ u:.L v~

(,.c.f\I....

}V-V

4 ~~
I,\ C0V'-

~ -&amp;

[!

(0.:J &amp;!ft- )

"".,.A;

j) ,)" .....;t- '\

cR

Co&lt;.

tu.r!lll. f~

"Jk c. 'lA-

1f . (,

CI

(.,......,

7

'-A.fl.

C' ~

/~ tv&lt;~c.A.&lt;l-J i........;. . . ~
&amp;.1

17 00&lt; 1t1- 1$

t ~ û '-' .

t'

,-

tZ

" l1 ~ '-k.
&amp;z..

,P'1rz . . tR--

rvd~ ~

011

tt Ct",...

v&lt;-t..A- c"'"'. ~

1

~&lt;k
~ f - (~W-.rr

00

C

CA

û.&lt;..&lt;A"1 .

(~

(crVQ

6(.Jo..A.A./R.-- ~ Cu.-

~'-'-O.

6'crv- ~ ~

I~J.&lt;J"\A r'~

;J ~ . .)

~f-:..( ~

!lu-J .. ,~·t "7(~ .~r~"""

Illl ""- ~ u... ..... +. Le.- ()"~~"'LJ. ~~~-.-Jf~
1,.u-4

1u-'V&lt;J

f~c.:.. ~ ~-tÂ ~~ ~ r~'
1)

~~c.:f!~

f c..., t.. v-tr/. '~(&gt;.J t ~~

10...

V"'-s.:............

r,.u r
&amp;

LA

J (sz.....-

~
r-e

cf)

1,. .......

«..o../~ .:.....Se.-..~u'

6'~ c~ .

&lt;~ ~ Cu. /~~ ~V"CA.~ t7~..;M
Il ' 1~1 7Vo.. 7
(IZ~ ~ ~~ () ,;-&lt;'~c..M:...J e vt·~vo. !«-N
'lA () ~ k v-C~ .
tH ~ n"':~ f u.-1
a-i. fl J lA,' cJ-q,..J

li\

'"

f

ut~~;

&amp;... ?.R..~ - 7

lA.A..

~

r re..

&amp;,.., rryU"f'

ï

u.st-

'J'~, /,,-0-1 t..'-....-

�,II

J. l"-'" ..II.Il.

,

/ll;t~ l \CJ1/"~ é-û- lr"..I.{J;t.rV'- ~ ~~
~ ~i!.v.. () t v.-RLi..1&lt;. ~,t.Jz/ 1!J~c..T-,,·ff ~,(.v&lt;.

._~, Nt·

if!&lt;- _,

r:'

7~'';'

C'J

)

ul';' ,c
(1\.

J';;'tr

J

vi ir-

~~

, .:P

JA-fl..J

~

r
r----'

YC«'~~Ù .;J &lt;~t~,/ , ';) •- 1 ~tI t.....

~x(;V~'
( l..J

~r.,..J~

()-&amp;p',)

é..v...(JZ...&gt;

r

~

i","rj. -1 'lib-

eA

~ - '1 ~- ,'"te ~ J ~ ~ .9-L" f ~ cA(('-1l-1.
0";'( t..v.. ()~c.
Wo~- 1A--t1'V'- fùW'V~

il!

r'"

r..JI....;to

1J4~

rc-J

J~ b.&lt;";~

J~, Jc.t~':fl'~·

~t--&lt;

(I&lt;.t"':

t:

,;....

{pf.u..../J

d7.M

~r·"';G&amp;,

.~.u.. ~~
J~~....;J :A

94
c

,/,

,),~,,,,,, dt~ 2~ 6'~"
7 :--~
"........ eeJ:IL' ./;,...k.., .J~J.r." f!'.,.J'~r·-:-- .... ~
fJ'- "" r;-I, f.u.. '" &lt;&gt;;1-&lt;-&gt; g.u, 1U;1...,Q d · L Ik.,
'(

r .
w

dr'
r

'd/tnK

1~ t;,J.

lwVr ÛL

~
~ ~.

j ' .... vv1

) e

fJ~UMW. t~·

J.

(

t""

1 ..
&lt;

t

r....r-

L~""""""'" l·.....-1t-......... c.f..-· .e."(:c) .c!.J (..... (j l-v e ..,.,....; e-~ c··,,, .......k

�7"..Llk' (~

7"&lt;-~

C~u.~ ~-~ YvL~

&amp;v

dT'

(Jtp.1 ("""CU ~\l'~
j)~h~

b&lt;~

C&lt;-

~

r'

.J ,

,

G (. ~

vJZ-.I cX-1f-::

l'Î

L ~crytj'1J.~

0, / pt-6~ .

k

~/~r ~

/ c,vJ tu.-

1.

0

.

~

~~ .

1

7~~Cu../~~~'~

11
;)

VO:eN1

)

)

~r;wt

1."-

&amp;-Irl- -";'f-vv-

tA-# l~

d: ~

J

r~
~ r~-

/tA.

V-(~(;V-~ /~cH.(.b(~

/;~ I..fw..~.

/75,j

~ . ~
_. -

--

ti_
\.
U a-lA,.,.,...... ~ ~
f);pr J v-- ~ c.-J ~ i f fi; ~. JL {p. ('.rv-J / vJ
~r*' ~c,~. 4t~ ~~~~ C~

J~ er;cJPt-rt ~~ ~ ~

r

~ ~

~ ~ d~~~'7~
~fr~ ' I~' ~~ ~
('/

Lf;

#

~ ~(

/

,.

di:..

&lt;A-v+.

,

~ J~1 ' ~ ~ d~. d.eAA.} o/~
7 '0~,}e.J

.

A.u-&lt;.~ / '~ é) ~ ~

((ù /,_:Jr . {~ï~ JtAAA

/ crV&amp;. . f)..e..,.cru-J ~ G...
/{ '1.7 .

t.A-Lo

7

~

6'~ )

t _

/

~ c.--

'"-;"' ; ' . ; . .

v-.

ItfAAA~,

r ve
{/

tl..tA-

p(;(.AA. ~

' /~ ~

/~ u-~

(j

~

o.A

.

c4t ",-~~) j..e" ~ d:-

~J~

d

;&gt;

,

,",1.

p&lt;.ifV

~

(ji.~ ~

tvVv- l&lt;., k.......

I{ .

$4..

~

•

-'
l

'\

/;"'-~ ,/ or""'"

r _. - 4. /~

,

�,

-0

.1

~V9'

{l)

,

~~
)
'L-

(U

~....J;t.

~l"'-'" Il' c-..

....

r

,

.-;r--;

•

ccv.,/.-

d

{ • ux./1 ·

'1 ~ . en

CL ,

{~J I-"':'4/. ,LJ/~~

7"";' 1.~

/''1(. ~~.
t,

L

/

(",.:(

~

,

~ ......~ 14-.

lit "-'

l'u..~, t&lt;J c.. ~

J'L/ ~
/

'\

.,J.c- CJ U'

«.(

t
I~J .

c
~ 't

h~--61Ih'i~

~~~. ;t~1
~

.
:J.

~

~J ~&lt;..e..J ~~~ L--rr (

v-L~·r .~.

r"

;:.JCJU

.

d'h· 7 ~J&lt; ~.

�f ~

.y

l' 1 0

rIlu~ ~~
7/'-~

l../~~

l

,ru-J(taJ &amp;

'~ t~G-V'-

V-

I~ e~

6'-

Lf&lt;T'" 't_ . .". , f--:

1~~'1"""':"

c"'1:'

J
,.........

:.Lt "..A li ",,_~..A--. ~rY'ù
)~G/~. LM. J,
:J' &lt;flAL~~ /V--Mf;,·t~1; t~
/~ l j . ~&amp;.- bV'- /~ ~,;,d.
.vi-~~ {(!AA....,#1
L'
.
V
~ ~ ~ ~ C~ , Ct: lJSL-. [/~r-C;' L/c-J

I

('(. f,

!J,

CoV'

f.,.. ,( ~ d:......t i.I ,/"'7 ~ l'~ 7.... a" , [) ~ &lt;4....,.,
~ fil. ~ 9 ,,1-I"O:z.. 7 &lt;9-&lt; ~1&gt;FU..- ~ .. ~~
~
y-&lt;!..

tÎ7(/~

r

",~ (~: ~ cf".~~ &lt;Il

'i)~ ,.,;."L.~&lt;., 6-~

fù.)~

~~

1"..-t:-..

'O~~.~. for~ 6v-t--

~_'flivvA. f" '-'7 ~"""","",,..k

1J 01

w-1

C/- 1

6, ~

(,&lt;~./l..-&lt;- ~ c; j..u-IJ'....J, ~ (~'
&lt;.1
û

d
l

•

~

L lu.r '

J

r

,
{.Lu Û-J

•

&lt;--ùt.
1

Lô:.

p'

(~

.
,

,(~.-.: f l'''';I'~' ,,,' ~

~ ..1 "....-Ir"";' t-v-k. ,~. -'"~
r';( f': Pb"'M&lt;. ~ . ....--~ r~ &amp;.

o

J

1

"

UV'-

-1

i,.-.A ~ l- b"d~/\ r ~ f;?t . ~ t~
~..tta ~~ /CA'r'- 'J./~i~dl~,
V'V'

lJ ~tL.

�,,1

J {1

.

.,
tA

l

o

11 &lt;Tt li"&lt;-&gt;

vv le J

"fc,.. '
!J.. '.

&lt; ' - - crIA.

J(

&lt;\. .

uo-L...4..

l

H . """"' ...

.&gt;

&lt;

(O-. N,? ,

~.l J&lt;""'"

V\. )-&lt;'h

~ UN .~~,
&lt;)

J

1

{t"!;

V

L

~

:LI

f

(.",

k

l

V

~

...... '1 •

,

~UA.,tfl.. ,,~. ~........' c..:.

:'~ bll~a..( . .t, .&lt;h_~.,.,.....-

~W&lt; ~V'-1A-7-44· ~""- / /~

r

v-v--.J

f-«- ~~ ~&lt;.&lt;~

Iv- ï~1~.:&gt;""V\ J ~ 'j)Jv~-1
~.,...' c.o..",-~ (.c..n~ l ( / - '
l'~&lt;J~ ~~~ ~u..bZ-V'-"--&lt;A-t...'~~
PiA

/~"t~/k&lt;-&lt;-vf. /W . c&gt;-&lt;-- .,rV-.Jy.l. t'~
t
)
J ~t1~;' ~ (lU (~,K-l , d ~'* - 1'..... ( ("~ov..
l.Jl. 1t ..rI. . . ~ J, l (. ~ L:''''' lk
~
" th,.&lt;...

.r- ..... ,)

~
• /

J:?...

&gt;

"":7
~

( 1 o-t"'&lt;fI

/'

I~'(v,/.~~,

"l,

v

--......

---

.. )

-----

__

-

.--J

1
•

�,

,

r

/~'Ju.4 .e~ C&lt;TJ,&amp; rtz. 7IA('M&lt;a.

e~ fu:-l~ ck~

ni

fr

L 4","e

:,.,.", -

6~

~~-CJù, 3 &lt;?&gt;-t""":'

t1e!h~/eu {}'&gt;4~lb.Id~~

•

J iD'-

C&gt;St _

r

c'1 (,~n4~l#, {.~ ~ ..~

�1

•

�1
l·{.~ &lt;

"

,)Jt~f

{',«

«-V'-

IJ" cf

~f A

~~

Ir:

0e ti{,..crJl'
tI

"

{Cf."..{;1 ~

,1'

V 'Y

" J

PAl ...clJ

... g..~~

,/~IJ~
./

l~ '~

tUJ 1'

\ e. t.&lt;.
{.t- ....

f7

..

o. .....

t ~.

ri

cOe ~

J.)"""~ '

~

{/.Il til

tf&lt; (.

~f?-_('L.

t ..

il,p.. :"'ft,&lt;t. .•

~ c /-'f.

~ IbK1

,

h, 6~~f)&lt;T&gt;I~

II

,

Ge/N f ed
r t;(kIII

�~ y~l:.w /~6rp-He~&lt;'f?
)

~~~

(~è~fcuA h?~~r CAuU.~/v

1

v

�7
-;

C,é e/kfi&lt;~ ~"-'
J:-laWR4UH

.....uU J

';)Jr:-

V Il.

(; ~f;.frJ-- ~
(~J~'

vllI

�1

-{

G t»Ji-(vaA- /r~~/:'~ ~ fl~
1

.~

�1)

XlI .

é-/"~
1ç..j .

r'W:
~r

'1!-:

/V"(/'

6u~!&lt;nM 1~~.k,

•

A

~ ~(J
J

·

~ ~;",~ t:&lt;~.~

r

l6f:-$./i~

-,

'"

LelJ,!ud1- ~r&lt;G

«v41/

,

(Jl~/~~

.x

1 LI,

'.

.

�)

c~ er1.i~ ;:;r~ .... /"

.' Il;;-Jr

~ )~J
;X. 1.

1

v.

G7&lt;fl.~rL"('\..J- f-tue-t-d:;! A~ -:t L ~~1f; rc~~./jIl...&gt; J~"''''-~I.J..&lt;J r.J~

_

.

xv

��'7

--j-,

~oAfecA-~~ ~0~

i/hr Jq~EA-J .
y-

VI

v"

�' /

kIX

�,

1

�(j ~;'JiA·cc .. "'" ~r~ ~ J i~-I
1~{",~.

e9-R-..&gt;

..

CL?

rA/;l, '11: ~dlif;.....

r"- ~7"'~

kh .. ~ .. ~ 1~0&lt;A t;::;IJ:t!k. CA~' cl ~ ~
~f-~ Lv.. C~ ~ c:.. lA-~ JJ..sL ;p~~

~1 ~Œzrerl-: J~J~~
~ v~. 9~~
" i~yJZ;'

J..c-J~O-o/

f-':""c..O.e4r

Ût.1'l.,.

~~

~ {68'6'.

/l~ d~

'Çj~«VI- fl("'-&lt;hL

l

{/f1 . ~

c ~,-.~

11

0

él6'

L

~

V'-,

a?t4l&lt;siv,

1~/VO-:&lt;~

,L;Td/)o...(~~~ ~~ ~
L'~ ~

{"--1~ 6~

&lt;L, 'r

v." "50;

C, '(.

f

~ j.AT,;&lt;]t: .J-.. l~/~ ~ ~

.JO)

7~~fft~rc . . tl·Œ ,~U,r c//~~
J/lA.e.~

d.JZ-- J..L.I~ e,I

1-v-~(~~

r

&lt;..Jt.d~ éJc.owJ~·.....:,~

,":' &amp;-6~r1ï:i ~ ~~

# a84
~ &lt;j)u-v.~
_T{'l.~JC

"'-

~

C!j,,-,,-'eX ~
1

/

......jf-

~

1"~~+
r~ ~~--. .9-&lt;i,~Zty~CJJ-r ~
~litZ1l. Û-J'~ r~
-d~ ~O~

rr.

ç~;v~.c(-~/&lt;4'1.~~~ ! ~fJt-,~

iz.-, .~~~ e{ ~r;.,.c.th (~~c;q~~ C:-~t!~~

~~~ t-'1L'cf-Uz- (~'ï
,{,16~. ~~~~~dc1 ~-f.lZ..J
td 6e...t:" J.&lt;, t.-..~. 1
/
0

�(~ (~41;;'C~A foe!~ ~
(j t~' i ~&amp;~.t. J~'.,.A
,«. 1.

(1

'6

�.
•

,
1

-

- --

�f}&gt;/fr/~ ~­

~ r"""":' ~t""
1""5;

~ 4-, ~-'t,-..,

,h'.'

~ ~

r

r",.J; ~ r;.,~ f...r:~

pt f6·

9-&lt;-

~~?' ~A~\ f~~/?-~

~ •.,.;"

u-""

r

'd~';'U--- 3&lt;4r

.'

i"..

/I~ ~

~ tit.. L/11

8do.~

r"""

,~ ~ ~

0..,9-&lt;-&gt; /

g0&amp; /;l~ 1k1~
~

'lie-,

&amp;-'/

~ ,611

~/IP- ,..f~~~

(}Al,..JI
G~~ .~cak .

,~1

~

•

"dA/

j)..z..-

.

uJ~ &lt;if. 6vlif~ ~ ~ ~ ~
&gt;

r~'

ef'"

r

tJu

d~ ',) ~ """'/

tfP-J ~ t'AV &gt;--;
~I r

rfI-u c--6(...,
q:..f).t"c ij&amp;v--

/~
,~ •
. . . g~ "'- ;'~L~a.z&gt; ,.....AreP-./~

S.;&gt;J

.,;A- u';";

(~~. If ~ ,--. t~·, ;' I-,.J

f)e...,(j~.~. ~
J#t... ~ &amp;- )

of

~ _tp.,J

};.......A-

~

d

(6r,

.........,..

...c..

tf'.

) J- / r:;...

~1&lt;-'. d-~~WfV~'~

,.- .~ .J"~

,

j.. kit' Jl.z-

~

•
1

��3J

t;. t'1f1' €.-~
~cfKtrl" J
V
2)04

e'YV'

4W

JI

po .

~'~~VJ
~
~
L)!
! f ; ..... .)
/

-V'~.fj"ù~ fl;~~

6~4&gt;/WJf Î~' ~... V;'~
t~~. 5)'~ .

•

•
1

�, "")

e?1.!...n

(

J

(T

1rs

1

1

/~ w;;;;,
9-co.. I~~

, '

t/-c C ct: "- ~
. ,(1, _ •

~

0'
fAJl... t:/ ~'"vJ
/

r--'/....--.v&gt;- ~ ~

cet5tJl ~ ~d

CA..../

~~

~?~~~~ ~i~ 7r'~
~ ~~q"~r~L4J~'~

;/

~
[J-

,t,d

90~

t.. fM.

9-u

.

~~~r

~. ~ . ~/À.·t:'o.~

v/i~ ,Jt.0:-d-~

r5~~

t. «:.

l'1

j

}a.J.

j

~

{/l4Jl.·

L-(~-l.u
~
t

1

Jo

•

".J

..... ~4

\..

c/ ;;"'- {,/ 2:.v1 ~ ~

u ...1t:

J,&lt;.

~~ hl.d/-.

•

Il_A(/,L

,

~~
('

1

,:( e'yf- o-~ ~

r

'z:~if/n.. \~'/ -fIA ~ ... ~~/ P~~lJ v!é ,,/.e.&lt;A..v-O-&gt;
'la.
/ ....
,1
'"
pl1/,
Il
~

flé...
t.l

v-/

}

t..

f

(/l'&lt;-'

.

(L;7

1 t-,1~-

r /

.!L~

r

U,

~~ --:..~ /

.9.e.4.lJ-1~ ~L ;RAf O'~ /,A.u./I J
~ ff.--..-vrl lk1.e--;dzf

fl~r(.. ~~

,'-4:: (

(;~/fl&lt;!.A"f

;;Jl.~'G7 p/~.,t [4,

{t

)..~-.-...1

1'-"-

tJ....., 'k......

uz. f

~_-:&gt;

IUZC.~ L_rt~

. ;}", L.&lt;4Z~~&gt;

... ~ ,

(~.-.- , ~ 6~~.~;-r""';----' ~&amp;-""""'
~ ) a-A- f?v... ~ ~ ~~~c •• &amp;v-

~1~ R~ ~~~~~~. ~ ./~Z/7

(r

~~

~~.

.

-

Cz--! ~Ç1..-/

c9-e-L-. k

~~'

t!.rA...~~~ , c:.-~ A~J~#"""""/~
~

L '~~

aJ /z...7~ Jùz...-, r:r~

cnI~~ 6-, )x.c~
,

~.~

(,..,(7

f.v..- t~·
~

C"L'crt-A-/

Jik-,
•

1

[Ô/do

~.

L~ /;V.I

."

~f~t~~~

~ (,~

.,9L--

~~ -

�ryï

-fY- jbr~ dflu~ d~

r

ôf-

C~~,~

~~ 1~ c;." ~ ~

/).st ,CIL-&gt;

~~.....,
~~~
r'-' ~ ~.,

49. ~ 1'7 &lt;:;' d~ J~ ~
~&lt;2Y~'~ 7~

&amp;tp~~~~

1../;e.J y..-~-

.k

aV=~~ 9:. :~

17·

~ 'Tf: /5eAc!-'V"-f ré-r~~

~C6~

~ g~~ ~~~ ~

~ J'~~ v~~ __ ~ _

Jb', o

r -

~..,_.-;,." ~~ ~ ~
'';'/~tr&lt;J ~ ~~~ ~~~

t- ~~ rf.'«s..., k

&lt;$ 0

~ ~:..,.

~r /'fcJ.~ d~ .~' ~

.

~@~~~ /~ //~~ ~

//r~Uù ~/~~ ~ ô~~
~""1fY ..............
'
~r'
~~

r

~'~ ~

~.J-r.,..

$).br

4-~~ .

~

(

g

eA~"
CP,J.

J•

~
-

~

ft. ~ ~ffi&gt;'.J': ~ ~
~_.!
/
~
!l'' ~ /''~I/,
Ofl/t-A~ uz... ,,:? 7 ' cd/ c. 0 r ,
f!;J.~ fL..~"lf. ~.

1/;

/,

b

.

•

.

"""

v4-'

Q _ J.

/1'

,
•

,

,
•
l

··

1

�Ljo
a..~ ~ ~

,zr"-

~

~ 3-sz-.~~

_

6~~ /v--J~
/f'

j,L

fl/ftE ~ ~~

:J~-

~:

~ ~ ~~,
~ {t;k (pt ~
f

tA)

•

::?

)

crll- 7

#-{/L ~,~.

J}&lt;~

•

c.cf-. (j vi l;; At:- "'1

&amp;;

~J~

r

rVJL- t'u. d. 6&gt; -, ~ ~.~

d~ (~~r,-,

&amp;, i/?,~.'-I

ttdJv-;41~'&amp;4

,&lt;'dt ~~

'

~

~~ ~~ r~

~r/t1·~ Ar~t/~~

I;LÀ".:)

I r &lt;J~_

~~~ ~r"""

fi

eR- "r'~

~~ {p ~~

.
v-&lt;-JL&gt;

;:x-

~

~ ~~
~ ;1&lt;17 ...-"
,

r'

/,

~ ~'k~- _/v--rJÙz4 Û~1 ~ '"
~
t.;""J 6M
. il ~ 6'7~ ~'~~l

J-er/ê.7"-7

J.er~ ~?'-iéf, h

/1.. ........;

tJV'-

,} -

~

f~l:;;J

t~~/uJ- 7-~ ~ ~,

~k.J

•

-d~ r~ ~~ dt ;h~~ r~
(r~~ ~.,L ~»l~

3-tr
r:

Q.M / ;:·-rf-..,

"'~ jt,~ .

/cnJf- ~r; ~

~rŒ.;G.l~2

&amp;-f;

~

&amp;.. 'J/..

g' .

"':Y'.

~~d~. ~d-~~/

G~1.-k. ~ ~~
(} ~i....vl 1J0 6/)~

'5 l,

•

p'i;"';

•
••
•
•
l

�~/

1

:5J&amp;f/0A'~

d.«.-

~

-LV

/~ ~~ U~ ç..~

'A'&gt;~

ue~
(&amp;71.

~

d'
Atc: !J.4 ft.A ~ ~ C:~d,----...
G9-~ c-~, ~ ~ rt..·~ s-......~

f)-e-1

1

~ ~ ~ ~4· =----~~ (0, ,~~
[lire ;ry' ~ ~ /~'/,~ ~ ~c..I
r r;.f~'~~')~ ~.~~ ~w
r---~ 0'· '" ~ 7~' /~ t!k ~~"
#-

.
... 1-

~ ~rc--./·

~c'~1!~)
&gt;

P t/î..

j Î .

&lt;tf-.

lTV-1

('-'*f~ /d.:....~

-y.,k.'-t

~ ~~ . eA- ~~,;..... ~=w

~ zfv-.&lt; "~-'L,/ .~~ k.~ ~~Cv,~
~Jcrv-

~".~.

"

ik~ _6......,..,

;:~ A

'r
~ ~ .J
\

~tY...-c.~-"""-C,,:........
.. '.so--"

r

d-rf ét..:.

~ ~

f}c.ec4~" t.. ~ &lt;ff~ "'-'...d:J&gt;~ ~

~

...~r

J-l&lt;

..t.7&gt;~ r

/kz~d~/'~~

({u-ll. ~
t..

Mt

~"k.IZ..f ~ ~ ~

r

Gd-

'11-

/~ r;:..:.... .c-&lt;"':..
(:.....~ If"";&amp;' l#f~_..,

&amp;-tA.

.q-

~ 1~ c/~. 6.n.~" ""

[k4.~

«Ll 'T

/.

~7~' jk.~.
j7

,

d'J I. &lt;§-..

·~ r'"l 'f~ ~tA t-~

~)Cuv..p...~· ~. ~ .
" ./JI

(/v~

0'

G7~,/c-A-~ ~~/

&lt;Jl.~

LU

L

~

l'.:? cIkf',....,
v

f
5. ~ _
T"'-V ~ ~~

1 .

~

,

�/c..Jt-1ku~ J

e. t.c./l;{ ..

~

7.,." .... ~ .f......~.!kr

~ r"":" ~ ttdLc?~ r~"Jr ~o, ~
f).dh'Ctl. --'

6. l

1~11.JVt lb 7' tAj~ M 6e-t--,

d

dt

(1u-h 1/~

~~.

t/~!/UA- ~r~ ~ r

oa

,

G)).". ~. ~v-t' &amp;-

17

"

6.~fcn-vt r

GA. / iflA.4 '7.

,t,

p..!,.d; . k&lt;ù

~

1~
U

v~· ~ .

r~ 7'-;''/~ â~

~ k~

~ 'v-- J L&lt;I-"1

G,~T~

/ùz-d,-.~ Jl&lt; ~ ~ ~ J ~ &amp;.. ~.~

fi

~ ~r~ &amp;f1\:~ ~~&lt;'4.-/V"'~

I Ô."

~~~ c~ r' ~~ ~~ ~~

"'7 /~~.
~ '~Ik-/V\.A. ~J-~ ;) ~

~

(,

1

c.A-~~

1)~~ ~

1

~

;/lJ-~ LJf- ~.

Le, "

ô~6z-., ~

f/uh-r

lu..
,

y.A

tr-' J~_

.,

.
,
•
i

,

�dZ)t-VJ I~ ~, J~ ~~
1~1 ':~.ru; tv- /1-- ~~
~(~ ~

v..&lt;r"=

&amp;- ~. fo~.

, 6 (.

d-

}!:t 0~'o~-,~~ ~~~

~ 7~ ~f!~~ /V'- 0;P- ~W-,
~ -ditliv- a/J,'~ r~ 7~Uu ~ c/~&lt;y(
//lI

~;r~

&amp;-U~- I~

~ ~ rt..~.~.~,
,,&amp;-.rt

f'~·~rl r

.,

tv$....j~.r~ ,8....&amp;..~~~,

~~ ~/~ »&lt;~.~ ~J'~
(cI' (. t·ï ~; d~ :TlA-"ckMn-vc.... . ~ ) ~
1~'

'"
{/!l .

(;J---"f~ ~ ~

,

&gt;;: v.o~ ~. ~ F. ~~

1

••

60

h~· 'lf. lYJî/~ ~~ lit, r~

ru~ ~ ~~rdl~ I~~­
~~
~ ~. ~t-- jl.vrk-~
.....-----~
~
t/~~~~~~ ~

r~

c:

lh--

f'~'~ ,

~

~

4~ tp(~. ~ ~ 6e.at. ~r"JU· ~ yLo-J._J 1Jv,-c.1ie.t

~~I'~ck6~. 6~1:-:A-J /~~~7.

feA-

f'~ /~f~~ [j...J--~ ~ ~ (l'~t;ê~

~ ~ ~

fe".

vipr-iJ

...

~

'Ju..-kcw..

fi.- ~

d--

~

~tA'~ ~'lA1 J~

u-TA.

•

,('"

�· b,),

,-

�(fLAff~

ry.~ ~

,

~r~·~~/~~~

fJ- 6~'7

-0 ,

�~I

�Il//;:

lA/}

t:'~J ('/1r~ I/'&lt;:'"..-J.À

j~ Jk~ ~ G~c.c.k-

f.-",,&lt;ft-'

~ "'-: ~~ r:)cJO-r--*

6~~ .~&amp;. 6~
8-e~

cr 1~

J.-.t- ./.vJt-

~

~ ' te~",~

J-bfr~

~ ~~

-.......--./""~
éX-,....

V"'\.~

~ ~

~

r~ 4Jr-~r;;n~ ~~~

ryr~·~~~G. ~~ ~

~r-'&lt;h

""'-' d~~ -

r"i"-'

r--- ~

~ ~C-.lùt" /~~~~ ' 8.vt..'~ ~l/
,t,,,-, ~:t""'" d~. ~c4-...;:____ ~~

r

~~.

�f'J

0(( Af~ Aç~- O--~

~61t~

�/;
(,,: yt.f~ ~r
~d1~,

)Je1

,

~

l1N'......."~.
"" h-

,~
Co-,fA-

. / 1.
''"\
OVJ.'Iz..l'fAR.;&gt; CI ~

cR.Q:o..

r~v~ (~ ~

'1:'"

.
~
~ Ûl.,

'" r"':" ~

6./~ ~ Z~ q;~ '~.

~~/...-&lt;----- ~.to.-. r~'~ Fù·~_

(/Z1Z7' ~

"

"-SZ &amp;-l

~,~

&lt;TV'

~&lt;-&lt;-~

d

C ...

~~~ ~1
\

&lt;. )-1.A.

~ ~ ~.t;~ &amp;U-&lt;-~

f?~.7f7._.~i:-tI, 1~J~''1 tQ~oJ."'-v" ~
0_

V,Pr

yV'"&lt;/"

{/

. .6~~-4: h-r

l

-

-

{;"7~{1 ~

/~ ~#tp 1fkr~ ~~'- ~~
~ ~.~:rv...~~", ~ ~~~~

r:
r

~

"S,

~~ 6u tM~~ ~~I( ~

17r"

1·

~ J~~ ~~

0.1,..At!V1ft-1

1ft'.

lfUJ/

" :".,A- ~

fl;'v1~.

cr-

t/~ ({~ J:L-. ...

~

~~~!J-e ~

~~ ~~~,~~'~

r'v--r' ~ ~&lt;:4~,

U{~t~

# .

~~ Gu,~ l~

~~.

~"t~,rf;,/.·~ ~~

'~6cft"·

'ô.7~ ·

A

é~V.

lb11

��')

.

r

. _'"

.,b;:&lt;"..L'(2, , &lt;Y~ 1f, l ,c:/J7/~
/~~
.ge...-B-1-·j 'Vf#A(.;L) Pr.2.k~)
.~~ ~ ~
&lt;

? .

Il ~~

l-

~I

(f ~ (.).

(p~

f

(flffir

fi ~ &amp;, ;"0."""1 , ./kj~~,
8--er.-&lt; J~

t~(él

.

I~~~ JytÔZn.-"",-, ~

~' ~c.rf /fv. ~ , ~

'!~i c\4:..~~ ~ ~ ~~ c1 vr&amp;'~ .E&lt;~~
1
J:u 5- ~~ U,/~, v .. ~. 'i'~.

J...... .

•

�,

.

�(&gt;ï
"î

~~'f~~~~
:lt~/

c,t.~~ ~e.

)

-yr
'-;{ ,)

'jq

7#1-

ïJ-'

���Al~
~ v' &lt;.ru.-l tr,
1

)

t!&lt;.

L"

~j
~,.-1.A-.)
l)

1tA-:7 .
t.,-

,

--t~
O~,
f,
li

lMJ '

Cr") LA. LO

~
1
fJ-'
i Ô() 0.

~
' ::&gt;.;&gt;?

&lt;t '1 ~....v-t.A1

4..JttLvJf-- ,

I~&amp;.~J:"

l

(Jo

1.

JJJ-

V'-CA-\.)'

/

l 6 Lt).

c

t

1. cl .

Y""'"7

"".;)-"../.

117·

'- ............

'IV-ùw dQJ(~Û"J. "",i; (k-: G:,,,.

.
J

.

""\.,LI

8-e((fVV'-/lZ1. J~{;~

t'.,,,.;t., IdM
~iJ ~ . ~ ~ I? v-i.o~·

{/11~

(u

G&lt;....... .... J

.".r
[~ J~ 7""",r, fj:~~

ï..-)' .--ft ~bI.
{)-R4

l?....

dM #" ...... ~ t~""-'

(j&lt;r'Ar'

(c,

~( ~,..~(.. f -1'. . &lt;"'&lt;"'-' U 1 .... hl..~t1

'r..:...

vv-v-J

1/']6.

'6'~!l~ f~ ~~--'

Q....J L.

/~~ ~
..

1ù

v tl .-/ .
I

,_, •

0'

/';H

~ -~

~~b-;'

,

h~
V'-'-&lt;A.~ ~~ t;i ~

~/ C,rLAJ" ~,

()..tf:i-1

') ~ r,..Ju....jl-

~ 1'-"'-' û..- r ~ ~ .......J&amp;., eA-

/

~~

l)

'

"

. J
~

.(

c..

1

~ ~'lVJU ~
0

~

f/A,

,,~~~.

1 ... .
~

vVI~ f1CV'C-

/
r.
- r'2fJ
lY-.. . 0~n.~vw...

~r;:r:tJ-v....-.
,1',
'//o/::

r

, ~t ( aL..

"

~t.~(9....J
t?'-,~(C.'
i

(Z.

:

.&lt;.

"

tMl

~~- ~

~
JU:. t l"....eJ,

v-

,

~•

1

�/7

Q_J
~ MrfuA-/7~

()1 .

tA-.

~ ~'1~ ~~.
ft

lu~.

-

-~

--

�1

&lt;t

�•

1 ~;',

.

J-/~r. rI- ~~. ~ --j'

.

~~'JL'~. /~~.
éJ, J~ ~.~
.
~'f ~! r t",. ~ ~ ï"-"'I'. .~

: lY

"

,

. [...

~~
~

6,

//'fa;.;

~~ ~ é ~."""
~~

.

~·~lc ~v~.

CL.

/.....;t.,

~~

/l'~. /7UL~

j}J#. r~--''-1.r "'7-" J..L~.
6~ p.~ ~r

'7fiuJ...:c,

/
/1
ocrU.~

t/ ,...-J ~

..

~.,--t:.-l

~

~•

j)-lA~~ ~ ~ 6~. cr'l'L Û ~J- ,,9-&lt;.

œb;

~.~ Gv(t~~

~ /1

r '

-) ~
1.

' 6;1

, ({cv Af uJt-

[,6 7?-

�-,

'U vhi;~{j.!f- )~/~

t/~-Y ~~.

r'-Y:

~ûllû..

,

vJ-v

-+f\

l.f"U1

(lb.

VL

t/Zl.~ ,,~

tfi/I~ ~~

.-

Il

0

a.;tk7~ 't~0 ~.~~

. ;rJv'"'~!,!Jfkc-~~ ~ /~~ ~

/~;'~j-'~ ~r-~'~ ~r
~

e.

~

&gt;0 ~ . J f:,.... .JI-y-··..r7 ~

~
-/

v-:.

I~

tAA'

QI

•

p4.v~~

~
' - - r-

~~~C~ /~~ ~

~I

'frr.

~

.

~~

~~

C/

L-IA'~

~~ . I~ ' °(67 7 .

t/i~7~ ' ~. q;~~-/~.le-.,
{;:~

/If 1.

G7A'f(~T
{1 j-. .

,:JIM ;.,....,. 1"-" v ~. ~
~J 1/. ~
;nrcr.7Y ~ crt;p.I~

~

1

l
;:--

.
.

u.&gt;

(/pl

~_

Ilv-v-Jr ~ ~r

~~

J.-I""';:7;..,,1~

03'

rI&amp;.

�','

.

)J
1;/

o

r

il-

Vi- T

t

I !]I'-&lt;G
.L .

?k 0(. rv{

JLIA17"

1'1 _

~

J~ ~'

( 6 17

C/

(jre-

~h
I
,

7

,k~ 7V-1'~ ·

,

~ ;r-/ ~
1 1J

t:Ct

JA&lt;-

~

~ (~

�.

g ~

16'

/
~

L~J. d P/:w..~.J-, -~ &lt;-.~ ~~~ ~
~uu ~~~~~~r 6~~~/Uî/l~

6

tY1

~fWYh.~

oJ~ tX-t~.~ .fk.....;

_IM--~ 1.3&gt;-&gt;~--'

~~

u -;..., Un

~.~.~. ~c..~ 4.~ ~;n'âZi;,

f~

.q--~

_ f.« tr_diA'~r t-~ ~~

.r

&amp;4 '

&amp;-~ ~ r~

r'.,:q

Ibr~· d /f~. ~.
~~
~~~ (Inr-vr ~~. ~k ~t~~, ~
6~~' ~~ Jk.~?J ,~/u-&lt;htk..
/~::- &amp;~.

,tu

t'/'

~J,.~

"JA7 kt

~~ tv'~'~ .~tufu~ r~

hv-r-"
li

r- avr
vf!V!

i,,,, aL; ~~
t!-77'

v

l-r

•

~ ~ t""

1~' rd.- ~

eeAif~ ~~

~ tJu..- ~~
, .

('7

/&gt;.A.Jl-./~ ~.~
.

':V-

,cAA-~.

r

ZiYe~

1

(f

j

f
,"

1

&lt;..4..

1

. .
, 1

Y

1

1

K

t.

l

t

•

�.,

ï
(

1

l

.

lA.!

-{

,
.. c

•
1L

S,

J

!~/~'
[/~lA-.I7~~ t
1

L I,
(

(-

/
.

/vi (
1

U"\JI

~
1

cr

'f
f

,

•

1

�&lt;)

CI

;2.1

(' ~ 1;)

)/

�c.'t-

/

ft.

~

v.C (

/' '
(.,c

~

;

..

..-.d- _~~-:.oz.'t-'-fJ- ~

to. vv

,

t...

J

Ce ( ",' ~

~. '}-~/'~
t9....-.- ~~~{ /~J

. ..
&lt;{l.e.// ~ foA·

\~.J
.

e

.

�1))

( Î

1
.
~1~&amp;

f
Cl «JJI...

(

l

/

c

t-&lt;-&lt;'

~')I t'ct.

P4.

iL:...

"l"
., è l "

1

~

(

Ce",,-vf

'c V'-f

~.J

&amp;

••

'"'-

v-o.~T.

YI.

.J

)

,

r
(tA.

,

1

l , &lt;~, .Y'
1

~

A-

1 •

1

•

(

..
~J

,.

1-"""1
l'

•

J

..

~.r
1

1

lv +

T

•

'" li ,,, "

,.

1

l

,

"

,
"

r

J~

.. }-

t

•

�c1t
1.

1
,

f
1

l ,
(

p,&amp;

/

'Ti ~.(. --

l
r

~cb,'~

11-1-//

'U47~

-1

...

(/U-)

•

. ....

,

/

f

C{.,
,
(Ot/

..J

c/~-

•

,

/

(. ~ &lt;j,

t

P"I'" ~ .

1
l

,

#'

~(.-t.,,- /~ 7~1-,

~K ),'(,.c JI'-'-

l

r

c

(

,

1

~ ·c--t...' -- •

(' ~

~:(. 7MA.~,",-

1 1

't

~I ~~&amp;

) .$ CI.

r--;

~ ~

?: r-&lt;/'t-

~~~:::~::: .. ~':'~:::~~
,

•

(

1
1

J

,

(

.

c

,

"Ou J. ~!Ir,
It , - ,

jwt }

r".......

r /

c- d~7.

,CJ..e 1

u.,

t.. :~. ,:t...~
,

OC?.., ~ ~

(~I V1,&gt;vt,

V"Y\.

, t,.h'6

.. {.

(

fi'

V -, '

v~--I-t:'.....".

t"

?,

J.P1

~. 6të;,

.1

~k- .J.tl- ~/ ' CR, ~;' ....-c.'

~ ~ ~t
Q

,,",e

, [ , .

. -..,

~~

.
l'V'-'\..,,,,,,,,,

1~

*,

)~.. A

/1 ,

/

rj(r'

yVI.~:1l

..,.JC

/11 ,

"
~ p.c~

(~
•

�l

\
J &lt;"

l

l
l

(

r~~" ~'&lt;

'-'

1'

,..

/ cr

)1 "

, JU' ~e fie 1

'.

"Vt1f cu"

f

( cr'

l',

(

)
,

&lt;.

f

('/{/JI'/:.

(

0

..

?j

1f.,

l"'"'.......... 1

['

vt.'

dR-'
,

("lA.

&lt;II.

'1

l

v-EL~vl

'iJ-cJ

Il

S
( l

.

•

1

c~ l

c

l

"th

1

,

ro~,

i "'~ f

t

1
• L

,

..

1 1'''''V(·~4.'("1
,

n

1

L

( «

{

L. ,. F '

."

.e

J

t ...

1

((lI

(

/ 0,

Il

l,
'\. \

1
, '1.. ,.l.

j

J' , / c, .....

l'

~

4.

"40.

c::......

,

(

l

,

,

~

,,~

,

..... tf .

.,

t'!/I."'~

,

ce,

~.

t
(;er

.

(

/vv-'

Y"' C '

! .. ), tG,
•

&lt;

1

1

r.·

,

. .
." ( u- ....

)

1) ) ,

o 1

/t.rY
c r"'- 1

&lt;/ l ,

1

1
•
tI.. ~(I.}

{

• c&lt;

,
t

(

,

..

"
t
CI

,
J1!.
/

j

y

( fi .....'J
'1.

1

,
\

1 ("0()

(

.

•
(

t(,

(

(

.

�1

CI (

,
.,..

,

,

«

,/

I~
f,

CA c.:

1

&lt;. r

r ''le (

~

,

~,

.. '

(

~,

U:

&lt;'(

(t;&gt;

fT

,

,

•

.

LJl.J

~(,- '(

.

(

,

!
~l

,

(.,?--

0'

,

1

t

,

o •

&lt; t:

,1

{

(5 t' t. A/ "
1 .)

CAJo-

)

('

1

....

~1

_ l

(

(

l

L

(

,

1

,

1

(

tlf-t r

tri,

)

{~7A.~"-.1

.J

t

7

1-

cr h

,
&lt;~

.

11°/

f; .,...-v-",•.h

,

lJ

C

-c:

I ','

Sy

,

IY

""«'

vv-,

«;X •

7""....·
~ 1 v .. ~ .

&lt;

~ .{&lt;n"

~

( ,......

1 l)- -\ (-u-v-v-I

1

c

1

1~1.."v
c

,. .....

"

..

,-t (

/1
t-

~~.

•

(
&lt; ~

r

vJ&lt;.

1•

,;&gt;- C

l"

(~

r----.-----

c-&lt;-

1

1

1J .. 6-1oA.

IV!' ~

(.

(

(J'. t

{

--/

.{.}

. .f!

(If

y

~

•

f

(Q-

1

1 ~/

&lt;f.

/

1 ('T

)

,°&lt;:'4

,

,

~l
1

ft ... X

r,

:::.=_

,
,

l/l

-1

1

1

&lt;

J{'wK(Od .l

(Z

j&lt;

{

(

j

,

.(

il .,....,.

1

, ....
J

1

.,. 1

l'C-

l

..

1

L

,

ft

f

-

jP')&lt;

(

1

l

,

fI-

•

•

...

0'"

.
(

�/ 0 :&gt;
( c'" )

•

1
... .0-

~

LI

c

" (

1 ( .)

,
&lt;

) l ( J

(ge 1

•

&lt;

..

&lt;

l

(

'

f

a

&lt;

f t

&lt;

1

l'\.

)

j

J
lu

(

'J

,"'Jo(

• ..

~v
~ l'

t

1

(

•

"

r,...1
(

lr"'~

(

,

,

, 1

1

f

.
~ 1

"

~ ..

1

..-..c'

,

•

c

&lt;

)

(

t

&lt;

( t.

L

r

•

&lt;

t

!

,

•

f...1

r

1

&lt;

u-'

&lt;

1
Il c

, &lt; ,

,

(

J

L~

1

1
f

l "
f

l

~&lt;

\

c

;

)

(1

t

• ft

(

•
)

1

&lt;

f
(v(

1

l

1"

'1 .)
•

1

Il •

, " / II...C."'L ')

(

&lt;

'l,

t

,
(
1

(~I

T

,1&lt;.--

0......: ,

~

(

Ff'
(~ , ' " J

0.1

,

.( t

."

J

•

1
tI

.

{t.

~ ,{~J

(

1

,..'

,

(

1

,

u.tl

,

0:

~

'VI

Il

,

•

1

1/
(

•

• l

1
f

.rI,

(

1

�f

&amp;

~

,

lï

(

,

1

/

l

1

v

(

V"

v

pL,,-

~

fl"'"

{I..I(10.

tlc. 1.

l.

v-.J

/ Y/,
l

(r ù

,

J

(

)

~')-

cr

""

, ..

,
1

r7
&lt;L

J
J-

~

&lt; r .. ,

)

~""A

'/l~"" 'r' ,t
J ~7s

ff

,

,
f

( .(

I~ { ~

(

f ~ /-v.- fv.. r c~ ~
/' ..r~~ ~ ft!. l!' "'&gt;""~ ?~~ . ;'~ t!~ ~'&lt;tfq'
/
_~ d~ &gt;t [l&lt;. -, 'rd'~ lC, tJ""~' ""&lt;--1 .
l
, d {..,
6'; ~, r' ,..' ~&lt; t: I&lt;.,..J. ( .. ~-~, '.'\,/", ,'( /&lt;&lt;,/,;j{&gt;" . ,~~ ) ... dM « , ', '~ " Il ...~
l'v J Il ,_A,'~ ' t&lt; .$&lt;-" /".-J .. , d~ »., . ......1 :~_ • .1- t
t&lt;t

t..~ f,..,..1 ~. ~ (~

;.t,-

...-0-&lt;-':

U-J

V' C &lt;

l

(

t

/'

t ,..

:O-l

&amp;..

?

l, 1/~
L , ,,..

,

1

.....

,

~7
ttJ

1l

/

~t&lt;~

1

,['"

~

~

..

&lt;r-

)u(~ (

&gt;-oC&amp;.

u .

&amp;.

•

.1

~(

~
e

.1,

.•

(

t fj

&lt;J

•1

. . !/,X

I

~

l' «

frl

1

(

&lt;!. .
(

~

1

"

1

&lt;

(

•

r

.

J,'

JU~ /',.""

~; "",.J,

.......JI-

r

{'''''~'

l'

1

Jo,J

j..J -

h',. ( •

&lt;lI

~ ".

il. J •

p'

Ji.",

l&lt;
{ ,.

/lM

.,'~ r

' ."

e'"

J.«~. t rf~

,.~ (~ J-..

/t1

.".''':', d

�.,

(JLt'r/
f- {

tlrtL-J

~~1 ~

~

10"--u..1

t~ 1 ~0~f cf "'~J(,I-",

~c f

[rél

ï
cl

(PLr't

I~~ (r...

(

L

.f

TL

1-

L{

t
(

9

i.

1 (

~

Ik {\ ( ., 'l

)

1&lt;

,
1

,

~7~1

&lt;'-&lt;.

cge /~~ ~

/1-t7,
v~ &lt;/1

( ,l. 1--

~&amp;of iJ-rtu-J ~C • .&gt;~.

•

&lt;,u f"v&lt;/t

t-J(L/

(Cffi

"1i(;~.,

hA.A

!Hl";"7 1tr~f,

l' &amp;;
'
ct·
ft
&lt;&gt; '" ;

rQ(

...C

A.

lA- t.«

Ir&lt;-

&amp;.1.

cT

~

{,

"t

Lv!-:

t.z

-f;r""~,

è''rr- ....... ~--.,.. ..

~~ {.... frAJ ( ftf

H&lt;A.

ç"
v--

l G1
/ • 1'&lt;....-..).

• /

f ( "J

,;

c! t •

A;(.

c;f,

•

.])1.- '\.rA &lt;1 br-" .

_./ l
C/';('

u:

,

&lt;: ......

t

,«-'

I:A. &lt;'~

,

iJY~t f 't 1-~~ "f4'~

; ."" " , , ( ,.~ ....... Il,
{&lt;ory ~ l"~(r
J_
~- Lf..,

/

"......~ i~"fk, .~-,~'"

.ci1. ''''. ~ (,'~J , fI~.~

rA-~-

~

r:C

( c,.ri,f.,..,.., ~f: ~ &amp;~ tv-.-,

r'

(

.

y ~ J&lt; ~
'-{ ( t r

,

(~

~

,-~ f ,',

h

.J,

Ar
L.&lt;.'
.,~-.........

/ " L"&lt;..
~

f 1:/ a. -'

.e.J':~ "(...o«.-"t. C..c. '1.

01(

,

.....

•
•

( Ir

�1

t
C r

0'-"-1

r '..'1

&lt;.'J)
&lt; O"~~,

7~ ,., lJ'

t
l

/

,

cJ._

L .....

ü..4- ~;~ ~ 4.

~""'11

r-~h·CJL. , ~ ('-t,'Cr~( G:
A

fl-&lt;-J . . . ~

Itr"~

'

J~!

1 1

v

r~rt&amp;.-r·

("

l J

•

/

~ t rlcJ-~1

(

~~,

~/~;.~- ~~/f~·
( ('t"

1

fi.

GuÂ

t

1 V v-u.),

(, ~ 1

•

v

{ 10'1 .

�1'1

~

I~~

.

~~-~... ~( t ~&lt;V". (WV~-, 7"',k~
1

l~ dl'"

/..

O&lt;:-l.u..

r'"
Â

rA.

6-, f:Lr "'.

tYNVi-

~. ,.é~ ",--l, 1/""('/.e./

t' 1 h
.:

H

~ "'--~

-. /""""''r' '

fi v--v~b,..,

'.« ~ ., (..., .... IC b

r--

( ~ -t

.c.

v
v

·r

'~

�/u .

1 1"3
1 ) (

l-~"U7

l 'If:/.

0

/~,

Ill. ~~~

•

�l ,

'1

, '1

1

(/c 4°ifV"" r'

,

{~ro~ /~/~~J
( ft,!

k-

c.

{il (

~

•

6 ... '"

l/l.-.r-c?

G&lt;.

r-e..-J

P,u )J

0

t'"

17

~ ~VA C~{ ~
4 Cr..

J

~

0

,~r4---.

�J ' r5

.
1 '')

1

~~
j)a~

r-'. &lt;d'. /~,.(.J

rt:Z-. ~'1

~

/Zoo ....

,9~~"

r

v{

6~~·fct.~'~. ,~~~
~, /~g.('~'. 1&amp;
L~~.··~jl7 '
kl'f.·~

~ ~2-

trIMe

'1 v.Pl~

cK -J

C~~"

.

t

-1

l (

1.1.t' ......

{~($U

t

o.7i

(f

�1 /

r:
rpv9 Ir-~
~ . .~{p:" v-L1.

r~ J~

f.-c . .' 6c".

'l'lJ

. f2~
1

( r

! "l
•

&amp;.

13
•

cJ

t:'

f'

1f.cN~.

�7 1. 1

/ 7U

L
l

,/;,'J"
t

~,

1

.

1

ï

Ôi"

,

~

&lt;

' / v&lt;

.

1

,

.. ,

t

"

~

f

LA.·

/17 U7 ~"&lt;.~~~f ~ .foz-/'~~~
/c.n--\ 7~ u" . e7-4-V&lt;. +- ~t(Z..'li..~

(}~/f .H ~ ~

,~~-;:'&lt;';~ Y'&lt;&gt;.

•

~

t

~~ ~&gt;A.1-rv~v-

Û

~7 1 lV'yv-r ,

~J (&lt;.~t~~,-&lt;-....

. ,

, lk.&lt;.

/~,

~/to;,

i

cl

0;

,/.. .;11' 7

""'..:-.)&lt;

H~ ~ 7;V--L~ y~~.,f

Cu.-;

-'

r.&gt;If..~ -k;'~ ~I$J- , j'7~_tr
t tl-.J (fJ.1 ~
,k JI 'lurir-uz.- ()Je"l~. ~ ~ ~

1

tA.

lM

r~6 t~~c~ I~~ (~

'1/l-A-A...-l

û//r&amp;-"V'~cL-1 !~ /~(Î/ft-l. )~ ~tI'JA4IA~,
-tj!:~ [~CJù_Je1 Cf...&lt;.,t. el (}-~/ ~ (,(.,..e.~ . . .J.

(~

1",,:""; ,~~

7 ""',

,
".:
7

Jl

'J

'~~~

(Je ,}'}.f ~ l'",,~ 7''''' t~ u" ~- 'J/," ~
..
(\j. 7"';-(. .. ) ."~ rtYrr1

(l

,

L c.-z k ck,

) ~f1a- '.

r,&lt;

"""' ~"T , fJ.u Il ~,..-c1"1.M.Â 1 ~

1~ r.lt

t
J)..L.

I!.,ru.-.I ~ . f

&amp;; 11..;n,.-J~fIl.

J

I}

.

~l 'k,..,

f

A.T\A--J

&lt;TV-.)

0-. &lt;7C -(,A-&lt;. Go....-B

' J

l,.(L

! ~""'I c.cn......

~«

CA. U. 4Jl..-'

~ ~. ~~'"
~V&lt;...,{ ;-e&lt;~.,vf,'L,I 'r~t'fr- / a:~. J.cAQ. )
9&lt;v..a.~... \- ~ /~ i
~ Lov- ~, f~A' 1ft-". :n l'~-J [ t ~
(2nA

c.k

1

P-}

9-e

J.v'-o(A..o~

.h.r ~~

,

(/
(

- ......'&lt;'PlA
(,'V'oU"

ft

L

1...

J

J

&amp; (. ~Qo"'~~ ~.~...:.... a.( ~ ~ .. ,... )k~ JJ~r' .:'k- IL f A~ .. lA... , ;Ut"p .&lt;kr ~1
,

'h

.~

�1'2. 3
(D

~

~l'--l l..L

• '" 1

a" c..

f1C. "''''' t,.

J II~

J • LÂ/-,

(

(

,
)

,

(;! &lt;fl

l~7:t~ ·

L

/~

~

f

.

f

Y'

(

'l

"

.

\

(r~
iL

1

)

1f.

...

lTV-I.c,.

....l

' LJ

r

J,

l'lrlT

t

J

Cc. (

...,..

, 1",
1

J

j ~&amp; J..z J l:&lt;.L ~ I~,' tk.J

.

"-

l, l '

1 if': ,-( . TI .
1

, " ,,1

•

t
(

1
Il

(

(.

•

~1' •• ,

'l'. . . )'(J~I

~

J;.

~I

,

t

~

tJ(v-..
1

1

•(

\

1.

f

L ('", \
. 1f

\..~~J.

4

(

oC.

f

~ r,èv-v

!

•

)

•

•

if'

,

)f

,

vi--J

,1.."

,

.&gt;7.

•

,

~c

r •

Il 6

f,

r

.

1

��,

v

/

�1

JI :.-' ' 1

J

t

~

l

1 ~ù:

•

•

,

�IIi

•

,

(i

/

-

Ji

V

{1 r~'(}V- f

(t"-&lt;'&lt;;1.\

il

(1
vV-(

~ Il'

�~

.A.

9-'

Î

•

?Je&gt; 1~ (,.?

ft-

rL"

(,

(;~tr(!..t~
(~Jj

ft,

V

"yR ~I

P]Lf~~~' ~tA.

l'',v-b .
t

&lt;.} :2....-

,rL&lt;/L

..

\

�f1ud;rv

r271;;Ji! dUt ~ pvVodIdLv

�)

(

A
o../)J) c lit ... } l

Cfl;\.

c'L 1,.U.e &lt;.

l ~l4 1- _

,

1

Il

J

J

t.

t'

(lA

"j'

~

(J.. lA

l1/&gt;-'"

r{9-&gt;

CI

~ cQ«"

~ 'd lZ.1 ~ '" (leA - Is: tW •

(;'') \

u je
(J..

~

"d

t,J2.{",'

~ U2-

ctJ /..'J

&amp;&amp;.'.1

c) ~ )1.~

ft''''

&lt;)cWy

6/

~l

, 5&gt;,

-

l"70.

(

;~&lt;!(&lt;&lt;

(L4 J J "~~ If ;:

',5

UV'

( &lt;1'-

. r

cJ

-

(..

CIl. , )

'- \"\/\

l /F ;tft"-

/' ~

VcJ

CH ....... .--/1

()

,

,
J.

9.)

CL") u-6

J).'"

,,50;' ,

1 L 0

C, ~ J t.!'c".t-

J

(l""tt

ll"~r' d'I,~(;"l"ï"

't'4'"
i&gt; tA

J.-&gt; 'fJy'i&lt;WO..

6! ~pA

j.,

&gt;-"!', ,.;.

.JM

.

,0

0

,.., J .

�L)

r

K'~'

}

)

u;.

•

10' •.

/;{.(,

... /c., ,

q

&lt;.. ) .., ~

"
'1&lt;1..1

!v-.. .fr

~ t'.

J
Cl .

•

J
(#&gt;-;.h

./

/

18'

.

()~, "';

1 • 1•

frI;v, ;) if:..;

;rCf1

1

r

l

1 } .

E'
(/ .. ~l &lt; ..... J.

'p"
()

t ~7. .~(&lt;J:. ~.

&lt;'- ",-,

'iJ J ~

{ /'('-(' ............/1&lt;.

2' y: rI? ~c ...Jl 1

1'-......"'-"'- ( ~ , ('..

l

;;

Ib,(u--:.."

1 1.

t.-"

)

1

•

Jl

y..

1

1(

( '6

ï

.
"

\. L ...

,
&lt;. 1"--..(&gt;

(G:..

f'

LI l'-'.&lt;Al

L'

1

.

1

,

.1

1

&gt;t;'-" l~ ...

ç

)

0

(v&lt;. &lt;

~.(
1/

,1

f.

•
jY'~~11"(\.~ ..th
1 L&amp;!
/ C1; •

\LD Q )

~I 1

J

r\

f

..JI U)'lo'{

! Y

f

/

vc tA-&lt;'J.&gt;.../

hl"

i' '" ~.,

l'

v(

5

Cl

l ,. 'tJ,..,.... ,Il
l

lin

V'-~

C~
1 ....

•

l

."'fA'"

&lt; 01. •

/vj (.&lt;-~.A .

,,~.c..]

7'-"

1.

0&lt;-

85.

,

CA-"-'

r

VV'-'~'
•

('" fA

,"&gt;-c.., {

cr"

LP

,(.{C-J

.-su

· cî

~

o..1:6' •• ...(.

J-42 '\. {; uv\,..'\. v""

)

l- hqy, J 6' &lt;TV'-

l 1-..

jJ.
cA-

C

7

C

1

oJ'-'--lI

'- /."" (j

1

•

&lt;;) .. r t ..d., p'"j 1 ).~ le &lt;' ( 0i'~-'

f
t

f

z:..

i&lt;:

C5S·
1' ô '.

.J

cf

~.

J:: \ Sï. (i b.

Y

, o.1/'..,...rv.

,
/

.

"

{c ~''1''{. ~
/1

'{

,.

l ,,'

�1:
f
.

f
(. 1

'\. C (.,..

....

1..

cr

&amp;t•r.

,

t

\

.....

)

r

,

(
)

~.

.
&lt;o\.-1}

J

tV '
~, .

/'

L

,
•

/

1
&lt;"

1

!

~ )A{ (("l/'

/ vY'h

"U'

.

;flA1 lM "'&lt;.~
tI J . / Y.J

~
"

[J

H.C tir:'

L

~ ~ 1I'--V

&lt;'&gt;-c!

1

7

~,

• l , &lt;

&lt; ~ )

&lt;' ~ u..
CU (;

1 .

/5 ,

lU .

~~

f

•

8'';( .

r '7

1y.th. • ('" n
1

s' .

&lt;-7

J .

.J

/

1 J .L.

1

J

&lt;.J.

3.
}

/ '

_

_

(1'-"

,

)

,

�l '\'- &lt;1""""(C!-

{
•
l-

L/

'1

r
l~J

(#1

"

~

(/0

.

/

/ .ft"

0-

-

-1 $ ,

1

77

~&lt;""7~ Ô/ff'~ '

l4.b,
l

,

(

j J{

J

"

'

r&lt;

!l UJl "

t
)

('

", t(

&lt;T .....

t
S. •

/

1

1

t~
J

II,
,
/lllT~ ..

1

,{

'1 ï

l
l&gt; ) ' ,

1

1

,

/

0,

~'

,

1

Hl '

1

,(

1 {). 1

s.

,«. 1/.

~/J'

li v'

,

l/&lt;N.

1

/

1 :;'l .

1/

1 l&lt;

1

01

10 '

1~ 1 .

,.
C)
~ ;;J,-v~~11~,

IL

,

•

_'\J'"

ur;;,
(

,

•

�,

1

L ,'1 #

1 t......:: r

t

t ,"cz "

'. l,.

) î

/2&lt;,,-

v

v!,
1

1

,

'/ '

.

~

IJu.I'I.

{ 0/... en.

•

rfU;~'&lt;'
17 f:i
lU

,
L ~ \

t

""r~

UZ .... , "

l

(J..., /,'

'

~&lt;

('

j(~,

/

1
He

tt

&lt;3 i

{jI.

1

le 1

." l

&lt;

.

(~~

L

I.f\

( (

Tl

&lt;l

{f {
t '

j

l

, Il}-, /1 Î , 1Il.'

.

L

(

, 1 J,

1

l' iV-A--'.

1 •

1

~I {v-.rk

l '; )'
~

•

~

1

{

f'

S/, '! '1,

(L

/
r

v.- ~-'-&lt;-.'-,

,

'l~C V'-'

! t&gt; ~

5;1 .

-c..c

L,"

~

'

&lt;.Ft.,-

/

1

,

J

T"Vr'rt:'

/

,

1

l.

/JI
/11 .

~uL4~~
r- -

.-

L~~
/?
t)

~ ()M~J

/cr
~/ h'lv..uv, ;) tI~J
(Ile/i~ q .. ( v./,A... .

f "'-"-~

1

"'~

&lt;A

,

"

~-("-' h

1

1

6&lt;J

~' I~·Y&gt;~

S'r ,

/
, ..-/

-e~ ILL

1

1

&lt;&gt;

,

,

l

~ V •

l'J

�f

(

,&lt; ...... l-

()')
~

1)

lA} t

I

r
XJl&lt;

....

.(!f

l-

-j,
l

\

)

.. en'"

Cl,

r

1
I

l

~

'- \

1

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
      <file fileId="2541">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/3/74/Indexation-factums-MS-52_Paul-Lapierre.pdf</src>
        <authentication>359bbbcb6c76ab260995579d6633cd8e</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="92">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="11066">
                    <text>Consultations étrangères. Actes de notoriété (MS 67)

Typologie

Nom des Parties

Titre de l'affaire (tel quel)

Date du document

Nom des auteurs

Nombre de pages

Indexation matière (Rameau)

Résultat de l'affaire

Précis

Louis De "Miquesleur"

Réponse à une question de droit sur le 
point de savoir si des particuliers peuvent 
refuser le paiement de la censive au motif 
qu'on ne leur présente pas de titre 
patrimonial

29 avril 1733

?

2(1‐2)

Aix‐en‐Provence, Paiement censive particuliers, 
justification paiement censive

Les particuliers ont l'obligation de 
payer la censive même sans 
présentation du titre primordial

Précis

?

Question de droit sur le paiement des 
créanciers avec la dot de la femme mariée 

14 mars 1736

Marguerie

6(2‐7)

Procédure civile, Paiement créancier dot, 
Cautionnement

?

Mémoire

Honoré et Jean Grasset 
père et fils Jean Baptiste 
Buel

question de la vente forcée par les 
créanciers 

13 juin 1740

Jean Anone

10(7‐16)

Procédure civile, vente forcée, Hypothèque 
Concours des créanciers suivant leur ordre 
d'hypothèque

Réponse dans les dernières lignes 
aux cinq problèmes soulevé par 
cette affaire

question sur la descente d'un lieutenant

?

?

7 (16‐22)

?

?

Jean Baptiste Aman 
Elisabeth "de Guinlvaux" 
W "Balzesave de 
Beaudix" et son épouse 
Hortense

?

18 juillet 1708

Berge

11(22‐32)

Forcalquier Manosque, Aix‐en‐Provence

?

Ollivier de la "Faioene"

audience devant la cour des comptes le 13 
juin 1633 juge Ollivier de la Faioene

?

Consultation

Précis

Précis

Fauchier et Fontraine

interrogation sur les conditions suspensives 
concernant l'héritage, notamment celle de 
l'interdiction de mariage 

Dame de Mollege , Dame 
question de l’aliénation de la chose sujette 
Dallave contre Dame de 
à restitution
"Fametune"
Jean Bernard 
(testateur)Marcellin 
Bernard Maydelaine 
Bernard(héritier) Me 
Denique

vente d'un bien d'héritage appartenant 
pour moitié à une autre personne

Précis

Dugnon Me paul

question sur le fait de savoir si le délégué 
peut opposer au délégataire l'exception 
qu'il peut opposer au déléguant

Mémoire

Catherine et Jean Lyriot , 
Lautois

question sur la prescription acquisitive 
décennale

Mémoire

?

30 mars 1702

?

?

1re octobre 1746

?

?

Baeutar, Gunteaume 
Decormis

Géboin et Beiye

?

?

?

Notes

4 (32‐35)

le remplacement est possible par 
l'enfant. La femme peut aussi 
emprisonnement débiteur, emprisonnement du 
remplacer son mari pour une dette 
fils à la place du père
civile.

7(35‐41

Aix‐en‐Provence, Procédure civile, héritage, 
créance, condition d'héritage

l'héritier n'est pas tenu au delà de 
ses facultés héréditaires aux 
créances. Cependant la créance 
reste acquise et l'héritier ne peut 
priver le créancier de son droit. 
Prohibition des conditions relatives 
à l'héritage.

Aix‐en‐Provence Fidéicommis, paiement des 
dettes des fidéicommissaires

En principe l'aliénation de la chose 
sujette à restitution est prohibée 
sauf cas de nécessité comme le 
paiement de dettes.

Adage latin Parlement de 
Toulouse parlement de 
Grenoble, parlement de 
Dijon , parlement de 
Provence

Ville de Martigues, Succession, Prescription

La demande en annulation de 
l'aliénation est déclarée non 
recevable mais peut agir contre son 
frère.

Appuie sur trois lois

Brignole Délégation

il faut opposer la simple cession qui 
permet d'opposer les exceptions de 
la délégation qui est personnelle et 
rend inopposable les exceptions sur 
le second créancier délégué

Adage Latin

Sisteron, Prescription, paiement Dot

La prescription des biens de la dot 
commence à courir au jour de la 
dissolution du mariage dans ce cas 
c'est la mort du mari

Maxime Latine

10 (41‐50)

6(50‐55)

5 (56‐60)

5 (60‐64)

1

�Consultations étrangères. Actes de notoriété (MS 67)

Typologie

Précis

Nom des Parties

Titre de l'affaire (tel quel)

Michel Blanc contre 
question sur la dépossession par le 
Philip et Bremond Claude  créancier antérieur du créancier postérieur 
Chevalier
pour le paiement de sa créance

Date du document

3 février 1750

Nom des auteurs

Nombre de pages

Indexation matière (Rameau)

Résultat de l'affaire

Notes

Verdet

9 (64‐72)

Aix en Provence, exercice du droit d'affaire, 
dépossession créancier postérieur

Il faut faire la différence si le 
créancier antérieur est possesseur 
dans ce cas il pourra exercer l'action 
mais s'il ne l'est pas il ne pourra pas

Adages Latins

?

3 (72‐74)

Cour des comptes , saisie mobilière

?
les communautés ne peuvent pas 
augmenter les peines municipales

Observations

Colomb , le fermier, 
Baron de Corbieve

observations sur un arrêt de la cour des 
comptes

Précis

Manosque contre Jean 
André "Zoie"

augmentation des peines municipales

1729

?

4(74‐77)

Commune de Manosque, peine municipale, 
augmentation de la peine

Précis

?

18 juin 1725

Géboin

3 (77‐79)

Trésorier

Précis

?

rémunération trésorier
sujet de la modification des droits 
seigneuriaux par des actes subséquents et 
ou une possession

?

?

3 (79‐81)

droit seigneuriaux, acte subséquent contraire , 
possession.

les actes et possessions ultérieures 
ne peuvent pas changer le titre 
primordial .

Consultation

Me françois Givaux 
(testateur) ses enfants 
Honoré et Pierre Givaux 
(héritiers)

question de substitution d'héritage

31 août, 1749

Verdet

12 (81‐92)

Eguilles héritage, substitution héritage

?

Observation

Honnoré Gaucin

Observation au sujet des saisies sur le 
débiteur

?

?

5 (92‐96)

Callian, Draguignan, parlement de Provence, 
saisies, lettres exécutoires.

?

Question

?

Question sur la Restitution d'un mineur 
lésé au titre d'un contrat d'arrentement

5 (96‐100)

Acte d'arrentement, restitution en cas de 
minorité

petit texte latin, arrêts 
Le mineur doit doit être restituer 
comme un lésé mais la personne qui  rapportés par Boniface. 
contracte pour son profit n'est point  Ajout d'une réponse de 
Me Buisson.
amenée à être restituée.

Consultation

Louis de "Vuluraine" 
(abbé) Pierre Chapuis 
Rollaudy

5 (100‐104)

Seigneurie de Gubian diocèse de Sisteron, 
Décime, ferme

Le paiement de la décime ne porte 
seulement sur une ferme mais doit 
être prise sur toutes les rentes de 
l'abbaye

Forcalquier inféodation de 1199, possession , 
indemnité baux emphytéotiques

Bien que les terres soient acquises 
avant l'inféodation il est dit que les 
lettres soumis au droit des lois elles 
seront désormais soumises au droit 
à indemnité

Consultation sur le paiement de la décime

Consultation

Me andré "D'algoult" 
Baron de Saint Michel  Consultation sur la propriété d'un fonds sur 
le territoire de Saint Michel
contre le chapitre de la 
ville de Forcalquier

Consultation

Me andré "D'algoult" 
Baron de Saint Michel 
contre le chapitre de la 
ville de Forcalquier

Consultation

Consultation

Consultation

Vicompte devaillanc 
Pierre Duceigne Louis 
Comte de Provence
Vicompte devaillanc 
Pierre Duceigne Louis 
Comte de Provence

?

?

fév 1743

?

?

"Forbon"

2 (105)

citation Cujas, Charles du 
Moulin, maxime latine, 
parlement de Grenoble, 
Toulouse et Bordeaux

Terme de Mainmorte

Latin, suite de la 
consultation mais il 
Le prieur de saint Michel ne possède 
semble qu'il manque un 
la terre qu'en vertu d'une rente
morceau de la 
consultation

Consultation sur la possession de la terre 
de Saint Michel

fév 1743

"Forbon"

5

Propriété terre, rente

vente de la terre de Saint Michel

fév 1743

"Forbon"

3

Propriété , vente

propriété adjugée par enchère à 
Pierre Duceigne

Suite de la consultation

Contestation de la vente à Pierre Duceigne

fév 1743

"Forbon"

5 (118)

Propriété vente

il ne s'agit pas d'une vente mais 
d'une récompense pour service 
rendu.

Suite de la consultation 
qui semble toujours 
incomplète

Chapitre de Forcalquier  extraits de la consultation pour le Chap. de 
contre les seigneurs de 
Forcalquier contre seigneurs de Saint 
Saint Michel
Michel

21 mars 1746

Julien et Verdet

22(118‐139)

Aix en Provence propriété indemnité 
inféodation, droits féodaux .

l'église possède par différents titres 
depuis l'année 1299 les terres de 
Opposition à la 
Saint Michel, l'acte d'inféodation  consultation précédente. 
datant selon eux de 1410. Les fonds  Présence encore une fois 
du latin. Citation de 
ont bien été acquis par l'église par 
Nostradamus arrêt 
les comtes de Provence qu'ils ont 
transmis à leur héritier Guillaume  parlement de Toulouse
comte de Forcalquier

2

�Consultations étrangères. Actes de notoriété (MS 67)

Typologie

Nom des Parties

Titre de l'affaire (tel quel)

Consultation

Chapitre de Forcalquier  extraits de la consultation pour le Chap. de 
contre les seigneurs de 
Forcalquier contre seigneurs de Saint 
Saint Michel
Michel 

Consultation

Chapitre de Forcalquier  extraits de la consultation pour le Chap. de 
contre les seigneurs de 
Forcalquier contre seigneurs de Saint 
Saint Michel
Michel

Consultation

?

Autre observation

Jean Sernoux Claude 
"Vinant" (tuteur) et 
margarette Sernoux 
(héritière)

Consultation sur la responsabilité des 
parents de la pupille face au tuteur

Observation sur l'administration du tuteur 
après la fin de la tutelle

Date du document

14 ?? 1743

25 mars 1746

13 mai 1655

15 juin 1651

Nom des auteurs

Capon (Paris)

De Héricourt (Paris)

Dupérier et Julien

Mourgues

Complément sur l'administration de la 
tutelle

Précis

Nombre de pages

Indexation matière (Rameau)

Résultat de l'affaire

Notes

11 (139‐149)

Paris , Parlement de Paris, droits féodaux, 
indemnité, propriété, inféodation, cens

Le parlement est d'avis que le 
chapitre de Forcalquier est bien 
fondé à se défendre de la demande 
des seigneurs de saint Michel et a 
soutenir que les héritiers ne sont 
soumis à aucun droit féodaux sur 
ces terres.

arrêt du Parlement de 
Toulouse de 1731

8 (149‐156)

Parlement de Paris , parlement de Provence, 
seigneurie universelle, héritage

le chap. a réuni le domaine direct et 
utile sur ses fonds. Par la suite il a 
vendu le domaine direct au seigneur 
de Saint Michel

arrêt parlement de 
Toulouse de 1631

Aix‐en‐Provence, pupille, parents , tuteurs, 
responsabilité, insolvabilité

Les parents ne sont jamais 
responsables des avis des conseils 
donnés au tuteur sinon les parents 
ne donnent plus leur avis tout 
simplement

3 (157‐159)

3 (159‐161)

2 (162‐163)

Observation

Pierre Coste et Jean 
Coste (frère et tuteur) de 
Margarette Coste

Observation sur l'obligation de rendre 
compte du tuteur

8 ?? 1648

Mourgues

5 (163‐167)

Sentence arbitrale

Jean Coste contre 
Margarette Coste

Sentence arbitrale sur un arrêt de la cour 
d'assises d'Aix‐en‐Provence du 13 mai 1650

12 ?? 1650

Dupérier

5 (167‐171)

Mémoire

Melchior de Thomas et 
Balthazar de Thomas 
Mémoire concernant la substitution dans 
(frères) et Charles de 
un testament
Thomas (neveu de Louis 
de Thomas)

Mémoire

Mémoire

Mathieu de Cugis contre  Reprise de bénéfice face au prononcé de la 
"Peny" David
peine

Le tuteur continue d'administré les 
biens de la tutelle après qu'elle soit 
La Valette (Var) Aix‐en‐Provence administration  finie c’est‐à‐dire après 5 ou 6 ans 
tutelle
pourra être condamner à payer les 
intérêts du reliquat mais les intérêts 
des intérêts.
le tuteur ne doit que les simples 
intérêts du pupille
En rendant compte le tuteur ne tenu 
Passage en Latin 
de se charger que de ce qu'il 
Grans (Bouches‐du‐Rhône) Aix‐en‐Provence 
Utilisation remarque de 
déclarera de bonne foi sans 
Testament Tutelle, obligation de rendre compte
Me Moulin
préjudice.
Le tuteur doit se charger de tous les 
dépenses étant successeur et en 
même temps tuteur. Il doit restituer 
Passage Latin
Salon de Provence, chancellerie de Provence
les intérêts perçus des sommes 
pupillaires sauf en cas de grandes 
circonstances
Administration tutelle

12 ?? 1630

?

14 (172‐185)

Aix‐en‐Provence, héritage, codicille, biens 
fidéicommissaires

12 septembre 1672

Gauthier et Peyssonnel

10 (185‐194)

Droit de Prélation

16 juin 1641

Cortes et Julien

8 (193‐202)

droit de la peine homicide, condamnation aux 
galères

Mémoire

Raphael Sabutier 
Cathrine "Gauthiere"

L'exclusion des filles de la substitution

12 juin 1651

Moulin

4 (202‐205)

Toulon, succession testamentaire

Mémoire

Antoine Maison Pierre 
Julien

Prescription contractuelle ou 
conventionnelle qui a commencé sur un 
majeur et qui court encore chez son 
successeur

28 juin 1631

"Meyfredy"

6 (205‐210)

Hôpital saint esprit de Toulon, La valette 
Prescription trentenaire

Le testateur ne peut ajouter des 
codicilles à son testament dès lors 
que les biens concernés sont sujets 
à une donation. La terre sujet de la 
donation doit être chargées d'un 
fidéicommissaire. Le premier fils 
doit être préféré pour être 
fidéicommissaire

Arrêt en 1646 et 1647, 
Maxime Maynard

Passage latin , doctrine de 
Garcias
la condamnation aux galères pour 
Opinion de Me Dumoulin 
10 ans comme peine ne fait pas 
passages en latins, arrêt 
vaquer le bénéfice
rapporté par Boniface
Les filles sont en effet généralement 
exclues sauf cas particuliers ou les 
enfants mâles n'ont pas d'enfants 
légitimes
la prescription qui a commencé avec 
le majeur se poursuit même avec le 
mineur
3

�Consultations étrangères. Actes de notoriété (MS 67)

Typologie

Mémoire

Précis

Précis

Mémoire

Nom des Parties

Titre de l'affaire (tel quel)

Pierre Verchateau et 
Mémoire sur le sort de la donation effectué 
Anne "bertière" Jacques 
dans le contrat de mariage
Verchateau

Nicolas

?

Précis sur la question de savoir si le 
dévolutaire peut agir contre le paisible 
possesseur

Précis sur la puissance paternelle face à la 
condamnation aux galères

Jean Agasse contre Louis  Mémoire sur le fait de saisir des bêtes de 
Boyer
labours à défaut d'autres biens

Date du document

16 mai 1671

?

?

4 septembre 1681

Nom des auteurs

Buisson

?

?

Marin

Nombre de pages

Indexation matière (Rameau)

Résultat de l'affaire

4 (210‐213)

Donation , contrat de mariage

La donation effectué dans le contrat 
de mariage est effective pour les 
époux en revanche elle ne l'est pas 
en ce qui concerne les enfants à 
naître de ce mariage.

10 (213‐222)

Droit civil Résignation du bénéfice , possesseur, 
dévolution

Le dévolutaire ne peut pas agir 
contre le paisible possesseur

Puissance paternelle, condamnation pénale

La condamnation aux galères 
perpétuelle provoque la mort civil et 
donc la fin de la puissance 
paternelle mais si la condamnation 
est temporaire alors le père 
retrouve sa puissance

4 (222‐225)

10(225‐234)

Tarascon, saisie , défaut de biens

Mémoire

Margarette Mounière 
Claude et Barthélémy 
Hugues

Mémoire concernant une condition 
suspensive qu'un tiers refuse d'exécuter

?

?

9 (234‐242)

Testament sous condition , tiers

Mémoire

Monsieur de Léotaud 
contre Madame de 
Léotaud

Mémoire sur la possibilité de amender les 
erreurs du compte tutélaire et la possibilité 
de forcer à ratifier les comptes

19 mars 1699

"Banvel" ?

4 (242‐245)

Aix‐en‐Provence, tutelle, compte de tutelle, 
erreurs compte tutélaire

Mémoire

Pierre d'albert Joseph 
D'albert Joachin D'albert

Mémoire

Joseph "Liyon" (fils 
testateur) François 
Bonneti (mère et 
héritière) Thérèse de 
"proal" (nièce et 
héritière) et ?? Proal 
(neveu et héritier)

Mémoire sur des questions relatives à la 
substitution pupillaire.

Mémoire concernant la légitime d'une 
héritière

30 "décembre " 1672

?? 1709

Julien

"G Teste" ?

13(246‐258)

17 (258‐274)

Aix en Provence, testament, codicille, 
substitution

Notes

Arrêts rapportés par du 
Moulin, passage en latin 
arrêts du parlement de 
Paris

Si le débiteur ne possède aucun bien 
saisissables alors le créancier pourra  Utilisation de maxime et 
saisir les bêtes de labours en 
passage latin
paiement de la dette
Les testaments peuvent être soumis 
à des conditions seulement seules  Citation loi des 12 tables 
les conditions impossibles sont 
passage en latin
interdites
il est possible de demander à 
réparer les erreurs dans le compte 
tutélaire jusqu'à 30 ans. En 
revanche il est impossible d'obliger 
une personne à ratifier les comptes 
tutélaires
La substitution pupillaire peut se 
Citation de l'empereur 
faire dans un codicille. En revanche 
Commode, Constantin et 
un testament parfait ne peut être 
Justinien . Arrêt 
révoqué par un testament imparfait 
parlement de Dijon. 
issu d'un codicille que s'il concerne 
Opinion de Me Dumoulin
entre les successeurs ab intestat

Avignon, légitime, droit successoral

L'héritière doit imputer sur sa 
légitime les usufruits qu'elle a légué. 
Elle peut demander un supplément 
de légitime dans le cas ou le total de 
la légitime vaut moins d'un tires du 
total

Mémoire

Agnès Brauet André et 
Antoine Brauet

Mémoire sur le supplément de légitime 
pour un enfant majeur et marié.

14 mai 1706

Saurin

12 (274‐285)

Aix en Provence, Hyères, droit de légitime 
paternelle, legs, substitution pupillaire

L'héritier qui accepté un legs et qui 
est majeur et quitte l'héritier il ne 
pourra alors plus faire de demande 
de supplément de légitime. Le 
mariage étant de simples 
épousailles le mari ne peut pas 
disposer de la dot.

Mémoire

Sieur Gauthier contre 
Dame de Cornillon

Mémoire sur la question de savoir si les 
intérêts qui ont commencé pour le 
débiteur se poursuivent sur la tête d'un 
tiers qui a acquis la dette

3 mai 1708

Saurin

10 (286‐295)

Aix en Provence, Cadenet

La production d'intérêts est 
personnelle

Passage en latin

4

�Consultations étrangères. Actes de notoriété (MS 67)

Typologie

Nom des Parties

Titre de l'affaire (tel quel)

Date du document

Nom des auteurs

Nombre de pages

Indexation matière (Rameau)

Mémoire

Balthazard de "Guas"

Mémoire sur le fait de savoir si la légitime 
peut être affaiblie des legs accordés

13septembre, 1679

Peyssonnel

5 (295‐299)

Aix‐en‐Provence, droit de légitime, legs

Il ne fait pas de doutes que les legs 
consentis n'affaiblissent 
il manque quelques pages
aucunement la légitime

Mémoire

Jean de Lef contre 
Jacques de Lef

Questions sur le testament solennel

14 septembre 1647

De Montaud

9 (299‐307)

Aix‐en‐Provence Toulon, testament solennel

Le fait que les témoins aient signé le  Passages en latin; doctrine 
testament valide ce dernier.
de Cujas

Orange, Avignon, Pupille , testament, mère 
indigne, legs

La mère qui a une conduite indigne 
ou scandaleuse doit être privée de  Arrêts du Parlement de 
l'éducation de la pupille. Le legs fait  Provence rapportés par 
Boniface, passages en 
à cette mère doit être interdit. Le 
légataire indigne perd le bénéfice du 
latin
legs.

Précis concernant l'éducation de la pupille 
par une mère indigne

Précis

Mémoire

Me Louis Blanc Jeanne 
Gueydon Pierre Blanc

Précis

Mémoire

Mémoire

Mémoire

Barbier Louis Gabriel 
Benoit et ?

13 (307‐319)

La validité du testament soumis à 
l'autorisation du père

30 septembre, 1708

Marin et Baulard

9 (319‐327)

Vente Immobilière parfaite dès accord sur 
le prix

21 mars, 1709

Berge et Baulard

14 (327‐340)

Aix ‐En‐Provence, vente immobilière,

En principe la vente est parfaite dès 
Citation Cujas, passage en 
qu'il y a accord sur la chose et le prix 
Latin
néanmoins il faut un écrit
Le fils qui se marie sans le 
Traité en Latin , arrêts de 
consentement de son père et la 
Me Bardet, arrêts du 
femme qui n'apporte en plus pas de 
parlement de Paris 
dot cette dernière n'a aucun droit à 
Compilations de Me 
prétendre à une pension après la 
Boniface
mort de son mari.

8 mars, 1712

Berge et Baulard

9(340‐348)

Aix ‐En‐Provence, pension alimentaire, dot

Testament sous condition suspensive de ne 
pas se marier avant 36 ans

30 mars, 1702

Decormis

5 (348‐352)

Aix‐En‐Provence, condition suspensive , 
testament

Testateur qui est mort sans désigner les 
héritiers

6 juin, 1714

Decormis

5 (348‐352)

Aix‐En‐Provence, testament, absence de 
désignation

Antoine Simon et ses 
enfants

Joseph D'arnaud Jules 
François alphone 
sentence arbitrale rendue le 31 août 1728 
D'arnaud Jules François 
mémoire sur le sort de la donation a cause 
de Meyronnet Joseph 
de mort fait par le fils de famille sans le 
Phillipe de meyronnet et 
consentement de son père
Marie catherine de 
Meyronnet

François de Cabassole , 
Paul François 1re Paul 
François 2nd

réunion du patrimoine testamentaire, 
substitution à 2 ou 3 degré

16juin, 1729

1re août 1728

Berge, Pazéry et 
« Thevume

Benoît

28 (352‐381)

32 (381‐412)

Notes

Le testament du fils fait sans 
Loi des 12 tables, arrêts 
l'accord de son père est nul en 
du parlement de 
Aix en Provence , testament donation à cause de 
revanche le testament autorisée par 
Bordeaux, de Grenoble et 
mort
le père vaut donation pour cause de 
de Toulouse
mort.

Marie Jacqueline 
assignation devant la cour pour l’allocation 
d'une pension alimentaire à la femme 
« Muzelon contre Jean 
Duperon
veuve

Précis
Mémoire

13 ?? 1713

Résultat de l'affaire

Les conditions empêchant le 
mariage sont prohibées
dans ce cas là les mâles et femelles 
concourent en même temps au 
testament

Cujas

Aix‐En‐Provence, donation à cause de mort

Le fils qui a une fait une donation 
sans le consentement du père de 
Citation juriste Ulpien, 
famille mais qui persévère jusqu'au  Cujas passages latin, traité 
moment de devenir lui même père 
de Peregrinus
de famille est valable

Avignon, testament, degré de substitution, 
incapacité à recueillir une succession

Un religieux de Saint Jean de 
Jérusalem a la capacité de disposer 
des biens de la succession à laquelle 
passage en latin , citation 
il est appelé. Les biens présents 
à plusieurs reprises du 
dans différentes monarchies suivent 
cardinal de « Lucu
les lois de ces monarchies même si 
elles sont incompatibles sur l'unité 
du patrimoine.

5

�Consultations étrangères. Actes de notoriété (MS 67)

Typologie

Nom des Parties

Titre de l'affaire (tel quel)

Mémoire

« Champourein contre 
consuls de la ville d'Aix

Mémoire sur la propriété du sable d'une 
rivière non navigable

Mémoire

Jean Bernard 
(testateur)Marcellin 
Bernard Maydelaine 
Bernard(héritier)

Mémoire concernant la prescription sur les 
biens de la succession.

Date du document

4 juillet, 1729

?

Nom des auteurs

Audibert, Berge et Guibert

Berge, Géboin

Nombre de pages

Indexation matière (Rameau)

Résultat de l'affaire

15 (412‐426)

Aix‐En‐Provence, propriété sable, rivière

Il n'est pas possible d'aller tirer du 
sable sur le fond d'autrui sauf 
nécessité publique et moyennant 
une indemnité et l'absence de 
préjudice considérable. Cependant 
ce droit étant prescrit il est possible 
d'en user.

18(426‐442)

Aix ‐En‐Provence, Martigues, prescription 
succession

Le possesseur d'un bien de bonne 
Différences notables 
foi bénéficie de la prescription 
d'écritures , beaucoup de 
acquisitive de 10 ans dès lors il 
jurisprudence
possède son titre valable.

Tout d'abord le meunier doit 
préférer les habitants aux étrangers 
ensuite la communauté peut être 
amené à démolir les moulins 
construits sur la même ligne ce qui 
diminue la force. Les terres n'ont 
Arrêt chambre des eaux et 
Aix ‐En‐Provence, droit de seigneurie, obligations 
occupé peuvent entrer en la 
forêts. Passage latin
du seigneur
possession du seigneur. Le seigneur 
peut se réserver un droit de pêche. 
Les terres présumées nobles sont 
exempt de taille. Le seigneur ne 
peut détourner les eaux publiques 
pour un usage privé.

Précis

?

Précis concernant plusieurs questions 
relatives à des moulins à blé ou huile, à la 
propriété ou l'exploitation des fours , la 
pêche, paiement de la taille et diverses 
questions de relation avec le seigneur

Consultation

Gaspard Fauet contre 
« Bessione

sentence du sénéchal du 12 juillet 1740, 
consultation sur la caducité d'un legs fait à 
une personne qui est morte par la suite

20 ? 1740

Saurin

14 (476‐489)

Aix ‐En‐Provence, testament, legs

Les deux legs fait forme une unité 
qu'il est possible de transmettre à 
ses héritiers.

Mémoire

Jacques Joseph de 
Gaufridy

vente d'un bien de la succession pour payer 
les dettes

5 avril, 1743

Saurin

8 (489‐493)

Aix‐En‐Provence, testament, vente bien 
testamentaire, dettes

Le grevé peut aliéner les biens pour 
payer les créanciers même si le 
testateur l'aurait prohiber

Consultation

Abbé de Savine contre 
De Sautenau

Consultation concernant les réparations 
que l'héritier doit faire ou non

19(493‐514)

Paris, abbaye de Boscodon, testament, 
réparation, force majeure

les héritiers ne sont pas tenus 
d'effectuer les réparations à cause 
de cas fortuit ils ne seront tenus 
qu'en cas de négligence ou de faute.

Extrait du dispositif

Abbé de Savie contre 
héritiers de l'abbé de 
Sautenau

réparation de l'abbaye de Boscodon

Aix‐En‐Provence, testament, réparation

les héritiers ne sont pas tenus 
d'effectuer les réparations à cause 
de cas fortuit ils ne seront tenus 
qu'en cas de négligence ou de faute.

Consultation

Roy René comte de 
Provence

question sur la jouissance des appelés à 
une succession et leur possibilité d’aliéner

Paris, Testament, jouissance, aliénation

Les appelés ne peuvent aliéner le 
domaine de la couronne car c'est un 
droit personnel et direct. Il est donc 
possible de révoquer l'aliénation.

Consultation

Roy René , Jean d'anjou 
M de Sillans

question sur la donation effectuée par le 
Roy rené à son fils

27 février, 1759

Pazéry,thévum et Saurin

35 (442‐476)

19 septembre, 1713

17 février, 1739

14 juillet, 1741

20 ?? 1742

?

Saurin et Cartelier

« Normant ?

Saurin

8(514‐521)

10(522‐531)

25(532‐557)

Notes

Aix‐En‐Provence, simple donation , jouissance

Jean d'Anjou le fils est le bénéficiaire 
arrêts parlement de 
d'une simple donation qui lui 
procure les jouissance des fiefs de  Toulouse Grenoble Paris 
passage en latin , arrêt 
manière perpétuelles ? À chaque 
des pompadours.
successeur nouveau s'ouvre un délai 
de prescription de 30 ans

6

�Consultations étrangères. Actes de notoriété (MS 67)

Typologie

Nom des Parties

Titre de l'affaire (tel quel)

Date du document

Nom des auteurs

Nombre de pages

Indexation matière (Rameau)

Résultat de l'affaire

Consultation

?

question sur l'acte d'habitation et droit de 
paître

06 février, 1745

Chéry et Pazéry

26(557‐582)

Aix‐En‐Provence acte d'habitation, droit paître

le seigneur se réserve le droit 
d'interdire de faire paître sur ses 
terres nobles. Les bergers ne sont 
pas propriétaires mais simples 
usagers des herbages et pâturages

Mémoire

?

suite de la question

?

?

6 (582‐587)

Tournettes (massif des Bornes) droit de paître

les habitants peuvent faire paître 
leurs troupeaux et bestiaux sur les 
terres nobles par compensation.

Consultation

Dame d'andré, dame 
d'arbaud Philippe de 
Bonnet

 consultation sur la question de savoir si la 
faculté d'élire pouvait se transmettre aux 
héritiers

Mémoire

Claude Chevalier Marie 
Bremond contre les 
héritiers de Claude 
Chevalier

mémoire concernant la donation de tous 
les biens du donateur contre le paiement 
d'une pension

08, août, 1727

Consultation

Michel Blanc , Marie 
Bremond

Consultation sur le fait de savoir si le 
créancier antérieur peut utiliser le droit 
d'offrir même s'il n'est pas possesseur

Consultation

Jean et Joseph Michelon

Prescription de 20 ans

Notes

25 (587‐611)

Aix ‐En‐Provence, testament , faculté d'élire

le droit d'élire est un droit personnel 
Passage Latin, parlement 
qui ne peut se transmettre aux 
héritiers. La personne qui désigne  de Toulouse, coutume de 
Paris
n'a aucun droit sur les fruits et 
revenus , elle doit les restituer.

Gauteaume

7(611‐617)

Aix‐En‐Provence, remboursement de la dot, 
donation contre pension.

Le donateur peut effectuer une telle 
donation et par conséquent il peut 
aussi exiger le paiement de sa 
pension.

3 février, 1750

Verdet

8(617‐624)

Aix ‐En‐Provence, action du droit d'offrir, 
créance

Le créancier antérieur dès lors qu'il 
n'est pas possesseur ne peut pas 
exercer le droit d'offrir.

5 septembre, 1725

Géboin

7(624‐630)

Aix‐En‐Provence, prescription

L'action criminelle est éteinte par le 
délai de 20 ans

29 mars 1742 ?

Fouque PazéryThorameet 
Guibert.

7

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="3">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="329">
                  <text>Manuscrits</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="41">
              <name>Description</name>
              <description>An account of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="331">
                  <text>Plusieurs dizaines de manuscrits des 16e-18e siècles, principalement juridiques, conservés dans les réserves des BU de l'université et d'autres partenaires du projet (bibliothèques municipales, archives et chambre de commerce)</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1978">
                <text>Consultations étrangères. Actes de notoriété</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1979">
                <text>Oeuvres des juristes provençaux avant 1789</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="19887">
                <text>Avocats</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1980">
                <text>Diverses consultations d’avocats, pour la plupart provençaux et « certificats d’usages et maximes observés et des arrêts rendus par la Cour de Parlement de Provence de 1684 à 1730.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1981">
                <text>Audibert, Pierre;</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="1982">
                <text>Chery, François</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="10318">
                <text>Julien, Antoine (1631-1679)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1983">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence), cote MS 52</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1984">
                <text>s.n. (Aix-en-Provence?)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1985">
                <text>17??</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="29024">
                <text>18??</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1986">
                <text>domaine public</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1989">
                <text>Notice du catalogue : &lt;br /&gt;&lt;a href="http://www.sudoc.fr/203121872"&gt;http://www.sudoc.fr/203121872&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;Notice dans Calames : &lt;br /&gt;&lt;a href="https://calames.abes.fr/pub/#details?id=Calames-20211217812109161"&gt;https://calames.abes.fr/pub/#details?id=Calames-20211217812109161&lt;/a&gt;</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="8069">
                <text>pas de notice calames</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="26573">
                <text>Vignette : https://odyssee.univ-amu.fr/files/vignette/MS_52_Consultations_etrangeres-vignette.jpg</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1990">
                <text>application/pdf</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="1991">
                <text>1 vol.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="1992">
                <text>620-180 p.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="1993">
                <text>36 cm</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1994">
                <text>fre</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1995">
                <text>manuscrit</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1999">
                <text>France. 16..</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="2000">
                <text>France. 17..</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="53">
            <name>Abstract</name>
            <description>A summary of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2001">
                <text>Deux parties peuvent être distinguées dans ce manuscrit.&#13;
Première partie :&#13;
Elle consiste en une copie de diverses consultations d’avocats, pour la plupart provençaux. Elles n’ont pas été copiées dans l’ordre chronologique.&#13;
Parmi ces avocats, on peut déceler :&#13;
- Audibert. Il s’agit peut être de Pierre Audibert, avocat, assesseur d’Aix en 1708. Balthazar Debézieux a utilisé certaines de ses consultations dans ses arrêts notables de la cour du Parlement de Provence (disponible en ligne).&#13;
- Buisson. La consultation date de 1671. Il y a donc peu de chance qu’il s’agisse de Joseph Buisson, avocat au Parlement d’Aix, assesseur d’Aix, procureur du Pays de Provence en 1721 et auteur du fameux Code Buisson (disponible en ligne). Un autre Buisson, peut-être l’auteur de cette consultation, a été second consul d’Aix en 1644.&#13;
- Cartelier, avocat aixois, auteur d’un Recueil de proverbes provençaux choisis (imprimé à Aix en 1736).&#13;
- Chéry fils. François Chéry, avocat, assesseur d’Aix (1741).&#13;
- Cortes. Il s’agit peut être Dominique Cortez (1630-1702), avocat du roi en la sénéchaussée de Brignoles, substitut des avocats et procureur du roi au bureau des trésoriers de France en la généralité de Provence à partir de 1700.&#13;
- Debenoit. Il s’agit peut-être de Louis-Etienne Benoît (1686-1740), avocat du roi au bureau des finances de la généralité de Provence (1728).&#13;
- Decormis. François de Cormis (1639-1734), juriste aixois à la longévité extraordinaire. Il jouit d’une grande réputation à Aix comme avocat, mais également par ses oeuvres de charité. Ses consultations recueillies en deux volumes ont été publiées à Paris, peu après sa mort. Ses oeuvres sont disponibles en ligne.&#13;
- De Montaud. Jean de Montaud, avocat, assesseur d’Aix (1632,1656).&#13;
- Dupérier. Scipion Dupérier (1588-1676), avocat au Parlement d’Aix en 1614, assesseur d’Aix, procureur du pays de Provence en 1638. Surnommé « le Papinien moderne » ou encore « le Caton d’Aix », il était célèbre pour son éloquence et sa sagesse. Ses oeuvres sont disponibles en ligne.&#13;
- Gauthier. Il s’agit vraisemblablement de Jean Gauthier (mort 1678), avocat et assesseur d’Aix. Balthazar Debézieux a utilisé certaines de ses consultations dans ses arrêts notables de la cour du Parlement de Provence (disponible en ligne).&#13;
- Géboin. Joseph-Emmanuel Géboin, avocat, assesseur d’Aix (1696).&#13;
- Gensollen. Joseph-Laurent Gensollen (1686-1733), avocat à Aix, assesseur (1730), auteur d’un traité intitulé Franc-alleu de Provence (disponible en ligne). Il aurait été le premier avocat ayant plaidé sur simples notes.&#13;
- De Héricourt. Il s’agit d’une consultation parisienne. Dès lors, il s’agirait probablement de Louis d’Héricourt du Vatier (1687-1752), avocat au Parlement de Paris où il acquiert une certaine notoriété, canoniste gallican et conseiller du régent le duc Philippe d’Orléans.&#13;
- Julien. Antoine Julien (1623-1679), grand-oncle de Jean-Joseph, avocat au Parlement d’Aix, procureur du pays de Provence en 1669. Il est l’auteur d’un manuscrit – le Code Julien (disponible en ligne), apprécié par la profession si bien que son petit-neveu rapporte qu’on en trouvait un exemplaire dans tous les cabinets d’avocats aixois.&#13;
- Julien. Jean-Joseph Julien (1704-1789), petit-neveu du précédent, éminent juriste de son époque, avocat dès 1725 et professeur à Aix à partir de 1732. Il eut également une carrière politique, concrétisée par la charge d’assesseur d’Aix en 1747, et donc de celle de procureur du pays de Provence. Il remplit aussi, en 1771, les fonctions de conseiller du « Parlement Maupeou » et en 1775 conseiller à la Cour des Comptes. Ses oeuvres sont disponibles en ligne.&#13;
- Marin. Une consultation est datée de 1681. Peut-être s’agit-il de François Marin (mort en 1701) trésorier de France en la généralité de Provence (1684). Une autre consultation date de 1708, qui ne peut être le fait de François Marin.&#13;
- Mourgues. Jacques Morgues (mort en 1656), avocat au Parlement d’Aix, assesseur d’Aix, procureur du pays de Provence en 1642. Il est surtout connu pour son Commentaire sur les statuts et coutumes du Pays de Provence (disponible en ligne).&#13;
-Moulin. Jean Moulin, avocat assesseur d’Aix (1676).&#13;
- Pazéry ou Pazéry Thorame (dont une fois en alphabet grec). Il s’agit vraisemblablement pour les consultations datant d’avant 1740 de Claude-François ou Pierre-Claude Pazéry, seigneur de Thorame-Haute (né en 1678), jurisconsulte aixois, assesseur d’Aix.&#13;
Pour les consultations postérieures à 1743, il s’agit probablement André Pazéry, (1721-1807 ou 1808), juriste aixois renommé, professeur à l’université et assesseur d’Aix (1763). Il peut également s’agit de Pierre-François-Joseph Pazéry, sieur de Thorame (1750-1827), conseiller au Parlement (1775), puis à la Cour d’Aix.&#13;
- Peyssonnel. Jacques Peyssonnel (1637-1705), avocat, assesseur d’Aix (1677 et 1684), auteur d’un Traité de l’hérédité des fiefs de Provence (disponible en ligne).&#13;
- Saurin. Il s’agit peut être, concernant deux consultations datées de 1706 et 1708 de Joseph-Ignace Saurin (1641-1714), avocat au Parlement, assesseur d’Aix (1682, 1690 et 1692).&#13;
Vraisemblablement pour la plupart des consultations il s’agirait de Pierre Saurin (1670-1743), avocat au Parlement, assesseur d’Aix (1707 et 1725).&#13;
Autres noms : Berge; Barbier; Baulard; Capon (Paris); Corbon; Debenoit; Fouque; Fusat; Gauteaume; Guibert; Masse (ne peut être Louis, puisque daté de 1736); Verdet.&#13;
Deuxième partie :&#13;
Elle est constituée de « certificats d’usages et maximes observés et des arrêts rendus en conséquence par la souveraine Cour de Parlement de ce pays de Provence, donnés par messieurs les conseillers du roi en ses conseils, les avocats et procureurs généraux en ladite Cour depuis l’année 1684 jusqu’en l’année 1730 ».&#13;
Pour la plupart, ces certificats sont numérotés, et datés. Parfois apparaissent des corrections postérieures.&#13;
Par le biais de ces documents délivré à un juriste, était certifié l’usage ou la coutume concernant une matière spécifique.&#13;
Sources :&#13;
Encyclopédie départementale : dictionnaire biographique des origines à 1800. Première partie, des origines à 1789 (04, II), dir. P. Masson, Marseille-Paris, 1931, passim.&#13;
Index des juristes provençaux in Jean-Louis Mestre, Un droit administratif à la fin de l’Ancien Régime : le contentieux des communautés de Provence, Paris, LGDJ, 1976.&#13;
Dictionnaire historique des juristes français. XIIe-XXe siècle, dir. J. Krynen, J.-L. Halpérin et P. Arabeyre, PUF, 2007, notice B. Basdevant-Gaudement, pp. 406-407, de P. Bonin, pp. 279-280, de L. Reverso pp. 334-335 et p. 580.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="11067">
                <text>Indexation des 72 pièces manuscrites par Paul Lapierre</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="90">
            <name>Provenance</name>
            <description>A statement of any changes in ownership and custody of the resource since its creation that are significant for its authenticity, integrity, and interpretation. The statement may include a description of any changes successive custodians made to the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2002">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="8024">
                <text>https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/74</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="80">
        <name>Droit -- Provence (France) -- Ouvrages avant 1800</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="173" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="606">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/1/173/RES-007834_Memoire-Beinet-Bedarride.pdf</src>
        <authentication>53ca960727c1537ba9c1bcb656080489</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="92">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="4989">
                    <text>MÉMOIRE
POUR

MM. BEINET
EN

LA

ET

QUALITÉ

ET LES

PA nTIE ~

BÉDARRIDE

QU'ILS

AGISSENT

INTERVENANTES

DÉFENDEURS A L'EXPLOIT D'AJOURNEME IT DU '21 JUILLET 1866
CONTRE

M. ISNARD-CANCELADE

-------------- ---

=-

DEMANDEUR AU SUSDIT EXPLOIT .

AIX
TYPOGRAPHIE REMONDET - AUBIN,

1867 .

SUR LE COURS, 63 .

�MÉMOIRE

7,834

POUR

MM. · BEINET ET BÉDARRIDE
EN

LA

QUAL I TE

QU'ILS

AG I SSENT

ET LES PARTIES INTERVENANTES

Défeude ..... à l 'exploit d'ajolll'uemeut du 21 juillet 1866
CONT RE

M. 1 SN A R D - C A NeE LAD E
Dcmaudcu.· nu susdit exploit.

=

0

L'importance finan cière du litige, le nombre et la qualité des parties
qui y sont engagées, la spécialité de la question de droit à résoudre, tout
se réunit pOUl' solliciter l'allention et l'intérét des ·magistrats.
La confiance absolue que nous avons ~ n leurs lu mières, en leur justice, en leur impartialité, nous encoura ge et nous soutiendra dans l'accomplissement de la tâche que nous avons à remp lir en ce moment, et
qui consiste à prouver que:
La demande de M. Isnal'd-Cancelade est non recevable.

FAITS
M. de Bourguignon-Fabregoules, en son vivant conseiller à la Cour
impériale d'Aix, avait par trois foi:; fait des di:;positions de del'llière vo-

�-~-

-5-

10rJttl, et, par trois fois, il avait passé 50 liS silenee le nom de M. IsnardCancelade qui vient aujourd'hui réclamer sa sncces"ion, en qu alité d'héritier naturel. - Les motifs du silence de feu M. de Bourguignon sont
bien connus; il cst inutile de les rappeler iri.
Par testament du 11 juillet '1857, il avait institué M. Pally fils, son
léga taire universel ;
Par un codicille à la date du 2'1 avril 1860, tout en maintenant l'institution univ ersell e ci-dessus, il ava it fait un legs imporlant à MllePally,
et légué à son épo use l'usufruit de ses immeubles les pins considérables et une pension viagère de 5,000 fI'.
Enfin, par 'un dernier teslamen l, reçu par Mc Mayer, nolail'e à Aix,
le 27 octobre 1862, il avait institué son épouse sa légataire universelle,
fait un legs de 200,000 fr. aux fr ère et sœur Pally, et l'évoqué lout
précédent testament.
Voici les causes de ces variations dans les dispositions testamentaires
de feu M. de Bourguignon ; c'est un poinl de fait important.
M. de Bourguignon épousa, en 1812, Mlle de Bures de Villiers;
Il espél-ait trouver, dans ce mariage, les douceurs de la paternité; il
espérait ainsi se sUl'v ilTc à lui-même, et Iransmellre à ses enfants un
nom qu'il avait honoré pendant sa vie,
Cette union fut stérile; tl'ompé dans ses espérances, M. de Bourguignon en conçut un grand dépit contre sa jeune épou e qui, comme lui et
même plus que lui, regrettait la solitude de son ménage.
Ce sentiment injuste, dont fur ent témoins tous ceux qui avaient quelques relations avec la famill e de Boul'guignon, se manifesta d'un e manière bien regrettable dans so n testa ment du 11 juillet 1857: il y
oubliait complétement so n épouse.
Mais il revint bientôt ft de meilleurs sentimenls. Il entra de lui-même
dans la voie des réparations; il Yfut so utenu par les co nseils des amis

honorabl es en qui il avait pleine co ufiance, et qui blâmaient les dispositions du testament de 1857, produit de ses vieilles préventions.
Alors il fit le codicille de 1860.
Celle première rénaralion envers l'épouse légilime, co mmencée sous
les meilleurs au~pi ces, so us les inspirations les plus hon orables, fui co mplétée, qu elques ann ées aprcs, par son testament du 27 octobre 1862,
par lequel il institua son épousesa léga taire universelle, lé,;ua 200,000 fr.
aux enfanls Pally, et révoqua lou t précédenlleslamenl.
C'élail pour lui un devoir de co nscience; il voulut, il sut le remplir.
M. ùe Bourguignon est décédé il Aix, le 20 janvier 1863. Sa veuve
s'est mise en possession de tous les biens mobiliers et immobiliers par
lui délaissés.
Les enfanls Pally, qui avaient longtemps nourri au fond du cœur l'espérance de recueillir l'en ti cre et opulente succession de M. de Bourguignon, ne voulurent pas se conlenter des 200,000 fi'. que le défunt
1eur avait lég ués par son dcmier testament.
Dans la position de fortune des frère et sœUl' Pail y, c'était pourtant
une somme illlporiante qui non-seul ement les mettait au-dessus de
tous les besoins de la vie, mais qui lIeur assurait enco re une honnête
aisance,
Sans tenir compte des vo lontés dernières de celui qui, pendant toutè
sa vie, fut leur bienfaiteur, ils menacèrent Mme de Bourguignon de se
poul'voir en nullité du tes tament qui l'instituait léga taire universelle de
son mari,
La veuve résisla d'abol'd, puis, pal' l'intermédiaire d'amis co mmuns,
et, cédant surtout aux inspirati ons de son bon cœ ur et à son afTection
pour les ellfants Pally, elle consenlit il transiger.
L'acle de tnmsaction, il ia date un 19 mars 1863, après avoir rappelé
les dil'cr:lcs dispositions testamentaires (Je M, de Bourguignon, la me-

�-6-

-7-

nace des Pall y d'auaquer de nullit é oon derni er testament , la médiation
d'amis communs, conti rntl es stipulations suivantes:
A RTICLE PREM IER. M. et Mlle Pail y renoncent expressément à se
prévaloi r, contre hfme de Bonrgnignon, du testament de 1857 et du
codicille de 1860 ;
Ils renoncent de la man ière la plus ex presse à attaquer, pour qu elque
causeet sOl1squelque forme et prétex te que ce soit, le testament de 1862,
au profit ùr Mme de Bourguignon ;
Ils déclaren t vou loi r rester complétement étran gers à ce derni er
testament.
ART. 2. A raison des renonciations qui précèdent, Mme de
Bourguignon s'oblige il payer aux sieur et Dlle Pall y, 500,000 fr .
comptants, et 500,000 fr. ap rès son décès, sans int éréts jusques alors.
AnT. 5. PO Ul" sùreté du paye ment des 500,000 fi·. ex igibles
après son décès, Mme de Bourguigno n hypoth èque les immeubles qu'elle
ayait recueillis dans la succession de son mari.
ART. 4. Mme de Bourgui gnon pourra se libérer, par anticipa tion, des 500,000 fr. exigibles à son décès.
ART. 5. Les frère et sœur Pall y reçoivent et quiu ancent les
500,000 fr. payables comptant.
Celle lJ·amaction fut déposée, le 11 mai 1863, aux minu tes de
Me Brémond, notaire, ct, à celle occasion, les enfant s Pall y déclarèrent de nouveau " que Mme de Bourg ui gnon ne pourrait jama is être
" recherc hée ni troublée par eux, directement ni indirectement, et pour
" quelque cause que ce soit, dans la paisible possession des biens meu" bles et immeubl es qu'elle a rec ueillis dans la succession de son mari,
" et c10 ntla propriété lui est irrévocablement ass urée. »
Elle a en elTet paisi blement joui , pendant le reste de sa vie, de tous les
biens délaissés par son mari.
Rema rquons, en passant, que .par le testament qui l'institu ait léga-

taire universelle, elle était obligée de payer au x enfants Pally un legs
particuli er de 200,000 fr . ; donc, en leur en payant 300,00û, elle ne
faisait en réalit é qu'un sacrifice de 100,000 fr., le surplus, promis par la
transaction, n'étant payable qu'après son décès et sans intérêts jusqu e-là.
Qu'on ne dise pas qu e la transaction de 1863 a été consentie par la
crainte qu' inspirait à Mme de Bourgui gnon le procès dont la menaça ient
les fr ère ct sœur Pall y.
Ce sera it un e gI"a ve erreur . La transaction a eu d'autres causeo bien
certaines, bien honoI"ables pour celle dam e.
La première est énoncée en tout es lellres dans un écrit du 5 février
1863, signé par les sieur et Dlle Pall y; on y lit :
« Mme de Bourgui gnon, par considérai ion et respect patti· la mé« moire de son mari, consent il remettre il M. et il Mlle Pail y, indépen0
« damm ent des 200,000 fi·. qui leur ont été lég ués : 1 un e so mme de
« 100,000 fI' . comptants; 20 un e so mme de 500,000 fI' . pa yable après
« SOli décès, sans intérêts jusqu'alors. »
Le sentiment qui a diri gé Mme de Bourgui gnon, en celle circonstan ce, est facile à co mprendre :
Elle connaissait depuis longtemps la tendre alTection de son mari pour
les enfants Pally; elle avait, elle-même, touj ours eu de l'attachement
pour eux ;
• E Ue avait senti au fond du cœ ur que si M. de Bourgui gnon avait été
longtemps trop sévèl·e et même injuste envers elle, notamment dans son
testament de 1857, il n'avait peut-être pas été assez généreux envers les
enfant s Pally dans so n derni er testament de 1862; elle voulut rétablir
l'équilibre et réparel· par un e transaction gé néreuse ce qll'il y avait de
trop rigoureux pour les p'ally , dans les dernières dispositions de son
mari .
Et voilà comment on a pu dire dans l'écrit ci-dessus l'appelé: qu'elle
agissait par consid ération et par respect pour la mémoire de son mari ;

�-8Mme de Bourguignon n'ayant point d'héritier naturel , il lui importait peu de laisser un e succession plus ou mùinsopulente ù son décès;
Les Pally payés, il lui l'eslnit des biens plus que suffisants pour ellemême, el pOUl' prouver largement son alTect,ion à qu elqu cs anciens amis,
sa bicny ei llance p Olll' qu elqu es fid èles se rv iteurs, sa chari té pi cuse envers
divers établ isse ment s religieux ou voués au service des pauvrcs de notre
ville,
Son lestament fai t foi de ces sentiments, explique et justifie sa
conduite envers les Pally.
Au moyen d'un sac rifi ce actuel et r e lati\~e l\l ent minim e par rapport au motif qui l'inspirai t et à l'importan ce de sa fortun e et lie ses
grands revenus, Mme de Bourgui gnon se délivrait ~! es so ucis, des
embarras, des frais du procès dont on la mena çait , chose pénible
pour elle, qu oiq ue sùre du succès.
Mme de Bourguignon est décédée le 8 mars 1866 ; jusqu'à ce moment, c'est-à-dire penrlant plus de trois ans, le testam cnt en sa fareur
avait été, tacitemen t au moins, accepté par M, Isnard-Cancelade qui
en connaissait bien les dispositions, qui connaissait aussi la transac tion
intervenue entre Mme de Bourgui gnon et les frère et soeur Pail y,
qui éta it dans un état de fortun e déplorable,
M. Isnard-Cancelade ne s'est décidé à lancer son exploit d'ajourne•
ment que le 21 juillet 1866.
Les accusations contenues dans celte pièce, contre la mémoire de
M. et de Mme de Bourguignon, sont tellement graves que leur exagé'
ration suffit seul e à les rendre inadmissibles,
On y accuse Mme de Bou rguignon d'avoir, à r aide de suggesti ons,
de captations fraudul euses, obtenu de son mari le testament qui l'institue
légataire universelle,
On y lit qu'au moment de ce testament, M. de Bourguignon était
dans un état d'insanité complète ou de faiblesse d'esprit, dont Mme de

-9Bourguignon aurait abusé; qu'il était dans l'inlpossiuilité physique de
dicter son testament.
On a ajouté depuis que le notaire-rédacteur du, testament aurait
com mis un fau x dont seraien t complices, pal' conséquen t , Mme de
Bourguignon et les quatl'e témoins instrum en taires, qui so nt: feu M. le
marquis de Mon tegut, M. de la Lauzière, M. Gibert, directeur des
Musées et de l'école de dessin, e l M. Guirand, cap itaine en retraite,
toutes pel'sunn es dont on n'osera pas, sans dou te, co nt estel' l'h8110rabiélil.
Comment M, ISliard et ses adh érents, ses coïntéressés au procès actuel, n'ont-ils pas reculé devant une aussi odieuse, aussi téméraire accusation ?
Pourquoi a-t-il aft endu pour agir qu e Mme de Bourgui gnon, le notaire, l'un des témoins de l'acte fussent décédés?
Mme de Bourguignon ne laissait dans sa famille aucun parent qui pût
venger sa mémoire; le notaire ne laissait après lui que de jeunes enfants
incapables, pal' lem' ùge, de co mprendre l'i njure faite il la mémoire de
leur père et moins enco re de la venger. Cell e attaque manque donc de
loyauté autant qu e de justi ce. Les magistrats vengeront la mémoire des
morts!
Ils se souvientlront tlu caractère bon, généreux, charitable à l'excès
de Mille de Bourgui gnon. Partout où elle a vécu, pour tous ce ux avec
qui elle eut des relations, elle s'est signalée pal' sa bienfaisance,
Elle passait une partie de l'année au château de l"abregou les, commune de Septèmes ; vo ici, en tre plusieUl's autres left l'es, ce que lui
éc ri va it le curé de celle paroisse, le 30 novembre 1864, à l'occasion
d'une nouvelle somme donnée:
" L'aumône de votre part me persuarle toujours davantage que la po-

•

�-

10-

" pulation de Septémes a bien raison de vous regarder comme la pro« vidence humaine de la paroisse. »
Mme de Bourguignon ~ésidait aussi pendant quelqu es mois au rhâteau de Ceaux, territoire de Seillons (Var).
Le curé de ce tt e co mmune rurale lui éc rivait le 14 déce mbre 1864 :
(( Vos lal'gesses se l'ép and ent partont , une grand e quantité de per(( sonnes répèten t r otre respec table nom et parl ent de vos dons avec les
« sentiment s de la plus profond e I·econn aissan ce. »
Le 2·1 décembre, M. le clII'é accusai tréception d'un e nouvelle somme
do nn ée pour les hesoins cie la paroisse ri ajoutait:
« Que de lauriet's vous recuei llez it'i-bas po ur le ciel par vos charités
« sans nombre; yOUS êtes la prov idence d'une in finit é dr. malheureux
" et d'é tab lissements que vo us seco nrez tic tout votre pouvoir . Il
Etl e 16 janyier '1865 :
(( Je ne pourrai jamais trop vous remel'cier de toutes vos nombreuse
« bontés pour le pasteul' et le troupeau de la paroisse de Seillons. Il
Nous conn aisso ns les sacrifi ces qu e cette dame a fait s pour les
enfants Pally et dans quelles ci rco nstances elle les a faits; M. Honorat ,
beau-père de Mlle Pall y, lui en a maintes fois témoigné sa reconnaissance.
No us sa yons aussi tout ce qu'elle a Cait pour la famill e Cancelade,
jusques au moment de son décès et même dans son testament par lequel
elle lègue 40,000 fI' . au sieur Isnanl-Cancelade fil s.
Enfin, la ville d'Aix tout e entière porterait témoignage de la générosité arec laqu elle Mme de Bou rgui gnon venait en aid e à toules les oeuvres pies, à tous les établisse ments tl e charité, à tous les pauvres.
Ce que Mme de Bourguign on a fait pendant toule sa vie, elle l'a (ait
encore en prévision de la mort. QII'on jelle les yellx sur son testament,
et l'on verra par le nombre, l'importance el la nature de ses legs, que lle
étaill'élendu e de sa piété et de sa charité.

•

-

11-

Quand on est si généreux de so n bien, on ne cherche pas il s'emparer
du bien d'autrui par des manoeuvres fraudul euses, moins encore par lin
crime tl e Can x.
An moment ou testament a!laqu é, Mme de Bourgui gnon possédait
de 5 li 400,000 fI'. de bi ens il ell e propres; cela a été co nstalé pal' l'inventaire dressé il la mort de so n mari.
De plus, et pal' le codi ci lle du 2·1 avril 1860, M. de Bourguignon lui
avait lég ué: l'ilsufrui t Lie la gran de maiso n d'A ix et de tous les meuhi es meublallts qu'elle co nt enait ; du château de Fabrego ul es et de loutes
ses dépend ances; dll grand domain e de Cea ux, et de plus un e pension
via gère de 5,000 fI',
Ces importants reve nus, libres de toutes delles, de tout es charges,
étaient de bea ucoup au-d ess us de ses uesoins personn els et même de
ceux qu'elle s'i mposai t pal' charité.
Mme de Bourgui gnon n'avait point tI'hérili er naturel ; elle n'il pu
vouloir enricl; ir des élrangers par un bien acquis au prix des mauvaises
actions qu'on lui impute, au pl'ix de son honneur, au pri x de son ave nir
étel'Oel.
Voler le bien LI'aull'ui pour le ùonner il des étrangel's, cela est- il
croyable?
Deux mois avant le testam ent allaqué, pal' acle notaire Brémond il
Aix et en verlu d'ull e délibé ration (ll'ise quelques jonrs avant pal' le
Conseil municipal, M.Lle Boul'gui gnon Caisait donation à la ville d' Aix de
trente·six tableaux dont il s'était réservé la propriété dans un e précédente
donation,
M. de Bourguignon oéclare dans cet acte qu'il ne peut signer, all endu
qu'il en a perdul'habitudc:
Les membres du conseil, le notaire, les témoins, le maire connaissaient l'étal. physique et moral de M, de Bourguignon , et ils unt allhéré
à l'acte .

�- 12Deux jOllrs APRÈS le testament , par acte notaire Meyer à Aix, M. de
Bourguignon"recel'ait deM. Puget et quittançait 5,000 fI' . qui lui étaient
dus, et déclarait ne pouvoir :signer li ca use de la faiblesse de sa vue et de
so n bras droit.
Enfin le 18 nov emb re 1862 (vingt jours après le testament querellé ),
Me Meyer
., notaire , est relluis par M. Artaud de se rendre au domaine '
de Ceaux auprès de M. de BOUl'gnignon pour y rece voir un acte de son
ministère.
Me Meye r se l'end dOllc à Ceaux en co mpagnie de M. Artaud et de
Me Heirieis, avoué, conseil d'Artaud. On arril'eaupl'ès de M. deBourguignon. Artaud lui fait , en présence uu notaire, de Me Heirieis, et de
deux témoi ns, un long exposé de fait s et dr titres, à la suite de quoi il
prie M. de Bourguignon de conse ntir il subroge r ses beaux-fl'ères
Bournat, aux accords qui étaient intervenus entre M. de Bourguignon
et l ui au sujet du doma ine de Jouques.
M. de Bourgui gnon consent Ù la demanue de M. Artaud ; Me Mayer
en dresse acte en présence des parties, de Me Heirieis et de deux
témoins qui tous signent l'acte, sauf cependant M. de Bourguignon, à
ca use, dit-il, de la faibl esse de sa vue et de son bras droit..
Depuis le décès de M. de Bonguignon, la pos tion finan cière de
M . .lsnard-Cancelade était déplorabl e; il était à chaque instant menacé
d'expropriation; Mme de Bourguignon avait été ohligée plus d'une fois
de venir à son aide; elle s'était chargée de pourvoir à tous les frais de
nourriture, d'entretien, d'éd uca ti on de M. Isnard-Gancelade fil s, qui a
dit hi en so uv en t à Mme de Bourguignon: « Vous êtes ma seule bienfai1&lt; trice su r celte terre; l'OS bontés pour ma famille sont d'un grand seI&lt; co urs, elle ne pourrait pas même me nourrir sa ns cela . )) Mlle IsnardCancelade ne cessait d'adresser mille remercienlents à Mme de Bourgui/t non ; elle lui parlait de la l'ive amitié, de la profonde gratitude de son
père, Oui! un procès diffamatoire à la mémoire de sa Lienfaitrice!

- 15 Pour éc happer aux poursuites de ses créanciers, M, Isnard père fait,
le 10 janvier 18661 un ac te pal' lequel il ahandonne à ses enfants tout
ce qu 'il possède. Il les charge du payement de ses dettes de toute
nature, en principal et en int érêts.
Il stipul e en sa faveur un e pension annuelle et viagère ri e 1,200 fr.,
dont moitie sera co mpensée avec la nourriture qu 'ils lui fourniront et les
600 fI'. restants lui seront remis pour so n entretien perso nnel.
Voil:'l donc tout ce qui lui restait en janvier 1866, grâce encore
à l'alTcction de ses enfants qui voulaient, disaient-ils, sa uver l'honneur
de leur père.
S'il aV;Jit cru que le lestament en faveur de Mme de Bourguignon
était le produit de manœuvres frauduleuses ou d'un faux , aura it-il
accepté sans ri en dire l'humiliation de sa position, la gêne et les so ucis
qui l'assiégeaient chaque JOUi', les menaces in cessantes de ses créa ncier,? Aurait-il, pendant plus de trois ans, sollicité ou reçu pour lui et
sa famille, à t.itre de secours et avec des témoignages de reconnaissance
mille fois répétés, ce qu'il aurait eu le droit de réclamer à titre de
maître ?
Se serait-il contenté pour vivre d'un e misérable pension de 1,200 fr. ,
lui qui pouvait aspiru à une fortun e de plus d'un million et demi?
Disons-le avec co nfiance: de deux choses l'un e, ou M. Isnard-Cancelade a reconnu la ~I ég alité, la sincérité du testament attaqué ou il
a apprécié comme nous la puissance rie la fin de non-recevoir que nous
lui opposons, et il s'est tu pendant trois ans; il connaissait tout ce qui
s'était fait dans la famille de Bourguignon, les testaments, la transaction, le payement de sommes importal)tes, la possession de la
veuve, etc.
Et il ne disait rien! il ne réclamait rien! il ne protestait même
pas'

,

,

�-

-15 -

14. -

Ces fins de non-recevoir ont pour eITet d'anéantir non-seulement
(( l'ins tance, ma is le droit même en vertu duque l elle est introduite ,
« sans qlle le dema ndeur soit reçu il prouver le fondement de sa pré({ rent ion. »
(Da ll oz, eodem, nOS2 et 528, Boitnrrl, tom. 1, n° 445, Bonsenn e,
tom. 3, page 267, Merlin et autres. )
Un grand nomb re d'nrrêts ont consacré ces principes; la Cour de
cassatioll a jugé notammen t, SUI' le rapport du savant M. Lasagni :
« Que même dans les matières qui se rattachent il l'ordre public, il est
(( de l'csience des fins de non-recevoir de placer les parties, sans {ot/cher
" au {oud, dans l'inca pacité et impuissance rI'intenter l'action qll'elles
« proposen t, -qu e les juges ne doiven t pas s'occuper du mérite des motifs
« à l'aide desq uel;: elles prétendaient la just.ifi er.» (Dalloz, 1845-1-507. )
Il résult e bien de Iii que la fin de non-recevoir peut et doit être jugée
séparément et avant l'exa men rlu fond .
De to utes les fins de non-recevoir la plus puissante, sa ns doute, est
cell e qui se tire du défaut d'int.érêt. C'est écrit partout et ce principe
s'a pplique spéc.ialemen t au cas du procès actuel.
Le testament cie 1857, qui n'a jamais été attaqué, qui ne l'est pas
même encore aujourd'hui, bien qu'il ail été signifié il M. Cancelade el
versé au procès, institu e le sieur Pail y fil s léga taire uni\'ersel de M. de
Bourguignon .
Tant que ce testament sera debou r, M. dr. Cancelade sera sa ns
action , car s'i l parvenait, - chose impossible il admettre et, qu e nous
ne po uvons pas même sup poser, - il faire annuler le testament en
fave ur de Mme de Bourgui gnon ; celui au profit dp, Pail y reprendrait
son empire, il se lèvel'aittoujours entre M. Cancelade et la succession
qu'il convo ite.
Donc , tant que le lestament de 1857 ne sera pas annulé, l'action de
M. Cunl'(dade sera non rece vable par défaut d'intérêt.
«

Cela seul constituerait une fin de non-recevoir tirée de la renoncialion tacite ill'aclion qu'il intente aujourd'hui.
Il a cedé aux sollicitations de gens qui ont spéculé, non sur le résu ltat
du procès qui ne pouvait leur réu ssir, mais sur le scandale qu'ils voulaienl produire. 115 n'a uront rien ni des administra teurs de la suc cession
Bou rguignon, qui ne Ileuvenr, qui ne veu lent rien donner, ni des magistrats qui feront bonne justice .

1\1. Isnard-Cancelade sera déclaré non recevable ; c'c~ t ce qui
nous reste à prouyer, après avoir ainsi ex posé les fait s généraux du
procès.
La demande de M. Jsnard-Cancelade est non recevable: 10 par
applicarion des principes de droit; 2° par l'eITet et les conséquences de
la transaction de 1863.

$ 1". -

Principes de droit.

Il ne faut pas confondre les fins de non-procéder, les exceptions
dilatoires, les pures c3vi llations de forme qu'o n appelle au palais des
chicanes et que l'on écarte volontiers et à bon droit, des fin s de nonrecevoir qui , tirées du fond meme de la cause, ont pour eITet de terminer
les proces; (( Ces fins de non-receyoir, ( dit Dalloz, vel'bis, exceptions
(( et fins de non-i'ecevoil', nO 530), se présentent avec toute sor te de
(( faYeur.
(( Ces moyens tendent ù ce que la demande soit écar tée, sa ns qu'il y
« ait lieu d'en examiner la justice ou l'injustice. Telles sont les fi ns de
fi non-recevoir tirées de la chose jugée, de la prescriprion, du défaui
« de qualité, du dé{aut d'intére/.

•

�- 16M. Cancelade so uti endra qu'en sa qualité d'héritier natllrel il a le
droit d'att aquer le testament en vertu duqu el Mme de Bourguignon et
ses représe ntants après elle déti ennent la succession de M. de Bourguign on ;
Qu'il n'a pas à s'enquérir de tous autres testaments qui pourraient
exister.
Il inyoquera il l'appui de sa prétention trois arrêts qu'il importe de
rappeler et surtou t d'a pprécier.
C'est d' abo l'd un ar rêt de III Cour de Ri om du 17 mars 18'19 ( JOUnI.
du Pal., à celte date) port ant:
" Considérant qu'il 1JoUlTail pa mUre que les demandeurs n'o nt aucun intérêt il raire ann uler le seco nd testament , puisqu e, pal' un testa" men t an térieur, le testateu r ava it disposé de ses biens pour d'autres
" qu e les demand eurs; qu e, dès lors, ceux-ci ne gagnerai ent ri en à
" raire annul er le dernier testament ;
" Que les demandeurs peuvent avoil' des moyens pour attaquer le
" premier testam ent, mais quïls ne peuvent le fair e qu'après avoir fait
prononcer la nullité du second ;
" Que, dès lors, il esl possible qu'il y ait utilité pour eux à attaquer
" le dernier testament. »
La rédaction hésitante de ce t arrêt - il 1Jotlrrail pal'aitre, 'il serait
possible - lui enl ève un e grand e partie de sa va leur ;
D'autre pa rt, les demand eurs s'étai ent inscrits en fau x contre le dernier testam ent , et co mme la Cour décidait qu'il n'y av ait pas lieu d'admettre l'inscription tl e faux, elle pouvait faire bon marché de la fin de
non-recevoir.
Le seco nd arrêt es t émané de la Cour de Cassation sous la date du
26 juin 1860. (Dall oz, 1860, 1, 440 .)
Il suffit de raire connaitrc les faits de celle cause pour prouver qn 'il
ne s'agit là qu e d'un arrêt d'espèce rendu dans des circonstan ces tout à
t(

t(

.,

-

17-

fait étran gères ail procès actu el, qu e dès lors ce t al'l'êt est évidemment
inapplicable .
M. Fiefré était décédé laissant un e fortun e de deux millions; par un
premier testam ent il av ~ it institu é la vil le de Bonl eau x sa légataire universell e; cell e disposi ti on n ' ~rait pas reçu, au moment dt! procès,
l'aut ori sa tion sans laqu elle l'instituti on ne pouvait so rtir à elTet.
(Cod. Nap., arl. 910 .)
Pl us tal'd, M. rielTé fi t un seco nd testam ent au profit rI 'llne demoiselle Burell e.
Les hél' itiers naturels allaqu èrent de null ité ce second tes tament ; on
leur opposa la fi n de non-recevoir tirée de l'ex istence du précédent testam en t en fa veur de la ville ri e Bord eaux.
La fin de non -recevoir fut rejetée par la Co ur de Borù ea ux et par la
Cou r de cassation .
On a décidé en cell e circo nstan ce qu'un hériti er naturel es t recevable
à attaquer le derni er tfs tam ent , quand le premier institu e pour légataire uni versel un e co mmun e à laqu elle le go uvern ement peut refu sel'
pour le tout so n autori sa ti on ou ne l'acco rd er que pour partie.
« Attendu, dit notamment la Cour de cassa ti on, qu e les hériti ers
« naturels avaient un intérêt légitime à diriger d'abord leur action
« contre le dern ie l' testament, pu isque, en cas de succès, ils pouvai ent
« justement espérer d'o bt enir rlu go uvern ement la rédu cti on du legs
« uni versel en fav eur de la ville de BOI'deaux. »
Voilà le motif dominant de l'arrêt; nous pouvons l'admettre sans
répugnan ce et sans crainte, car il est inapplicable à l'alTaire BourgUignon .
Dans celle affaire, l'h éritier naturel ne pouvait attaqu er la ville de
Bordeau x, car elle était sans qualité pour se défendre tant qu e son institution n'éta it pas autorisée par le goul'ern emenl.
Il n'existait donc, en l'état, qu'un seul testam ent , celui de la

�-

•

~8-

Dlle Burelle, contre lequel l'hériti er naturel .avait dirigé son attaque,
qui fut, à bon droit , déclarée recevable.
Milis ri en d'a nalogue n'existe dans le pl'ocès BOlll'guignon .
Enfin, le troisième arrêt est de la Cour de Toulouse, à la date du
8 févri er 1866. (Dalloz, 1866,252.)
Là auss i il s'agissa it d'un e insc ription de faux co ntre un dernier
testam ent ; le défend eur opposait la fin de non-rer.evoir tirée de l'ex istence d'un précédent tes tam enl.
La COllr, dans ses motifs, s'est occ upée longuement, presque exdusÎ\ emen t de ce qui avait trait à l'i nscripti on de faux ; la fin de nonrecevoi r y est il pein e effleurée; voic i tout ce qu'on y trouve SUI' ce
point :
« Attendu que la qualité de successible étant reconnue il Bonn et,
« il a incont establement le (lI'oit d'a tt aquer le te5tament qu'o n lui op" pose, san s se préoccuper, quant il prése nt, ùe l'ex istence de tes ta« ments an térieurs. II
Dans cet arrêt comme dans celui de Riom , cbose remarquable et
décisive, l'inscription de faux dirigée contre le dernier testament a été
rejetée et la Cour de T oulouse n'a r.attaché que peu d'impol'tan ce à la
fin de non-recevoir; c'est ce qui explique le laco nisme de so n seu l
motif quant à ce, co mme il exp liquait les hésitations de la Cour de
Riom.
La Cour de Toulouse ne dit pas, d'ailleurs, pourquoi le demandeur
en nullité d'un dernier testament n'a pas à se préoccuper du ou des
t ~stamcn t s précédent s.
C'était pourtant la vér itabl e, la seul e questioll à réso udre. Cct arrêt
est donc, comme les deux pl'écédents, sans portée aucune dans l'intérêt
de M, CancelaJe.
A ces arrêts d'espèce les défendeurs opposent avec confia nce deux
arrêls de lJ/'illcipefortement motivés, et qui, en dehors de toute influence

-

19-

de fait s, ont admi s la fin de non-recevoir telle qu'ell e est aujourd 'hui
proposée contre M. Cancelad e,
La Cour de Pau a jugé, le 21 féVl' ier 1835 (Dalloz, 1835, 2, 172),
qu 'il surfit qu e l'ex istence d'un pl'écédent tes tam ent portant institution
d'un légatair e universel So iL reco nnu e, Jlour qu e l'hériti er naturel soit
non receva bl e il attaquer se ul ement le testam ent pos térieur,
« Attendu, dit l'alTêt, qu'il cst de doctrin e élémentaire qu e si un droit
« n'appal'lient pas il celu i qui l'eu t l'exerce r, le défend eur n'a beso in,
(( pou r le repousser, qUI) de lui opposer so n défaut d'intérê t, sa ns qu'il
« soit I.esoi l! tl 'é tabli r qu e so n action es t mal fondée;
(( Que cette excep tion n'est pas écar tée pal' la maxinle que nul n'est
« admis il exci per des dl'oi ts des ti ers, parce qu'el le est f'l ndée non pas
« précisé ment SUI' ce qu e le llroit. résitle SUI' la tête d'un autre qu e le de« mand cur, mais SUI' cc que celui-ci n'en étant pas sa isi, son acti on es t
« non rece \'able ;
« Que ce principe commun à toules les action s s'appliqu e avec plus de
.« force }\ cell e en délaisse ment des biens d'un e hérédit é; qu'il faudrait,
« en fa isan t prononce r la nullité du derni er testam ent, qu e la succession
" fùt dévolu e au demand eur cn nullité; qu'il n'en es t point ainsi dans la
« cause, puisqu'il est conven u qu'i l ex iste deux autres testaments qui
« l'excluraient quand le derni er testa ment serait annul é;
" Qu'il ne représen te pas ce ux au profit de qui ces testam ents on t été
« fait s; qu e, dès lors, il ne peut tirer aucun avantage de ces actes, »
Ce derni er motif nous fournit un argume nt puissa nt, nous allons
bientôt. sout enir et nous es pérons ùémontrel' : que pal' la transac ti on de
1863l\'lrne de Bo urgui gnon est devenu e bénéfi ciaire du tes tament des
Pally; qu'elle les représe nte qu ant il ce, qu'ell e peul don c sc sel'v ir et
tirer avantage de ce t acte, tandi s qu e M. Cance lade ne le peut pas,
Si les Pally illlel'l'enai ent au procès, signifiai ent leur testament eL
repoussaient M. Callcelad e comme lion recevable, il faudrait bien que
•

�- 20celui-ci demandàtla nullité rie ce premier testam ent ou qu'il en subit les
conséquences.
Ce qu e les Pally ne ront pas, les représen tants de Mme de BOtll'guignon, substitués aux droits des Pally, peuvent le ra ire; ils le ront en
efT~t ; ils sign ifient le tes tam ent de '1857 il M. Cancelad e, ils en réela
ment le bénéfice; qu e M. Cancelade s'explique !
Dans les trois arrêts ci-d essus dont il cherchera il sc Pl'évuloir, on
parla it de précédents testaments, on en reco nnaissait l'ex istenc e, ma is
perso nn e ne s'en prél'al ait directeme nt , perso nn e nc les avo it sig nifiés,
perso nne ne lcs ara it r crsés au pl'O Cl\~. Ici, au co ntrail'e, le testam ent
en rareu r des Pally est l'erse au pl'orès, les hui rs dc Mme de Bourgui gnon
l'opposent direc tement il M. Can ce ladr, ils ie lui ont signifi é.
Notre espèce est donc il ce point .le HIe (' ompl ctemcnt en dehors de
ce qui a été jugé dans les tl'ois espèces rl ont nous urons parl é.
« Attendu, enfin , dit, la Cou r de Pau, que ce n'est qu e lorsqu e le
« ùemandeur justifiera qu e les légataires institués par les précédents
« te!'taments ont renoncé il ces actes, ou qu 'i l aura rait juger, contr'a« dictoirement avec enx, qu'ils ne leur co nrèrent au cun droit, qu'on
« pourra apprécier le rond , "
Dans noire espèce, les Pally ne peuvent ren oncer à leUl' qualité de
léga t,1ires inslitués; ils s'en sont déjù prévalus, ils en ont retiré un assez
bon profil, 800,000 rI', 1
Ils ne peul' enl non plus céder lelll's droil S à M. Cancelade, lI'ansiger
arec lui; cc serait un e l'ioblion flagrante de la transac li on de 1863, ce
qui leur rerait perclr'e les 51)0,000 rI' , qui lel1l' so nt enCOT'e dus, ct les
exposerait il restilu er les 500,000 rr, qu 'ils ont déjil rec: us ,
Ces actes serai ent d'ailleurs sans porl ée et nuls il' l'encanIre des représenlan ls de Mme de Bourgui gnon, les Pally s'élant rormellement engagés à ne l'ien raire direclell1ent ni in direc tement con lre elle,
La Cour de Bastia a jugé dans le même sens que la Cour de Pau,

- 21Son arrêt, à la date d'u 27 juin 1865 (Dalloz, 1866-2-162), est ainsi
rubriqué :
« Un hériti er légitime es t non recevable, par déraut d'intérêt, il deI&lt; mander la nullil é d'un testam en t qui l'exclut de la succession, alors
« qu e, c.e leslament annulé, il en ex iste un autre qui l'exclut égalecc ment.
Les motirs justifient l'intitul é de l'arrêt, ils se rondent surtout sur le
défant d'intérêt, principe d'une fin de non-recevoir insurmonlable,
S'il est l'rai, comme nous croyons l'avo ir démonlré, qu e la se ule
existence d'un précédentleslament rend l'hérilier nalurel non recevable à allaquer isolélllent ie dernier testam enl, qu e sera-ce ùonc lorsque,
comme dans notre espèce, le derni er légalaire institué est devenu se ul
bénéficiaire du premier teslamen l, en vertu d'une transaction avec Je
porteur ùe ce précédent t.estament?
1)

"-

La fin de non-recevoil' en acquiert une nouvelle force.

§ II. -

Traosactloo de 1863.

Nous avons donné, dans l'exposé généra l des raits, le texte de cette
transaction.
Nous avons rait con naitre, avec quelques détails, les causes qui ont
amené Mme de Bourguignon à la consentir.
Il ne reste plus maintena nt qu'à l'appeler quelques principes et à fixer
les conséquences juridiques de ce t acte,
La transaction, dit l'artic.le 2044 du Code Napoléon, es t un contrat
par lequel les parties termin en t un e conteslatiol1. née, ou préviennent
une conteslation à naitre, il raut ajouter avec tous les auteurs: Aliquo
dato, vell'etenlo, vel pl'omisso. (M. l'roplong, sur l'art. 2044, n° 4.)

•

�- 1l2Ces mots additionnels donnent 11 la transaction son véritable caractère
de contrat sy nallagmatique commutatif, c'est-à-dire de vente ou de
cession .
Transigere est aliel1are, disait l'ancien droit; ce qui est répété et
adm is par nos au teurs modern es. Duranton , Troplong, Za~harire et ses
ann otateurs, etc., etc.
Voilà pourquoi les transacti ons so nt placées dans le Code, au livre 5
des Différentes manières d'acqltéril' la pro1Jriété.
Les tuteurs, les commu nes, etc., ne peuvent transiyer, parce
que ces p l'son nes son t inca pables d'aliénel', et qu e la tmnsacliol1 est une yéritabl e aliénation, une cession de biens ou de droits,
moyennant nn e chose donnée ou un prix co nven u. (Merlin, Répertoire,

Partage, § 2, no '1. )
Comme la tl'ansacti on co mporte l'abandon d'un e prétenti on ou d'un
droit qu e l'on croyait avoir, elle emport e, par cela même, un e disposition
ou aliénation de ce droit. (Massé et Vergé ~ù r le § 767 de Zacharire au
titre des Transactiol1s.)
Que si l'&lt;' fi l'eut, pour la transaction de 1865, rechercher quelle a
été la co mmune intenti on des parties, chose si importante dans l'interprétat ion des con trats, « il faut, dit Duranton, tom . 10, n° 507, prendre
« en considérat ion la nature de l'alTaire, les circonstances dans lesq uelles
« les parties ont traité, et les motifs qui pouvaient raisonnablement les
« déterminer d'après les circonstances; » il faut apprécier les termes, les
clauses sainement entendues, et surtout l'esprit de l'acte, le rapprocher de ceux qui l'ont pl'écédé, acco mpagné et suivi, chose nécessai re au dire de M. Larambière (arI. 116'1, no 2), on arrivera par-là à
celle co ns6quen ce forcée qu e, d'une part, Mme de Bourguignon a vou lu,
par le sacrifice d'un()c somme importante, s'a s~urer l'entière et paisible
possession de la succession de so n mari, et qu e, de son côté, le sieur
Pally fil s a consenti à céder, au prix de 600,000 fr., son droit ou sa
VO

-

23 -

prétention de légataire universel de feu M. de Bourguignon; que,
par suite, Mme de Bourgu ignon a été mise au lieu et place dudit
sieur Pall y, a été subrogée à so n droit, il so n titre. Cette appréciation
de la commune inten tion des par ties et de ses conséquences a été déjà
fa ite par le tribunal dans so njll gc mentdu 7 mars 1857, et dans un sens
favorabl e aux représentants de l'hoirie Bourguignon.
La transaction a été précédée, dans l'in térêt du sieur Pally, mineur
émancipé, d'une déli bération du conseil de famille, de l'avis de trois
honorabl es jurisconsultes de l'hom ologa tion du tribunal de Ma rseille, et
tout le monde a recollnu qu e, vu l'incertitude d'un procès, vu l'importance de ln somme olTel·te par Mme de Bourguignon, il y avait grand
axan tage pOUl' le sieur Pail y il céder ses droits ou soit ses prétentions, et
à accepter la transac ti on.
Ce n'est pas tout! La loi nous dit (art. 11 35 et 161 5): Que les
conve ntions obligen t. no n-seulement il ce qu i y est exprimé, mais encore
à toutes les suites que l'équité donne il l'obligation d'après sa nature; et
que la délivrance de la chose vendue doit comprendre ses accessOires.
Certes, il n'y a pas d'accessoire plus naturel, pllls équitable, plus indispensable de la vente d'un corps certain ou d'un droit , que le titre qui
constate que le vendeur est réell ement propriétaire de la chose par lui
vendue; ce titre doit passe r sur la tête et dans les mains de l'acquéreur,
pou r qu'il puisse, à l'avenir, défendre sa propriété si. elle était
attaquée.
Celui qui achète un objet qlI'elconque mobi l i~r ou immobilier, ou qui
dev ient cessionnaire d'un droit, peut e:l."Ciper non-se ulement du droit
direct que lui transfère son acte d'acquisition ou de cession, mais encore
des dl'oi ts et des tit res qu i appartenaient il son vendeur, qu'il représente
par rapport à la chose vendue ou cédée.

�-

2~-

Ce n'est pas là user des droits d'un tiers, mais de son droit propre
et personnel.
Par la transaction de 1863, Mme de B~urguignon a acquis à son
profit les droits que Pally prétendait avoir à la succession de M. de
Bour"ui "non en vertu du testament dont il était port eur . Elle a donc
"" ,
acquis, en même temps et co mme accessoire indispensabl e, le titre du
sieur PallY i elle peut , par conséqu ent, s'en servil' comme du sien
propre; cela se l'oit lous les jours dans la pratique des aITaires .
La transaction de 1863 est un trait d'union, ou plutôt un lien qui relie
Cortement, inùiYisément, ùans les mains de Mme de BOUl'guignon, le
testament ùe '\857, non attaqué, il celui de 1862, qui ne Cait plus des
deux qu'un seul et même titre, dont les représentants de Mme de Bourguignon peuvent se servir pour repousser, comme non recevables, la
demande et les conclusions de M. Cancelade. Ils s'en servent, cn eITet,
et opposent à M. l~nard-Can ce l ade non-se ul ement le testament en
Cave ur de Mme de Bourguignon, mais encore celui au profit de
1\1. Pally qui est devenu leur propriété et que M. Isnard s'o bstine à ne
pas vouloir attaquer, parce qu'il le croit inattaquable, ce qui justifie
complétement la fin de non-recevoir.
Cela est d'autant plus certain que, lors du jugement du 7 mars 1867,
les Crère et sœur Pally se sont expressément réserv é le droit de Caire
revivre leur testament au cas où celui de Mme de .Bourguignon serait
annulé.
Le tri bunal l'a ainsi constaté dans les motiCs dudit jugement.
Le sieur Cancelade n'est pas le représe ntant de M. Pally fil s, il ne
peut pas le devenir , par la transaction Pally fils ayant cédé ses droits
à Mme de Bourguignon , ayant Corm ellement renoncé à se prévaloir,
conlre elle, du testament de 1857 et d'attaquer pour qu elqu e cause et
sous quelque Corme et prélex te que ce soil, le testament de 1862, ne

-

25-

peut céder directement , ni indireclemenl à perso nn e un droit qu'il ne
possède plus.
S'il essayait de co nll'ev{) nir à ces obligations, les actes qu'il consentirait. se rai ent nu ls, et il perrlrait tout le bénéfi ce ùe la transaction
de 1863 .
Le rés ultat de cett e partie de la discussion est qlle: si l'action de
M. Cancelade élait admise, si, con tre tout e prohabililé, tout e \'raisemblance, le teslament au profit de Mme de Bourgui gnon était annulé,
celui de 1857, au profit ri e Pall y, se rait relevé de la révocation dont il
est rrappé pm' le lestament de 18li2, qu'il reprendrait son empire co ntre
tous, notamment conlre M. ri e Cancelade rlont il neulralise la qualité
d'hériti er nalurel ; mais qu'il serait inutile et vain co ntre Mme de Bourgui gnon et ce ux qui la représenl ent ; par suitc ue la transaction
les défend eu rs restera ient en possession de la succession tant. qu e le testament de 1857 ne serait pas annulé.
Il raut dOliC que M. de Cancelade Casse prononce r la null ilé du
testament Pall y, ou qu'il soit déclaré non recevable dans son
action .
Avant d'en finir SU l' celle parti e de la ca use, il est important de Caire
rem arqu er qu e dans aucu n des auteurs, ni des arrêts qui ont eu à s'occuper de la fin de non-recevoir tirée de la coexistence de deux testaments dont un seul était attaqu é, on ne renconlre ce tte circonstan ce si
""'rav e, si décisive d'un e transaction interve nue ent.re, les porteurs des
deux testam ents, dont l'un abandonne ses droits ou ses prétentions à
l'autre moyennant un e so mm e qu elco nqu e; abandon dont le rés ullat est
d'opérer la Cusion ou plulôt l'annexion des deux testaments, l'un à l'autre,
pOUl' n'en raire qu'un seul tit. l'C indivisible qui doit subsister en enlier ou
être annulé dans les deux pm'ties qui le consti tuent.
On a longlemps et longuement disc uté sur la qu estion de savoir si les
actes Cails de bonne Coi pal' l'héritier apparent pouvaient être opposés au

�- 26yérilablc hérit ier; la doctrin e et la jurisprudence se· déciden t aujourd'hui pou r l'affirmative, Cela scul su mra it pOUl' fair e sort il' à elTe t la
transac ti on de 1865,
Mais dans l'espècc, Pall y flI s élait plus qu'un héritic l' ap parcnt, il
élait hériticl' rée l, porlcur d'un lestu mcntrégulicr qui l'instiluait légalaire univel'scl et qui serail sOl'li il clTct s'i l était parvcn u il fairc ann ul er
le teslament de Mme dè Buurguignon qui l'évoquait le sien,
C'est SUI' cela que Ics parties Il'ansigeaient en '1863; chacun e d'elles
pom·ail l'cnoncer il ~on tilt'c moyennant un e sommc conve nu e, ct celle
au profit de qui la renoncial ion étai t fa ilc rcstait seulc propriélairc de
la succession ct des tilres il l'appu: , Dans l'lin commc uans l'uu tl'Ccas la
Iransaclion élait yalable et devait sorti l' il clTcl, il moins quc les dc ux teslamen ts SUl' lesquels elle rcposai t ne fu ssenl an éan tis,
M. Isna rd-Can celad c n'al.laque que l'un des lestamenls, don c l'autre
subsiste, et rendra so n actio n no n receva ble tant &lt;]u'il sera debout.
L'inscripli on de faux ne peu t fa irc obslaclc il l'examen préjudic iel ni
même à l'admission de la fin de non- recevoil' proposée ,
Elle est "un moyen fon cier, et co mme les autres de même nature, elle
est dominée par le pl'incipe général: (l'ItSlrct (!clmiUiltl/, ad )JI'obandtlln
quocl 1)/'oba 1UIII non relevaI.
De qu oi se rvirail-il à 1\1, Cancclade de prouver qu'il y a eu faux,
s'il ne ,Ieva itl'elirel' aucun pl'ofit de celle preuve?
Si l'exa men du fond n'enlraÎne ni longueurs e.xcessives, ni grand s
frais, ou s'i l peul exerce r qu elq ue influence SUI' le mérite oul'admissibililé de la fin de non-rccevoir,on peut aJmettre qu'clle soit jointe au fond
pour y êlre statu é par un se ul cl mènie juge ment.
Mais si, co mme dans l'espèce, on ne peut arriver au fond qu'a u travers des dangers, des frais, des longueurs des enquêtes et des co ntl' eenquêtes,
Si, d'a utre part, ces éprcuves préliminai res, qut!lqu'en soit le résultat,

- 27ne peu vent influ el' en rien SUI' la position de M, Cancelade, ni ébranler
la fin de non-recevoir qu'on lui oppose; si, avant com me après ces
épreuve,s, M. Cancelade restc non recevable, par défaut d'intérêt, tant
qu e le teslament de ·1857 n'est pas annu lé, il cst impossible d'adm ettre
que, sans nécessité, le tribunal veui lle en trer dans celle vo ie épineuse,
dan gere use des interlocutoires, quand il lui est possible dc mettre' fin à
ce triste procès pal' l'examen préala ble et l'admissio n de la fin de nonrecevoir ,
Conclud il ce que, sans s'arrêter aux fin s et concl usions de M. IsriardCancelade, dont il sera démis el débo uté comme non reccvable, il plaise
au tribun al meUre sur icellcs les défendeurs hors d'inslancc et de procès,
avec dépens,

MO UTTE, avocat, ancten Bâtonnier,
J ULES

FAVRE,

P ASCAL

ROUX,

BRÉMOND,
BÉDARRIDE,
MARIUS

ROUX.

l "'~"
1 avoués.

p',id"".

�CONSULTATIONS
POUH LES HÉRlTIERS DE

MME DE

BURES

DE

VILLIERS

VEUVE DE

M. DE BOURGUIGNON DE FABREGOULE

AIX
AC H 1L L ~ MA KA 1R ~, IIM PRIAI E U R - LIB RAI R E
2 1 fue Pont-Moreau. 2:
~867

�CONSULTATION
POUR

LFS HERITIERS

DE MADAME DE

BURFS DE VILLIERS

VEUVE DE M. DE BOURGUIGNON DE FABREGOULES

Les; A vooats soussign.és,
Consultés par les Héritiers de Madame de Bures de Villiers, décédée veuve
de Monsieur de Bourguignon de Fabregoules, sont d'avis des résolutions suivantes:
M. de Bourguignon de Fabregoules, conseiller honoraire à la Cour d'Aix,
est décédé le 20 janvier 1863.
Par un testament olographe du 11 juillet 1857, il avait institué pour SOir
légataire universel M. Jean-Baptiste Pally, et légué une somme de 200,000
francs à Mlle Claire Pally, sa sœur.
: Par un codicille du 21 avril 1860, il avait donné à Mme de Bures de
Villiers, son épouse, l'usufruit de divers immeubles et une rente viagère de

�-t-

-0-

3000 fr. Il avait fait e[}-Olltre à Mlle Pally legs d!uDe autre somme de
:il00,000 fr.
Mais par un t~stament reçu par M' Meyer, notaire à Aix, le 27 octobre
~ 862, il avait institué Mme de Bures de Villiers pour sa légataire universelle,
en la chargeant de payer aUI enfants Pally une somme de 200,000 fr.; et
il avait révoqué ses précédents testaments.
II étai'! illcontestable et incontesté que M. de Bourguignon de· Fabregoules
était sain d'esprit et capable de tester en ~ 857 et 1860; mais les enfants
Pally se J1ropdsai~nt de demander la nullité de son testament du 27 octobre
4862; il ne jouissait plus, selon eux, en 186:il, de ses facultés intellectuel•
les; par conséquent le testament de 186~ était nul; ct la révocation des testaments antérieurs qu'il renfermait, devait être considérée comme non avenue.

Mme de Bures de Villiers, pour conjurer un procès imminent, fit proposer aux enfants Pally une transaction qui fut acceptée; et , comme le sieur
Pally fils était mineur émancipé, elle fui soumise au conseil de famille et homologuée par le tribunal civil.
•

Elle. a été réalisée par acte des 0, 6 février et 19 mars ~ 863, homologuée
par jugement du 17 avril, et enfin déposée aux minutes de ~1' Brémond
notaire à Ml ,&gt; le if mai 1863.
'
Alme de Bourguignon de Fabregoules s'oblige à payer aux enfants Pally :
l ' une somme de 300,000 fr. comptant; 2' une somme de 500,000 Ir. après son décès, sans intérêts. De leur coté, les enfants Pally renoncent en
faveur de Mme de' Bourguignon de Fabregoules à demander la nullité du
testament du 27 octobre 186! et à se prévaloir contre elle du testament d .
H juillet ~ 8-57.
u
Il importe de ra ppeler les termes mêmes de la transaction ,
L'article i

EU"

du projet à la date du

a février 1863 est ainsi conçu'

~~ Alm~ de' Bourguignon de Fabregoules , par considération et respect pou;

la mémoire de son mari, consent à remellre à M. et à Mlle Pally, indépendamment des 200,000 fr . à eux légués: f' une somme de 100,000 fr . qui
leur sera . payée par Mme de Bourguignon, à raison de 00,000 fr. pour chacun d'eU'l; et ! , un e somme de 1100,000 fr. qili leur sera payée, savoi r :
100,000 fr. à Mlle Pa lly, et 400,000 fr. à M. Pally à l'époque du décès de
Mme de Bourguig~on, sans intérêts jus·.:u·alors; ladi te somme ~e 500,000
francs est dès aujourd'ui acquise à al. et Mlle Pally dans la proportion susénoncée. »
Article 2. « Au moyen de ce qui précède, les parties renoncent

expressément à toutes actions quelconques qu'elles pourraient faire valoir
respectivement les unes envers les autres à raison des divp.rs actes testamentaires ci-dessus énoncés . »
L'article i · r de l'acle du 19 mars 4863 reçu par M' Brémond

est ainsi concu :
« M. Pally, assisté de son cura teur , et Mlle Pally renoncent expressément
à se prévaloir contre Mme de Bourguignon de Fabregoules des testaments et
codicille olographes ci-dessus cités.
» M. et Mlle Pally renoncent de la manière la plus expresse à attaquer,
pour quelque cause et sous quelque prétexte que ce soit, le lestament ~u 17
octobre 186:2, notaire ledit M' Meyer, aux termes duquel li. de BourgUIgnon
a institué son épouse pour sa légataire universelle et révoqué tous précédents
testaments. Pt!. et Mlle Pally déclaren t vouloir rester complétement étrangers
à ce dernier tesla ment. »
Article 2. (( A raison des énoncia tions qui précèdent, M' Bédar-

ride, en sadite qualité, soumet et oblige Mme de Bourguignon à payer à M.
el à Mlle Pally: l' 300,000 fr., :2' 500, 000 fr., etc. »
L'acte de dépôt du 11 mai 1863 se termine par la clause suivante; (~ En
conSéquence el au moyen de ladite transaction intervenue sur les prétentions

�-7-

-6-

Il soutieut que M. de Bourguignon de Fabregoules était intellectuellement
et physiquement incapable de faire un testament le 27 octobre 1862.

respectives des parties basées,celles de Mme de Bourguignon,sur le testament
authentique du 27 octoli e dernier précité, et celles des frère et sœur Pally,
sur les testaments et codicille olographes également précités, et , au moyen
encore de l'homologation dudit acte par le tribunal civil de Marseille, Mme
de Bourguignon ne pourra jamais être recherchée ni troublée par M. et Mlle
Pally, pour qUilque cause que cc soit, dans la paisible possession des biens
meubles et immeubles qu'elle a recueillis dans la succession de feu M. da
Bourguignon de Fabregoules et dont la propriété lui est irrévocablement assurée par ladite homologation.
» De même M, ct Mlle Pally s'interdisent toute recherche directe ou indirecte contre Mme de Bourguignon à raison de la somme de 300,000 fr . dont
la quittance est mentionnée dans ledit acte de transaction.
" Mais d'autre part, M. et Mlle Pally se réservent tous leurs droits pour
la sùmme de 500,000 fr . qui leur a été attribuée dans ladite proportion et
dont l'exigibilité n'arrivera qu'au décès de Mme de Bourguignon; et ils ont
notamment le droit de requérir inscription d'hypothèques, jllsqu'à concurrence de ladite somme, sur tous les biens meubles et immeubles spécialement
affectés et hypothéqués par ~l' Bédarride en sa qualité ..... etc. . .. »
Celle transaction a reçu son exécution; les 300,000 fr. ont été payés complant, et une inscription a été requise pour sl1reté des 500,000 fr., exigibles
seulement au décès de Mme de Bourguignon.
Mme de Bourguignon a joui, sans lrouble, des biens composant la succession de son mari.
Elle est décédée le 9 mars 1866.
, Par exploit du 31 juillet '1866, un sieur Cancelade, se ~isant l'héritier ou
l'un des héritiers légitimes de M. ' de Bourguignon de Fabregoules, a traduit
les héritiers de Mme de Bourguignon devant le tribunal d'Aix pour voir prononcer la nullité du testament du 27 octobre 1862.

Les Consullants nùus demandent si, pour repousser l'action du sieur Cancelade, ils peuvent se prévaloir du testament fait en faveur des enfants Pally,
le 11 juillet 1857.

-

Nous suppos~rons que le testament du 27 octobre 1862 est nul à raison
de l'incapacité de M. de Bourguignon de Fabregoule; tandis que la validité
du testament du 11 juillet 1857 est incontestée.
Quelle peut être l'influence de ce testament sur l'action intentée par le
sieur Canceladc? Les Consultants sont-ils fondés à dire que le sieur Cancelade étant exhérédé par le testament du 11 juillet 1857, n'a ni qualité, ni
intérêt pour demander la nullité du testament de 1862?
Le sieur Cancelade, au contraire, pourrait-il répondre, non pas que le testament de 1857 a été révoqué par le testament de 186! (il est bien éviden t
en effet que la révocation serait nulle comme le testament lui-même si M,
de Bourguignon 'était incapable), mais que les bénéficiaires de ce testament,
les sieur et Dlle Pally, y ont renoncé; que, conséquemment, il est non avenu; et qu'il lui suffit pour revendiquer la succession comme héritier légitime de faire annuler le testament du 27 octobre 1862 ?
Nous avons donc plusieurs points à examiner: l' M, Cancelade est-il
fondé à prétendre que le testament du 11 juillet 1857 ne lui est pas opposable, qu'il doit être considéré comme non avenu, même en ce qui le concerne? - 2' Dans le cas de la négative, qui pourrait profiter du testament
du 11 juillet 1857 ? Sont-ce les enfants Pally, légataires, ou les béritiers de
Mme de Bourguignon de Fabregoules? - 3' Si les Consultants sont subrog~s aux droits dps enfants Pally et au bénéfice du testament du 11 juillet
1857, peu ven t-ils écarter par une fin de non recevoir la demande en nullité du testament du 27 octobre 1862, sans que le tribunal ait à se préoccuper du mérite du testament du 27 octobre" 862 , soi~ en la forme, soit au
fonds?

�1

-8-

-9-

prelDiè re Que stion .

Deu xièD1.e QueSiUon .

Le sieur Cancelade peut - i l p,·étend,·e que la transact'ion intervenue entre les
. e,,(anls PaUy et Madame de B01,rguignon de FabTegoules a a?vn'Illé et
laissé salts auc",. etr.t j nridiqn., en ce gui le concerne, le testal/tel"t du
Il Juillet / 857 ?

Cette prétention n'est pas soutenable : le sieur Cancelade n'était pas partie
dans la transaction de 1 863 , elle ne peut par conséquent ni lui profiter ni
lui nuire au x termes de l'article tt65 du Code Napoléon.
Son action suppose bien que la transaction de 1863 ne lui est pas opposable, puisqu'il demande la nullité du testament qu'elle av~it tout justemerrt
pour but de valider et de ratifier.
Par une juste réciprocité, il ne peut pas se prévaloiT de la renonciation
des enfants Pally à invoquer le testament de 1857; cette renonciation est
dans l'intérêt unique de Mme de Bourguignon , et, pour confirmer le testament de 4862 , Mme 'de Bourguignon l'a payée 600,000 fr .
Si M. Cancelade a les droits qu i résultent pour lui de son titre d'hériti er
lé"ailime, il peut 'être repoussé par Je testament du i 1 juillet 1857 .

Jl[adame de Bou"g"ignon 0", qu oi que cc soit ses hé/'itiers , sont-'ils ",brog és
• au bénéfice d" (esta ment du 1-1 J"illet 1857 0", au con tm'ire, les enfants
Pally po,,,... aient - i ls prétend" e qu'ils avaient bien "enon cé à attaquer le
testament de Madame de BD''''gnignon , ma-is sans bni céder le bénéfice
m ême de le",'s legs , et que, du moment où le testament de 1862 serait
annulé s,,,' la demande de Ar. Cancelade, -ils "en t" ent dans l'exercice de
lenrs d"oi ts et peuvent " iclamer le bénéfi ce de le",'s legs?

Celle prétention des enfants Pally ne serait pas admissible.
En effet, les 600,000 fr . qu 'ils ont reçus de Mme de Bourguignon, en ouIre des ~OO,OOO fr . à eux légués par le testament de 1862 , ne leur ont été
atlribués 'qu'en leur qualité de léga taires; ils seraient donc ,bien évidemment
obligés de les restitu er aux héritiers de Mme de Bourguignon.
Mais il y a plus : nU l term es de l'article 11 56 du Code Napoléon, il fau t
rechercher dans les cOOl'entions quelle a été la commune intention des parties contractantes, plutàt que de s'arrèter au se ns littéral des termes.
Mme dé Bourguignon a voulu , en traitant avec les enfants Pally qu e le
tes tament de 1857 fa isa it seul s titul aires et représentants de la succession de
M. de Bourguignon, faire confirmer son titre et s'assurer la totalité de la succeSSIOn .
Quant aux enfants Pally , en renonçant à allaquer le testament de 1862 ,
qui avait révoqué le legs de 1857 , et ce ,moyennant 800,000 fr ., ,ils onl
transféré à Mme de Bourguignon tous les droits résultant il leur profit du
testament du 14 juillet 1857.

�-

10 -

Telle est la conséquence nécessaire de ceUe double proposition, d' ull~ part,
qu'ils n'ont pas renoncé d'une manière absolue au bénéfice de ce testam ent;
et que , d'~utre parI, leur renonciation est en faveur et dans l'intérêt unique
de 'Ime de Bourguignon, qui l'a payée, et qui, par conséquent, doit eu bénéficier .

-Hdécide, au contraire ., que l'hériti er nulurel est non recevable, cÇ&gt;mme étan t
sans intérêt à demllnder la nullité d'un testament fait par le défunt, si, outre
ce testament, il en existe un autre qui l'exclurait de la suœession en cas
d'annulation du premier.
Les arrêts de 1860 et de 1866 ne sont que des arrêts d'espèce.

Trois i~D1e

Question.

Les Consultants peuvent-ils "epOlMser pal' une fin de n On "ecevoir pérempto;,'c
la dem ande Mt nullité du testa",ent du 27 octobre 1862, en in'voquant le
testament J'II. Il Juillet 1857 ? - 0" a" contraÙ"e , le siwr Cancelade
peut- Il den,ander al! tribunal de stat"er d'abord slllr le mérite d" testammt d.. 2i octobre / 862 , san! d discuter phM ta"d le ",i rùe d'" tesla mellt de /857 ?

Le sie~r Cancelade invoque un arrêt de la Cour de Cassa tion du 26 juin
1860 (SIr~y, 60,1,710) : Attendu, a dit la Cour, que les défendeurs éve'ltuels t~nalent de la loi et de leur qualité d'héritiers légitimes de Fieffé, le
drOIt d .attaquer ces deux actes de dernière volonté, qui les excluaien t de la
succesSIOn, et de les attaq uer dans l'ordre qu'ils jugeraien t le plus utile et le
plus favorable à leu rs prétentions.
Le même principe a été proclamé par un arrêt de la Cour de Toulouse du
8 févrIer 1866 (Dalloz, 66, 2, 32).
La Cour de Bastia, par un arrêt du 28 juin 1865 ( Sirey, 66, 2, 265)

Il nous semble d'ailleurs facile de concilier ces décisions qui , nu prr.mier
abord, paraissent contraires: Quand il existe des testamen ts à des dates dif·
férentes , l'héritier légitime a le droit incontestable d'attaq uer le d ~rni er ; et
on ne peut pas lui opposer qu'il en existe un autre qui l'exclu rait. Il peut,
comme l'a dit la Cour de Cassation, répondre péremptoirement qu'il attaque
le testament qui l'écarte immédiatement de la succession, sauf, si plus tard
on lui oppose un autre testament d'une date antérieure, à en discuter le mérite.
Muis, en même temps, il nous parait évident que, si le défendeur oppose
un testament antérieur qui exclurait l'héritier légitime, celui-ci est obligé de
s'expliquer et de déclarer s'il attaque, ou non, le testament qu'on lui oppose
à titre d'exception et de fin de n~ recevoir.
Un individu décède, laissant deux testaments , l'un authentique et l'autre
olographe, et tous deux exhérédant l'héritier légitime uu profil du même 16- .
gataire; l'héritier s'inscrit en faux contre le testamen t authentique en prétendant qu'il n'a pas éte dicté par le testateur, ou que les témoins n'étaient
pas présents.
Le légataire produit alors un testament olographe parfaitement régulier;
est-ce que le demandeur sera fondé à en ajourner l'examen et à engager une
proc~dure d'inscription de faux corn piétement inutile et frustratoire? Il ne se
fait rien d'inutile en justice, et, par conséquent, on peut invoquer un testament incontesté pour repousser l'attaque d'un testament co ntesté, comme on
oppose à la demande en nullité d'un acte, l'acte postérieur qui l'a ratifié ; et
probablement on n'admettrai t pas une partie à faire juger la nullité d'un

�- 42-

-13-

acte, sauf à examiner plus tard si cet acte avait été ratifié, comme le prétend
le défendeur. Mais il faut que le testament, que l'on oppose comme une fin
de non recevoir, soit mis au procè;, c'est alors et alors seulement que le demandeur est en demeure de l'accepter ou de le contester.

cession. Cette exception de traité ou de transaction est, par la force des choses, préalable à la question du fond, comme le serait une exception de confirmation ou de ratification, et par conséquent le jug~ ne doil pas engager
les parties dans une procédure sans but, ct dont le seul résultat serait de les
condamner à des frais frustratoires el peut-être à un scandale inutile.

La procédure ainsi engagée, la première question qui se présente est celle
de sal'oir si le testament de -1857 est valable et si le sieur Cancelade n'est
pas fondé à prétendre que les légataires y ont renoncé d'une façon absolue?
Il est bien évident que l'héritier légitime doit être écarté du débat: la succession , en effet, est testamentaire et non pas légitime: or il Ile reste plus
qu'à vérifier si elle appartient aUI légataires de -1857 ou aUI légataires de
-186" . Nous pensons qu'une hypothèse suffira pour mettre en évidence les
propositions que nous avons soutenues.

Délibéré à Caen, ce 28 (évrie,· 1867.

DEMOLOMBE
TR.OLLEY

t Avocats.

Il est maintenant de doctrine et de jurisprudence que les actes faits de
bonne foi par l'héritier apparent sont opposables au véritable héritier. Supposez que Primus se fôt présenté comme l'héritier légitime de AI. de Bourguignon: sa' bonne foi était incontestable et incontestée.
Il attaque le testament du 27 octobre 1862, puis il fait, avec Mme de
Bourguignon, une transaction. Plus tard M. Cancelade se fait reconnaître
comme l'héritier véritable de M. de Bourguignon, et il attaque le testament
du"7 octobre -1862: les héritiers lui opposent la transaction faite avec l'héritier apparent.

Pourrait-il demander au tribunal de juger si ce testament était nul ou
valalable . sauf à discuter plus tard le mérite de la transaction qui lui est
opposée?
Non, sans doute. Hé bien 1 c'est absolument notre espèce: Les Consultants soutiennent que Mme de Bourguignon a transigé non pas avec l'héritier
apparent, mais avec Ip. véritable héritier et le seul représentant de la suc-

/

•

�Le Conseil soussigné,

Vu le Mémoire à consulter dans l'intérêt des représentants de Mme de
Bourguignon de Fabregoules,
Vu les testaments des 11 juillet 1857 et 27 octobre 1862;
Vu ln transaction intervenue entre Mme de Bourguignon et les enfants
Pally;
Vu l'ajournement en nullité du testament du 27 octobre 1862 donné par
le sieur Cancelade, héritier naturel de feu M. de Bourguignon de Fabregoules.
Consulté sur la question de savoir si la demande est recevable,
Est d'avis de la négative.
L'examen du dossier et les faits qui résultent de pièces authentiques
donnent la conviction de l'absence de tout fondement à la demande du sieur
Cancelade. La tardivité de celle demande est, elle-même, un énorme préjugé
en présence de l'importance de la succession aujourd'hui revendiquée. Quel.
que riche qu'on soit, on ne néglige pas l'oçcasion d'acquérir 1,500,000 fr.
un pareil stoïcisme n'est malheureusement' plus de notre siècle, et c'est
pourtant cet exemple qu'aurait offert le sieur Cancelade.

,

.

�-

16-

En -effet M. de Bourguignon est mort le ~I janvier 1863, et ce n'est que
le ~1 juillet 1866 que le sieur Cancelade vient revendiquer sa succession.
Ainsi pendant quarante-deux mois la volonté testamentaire de M. de Bourguignon a été respectée, et aucune réclamation , aocune tentative de saisir
son opulente succession ne s'est élevée ni réalisée de la part de celui qui
prétend aujourd'hui qu'on la lui a indignement volée: et qui ose soutenir : Qu'il était de notoriété publique qu'au moment du testam ent ,
M. de Bourguignon avait perdu l'aptitude intellectueUe nécessaù'e pour
toute disposition de derniMe volonté, et spécialement les aptitudes physiques ezigées du teslateur pour la validité d'un testament pa?' acte public.
Et c'est lorsque la proie était si facile il saisir que vous auriez laissé subsister cet acte que vous soutenez n'avol?' été qu'un vain simulacre dans le
quel une volonté étrang~re s'est audacieuument substituée à la volonté
personnelle, libre, réfléchie, spontanée du testateur, qui ne pouvait plus se
former, ni mblle se formuler légalement,
Et cette volonté étran gère vous l'auriez respectée au point de laisser Mme de
Bourguignon, son inspiratrice, jouir pendant toute sa vie d'un revenu annuel
de quatr~-vingt mille francs, vous sans fortune, vous en butte aux exigences de vos créanciers, vous réduit il mendier les bienfaits de celle à la mémoire de laquelle vous osez insulter 1
Une pareille conduite est trop invraisemblable pour qu'elle puisse se concevoir, elle frappe d'un discrédit ineffaçable l'acte que la mort de Mme de
Bourguignon a pu seule vous donner le courage d'accomplir, et que la justice s'empressera de flétrir Co,mme il le mérite.
Les héritiers et représen tants de Mme de BQurguignon n'ont don c aucune
crainte à t;Oocevoir sur l'issue du procè,s, ils pournaieo t laborder le fond et
f)n Jaire facilement justice. Ils prouveront sans ,peine qwe, Ide notoriété publique, M. de Bourguignon, ph,ysiq uement affaibli par l'âge, n',a jamais cessé d'être en ,état d'adminia\rer 'sa ,fortUI)~, gue, soit a,vant, SQit après le testamen t de 1862, il a conpouru à lies ,ac~es aUlhl\ljltiq\les 4'un grand intérêt.

-17-

1

Mais l'exécuteur iestamentaire, m.ais le curateur à la succession vacante
se devaient il eux-mêmes de ne négliger aucun des moyens léga ux que la loi
leur offrait. Ce devoir que leur responsabilité leur imposait, les a amenés
tout d'abord à examiner si l'action du sieur Cancelade était recevable.
De l'avis du soussigné aucun doute ne saurait 'exister sur la négative .
Il n'est pas en droit français de principe plus certain que celui qui fait de
l'intérêt la mesure de l'action . Ce principe, que la Cour de cassation rappelait dans ses observations sur le Code de procédure civile, es t devenu pour
elle une rllgle 'invariable qu'elle consacrait encore le 3 juillet t8~1 (J. D_ P.
~. 1843. 560).
Il faut donc qtie le sieur 'Cancelade, otitre -sa qualité d'héritier, qui lui
donne le droit d'allaquer les di spositions testamentaires de son auteur, prouve
l'intérêt que l'exercice de ce droit lui présente, car s'il ne p()uvait justifier
d'aucun ,' il ne serait pas recevable à agir. Or, dans 'l'espèce, l'i ntérêt du
sieur Cànéelade ne-se comprendrait et. n'pxisterait, que s'il était certain que
le lestanienf de 1862 écarté, il serait de droit saisi de la succession.
C'est la certitude -contraite qlSi , est ldès ce moment acquise. L'annulation
du testament de 186:! entrainera!t de plein droit la chute de toutes ses dis, positions, notamment de celle qui révoque tous les précédents testaments , En
, conséquence, celui de 1857 reprendrait tout son empire, et sa forme olographe prouve elle seule que son auteur était dans la plénitude de ses facultés
intellectuelles et physiques.
Or ce testament institue M. ' Pally, légataire universel, et aux termes de
l'article 1006'du Code Napoléon, le testateur n'e laissant aucun héritier à
réserver sa fIhort aurait de plein droit conféré au légataire universel la saisine
de l'hérédité.
Donc, Jlài1nulation du testament de 186~ n'aurait d'autre conséquence que
de fai-Fe 1passer celle saisi Ile 'de,.\a , tête de Mme de Bourguignon sur celle, de
M:' PaUy" En,-quoi 'cette dévolution profiterait-elle au sieur Cancelade? e~ si
l'issue' faverllble Idé l'aclien qu'il a' introduite ne change et ne peut rIen

�•

-

18-

-

changer à sa position, où est donc l'intérêt qui devrait et pourrait seul légitimer rette action.
Ce que la certitude de ce résultat ferait croire, c'est que le sieur Cancelade
n'e t pa5 demandeur sérieux; c'est que derrière son nom sc cache un autre
intérêt qui a su se l'aUacher et acheter son concours. Il pourrall se r~lre en
effet que non con tent des 800,000 fr . qu'ils ont obtenu~, les légataires de
1857 se bercant d'un chimériq ue espoi r, eussen t rêvé aulle chose et essayassent ~e faire' par autrui ce qu'ils se son t interdits de faire par eux-mêmes.
La position précaire du sieur Cancelade, et son défaut absolu d'intérêt autorisent celle supposition, mais il n'y aurait là qu'un motif de plus pour consacrer la fin de non-recevoir puisque Cancelade plaiderait pour un autre, et
qu'au défaut d'intérêt se joindrait cet autre principe qu e nul en France, si
ce n'est le Souverain, ne plaide par procureur.
Ces pri ncipes qu'on n'hésiterait pas il appliquer aux autres matières, pourrait.on les répudier en matière successorale? les partisans de l'affirmative,
nous allons le voir, se retranchent dans cet argument que l'héritier puise
dans sa qualité le droit d'aUaquer les dispositions qui le dépouillent, qu'il
est donc libre d'exercer ce droit à sa convenance.
Cet argument ne serait sérieux que si pour l'exercice d'un droit, la loi se
contentait de l'existence de ce droit. Mais la doctrine et la jurisprudence sont
unanimes. Pour être recevablp- dans cet exercice, il faut avoir non-seulr.ment
qualité, mais-encore intérêt. Est- ce que la loi a pu autoriser à plaider pour
le plaisir de plaider, et sans utilité possible?
Donc il ne suffit pas que l'héritier ait qualité, il faut encore que l'action
à laquelle il s'arrête ait pour lui un avantage certain appréciable, et s'il ne
justifie d'aucun, sa demande doit être écartée.
Ainsi le jugeait la Cour de Pau, par arrêt du 21 février 1835, déclarant
que l'héritier non réservataire est non-receva ble, comme sans intérêt, dans
sa demande en nullité d'un testament lorsqu'il est constant qu'il existe d'autres testaments qui l'excluraient quand même celui qui fait l'objet de l'attaque
serait annulé (J. du p, à sa date) .

1

19 -

Chose remarquable, le demandeur en nullité con testait au défendeur le
droit d'opposer les précédents testamen ts. Vous vous prévalez du droit de
tiers, lui disait-il, et la loi ne vous autorise pas à le faire.
Mais rtlpond l'arrêt, ce principe ne saurait faire éca rter la fin de nonrecevoir qui est fond ée non pas précisément sur ce que le droit réside sur la
tête d'un autre, mais sur ce qu e le demandeur n'en étant pas lui- même saisi
son action est irrecevable; l'exception tirée de ce défaut d'intérêt s'applilJue
avec plus de force encore il la revendicati on que le propriétaire seul peu t
intenter .
Celle dernière considération imprime à l'arrêt un caractère essen ti ellement
juridique. Nul ne contestera en effet que le revendiquant ne soit tenu de
prouver qu'il est propriétaire de la chose revendiquée. Or n' est-ce pas une
revendication qu'exerce l'héritier poursuivant la nullité d'un testament? Que
demande, par exemple, le sieur Cancelade? • Que Mme de Bourguignon soit
• condamnée il lui restitu er et délaisser toutes les valeurs mobilières et im• mobilières, sans exception, dépendantes de la succession de M, de Bour« guignon. » Or, pour obtenir ce résultat, ne doit- il pas établir tout ù'abord
que le titre de Mme de Bourguignon disparaissa nt, la saisine de celle succession lui appartient en droit et en fait, et comment fera-t-il celle preuve
tant que le testamen t de 1857 ne sera ni allaq ué ni ann ulé?
La' Cour de Bastia, saisie à SOli tour de la question s'est prononcée da liS
le même sens que celle de Pau. Elle repoussait le 27 juin 1865 la demande
de l'héritier, attendu que le testamen t du 28 janvier .838 par leq uel Vin cent
Ceccaldi et Toussaint Casanova sont institués héritiers universels et recueilleraient la succession tout entière de feu Ceccaldi, si le testament fait en taveur de la veuve Mathieu était ann ul é, rend les hériti ers non-recevabl es
par défaut d'intérêt à attaquer ce dernier testamen t, ainsi que l'ont décidé
avec raison les premiers juges. (Devill. et Carro 66.2. 265).
On ne manquera pas de se prévaloir de quelqu es arrêts qui ont décid é le
contraire. ,D'abord un arrêt de la Cour de Ri om, du 17 mars 1819, un autre

�, - 20 -

\

de la Cour de Bordeaux du 9 mars 1859, confirmé par la Cour de cassation
le 26 juin 1860, enfin un dernier de la Cour de Toulouse du 8 février 1866.
1\ est facile de se rendre raison de la solution adoptée par les Cours de
Riom et de Toulouse. L'une et l'autre jugent au fond, et rejettent l'inscription
de fauI contre le testament aUaqué.
En l'état de ce rejet, la fin de non-recevoir avait perdu tout son intérêt.
qu'importait que la demande fut ou non-recevable dès qu'elle était et devait
être définitivement repoussée? On comprend donc que la Cour se montrât
fort accomodante ~u sujet d'une exception qui par le fait n'était plus d'a ucune
utilité pour celui qui l'invoquait.
Aussi voyez les motifs qui déterminent le rejet de la fin de non-recevoir.
La Cour de Riom se borne à déclarer « Qu'il est possible qu'il y ait utilité
• pour les héritiers à attaquer le dernier testament. »
La Cour de Toulouse, de son côté, donne pour unique motif: « Que la
« qualité de successible ouvre le droit d'attaquer le testament, sans qu'on ait
• à s'occuper quant à présent de l'existence de précédents testaments. »
(D . P. 66. 2.32).
Ces propositions sont si évidemment contraires au principe qui subordonqe
l'exercice d'un droit à l'existence d'un intérêt appréciable qu'on ne peut, nous .
le répétons, s'expliquer leur consécration que parce qu'en admettant l'héritier en la forme on le déboutait au fond. Ces deux décisions sont donc des
arrêts d'espèce auxquels il est impossible de reconnaltre une valeur doctrinale quelconque.
Il en est autrement de l'arrêt de Bordeaux et de celui de la Cour de cassation. Mais loin de détruire notre thèse, ces deux arrêts la consacrent explicitement. Ils repoussent bien la fin de non-recevoir, non pas seulement
parce que la qualité d'héritier confère le droit d'attaquer le testament, mais
encore, mais surtout, parce que l'existence du testall!ent antérieur n'empêchait pas les héritiers d'avoir un in/édt incontestable à l'annulation du
second. Dans ceUe espèce, en erfet, un premier testament avait institué la

-

21 -

ville de Bordeaux léga taire universelle. Par un second, le testateur avait légué plus de la moitié de sa succession à une dame Eléonore Burette. Au moment où s'agitait le procès en nullité de ce second tes tament, la ville de
Bordeaux n'avait pas encore été autorisée à accepter son legs.
Or, à un double point de vue, l'intérêts des hériti ers naturels à l'annulalion du dernier testament était incontestable.
En premier lieu cette annulatien leur conférait la saisine de la succession.
En effet le légataire universel institué par le premier étant une commune,
aux termes de l'article 910 du Code Napoléon, le legs ne pouvait avoir son
effet que par l'autorisa tion accordée par le gouvernement, d'où la Cour de
Bordeaux concluait avec raison: • Que les communes instituées léga taires
« universelles n'ont, tant qu'elles n'ont pas reçu cette autorisa tion, qu'un
" simple droit soumis à une condition suspensive, et non un droit soumis à
" une condition résolutoire; que dès lo:s la saisine appartient, jusqu'à l'a ll• torisation, aux héritiers naturels même non réservataires; qu'ils exercent
• donc un droit incontestable lorsqu'ils cherchent à faire disparaltre l'obs« tacle qui leur enlève cette saisine. •
En second lieu, l'existence et le maintien du premier testament n'empêchait pas les héritiers naturels d'intervenir auprès du gouvernement pour
s'opposer il. J'autorisation ou demander la réduction du legs. Cette intervention est non seulement permise, mais encore
, exigée par la loi. En effet, l'ordonna,nce du He janvier 1834 porte: « Nulle acceptation de legs au profit
• d'établissements publics ne sera présentée à notre autorisation, sans que
. « les héritiers connus du testateur aient été appelés par acte extrajudiciaire
• pour prendre connaissa nce du testamen t, donner leur consentement à son
« exécution, ou produire leurs moyens d'opposition. »
Comment.les héritiers exerceront-ils ce droit si deshérités par un premier
testament en faveur d'une commune ils le sont par un second en faveur d'un
simple particulier? Leur refuser la faculté d'attaquer et de faire annuler celui-ci, c'est leur interdire l'exercice du droit que la loi leur assure, ou tout au

�-

-

2!-

moins les condamner à agir avec la chance presque assurée de ne pas obtenir tout ce qu'ils étaient en droit d'espérer.
En l'état, la Cour de Bordeaux ne pouvait pas hésiter et n'hésite pas. Non
seulement elle déclare que les h ~ ritiers avaient le droit d'allaquer l'un ou
l'autre testament, mais encore elle ajoute:
« Allendu qu'il est naturel que les héritiers dirigent d'abord leurs attaques contre le deuxième testamen t, car, s'ils parvi en~ent à le renverser, leur
posi tion vis-A-vis la ville de Bordeaux, léga taire universelle en vertu du
premier, sera plus nelle et plus favorable; qu'en effet, le legs universel, réduit de plus de moitié par le second testament, reprenant toute son étendue
embrasserait une succession qui, d'après l'estima tion du testateu r, s'élève ~
près de deux millions, et ils auraient bien meilleure chance d'obtenir du gouvernement, mailre d~ reruser l'autorisation ou de ne l'accorder que pour
partIe, la réductIOn d LI ne IIbérahté de celle importan ce; que c'est là un intérêt pm'rai/elllent appréciable, et qui, s~il ne peut être par lui- même le
principe d'une action, suffirait pour donner un but sé1'ieux et légitune à
['action qu'ils puisent dans leur qual'llé d'héritier du sang" (J. du P.
4860 . 403).

C'est le pourvoi dont cet arrêt avait été l'objet que ' la Cour de cassa;ion
rejetait le 26 juin 4860 . A l'appui du pourvoi on soutenait que la Cour de
Bordeaux avait à tort repoussé la fin de non-recevoir parce qu'en ne pas atta~u an t le p:emier testamen t, les héritiers en reconnaissaient et en acceptaIent la valIdIté; que dès lors la .succession leur échappant ils n'avaient aucun intérêt à l'unnulation du dernier.
« M.a~s répondait M. le conseiller rapporteur Hardouin, en admellant que
les héTlhers naturels se décident à laisser au premier testament sa force et
son erret, pourquoi n'avoueraient-ils pas l'intérêt qu'ils ont à celle combinaison , et qui résulterait de ce que le legs rail à la ville de Bordeaux élant
plus considérable, ils auraient plus de chance de le faire réduire? L'intérêt
des héritiers légitimes qui réclamen t contre l'exagération de dispositions tes-

,

23-

tamentaires raites au profit d'une commune ou d'nn établissemen t, est-il un
intérêt que la loi réprouve et que la justice ne doive pas reco nnailre ? L0in
de là, il est formellement consacré par l'ordonnance du 14 janvier 1831.
» La loi recon nalt donc le droit qu'ont les héritiers de résister à l'ex écution de l'acte qui les dépouille, d'en allénuer pour eux les conséquences en
faisant au moins réduire les dispositions qu'il contient. Leur intérêt est donc
légitime et peut servir de base.à leur défense. Sans doute cet intérN n'étant
pas actuel ne saurait êlre , par lui-même, le principe d'une action directe,
mais il suffit pour motiver le choix qu 'ont rait les détenteurs éventuels, en
dirigeant d'abord leurs allaques contre le dernier testament. » (J, du P.,
1861, 273),
Ces considérations déterminent l'arrêt de rejet qui se les approprie et les
consacre.
•
Peut-on raisonnablement conclure de ces deux monuments de jurisprudence que la fin de non -recevoir doit être rejetée en principe et dans tous
les cas? Ce serait singulièrement se méprendre sur leur caractère. Les tribu-'
naux, en effet, ne sont pas appelés à r~soudre des questions de droit en thèse
générale et absolue. Ils ne les apprécient et ne peuvent les apprécier qu'au
point de vue de l'espèce qui leur est soumise, que ucundum subjec/am mate1'iam, et leurs jugements ne peuvent être des précédents utiles que pour les
espèces identiques. Dans celle des arrêts de la Cour de Bordeaux et de la
Cour de Cassation, le choix auquel s'étaient arrêtés les héritiers avait pour
eux un intérêt évident, et le soin qu'elles mellentl'une et l'autre à relever et
à constater cet intérêt prouve que, sans cet intérêt, leur décision eft t été tout
autre.
Restent donc contre les arrêts de Pau et de Bastia, les arrêts de Riom et
de Toulouse; mais entre les deux premiers qui affirment et les deux derniers
qui hésitent, le choix ne saurait être douteux. Ce choix est dicté non-seulement par la loicjui exige pour la recevabilité d'une action, qualité et intérêt,
mais encore par le résultat auquel aboutirait la doctrine que nous repoussons,

�- 24 Supposez en effet qu'après avoir écarté la fin de non-recevoir, la Cour
prononce la nullité du dernier testament, qu'aura gagné l'héritier naturel 1
Rien évidemmen t, puisque la saisine légale de la succession appartiendra au
lé"aataire universel institué par le premier.
Il fau dra donc qu'il attaque celui-ci, et s'il succombe cette fois, à quoi lui
servira le premier arrêt; quel profit en retirera-t-il ? N'aura-t-il pas plaidé
pour le compte et à l'avantage d'autrui? .
N'esl-il pas de la dignité de la justice de prévenir un pareil résultat , et de
ne prononcer qu'aYec la certitude que sa décision ne sera pas condamnée,
par la force des choses, à n'être qu'une lellre morte, sans effet autre que
d'avoir coùté des frais sans utilité pour personne.
Celle considération qui justitie les arrêts de Pau et de Bastia, aurait nécessairement déterminé les Cours de Riom et de Toulouse à consacrer la fin
de non-recevoir, si le mai ntien au fond du testamen t attaqué n'avait pas mis
fin à tou t litige ultérieur et rendu impossible l'inconvénient que son rejet aurait pu en trainer.
Au reste , si en thèse la question pouvait sou lever le moindre doute, ce
doute disparaltrait en l'état des circonstances spéciales du procès actuel. Mme
de Bourguignon est, lm eITet, devenue le seul ' bénéficiaire du testament de
4857 en vertu de la transaction intervenue en tre elle et les eMants Pally.
Le caractère de cette transaction s'affirme par la qualité des parties et la
nature de ses stipulations.
Evidemment pour tout ce qui excède les 200,000 fr. légués par le' test'lment de 4862, les enfan ts Pally n'avaient d'autre droit dla succession de M.
de Bourguignon que celui qu'ils puisnient dans le testament de 18:57. Ce n'est
donc qu'en exécution de ce testament et en force de ses dispositions qu'ils
ont pu recevoir et on t reçu les 600,000 fr . que Mme de Bourguignon s'est
obligée à leur payer .
Mme de Bourguignon, par respect pour ld'\n'érnoire de son rna'ri, a consenti à ne pas user de la 'clause révoca toire. Ceux'-ci, de leur côté, ont con-

-

,\,

1
1

2:5 -

senti à réd uire à 800,000
fr . lïnstitu lion uni verselle du testxmen t de 1857 .
,
Ainsi les deux testamen ts on t étë reco nnus, sa nction nés, exécutés dans une
mesure dont la convenan ce a reçu la haute sa nction de la justice.
Ce maintien combiné des deux testaments et ses conséquences ressorten t
avec évidence
des termes de l'acle du , H mai ! 1863,
notaire Brému nd à Aix:
,
,-'
« En conséquence et au moyen de ladite transacti on intervcnu e sur les
l'rétenticns ~espectives des pbrties, basées: celles de Mme de Bourguignon,
sur le testament authentique du ~7 oclobre 1863, précité; et celles dcs frère
et sœur pally su r les testament et codicille égalemen t précMs, et au moyen
encore de l'homologati on dudil acle par le tribunal civil de Ma rseille , ~Ime
de Bourguignon ne pQprra être ni rech~rchée ni troublé par M. et, Mlle Pally
pour quelque cause que ce soit dans la paisible possession des biens meubles
et immeubles qu'elle a recueillis dans la succession de M. de Bourguignon
de Fabregoules dont la propriété lui est in·évoca blement as·sul·ée par ladite
homologation . »
li n 'e~t ,pas permis d'équivoquer sur la p~rtée de cet acte. Le testament de
1857 n'a pas été sacrifié à celui de 1862 . On les a conciliés l'un avec l'a utre, el c'est celte co nciliation, que ,Mme de Bourguignon a achetée et payée
de la moitié de la succession, qui pouvait seule lui assurer irrévocablemen 1
la propriété de la part qui lui étail réservée.
Car il n'était pas au pouvoir des enfan ls Pa lly d'empêcher qu'un liers
n'attaquât le testamen t de 1 86~ , et ce ne peul être qu'en vue de cette possibililé qu'ils garantissaient cette propriété irrévocable. L'interdiction de Irur
fait personnel n'avait pas besoin d'être stipulée el écrite. Elle résultai t de
plein droit de la transaction.
Dès lors 'si les enfants Pally ga rantissaient la propriété, la possessiou el
. '
"
la j(missance de ~Ime de B?urgui.gnon ', s'ils n'ont pu a~ir qu·en verlu du
droit qu~ leur co~férait, I ~ I~st.ament: il est ~vident qu'ils onl entendu céd~r
ce droit, puisque cette cession pouvall seule faire sorhr à effet la garan he
promise.

•

�•

-

-

26 -

Donc Mme de Bourguignon est en possession, non-seulement en fUTce du
testament de 1862 , mais encore en veTtu de celui de 1857. Elle profile du
pr~ mie r paT l'appel diTect du testa teur, du second paT la subrogation que
les bénéficiaires lui en on t co nsenti en la mettan t à leur lieu et plaee. Dans
quel but don nait-elle 800,000 fr., si elle n'avait pu assurer la pTopTiété qui
lui était garan tie, en op posan t aux tiers toutes les objections que ses cessionnaires auraien t pu invoquer et faire valoir ?
En se prévalant du testamen t de 1857, ~Ime de Bourguignon use du droit
que lui confèTe incontes tablemen t la transaction, et met le sieur Cancelade
en position et par conséquent en demeure de poursuivre et de faire prononcer la nullité de ce testamen t. Cessionnaire, elle est ~e plein droit quant à ce
l'ayan t ca use de ses cédan ts, et le jugemen t qu'il obtiendrait contre elle lierait indubi tablemen t ces derniers. S'il crair,t le contraire, que ne les met- il
p~rsonllellement en cause.
Tant qu' il laissera ce tes tam ent debout, son action est sa ns issue possi ble.
Supposez, en effet, ce qui est impossible , que le testament de 1862 fllt annul é, à qui profiterait celte ann ulation? A lui Cancelade? - Evid emment
non , ca r la justice ne pourrait ordonner la restitution qu'en fRveur de celui
qui est légalement saisi de la succession, c'est-à-dire au légataire universel
de 1857;
Au légataire universel de 1857? NO D encore, car le jugemen t intervenu
sur le tes tamen t de 1862 , en tre le sieur Cancelad e et les représentan ts de
Mme de Bourguignon, serait pour ce léga taire '·es intel· alios aC/CL. Il lui faudrait donc à son tour se pourvoir contre Mme de Bourguignon et obtenir en
son nom l'annulation du testament et la restitution de l'hérédité.
~lais cene action renco ntrerait un obstacle invincible dans la transaction
par laquelle le sieur Pally s'est si form ellement interdit tout trouble et toute
recherche contre ~1 me de Bourguignon pour quelque cause et sous quelque
prétexte que ce soit.
Donc, dans la supposition impossible que le sie.ur Cancelade parvlnt à
faire annuler le testamen t de 186.2, qu'aurait-il gagné? Déchue de ce titre à

27 -

l'hérédité de son mari , ~lme de Bourguignon conserverait celte hérédité en
vertu de la transaction qui la subroge au bénéfice du testa men t de 1857 :
c'est à bon ùroit qu e ses r~prése ntants opposent ce testament et s'en prévalent. Le sieur Cancelade peut l'altaq uer; il le doit, car tant qu'il sera debo ut
tous les efforts viendront se briser devant son autorité, et le sieur Cancelade
Il'aura acquis ni droit ni titre à l'hérédité qu'il convoite.
Où est dès lors pour lui l'intérêt ou l'u tilité de son action actuelle?
Que peut-il espé rer de celte inscription de f~ux qu'il étai t bien forcé de réaliser et qui d'avance est condamnée par les documen ts les plus irrécusables ?
Pourrait-il être que sans aucun intérêt, que sans utilité possible il vlnt
ainsi insulter à deux tG:.(foes , diffamer un notaire bonorable et honoré; une
femme dont la vie fut un modèle de vertus; dont l'ardente et in épuisable ·charité a secouru tant de malheurs, soulagé tan t d'infortunes; qui a étendu ses
bienfaits sur le sieur Ca ncelade lui-même et sur sa famille; qui mourant
comme elle avait vécu a laissé aux orphelins et aux pauvres un e si notable
part de sa grande fortune .
Un si odieux sea ndale, la justice ne l'autorise qu'à regret, lorsque, enchainée par la loi, elle ne saurait le prévenir. Elle sera donc heureuse, dans rette
. circonstance de trouver dans la loi elle-mème le moyen et le pouvoir de
l'arrêter à sa source. Elle s'empressera donc d'accueillir et de consacrer la
fin de non- recevoir préjudicielle qui est opposée au sieur Cancelade.

J . BÉDARRIDE. Avocat.

\

1

�DOCUMENTS A CONSULTER
POUR

M. BÉDARRIDE
AVOUÉ
EXÉCUTEUR TESTAMENTAIRE ET LIQUIDATEUR DE L A SUCCESSION
\

DE FEU DAME BOURGUIGNON DE FABREGOULES
CONTR E

,

.

M. ISNA RD-CANCELADE

AIX
TYPOGRAPHIE REMO NDET - AUBIN,
{867 ,

SUR LE COU R S, 53.

�DOCUMENTS A CONSULTER
PO VR

M. BÉDARRIDE
AVOUÉ

EXECUTEUR TESTAMENTA I RE ET LIQUIDATEUR DE LA SUCCESSION

DE FEU DAME BOURGUfGNON DE FABREGOULE8
CONTR E
)

~L

ISN ARD - CANCELADE
-

.~

Q

10 J uillet 1857'.

Testament ologmphe de M, de BourguignOJ! de Fabregoules, lJar lui
remis à J\fe Bj'emond, nolaire ci Aix, ouvert judiciairement et
déposé aux mù\tlles dlUlitll1e Bremond, 11Olaù'e, par acle du 21 jan vier 1863,
Je soussigné, Jean-Bap liste- Ma ri e de Bourguignon- Fa bregollies ,
conseiller honoraire à la COUI' impéria le d'Aix , déclare faire mon lestament ainsi qu'il suit, :
J e lèg ue il Claire-Mari e-Baptistine Pail y, fi lle de J05éphine Pall y,
une somme de deux cent, mi lle francs qui sera placée sur immeub les et
garant i ~ par de bonn es el va lables hypoth èqu es, ou en rentes sur l'Etai,
à la di ligence dl) mon exéc ut eur testam enta ire,
Et quant au surplus de mes biens, en qu oi qu'ils co nsistent ou puissenl
•

�- 4consist el', j'institue pOUl' mon légatail'e un iversel Jean-Baptiste-MarieLouis Pally,
J e nomm e pour mOIl exéc ut eur testa mentaire M, Alexandre Perrin,
avocat , ou ,\ so n lWaut M. Ma rtin-Perrin , so n fil s adoptir, si le premier
me prédécède ou ne pouvait accep ter le mandat. Je donne à Inon exécut eur testamentaire la saisin e ci e ma successio n pendant l'a n et jour,
et le prie d'accepter un e somm e de dix mille rran cs qu e je lui lègue à
titre de reconnaissance.
Fait, éc rit et signé de ma main , à Aix, le dix juillet mil huit cent
ci nquant e-sep t.

-5 à l'époq ue' ri e so n maria ge si ell e se marie avant sa majorité, et
dans tou s les cas avec int érêts il dater du jouI' de mon décës.
Je donn e et lèg ue à mon épouse, Mme de Bo'urgui gnon-l"abregou les, née de Bllres, r usufruit ct j ouissa nce , sa vie durant: 10 de la
maison d'halJitation sise ù Aix, ru e ROll x- Alphéran, no 35, et des
meubl es meu lJlant s qui la gal'llisse nt ; 2 0 de mes campagnes de l"a bregou les et de Cea ux. Je charge, en outre, mon héritier de lui payer
annu ell ement, jusq u'au décès de madi te épouse, la so mme de tl'ois mille
rran cs.
Aix, le di x· neuf ,w l'il mil huit ceut soixante.

Stût/a signa/ure dl' J/. de IJotlrglligliOIl de Fabrcgoules.

Signé: DE BOURGUIGNON -FAIlREGOULES.

Sur Ic pli l'enfe rmant le testam ent se trouve écrit : Lc 14 février

1862, le pl'Psent a été déCCtc/wté, M.. de Bourguignon ayan/ été bicn aise
de lire Otl relire son les/amen/.

1I1i\.IIUE

o'" mx (Uoucbes-.... -UbéJ .. e).

Ex/rail des l'egislrcs des délibérations du Conseil municipal
. de la ville d'Aix.
19 Avril 1860

SÉANCE DU ,19 AOUT 1862.

Codicille au teslament de AI. de Bourguignon de Fabrcgottlcs, ouvert
judiciairemcnt el déposé (Il/X minutcs de .U' Bremond, Ilotaire ri
Aix o par acte du 23 janvier 1803 .

L'a il mil hu it cent soixantc-cIeux et le di x-neuf du mois d'août, il dix
heures rlu mat in, le Conseil municipa l de la vi ll e d'Aix s'es t réuni dans
le li eu de ses séa nces il l' HMc:-de- Vil le pOlir l'ouvcrture dc la session
d'août.

Pal' additi on il mes précédcntes disposit io llS testame nt ai res, je décla,'e
fa ire les legs suivants, et je cha rgc mon hé,'itier ùe les acqlli uel' :

E tai en t présellt s: M. Rigaud , maire d'A ix, député au Corps léo-islatif, ofncier de la Légio n-d 'Ho nn eu r, prés id ent. ;
"
MM. de Gal'idcl, de l"ortis, Pons, Aga l'd , Taverni el', Benmd ,
Aubert , A l'l' il, Gui lheaum e, l'assy, Lyon et HClll'icy , co nseillers muni cipaux.

J e do nn e et lègue il Mlle Cla ire- Marie- Baptistin e Pa ll y, la
sOlllme de deux cent mi ll e fl'an rs qui lui se l'a co mptée à sa majorité, ou

•

�-6
M. le Maire fait l'ex posé suivan t:
Messieurs,
M. de Bourgui gnon de Fabregon les, conseillel' hon oraire à la Cour
impérial e d'Aix, chel'alier de la Légion-d'Honnellr, a fait donati on enlrel'ifs il la vi lle d'Aix, il y a deux ans, de sa magnifique coll eeti on de tableaux et objels d'art, so us la réserve sculemenl de quelques tabl ea ux de
maitl·es.

-7actions, aussi le Consei l ose espérer qu'il daignera accorder il M. de
Bourgui gnon de Fabregou les la déco rati on d'officier de l'o rdl'~ impérial
de la Légion-d·Honn eur .
Signés: E. RIGAUD et les melllbr'es du Conseil pr'ésenl s.
POUl' copie conforme:

Aujolll'd'bni, il a manifesté l'i nlenlion de complélersa li bé ralité et de
faire donatio n il la vi lle d:Aix de tous les tablea ux qu'il s'était réservés.

Le AlaÎ1'c cl' Aix,

En exécuti on de l'arlicle 48 de la loi du18 juillet 1857, je viens vous
demander de prendre un e délibéra iion qui m'autorise il accepter celle
donation à ti lre consenaloire.

Signé : P . Roux.

Le Conseil municipal :
Ouï l'exposé de M. le Maire,

•

L'a n mil huit cent soixa nte-deux et le vingt-huit août ;

Délibère il l'un an im ité d'autoriser M. le Maire d' Aix il accepter la
donation entre-vifs que M. de Bourguignon de Fabregou les a le projet
de faire il la ville d'Aix de tous les lableaux don t il ~'était rése rvé la libre
et ent ière disposition pal' l'acte de donation du 2 octobre 1860, notaires
Bremond et Beralld li Aix.

Par-d evan t nous, An loine-Jean-Joseph-Pierre Bremond, notaire il
la résidence de la vi lle &lt;l'Aix (Bouches-du-Rhône ), assisté de deux
témoins il la fin nommés, et avec nous so ussignés;

Le Conseil municipal, organe des senliments de la populalion d'Aix,
exprime à l'unanimité le vœu que le gouvernement de l'Empereur accorde une haute dislinclion honorifique à M. le consei ller de Bourguignon de Fabrego ules, soit il raison des longs se rvices qu'il a rend as
comme magistrat, soi t en récompense clu palriotisme et ci e la gé nérosité
dont il a fait preuve en donnant il la ville d'Aix sa ri che colleclion de
lableallx et d'objet s d"lrl.

M. Jean-Baptisle-Marie de Bourguignon de Fabrego ul es, conseiller
honoraire ,i la COll r impériale d'Aix, chevalier de la Légion-d'Honneur,
domi cili é el IlemCul'ant en ce lte ville, rue ROllx-Alphérun, no 55.
Lequel a, pal' les prése ntes, fait donati on en lre- vifs et il'l'évocabl e il
la ville d'Aix, sa pa irie, ce accepté pOUl' elle par:

Le gouvernemenl sait réco mpenser tous les mérites, toutes les belles

A comparu:

M. Pau l-Pasca l Houx, avocat, adjoint il M. le Maire d'Aix, chevalier ùe la Légio n-d 'Ho nn eur, domici lié el demeurant il Aix. ru e des
Qua tl'c-Da uphins.
'

�-8M. Roux , ici présenl , stipulanl et acceplant au nom de la ville d'Aix,
et comme maire d'Aix en l'absence du lilulaire, à ce expressément
autorisé par délibé,'ati on du Conseil municipal d'Aix , en date du
dix-neuf août mil huit cent soixanle-deux, prise en vertu et conformilé de la loi des dix-huil el vin gt-d eux juillel mil huit centll'en tc-sept,
article 48, et dont un e expédiiion en forme demcurera ci-annexée:
Des divers tableaux dont la désignation va suivre, lableaux qui faisaient pal'tie de la colleclion dil e de Bourguignon, mais qui n'avait pas
été compl'ise dan s la donati on qu e M. de Bourguignon de Fabregoules,
comparaissanl , avait fail e à la vill e d 'Ai~, par acte du deux oCl obre mil
huit cent soixante , re~ u par le pèrc et le prédéceEseur de nous,
BI'emond, de 1 il 55.
Les tableaux donnés par le présent acte à la ville d'Aix , sont les mêmes
que M. de Bourgui gnon , donal eur, s'élait réservés en pleine propriété
lors de la donation consenlie par l'acte du deux octobre mi l huit cenl
soixante, ci-dessus cil é.
111. de Bourguignon déclare se l'ése/'ver expressément III jouissance

-9quis d'Orai so n, officier de la Légion-d'H'onneur, propriélaire, uorni ëilié
el demeuranl ù Aix , et de M. JoseI1h-l\1arc Giberl , direcl eur de
l'école de dessin de cetlc ville, domi cilié et dem eul'ant aussi il Aix,
témo ins ins lrumCnll1ires il ce requi s et appr. lés.
M. de .Bourgui gnon, l'equis de sign cr, a dll ne le pouvoil', all endu
qu'il cn avait perdll l'habilude. M. Pasrnl Roux a signé av ec les lémoins
el nou s, nola ire, le lout après lec lure des présent es fait e par nous.

La lrclu,re duprésell( acte aux parties, la déclaration de Ile pouvoir
signer {nite lJor il!. de B01l1'gllignon et la signature de ,li. Pascal Roux ,
ont cu lieu en lJl'ésence tles trll/oins instnultentrûres; t U llj o llr~ ll]Jrès
leetw'e rlrs présentes qlti demeureront !lU Ilu lwuil' de nOliS, Bremond.
Signés: P. Roux , marquis D'ORAISON, GIllEnT,
BREMOND , notaire.

des trente-cinq tableaux don' la désignation lJrécède, sa vie durant.
A l'expiration de cette jouissance, la ville d'Aix jouira et di sposera
desdits lableaux en vérilable maîtresse, à la chw'ge néanm.oins de les

placer et c01JllJrendl'e dans le 6fusée q!ti sera spécialement créé lJollr
recevoir les tableaux compris dans la donation du deux octobre mil huit
cent soixante, dont mention précède.
M. Pascal Roux, en sa qualité et comme represenlanlla vi lle, déclare
de nouveau accepter, en lant que de hesoin serait, la donation que vient
de faire à la vi ll e M. de Bourguignon.
De tout ce que dessus il nous a été requis. acte concédé, fa it et passé
à Aix, les jours et an que dessus, en la demenre du do nateur, rue RouxAlphéran, no 50.
En la présence de M. Alexandre-Joseph-Auguste de Fulque, mar-

L'an mil huit cent soixanle-deux , cl le vin gt-sepl. oc tohre, il deux
heures après midi ;
Par-devant nou ,;, Firmin Meyer, nolaire il la résidence de la ville
d'Aix, assisté de MM. Ad olph e- l\'Iarie-Jean- Bapliste Gaulie,' de la
Lauzière, propriétail'e, né il Marseill e, domicilié el demeul'anl il Aix,
rue Roux-Alph éran , no 9 ; Pien'c- Hi ppolyle Gouiran, capilain e en
relrai te, chevali er de la Lég ion-d'.!Io nn enr, né il J ouqu es, t.I omi cilié et
demeurant;\ Aix , même l'II C, no 32 ; Jose ph-Snl'léon- Eugè ne- Ern est,
marquis ri e Mon tai gu, rcnti er, ne il Aix , domie ilié il Cl lill eaun euf-leRouge el dem eurant il Aix, rll c nes QUilll'e-Dauphins, n° :14, et Jo!'ephMarc Gillert , peintre, direc tellr de l'école de dessin, co nse rval eur du
Musée, né il Aix , y domi cilié et demcul'ant , l'lie Cardinal c, no 13, au

�-

-

10 -

,11 -

dans un salnn au rez-dc-chaussée, l' isa nl au midi pal' un e seu lc fenêt re,
en la présence conr in uelle uu di t
de Bo urgui gnon et des qua rre
témoi ns pr(\nomm és, insll'llillen la ircs dc l'acre, non parcl;rs ni all iés du
leslar cul' ct de ses héri liCl's Ol! I pg ar~il' es, er réun issant les co nd lrl ons
c\'apli rnd e ex igées pal' l'arl icle 980 du Code Napoléo n,
M , ue Boul'g ui gnon req nis par nous, norail'c, de signer, ay anr, cn
présence des témoins, déclal'é ne le pouv oir ;1 callse dr la faib lesse de ~a
vue et de son bras tiroir , les réllloins onr signé avec nous, nolal re, aprcs
qu e lec ru re du lour a éré fa ire par nous, nolai rc, an r(',lllr eu r cn présence des rémoi lls,

:\fusél', rémoins nwjclIl'S, fra ll~ ai s, jouissanr de lelll's dl'oi rs civi ls cr,
ci\'iq ues, el al'cc nous so ussignés;
A rom pa ni :
M, Jcan-Baplislc,:vTaric de Bourguignon de l"aiJ rcg-o ul es ou l-'o hregllules, t' hcl'a lie l' de la !.égion-d'Uon nPIlI', ('onsei ller ho noraire il la
Co m impé rialc d'Ai~, domi('ilié cr rlclliClII'an l it A i ~, rue HO ll x-Alph éf an , n° -35 :

M:

Lequel, en san lé. sain rl'esprir ,'r liu rc de ses sens er dr. sa l'olonr é,
ainsi qu'il fi paru il 110 us, norairp, cr am: 1~IiLli ns, d l'l'qu is nous, npra ire,
de l'crevoir pal' aele pllhlir son resramr nl, donl il nous a diclé les disposi rions ainsi que SUi l, il haule el illlclligiiJle l'oix :
Je nomme I!l insli lue Albillc (e BUI'l'':, m'in épouse, pOUl' 1110 11 hé l'ilièl'e r r légarnil'e unil'cl'sellr el je l'rll'..: q'l'l' ile rceueille, ap l'ès Ill oi,
rous mes !J;en"

Signés :

G AUTIER DE LA L A UZ I I~ R E, GOU IRAN , G IIl ERT , MON TAI GU

cl M EHH,

Je rhat'g mon épouse (le paye r, ap I'!'" mon décès, aux deux cn ran rs.
de la demoiselle Joséphine Palis 011 Palles, dClllcllrnn r Ù Ma rsei ll e, la
sOlllme de dcux ('enr mille fl'nnes, leu r cn fa isanl expressément legs il
titre de legs parrieul:cr, .Je lègue ù Elisn C iran!, rlcmeu l'alir Ù Illon se rvice, une SOlllllle de di\ mi lle fl'anes; jc laisse ~ lilre de leits parli('u liel'
aux domesliques qlli sel'onr :1 mon sen'i('e 10 1'S de mon décès, y com pris
ladire E lisa Gi r~rc!, qu aran rc mi lle fra ncs il se par rage r en rrc eux,
Je réroqlle c'q)l'essélllcnl rous all rrCti res ramenrs,
Tel èSr le rC':~ lIlcnr dl! M, de BOll l'gllignon - Fahrcgou lcs qllr nous,
Meye r, notaire, al'ons éC l'i r en enr ie l' de noire mai n, rel qll 'i l le dicrai r cr
à mesu re quï ll ,~ dl('l ail, el· nO lis al ons don né le(' rure de ,on resllllll cnt ,i
:\'1. de Bonrgnignon qui a déclaré le bien com prpnd re el llI ainl cni l'
expressément loules le di'llJsiliolis qu'i l l'r nrcrm c,
Aclc en minille fair, passé, é('I'ir cl lu pal' nous, Meyc r, norai l'c il Aix,
en la demeure dc M, de Bouri(lligllon, l'ue Lo ngue-Sa inr-Jean ou
ROIlX - AlllIIPran, n° ;);), nil nOl iS I1NIS so milles rcnd u Ù so n rc qUls,

CP

dcrnie r notaire,

L'an mil huir cenr soixanre-deux el le vingt-n euf oc.robre;
P al'-devant nou s, F irmin !\fryer et
dence de la yille d'Aix, sOllssignés;

n o tr~

collèg ue, no raires

~\

la rési-

A comparu :
M. Jea n-Baprisle-Muric de Bourguigno n-Fabrego ul es, chCl'ali el' de
-la Lé"'ion-d 'Honn enr, co nsci ll er honol'ail'c li la Co ur impl'ria lc d'Aix,
domicili é el demeu rant il Aix, rue Houx-Alphéran , nO ,'i5 ,
Lcqu el a préscnl cment re\u de M" p, , , , " dom icilié et demcul'ant il Aix , ici présent , sli pul ant et acceplan t:

T,a somme ti c trois mille fr ancs en nUll1érail'e el monnai e de cours,
com pr ée au vu de nous, no raire,

•

�-

12 -

-'13

1\1. de Bourguignon rCI;oi t ces trois mille fran cs à compte du prix
d'un e IIl ai so n il Aix , ru c Saint-Michel , no15, qll'i l a \' endue à M. P . .. ,
par act e du quatre oc tobl'c mil huit ce nt soixant e, re \ u par nous,
Meyer.
Ce pri x etai t de di x mill c (ranes, sur lequ el deux mille fran cs ont été
payés com pta nt, cn so rt e qu e le res tant prJ x se trOIlYCaujourd'hui réuuit
il cinq mille franes P\ igib les:1 l'I!poq ue fix ée dan s l'acte, avcc intérêt s,
li pa rt ir du qnat rc oc tob re co uran l.
M. de Boul1luigno'l tl on n ~ il M. P . . . bon ne quillan ce de ces trois
mille francs et il consen l il ce que l'insu'ipt ion ra ite d'office au bureau
d'Aix, lors de la tl'~nscri p tion tl e la , cn tc, le quinzc j uin mil huil ce nt
soi xant e, vo lumo 1\0'1, nu méro -170, soit réduite au l'estant dù .
Actc en mi nu te l'ai l il Aix, en l'etude; lu pOU l' les parties cn Icurs
deme ures respetii res . NI. de Bourguigno n l'cq uis de signc r, ayanl déclaré ne le l'ou"o ir il ca use ri e la fa iblesse ri e sa ru e et dc so n bras droit ,
M. P .. . a signé
avec nous, notai re, aprè,; lec ture fait c.
v
Signés : P .. . , P ISO:-l et MEYER, ces deux demi cr,; notaires.

,/

L'an mil huit cent soixan tc-lieux et Ic dix -h ui t uorcmbre ù tl'ois
heures après midi;
NousFil'min Mcycr, no ta irc, ,\ la rési dence de la villc d' Ai x (Bouchesdu-H.hône), inst rum enta nt rasuclle mcnt dan s le départ emen t du Var,
ail rcrÎu is ti cs pa rties, et avec l'assistance des deux témoi ns ci-après
nomm és ct a\"e~ nuus souss ignés;
Au requis tle M. J osc ph-Justin- Elzeard Art aud, prop rié tairc, domicil ié et uemclll'ant il Ai ,~, qua rtie r de la Ro tonde, ici présent ;

•

Nous so mmes transportés sur le territoire de la co mmun e de SaintMa ximin ( Val') au domaine de Ceaux , appart enant il M. de Bourguign on, où nons av ons trouvé M. Jean-Baptiste-Mari e de BOlll'gui gnonFn brego ules, !"o nseill el' honora ire il la Com impérial e d'Aix, chevalier de
la Légion-rl'Hon neul', domi cilié et demcurant ù Ai x ct sc tl'o uvant transitoi rement il so n rl omai ne de Cea ux;
Et M. Artaud a ex p o~é cc qui suit:
Pal' acte du trois oc tobre mil hu it cent soixant e, nota ire Bl'emond il
Aix, il a l'c ndu il M. BO Ul'g uigno n-Fabrego ul es un grand local senan!
d'huil crie, si tué il Aix , qllartiel' de la Rotonu e. Cell c hu ilerie était
al ors cxploi tée par MM . Ho nn ora t et Jourdan, d'Ai x.
Par ac te du trcize févrie r mil huit cent soixa nt c-un, même notaire,
M. de Boul'gu ignon a payé la totalit é de so n prix aux ayant-droit: dans
ce dernier act e M. Artand a garanti il M. de Bourguignon, pendant
tout e la ullI'ée du ba illJu'il avait consenti ù MM . Ho nn ol'at et J ourdan ,
le pll ye ment dul oyel' qu e cCli x-ci étai ent tenus de fair e et pour sùrrlé de
son engagemen t, M. AI,taud a consenti hypoth èq ue surdi vers imllleubles
qu'il possé da it dan s les com mun es u'A ix, de Cabri ès et de Pey rolles, et
qui lui étaien t pl'opres ct enco re sur le qu art indi vis du domaine de J ouques, appa;· tenant ù lu i et il MM.. Bou rnat , ses,beau x·frèrcs; celle hypoth èqu e a été insc[' ite à sa date au hur ca u d'Ai x.
Pa l' accord s privés du vin;;t-six aITil mi l hui t cent soixa nte-un datés
Il'Aix ill tcl','cn us en tre les co mpara issants, dont 1111 des ori ginaux
éc rit SUl' ti mbre de trentc-cinq ce nt imes, em'cgistl'é ù Ai x le dix-sept
novembre co ul' ant , folio neuf, vcrso case deux, pal' M. Re nou'x, qui a
pel'çu deux fran cs quarant e centim es polir les uroits, est dcmelll'é annexé à la minut e des préscnt es, M. de Bourgui gnon s'cst engagé au
profit de M. Artaud ct da ns le cas où le loyer n'étant pas payé, et lVl. de
Bourgu ignon étant obligé dc po ursuivre M. Artaud , :\ n'cxcrcc r ces
poursuit cs sur les hiens indivis de Jouqu es, qu'après avo ir di scut é tous

�-HIes aulres imm cubl es de M. Arlaud so umis il l'hyptllhèque de M. de
Bourgui gnon. Cet engageme nl fl,1 pris pal' celu i-ri so us des condi ti ons
qu'il est inutil e de rappeler ic i pn isque Ir sous sl'ing privé qui les énonce
est demeul'é ann exé il la minu le dcs présentes.
Par proc ps-ve rhal dressé lei l'cnte-un décem bre n1il huit ce nl soi.x anl e-un
par un des juges du tribunal ci"i l d' Aix intervenu SUI' ln demand e cn licilaiion de la tert'e ti c J ouques, MM. Calix te Bo urnal , al'ocal, demeu rant
à Ma rseille, Clai r Bournal, négoc iant, demeurant ,i Ma rseille et Jea n
Boumat aîné, négoci anl , dem elll'ant il J ouques, se Sll nl rendu s 3djudicataires de la lert'C dl' J ouqu es, an prix de deux ('cnl dellX mi ll e fran cs,
don t le quart revien t il M. A l'taud.
Ayan t tie payer lem pl'i:X, les adjndicatail'es onl dema nd é il M. Arlaud
d'obteni r dc 1\1. de BOlll'guignon qu'il consen le Ù les fa il'c prnfiter des
{acilil és ac co rdées pal' l'accord pril'é du l'ingl-six avril mil huit ce nt
soixa nl e-un, et c'esl pOUl' demander ce consen lement il M. de Bourguignon qu'a li en le prése nt.
E n co nséquence, après al' oir l'appelé il M. de Bourgu ignon les fail s
qui on t précédé le présent aCle, M. Arland , assislé de Me Gnslave
IIeirieis, Hyoué près le tr ibunal civ il d'Aix, son consei l, demeurant il
Aix et ici présent , pl'i e M. de Bo urgu ignon de conse nlir il ce que les
ac cord s du " ingt-six avril mil huit ce nt soixa nte-un inle r\' enus enlre eux
ant ér ienrement il l'adjudicati on du trenle-nn décemb re demier profitent
à 1\11\1. Bournat, adjudicalaires.
M. de Bourguignon, après qu P lec ture de l'écl'it pri vé sus-ind iq ll é et
de l'exposé ci-dessus lui a élé fail e par nous, Meyer, en prése nce de
M. Arlaud , de Me Heir ie is et des lémoim, a déc laré, pOUl' co nlinucl' il
être agréable à M. 11 rtaud et à ses acqn éreurs ct facilit el' le règlement
du prix d'adjudi ca ti on, consen lil' il ce que MM. Bournal , adjudi cataires, profil ent des fa cilités accord ées à M. Artau d, so us toul es rése rves
rie lous ses droits, en ten dan t par le présent qui est un acte' de cOOlp lai-

-

15 -

san ce pou r M. Arta ud , ne faire ni novations ni déroga tions ,i aucun
aull'e de ses droit s perso nn els Olt hypolhéca ires.
M. Ar taud ct M. de Bou rguig non nou s rel(u ièrent, dans ileltr inlérêt
COlllnl Un, d'ann exe r 311 pl'(!sent acle un écrit privé, éc rit SUI; li mllI'e de
Ireul e- cinq ce nlim es, dat é d'A ix le vingt-deux novembre mil huil cc nt
soixanl e-un, in lervenu en lre M. ue Bourgu ignon et MM . Bou rnat
frères, enregistré il Aix le jour d'hicr, folio six, verso case six, par
M. Renoux, l'eCCl'eU I', qui a p e r~u deux francs qua l'ant e rentilll es pour
les droi ts.
Nou s, nO la irr, adh érant il celle réquisilion, ann exons au présent
actr le so us sei ng pril' é dont s'agit pOUl' servi r et valo ir ce que rie
droi t.
Acle en mi nut e, {ail el lu au domaine de Ceaux, terroi l' de SaintMaximin, ul'ec l '~ssistan ce du sieur J ea n A rmand, maçon, domi cil ié et
demeuran t à Saint-Maxim in, ct J osep h Grégoire, meunier, domicil ié et
dem euran l il Ceaux, lel'I'oir de Sain t- Maximi n, témoins inSll'Umenta ï'l'es
de l'ac te, maj'cu rs, franrais.
M. de Bour"u
•
U i"
U non , requis de si"
U ner ,
ayanl , en présence des lémoins, décla ré ne le po uvoir ù ca use de la faiblesse de sa vue ct ue son bras dl'oi l, les parties cl. les témoins ont signé
avec nOLIS, notaire, après lecture faite.
Signés: ART.WD, G. HEIRI EIS, J ea n ARNA UD,
GRÉGOIR E et

MEYEIl,

nolaire.

'D'cneul' de la ItI'ellliiwc annexe.

Je so ussig né ue BOlll'guignon de Fa brcgo ulcs, co nseiller honora ire à
la l:onr impérial e d'Aix, domi cil ié il Aix, dédare, au profit de M. Jtlstin
Arl aud, négoc iant il Aix, ce qui suit:

�-

16-

Suh·ant acl~ du deux oC lobre mil huil cent soixanle re&lt;: u pur Mc Bremond, notaire il Aix , M. Arlaud nù vendu un e hu ilcri e si lu ée à Aix et
exploilé e pal' MM. Honnorat el Jourdan, négoci anl s ;\ Aix.
Aux termes dudit acle dc yenl e du deux oClobre mil huit cent soixanle
el d'un aele de quiltanc e du Ireize février mil huit ce nl soixanle-un , re&lt;: u
par le même nolaire, M. Arlaud m'a garanti le payemenl de la renie due
par 1\lM. Honnoral et J ourdan p!!ndanl Ioule la dllrée du bai l de ces
derni ers.
Ledit 1\1. Arlaud, pour la sùrelé de ceUe ga ranli e, m'a donn é en hypOlhèque di" crs imnwubles qu\l possède il Aix, Caill'iès el Peyro lles,
el, en olllre, le quart indivis du domaine de J ouqu es qu'i l po~sêde indivisément avec MM . Bouroal, ses heallx-frères.
1\1. Arl,lUd m'aya nt manife lé l'inl enti on de vendre il M~1. Bournat
son quart du domain e et m'ayalll demand é de fa cililer l'e ll e venl e, j'ai
consenli il mod ifier ainsi qu e suit l'exercice de Illon dro it hypolh écairc
sud a lerre de Jouqu es.
Si MM. Honno ral et Jourdan ne payaient pas cxaclementla rentc qui
m'est due et si j'avais li exercer con lre M. Arlaud le droit qui résulte
pour moi des acles des deux oClobre mil huit ce nt soixanle et Ireize
févri er mil huit cenl soixanl e-un , je m'engage il n'exercer des poursuites
sur les biens de J ouques qu'après avo ir di sc ul é tous les autres biens
que 1\1. Arlaud possèdc et qu'il a alTeclés il mon hYPolh èq ue, autres qu e
ceux de Jouqu es.
Je ne donne le présent consentement que slir la conditi on que dans
l'acle il inl errenir entre MM. Arlaud et MM. Boumal, et qui sel'a passé
il Aix et non ai ll eul's, ceux-ci prendront l'e ngagemellt de ne pas pUl'ge r
mon hypothèque el il pe procéder à au cun acte de nalul'e il fa ire cessel'
l'indivision enlre eux san s m'y appele r pou r que je slll'veille et fu sse
valoir mon droi t hyp olh écai re.
Je n'enl ends, d'aill enrs, par la présenl e concession que j e fais dan s le

-17seul bul d'êlrc agl'éalJle il M. Artaud, déroger en ri en aux dl'oils cl garanties qui m'appar liennent et qui dem eurent dans leur plénitude etl enr
intégral ité, si ce n'est qu e je suuol'donne l'exercice de mon droit hypothéca ire sur la lerre de Jouques à l'insuffisance des alill'es gages hypoIh éca ires qui m'ont élé co nférés.
l'ail il Aix, le ving l-six avri l mi l huil cent soixa nl e-un.
Signé :

DE

BOU I\G UIGNON

OE

}'AURt:GOULEs.

Tenenl' de la dellxièlue annexe.

-

,

Nous so uss ignés Bournat ainé, Clair Bomnal, Calixle Boumal , déclarons au profit de M. de Bourguignon qu e, dan s le cas où sur les
poursui lcs en l'cn le de la lerre de Jouques dont la li cilalion a élé ordonnée pal' j ugement du tribuna l civil d'Aix du vin gt-sept juillet dernier
entre nou s et M . .Juslin Artaud, noire heau-frère, l'adjudicalion ne
sera it pas rapporl ée par lin élr3ngel' et où nous achèterions nous-mêmes,
noire inlenlion est de rappurl er l'adjlldi ra li on indivisé men t au nom de
nous Iro is ou tout au moins au nom de deux d'enlre nous.
La présenl e déclaration est faile pour que ledit M. de Boul'guignon
puisse loujolll's exe rce r les droil s hypolh écaires qui lui com pèlenl conlre
M. Arlaud sm la porlion du prix aITérenl il ce derni er. Da n, le cas où
l'adjudicalion 5erail rapporlée pal' un seul d'enlre nou s r.t où par conséquentl' inc1ivision ,cessanl, l'hYP olhèq ue de M. de Bourguignon conlre
M. Ar laud pourra it êlre compromise, celui de nous qui deviendrail seul
adjudic3 lai l'e, confèl'erait il M. de Bomguignon un e hypol hèqu e util e de
garantie jusqu'à concmrence de la pori ion du prix revenant il M. Arlaud.
Nons garantissons tous solidairement l'utilité de l'hypothèque flui, dans

�-

18 -

-

ce dernier cas, serail conférée par l'adjudicalaire à M. de Bourguignon.
Au moyen de la présent e déclaration M. de BOl1l'guignon se désisle
de la lierce opposition par lui form ée cm'ers le susdiLjugement du ving tsept juillet del'nier.
Fail à douhle, il Aix, le l'ingt-dellX septembre mil huit cent soixan leun.
Signés: nt: BOURGUIGNON DE FABI\EGOULES.
J' approuve l'écriture:

J'approu l' e l'éc ritlll'e :

C. BOURNAT.

BouRNAT (Clair).
J 'appl'ouve l'éc ritlll'e :
BOllRNAT aîné .

Entre les soussignés:
Madame Albine de Bures de Villiers, sa ns profess ion, veuve de
M. Jean-Bapliste-Marie de Boul'guignon de J&lt;'abregou les, conseiller
honorail'e il la Cour impériale d'Aix, domiciliée à Aix, ru e Roux-Alphéran, n° 55, agissant en qualité de légata ire universell e de so n mari,
sui vant t~lament notaire Meyer il Aix, du 27 oc tobre, d'un e part ;
Et d'aulre part:

1 ~ Jean-Baplistc-Marie-Lou is Pa ll y, éludiant ell dl'Oi l, dom ic.ilié :\
Marseille et demeu rant à Aix, mineur éman cipé, assisté de Me Pau l
Arréal, avocal, domi cilié et demeurant à Marsei ll e, so n curateur ;

19 -

El 2 0 Mll e Claire-Marie-Baplisline Pa ll y, maj cure, sa ns profession,
uom iciliée et demeurant il Marse il le;
Lesd il s enfan ls Pall y, agissant en qua lité de légataires parlicul iers
dud il feu M. de Bourguignon , suivan l le mêm e Ic;,tamenl, notaire
Meye l' à Aix ;

I l a élé exposé ce qlli suil :
Par tes tam ent olographc du 11 ju ili N 1857, déposé il Mc Brémo nd ,
no lail'e il Aix, ledit M. de Bourguignon al'ait instilu é pour son légataire
universel ledil M. J can-Baptisle-Ma ri e-Louis Pally et fait il Mlle Pally,
sa sœ ur, un legs dc deux ce nt mille francs,
Su iyant codicille fait so us la forme olographe en date du 21 a l'I'i 1
1860, déposé audit Me Brémond, M. de Bourguignon avait fait legs à
Mme de Bourguignon de l'usufruit de certains immeub les, et à
Mll e Pa ll y d'un e second e som me de deux cent mill e fran cs.
Par testament du 27 octobre 1862, notair~ Meyer ù Aix , M. de
Bourguignon ainsi ilué so n épo use pour sa légalaire uni" ers~lI e, fait legs
parlicu li er d'un e som mc de 200,000 fI' . il M. et Mll e Pally, et révoqué
expressément tou s autres teslament s.
Cet ex posé fa it , il a él é pris cntre les so ussignés les accords
suivanl s :
ARTICLE 1er.
Mille de Bourgui gnon Fabrego li les, pal' co nsidérai ion et respec t pour
la mémo ire deso n mari , co nsen t il remellre il M. eLM ll e Pally, indépendamme nt des deux cent mill e fran cs ù eux lég ués: 1° un e so mm e de
cen t mi lle fl'an es qui leur se ra payée pal' Mme de Bourguignon, à l'aiso n
de cinqua nte mille fran cs pour chacun d'eux , et 2° une so mme de einq
cent mille francs qui leur sera payée, sa voir ': cent mi ll e francs à
Mlle Pa ll y ct qualre cent mi ll e fran cs à M. Pa ll y, à l'é poque du décès
de Mme de Bourguignon , san s intérêts jusqu'a lors; ladit e so mm e de cinq

�- 20-

-

21 -

cent mille francs es t dès aujourd'hui ac quise il M, et Mll e Pally dans la
proportion sus-énoncée, sous la ('oudition ex presse qU,e Mme de Bourgu ignon n'en supportera point d'i ntérèts, et que lesdits intértits ne ~o lJrrollt
qu'à compter du jour rie son clécès.
Quaut aux cent mille fl'anes alll'ibués pal' lIloi ti é ù M. et Ml le Pa ll y,
ils lem' seront payés il l'époque ci-après dét erminée.

le décès de Mmc de Bourguignon, celle-ci promet d'a ffecter et hypoth équer, pOUl' leur sùr'cté et gar'antie, les immeub les généralement quelconques qu'e lle possède actuellement dans l'arrond isse ment d'Aix et
notamment le domaine de Fabrcgou les, el, en oulre, so n domaine de
Ceaux, près de Saint-Max imin (arrondissement de Brigno les) ; lesdits
im me u Iles se l'ont spécifi és dan s l'acle public il intervenir.

ART. 2.

ART. 6.

Au moyen de ce qui préc'ède, tes p((r/ies renonce1l1 eX}J,.e~sé?nenl ci
(oules ((Cl ions quelconque., qlt'elle~ lJOllIHlie1l1 (aire valoir respec/ive1JW71( les unes el1l'CrS les ((u/res, ci /'lli~on des divers actes /es/(unell taires
ci-dessus énollcës.
ART. G.

Pal' dérogation Ù ce qui a été dit sur l'époque de l'exigibil ilé de la
susclile so mme de ci nq cent mi lle fl'3n es, il est convenu que Mme de
Bourguigllon pourra s'en libérer pal' anticipa i ion en totalité ou en partie
au moyen de tous placements immobi liers, hypothécaires ou autres qui
seraient fait s pa l' elle avec l'agrément de M. et Mlle Pa ll y, et à leu rs
fr ais, pour la nue proprié té sUl' la lête de ces derniers dans la proportion
énoncée plus haut et l' OUI' l'usufruit SUI' la lête de Mille de BourgU ignon.
ART. 7.

Les présentes seront co nverties en acle public dans les minutes de
Me Bremond, notair'e &lt;i Aix, sous la (orme que les parties aviseront,
même sous celle de transaction, aux frais de M. et Ml le Pa ll y.
La réalisation desd ils accords en acte public aura lieu dès que
M. Pally Hura fait l'emplir toutes les formalités nécessaires pOllr leur
validité et perfection.
ART. 4.
Les centlllilic francs qu e Mme de Boul'guignon a promis de cOlllptel'
à M. et Mlle Pally, il raison de moitié Jlour chaeun d'eux, ne leul' seront
payés qu'après l'homologalion des présen ls accords'. Quant aux deux
cent mille fnlncs montant du legs, ils ne scronl éga lemen l'payésqu'après
ladite bOlllalogat ion, c t' néanmoins la délivrance en esl co nsen lie dès
alljourd'hui.
ART. 5.

M. et Mlle Pally i1'auront li payel' d'a utres frai s pouvant l'ésulter il
leUl' charge du testam ent notaire Meyer, que les seuls droits d'enl'e"'is"
trement sm le legs de deux cent mille francs co ntenu audit testament.
'Pour l'exécution des présentes, les parties fo nt élection de domicile ,
savoi r:
Mme de BOUl'gu ignon, cn son hôtel; M. Ar réat, M. et Mlle l'ally,
en l'étud e de Me .Hremond, notai re à Aix.
.

l~ai; il triple. ol'.iginal à Aix,

le 5 fénier
1861),
.

LII el approuvé:

Lu et approuvé:

Signée : MAI\IE PULl'.

Signé: L.-B. P ALLY.

Lu el approuvé:

Quant aux tinq l:cnt mil le fr,lncs dont l'ex igibilité n'arrivera qu'après

Signé: P. ARI\EAT.

DE

Lu

ct 3jJ l&gt;TOU" é :

B.

'FABREGOULES.

�- 22L'an mil huit cent soixante-trois, et le onze llIai ;
Par-derant nous, Antoine-Jean-Joseph-Picrre Bremond ct notre
collè"ue
" , notaires à la résidence d'Aix (Bouches-tlu-Rhône) , SOIlSsignés ;
Ont comparu:
Mme Albine de Bures de Villiers, sans profession, veuve de M. JeanBaptiste-Marie de Bourgui gnon de Fabrego ul es, en son vivant conseiller
honoraire à la CoU!' impéri ale d'Aix, chevalier de la Légion-d'Honnellr,
domi ciliée et demeurant il Aix, rue ROllx-Alphéran, no 55, ass istée de
Me Bessalet-Salomon Bédarride, avoué près le trilJllnal ci,'il d'Aix,
domicilié et demeurant il Aix, ici présent , d'une part ;
Et d'autre part :
10 M. Jean-Baptiste- Mari c- Lo uis Pall y, étudiant en droi t, domicilié
à Marseille, demeurant il Aix, mineur éman cipé , agissant av ec l'assistance de Me Vi ncent-Paul Arréa t, av ocat, domicilié et demeurant il
Marseille, son curateur, ici présent ;
Et 20 Mlle Claire-Marie-Baptistin e Pally, sœur dudit M. Pall y,
majeure, sans profession, domi ciliée et demeurant il Marseille, rue
Nicolas, 16.
Lesquélles parti es ont préalablemr.nl. ex posé ce qui suit :
Par acte du dix-ne uf mars dernier, reç u par nous, Bremond, auquel
les parties se rapport ent , M. et Mlle Pally ont renoncé ex pressément
à se prévaloir co ntre Mme de Bourguignon des testam ent et codi cille
olographes dudit feu M. de Bou rguignon , en date ,des dix juillet mi l
hui,t cent cinquante-sept et di x-neuf avri l mil hu it cent soixante, enregistrés et déposés aux mi nut es de nous, Bremond, comme aussi à attaquer, so us quelque form e et prétexte et pour quelque cause que ce soit,
le testa ment du vi ngt-s.ept octobre mil huit cent soi xante-deux, reçu par

- 23Meyer, notaire il Aix , aux termes duqll el M. de Bourguignon a insti tué so n épouse pom sa léga taire univ erselle, auquel testament
M. et Mlle Pall y ont déclaré vOll loir rester complétement étrangers.
A raison der ellc renon cia tion , M. Béda lTide, agissant duns ce t acte
comme mandataire de Mme de Bourguignon, a obligé cell e-ci il payer
à M. el Mlle Pally: 1° un e som me de trois cent mille fran cs atll'ibuée
pour moiCié à chaeun d'eux, et 20 un e somme de ci nq cent mille fran cs,
allribuée pour cent mille fran cs il Mlle Pally et pour les quatre cent
mi lle fran cs restant s il M. Pail y, mais dont l'exi gibilité n'a été fi xée qu'il
l'époque du décès de Mme de Bourguignon, sans intérêts jusqu'al ors.
POUl' sllreté et garantie de celle so mme de cinq cent mille francs,
M. Bédarride, en sa qualité, a spécialement affecté et hyputhéqué divers
imm eubles ruraux et urbains appartenant à Mme de Boul'gui gnon et
plus ampl ement désignés dans ledit acte.
Quant aux trois cent mille fran cs restant s, ils ont été payés et l'Juillancés ainsi que résult e de l'acte du dix-neuf mars dernier, précité.
A raiso n de so n état de minorité, M. Pally a dû, avec l'assistance de
M. Arréat , son cUl'ateur, so um ettre il l'homologati on du tribunal civil de
Marseill e les c1a u,es el conditi ons co ntenues audit acte tlu dix-n euf
mars dernier, re~ u pal' nous, Bremond, et con tenant transaction entre
Mme de Bourguigno n et M. Pally S UI' les contestati ons (lui allaient
surgil' entre eux.
Sur la requ ête préôent ée par M. Lo uis J ourdan , avo ué près le. tribuna l l'i vi l de Marseille, au nom desdits MM. Pally et Arréa t, ce tribuna l
a, par so n jugemen t du di x-se pt anil précédent mois, enregistré, homologué en sa fUI'me et ten eUI' ,la transac tion interve nu e entre Mme de
Bourguignon et M. Pa ll y mineur, et ordon~é qu'elle sortirait-son plein
et enlier effet.
Cet expo'sé fait, les parti es ici prése nt es se'conformant à la clause insérée
en l'article cinquième dudit acte de transaction, ont déposé pour minute à

�-

24 -

nous BI'emond , un e c'(péd it ion .'n forme délivrée pal' Ir. grcffi er rlu ,ribunal
civil de Marsei lle du juge mcnt d'homologa tion préc ité, Cil da te du dixsept avril précédcnt mois, laqucllc piècc a été immédiatement elilemeurera ann exée à la prése nt e minut e.
« En cOllséquence, el au moyen de !culile Imusaclion inlrrvenue Slt1'
" les prélenlions respeclives des pal'Iies, basées, celles (le MlI!ede BOIlI'« guignon SUI' le le.&lt;lanÎcnl alllhenlique dl! vingl-sepl oClobre dernier
" précilé, cl celle des (l'ère el sœur Pally SUl' les leslamenl el codicille
« olographes égalemenl précités. el all1noyen encore de l'homologation
« dlldil acle par le Iribunal civil de JlarseiUe, Mme de Botll guignon
« ne pourra Ja7llai.~ l'Ire j'eche)'chée ni Iroublée p(/r JI. et -'Ille Pal/y ,
« pOUl' quelque cause que ce soil, clans ln paisible possession des biens
« meubles el im1lleubles qu'elle a recueillis dans la succession de (eu
« JI. de BUl/l'guignon de Fabre'loules el donl ln )Jl'oprù;lé ltli est irré« vocablemenl assurée pur ladire homologalion. »
De même, M. et Mllc Pall y s'i nl enlise nt toutes rec herches direc tes ou
indirectes co ntrc Mme de Bourguignon, à rai so n ue la so mme ùe trois
cent mille francs dont la quillan ce est menti onn ée dans ledit ac te de
transaction.
Mais d'autre part, M. ct Mlle Pally se réservent Lous leurs droits
pour la so mm e de cinq cent mille fran cs qui leur a été allribu ée dans
ladite p,'oportion et dont l'exigibilité n'a lTivera qu'à l'époqu e du décès
de Mme de Bourguignon , ct ils auront notamm ent le d" oi l de rCfJu éri l'
insc ripti on d'hypoth èqu e j usrlu'à co ncurrence de ladil e so mme SUI' lOlls
les biens immeubl es spécialement affec tés et hypoth équés par M. Bédarriù e, en sa qua lité, dans l'acte de transac tion el pour la désignation desquels les part ies se réfèrcnt il ce derni er acte.
Avant de clore, Mme de Bourgu ignon de Fabrego ul es a reco nnu et
déclaré que ledit Mc Bédarl'id e, ci-d evant prénommé et fJ 'Ja lifié, toujours ici présent, qu'elle avait co nstitué pour so n ma nd alai re pour tous

-

25 les actes et opérations relatifs il lad ite transacti on, suivant proc uration
authentique en date du douze fév rier Jcmier, nota ire ledit Me Meyp-r, a
bien et fid èlement rempli la mission qu'cli c lui ava it co nfi ée, s'es t en
tout conform é ,\ ses int enti ons et s'est co mport é dan s lout le CO UI'S de
celte affaire en bon et luyalillanda taire. Mmc de Bourguignon vcu t et
entend qu e les prése ntes lu i sel'vent de déchal'ge bonne, va lable et
définiti ve.
Dont acte,
l·'ait et passé il Aix pour Mme ne Bourgu ignon, dans sa demeu re, l'lle
Roux-Alphéran , no 55, et pour les autres parties tians l'étud e ue nous,
Brcmond .
Les parti es ont signé avec nous, notaires , apl'ès lec lure fait e des présen tes qui demeul'eront au x minutes de no ilS, Bl·emond .
Signés: J .-B . PALLY. -MAI\IEPALLY. - P. ARI\ÉAT-BÉDARRlDE. - ALBINE DE BURES DE VILLIERS, ve uve
DE BOURGUIGNON DE FABREGOULES. - TAVERNIER et
BREMOND, notaires.

Signes, 27 avril 1865.
Ma bien chère co usine ,
De nOlllbreux emhal'l'as m'ont privée de vous demand er de ·vos nouvelles, quoique je fusse dési" clIse ùe le fair e. Je vous co nn ais trop indulgente pOUl' croire iJue vous ne m'excuserez pas mon long silence à vous
acc user réception de votre l'éponse li mes deux lettres. Je profit e de ceUe

�- 2G mêm e circonstan ce pour "ous faire pari de 1(( dëlcnnil/lI/io1/ que 111011
père a fil/tell/ion de 1JI'emlre ]Jollr éviter l'expropria/ion de laquelle i l
est II/cna cé cl lOtiS momenls. J 'ai rappelé il mon père le co nsc il qu e
M. Bédal'l'id e nous fit donn cr pa l' M. Ba umc, e\~sl· il-di re que moycnnant un actc d'arrcnt clllcnl, jc del'insse sa ferlll ière, IIlC chargeant , après
tout cs choses fail es en règle, de paycr les int érêts, Iravailx, répHl'a lions, et c., clunc minim e pcnsion dont Ill on pèrc paraî t se co nt ent er. 11
promit de ne plus joue r' et de ne rail'e auc une dépense sans ma perm issio n. Ses disposition,; on t bonne appnl'enec. Qu'en pensez-vous? J c crois
que cc sr ra!tun moye n 1'0"1' le co rl'igc r dr son fata l défau t; n'ayant all cun
argellt li sa disjlosit ion el Il e co mpta nl plus Sil l' ses rel' cnllS, il ne trouve rail plus il emprunt cr. Ce moyen Ill e paraÎll'a it assez efficacc s'il n'e xistai t
pas unc diffi cult é il réso udre. Il ~'afJ it 1I!ainlr nant de GOlttJ/"Îr l es CUTél'ages d'inlérèls qui ne se mon/ enl qu'à six ou Scpl lIIille (rancs. Po ur
cela fair e, ilmc faut cmpl'lInter, ce qlli agg l'ave ma position . Empru nter ,
c'est augmenter Ics charges, dc sor te que je suis bien ernhal'l'3ssée ;
laisscr l end l'{, pal' ex projl l'iation, c'esl plus fâ cheux; obliget' mo n père
de I cndre, c'est au ss i désag réable dc voil' sortir cctte Pl'opl'iété de la famille. Cepend ant aux gl'and s mau x les grands remèdes. 11 fa ll ul'ail qu e
nous nous dét crm inions il qu clquc chosc . J e co mJlt e SUl' l'o ll'c bienveilla nce, bien chère co usin e, pU UI' Ill e donner un conse il pa l' leque l nous
pu issions so rtir le lIl ie ux possiblc de tant u'clllbl·ouillaill ini. Veui llez, je
vous Jlrie, IJlen-aimée cousine, en Ille don nant de l'O S nouv ell es, me dirc
. si Albin conlilluc il se rendre di gne dc vos sympa thi es . Jc suis JlcI'suadéc
qu e l'OU:; lu i co nt inue rez " OS bontés, cc donl je l'OUS suis grandement
re co nnai ssante.
En atl endanl qll elques mob de vo tre Jlarl, bien chère co usine, cl'Oyez
touj ours il la cordiale affec tion et à la profonde grat ilud e de celle qui se
dit pOUl' la VIC
Voi re co usiue,
Signee: Bapt istine ISNA IIIl.

-

27 -

J'a i enlendu dire il Mll e dc la Sabliè re qu 'ell e alla it il Aix cc tle sema ine; un e légè re indisposition l'en a cmpêc hée. J e pcnsc qu c la se maine
prochain e elle effec tu era ce voya gc. Comm e j'ai co mpris qu 'ell e partageait les sentimcnt, de so n frè l'c Ma l'ius, quoi tlu'clle fît beau co up de
mystcre, je me suis abstenu e de lui faire pm't du but de vo tre voyage à
et du détail de \'os atfa il'es. J 'ai crll en ccla accomplir vos intenti ons.
Esl- ce que Af . de La L(("uzièrc est 10ujoll1'S (âché con l1'e vouû Ce dont
j c n'a i )Jas )Ja1'l l! .

Adi eu t chère cousine, t\ bient ôl. Adi eu!

Marse il lc, 1er aoir t 1865 .
Bien chère malTainc,
La leure que j'ai l' e~ ll C ava nt-hi el' m'a donn é lIn e tell e joic quc je ne
puis trouver en moi des cxpressio ns assez fortes pour vous ex primer mes
remerciement s SUI' J'all achcmen l. que l' OUS ;nc porlez. Vou ~ vou lez me
donn er un avenir heureux, bien chère marrain e, mon père n'y aurait
pas so ngé encore ou du moins n'e n ava it pas ~ u les moyens; je vo us regarde au ssi dès maintena nt el dep uis longtemps aussi comme ma bienfaitri ce et co mme mon ange tUlélairc sur celt e terre. Mais si de si bons
sentim ents vous touchent Ù Ill on éga rd , soyez bien stire, bien chèl'e marraine, I]l1 e, de mon côlé, je me con duirai auprès de vous comme un
protégé el co mme un fil s doi l se co nd uire enve rs celle qui lui a donn é,le
jour c L qui le pl'otègc d'un amour tout il fait mat crn el.
M. BernH m'a fait ces el' les douches hier pa rcequ'ell es me fatiguell t
beauco up. Il m'a ordon né de prendre des bains de mer et m'a fait

�-

28 -

e.&lt;pérer un proc hain so ula ge ment. Bien chè r ~ marraine, j'ai été obligé
de priel' Mauharid de mc prêter quelque petit argent pour payer les
baios et les douches , J e pense qu e cela ne vous cOllt ral'ier3 pas parce que
l'argenl , quP m'al'nit ùonn é M, Bau me avant de partir, a été tout à fa it
employé pOUl' un e nécessité dan s lna maladie,
Bien chèrc tant c, vou s IlI'aVeZ reco mmandé beaucoup de ne pas aller
sour ent à Mnrseillc, J e n'y ai été que deux fois : l'une pOlir aller acheter
mes peigncs, du pap ier, des plumes, et l'au trc pou r all er prcndre la
mall e que m'a fait parrenil' ma sœur,
Adil&gt;u! très chère ma rraine, tout ù vous ct pour la vie,
Votrc fill eul tout dévoué,
Signé : ALBIN,
Jc remerci c M, Bédal'l'ide et tous ceux qll i s'intéressent il ilia sant é et
je so uhaite qu e tout le mond e se pOl'te bien: M, Bédarrid e, M, Ba um e,
Mll e de La Sauli ère, Mll e Elisa ct tout le monde,

Signes, 2 aoùt '1865,
.Bie n chère tant e ,
Le cru el aceidc nt qui li p es~ Sl1r vous m'a fait tal'der qu elqu e temps
de l'O US é('ri r ~ ; j c n'ai pas vo ulu vous im)lortunu antant qu e possibl e
dan s les tris te- moment:' qui unt suivi ce tri ste événement, Ma is l'impression a été si fort e sur moi, et SIlI'tOu t qui peut nous être lIuisib le, qu e
je ne puis re,tcr plus longtemps de vou s dcmander de vos nouv elles
d'abord, ct ensu it e que lljues détails sur les c~)I)t es tation s avec I ~s assureur" Bien c ft '~l'e tan/e, dep(û~ I.e jouI' où, 10ltCI!J:C rie 1//011 malheu!',

-

29 -

vous avcz daigné ,ieter un rcgard de jcommisération sllr /Jotrc neveu,
vous m'avc~ regardé commc votrc (ils, vous avez eu toulcs sort cs d'égards ]JOUI' moi, De mon coté, bien chère tante, connU/S8unt tont le bien
que VOliS mc (aites, je vous remcl'cie, je vous 1'ega1'de C01I!11!e ma mère,
et vous ]JI'omet", soye;,,-en sùre, d'uvoir toul r: attachemcllt ]Jow' vous
quc j'cn aVilis pOtt/' cellc qui m'uvuit mis au lltQr.cle, Je repasse tO:JS les
jours les mati ères du baccalauréat pour être plus prêt au mois d'octobre,
à la rentréc des cla,scs, Mes yeux vont beaucoup mieux et je pense
que, grâce fi vos excessives bontés, je n'aurai plus à me plaindre des
ye ux, A l'OIiS seu le je le del'l'ai, parcc que jamais personne n'a jamais
fa itll ttenti on à moi; à vous sculc je devrai aussi mou aven-i/', vous seule

aussi m'etes chi:re lJlus q-ue toule aull'e parce que vous etes m.a seule
bicn (uilricc SUI' celle tcn'c,
Adieu! bien chère Lan te, votre neveu se reco mmande à vo us, il
est sùr qu e vous ne l'oub lierez jamais, il sera aussi pour vous tout
dévoué pour la vie,
S igné: AoLBlN DE CANCELADE,

Ma rsei lle, le 15 aoùL 1865, hôtel des Ca talan s,
Bien chère man'aine,
J'ai attenùu jusques il auj ourd'hui , ne sachant aucu nc de vos nouvelles, c'cst dans celle attente que j'ai tardé jusqu'à aujourd'hui de vous
écrirc, Bien chèl'c man'ainc, les sacrifices que vous avez /'aitslJOW' lc l'établissement dc ma vuc n'olltlJas été vains et ne s'elTacero llt pas non plus
du cœur dc ce lui il qui ils sont ac cord és, A vous je devmi ma vne, à

vous je devrai mon aveni!', il (audrait êtrc bien ingl'(ltlJOUI' ne ]Jas !'e-

�- 30 C01lnaÎtre de pm'eils bienfaits, et je pen~e que l'ons connaissez assez le
fond de mon cœur pour douter un instant de la reconnaissa nce el de
l'amour de votre filleul. Depuis hu it jours,j'ai commencé ù prendre deux
bains par jouI' et je pense que le remède se ra ù'un e grande importance
pour ma vue, et je pense que bient-ôt vous me verrez à Aix avec les yeux
complétement gnéris. Adi eu 1 bien chère marraine, votre fill eul vous
embrasse dans tous les transports d'une parfait e reconnaissa nce.
Votre filleul tout dévo ué,
Signé: ALBIN ilE CANCELAIlE.

- 51ne retourn erai pas sa ns avoir une feuille de parchemin pour vous
l'offril' ct VOliS la donner en remerciement de toutes vos bontés pour
moi .
Flatt é de l'atlachement qu e me por te toute la maiso n, je vous prie de
leU!" pl'ésenter mes l'cmcrciemenLs bien sincères, surtouL à Mlle E lisa.
Ne m'o ubli ez pas auprès de M. BédalTide et veui llez être assez bonne
pour me ùonner de ses nouve lles.
Bien chère tant e, je vous embrasse de bien bon cœur eLmc dis pour la
vie le plus dévo ué ri es neveux.
Signé: ALBIN DE CANCELADE.

.

Signes, 24, sept embre 1863.
Bien chère tante,
Toujours prêt à vo us montrer ma reconnaissance pOU!" tous les sacrifices que vous faites pour me proclll'er un avenir, j'a tt ends avec impati ence le moment où, placé sous la direc tion d'un professeur, vous pourrez
recel'oir de bonnes notes sur mon comp te, sur mon tral'ail et SUI' ma
bonne volonté.
Bien chère lanle, retiré du chemin de la misère 1Jar votre bon cœur,
je vous promets de vous montrer ma gratitude et ma reco nnaissance par
ma bonne conduite et mon application .
Je n'ai plus qu'à faire mon ann ée de logiqne pour accom plir mes
étud es, et j'ai eu dix-huit ans au mois de mars derni er, Je doi ~ av oir
encore tout mon troussea u intac t, à moins qu'i l me manque qu elques
sel'l'ieltes ou essu ie-mains; mais cela n'y fait rien dutOllt , j'a i tllns les
livre, qu' il me faut. Je n'attends plus qu'une lettre de vous pour me
mettre en rout e, et je pense, qu'avec la bonne volonté que j'ép rouv e, je

Signes, ce 20 octobre ·1865.
Ma chere cousine,
II nous a été de tout e impossibilité, à cause de la pluie, d'envoyel'
av ~nt mercredi de la se maine derni ère la malle de~ effets et la caisse des
livr?s rI 'Albin; j'y aurais sans doute join t le matelas et les trois co uv erture" s'i l n'avai t se mbl é il papa, qui a lu votre lellre, que vous ne demandi ez qu e les draps, attcnrlll qu'on fourni ssa it le li t; dans le doute, j'avais
chargé Albin de m'éc rire, cn arrivant à Aix, ce qui lui était nécessaire.
Il parait lju'il li oublié b comm ission. Ces objets étaient préparés, et de
, je VO li S l'a urais envoyé; ainsi
même qu e je l'ava is envoyé chez
ne troyez pas, chèl'e cousine, qu'il yai t eu maUl'aise vo lon té ti c ma
part , au co ntraire, je m'efforcerai toujol1rs de seco nder vos vues et
désire ,'ivcmcnt qu'Albin y co rresponde et qu'il reconnaisse vos bo nt és
en vous contentant par son applica ti on au tra va il.
Veuill ez agrée r nos se ntiments de profond e gratitud e et de vive
affecti on de vo t l'e reco nna issante et dévo uée co usine.

Signé: Baptistine ISNARD.

�-

32-

-- 33 -

P. S. Mon 1Jère me rhm'ge devotlspl'ésentcl' ses respects, et VOltS offre
des remel'ciements pour les b01ltés que vous (flle.:; pOt!!· nous. C'est hier,
lundi, que j'ai donn é nu charretier, pour reme ll l'c ail bU:'cau de la diligence d'Aix , le ballot co nt enant un matelas, un travcrsin, trois coul'ertures ct le paraplu ie il 'l'adresse dc Mmc d ~ BOlll'guignon. Je pense que
\'O'IlS le reccvrez bient ôt.
Adieu 1 bien chèrc cousine. Adieu!

26 août 1864.
Bien chère et aim ée marraine ,
L'é tat des alTaires que j'ai trouv ées il Signes ne m'a pas permis de
songer un instant il vous, mais vo us me pardonn erez sans duute ce re tard
tout il fait innocent et involontaire ,
Il a fallu songer il trouv er de l'argent pour pa yer les intéréts et nOlis
n'avons ri en trouvé cncore, et le terme es t échu le 7 septemLrc. Les
nerfs ~ nt commencé encore il faire leur révolution. Je nc sais, de concert al-ec ma sœur, plus à qui m'adresser, et cependant tous les jours le
terme de l'échéa nce approche. Comment fa ire? Ma sœ ur était venue il
Marseille pour la campagne .le Marseille, ma is nous n'avons rien fait
encore. Je ne sais pas ce qu'il en adviendra.
Je viens d'écrire . à mon co usi n qu e je ne pou va is pas aller au mariage de ,on fils, allég uant pour excuse l'état de mes nerfs.
Je trava ille t.ous les jours un petit peu pour me rappeler de mon examen. Pendant la cha lenr, le soir, je fa is toujours que lques courses
à l'entour du village pour fouet.ter le san g, de cette man ière, et Dieu
aidant, je pense me tenir prêt pour le mois de novembre.
J'étrirai à 1\01. Michel pour savoir le jour où je dev rai rentrer.

Bien chèrc marra ine, je vous embrassc de tOIlt. mon cœu l', nc m'o uLIiez pas; ma fa mille est tr iste parce qll 'elle est ma lheurcuse, et les
bon tés quc vous avez pou l' moi lui so nt d'un grand scco urs parce qu'elle
ne pou rrai t pas me noun' ir même.
Votre fill eul toul dévou é es t tout il vous puur la vic.
Signé: ALDIN ISNARo

. 1
1

DE

C,'NCELA oE .

Septêmcs, le 30 novemure '1864,
Madame,
Je reçois il l' instant le l.Ji ll et qu e vous avez en la bonté tle m'écrire. Je
suis heureux rl 'a pprendre, Madame, que perso nn e autrc que VOli S ne
pe!} t revend ique l' l'aumône cn fayeur d~ s âm es du Pllrgatoire, aumône
dont il ava it. été qu estion dans la visite qu e j'a i eu l'honn eur dc "ous fa ire
hi er.
Cett e reconnai,sance lIe votre part., Madame, me persuadc toujours
davantage qu e la population de SepLèmes li bien raison de vous regarder
comme la Providence humaine de ce tt c paroisse .
Daignez agréer, Mndame, l'ex pression de mcs sentiments les plus
respec tueux.
,., é'. M. CliABERT.
Si"n
P. Hect.

Seillons, par Sai nt-Max imi n (Var ), le 14 décembre -1864.
Madame,
P rivé depuis assez longtemps de vos bonnes el si préc ieuses nouvelles , .,"ai l'honn eur de vous ad l'csser la prése nte pour en ub tenir.

�-

3~. -

-

.rai hâte également dc "ous di re que "olre précieux don de
l'harmonium a fail les charm es el les déli ces de mes bons pal'oissiens
accou rus de toutes par ts pOll l' assi ter à notrc fêle pa tronale, Saint
And ré, ain si qu'il la fê le du lil ulaire de nO ire nouve lle ég lise, l'fmmacul ée Conc eplion de la Très Sailite Viel'ge ; c'étai t, de lout es pari s, Ù
qui11irai l plus de bien de ' Olre rcspedable perso nn e,
I ,e ciel a été glorili é, je l'O US l'assure, et tout le monde il été édifi é et
charmé en même tcmps d'en lend rc Ics ac co rds harm onieux qui nous font
so upil'cl' après ccu, dc la J él'U SlI lclll céles te,
Les RR, pp, DOlllinicains, qu cj'ai
ont p~rfaitenl('nt rempli leul' tùche,

Cil

,;oi n d'lIppeler successivement,

Vos l,lI'gesses, :'ilad:lm e, dont le ciel vuus ti end ra le plus grand
rom piC, n'en doui ez aU,c un elll cn t, se répandent pa rtou t, et une grand e
quant ilé répètenll'otre resperlaulc nom el l' US dons :l l ec des sent imellts
de la plu s pl"lfonde reCl1l1nais:,ance ,

Dans mon état de délresse, je 1' 0 llS l'avoue en ,lout e simplicit é
ct tout e fran chi se, j'osc me perm ellre de fail'c appel à vo tre char ité,
U n chifTrc qu elconqu e qu'il VOllS plaira nons acco rd er, nous aid era
puissamm ent, je l'espère, et ce nouveau don, cn perpétllanl loujours
davantage votre si préc ieux ;sou vc nir ainsi qll e celui de feu M, vo lre
cher époux, qu e j'ai si so uvent présent é au Sai nt Aut el, doublera nos
senliments de gratitud e il votre égard,
Complez qu e tous vos dons, pour l'œuvre de D ieu surl out , so nt éc rit s
dan s les cieux el inscrit s sllr les registres de cell e pa roisse qui les rappell era après de nombreux sièc les .
Mes devo irs à Lous ces messieurs el à tout es les hem euses perso nn es
qui VOliS entourent..
Dans l'allenle de vos bont és, j'ai l'honn eul' ri e me dirc,
Madame,

Aussi, enhardi par l'OS bounes promesses il l'éga nl de ma pau vre
paroisse, el p" I' l' otl'e c~cc ll ent ('œul', anim é d'un e confiance sans born e
en l'otre si l'&lt;l&gt;pert lleuse pcr50 nn e ;
TI'ompés, d'aill eur5, l'a l' de5 promesses sén ellses (lui nOlis on t été
fait es et n'pélées pa!' il, départ emenl et l't~ tat , ct qu i ne so nt pas tenu es,
nous al'ons, pour sa ti sfai l'e au IJe50in impél'ie ux de la co nslrueti on d'une
noul'eile églis Cl !l'UII nuuvea u pl'es bY I1're, nous al"OI1S eu le plus grand
co urage ell pressanl l'at hèYrmcll t J e ccs dellx édifi ces illlpéri eusemen t
réclamés ,depuis sepl siêcles enl"iroll, eL par suite, ap rès l'achcl"c lllenl
des tral'aux: en oulre dc&gt; Irois Illil le el neu f cen is fl' uncs que j'ai foumi s
de mes prop res deni ers, malgré la modi cit é de mes resso ll rccs lIni sont
lrès infim es quand on co mpare l'a l'oil' cl les charges no mbrellsP,s qu 'il
m'impose, \'achèl"cmenl des tl'ul'au\ nOlis laisse un u(\fic il de trois mill e
el cinq cent treil le- un franc s,

35-

Votre tl'ès humhle, très reco nnaissa nt se rviteur ,
~

iuné : HERMITTE .
~

P. R .

Seillons, pal' Sainl Maximin (Var), 21 décelllbre'1864.
Madame,
J 'ai l'honnel1l' de vous acc usel' réception dc vo tre bon ne lettre l'enfermanlun e somme de 100fl', (lue vous av ez la honté rl e nous donn er pour
solder les lravau x de co nsll'ucli on de nolre nouve ll e ég lise el de notre
nouveaü presbytère à Seillons,
Agréez mes remerciemenls, ainsi que ce ll x de tous les mcmbres du

�-

36-

-

co nsei l de FaIJriquc Cl du Consci l lIlu ni ci pal donl je suis ici l'organe el
l'i nl erprè le,
Suivan l ma pl'o mcssc, jc ' ,'icns de prendre Ics mesures n é ~e ssa i res
P')l\I' pCl'péluer il jamais il Seill ons, le soul'cnir de cell e nonl' ell c largesse
dc la pari dc l'olrc honora bic personn c, T ous ensemble, nous faisoil, des
l'OOUX pOUl' l'olre PI'()IIl PI el en licr rélahlissellleili. No us l'OUS prions
égalemenl d'agr(' cr I,·s VŒUX que nous inspi re il l'égard .l'une si généreuse bicnfailrice l'a pproc hc tl es fêlcs, el celle du commcncemen t d'un e
nOlll'clle annéc,
:\ OIlS l'OUS souha ilons ue bon ncs pI heureuses fèles, un e bonn c
sail le ri dcs plus hC,li'cuses allnpcs accolli pagnécs d'ulle infinil é d/aull'es
lout es 1'1115 heureuses ,
Qu e de laul'ier, , " " 15 moissoilO CZ ici-has pour le rie l par l'OS charil és
sans nombl'c , Vous èles la Pro,'idence d'un e infinilé de malheureux cl
d'établissemenls qu e l'OUS serourcz de 10H I l'olre pou voir, Le Scigneur
qui récompense si hien un simple l'erre d'eau fl'ail' hc don né cn so n nom,
soil aux nécessit eux, soi l pOUl' ln déc cllcc descull esclla décoration de ses
lemples, ne peu t manqu er de ,'o us rése rver tl cs rémun érai ions nomhl'cuses, propo rlionn ées surlou t il la mulliplicilé el au dhouemcn\ avee lesqu els l'OUS tliSll'i uucz al'cc lanl de di scememcnt les hil'ns qu c le ciel li si
bicn placés enlrc " OS lihéral es mains, Je prie ici M, Baumeel sa fa mille,
1\1. Élicnn e ct S:l fam ill c, el lous cc ux qu i l' OUS cn tou l'ent des so ins qu e
l'OUS mérilez alOUS égards, dc rccc"oi r mes sa lul s afl'cclu cux,
Agl'écz "ous- même, Madame, l'assu l'ance de mes se ntim cnl s de profon d l'eSpel'1 r i de pal'faile gralilud e,
Signé : 11 ERMlTT E,
P, tl.

37-

Sei llons, par Suinl-Maximin (Vm' ), le 16janl'ier 1865,
Madame,

Il me 1&lt;lI'de d'3ppl'cndre tl es nouvelles positives SUI' volre pl'écieuse
santé, el, C'CSl il CCl cfTct que j'ai l'honn eur de l'OUS adresser la présenl e, NOliSavo ns fail des "ooux pour volre prompt el enli er rétablissemenl, el j'ai eu soin de les présenler avec aulanl de ferveur que de dévouemenl au Sainl Aul el.
Je ne passc pas UII jOlll" Madame, sans adresscr mcs su pplications
pour volrc honorabl e pe l'son ll ~, ainsi qu e pour cclle dc feu monsie ur
vO ll,'e épou x bien-aimé, el si le t iel m'exa uce, oh 1 Madame, vous serez
touj ours heul'euse clans toul e la forc e du terme ,
J'ai au ssi fait pricr pour vous dans plusieurs ma isons relio'ieuses de
France av ec lesquell es je suis en co n espondan cc, J'ai lout liel~ de croire
que tant de vo ix élevées au ciel en votre faveur ne manqueronl pas de
faire pleUVOir sur l'OUS les gl'lices el les bénédictions célesles,
Je ne pounai jamais Irop fair e pOUl' vous rem ercicr de Iou les vos
nomureuses bOnles envers le pasleur et le Iroupeau ue la paroisse de
Seillons, Accc piez le t1 é,ir bien sincère qu e j'ai de faire po ur vo us lout
ce qUI pourra vous elre agréable,
Je, preseul e mes der oirs hM, el Mme et Mlle Baumc, Mlle E lisa,
M, E llcn ne ct sa famill e, ai nsi qu e taules les personn es qui so nt aLla~hées il voll'e honorabl e Eervice,
, ~ n altendant de l'ecevoi r que lques illOis sur voire précieuse sa nlé, si
Inl eressanl e pOUl' tanl de perso nn e;; qui vous porlent aux nu es, en vous
rem erciant dc vos nombreuses largesses el chal'il és,
J'ai l'honn eur de IIlCdirc,
Madame,
Vo lI'e Il'(\5 humbl e el Irès rccun naissanl se rl'il eur,
Signé: HERiIIlTTE,
p , Il,

�-

38

-

agrém cnt s. Je vous prie d'o ubli el· les enlluis que je pounals vous avoir
ca usés, tOll tefo is bien invo lontairement.
J e m'en sllis retournée heureuse, ma lgré le plaisir qu e j'avais d'è tl'e
auprè, de VOliS, VO LI S la issant auss i bi en qu e vou s le pal'ai ssiez . J 'espère
que rail" de la campa gne co ntribu era il votre parfait e guéri soll. Je m'en
réjouis d'ava nce, cl \"ou s prie de me donn er au plus tôt poss ibl e de vos
chères nouv ell es .

Signes, ce 29 avril 186a .
Chère el bien-aim ée co usi ll e,
Quoiqne à son retour Albin vous ait déjil donn é des nouv ell es de notl·1l
heureuse arrivée à Signes, je n'ai pu résister au désir de vo us ccrire ,
quoique les pièces qu'on a promises il papa, co ncernant sa noblesse, ne
fu sse nt arrivées de T oul on . Je me hâterai de vous en donner co nnaissa nce dès qu'elles seront en not re possession. Les fl·ais qu'occasionnera
la rectifica tion de nos ex traits de naissa nce m'ont eO·rayée . On prét end
qu'ils coûterùnt50 fr. chac un . La pénuri e dans laquelle se trouve Illon
père le met dans l'i mpossibilit é de fa il·e celle dépense. II lui res te bien
encore quelque pen de vin, mais il le lui faut tout pou r pa ye r les paysans.
Bon gré, mal gré, il au rai t fallu se passer de toi lelle , i vo us n'avi ez eu
l'heureuse id ée de m'en ménage r la surprise.
Bien loin de vous fair e un e obligation de payer ces frai s, chère ct bienaim ée co usi ne, je viens so lliciter ce tte nouvelle fav eu r ùe vo tre b'l nté;
si elle vous paraît ind iscrète, ne m'en voulez pas, c'est la génêl·osité et
la bienfai sa nce de votre cœu r qui me fait croire qu e \·ous ajouterC'l celle
nouvelle preuve de sy mpathi e il toutes cell es que vou, nous avez donn ées
jusq u'à ce jour et qu e vous voul ez bien nous donn er el) co ntinuant vos
so ins non-seul ement bienveilla nts mais enco re tout ma téri els, il vo tre cher
fill eul.
T out cela, chère r,t bi en-aimée co usine, ne-fait qu'accroître la haut e
estime que j'avais de vo us et l'affection sincè re qu e je vo us po rtais.
Vo tre souvenir es t spéc ialement cher il mon cœlll', ca l' je ne puis ouhli er co mbi en VOliS avez été bonn e, alTable, gé néreuse et empressée
pend ant mon séjollr· il Aix. Les petits mécon tent emen ts qui, qu elquefois,
s'apercevaient en vous ne peuven t sa ns doute s'attribuer qll ';) voire gê ne
fin ancière. J e n'a i qu',) me louer de voIre all enti on il me pror urer ues

39-

Mon ph·c me charrje (le VOltS olTrir ses devoirs el sa vive fjmlitnde.

.'

Albin a rapl'on é les bou teill es Lf r,· l' huil e qui es!. excell ent e el qui est
venue fort il propos; celle qlli étai t destinée pour la tab le ~ t a it vers sa fin ;
te ll e-là es!. bien supéri elll·e en qllalité. Jc viens d'ac he\'er l'écharpe.
Faul e de temps, je n'a i lm travailler à la robe; je l'a is m'y mettl'c aprr's
m'ê tre débarrassée de la lessive. En atl(}ndant le jOll l' où j'aurai le plaisir
de m'entretenir avec \" OIlS, chère et bonne co usine, je vo us emill'asse
hi en tendrement. Je YOUS prie de me rappeler au pieux so uven ir de la
sœur Saint-Jose ph, de présen tel· mes respects à Mme de Monta igu et à
ses Messiell rs. Je remel·cic Mlle Elisa deses ·aU enti ons et lui envoi e un
bonjollr bien affec tu eux ainsi qu 'il M ll e Noém i qlli , j'espère, aura obtenu
sans trop de pein e l'cn ll'ée il l'école norma le. J e pense qu'Albin sc sera
mis tont de bon au trav ai l com me il nous l'a promis. Adi eu 1 tendre
co usin e, tout il von5 101ljOlll"S.
Signée : BAPTISTINE.

Signes, te Hl t1 éccll1hre '1865.
Chèl·e cl bi en-aim ée co usin e,
.T ~

n'ai pn répondre lout ri e suit e A votre aimab le et alTectll euse leUre,
le fa t lell r ne Ille l'a remi se qlle quelqu es minut es avant le départ du
COUrrl el·, probahl emen t il la fin de sa tomnée; il m'a remi s 811,si un e

�-

40lellre de M. Bauill e contenant ,leux billets de hanqu e de cent francs
chacun, ce dont je vous remercie linfinimenl. Papa mc charge dc vous
exprimer sa recoll1WiSSa1lCc el a élé (orl sellsiblr ri l'inlin!1 que VOltS lui
l'orle.:: ; il1llc dema.ndail sO t/ vent dans sa maladie si VOli S n'cirie::: pas
en col'e de j'etow' cl si voire san1(; (;Iail bonne. 11 a été qu elques jours dans
le délire et ne rêvait jamais que ses delles et surt out il l'impossib ili té de
payer les intérêts. Je crai gnais bien qu e les so ucis qu'il paraissait avoir
n'au gmentasse nt la fi èl'rc et n'abrégeassent ses jours.
Cett e annèe plus qu c jamais nous serons gênés et so umis il de grandes
privations et de grands ennuis, à cause de ce qu e les rin s so nt si bon
marché; nOl1s so mmes obl igés de vendl'e ~ 4 fI'. 30 les 60 litres les
meilleures qu alités. Ju gez par là où se borneront nos moyens; quoique
la récolte du vin ait été honn e, il peine si elle suffira pOlll' payer les
paysans. Aussi je mïnqu iétais bean co llp en l'oyan t mon père malade;
maintenant nous le croyons hors de dan ger. Hiel', il es t l'ûs té un c hcul' e
levé, il n'a pas été fati.gué pour cela , néanm oins il s'es t trouv é plus faib le
qu 'il ne croya it, ù cause dc so n
. 11est (ort mal dan s le lit ct
nous toul'mentait depuis plusicurs jours; nous avons céc1 é il ses désirs
d'a près le conseil du médecin , el auj ourd'hui il attend qu e j'~i e terminé
cell e lettre pOUl' que nuus le fa ssions co uché. Il ne se trouve pas plus
fati gué qu'hi er, mais il vous dire l'rai nous l'avons habi llé co mm e un
mann equin et n'a pu faire pour tout mouvement qu e d'aller dulil au f~ u .
D'après ce qu'a dit le médecin , la co nval escence sera longue. Grâccs à
vos bontés, les soucis que mc d01/n aienl les dépc11 ses ocel/siol/nées par
les maladies ont bien diminué. Jusqu'à présent je ne suis pas trop fat:gu ée, qu oique depuis vin gt-cinq jours je passe unc nu it et non l'au tre allprès ~e mon père. lIa bien résolu de renon cer il ses voyages de Marseille
qui le fati gua ient beaucoup quo iqu' il n'y fit plus que dc petites dépe nses depllis plusieurs ann ées, et surtout maintenant il a fait son j ub il é au
mois d'od ohre et parait être dans de meil leurs sentiments. Nous lui

- 41prodi guons tous les soins possihles. Je ne crois pas qu'il ait ù se plaind re
de ses enfants. Albin , qui parai t hea uco up plus raison nable, est retourn é
lundi il Aix, Voya nt que papa allait mie ux, il a été bien aise d'aller reprendre ses étud es pour ne pas perdre son temps; il a il cœ u!' de passer
son ex am en. J'espère qu'avec l'aide de Dieu et l'OS soi ns, chère et
bien-aimée co usine, il parv iendra il faire quelqne chose, il a d'excellentes int enti ons,
Adi eu' chère ct bien-aimée co usine, je vous embrasse de bie n bon
cœ ur et vous prie de cl'oi re il ma sérieuse atTec tic n ct ma vive gratitud e.
J e suis tout il " ou ~ toujou rs,
Signée: BAPTISTINE.
Je regrell.e vivement qll(\ Mlle Elisa soit suutTl'an te. Ve uillez, je vous
prie, me rappeler il so n hon so uv enir .

Signes, 11 janvier 1866.
Bien chère marrai ne ,
Excusez-moi, je vous prie, si j'ai mis tant de retard il vous écrire,
vous do nn er de mes no uvell es et de celles de toute la fam ille, nous avons
été très occupés depuis Illo n arrivée et ce sera une cause j uste qui
m'excusera sa ns doutc auprès de vo us.
Lorsqu e vo us me di tes de ve nir me repose r ,\ Signes, jusq u'il ce 'l ue
vo ns me disiez de retourn er il Aix, je vous fis part de la lettre de ma
sœur m' informa nt de la dé ter minati on de papa concernant le par tage de
ses biens, ma is de ses dettcs aussi ; je compris tout le plaisir qne cela
l'o ns fi t , eh hien ' chèrc ma rra ine, tout est fi ni scIon vos rlésirs.

•

�-

-

&amp;'1! -

Papa , ))(11' lin acte cie partllge anticipé, s'est clém'ÎS de tous ses biens el a
!'emis en tre 110S mains fouf ce qui étail en son pouvoir, 'moyennant uue
modique pel/sion de clO IL':,C cents francs 1Jal' 011 , PeL1Ja, en l'estant che::,
nous, Il e touchera que si:): ccnts li'(I11CS deva nt être em.ployés ct SO li cntrrfien et il sa llOUI'/'i t lLre ,
L'ncle de"nn l nolaire a élé passé el signé hi er il six heures dll
soi r. En acceplanl ce pariage , no us nous som mes chargés d'un poids
énorm e el n;;sez difll cile il pori cr ; mais, cn honn eur , nous nous sommes
chargés de rendl'c il Ioule noIre fami ll e l'honn eur qui ava it élé terni
v
pend ant qu elqu es ann ées par la co ndu il!' irrég uli ère d'un de ses membres, Aurcsle, nous avons fai l noire dC\'oir, c'est la conscience qui nous
a eno-3"és ,\ Ic fa irc et non notre in lérêl. NOI:s all ons nous ot euper, dès
" " t dc ma maj orilé, de co mnwll cer il pa yer les dell es de noIre
le momen
père, de sor te qu e si nous nc SOlll l11 eS pas dan s l'aisan ce, no us nous
effol'!:io ns dc rcnd rc il la funli ll e Ic rang qu'ell e avait aband ollné, P apa ,
a bien co mrris sa posilion, il a co mpris aussi ccll c de ses enfanl s el il
n'a pas hésilé de se rendre ,i noIre demande , De noIre CÔ lé, si nous sommes maîtres de noIre forlun e dès aujourd' hui, c'est puur nous dégager
de lout es dell es ct dc tous inl érêls il pnF r, ca l' les dell es déshonorent et
les inl érèls ru inent I ~s famill es, co mm e "ous me l'avez di t souven t et
votre ra ison était bicn jusle, Quant il moi, j'ni fai t lous mes etTur ts pOUf
parven ir à cell e fin , pO li r que, élant nup,'ès de VOliS, jc puisse mc p,'éseni er et co nlinu er par mon lravai l il me faire I1 nc positi on flili fasse
honn eur il \' 01rc l'nn ,, Cl il 10l1 s les bienfai ls de vo Ire part pOlir moi,
Cepenllanl , vu ulanl co nscrver l'un ilé en lre fl'è,'e el sœur, 1l 0 US nous
sommes promis ti r. viv rc loujüurs Cil famill e, d'uu il' nos illl éréls cO lllm e
si nos propr ié lés él:l ient in!l ivises el, pour ne pas perdrc mon Icmps, Ill a
sœ ur s'est char;:;ée dc la tl irec ti on tl es atTai rcs, ponr que je puisse l'clou\'ner il Ai x et !'on tinu cl' mcs études , Nos inl cnl ions so nt dc mell\'c UII
fel'ln ic r le plus tôl possi ble il lout cs nos ca mpa gnes et ve ndrc l'cli c de

•

43-

Sainte-Margueril e à Marseille, dont le prix nous servira à acquitter
les deltes de papa et profiter intégralement du revenu de celles de
Signes ,
Bien chère marraine, je suis en même temps l'écho de Baptislin e qui
voudrait bien avoir pli vous en informer aussi; mais il qui des occupation s ne laissent point de temps libre, Nous sommes inquiets de connaître
de vos nouvelles parce qu e lorsque je suis parti et qu e je vous ai embrassée en vous quitlant, vous étiez enrhumée, Nous so uhailons que
vou s soyez parfaitement remise et qu'à mon retour à Ai x je n'entende pas ce tte voix rauque que vous-av iez à mon départ. Baptistine el \lIoi
souhaitons aussi qu e l'état des yeux de Mlle Elisa soil meilleur, nous la
priOIiS d'agréer nos vœux pOUl' son prompt rétablisscment. Mes yeux
sont touj ours dans le même état el je n'allends qu'un mot de vous pour
retourner à Aix, Papa va toujours mieux ; il a été fr ès sensible à vo tre
,bon souveni,', Bien chère marraine, à bientôt le plaisir de vous embrassel', J e confie, du l'este, au papier le soin de vo us ex pri mer ma reconnai ssance et mon parfait attachement, car je suis pour la vic vo tre fill eul
tout dévou é le plus aimant.
Signé : Albi n de CANCELAOE,

�CONSULTATION
DE MM. DEMANTE, DU VERGER ET VALETTE
PROFESSEURS A LA FACULTÉ DE DROIT DE PARIS .

POUR

LES REPRÉSENTANTS DE

MADAME VEUVE DE BOURGUIGNON
CONTRI!

M. ISNARD-CANCELADE

AIX
TYPOGRAPHIE REMONDET-AUBIN,

{867.

SUR LE COURS, ~3.

�CONSULTATION
DE MM. DEMA NTE , DUVERGER ET VALETTE ,
rIlOFESSF.UnS A LA FAtliLTÉ DE IIIlOIT DE 'l'AniS
POUR

LES REPRÉSENTANTS

DE

MADAME

DE

BOURGUIGNON

CONTR E

,r

M. ISNARO-CANCELAOE

1

Les soussignés, Professeurs à la Faculté de Droit de Paris,
Qui ont pris connaissance :
10 ])'un Mémoire sigl'\ é de MM . Moutte, Jules Favre , Pascal
Roux, Brémond, av ocats; Bédarrid e ct Marius Roux, avoués;
2 0 D' un e Consultation de MM. Demolornbe, doyen de la Facult é
de Droit de Caen , et Trolley, avocat à la C Olll' de Caen ;
50 D'un e Consultation de M. J . Bédarrid e, avocat ;
Adhèrent aux conclusions desdits Mémoire et Consultations, par
deux motifs, ou moye ns principaux, lesqu els, en substance, renlrent
plus ou moins dans ceux qui onl déjà été prése nt és .

�-4Premier moyen. -

Le sieur CancelaJ e doit être déclaré non

receyabl e, fa ute d'intérêt, il cl'i tif\u er le testament dll27 octobre 1862,
fait au profit de Mme de Bourgui gnon de Fabregoul es, et cc, il ra ison
de l'existence de 1'3ncien testament du 1 ,1 juillet 1857 (non contesté par
le demand eur) , où M. Pall y est institué légataire unil' el'sel.

-5n'est pas demand é, autre chose de refuser cc qui est uemanue pal' celui
qui n'a au cun droit ill'obje[ de sa réclamation.
En d'autres termes, quand même M. Cancelade parvi endl'ait à démontl'cl' qu e Ics

h é l' il.i c r~

de Mm e de Bourgui gnon détiennent sans

au cun droit la succession dunl il s'agit , il n'aurait pas prouvé son

En elTet, si l'un suppose l'annulali on du testam ent de '1862, les biens

propre droit ,\ sc faire délivl'el' la mêmc succession ; c'es t le con-

de la succession aurai ent pal' Iii-même un propriétail'e qui ne se rait pas

tra ire qui , en l'état actll el dcs choses, est éta bli dès il présent , puis-

iVI. Callcelade, mais hien M. Pally . 'Cclui-ei, co mm e léga taire uniyersel, serait l'cconnu al'oil' été, au uécès de M. ùc Bourgui gnon, saisi
de tous les biens appartenant ,i c~ demier, qlli n'a pas laissé d'héritiers
il réserve. (Cod. Na p. , art. 1006. )

qu e l'hériti er ùu san g, M. Ca ncp laùc, est nécrssaircment exclu par

E t même ce légat ai re univcrsel se tl'oul' erait avuir déjù accepté ta

-

un légatail'c univ crsel qui a accepté, Cl dont le titrc n'cst pa." co ntesté pal' ledit sieur Ca ncelad e.
La th i'se co ntrairc abouti t il dcs conseq\l cnecs tout ù fait inarlmissilJles ct qui r ll funt. apparaître la fausse té jusqu 'il l'évid'C nce.

succession de M. de Bourguignon, allendu que, en vertu ue son titre,

Supposons ll'aburd quc Mme d e Bourgui gnon n'ait pas invoqué

il a d'abord réc lamé, puis final ement abandonn é cell e succession , moyen-

le testam ent de 1862, qu'elle se soit content éc tl es legs con tenus

nant600,OOO fr. , il la veuye du testat eur. (Cod. Nap ., art. 778 et

dan s le codicil le de 1860 et qu'ell e ail. obtcnu du sieur Pa ll y, léga-

780). Ces faits ne sont et ne peuvenl être au cun eme'nt co ntes tés ; en

taire

so rt e qu e, il défaut de Mme veuve de Bourguignon (ou ri e ses ayant-

le sieur Cancelad è, all éguant la nullité du cotlicille de '1860, atta-

cause), il*res teraitunl égataire univ ersel saisi, ayant fait son acceptation,
et ùontl e titre ne serait pas annu lé.

que Mme vcuvc de Bourguignon pour lui fa i,'e restitu er les objets

Sans doutc, le juge ne pourrait pas, après al'oil' prononcé la nullité

Mme de Bourgui gnon serait en droit de répondre : Vous n'avez pas

du testament de 1862, ordonner aux héritiers de Mme de Bou, r"ui"non
0
0
,

d'intérêt il agir cont l'c moi , car si le codicille tombc, cc n'est pas

de restitu er la succession dont il s'agit à M, Pall y, légataire universel

uni~' e rse l .

la uélilTallce de ces legs; supposo ns, en outre, qu e '

qu 'elle déti endrait ainsi comme légata ire. A co up

VO li S

SlU' ,

en pareil cas,

qui prbfit erez de la nullité des legs qu'il con tient ; ce sera le

'de M. de Bourgui gnon ; cal' ce serait accorder ce qui n'aul'ait pas été

légataire uni vcrsel saisi, lequ el m'en a fait la rl éli vrance. Est-ce que

demand é par un e partie en c~use . Ma is au tre chose est d'act:orde; ce qu i

le sieul' Canccbt.le pourl'ait écarter celle fin de non-I'ecevoir ? Evidemment nOll . E t pourtant dans cett e hypothèse , la prétention de

�,

-6-

-

7--

M. Cancelade serait, en réalité, la méme que dans le cas actuel;

tant que de besoin, des prétentions que l'on avait d'abord élevées. En

et on la repousserait pal' ln même fin de non-recevoir, tirée du dé-

effet, les tit res ou moyens de preuve quelconque, dont une des parties
consent à ne plus faire usage contre l'autre, ne so nt pas pour cela mis au

faut d'intérêt chez le demandeur.

néant au profit du prem ier venu; un pareil résu ltat sera it absurde. Tout

Dettxièllle moyen. -

En vertu de la transa-c t.ion du HI mars 1863,

naturellement, le possesse ur de ces mêmes litres en fait passer le bèn6-

les hériti ers' ùe Mme de Bourguin on peuyent, ainsi qu'clle l'aurait pu

fice éventuel lei qu'il peut exister, et sans aucune garantie, à l'autre
partie, c'est-il-dire il celle qui, d'après la transaction, doit conserver les

elle-même, du chef de 1\1. Pally, et co mme in vestie des droi ts qui auraient appar tenu à ce dernier, opposer à M. Cancelad c le testament
du 11 juillet 1857.
1. Sans dout e, en princi pe la transac ti on, pou r ce qui concerne les

objets litigieux, est uo ac te déclaratif el non translatif de la propriété des
biens don t il s'agit. Et, selon no us, la jurisprudence va trop loin dans les

objets litigieux. A eet égard, l'intention des personnes qui ont transigé ne peut être douteuse; et ici s'applique bien l'article 1135 du
Code Napoléon, "ù il est dit que" les conventions obligent non-seu" lement à ce qui y est exprimé, mais encore à toutes les suites que
" l'équité, l'usage ou la loi donnent à l'obligation d'après sa nalUl'!!.
)l

cas où elle traite la tl'ansaction co mme une ·aliénation proprement dite,

L'article précédent (1134) dit aussi que les conven ti ons (( doivent èll'e
(( exécutées de bonne (oi. »

fait e à titre onéreux, et passibl e des droits fiscaux applicabl es ù la ven te.

Sans doute Mme de Bourguignon, nous la mettons pal'fois en scène au

A notre avis, c'est là méconn aitre l'intention vérit able des P!lrli es, qui

lieu de ses héritiers (brevÜatis causâ), possède tout d'abord en vertu de

ont "oulu , aut ant qu e possible et avan t tout, donn er !lIeur convention

son propre titre d'acqu isition , qui est le testament de 1862; et la t1'ans-

un eITet déclarati r. Et de Iii es t venue la règre du Code Napoléo n que

mission des biens héréditaires lui a été faite ùil'ectement pal' son mari;

«

les transac ti ons ont entre les parties, l'aut orité de la chose jugée en

en sorte qu'cmjotl1"rl'htlÏ, et à l'égard des mêmes biens, elle n'entend

«

dernier resso rt. » (C. Nap., arl. 2052. ) Cc n'est pas, bien entendu,

pas être l'ayant-cause du sieur Pally . Mais ce qu'elle a acquis par

l'équivalen t de 1ft chose jugée . Ainsi, les moyens d'a ttaque co ntre les
transactions et con tre les jugement s ne son t. pas les mêmes, mais la

la transact ion et ce qu'elle a payé 600,000 fr .,c'est la renon ciation faite

transacti on qui n'est pas, selon nous du moi ns, un e vente proprement. dit e, ni un e au tre transmission des objets en litige, n'en

sult ant du testame·nt de 1857.
Si, pal' hypo th èse, le testament de 1862 venait à être annulé, celui

contient pas moins un aha nd on, et, pal' suit e, un e eession faite , en

de 1857 rev ivrait con tre l'héritier du sang ; or il ne pounait revivre

en sa (aveur, par les enfan ts Pail )', il tous,les bénéfices quelconques ré-

�,

-8 -

.

-9-

qu'au profit des héritiers de Mme de Bourguignon. Les héritiers, qui

II. Surabond amment , nous ferons remarcluer que, même en do nn ant

possèdent aujourd'hui en vertu de l'acte de 1862, se l'etrouvcraient

Ull se ns exagé ré il l'article 2052 du Code Na poléon, et en trai tanlla

posséder en \'Crtu de l'acte de 1857. Cela est si vra i que si, touj ours

transacti on comme 'Un jugement proprement dit, on at'l'ivcrait encore au

par hypoth èse, M. Cancelade évinçait les hérit ie rs de Bourguignon

même résultat (d'écarter la dema nde de M. Cancelade); et rcla par

auxquels on aurai t refusé le moyen de défense que nous vou lons leur

applica ti on de la max ime: si vinca vincentem te

fortiori vinca te.
Mme de Bourguignon aya nt triomphé des enfants PaHy, del'l'aittriompher de M. Cancelade, vaincü lui-méme dans la IUlle qu'i l engagerait
contre les enfan ts PaHy. Celui qui a obtenu lin jugement SUI' une question de prop riété a, fla !' cela même, un titre qu'il peut faire valoir contre
les tiers, ainsi qu e l'a deux fois jugé la Cou r de cassation (1J, et qui ne
dev ra céder qu'à un titre supérieur.
Par to us ces motifs, les soussignés estimen t que la demande du sieur
Cancelad e est non reccyable, et, en tout cas, mal fondée .

faire accorder, les enfants Pail y, yenant évi ncer ù leur tour M. Ca ncelade contre lequ el ils invoquerai ent leur ti tre, devraient remettl'e
la succession aux représentants de Mme de Bourguignon, cont l'e lesquels ils ne puurraientla reteni r ; cal' I~ s Pally so nt liés pal' la transaction qu'ils ont souscrite. Or, il y aurait là, comme on le voi t. tout de
suite, une involution de procédure fort inuti le, et l'esprit de no tre législat ion conduit bien plutôt il ce résultat, simple et équitable, d'autoriser chac un il invoquel' les titres qui , en définitive, do ivent lui profiter.

fi

Délibéré il Paris, le 9 ma i 1867.

En se bornant il demanù er la nu lli té du t.estament de 1862, le
sieur Cancelade ne fait donc rien d'utile. Ces moyens de nu llité du

Signés,' A. VALETIE.

même testament en supposa nt qu'ils existent, n'aboutissent à aucun
résultat sérieux, et son action ne procède d'a ucun intérêt qu i puisse être

A. DUVERGER.

avoué. Il s'est imaginé, bien à tort, que le testamen t de 1857 a été

G. DEMANTE.

écarté d'une manière abstraite et absolue, et mis' complétement au
néan t; tandis qu e, au co ntra ire, ainsi qu e nous l'avons fait vo ir, ce
testam ent a été uti lisé co mme moyen de tra nsaction pal' les enfan ts
Pail y, et leur a procuré des va leurs considérables, moyen nant lesq uelles
ils ont consenti à ne pas se préva loir de leur titre contre Mme de BourgUignon.

(1) Arrèts de 1a Cour de eass,,' ',.. Req . rel' ' , 22 mai 1865 l(eommune de
, Lalley
bo's
cie)'
Oev
186:;
1
159
,
voir
la
note
3
,
'ibid
,
2'
CIV.
eass.,
'
C commune de P r 1 1
"
•
1"
. ' l
'b 'd
décembro 1865 (Tereinet C, Tripier): Dev , 1866, 1,205 ; VOir ausSI a noIe 1 , •

27

•

t;

�CONSULTATION
u.;s nf:nrrmns

DE Mme VEUVE DE BOUnGUIGNON.

Les so ussignés, avoca ts h la Cour Impérial e de Rennes, consultés sur la
question de savoi ., si les héritiers ùe Mm, de Bourguignon peuvent 0l)poser
" la demande du sieur Isnard-Cancelade une fin de non-rerevoir , .'ésultant
du testament du 'II juillet 1857, et de la transaction intervenue, les
1\) mars et 1'1 mai 1863, entre cette dame et les bénéfi ciaires dudit
testament , sont d'avis , ap.'ès avoir pris lectu re d'un Mémoire imprimé dans
lequel sont relatés les faits de la cause et les documents du procès, que la
fin de non-recevoir p,'o posée doit être accu eillie.
Les soussignés mDtivent leUl' opin ion sur les. considérations suivantes:

§ 1".
Le sieur Isnard-Cancelade , se di sant hé.'iti er de M. de Bourguignon ,
revendique contre les héritiers dè la dame veuve de Bourguignon la succession que cette dame aUl'ait recueillie de son ma,'i en vertu d'un testamen t
authentique du 27 octobre '1862.
Pour justifie.' celle re"endication , il soutient que l'a rt. 724 du Code Napoléon l'a sai si de pl ein droit de l'hérédité de son parent, ct que cette saisine légale n'a Ill. être annulée par le testament du 27 octob.'e 1862, qui
in stitu e Mme de Bourgui gnon légatail'c universelle de son mari , ce lestament étant l'œuvre d'un testateu.' en démence, et, de plus, le résultat de
la captation exe.'cée par la légataire.
Les soussignés n'ollt point à sc pronollcer sur le mérite des allaques
que le sieur Isnard -Cancelade s'es t décidé si ta.'divement à formul e.' contre
le testament de M. de Bourguignon. Toutefoi s, les ci,'constan ces relatées
dans le Mémoire soumis à leur examen leur pa .'aissent tellement graves,

•

�-2qu'il s ont pei ne à croire que la justice, alo,'s même qu 'elle éca ,'tel'3it la
lin dc non-rcccroir puisée dans le testament de 1857 et dans la transac1 186'.) , - "tori scrait unc l,,'eurc dont l'in utili té semble d'avance
tl.on (e
&lt;1

(

établic ,
Mais, avant de statucr SUl' l'ad mi ssibilité d'une pareill c preuve, qui ne
doit êtrc accueillic qu'avcc un e grande circonspccti on, ou pl ntôt avcc une
extrêmc défi ance, il raut tout d'abord que les magisll'ats décident si, dans
l'état, la dcmande du sieu,' Isna ,'d-Ca nceladc procède, ou si, au contraire,
elle n'est pas dès à prése nt repou ssée pa,' une fin dc non-recevoir II1 surmontable.
Or, sur ce point , les soussignés pensent qu'aucun dout e n'es t possible ,
si l'on se pénètre dc la nat ure dc l'action in ten téc par le demandeur ct
des conditions qu e la loi impose à son exerci ce.
En rait , Mm. de Bou" gui gnon a recuei lli la succession de son mari et en
a tl':lnsmi s la légitime possession à ses ,'eprése ntant s,
Lc sieur Isnard-Can celade, en dirigean t con tre ceux -ci son ac tion en
pétition d'hérédité, s'est donc con stitué à leu r égaJ'd demandeur en rcvendica tion . Mais pour justil1er unc pa ,'cille demande, il ne lui suffit pas de se
hOl'Dcr simplement étab li,' sa qua lité de successiblc; il doi t, cc qui est
bi en dilTérent , prouve,' son droit à la propriété de la succession qu 'il revendique.
Sans doute, en thèse généra le. la prop"i été dc la succession résulte de
la seul e qualité de successiblc, par suite de la sa isinc quc l'arl. 724, C. N.,
accorde à l'bériti er du sang. Mais dans l'espècc , cellc saisin e n'a jamais
appartenu au sieU!' lsna,'d-Can celade, pa rce quc , au moment Ol! M. de
BOUl'gui gnon cst décédé, il existait , indépcndamment du tcstament allaq ué,
un autre testament du II juillet 1857, qui instituait le sieu,' Pa lly légataire unil'ersel, et que ce légataire unil'ersel, aux termes de l'a rI. 100G du
Code Xapoléoll , était lui-même investi de la saisine des biens du défu nt ,
le défunt n'ayant point laissé d'héritiers à résel'l'e.
Celle saisine légale, qu e l'arl. 100G donnait au léga tai re institué de
1857 , o'a pas cu seulcment pour elTet ju ,'idiqu e d'anéanti" la saisine de
l'arl. 721 inl'oq ué pal' le prétendn hér'itier du sang ; ca r on l'a mon trer
dans un instant quc le sieur Pa il)' a réellcment app,'éhendé la succession ,
en )' renonçant en ral'eur dc la veuve de Bourguignoo , in stitu éc pa,' un
testament postérieur . Mai s, sans même se préoccuper dcs conséq uences de
celle renonciation, les soussignés estimen t qu 'en droit, et pa,' la seu le

'l

-3 éncrgie de l'a,t, 1006 , le d"oit de propri été que le rCI'cndiquant ne pcut
puiscr &lt;lue dans l'arl. 724 a été co mpl ètemcnt énervé ct anéanti pa,' l'in stituti on univcrselle du Il juillet 1857.
A la dcmand c en rel'cndi ca tion ro,'mu lée co ntre eux , les alan t-droi t de
Mm, de Bou" gui gnon peul'ent donc dire al'ec raiso n au sieur 1 nar'd-Ca nce!ade : .. Vous rel'endiqucz un e succession qui n'a pu nous êtrc valabl emcnt
( u'ansmise P:)!' nOlre 3tllCl1 1', parce que, suivant \"otl'C articulatio n, le tcs-

, tament qu c M. de Bou "guignon a rait, en sa raveu ,', le 27 octobrc 18G2 ,
" serait entaché dc nulli té ; mais, alors même que votre arti culati on scrait
« Haie, ,IOlI'C demand e nc procèderait pas, 00 1', si vo us faisiez Lom bel' le
" testament de 18G2, cc nc se,'ait pas à vous, mais an léga tairc universel
" du 'II juillet 1857 qu 'appar ticndrait l'hé,'édité. Vous nc pouvcz donc , cn
• l'état, revendiquer UIl C chose su l' laq uell e vous n'a vez préscntement aucun
, droit , et qui ne pouna vo us appartenir que lorsquc vous a,,'cz rait an, nule,' la saisin e qui a dét,'uit la vôtre. Partant , l'ot,'e ac ti on doit être dé" clarée non-recevable . •
On oppose, il est \'l'ai , à celle doctrinc deux anëts, l'un de la Cour de
Riom , l'auu'c dc la Co ur de Toulouse, ~ui , au premicr apcrçu, semblcnt
consacrer une opinion conu'a irc l, cclle dcs soussignés . Mais il suffi t de
lire ces deux al'l'êts poU!' ,'cconnaitre qu e la !ln de non- reccvo ir , dont il est
ici ques tion , ne devait y occupe,' qu'une place tout li rait sccondairc. Ces
deux arrêts, en elTct, pa" une simi litude aSSez ext,'ao rdin aire, repoussent,
comme in admissiblc et dénuéc dc pc,'tin ence, l'accusatio n de raux que l'héritier dt' sang avait témérairement form ulée contre un dcrnicr tes tament , ct
décla ,'cnt cellc derni ère disposition inattaqu able. Qu'im po l'tait alors, dCl'ant
ce malheureux hé,'iti cr qui perdait son procès par une première lin de nonrecc\' oi r, d'exa miner minuti eusement si son action n'eül pas cncol'c été
pa,'al ysée pa" une autre fin dc non-rccevoir résu ltant de cc qu 'il n'allaqua it
pas uu testament antérietu' que la valid ité du demi er empêchait dc "cvi l're?
Mais, chose di gnc de rcma"qu c, ni l'un , ni l'autre de ccs deux alTê t, ne
constate (et c'est là le point cssenti el) que le testament antérieur, conll'c
leq uel l'héritier exhérédé avait le tort de oc pas diri ger tout d'abOl'd son
allaque, renrermât au prolil d' un ti ers ce lle disposition ',,"i"erselle qui entrainait au proliL de l'institu é la saisin e de l'a ,'l. '100G et elTaça it , par la
seule rorce de ce ttc saisine, le droit du rel'cndiquau\.
La Co u,, de Pau dans l'a.... êt du 21 févri er 1835, ct la Cùur de Bastia
dans celui du 27 juin 1865, ont aussi , elles, statué sur cc llc questiou ; et

�-

4-

elles ont adm is la li n de non-recevoir parcc qn e, commc dan s notre espècc,
Ic testament antérieur dans lequ el on puisait ceUe exce ption renfermait un
legs universel qui attribuait la succession rcvendiquée à un aull'e que Ic
revendiqu an!. Ces deux Cours ont donc apprécié, comme les soussignés,
les elIets juridiques de l'al'!. 1006, et c'est pour cela qu'elles n'ont pas
hésité li déclarel' quc celui qui revendiquait un e hérédité con tre le bénéficiairc d'un derni cr testament, lorsqu 'il exi stait un testament antériem qui
in vestissait un tiers de la propriété de ce tte hérédité, dcvait être déclaré
non-reccvable cl ans la revendi ca ti on d' une chose à laquclle il n'avait ainsi
aucuu droi!.
Si donc la dame de Bourguignon n'a,'ail fail aucun e transaction avec le

sicur Pall y, .légatairc universel institu é pal' Ie testament du 'II juillet 1857,
el si les représcntants de cette dame n'avaient pas, comme on va l'établir
plus loin , le droit cI 'invoquer pOUl' eux-mêmes Ic bénéfi ce dc cc p,'emier
testament, le seul fa it de l'existence de l'institution universell e de '1857
suOi rai t aux l'eux des soussignés pOUl' rendre non-recevablc la revendi cation
formuléc pal' le sicur Isna,'d-Cancelade contre les possesscllI'S actuels de
l' hérédité dc M. dc Bourguignon.
Le ~I ém o irc soumis au x soussignés signale un autre arrêt rendu sur la
&lt;Iuestion, celui de la Cour de Cassation du 26 juin 1860 . Mai s , comme on
l'a dit avec raison, ce t arrêt a été rendu dan s un e es pèce toute différente
de celle dont il s'agit au procès. Dans celle affaire, le 'tcs tament antérieur
que l'béritiel' négligeait d'allaquel', comme le sieu,' Isnard-Can ce lade néglige d'allaquer celui du 11 jui llet 1857, l'enfermait bien, comm e dan s la
cause actuelle, un legs uni versel. Mais le bénéfi ciail'c de cell c in stitu tion
était une municipalité, la villc dc Bordeaux , contre laquelle l'héritier du
sang étai t d'avance assuré d'obtenir la réduction d;une libél'a lité alleignant
le chilIl'e énorm e de 2 millions, et dépoui ll ant en entier la famill e du disposant. L'existencc de ce premiel' testament qui , s'il venait h revine pal'
suite dc l'annulation du second , loin de destitu er l' hériti el' du sa ng de toute
espèce de droit , lui aurait , au contraire, ass uré le bénéfi ce d' un e rédu ction
considérabl e, n'a donc pa s paru con stitu er con trc cet hériti cl' le défaut de
droit ct d'intérêt qui seul l'oUl'ait rendl'e son acti on inecevable. Au ssi, les
soussignés considèrent-ils l'arrêt du 26 juin 1860 comme parfaitement
ju ridique.
Mais qu ellc parité pou rrait-on établir entrc l'i nstituti on univcrsell e du
Il septembre '185ï , qu i, de plein droit , art. W06, saisissait le sieur Pally

- 5de l'It' rMité de M, de Bourguignon. et le testament visé par l'arrêt de
Cassati on p,'écité, qui , étant fait li profit d'unc mun icipalit é, nc pouva it ,
suivant l'éncrgique expression de l'ar!. DIO du C. Na p., avoi,' son erret
qu 'après un e ordo nnancc qui n'avait jamais été sollicitée?

§ 2.
Le sicu l' Isnard-Can cclade, ou peut aisément le Ill'csscntir, ne OIalltlucl'a
pas, pour échapper " l'argumcntati on qui précède, d'invoq uer Ics considérants mêmes de l'arrêt de Cassation qu'on vient de rappeler, ct de se les
appropriel' en disan t aux rcp,'éscntants de Mm, dc Bourguignon : • Vous
, m'opposez le testamcnt du Il juillct 185ï qui institu e le sieur
, Pally; mais qui vous assUl'e quc je -n'obtiendrai pas dc lui , soit à l'a" miablc, soit en justi ce, ct ce après avoir démontré la nullité du der\( ni cl' les lam ent, un e reconnaissance conSlalant que le premier es t égatcment nul ? Pour arrivel' à l'hél'édité que je rcvendique, j'ai à vaincre un
double obstaclc, je Ic sais. Qui m'oblige li com mencer par l'allaque du

"
"
,
,

premier, au li eu dc diriger tout (l'ahord mes effort s con tre celui qui a
in vesti votre auteur de la possession des biens que je réclamc ? "
A cc langage, les rcp,'ésentants de la dame "cuve dc Bourgui gnon pour raient immédiatement l'épondre quc le sieur Isnal'd-Cancelade n'est nullement (ondé à décliner ai nsi l'objection tirée de son défaut de qualité.
Demandeur en rel'cudi c.ation , il es t obli gé, en effet, dc prouvel' qu 'il est le
propri étaire de la chose revendiquée. Et si on lui démontl'c que la nullité
du sccond testament, loin dc le rendre propriétaire, a Jlour r.ooséquence
irrécusablc d'investir le sieur Pall y dc la propri été de l' hérédité, il n'est
pas plus en droit d'allég uel' qu'il lui sel'a loisible ensuite dc s'arranger
avec le sieur Pall y, et d'acquérir par cet arrangement la qu alité 'lui lui
manque, qu 'un autre revcndiquant, à qui on opposcrait (lu e cc qu 'il revendique appartient li un ti ers, ne serait fond é à soutenir qu 'il lui sera toujours loisibl e, après le procès, d'acheter les dl'oits du véritable propriétaire
et de consolider ai nsi la situ ation éminemm ent précairc qu 'il se contente
pour le moment d'am bit ionner. Si la dOCll'ine que le sicul' Isnard -Cancelade
es t fatalemcnt obligé de fairc consaCI'er, pOUl' écartcr la fi n de non-recevoir qu'on lui opposc, pouvait , en effet, prévaloir, il faudrait ad mcttre que,
dan s toute action cn rcvendicati on , le rcvendiquant , qui n'aurait pas même
l'omb,'c d'un droit su,' l'objet de sa demande, pourrait cependant faire gra-

�- 6vcment sta tll er 5111' Ic pl'ocès qn'i l aurail la rantaisie dc susci tcr au délenteur tic la chosc rcvendiquée. Pcrsonnc ue serait dès lors à l'abri des
pou rsuites les plus téméraires ct les plus rolles quc le premi er venu s'avisel'3it de In i intenlel'. En raill le possessellr dil'ait 11 l ' in s~n sé qui le trouble
dans sa possession : Ce que VOliS réclamez appal,ti ent à unc personn e qui ,
pOli r des l'n isons qn e jc n'ai pas à vous raire connaitrc, consent 11 me lai sser nsucapcr l'objet de vO ire l'evendicalion. Cet in. ensé pourrail , mal gré
ce ll e obj ectio n pére mptoire, s'obsliner dans un e demandc aussi bizalTe, el
raire jllger qllC, ri s-à- ri s de llli qui est sa ns intérêt, le posscsscur n'est pas
en même temps Ic propriélaire de la chose rcvendiquée.
~I a i s. dans l'es pèce, à la diffél'cnce de cell cs jugécs par les COUI', de
Hiom et dc Toulousc et pa l' cell e de Cassation, il e,islc lin rait capilal ct
décisir qui ne pcrmct mème pas ail sieur Isnard-Can celadc dc colol'cr son
aHaque contrc le lesta ment de 1862, en disant qu e, pl LIS lard , il lui sel'a
loisi ble de Ira itel' arcc les bénéfi ciail'es du testament dc 1857. Le sieUl'
Pa lly, légatairc ulli "erscl institué par ce Pl'emiel' testament, et la dcmoiselle Pall y, sa sœUI', au profit de laqu ell e ce ilc même di spo ilion rcnrermail un legs parricul ier, ont effectivcment traité avec Mm. dc Bourguignon.
Comme le sieur rsnar(l-Ca ncelade, le sieur Pall y ct sa sœur voulaient,
aussi CU" allaq uer le testament de "1862, afin de raire revivre celui de
1857. o~s co nsid érations qu c les so u ss i g n ~s n'ont point à examiner déterminèren t Mm. de Boorgllignoo '1 transiger avcc Ics sienl' et demoiselle
Pa ll y; et ceg derniers , moyennant une so mme de 600,000 1'1' . que cette
dame consenl ait à lelll' payer, renoncèrent (ce sont les termes de la Iransaclion) li se I,r éc'a l oi r cOlltr e elle du testament de '1857.
Or, l'enoneer en raveur d'une personne à sc préva loir d' un teslament
qui "ous inslitue légataire unircrse l el qui vous im-estit de pl ein droit de
l' bé r~dit é du testatellr, c'est appréhender celle hérédilé ct Iransmelire il
celu i à qui 1' 0 11 consent celie renoncialion les droits quc l'on avait soimême sur la succession. Le texte de l'aI'l. 780 du C. Na p. ne permet
aucun doule sur ce poinl. Peu importe d'a illeurs qu e la renonciation soit
consentie pal' nn hél'itier du sang ou par un héritier institué, pllisque
celui-ci a la saisine légal e, en "crtu de l'arL 1006, comme l'autre la possède en vertu de l'al'I. 724.
En présence de cet acte tl'ansacti onnel du 19 mars 1863, qni renrerm e
11 la rois l'appréhension de la successioll par le léga laire uni" erscl de 1857
et la translatio n du bénéfi ce de celle appréhension ail profit de Mm. de

- 7Bourguignon et de cs ap nHlroi l, le sieur Isnard -Ca ll ce l a d ~ ne peut donc
plus écarter la fin de non-I'ccevoir qu 'on lui oppose, er. all éguant qu 'il
pOllrra un jour Il'aitel' arec les lJénéfi ciail'es du tcslamellt de 1857.
Aujourd'hui , les bénél1ciaires de cc teslament sont les représentants de
Mme de fioul'guignon , pal'cc (Ill e celle dame, en \'crlu de la l'c nonciation
consentie à son profil , est devenn e réellement cessionn aire des dl'oits qne
le testament de 1857 conférait au sicur Pally el '1 la demoisell e Pall y.
Du moment que les aya nt-droit de Mm, de Bourguignon ,'el'sent au procès la transaction des 19 mars et Il mai 1863, et le testament de 1857,
dont ceUe Iransacti on assul'ait le bénéfi ee à lelll' autenr , le sieul' IsnardCan celade est obligé de discul er '" tcstam ent de '181&gt;7 ct de prouvel' qu'il
eSI, lui aussi, rrappé (l 'un e 'nullil é radica le , connlle celui dc 1862. Par le
fait de la transaclion, les hériti ers de "l m, de Bourguignon out, on peut le
dire, 1111 double titre qui leul' assure l'hérédité revendiquée par le sieur
lsnard-Callcclade, ,1 savoir , le teslament de 1862 et celu i de 1857. Il ue
lui suffit donc pas, pOUl' mOli"er sa pétition d'hérédité, d'attaquer le dcrni er de ces leslamellts, il raut au ssi qU'Il allaque le second et 4U'il l'allaqu e
entre les main s de ceu, qui désormais ont seuls qualité pOUl' l'invoquer CI
le défenùre.
Le sieur Pa11y et sa sœur , en elfet, ont uon-seulement renon cé en faveur
de Mm, de Bourgui gnon au bénéfi cc dll testament de '1857, mais ils ont
reçll plu s d' ull demi-million pOUl' pri x de celle l'enonciation. Comment
ùonc pourraient-ils maintenant Ll'aiter a,'ec le sieur rsnal'd-Cancelade au
slljet des droil s que leul' conrérait ce tes tament ? A quel titrc ct en qu elle
qualité pourraient-ils lui vendl'e et lui céder ce qu 'ils ont en réalité vendu
et cédé 11 M"" dc Bourguignon ~
Le sieur lsnard-Cancelade ne peut donc plus obteni r des sieur ct
demoiselle Pally qu'ils renoncent 3 se prévaloir contre lu i du lestament de
1857, qui l'écarle dc la succession de M. de Bourguignon. Et, en vertu
de la ma,im e ill j Hdicii, conlra"i"'''' , il ne peut da-"anlage les actionner en
jusli ce el raire juger contre cux que ce tes tament n'a pas eu pOUl' effel
d'annul er la sai sine et les droits que lui conférait sa qualité d'h(;rilier dll
san g.

Comment , en elTet, suait-il possible au sieul' Pally ct 11 sa sœnl' , qui
n'ont pill s d' intérèl à soutenir le lestament de '1857, de défcndre aujourd'hui contre le sieur lsnard-Cancelade la validité d'un litre qu'ils ont aliéné
au profit de ~pllO de Bourguignon?

�-8Comment le sicur lsnard-Canrclade. à qui l'on a notifié cc testament de
185ï et l'actc transactionnel des 19 mars ct \1 mai 1863, ct qlli sait dè-&lt;
101's quc les frère et sœur Pail y n'ont plus aucun droit à l'h ~rédité de·M. de
BOlll'gui p;noll , osel'ai t-il diriger cont re eux Ulle nouvf'lIe actI on en revendica tion de cette hérédi té ~ ui ne leur apparti ent pills?
Impossible au sieur lsnard-Cancelade de traiter à l'amiabl e avec le si ~ur
et la demoisell e Pall y; im possible à lui de diri ger contre eux une actIOn
en rcycndica tion, qui ne pourra it ayoir (le sens qu 'à la condition d'être
un e coll usion fl'all du lcuse par laq uelle le demand eur et les défend elll's yiendl'3 ient jOll er de\'ant la justi ce ulle in digne comédie. Il faut donc , de toute
nécessité, qu'il accepte la fin de non-rece\'oi r qu'on lui oppose, 0 11 qu 'il se
décide à attaquer le testament de 18m . Et si. comme l'indiqu e le Mémoire
soumis aux soussignés, cc testament de 185ï est inattaqu able, à tel point
que le sieur ISllard·Cancelade n'ose pas même l'al'guer de nullité, il s'ensuit qu e sa demande doit ètl'e écal'lée.
Une dernière réne,ion se présente natu l'ellement à l'espri t de celui qui
chcrche dans les précédents de la jurisp"u dellce, et surtout dans celui de
l' arrêt de Cassa tio n du 26 jui n '1860, une règle ou du moins un enseignement qui puisse lui senir à juger le procès suscité pal' le sieur lsnard-Cancelarl e au x l'epréselltants de M"" veuve de Boul'gllignon. La CO Ul' suprême,
dan s son arrêt, a décidé que l'héritier du sa ng, dépossédé 11 la fois pal' une
institution faite au profi t de la vill e de Bordeaux, et pal' une seco nde, fait e
en faveur d'une demoiselle BUI'e tte, avait pu tout d'abord attaqu er ce tte
deuxième insti tution sans se préoccuper de la premi ère. Cette décision, eu
égard à la nature toute pa l,ti cul ière du premier testament , s'explique et se
justifie. comme on l'a dit p,·écérlemment. L'hériti er qui commençait par
attaquer le testament insti tuant la demoisell e Burette avait justement un
motif et un intérêt très-légiti me à diriger d'abord son acti on contre ce
dernier testament, pal'ce que c'était le seul moyen de faire l'cvi\'re celui
fait a!l profit de la ville de Bordea ux, et d'obtenir ensuite contre cette
mun icipalité une réduction que le gùu"ernement ne l'cfu sc jamais en pareille
circonstance. Mais cette décision, qu e la COUI' suprême a justement motiyée sur cet in tél'êl tout spécial et tout exceptionnel, cÎlt-eli e jamais été
rendue si la demoiselle Burette avait été en droit d'in voqu er pour ell emême les disposition s du tes tament la it à la ,'ille de BOI'dea ux?
Si la vi lle de Bo rdeaux, autorisée pal' une ordo nnance remplaçant pour
elle la saisi oe de l' al'1. 1006, a\'ait appréhend é la succession ; si ell e avait

-9ensuite tl'aité avec la demoiselle Burelle dans les termes oil le sieur et la
demoiselle Pail)' ont tl'aité avec Mm. de Bourguignon ; si elle ava it ainsi
lI'ansféré à cette second e légataire les dl'oits résultant du premier testament;
et si cette cession, en forme de transaction , ava it , comme celle consenti e
par les sieur ct demoiselle Pall y, reçu l'homologatiou ct la consécra tion de
la justice, es t~ i l possib le, sans faire injure à la sagesse de la Cour de Cassation, de supposer qu e l'arrêt du 26 juin 1860 eût été le même?
En fait ct en droit, les représentants de Mm, de Bourguignon possèdent
l'hél'itage que celte dame a reçu de M. de Bourgui gnon ; et ils le possèdent
en vertu de deux titres, le testament de 1862 et celui de 1857.
Cette possession, le sieur Isnard-Cancelade ne peut êtl'e admis à la troubler quc s'il prouve en avoir le (lI'oit, c'est-à-dire, être le propriétaire légitime des biens indllment détenus par Mm, de Bo urguignon et ses succes seurs. Or , dans l'état actuel de sa demande, et tan t que le testament de
'1857 res tel'a debollt, prêt à prendl'e la place de celui de 1862, que le de·
mandeur essaie de renverser, il est certaiu qu'il n'a pas l'ombre d'un dl'O it
de propriété" l'héritage qu 'il l'evendique.
Il y a plus, grâce à la transaction des 19 mars et 11 mai 1863 et à l'énCl'gie des aI'l. 1006 et 780 du C. Nap., le bénéfi ce du testament de '1857
appa l'licnt aussi bien aux représentants de M'"' de Bourguignon que celui
dll testament de 1862, fait à son pl'ofit. C'est donc contl'e des possesseurs
dont le droit repose SUI' deux titres de propriété que M. Isnard-Cancelade
lill'lllul e sa revendication. Et, ell présence de la fin de nOIl-recevoil' tirée du
testament qu'il n'ose attaquer, sa demande, dépouillée de tout artifice, se
l'éduit forcément et logiquement à solliciter de la justice une décision &lt;lu i
dépouillerait provisoirement les défendeurs ùe lelll' possession, parce &lt;I"e
l' un de leurs titres ne ya udl'ai t rien, sauf à leul' restitller ensuite cett e
possession en vertu de leur autre titl'e que l'on examinerai t plu s tard .
Les soussignés estimcnt donc qlle, sans s'alTêtcl' à l'examen des fa its
dont le sieul' Isnard -Cancelade offre la preuve, le Tribuna l décla l'era pureOl ent pt simplement sa demande non-recevabl e.
Délibéré à Rennes, le 8 mai 1867 .
l'. JOU I1\'.

TH. Bl OAR D.
Hennes. -

Imp. Co t.:!.

�ADHÉSION MOTIVÉE
POUS LES REPRÉSENTANTS

DE FE U DAME DE BO URG UIG NON
CONTII E

M. ISNARD-CANC ELADE.

.

L'avocal soussigné, doyen de la Faculté de Droit d'Aix,
Vu le Mémoire à consulter dans l'inl érêt des représentants de ·
Mme de Bourguignon de Fabregoules;
Vu les consultations délibérées dans le mème sens;
Adhère, par les motifs ci-dessous, au x conclusions dudit Mémoire el
desdiles consultations, et eSI, par conséqu ent, d'avis qu e la demande du
sieur Isnard-Cancelad e, héritier nalurel de feu M. de Bourguignon de
Fabregoules, en nu llité du teslament du 27 octobre 1862, fait par
M. de Bourguignon au profit de son épouse, doit êlre déclarée non
recevable, et qu'il doit êlre statué sur celle fin de non-recevoir, par
jngerilent distinct, et préalablement à tout débat sur le fond de l'affaire.

{

�- 2En droit nul n'a d'acti on en justice sa ns int érél. En fait, le te&lt;;tament
du 27 octobre 1862, au Pl'oût de Mme de Bourguignon , portai t l'évocation d\ lIl testamen t antéri eur, du 11 juillel 1857, et d'un codici ll e
du 21 alTi l '1860,

HU

profil de M, et de Mlle Pa ll y, frère et sœur. La

nullité du testamenl de 1860 ne serail don c ù'aucune uti lité au sielll'
Can celadc, et n'aurai l d'autre eO'el qu e de fair e rev ivre, dans l'int él'êt
de i\1. ct de Mlle Pally, le testamenl de 1857 et le codi cille de 1860.
Pour que l'actiun du sienr Cancclade flit recev:\ble, il faudrait , de tou te

-3entre Mme de Bourguignon et les frère et sœur Pally, transaction par
laque lle les frère el sœur Pally onl virtuellement cédé à Mme de Bourguignon, moyennant les 800,000 fI'. à eux payés ou prom is, tous les
dro its résultant en leur faveur du tesla ment de 1857 et ùu codicille de
1860.
C'esl l'exislence de cette t.ransaction de 1865 qui autorise les représenlants de Mme de BOUl'guignon à se prévaloir de deux lilres insépura- .

nécessi té, qu'elle flil dirigée à la fois l'o nt l'e le testamenl de 1857 el le

bles l'un de l'aulre, le lestamenl de 1857 et celui de 1862. C'est cette
même lransaction qui oblige le sieur Cancelade à les allaquer tous dpux

codi ci lle de 1860, aussi hien qu e co ntre le testament de 1862. Tanl qu'i l

à la fois, sous peine d'une insurmonlable et péremptoire fin de non-

n'en sera [lOinl ainsi, l'acti on du sienr Cancelade est évidemment fru s-

recevo ir.

tratoire. E lle doit, (lès le début , être pérem pt oiremenl rej etée, pour

Et vo ilà pourquoi la doctrine des al'l'êt.s, qui onl admis l'hél'ilier légi-

défa ut d'intérêt, sa ns au cun e disc ussion du fond , pu isque cell e disc ussion
ne servirait il ri en au demand eur.

time à atlaquer successivement les divers testaments qui l'excluenl de la
succession, e~l absolumenl inapplicable à l'espèce; landis que, au con-

Et qu 'on ne dise pas qu e le sieur Cancehde, pal' cela se ul qu'il agil

traire, la jurisprudence su ivant laquelle il esllenu de les atlaquer tous à

comme héritier naturel de feu M. Bourgui gnon de Fab r egou l ~s, a inlé-

la fois, y trouve de nouveaux el plus puissants mOlifs d'application ,

nil et droi t il demander la nullilé du derni er lestamenl qui lui fail ohs-

tacle, sa uf il allaquer ult éri euremenlles testaments an téri eurs. E n th èse

Aix, le 28 avri l 1867.

général e, celle prétention pourra il être com balluc l'al' les argument s les

L. CABANTOUS ,

plus séri eux el les plus solid es) mais il suffil de faire remarquer que,

Ancien Bâtonnier.

d&amp;ns l'espi'ce, elle est abso lument el radicalement inso ut enable. En
elTet, les représentant s de Mme de Bourgui gnon de J'a~rcgo ul es Ile se
boment pas à opposer au sieur Cancelade le tes tament de 1862. Ils lUI
opposent aussi le testamenl de 1857 et le codicille de '1860, el ils sont
fond és il le fair e, en \' erlu de la transaction passée, le HI mars 1865,

1
I. il. Typ. Relllondet-A ubio, I\lr l, Cour. ,:

.

�•

•

CONCLUSIONS
POUR

LE · SIEUR BEINET
19issant en qualité de curaleur à la

suctes~ ion

m3ntedeMadame
DE BOURGUIGNON DE FlBREGOULES, dHendeur,

leu~e

CONTRE

LE SIEUR ISNARD-CANCELADE
DEMANDEUR
En présence de } O M' B É DARRIDE, exéCl&lt;tewl' testamentaire (le .~[a.d . ve nve
de BowrgU'ignon de Fabl'egoules et ,le divers autres légata ires de lad ite dame,

pœl'fies intervenantes.

AIX
ACH ILL E MA KA IRE , IMPRIM EU I\ - LI BI\ AI RE
2, rue Pont-Moreau 1 2
i8Q '7

�CONCLUSIONS
POUR

LE SIEUR BEINET
Agissanl en quùilé de euraleur il Iii succession ncanle de ladame leUle
DG BOURGUIGNON DE FlBREGOULES. défendeur.
CONTRE

LE SIEUR ISNARD-CANCELADE
DEMANDEUR
En préstnce de 1" M' BÉDARRIDE, exécuteur testamcnta'ire de Mad, v.u~.
de Bourg,àgnon de Fab-regoules et de divers aut'res légataires de ladite dame,
part'ies Ù1.l·cl"venœntes .

•

•

"-

Tenant les moyens. 6ns el conclusions consignés dans les mémoires, consullalÎons et pièces de procédure versés au procès:
Attendu que M. de Bourguignon de Fabregoules est décédé à Aix le 20
janvier 1863, en l'état de deux testaments, lepremier aladate du 10juillet

�-4-

-5-

1857, en forme olographe, au profit du mineur Pally, et le second en for-

2° Que si un tiers venait à faire annuler le testament de 1862, la saisin e

me authentique , en date du 27 octobre 1862, au profit de son épouse;
Qu'aussitôt après le décès de M. de Bourguignon, le sieur Pally, sans tenir
compte de I"etistence du testament de 1862, s'empressa de faire ouvrir ju-

légale de la succession de M. de Bourguignon passerait immédiatement et
de plein droit, aUI termes de l'article 1006 du Code Napoléon, sur la tête
du bénéficiaire du testament de 1851, lequel, investi de cetle saisine, ne

à la date du 2\ janvier \863, le testament olographe de 1857, qui fut dé-

pourrait, ni en user pour arracher à Mme veuve de Bourguignon ou il ses
ayants-cause, la possession matérielle de ladite succession, ni même y re-

posé aux minutes de M' Bremond, notaire à Ai. ;

noncer au profit du tiers qui aurait obtenu l'annulation du testament de

diciairement, suivant ordonnance de M. le président du tribunal civil d'Aix,

1862, car ce serait là porter alteinte à la transaction qu'il a signée;
Que par acte au greffe du tribunal civil d'Aix, en date du 3 février 1863,
le mineur Pally , dûment autorisé par son conseil de famille, a déclaré accepter, sous bénéfice d'inventaire, la succession à lui dévolue et à laqu~lIe, aux
termes de l'arLicle783 du Code Napoléon, il ne pourrait plus être admis à
renoncer à l'avenir;
Qu'armé du testament de t 851 et du titre par lui accepté de légataire
universel de feu 1\1. de Bourguignon, le sieur Pally a obtenu de Mad. veuve
de Bourguignon ~ investie du même Lit~", par le testament de 1862, une
somme de 800,000 francs, en échange de sa renonciation il se prévaloir, à
l'encontre Ile Mad. de Bourguignon, de sa qualité de légataire univ.ersel, et à
allaquer , sous quelque (orme et préte:ete que ce soit, le testament du 27
octobre t 862.

3° Qu'en conséquence, le tiers qui aurait obtenu l'annulation clu testament de 1862 n'aurait, par le fait, aucun bénéfice il retirer de celle annula. tion tant que subsisteraient les effets du testament de t 857 .. joint à la transaction ;
4° Enfin, qu'ensuite des principes ci-dessus exposés, I\1me veuve de
Bourguignon a qualité et intérêt pour se dHendre, à l'aide du testament de
1857 qui été l'objet et la cause de la transaction du 19 mars 1863, et dont
l'existence seule suffirait, en l' état de la transaction , pour lui assurer la
possession matérielle et efficace de l'hérédité de feu M. de Bourguignon,
dans le cas où le testament de t 862 viendrait à être annulé.

Attendu qu'il résulte de cette transaction intervenue aux formes de droit
entre les parties le 19 mars \863, une situation entièrement nouvelle, et
sans précédents juridiques, qui fait:
1° Que le testament de 1857 est sorti à effet au profit du mineur Pally,
lequel a "ccepté la qualité de légataire universel de M. de Bourguignon e-rga

omnes, et ne s'est interdit de s'en prévaloir qu'à l'encontre de Mme 'Veuve
de Bourguignon;

Attendu cependant que le sieur Isnard Cancelade, deux fois exclu de la
succession de feu M. de Bourguignon, a formé, par exploit du 21 juillet
t 866, à l'encontre du concluant ès -qualité, une demande tendant à obtenir
le délaissement et la restitution de l'hérédité de M. de Bourguignon dont
il se dit héritier naturel, et dirige erclusivement son attaque contre le testament du 27 octobre 186i.

�-6
Allendu que le test ament du 10 juillet 1857 et l'acte. du 19 mars 1863
ont été versés au procès par les ayant cause de Mme veuve de Bourguignon,
que l'acceptation de la qualité de légataire universel par M, Pally, résulte
d'un acte public ; et que le sieur Isnard Cancelade auquel ces actes sont opposés ne peut prétendre à une hérédité que le tribunal ne saurai t sous aUCun prétexte lui désemparer , puisque, la loi en investirait de plein droit le légataire
universel Pdly si le testament de 1862 venait à être annulé;
Quepar suite de la transaction, tant que l'un des deux testaments -de M, de
Bourguignon subsistera, les représentants de la succession de Mme veuve de
. Bourguignon , doivent être maintenus en possession de l'hérédité contestée;
qu' en conséquence le sieur lsnard Cancelade doit être déclaré non-recevable danss a demande, par suite de son défaut d'intérêt ,
Par ces motifs et autres à déduire en plaidant;
Conclut à ce qu 'il plaise au tribunal , déclarer le sieur lsnard Cancelade
non-recevable dans sa demande par suite de son défau!à'iutérêt, le débourter de toutes ses fins et conclusions, et mettre sur icelles le concluant hors
d'instance et de procès; condamner enfin le sieur hnard Cancelade aui
dépens distraits an profit de l'avoué soussigné sur son affirmation d'en avoir
fait les avances ,

Marius ROUX . Avoué

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="1">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="30">
                  <text>Monographie imprimée</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="41">
              <name>Description</name>
              <description>An account of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="32">
                  <text>Ouvrages imprimés édités au cours des 16e-20e siècles et conservés dans les bibliothèques de l'université et d'autres partenaires du projet (bibliothèques municipales, archives et chambre de commerce)</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4924">
                <text>Mémoire pour MM. Beinet et Bédarride en la qualité qu'ils agissent et les parties intervenantes défendeurs à l'exploit d'ajournement du 21 juillet 1866 contre M. Isnard-Cancelade demandeur au susdit exploit</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4925">
                <text>Droit des successions</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="4926">
                <text>Factums après 1789</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="7403">
                <text>Successions et héritages</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4927">
                <text>5 pièces relatives à la contestation d'un testament au milieu du 19e siècle en faveur de la ville d'Aix-en-Provence et à la nullité de cette demande</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4928">
                <text>Bédarride, Jassuda (1804-1882)</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="4984">
                <text>Beinet, Albert</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="4985">
                <text>Roux, Marius</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4929">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence), cote RES 7834/5</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4930">
                <text>1867</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4931">
                <text>domaine public</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="4932">
                <text>public domain</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4934">
                <text>application/pdf</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="4935">
                <text>66 p.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="4987">
                <text>26 cm</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4936">
                <text>fre</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4937">
                <text>text</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="4938">
                <text>monographie imprimée</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="4939">
                <text>printed monograph</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4940">
                <text>France. 16..</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="4941">
                <text>France. 18..</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="90">
            <name>Provenance</name>
            <description>A statement of any changes in ownership and custody of the resource since its creation that are significant for its authenticity, integrity, and interpretation. The statement may include a description of any changes successive custodians made to the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4942">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4963">
                <text>Notice du catalogue : http://www.sudoc.fr/201769913</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="4990">
                <text>Vignette : https://odyssee.univ-amu.fr/files/vignette/RES-007834_Memoire-Beinet_vignette.jpg</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4986">
                <text>Achille Makaire (Aix-en-Provence)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="53">
            <name>Abstract</name>
            <description>A summary of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="4988">
                <text>Jean-Baptiste de Bourguignon de Fabregoules – célèbre pour les donations qu’il a faites de son vivant à la ville d’Aix et au musée Granet, entre autres – est décédé sans descendance. Le premier testament, qu’il rédigea en 1857, excluait de sa succession sa femme, et instituait Jean-Baptiste Pally comme son héritier. Un codicille de 1860 laissait à sa femme plusieurs propriétés, tandis qu’un nouveau testament de 1862 en faisait son héritière. À la mort de Bourguignon, le précédent héritier et sa soeur s’engagèrent à ne pas contester ce testament, en échange de quoi ils reçurent une importante somme d’argent de sa veuve.&#13;
Peu après la mort cette dernière, survenue en 1866, son filleul, Albin Isnard-Cancelade conteste le testament de 1862, qu’il déclare faux, et se prétend l’héritier naturel de Bourguignon, bien qu’il ait été exclu de sa succession par deux fois.&#13;
Des professeurs à la faculté de droit de Paris – G. Demante, A. Vallete et A. Duverger – ont même été consultés sur l’affaire. Ils concluent à la non-recevabilité de la demande d’Isnard-Cancelade.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="8159">
                <text>https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/173</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="225">
        <name>Nullité (droit)</name>
      </tag>
      <tag tagId="226">
        <name>Successions et héritages -- Provence (France) -- 19e siècle</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="494" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="3037">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/1/494/RES-2388_Bizos_Freres-Boileau.pdf</src>
        <authentication>4a3e074fd518e958cff773d8090df079</authentication>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="1">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="30">
                  <text>Monographie imprimée</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="41">
              <name>Description</name>
              <description>An account of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="32">
                  <text>Ouvrages imprimés édités au cours des 16e-20e siècles et conservés dans les bibliothèques de l'université et d'autres partenaires du projet (bibliothèques municipales, archives et chambre de commerce)</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="16229">
                <text>Frères (Les) de Boileau-Despréaux : six leçons faites à la Faculté des lettres d'Aix </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="16230">
                <text>Biographie</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="16231">
                <text>Poésie</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="16232">
                <text>Histoire de l'université</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="16233">
                <text>Bizos, Gaston (1848-1904)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="16234">
                <text>BU des Fenouillères - Arts, lettres et sciences humaines (Aix-en-Provence), cote RES-2388</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="16235">
                <text>Veuve Remondet-Aubin (Aix)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="16236">
                <text>1880</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="16237">
                <text>domaine public</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="16238">
                <text>public domain</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="16239">
                <text>Notice du catalogue : http://www.sudoc.fr/245339248</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="16253">
                <text>Vignette : https://odyssee.univ-amu.fr/files/vignette/RES-2388_Bizos_Freres-Boileau_vignette.jpg</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="16240">
                <text>application/pdf</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="16241">
                <text>1 vol.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="16242">
                <text>123 p.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="16243">
                <text>In-8° (24 cm) </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="16244">
                <text>fre</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="16245">
                <text>text</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="16246">
                <text>monographie imprimée</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="16247">
                <text>printed monograph</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="16248">
                <text>https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="16249">
                <text>France. 16..</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="16250">
                <text>France. 17..</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="90">
            <name>Provenance</name>
            <description>A statement of any changes in ownership and custody of the resource since its creation that are significant for its authenticity, integrity, and interpretation. The statement may include a description of any changes successive custodians made to the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="16251">
                <text>BU des Fenouillères - Arts, lettres et sciences humaines (Aix-en-Provence)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="16252">
                <text>Biographie du célèbre poète et polémiste du 17e siècle au travers de ses deux frères, Gilles, avocat et rimeur, membre de l'Académie française, et Jacques, chanoine de la Sainte-Chapelle</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="802">
        <name>Boileau, Nicolas (1636-1711) -- Biographie  Boileau</name>
      </tag>
      <tag tagId="804">
        <name>Gilles (1631-1669) -- Biographie</name>
      </tag>
      <tag tagId="803">
        <name>Jacques (1635-1716) -- Biographie  Boileau</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="115" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="422">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/1/115/Mejanes_8-14778-1_Masse_Statuts.pdf</src>
        <authentication>aa55ec06636796e5c3ab84401781888c</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="92">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="3136">
                    <text>b:r

AO

•

STATV ,T S '

DV · PAYS

D ·E

ROE NeE·
~ Auec lis Glofes .de vi. L.

j

•

jadiJ Aduocat à la Cour•
.Le cout oc nouueau tradùlét de La in e
nçols.

.•

MAS S

IUuJlrés J,' Annotations nouu,U'l feruants grandement à tinteUigence
defJJts Statuts. Augmentez/ur lA fin J,'tm petit trAitlé de Couftumu
non encores ilPprimées, &amp;' d'Aqtres meflanges tre.r-~tlle.r
aux Experts (jJ- EfllmAteurs.
Par

auffi Aduocat a la Cour. .

1, I.

•

;/
j/'

. Par

EA

THOLO

, Imprimeur'du
de ladite ville.

Ro

&amp; ordinaire

{.' :."
(.
''9'

. AVEC PKR.MISS ION ·E T l»&amp;lVIL'EGE

".

.

.

.

,'.

_ ",,',. /
~/

DE LA C v.a~

�l'

•

J _

�LES
PRO

cv

R EVR S

DV

PAYS

D li PRO VEN C E.

ESS1EVRS.

Vous fiaueZJ trop mieux que ta /
Prouence,dont ruoU! cJlu lu TuteurJ,
fut iadil Prouince 'Romaine ; f5
que fur te dtcitn de t'8ftat ~omain elle paJfo par
tel m$Îns de no\. Roys de France: f5 de là qu'elle
'Vint e'?,tre tes m~ins des Vifigots : en "pre:J pllr
eeOu du Roys de 'Bo'Jrgoigne, es par ce moyen deuint
fief de l'empire: dont "yant e(té dejfuù de{runie eUe
obuint ~ vos Comtes: de qui ruOHJ teneZJ ruos beaux
f.5 bons Statuts: defquels ils 0111 eJlé toufloursJi jaloux
con(èruateurs , que le dernier ruenant à faire [On
teftament en foueur du Roy Lou~J onZJie(me f5 de J~
focceJfeurs Roys de France, tel pria eS conjura
d'affiélion plHJ que paternelle de vOu.! maintenir à tout
iamai.r en La ÎouyjJancc de ruofdits Statuts, Priuilege:t,.
Libertet:.J eS Immunite~. en (utile dequoy IOU:llefdits.
Roys de France ruenants à (ucceder à la Comté. de
Prouence ont promi.! f5 iure de ruOIlJ) con/èruer.
Cela
,a

~.

�EPI ST R E.

tftant il efl Men rdifonnable que tolU lu Prouençaux
fiachent la teneur defdits S!aluts , dont ils doiuent
iouyr, f1 qelils doiuentI,arder f5 obflruer de poinEf en
point!. A ceft 1fill ayans le[dits Statuts eJlé traduias
auec leur Glofo de Latin en Françoû ,fans rien toucher
à ceux,quifont en langue Prouençale;pour la reuerence
de leuy antiquité; f5 ayanlJ eJll illuflrl.f d'anfJotaltonl
not-lueltes,f5 augmentésfor taJin d'~n petit Iraiaé dèJ
Coujtumu non encoru imprimées,. t'ay e.ftimé de bien
meriter dudit. Pays es de foUJfo enfons , en foifant
'Voir le iour aujàifs Statuts (oubs les auJPices de ~ojlre
nom, e5 de ~oU:!foire offre d''Vn houquet de ~os fleurs:
lequel il ~OUJ plairra odorer ma rcquefle : pendant
que je trauall/cray à ~OUJ foire fouJiour ~oir quelque
choft de nouueau e5 ~/i/e ttu public, e5 à ~0U!
tefmoigner que ie ne deJire ~iureJinon que pour auoir
"honneur d'eftre dia à iamai.!.

a

Vollee tres-humble &amp; obeylfant fc:ruÏteur,
1E A N TH 0 LOS AN.

�~~~~~~~~~~:~~~~~~~~~~~
~~~~~~~~~~:~~~Kj~~~~~~~~
tABLE DES

RVBRIQVES

L' 0 R 0 RED V
r~~~"1l~ V 1!. .les appellations feront

releuécs deuant le Roy, &amp;
non pas dellant les Baroos
,
&amp; autres; &amp; 'lue pet fo nne
I!!!~'--±~~
ne iuge en (1 plOpe cauCe
&amp; l'abolition du prillilcge des Cihlyens
de Nice ,touchant les appèllations. fol.l.
Que le luge de la Viguerie ne pt:ut tfhe lllge liu Baron. ayant lutiCdlétioll daJJf ladite VIguerie.
_
' fol. 4'·
Qge la [uriCdiéboA ord i naire aura lieu tant
Cil premiere q't'en fecôde appeliatlo P • 4 ·'
Qu'autres ne puilfent dhe Offi -: iers, flOOD
que ceu x qui font foje6l:s a la Îulllee {ecfJltere. _
' $.
OlUciees dai ,lent jurer deuant qu'entrer ell
leurs Offices.
..
6.
Que iudicattlres ne foyent venduës. &amp; par
qui elles dOlllefÎt eihe exercées.
7·
Les cauCes des March,w dlÎCS ferOllt vuidées.
non par deript,mais par confeH des Marchand.
1.
Le ferment peut eflre defferé iufqller a cent
fols.
8.
te ferment etl ndferé és caures minimes. 8,
Les €au(es des (al~ires &amp; aliments ne fe ter a
mineront par efeript; mais moyennant
(erment fans appel.
8,
Qu"aucun Procureur n'interaienne és
caures defpuis deux florins en bas.
9.
&lt;l!!.e ceffion d::: choCe litigieu(e ne fe fa~
~ux Officieu.
,.
Q\l aucun ne puiCl'e elhe extraiél: hors du
Pays.
10.
~elefNotajresàlaIin de leur Office laif.
{eJIlt~ leurs fuccdfeufS les efcriuuespar

SVYVANT

S T A T V T.

p

inllentaire$,
If.
Recours n 'cft permis n'y appel, aprcsle premIer rteours, s'il n'excede ~ix florins u,
DeStuteiles , quittances d'icelles,&amp;: pluGeurs
autres chapites.
11.
Q.ue les Officteu ne prendront rien pour les
decrets des tutelles.
u.
Officiers ne prendront rien tarI( pour le de·
CI et qu'autrement.
1~.
D'În{illuer les donations.
1~,
Qu'il n'tfi point permis d'appellerial'ls caufe, &amp; de pllll1eurs autcesarcicles, -..
15.
Dans quel temps on peut venir contre les
alleoations neeetfaires faiéles au public
. ioquallt,&amp; qoan~ les fmids [ont impu_
tèz au (ort pdnci pal.
; 4.
~e la quinte part fe doit derraire.
;9.
~e l'inquant ne fe paye en alienations volontaires.
45Que les plus proches en affinité &amp; parent elle pllltfellt reteAir les biens vendus. 4]. \
Que ceux qui font hors du lieu puitfent retenir parle Statut precedent. &amp; quand le
mois cômence decourir pour retenir.
Que le droia de lods &amp; de retenir par prelation fe peut cerier.
Cia.
Que les noble$ &amp; Gentils.homes foient tenus de compromettre.
73a
Ciipromettront les Seigneurs &amp;: leurs fujets
Communautez &amp; patticulierij affins.pa.
renrs &amp; conjojnél:s..
96.
Il eR permis d'appeller de la fentéce du luge
auqoel OR s'dl: retire comme à vn preu~
d'bomme,,,mfirmatiue du lauds.comme
auffi il ell permis d'appeller de ta fenlen.
ce des Arbitres confirmanu le lauds. IO):.

6,.

é

�/

TA BLE.

De la tub(\itutÎon compendieure f'aiae par

J98.
caution.
ce verbe Commun ( fubPitu.) le eUbl1 Ituë, fttl4Xar ft Jeu vn Jtl,,' tlom•.ttU fm"4nfos.Ji le
atlcc \'aduelbc (1uarulocum1ue ) cItant
cas non a",tri/a !,unitton (otFor4fJ...
199.
fa\(~ç par per(onne oon militaire t fans Call1l;on non tp don"d.. en vn crim ltNgÎtr. 2.00.
aucune pre6oitiou de temps, la mere De ceux qUI oot cité c:mpcl[onné tans auo ie
commis crime.
100 ..
elhnc au m dieu.
Ill.
L'heritier ne perri la Trceellianique, ores De la peine du Talion en matiere crimi·
nelle.
10(.
qU'lI n'ait pas fal(~t d'illucotairci&amp; que I.e
cdtaceur puiffe preh,oet la dctraébon &amp; eAttejl4tùms !rt./fol 4n tMl,our VIIlour, ;n1.u4r.
d'jcelle &amp; de la falcidie.
Il 9.
fut 10lU ttflmHnisjian morlsfenfo eJ{er rtutlQ!land il y à des enfans malles, les fil/es Ile
fos, (7-C.
1010
{uecedent pOInt.
Il1. Q,u'il n'y ait aucuns maquereaux en ProStatut pOUt modifier &amp; efdarcir le prece.
uence.
'01.
dent.
146.
Tousieux n~iGbres rOnt prohibés.
104.
Ed,6\: &amp; loy perpetuelle fur les articles!. Ié\:S bwh " leJfu,h; fluJians non au(on habitar au
par les gens des trois Efl:ats , au Paf scie
Pays.
~Of.
Prouence, concernant la rdHtuiior. du Des bans.
186.
bcfl:a.II. pour rai fan de la liquid.ltion du O:Jnfcaélion de ban aux bleds, prés, forells
ftui6\:. croilrment &amp; tout profit proue&amp; detfens.
2. 07.
na nt d'keluy , &amp; combien on fera tenu Du ban des arbres \rallez.
108.
payer tous leç ans pour belle. Et des Du ban donné aux ~ g 'es arrachées, &amp; que
lcgltimeç &amp; {upplement d',celles à rairon
perfonne ne puHfe eHee Banier deux ans
de ei roq pour cent: enfemble de l'entretede ruine.
2.08.
ncmel1t &amp; ob{eruance d'vn Starut füél: Du ban des belles.
109.
(ur laconduittede l'eau des moulins. 161. Du ban des brebis.
110.
De~ bans des haras &amp; grolfes belles
2.If_
Combi·~n on fera tenu pay(:r pour chafcune
be!l:e toutes les anoées.
16+.
Des palturages &amp; deffenduJe,.
111.
les legitimes ~ fupplements d'icelles fe 'Po/Jejlons J1mfabtfs fo poaOU'J dtftndre loul
tan.
l.IJ.
pourrollt p:tyer cn biens, on en argent
comptant, à l'eleél:ion du debiteur. 166, MarchAns f,ran li~rt derrfon &amp;) ~ouIAra"fo
Le Statut faiébu Pays/ur la conduitte de
,ue balban , 0'Jo qUt rtcthon.
111.
l'eall des mOlllins ·aura lieu.
166. Q!!.e le mai!l:re ne congedIe pas (on merceArtic'es &amp; aduis de la Cour, mentionnez
naIre allant le temps:auant lequel auffi le
aux precedétes lettres madez au Roy.IG7.
merceralCe ne quittera fcn maill:re. 1'3.
La declaration de la Loy , Jos d patrt proftfl~ Srtuitours Jrm.tnJar.tn lur fllar; 'lin An apres
C. {olHt. matr,
182.,
fUt [aran fortlStlt lur mtJlrt.
113.
Q.;Ian.1 on doit appeller vn homme Ci- !!...ut arnis, bUOH4 0' a"tras berfias d'arayrt nlln
eoyen.
188.
nonfiA, prtJf.u en gage,;a , Jin on 1"t per fAulA
tl'au,i·tsbtnJ.
11+.
Il faut preallablement informer auawt que
ci'emprifoooer.
197. charau;ths non ft faJfon t &amp; ,tlotas .non ft
Q!.land il faue examiner &amp; relaxer le pd,agan.
2.14.
funnier.
19~t
Des ofteuens qui Ce font aU haut ou au ~e.
uanties maifons.
116.
Il Faut relaxer le prifonnier en conlignant
vne fomme d'argent s'il ne peut trouner lolU Jons rial Ile) ft exegiff4n fins rtll ".tnJr~

-

�\

1

T A B L 11.
Je 141 Commu1w; jilffn que) f.tlh" tourna,.
",.. ml..r.
'16.
lfIN CemlJFrir, fUi exegiffon tolU dons d"ll\ (y,
nonft f ..r.. n pAg"" pnon Jerrier lute onl 4,.r.
eff4 f.1.Chtl'ext cut,on J,rrter".
1.17.
.A/poa4fo {( fIC Jen{4 .rgent Fer l~ Commip4 ris
1ueextg,ffrml"sJ.dJ1t4S.
1118.
l,lr"l ft melon en extcuoion p.tr Offtciers d"l
lutc.
1!8.
E!r4ngers !jgAn t,tlh..s .; iui ou1II4" ben ,m'}114r411#t non) habiton.
l19'
Sur le me[me {ubjet.
lb/de ..,..
Sur le mc(me Cubjet, &amp; pareillement que
les Prelats EcclelÎafii
s &amp; Nobles con·
, tribuent aux tailles pour leurs biens, s'ils
ne les Ollt de leur droiél:.
110.
M41'ch"n1 Cl" nuiriguitrs do'uon mtttr ttOUI tur
'''pit4l 'fi Idlb~ ,
l.2.4-.
Nouuellei charges ne fe pelluent impo[cr
2.1.5.
'tIue par le PORce.
~efli[,4l non tft Jtgul de JO fUlfe f"rl4
VI
pI"o,i,.AutrJ Jiff'ent/ms 6- mOl'lt4ns non p"gan
fUt ,4/{4%,t ,non ptllgt. .
115.
Que Ics lubjets irom moudre leUls bleds
graIgnon.s &amp; oliues aux molins de leur
Superieur; &amp; cuire leur pain aux fours
felon l'anciennocou/lume.
l.l.6.
O{J,lg4ti..n [,tntrt.114 tU fofftcient4 - .è l .. Cour
de ld (4mbra.
2.17.
Sur Ie:me(me (uhjet.
u8.
Lttrâs Je c/.cm .. no" ft blt/h.cn fonfo vt"r l'obli.

"r

g"nfo·

12.9·

le mefme f\'lhjet.
2.19.
Clilmour expdufoJ.. d'vn florin tff 1/114 C'Hr' , ft
en vn .. AutrA Coltr.Ji tXP"U[4rA.
1~O.
C"f';en ftrfon.JA nen atu tPrt con(tntidA pl#'
lou1J1tfiJent Je IACAmbr4 ptr viguour d'vne
.Âlpodif/4 Olf 4utr.. efcritur.. , 1.t non pi ftSUl

coneguJA ltt;I,'m4Intnt,

131.

OrdOIlOatiCe &amp; declaration des rl"agni6qu.es

, Seiglleurs de la Chambre des ComptM
rie Prouence. toùchal1t les lattes pour les
in jurc$.

1H,.

L4t.cS ny p4,rociru non ft dt rH4nd,tn "ptu c/'Uj
4»S. Q..u ilWlfo de lM 14/4.1 (:r p4"ocins Je
1';' {tnfz prendrt 4 t [,ffJules de{1/t9UI.
2jf ,
Nmgun non dtu tUrt , ,.es 4tl cors'; fo mdifon
Olt Alf "utrt per dtule CII,il,
1;6.
Debi,ours non ("An preJFes de 1,'ptrfon4 en Itm!J

dt fit r" ,

237.

La pre(cciprion celle qui dl du droit comun,
à lieu enrre les Citoyens d'AIX en la Cour
des $oumiŒoos. Femme ne peut eRre
emprifonnée pour deb~e ciuil.
2.$8.
Pre(cClption à lieu à la Cour de la Chambre,
comme de Jroiél.
1;8.
Cenains Stawts concernants les feuls Ci.
toyensd'Aix,
'
145.
Le vin e lhanger ne fera apponé dans la VI'.
le d'Aix, li la millerolle ne s'y vend deux
francs.
2+9.
Les Citoyens d'Aix vonc au bois &amp; font
pafiurer leur betlail cinq lieuës àla ronde
de ladite ville.
l.Jr.
La latte ne fe paye pas icy par les Citoyen.

d'Aix.
151.
Ceux d'Aix ne payent peage,leyde, impos,
rerue oy autres charges.
lH.
Ceux d' Mx deffendcnt leurs priuileges de
, leurs propre authorité.
15; ..
Les Officiers d'Aix tant Souuerains que non
fouuetains Cont conuibLlables aux char-

ges,

2.$+.

Du ban en la ville d'Aill.
'H.
Chacun peut accurer le ban commis tant en
fa ptopdeté qu'en ,elle d'auuuy.
lH_

�at~:;1~~~ru~:~,~:~~~~~~

tWa,~ ~~re~re ~,~: ~2re:~I~ ~~ ~i'S
TABLE ALPHABETIQVE, DES
MATIERES

G

PRINCIPALLES

LOS Il SET

AD

A

r4 . . "'1:
.,~

,
. ,
.

BL

ab(oltlts, me(me
en matlcre de Statues, induifent di (po(ition , 'H.
Â

T' F S

num. f.

.

Ai:qa ué qlle lignifie.
99.
Affins &amp; parents {ont admIS au retralél:.
p. n. 11.
L 'Affinitt ell:ant refoluë, celay qui 3uparaoane: cItait gendre n'dl: plus tenu de
comprOO1etcte.
JOJ.
Agnation &amp; parentelle ell: vne mefmechc(e.
61.. n. r.
An condolle! &amp; vtile.
H. n. 6.
Af'peilant deuant la (entence CUts caufe rai{onnable, oe quelle pein~ doit efire puni;
&amp; qlle'le caure e(t diéle raironnable. 2.7.
L'appel de la (entence du Inge preu.j'home,
on , de (enrenl'e :j'Arbitres, con6rmatiues

d.:vn lauds, e'· bon &amp; vailable.lo;.to4.loj'
l'Jpp, J interiette:d'vne (entence arbicralle,
apres y auoir acqUle(cc, ne vaut '1en.
109. n. 8.
L'appel rerdnde ou (oCpcnd lachore iugée.
&amp; la remet en me/me e(tat qu'i.l eltoit
2tJrés la coocdhtion.
10. n. ,.

t

'~ppel ,'interiette

au luge preud'home
dans dIX iours par le Statut; &amp; dans com-

bien par J'Ordonnancd
(0,9. n. 7.
Nul n'dl: contrainé\: i'eO:re Arbitre, mais li
"pe foi, il accepte la charge, Il fauc qu'll
(cmentie.
91 . n. JlJ.
L'Arbitre ayant vnefois t:efu(fè d'accepter
le comproll1is, ,'jj le peut ell apres accep·

ter

CONTENVES

D , T ' 0 N S D J!. CES ST

.9[, n.

J1·

Â

ES

TV T S.

Les Arb'it~atellrs (ont compris au Statut
enjOignant de comprol. etue, mais non
les Arbirres.
9 i , n. 1.
ArbItres &amp; Arbltrate.cs en quoy o/Jfeceoc
98. n.4ArbItres lugent eullement du contentl en
leur comprmn!s.
lIO. Il 4-.

Les Arbitcateurs ayants' donné felltel1Ce on
en app elle pa ç 1 egillieremc:nt. (09 n.6.
Si les Arbitre! [0. ' [ p . hlbé.\ d 'exe:c6r arbItrages,(\( toutef.)js l'acceptent &amp; donnent
(emel.ce, d:e (.:ra null e.
90. n'JS.
Ceux à peuuent erhe ~hollÎs pour Arbitres.
qtli ne (0 t proh/nés de l'clhe. 8i, n. 15.
Les Albltr s ont pounoi r de luger de la parr
5)0. n. ,4.
des compro '! ettal ;ts.
Arbitres peu .lent [eCeuol[ e~ccptlon (.ontre leurs perfonnes.
UG. ~IO.
Atbltres ptuuea( recelJoÎr obieaion comte
It"ur pouuoir.
110. n. u.
B
An que lignifie.
2.°7.
Si le Bail en paye elt compris au Statut

B

du retraiét

c

S4-. n. S;

Aption perConnclle Ce donne en vetttl
d'vue {cedule auerée &amp; recognuë
poucueu qu'en icelle il y ait oblrgarloll
par corps.
131: n. 1.
CauCe quand ell: dite ell:re inl\:ruilte &amp; pretle
à Ïllger.
9;- n. 46.
Ceffion de retraiét peut ellre falél ~ pal le
plus pi o ch e au plus elhlg ,t ; 1100 [outefoi s lU pr ej.,dice des plus l'rocbes ,!ue le
ceffionnatre.
7" n. Jo

C

�T

AB LE.

Ceffion du retraie! lignager ne (epeut faire.
70' n. 1.
!
Ceffion do dtojél de' retention par droia de
prelauon (e peut faue par le Staiuc &amp;
nOll par le éroiA RomalO.
70, n. 1.
Le CdIioJlnaÎre-ila Seigneur ne peut ceder
a vn autre.
71. n.....
Citoyen &amp; Cité que lignifient chez ArÎltote,
Clceron " Îes autres Dod:eurs. 190. A. l,
Cité &amp; domicile s'acquierent en nois faÇOl1s', par nature. par volonté &amp; par dlCpolition d e drola.
191.
Clercs 110n COrDl'[/S au Seatut enjoignant de

compromettre.

re

100.

Compromis ne Ce fait {or qudHon de droia
S5' O. 1;.
Compromis ne Ce
fur ce qui dt pro hibé d·a tlliener.
1 •• n. 1+.
Compremls (e pOUltaots pal1'er de droiGt (ur
Ics cau(cs occurrates,les parties (ont COllua;l1c1es parieSracu[ de lespatfer.19 n J.
Le Compromis pa!fé , li l'vo des c~mpromettants ne veut que le compromis Ce
vuide, que doit faire l·autre. '5 n. $1.
Compromis n'ell: palle co.ntraint'Çment rat
Ccllly qoi n'en ell: requis.
16. n. 10.
Compromis quand peut care patfé (ur CI ime.
84' n.16.
Combien de fots .ne partie pellt dhe cenfiralOéle de compromettre.
86. n.ll.
Compromis peat ethe faiél (ur chores, qui
peuuent citee terminées par tcanfaéhoo;
7'. n .....
CompromIs peut enre faiél apres l'infiance

raïa

Clerc peut vallablem@nt oblig"r aox Sout
m ;ffions,&amp; agira ,'on contre luy,en yertu
d'vne. {cedule ,ccC'gnuë. pardeuant les
mermes Soum iffions.
1304•• n, 4.
Si pour expofer clame ,1 faut exprdfe obligauon aux SoumlŒons.
1;1. n. 1.
CompendlelJ(e, pour conteni r la fidelcornperie.
'
81. n, JO.
mi/làire, requIert Vil verbe ligndi,nt
Cornprt&gt;mis peut enre palfé for l' cxecution
rraiét de temps.
115' n. S.
ri'vne (entence.
8r. n. 7.
Compendieufe en faoeur de la mere efi eo Compromis peut cCire faia fur des aliments
rout eemps ffdeicommllfasre, pourueu - preterits, mais non ror des fUlurs, fans
que le fils Coir mfritué aeriller "AIUerre!.
l'aulhoriré du Preteur.
g+. n. If.
116 n. 9.
On ne peut Compromettre a la pedonne
Compemiieufe, niellant la mere au milieu,
de deux, mais fant d1ire vn ticr~·;: &amp; pat
ou ;;lutre pt rConne, coutre laquelle la puqui doit elire d]eu.
87. n. H.
pillaire tallible eft admIre, cfl direae du- 011 ne peut COlllpromeme aprés que la
rane le tempo! de la pupilJallte, &amp; en apres
caure ell: in/huitte &amp; prefte a iuger.
elle eft firleicommi6'.ure.
119. n. 16.
93. n. +6.
Cotnpendieu(e pourquoy e(i ainfi appdlée. On ne peut Compromettre ftir vne chore
Il j'. n. 4-.
iugée, li d'lc ~ lIe i l ny a appel. 80. n. S.
Compendien(e contient la pupillaire exprcf. On ne geut Compromettre (ur vile cbo(e.
Ce &amp; la fideicommia-.ire, ti le teltateur a
{ur laquelle Il n'y a procez.
83. " J 1.
vré de dilÎlnébon de temps. )16. n.lO. On ne peut C ompromettre rur vn mlhu·
Compromis ayant eftc: patTé a condition
me·· cgarenug,é &amp; foumlffiooné. 81.. n 9.
"ue les A rblt, es illger1t concorctableOn oe peut Compromettre /lu des parolle.
Olent &amp; 'vn cOIJ(entement,lIs y dOlUent
claires d 'vn :lae.
81 n.8.
tOllis con(enm.
Sl!. n. 1J.
On peut C .. mpromttrre encore qU'on ait
Le Comp romIs expire aucc le iOIIC y appofrenoncé a l'in(iance, mais nOIl au procez.
fé, par la CTlOI t, rec pl 101' de la peille, &amp;
51;. n. n.
par rlulieun autre. façoll~.91 .1l'38.&amp;/eq. Qu'cft ce Conclure en caufe.
n. ...8.

e

'-J.

3

�TA BLE.
Il eR: vtile dereduire la Couaume par e(cr Il;
&amp; encore qu'elle Coic cretitte elle dcmcu~
te toaliouu Coulhlme.
71..
La Cou!t:Jme tollit le deoia.
7l..
Les eftrangers doiuentcontri9UC( aux char·
ges.
11.~.
On peut efire conuenu au lieu du contratl;
&amp; combien de chofes (ont (e'l,tiCes. 197.
nu, 18.
On peut dire conuenu au lieu du domicile.
19&lt;1. n.17.

D

L

E. Domicile dt comporé de JOintention

&amp;del'effaiét
195. n. ' ....
Le DomicIle peut dire eftably en pluC:eurs
endroiéh.
196. n. t6.
DClmictle s'acquiert de droid: par le laps de
dix ans.
196. n. If.
Si la dot retourne an pere, ou li clle demeure ciere les cnrans du premier Ilél, la fille
fe remarianr ou decedal'lt fans laiUer au
cuns en fans du [econd lié\:. 186.187. [88.
Dot efi imputéé a la )t"gitime.
186.
la Dot qu'a donné le pere a fa fille demeure
aux en fans d'icelle.
188.
ta Dot dt le propre patrimoine de la fon-

me.
18-g. n.~.
La Dot n'cn jamais moindre que lalegitiml:. 140. 11.
plus gcande.

Il.•

mais quelque fois eft
140. n. 1;.

La Fille enant iotée pat {on pére, mere ou
ayeul, peut delnander fa legjtlme 00 le
fupplemem d'icelle.
r,S. n. 9.
La FIlle rccouure auffi la part qu'elle a p~r­
dul! par le Statut. eXld,ntiblf4 m~{cutil , (011
frece venant a moudr fans el1,faos,ruruillam. (es freres &amp; Cœurs.
15,.n.h
La fille exclu(e de la fuccdIion du pere pM:
les malles. ou il y a Statut portant. qll'y
ayant d er malles &amp;c. d .: drOIél: n'dl Jamais ['admire à l'h. ritage d' jcduy j mais
en vertu de Ce Statut elle yen tladmife.
[49. n. (.
Comme les fils de fteres fuccedent à le1lt
oncle paternel. n'y ayant aucun autre oncie paternel; s'ils fuccedent par eO:ocs 011
par chefs.
158-. n. r.
le fils ne faifant Înuentaice perd fa legit:..
me.
fl7, n.lo.
les fils legitimc. &amp;naturels,&amp; ceux qui (ont
legitimés par le mariage fubfequent ront
complls dans cc Statut, oon pas les adopli fs ou legitlrnés par lettres du Prince.
Ij6. n. 7.
Le fils de famille peut cfire arbitre en la
caufe du pete; dautant qu'il peat e!tre
luge.
.
S9. n. '9.
Florin de Prouence quen-5 e,
93. n'4f.
Q~and les fruias font ;eduilts du.rort en
matiere ete rcCcilion. '
~8. f.

E

Qv·ell.ce qu'Ethique &amp; Politique.
f'
Alcidie &amp; Trebellianique ne
detrayent descaufes pie).
116. n. 7.
Stla Fi Ile recouure la part qu'elle a perdu
par le pre&lt;=edent Statut. (on frere malle
elbnt deeedé. ayant feuLnult bitfe des
filles.
156. n. f.
La Fille ea beritiere en fa dot; qlii fuccede
au lieu de fa legitime; &amp; n'en pas moins

F

re

heriuere de {on (?ete a caufe .te ce ~tatut.
lf6. n. l ..

G

Q

Entil.homme q ' lignifie &amp; d'ou vient
79. n.f.

(ont Ethimologie.
1

ve veut dite

in'.!11 cr "JUtflll. 1.9"

num. )4

Qlt'lIIUentaires ne (oient faiél's par les No[aü"es fans auoi( veu les biens hereditai.
res.
17.1'1.6.

Comme doit luger en la cauCe d'appel le
Iugeady comme preud:homroe. I07. n·fl
Si le luge ordlllalte peut efhe Atbitre. 90'
num.;;.
~Ili en luge ordinaire..
loS.n,,,,,,

�~and la
lion.

TA B LB;

peut preceler l'informa19 3.
Linquant ell Jeu an Roy &amp; pourquQy. 4J.
En quels Cas n'.ell: deu loquant.
H.
la qu'elle cairon
deub l'loquant.
'H.
L
, LAicsne penuellt efheArbitresencho(es fp'ritl.lelles.
89. n. ;1.
Lods n'dl: deub quand le debiteuc rec"uure
fon bIen dans j'a n.
... 3' n. f.
Lelion n'dl: neeelfaire eR vne alienatioll ncce/l'l Ue, pour cltre la cho{e recouoerte
par le dehitcUi dans l'an.
;1. Il, r.
Si la legitime pourra ettre ciemandée par le
fils; auque, on à lallIè quelque chore
à telle coodltion qU'II ne pourra rien deC.lptUf-e

ea

maqder.
J~8. O.lO.
La legltime s'augmente eftant les biens
augmentés.
194. n. 9·
La legitlme ou le Cupplement d'jcelle ncfe
prefcrit que par les laps de cent ans.
144· n .$.
Q!lalld on conte la legitime l'on met en con.
Gd ration les biens que les defflll1.~t auoit
du temps de fol mort. fors qu'en cas de
donnattons Inofficieu{es.
t 7;. n, 8.
La legiflm~ ne reçoit aucune charge pour
dire payee en argent.
171. n. 6.
La leg'time n'dt pas prife de propre aurhoriré du legitimaire,li elle ne con{i!l:e en
chaCe certaine.
146 . n.9'
La legirime ne peut eftre payée en cho(e.qlJi
ne porte fruiél:annuellemem. 181. n.J~.
La legi timt e!l: demandée par condlél:ion d~
la loy; qni ell: vne aéUon per(onllelle, qui
{uitlacho{e.
1450. J9.
la legitime fe paye de la {ubllance des biens
paternels.
I7Z. n.4'
Quand la legitime Ce prend [ur. les legats.
171, n,7'
Si la Itgltime ne fuffit pour honne{lement
colloquer la lilleilluy faut cooftituer dot

r.

171.. n.
Qui à reJ)onc~ 3 (a legitime atlec ferment.&amp;
fe trcuue ell orrnement leré; s'il pourra
180. n, H.
, demander d'ellre rdl; tué.
Comme fe doit faire la qUJttance-du Tmeuf
ou Curateur.
J 6. n .....
Ce mot de lieu comme (c doit prendre all
S~at lit parlant de deduire la quinte p.ut.
41. n. 1.
Le n'lot de lieu le prend tant pour Prouil1ce,
que pou.r vn nom propre de quelque lieu
paticulier,
6;. n.l.

M

M
Agi1hau Royaux doiuent c!he Cl.
toyns.
19$.

Les Magilh;.:ures s'exercent en diuers réps,

non conIinuels.

-

190. 1.

Les m:ifies excluent les femelles,s'i!s adiaènt
l'hemagl j mais ils ne les excluent pas s'ils
ne le veulent ou peuuent achr. '141. n. 14-.
La mere conuolant aux fecondcs nopces perd
la fllccefIion de fes enLns. _
118: If.
La mcre qui a des enfans pupilles,&amp; nc leut
faiél: ponruoir de Tuteur d~ pritlee de
leur fncceffion • s'jls meurent en pupilla,lité: autre choÎe eft SIls meurent en pub(!rté. &amp; font encores excufées pour au~
tres cau (es,
uS. I~:
La mere ell priuée de la {ucceffian de [es
en fans , li le pere lellr fubitituë vn des
arcendants,
118. n.15.
La mere qui yeut conuoler aux {econcies
nopces, ne {oit TuteretTe, li ellene paye
&amp;c.
17. n. j'.
la mere tuterelfe de {es enfans voulant conuol er aux fecolldes nopces , doit rendre
compte ; &amp; faire pouruoir d'va autre
Tuteur àfeCditsenrans.
IS. n. 1.
Le mois àonné pour retraire par droitl: de
ligllager court du Jour de la notice.lJ6.o.j'.
Etcombienil a de iours au moi.. 59. n. 1 4-.
~'e1levilles'appelle Metropolle. 194 n.II.

perdeffils fa legitime.
140 n. 1;. Mineur de IJ. aDS ne peut dire Arbitre~
La legitime fe paye en biens mediocres . S;. n.18~

'

�TA B L B.
En meuble. o'erchet pas de retraiél-. ff n.1.
~ad vn Moine peut el\re Arbitre. 89. n, 30'
Muet feurieux, fourd , pupille: {ans leur Tuteur ne pelluent dire Arbitres. 8 9.n ,l 7.
N
Nf.1ns naturels &amp;. baA:ards ne {ont corn·
pris foubs le Statut ponant de corn·
promettre.
100. n.6.
La niepce ou filez.1ine dl: exclure par fon
oncle paternel.
lJl. n. +.
Si la niepce 011 fi'eraine,ayant eRé dotée par
fOA ayeul, auta entierement fa legitime
[urles biens de (on pere.
139.n.lI.
les Nobles doiuent charlie des Nobles pour

E

sa. n. 24.

Arbitre..

Les Nobles doillent al:loÎr I.:s procez en hor-

reur • &amp;: (eeuie d'cxeRlple de vertu aux autte..
91, n. f ....
Q..nand les Nobles &amp;: Clccs; doiuenc contribuer aux cbarges,
2.2. .... n.l.
la Noble{fe efi triple; qu'en.-ce que Noblelfe. Et cn qu'dIe lignification nous la
prenons.

17. n. 1.

Nullité, ou toute autre oppoktion n'andte
l'execution S' Il ya crois (eoteDCcs confor.
mes; li ce n'dl vne nullité precedant de
la luri(diélion ou de la per[onne du 1uge.
18.

O

Il.

J.

o

Ffre verbale quand rullie.

61. n.19·

Et la du depos &amp; contignatÎon.l/,iJm••
Si le debitc:ur executé doit offrir lors qu'il
veut recouu.rc:r fon bien dans l·an. 3 3.n.~ .
Illg ~ ordin aire ell cduy , auquel ou recolurt
de la (entencc: des Arbitres.
loS,n.4.
p
E pere peut priue r la mere de la fuccef
lion de (on fils impubere.
111. n.U.
Les pauures de Iefus- ehrilt enaos Cubll:itucz la mereell: exclure, comme elle eO:
exclufe pada {ubllitutionde [es enfans.
r17. n. u.
Peregrin &amp;: Incole que lignifient chez Clce·

L

ro~

~.~ ,

Peioe doit dtrc de deoia appofé au cam: .
promis.
'5, n. jO,
La p':: 1 pe des appellations de matlcres cri.
mlnelles fera appliquée partie ~ la Cour
d es appellations. partie au Officiers.d'où
à cfté appellé.
~O.I1. 8.
le polfdfeur de mauuaire foy ne pre[cde iamais par le droié\: canon.
_ 141.
Si la prefcriptioD de JO. ans court aax aétl(~s
pecfonnelles.
liS. n .....
Plaideurs volontaires comme fOllt appellcz.
98. n.

l.

Le prix, que par la perl\'\iffioft de ce Statut,
l'hericier vniuer(ël pLut donner au legiti.
maire au H"u &amp; placeties biens,fera baillê
eu erga[(.1 au temps qu'oo payera la legid.
me,&amp; non eu efgard autemps de la mon
du pere, ou Ille la mere.
17(;. n. 10.
Autre prefcriptioll que la centenaire ne cou.
roit iadi~ à la Chambre des Soumlffionr,
Olt fcroit entre les Citoyens d'Aix tant
{enlement; mais auiourd'huy celle oc 3 o.
ans court entre cnus les Prouençaux.
2+1. n.l.
La prefcription ne court contre cduy qui
igl'ore.
"7- n. 7.
Si les filles preterites peuuent eft ce Pays .le.
baure le teHament de nullité y ayant des
malles, &amp; quoy fi elles ront deshericées.
1+;. n.16.
Q!land on peut produite aptes la conc1utifln
en caufe.
9 .... n·4 t .
Le Procureur du Roy fcul pellt en France
accufer.
aj. n. [7.
Le Procureur dn Roy ne conclud pa5 moins
~ la pdl1e , ores que les parties ayeot Uan·
_ lig~ (U[ le crime.
8). n.18.
Les plus proches en pareil degré ront admis
en(er.nbleau reentié\: ,&amp;quand il y a lieu
de prellention.
Jf. n."
Les plus preches font preferésau rctrai&amp;.

H · n.S.
Q...
P.tnJecum'1ut 1 quand que ce,f!)it ,~.
potte naia de temps en apres &amp; ,al

Q

meurr

�T A B L 'E.
meurt ranI enrans.

li 6. 1),

8.

Deux quartes font la moitie de t'hetitage.

116, n. 8.
Vne feule quarte dl: diftraiéle par le fils en
vertu de laclaufecodicilJaire, u6. n.7.
Quand deux quartes [ont retenuës par le

fils,

U4. Il. 6.

La quinte part n'ell: pas deuë, fi le debiteur
recoQure (on bien dans l'an.
.p. n".
Qu'dl-ce que quinte patt [${ pourquoy elle
dl: priee {llr le debiteur.
39.
SI la qUinte p:&gt;.ct ell deuë au mary forain, à
faate que la dot ne luy (Olt payee au ter.
m~

4~

Si la qu inte p art ell: dcuë à la vefLle. Ibidem.
Si la quulte part eft deuë au cdIionnaire
forain.
" Ibid/m.
Si la quinte part eil: deuë d'ln(olutondation.

ibidem.

K

E debiteur peut recollurerles choCes
venriuës dans l'ail, offrant au creancier
le iugé auec defpens.
19, D. 6.
RelJooc:~ot l'enfant à la legl time auec iurement en: tefiitué, s'il à encouru enorme
lefion.
187, n,6.
Renonciation peut dire faiéle par le fils de
l'heritage paternel,en Pays où il y a Statut
tXIi$ntlbUd m~fculis &amp;c. Et pour cela ne
fera cenré auoir rien faia ell frande des
145. o. IS.
creanciers.
Renonciation peut eIlre faiél:c~ au recours de
preud'homme.
I1O.
Les hiens referuees auX enfans du premier
lia, ponr la petne de ceux qui conuolent
aux (econdes nopces,appartiennel1t auffi
bien aux tilles qu'aux ma{les, nonobfiant
ee Statot.
14+. n. 7.
La rdcilion de la vente faiéle à l'Inquant ell
came par le droiél: dans ;0. ans, &amp; par ce
Statut dans dix ans.
~8. n.3·
RetentiiS lignagere n'a lieu quand la choCe a
eft·é véduëà vn paréc,ql1oy que plus ,{lolgné re/on l'opinion du Glo{ateurj 56.n.lo.
Mais il fe juge autrement,
1-9.

L

La lett:u"cion peut dhe Faiél:c par les parents
du colle des ma{l s iu(qun au dlll:ielme
degré.
p..n.~.
Ceux peuuent retraire qui (ont hors de la
Prouince.
6r· 11. 3Celuy qui retient vne piece emphiteuticatfe, crmllle clŒonnaire du Seigneur, n'a
pas mefme drOlél: 'lue ledit S ei ~l1eur ; ,fautant que les Ceruitudes lly les nypolheques &amp; autres femblables droléls ne
s't lleignent pas.
61.
Le retrait1ne eourt que àu iour que le pache de rachept expire,
47,
Le retraiél: ne court qu'apres la ratification
faite ,y ayant prometre de ratlficaciô. 48.
Le retraiét ne court que depuis que l'achepteur à paye le lods &amp; pris inuefliture. Ibid.
Le retraiét ne court en matiere de çallocation qu'apres l'an expiré.
Rellirution n'a lieu en retraiét.
Ib.iJem.
Retràiél: à lieu en vente fai&amp;e à l'cnchere.

Ibidem.
En rerrai6\: la notice dl: prefumée dans di~
ans.
Ibitlem.
Le retrayant par deoiél: de lignager ell prefe rable au cdnonnaiee du Seigneur. voire
du Roy.
IbIdem.
Le retrayant ne rembourre le lods à l'achep/
teur que de ce iultem.ent qu'il en a payé.

Ibidem.
Le retrayant phlS prochain exclud le plus
Ibidem.
el1ongné.
Le retrayant parent du vendeur exclud l'alté
Ibidem.
en m e(me dtgrc.
Q..uaori le fils de famille &amp; la femme mariée
peuuent retraire.
ibidem.
En guel~ cas le retraia c€lIè.
50'
La CcecluUe doit dhe aduerée &amp; reconnuë,
deuant que (ur icelle on puiITe cxpo(er
c1ame,ou laxer caption perf6nelle. lB.n.j_
La (entencecontre le Statut ellnul/e. 7'l..n.7.
La Colution comme doit efire faid-c pat le
retrayant,
60. n,15.
les Statuts J qui contc2ignent de compro·

�T A B L li.
mettre/emblent auiourd'hllY inutiles &amp;
aux enfans du premier degré. {uluant fa
&amp; prejudiciables.
loG.
commune opinion,mais Il {e 1 blç-qu-epar
le Statut tXI~nljbH6 m,tfèulis, à lieu entre les
le Statut eI!e peut eftre prohibée. Il;,n. J.
en fans en la {uccr:Œon de la mere. 186. La Trebellianj,\ue en per&lt;"luë ["our l'hedtler,
n. +. &amp; eft contorme au drol61 public &amp;
qui oc fait InuentalCe {uiuant lacommQdu vieil Teftament.
51. n. [,
ne opinion, mais par ce Statut cela n'eG:
La (airé&gt; du Stalut txtantibH6 m4foulls,ell pour
pas vray.
lU. n,[ &amp; 2.confer uer' le nom &amp; dignilé &lt;"les familles: Le tdhteur peut prohiber la Trebellia,dque
&amp; Falcidie {oit tacitement ou exprdfe.
qui dt conferuè par les ma{}es. I~l. n.l.
Le Statut txtanltbU4 m:ifculis , s'en~nd aux
ment.
l1.1.n'l..
biens (jtuez hor.s de la Pcouince.140 ,n.r5. Le Tuteur ne peut contraaer auec la
&amp; eft fauorable &amp;: non odieux. 13[.0.1;
mere de fOIl pupille; lÏnon aprcs qu'il
Le Statot Cc ct de droiét commun à ceux, qui
s'eft demis de Ia..tutelle; que 6.lamere fdit
Ci!{) vCent.
171. n. 7..
autcemé:r. fes biens ferone acquis aprés fa
Des Statuts ne (e font. par Je peuple qui te·
mort auX enfans·du premier lia. 15. n.;o
connoit vn Souuerain,(ans la permiffion Quan1 la tutelle (e donnej.qu'y doit elhe per•.
dudit SOlluera.in.
171. n.I.
fent. 14. n. 1.
V
Si la fubrlitution compend·jenfe eU couGour
vente faiéte aptés les Inquants leg!ti.
direéte 011 tideicommilfaire, la merc
. mes, s'il y ~ lelion, fe peut caller,
efiant au milieu ~ &amp; parle Statut elle cC\:
fuiuan t b. c.6rnune Dpi nion des Doéteurs
touliour 6deicommiffaire.
Il;. Il. 1.
&amp;.le prefent Statuf,(jnon qu'il y ait interEn matiere de fueceffion la premi:ere conGo
UCI'lU decret: car lors.on appelle de l'in •
. derattoneft desenfans.
186.0.1.
tetpoGtiondudecret.
37.n. t,
Science necelfaire pour retraire ne requiert Si la vente raite à l'inquant dl ca!fée.l' achep.
~enoncjation.
66. n. 6.
teur n'eft fias recClu à retellir la cho(e
Et qlle b. (ci('l~ce cft necdraire deuant que le
venduë en offrant le prix.
3s..
temps coure.
J8..n.1J. Qu'elle \lJl ie s'appelle Metropole. 194. n.II.
La rcience oblige, non l'ignorance, 64.11.4. Verbes communs quels, &amp; pourquoy aïnli
Les Senateurs &amp; Meilleurs du Parlement ne
appeliez.
u~, n. 6. 7,
ne pelluent eftre Arbitres.
89.n. ;2., La veritè doit enre recherchée p-:trmy la Va·
Le Seigneur à rleux mois pOUG retenir. con·
rieté des opinions.
17 7, n. 111
tables du iour de fa notice.
6;. La vefue eft ccn(ée auoir &amp; acquerir des
Q!.und. I.e Seigneur retient par fon àroiét
biens de (on macy.
101, n.n.
toutes ferultudes &amp; hypotheques s'ef\:eig- La vefue commettant ftupre pert fa dot
l'lemt, s'il n~aconfenty à !'impolition d'i·
lOt. n. Il.
celles.
6;. n.lO. la velU: retient ce qu'elle auoit au temp5
Le Seign € ~Jr elt prcferée au parent &amp; allié
du mariage &amp; les Priuileges. 101. n.lO'
voulant retral fe.
61. Il,17.
La vefue cft renué:: de trallailler pour les he ri·
Qgand le Seigneur ea dia acqlleri; pat {on
tiers de fOIl mary , fi elle habite auec aux,
dwjét. 61..n.19·,
T
101. n. l~.
R.anfigeant {Uf crime cft tenu pour .. Le Vitric ne peut efhe 1iuteur, &amp;tÎ. tamere
confés.
i-5' n·J.9.
procurequ'il {oitTuteur,dequ'ellepeine
la. Trelbellianit}.ue ne peut dl:re prohibée
elle eH chafiiable &amp; Je Vimc auffi. li,n.S.

LA

T

Fin

de la Table deJ Matiern ..

�----------------~---------------------EXTRAICT
DES REGISTRE S DE
PAR LEM EN T.

V RIa Requefie pre[entée a la Chambre ordonnée en temps de va ccations par 1E A N THO LOS AN,
~ Maifire Imprimeur du Roy &amp; or- •
dinaire de ccHe ville d'Aix, tendant
h
.
'
aux fins, pour les caufes y contcnuës,
Iuy ei1:re permis de vendre &amp; debiter durant dix ans,
le! Statut! de Prouence, traduills de Latm en Pral1f(Jlj,
auec inhibition &amp; deffences à tous autres Imprimeurs) Libraires &amp; autres, de les imprimer ou faire
imprimer ny contrefaire, à peine de milliures,&amp; autres arbitraire.
V E V ladite Requefre du" vingt-Gxie[me Aoufr
nüllix cens vingt;concluGons du Procureur general du
Roy; autre Requefie à Indine fins. Tout conlideré.
DIT A EST E' que ladite Chambre ayat e[gard à ladite Requefre, a permis &amp; pern'let audit THO LOS A N
d'imprimer durant dix ans, les Statuts de ProuerJce. traduzas de Latin m Franfoti, faiLl: inhibitions &amp; deffences à tous autres Ill1primeurs, Libraires &amp; autres, de
les imprimer, ou faire imprimer, ny contrefaire, vendre ny debiter durant ledit temps, [ans l'exprez con[enrement dudit THO LOS AN, à peine de milliures,
&amp; autre arbitraire, &amp; fera l'Extraiét du pre[ent Arrefr
inferé à la fin ou au commencement defdirs Statuts,
afin que perfanne n'en pretende caufe d'ignorance.
Faiél: à Aix, en la Chambre ardonnée en temps devaccations, &amp; Publié à la Barre le 2.6. AouH 162.0.
Co!latl~n eft foiE/c.
iigné EST l E N N E.

�Pline; chap. 1111. Liu: III.
, . EJle Proù;nce ft peut parangonner à t()utes
autres tant à bien cultiuer la terre, qu'en
rÎcheJfos : ioinEt que tant hommes queflmmu,
J ont ~n maintien fort graue eS honnorahle: de{orle
qu'on la prendroit pluftoft pour vne rvf",e J,-~/ie que

iRi

pou~ 'V'!.~ ~r~u~~~~ ~flrangere.

�l

QVE LES APPELLATIONS
SERONT RELEVEES DEVANT LE
Roy, ET NON PAS DEVANT LES BARONS
&amp; autres, &amp; que per{onne ne iuge en fa propre caufe,
&amp; abolition du priuilege des Citoyens de Nice touchant les appellations.

EdiEf de la Royne Jeanne.
E A N N E par la grace de Dieu Royne ~di[J appartient
Î 1
0 01
les Prod e 1eruu
em &amp; SICI
e; des D uc hez de a toutes
·(ts Je l rflott.
l'Apouïl1e,&amp; principautez de Capouë, t, , t . tf/oint
de Prouence Forcalquier &amp; Pied- ils pd/fis de
l'Empereurluffi.
1110nt. Par la teneur du prefent Edla, ni.tn , Cr no&lt;;:.
Sçauoir [aifons à tous pre{ens &amp; à ve- Ed,fls du R,..O),
r
,
11.1 d"
quife publient en
nlr, qUI ces prelentes verront, qu ayant ene euement nos CoursSo;;;ueinformée par les plaintes qui ont efté faiaes par plu- raines.
Geurs en nofhe Auditoire; qu'aucuns Prelats, Barons
&amp; Gentils-hommes de nos COlntez de Prouence &amp; Forcalquier, pre{uppo{ent que par conuentÎ'on expreife
faia auec nos Illufrres Predeceffeurs ; les appella~
tions de leurs fujeas &amp; vaffaux deuoient reffortir par deuant eux, &amp; que foubs ce pretexte ne releuants' iceux
leurs appellations pardeuant eux, les trauaillent , molefient &amp; oppriment,pour les ddtourner d'appeller à noftre Cour; à, laquelle en conGderation de nofire Souueraineté lefdites appellations &amp; iugenlents d'Îc:elles doiuent appartenir: Le tout au grand mefpris &amp; des-auan,

o

0

0

A

�CouflumeJ ,
tage de noil:re Majefié, foule &amp; dommage de nos fu . .
jeéts. Ne voulâts plus d'ores-en auant endurer que te}les
€onuentions,par le[quelles nofire honneur dt leze &amp;
raualé,ayent aucun lieu ennofiredit Pays, terres &amp; [do;
gncuries : Par ccauy nofue pre[ent Ediét, Nous voulons &amp; comnlandons qu'aucuns [ujeas de quelque con~
dition &amp; efiat qu'ils [oient dc[dits Prelats, Barons ~
Gentils~h01nmes~ nos lùjeGts &amp; vailàux , n' o[ent ny prefument d'ores-en auant appeller au[dits Prelats, Barons
&amp; GentiIs~homlncs , ny releuei- lel~rs appellations ail:
leurs'qué pardeuant nou~ ou nofire Cour, comme à elle
appaIten'ants pour raifon de nonre Souueraineté. Et en
cas "de'coÏ1trau~ntion,audit cas ld(lires appellations ne
fortent aucun effeél:,linon que voloilrairenlêt ldèlits {ùjeéls me[mes voulu{fent ou dleuffenr que leurs appella!Cians rdlortilfent deuant Idèlits Barons,ou les Iùges' d'i:=.
ceux. Et d'autat que par la dI1pofition du droiél: côrnun
-il dt exprelfé~ent prohibé, clue nul ne loir luge' j fa
propre caufe, {mon que le Papc ,l'Empereur &amp; le Roy;
ou autre Souuerain: Nous auons !tarué &amp; exprelfélnent
deffendu qu'aucuns ddèlits Prelats, Barons &amp; Gentilshommes, ne puilfent prendre Cour ny cognoi{fance en
a l~viUed~ Nice leurs propres caufes, o~ appellations qui leur appartientlo/ta". (emttdf ne nt ou qu'ils (oient parties, n'en puiffen,t efrre ny efiat
'Prllutnc( 6' [ça l blir luges pour en cognoifrre &amp; decider à leur plailir &amp;
on '!Jkzles dro ·u
1
fi/
Il': d"
'
1'
tjl.ttle P,- 0) à for -va onte. Ite~ ar~nts e.ue a~lll euem~nt alanantee par
w !lt:dle rjl .If la teneur des InformatIons a nous exhlbees , que les' hapellee da~s t/r,· bitans de Nice a par priuilege fipecial à eux par nous
ner41tt d ./IJ'lto~
/
'
, . ,
tHm E'1'pertur o6hoye; Les appcllatlOns peuuent efrre Inteqe,ttees a
Oliuula C\"Jcia, Jcur tour, du luge de ladite ville au Viguier d'icelle; au
l3
,d tluam fl ag ' de.s-auantage de nofire honneur, coniideranrs que rd
StatutJ &amp;

2.

1

ft.

,

�~u Ptt)S de Prtmence.

3

priuilege Q e1l:.é. de nous impetré .sc o,él:royé par furprin'::
tè, inaducrtance &amp; Incfgarde , ,&amp; iugeants qu'Il dl:
ïndfeànt que lès ~ppelliltions des iugements donnez
par des pedonrie·s doaes,{e~ re1êilènt pa~deuant des per-:
~onnès igrioràriteS &amp; illiterees , ' au ons 'ledit priuilege,
c,o inme oéh6yé au preiudice de noftre Cour, de noil:re
cer~airie {ciehce,par la teneur du pre{ent Ediét, reuoqué
~ rerloqùons, ex mettons au neant. Et li auons fi~tué
&amp; ddfendu tres- exprdrémcnt que les appellations def-.
dits habitans de Nice, ne (e puiiIent à leur tour rdeuer
ailleurs, que pardeuant le luge des appellations de{dits
COIntez, ainlt qu'on auoit accoufiumé du temps d~ feu
Roy Robert d'heureufe merrioire ; ~ &amp; qu'il Coit pro ce- a llO~trl tf10il
dt pardeuant ledit Iugç: des appellations, ainG que rOf- f~re de IC4nnf:
.
.
d
1 d'..n.. f 0) la Gene,{o...n..l e requIert,
cl re de drOII.-L
&amp; Inon pOInt par euant e ll.-L ~'(, &amp; hrrarqut
luge ou VIguier: Car aïnli nous plaift, pour rai{on de la ;ie rem en. vbien-Ceance. Et afin que nul de nos fujeél:s ne puiffe pre- wu(que FOll.
tendre , caufe d'ignorance de ceftuy nofire pre{ent
Ediél:, Nous voulons.iceluy efire affiché aux portes de
noftre Palais d'Aix: où la Cour du Senefchal [e tient;
veu qu'il n'cft point croyable qu'aucun pretende ign~rance de ce qui dt manifdre à tous. Si donnons en
ll1andement à nofhe Senefchal &amp; ' luge des appellations
defdits Comtez prdènts &amp; à venir, que noftre pre[ente
Ordonnance ( ainG que verront bon efire ) ils facent publier) garder &amp; oblèruer en tane qu'elle nous concerne;
&amp; n'endurent qu'aucunes appellations {oient deuoluës
pardeuant autre Iuge,Gnon pardeuant noftrediél:c Cour
ou autres (u[difrs luges, ainfi que de couftume eft) &amp;
conforméluent à l'ordre de droiét: &amp; procedent contre
les contreuenants &amp; prdùmà.nt s faire au contraire) à la
, A 2.

�4

.

Statuts &amp; Couflul11eJ

~. Alphont~l\(j) declaration des peines qui y e[cherront. Et pour ce que
1
.
.
.
'res-bit 'l'U Re- te eft noftre vouloIr, Nous auons fala drdfer cet Edla,

".Ar"l.0n CI1JoII

DONNE' à Nice par
ft
A
1 &amp;
c
1
N
I
d
r.
D'.ltftat fut WfX no r e
Ille
Iea
~a po eon)
es en f ans d'Vfnn,
2ui[o~, c:. nfeil - COinte de Mainpe!, MaiHre de nos Comtes, Protholm d 7Jn ?rmee, notaire du Royaume~ de Sicile nofhe Feal Con[eiller &amp;
gOI-furrnmt Ils
,
'.
' '
..
g r4ndes Aff4eres: collateral. L an de noflTe SeIgneur 1366. Clnqtfle[me de
c,'tj fourjuoyil Iuin, indiétion quatrie[me, &amp; de nos regnes le quatJ eft pdS r.tefo~. r.
n.tble fut ceux tOfZleune.
'
gum conGliari; &amp;
(eges erane,

'}ui font o[ft,iers
du l'toy, (oJml

lugr~de~val!4Ux
aud,t SUlllr: Ger
inwztintnt 'plit
l'rend [" congoiffonce des Affi&amp;ires

y mettre &amp; appo[er noftre Sceau.

"

,

fi&lt;.!!e a le luge de la Vlguerte nI peut eflre luge du Baron, .
ayant lUri/dIa/on dans ladt61e V.guerle.

1

T em nous auons ftatué &amp; ordonné, que qukonque
'
. _
d ores-en la) fera luge ou üfIiqer en aucune de nos
d.el'inferieu~,,;~ Vigueries ou Bailliages) il ne puiife en Inefme temps
eft c;.mm:ddl,:;se eare luge ou Officier d'aucun Baron, qui aura iuri[di(:r J'l'are U Jtr,
...
.
,.
uice du Supe- &lt;Shon ,dans ladite V 19uene ou Baillage ; afin qu Il ne [e
rieur,"A.udem.u- treuue en me[me caure fuperieur &amp; fnferieur ; ne pourtlnt toutes ces lur.'
1
rifl,élions {ont .t uant lefUIr a deux commodement &amp; honneftement.
l'refont changees.
b Tout cet" "eflé
rtfol'mé par t Eà/El Jt Cremieu.
tIJ l'd.IH6. là où

ilJ';~egtema.de
ce 1U' "fpartunl
.eux Stn,~h"HXI
&amp; B411Lifs,&amp; Je-

~ la Iuri[di6bon

h ordinaire aura lieu, tant en

l'remiere que [econde appellation.

1

RE

~V

EST A.

rem fopplictln /014.1 dichs ftignours dals tres tf/Ats flsloll fl(h
JI ' "1'
1. rr;, 1 d- h
.l'J
J 1
r. .
ct"ràtion dU pied
ue a 'UJ~ICU', que P"JJ" A" 1( a Malt},,"t"a Rey}ttgn(Jur
'l'f'~'t ,~'tn~tnd noflrc,que toutAS las caufol 'lue o,c"rrer~PJ ,na'l",jJ p~yJltant
pt'tluamer a t"
. '1

Jurip1iElIfJn dts
,
CI'"~ 1
'lJaffdHx. Ed,flde
Blois, tlrtid, 98.147' IfS, .Au Jellleur,m, 1" rllri[âi8ioM J. INg' erJ;""ÎI't 'ft ""hlrtU,
tIUl
fo;t8 ne s' tn feut (eCtMtr. 1. Origine C. de municip. 3( originar.l;b. 10. EI,."s Ir;"", ,,,,,,,,.,,,,~
t$i'!arIItYt/;tIlSUX lflgu diS litHA" J. Masitle(io C. de iudfd. omo locfit:
- ,

fU'

�du Pays de Prouenct.
5
,iuils que rrÎminals a cat~(a de la juflicia Ji dtion pertraBar &amp;'
determmar par lous Ordl1:l~1 is daquella:&amp; que d'i'qui non fieian
ejlrachaJ' d,reElament ou ;ndtre[fammt, tant en las courts premi,ra qu~ fecundarla de lJS appellatùms, feg#nd la difpefilion del drech comun , @-lou contmgut das Statuts Prouenf~lJ
flubre aco focbs,comà erà Je coufluma.
RES P 0 N S E.

- Ainfi nous plaifl: [ans preiudice duluge des crimes,
quant aux caufes criminelles, &amp; de la iuri{diél:ion à Iuy
oélroyee &amp; attribuee; laquelle nous entendons Iuy
dl:re entierement gardee.
Extraiél: du RegiHre tiltré Potentla. fol. 354· &amp; 32. 7·
~tlautres

ne p~tfept eflre Offiners ,Jinan que ceux qui fout·
(ubie5ls à la luftice feculure.
N premier lieu, afin que les crinles de nos Officiers
annuels, pui{fcnt dhe chafiiez ou par nous ou par.
nofire Senc[chal: ( fi quelques-.vns s'en treuuent ) pour
ofter tout pretexte &amp; couuerturc de renuoy, &amp; que tels
crimes ne demeurent impunis, &amp; [oit par nous pourueuaux tors que nos fujeas y pourroient receuoir. Renouuelâts les Ordonnances de nos Prcdece{feurs d'heureu{e memoire; Nous auons ordonné &amp; ordonnons,
qu'autres per[onnes que celles qui feront fujeél:es à la
Iuftice feculiere &amp; temporelle) ne pourront efire pourueus aux Offices annuelles, ny eftre Officiers de nos
valfaux, pour raifon de leurs fiefs &amp; de leur temporel;
· lequ~l ils tiennent de nous; ne voulants que les prouihons d'autres perfonnes que des fubiettes à la Iurifdiaion temporelle ayent aucune vigueur; &amp; voulants

E

A3

�Statf4ts ~ CD",pf;Hnt!

6

. que les autres foyent chafTe~ defdites charges, &amp; ne
{oient d)or~s-en auan~ ,tenus.pour,O~ti,ens~ ,'t _ ' _\
t

Du mefmé. --·
.

.

.

_

\

'_L

... '- ( ; '

l E

...........

,l,;:""
....

1 _ '-~

1,.

'

~.

.'

R E ~ V 8. S T lA. _ ,'"
Ttm que n~ngul1J- !j,me d tgle4â ~~n 'aùlé pYÎnc;pl1Jdmèn.t ~-ni
per L~eae:nl.nt temr ojfiCJ -temporal qf.làZ que PlJ;.hl:qua[ que
mm,coma ril deu Iuxla 10UJ S!A/UU proucnjals.

1

RES P 0 N SE. '

AinG plaill au Roy, faufles priuileges particuliers,
ddqudsles priuilegés font en poffeffion.
Extraiéè du Regifhe tiltré PotentlA ,fol. 2.98. '
OjJiclerJ dOlumllurerJeuant qu'entrer en leurs Offices.
.

R E

.t V

Te.t» que tO'!J 9fftcterJ malOurJ

E- S T

Â.

que intTon
~ lurJ olfic.il,f!an tengutJ
deI an f' Qrmftre (S lurar, ttTi;r,
fetuar &amp; gardar durant loutens de leurs ojfiCIS ,tous prtutleges,
llbertas fra.nquefaJ, graculJ COnlunttom, #mmM,ttatJ capltoulJ
de paJ,StatulJ,tduJ rvfoJ fi) bonaHou(llll1taJ deJ dl(bpa,?s erJ
gcmral (3" partICulIer) &amp;endeguna YJJamera ~on contrauemr.
El Ji per dtunture fi/entament ou ignorantament ,fi rflauuau4
'lue fajeJfon lou cfmtrarl . cr rt'1 utfoJ nornlU reUOraUAIJ &amp; 101lr'Muan aU prermer 1flat ,1 alJ alJfirJJ ((mtra fa/enJ per non ojfiClers
fian,&amp; de foch fen/a lIutra decla'f't;'tlol1 fielan plI' rCHOcafJ dl
ltJr.r (Jffin! , ($1" a tllous non Ji puefcan ni deian obt(ir. (f/;- lama;
,!on pue/can effer adq;effiJ a OffiCl! trJ lou dsch paYJ,&amp;dègreu~e.r,
intertlfeJ, aornag,tJ &amp; defpenJaJ,que an{ilJJ donat aUrlllfJ ,{tao
tengHIs:&amp; delafJ Iflar à ra.fm a par/Ida.

l

tV

rt7 I1'JlnourJ,dauant

J

�"

du PàyJ Jé Proum(e.
,

•

~

; • •f, ;

7

ReS P 0 N S E.

Ainft plaifi: au Roy, ' pour les Priuileges &amp; Statuts
iuftes', &amp;'defquels les priuilegts font en poffdIion ou
quafi , &amp;. fi les luges y contreuiennent le Roy y pouruoîrra lOJ;s ~ qU,and il en fera requis. Oéhoy6 l'an 1437,
'- Extraiél::,du RegHl::rc, dia: Potentia, fol. 1.57.
~e

iuduatures ne fnerJt 'Penduê'r , é! par' qUI elles
,

40iHent eflre exercees.

,'" -: --, "'-. " R B i!....V EST 4 ..
Tcm fuppltct111 '4/a d,cha Maieflti BeaI qUllou! ojfic;J 'auem
IUYlfdtéj,~'ordrnarta non dtlOn pOffJ fi "r&gt;endre nI exercrr,(ù,on
fer gem p~ntr,&amp; que faiJ . . re/z'dentta perJonala (7 cOn/muala.

1

n

,

1( fi S P 0 N S E.

Plain au Roy, comme cho[e tres-jufie) &amp; fingulierement quan taux iudiciturcs ; pource que les luges ont
iilri[diélion ,&amp; rexpcdition de la Initiee : &amp; outre ce
qu'elles ne loyent donnees qu'à gens idoines &amp; experitnentez, &amp; que ceux qui en feront pourucus feront reG...:.
dence perfonndle , [ur peine de perdre leurs gages.
Extraia du RegiH:re, dia Potentia, fol, 456.

Les clZufeJdes Marchandtfe.r feront

~uidees.

nDTI/,a r efcript,

ma;j pat' confetl des Marchands ,
Tem où il eH: queftion de la bonne foy , il n'eft pas
befoiv. de di{puter des Cubtilitez du droiét, &amp; pource,
lors qu'il s'agira des differents des marchanddes,qu'ils
[oient vuidez par les Officiers) appeIlez expel~ts ~ar­
chands , non par e[cript ) mais par le con[eil dddits
Marchands.
'

I

•

�8

Statuts

es Couflumcs

Le forment a peut eflre dtffire tt/[qucs à cmt fols.
(
fc
1ue!1"' rtueren. N0us auons ordonne que les luges pourront de eee 41" fteügion,
fer le[ennent iu[ques à c~nt [ols, ayant e[gard
1!fJ ff"uent , 1
l' 'd u derren
rr deur &amp; du deman d eur,&amp;
- au lI'1 des
1cr
U ' w lur.mt ,ls a a qua Ite
A!pell~nt Dlt11 en tdinoings , &amp; autres preComptions de la caure.
term~'~g, [o)enl
, Le ferment ejl deffèré ér caure.r minimesportfsadlrevrtl}_
,
')'
laron in RepcT enl quant a l'expedition des cau[es pecuniaires de
tir. 1. admoné.
peu d'importance, qui [ont d'vn Rorin en bas, &amp; defdl 4-. 160. De
fi f alCLe
-n. mentIon
, / Ed' fl. d
r
iureiur.
Q..UI que 1se'
es
11.;LS e nofi re pere) lans
1Jouldrd. ff.tUOIr autre deIay ou attente de temps, dés au!Ii-toft que la
d '.t.tMllt,tge, vi - caufe fera intenree elle ait dés aufIi toH: fin: y adioudeat Tucoeb. .
Iib.18.chap, 2.5, fiant &amp; dedaranr plus clairement, Nous dirons vouM(mfleur te .'Pre- Ions &amp; ordonnons, qu'inconrinet que les parties feront
(ident BreijJon, d
1
d cf"
1 Cc
'1' d l lIb. 8. de For- euant e Iuge,en errerant e erment a vn es p al!'nul.
deurs, ainG qu'il arbitrera, terminera tout promptement le plaid. Sans qu'il (oit permis d'appeller de telle
deciGol1 &amp; execution qui s'en en[uiura promptement.
Il Iafautur gr:;. Des caufe.r des falaires b &amp; alIments nt fe terrmneront par
Jedejfolaiwd~s
efèrtpt:mais m(}yennant ferments fans appel.
p,1uUTtJ feruz.
r. ~
f"
1
IlUrJ 'lui forumt
V tre ce, deurtas delraClner les proces &amp; eur donflns ..tlucunt,obliner prompte fin; àce que les parties ne Coyent tra&lt;,a.tlO &amp;1 u1 fènt
'Il
de faugues
'
~
'
~,
o t " t d dual ees
&amp; de dei'peces,
&amp;ne CcOIent
cotramyon raln ste·
met~rtr .t la dif- cres en quittant leurs nlai[ons &amp; negoces, rauder par le
,re'~on Je leurs Palais; &amp; par ce Inoyen ne s'appauuri{fent, par celte
Matflru la lo)
Il.
{'
d bl'
{'
ft
Jiuine. Merce. non:re pre ente Loy ura e a tou lOurs. Nous atuOl1S
narij cui m,erees &amp; ordonnons qu'au" cau[es des [alaires &amp; autres qui ne
apud te noma- r
'd
iJ
r d' 1"
Jleat. Et l,t loy m~ntent lUlques a eux nonns,~ aux caules a.ll11ent&gt;~,
JePltiton,colld;;'Je qm [ont demandees par debuolr &amp; office du loge) qu Il
C/IUX 1"' retlen- foit procedé en icelles, non par e[cript ; mais par ddant"t in gages a#,
r deClloue
' r ' a, te Il e des partIes
' que 1e 1uge
Jl)uble.
non de lerment
.
adlJi[era, là où il n'y aura autres preuues ,[ans appel &amp;,
propo{ition
%

c't/4ftn 1

CtuX

1lt

'[".,

011'

1

0

�du Pays de Proumce.
9
nullité ou feroit pour incompetcnce &amp; Il ~f1JtfenJ,.
Propolition de
ae {.ure ('.filon
.('J . .
def aut de IUrllulébon.
e'7' trttrl{fcrt J
:l

~aucun Procureur interuienne és caufes depuis

fm~ne pluJ pu if'-

f.-ntt furpeine Je
ptrte de c4ufè 1. r.
Ne liceat pacenc. lou)S.I1.•
Art. 159, OMri.

deux Florins en bas.
R E ~ V EST A.
'
1
d
'
l
fi "
Tem fi"fP l ICàn a a Icha Real Ma/cftat ; que tU con ItutlOnJ ). Art. 4' En:
fàchas,tant par la duba matefla Real,quant far lou IOuftrlf- v~racltasaperta
,r; d
' fion )"t,J
Cl d b
aébonum
eCaUabrIa
e ana memorlA'J(,us 1a alIOS
fuarum
rcdifiIme dteh Mon)ur
reformatlon &amp; modIficatIon de lufhcta,E5 {crituras de Notarù: mere exaél:oadlouflant Illle
de dous F/fJrms en bas non dei a entreuentr pro- rEes~
1. tian. C.
-1
Of~. Au empu(uradour; &amp; fi perauentura y internentafon patrDrin, eS ranI aH 'Molin
trabalh non fi dera pomt taxar en defeenfa de procts, fi deiàn aux . Contraéls
. ri:
db
vJùrazres ql1 ~ft.
ob'feruar mconcuu efuJ pena formt a la.
.
61. num. 413.

I

Di8 1u1 1.. lo)

RESPO N SE.

ab

ana!1:afio:
Et 1" Loyper Ji.

L plaifl: au Roy, que les ordonnances faiaes par cy u;:rCason,litutn
deuant foyent garde es &amp; encores pour la faueur' noz Fr,t.nctco?,rtl'o .
r .
1
pm,on el Imbert.
IUJe6l:s plaidants,{olt faia &amp; garde ainli qu'il eft requis M"is il) .- plufoubs peine de dix Marcs d'argent fin. '
fleurs .Arrlfls dt

I

1

.

'

-

l'opinion

dudit
Et
lJu:'O efl toujiOUrI
rFfeu .trtmbour:
fer utU) 'lui "uoi,
aC1uù VII droi,
S;eu,~ Molin .

Qge cellion a des chofes litigieufe ne [e face
aux Officiers.
R E ~ V EST tA.

TtYiJ !upplican,que l, pajJa ordOndlr,. qut aqueHous Jal confelh iitigitu;.'fuifon'
,11:.
rapportees ~"r
l 'dengunJ autres fJJr"ers
Rea,m
malOurJ &amp; mlno~r!,cDmrlJlf Monji'Hr Loul'.
farl! de la cambra, ou d'autrascours tayna queft. dal d"h pay.r, Confi,llers ln 1..
"
Cour dt J'a"lemti
non a
' au ft·.
, 1'4rll.
t
, ..,il du .Arr,~s ,,.tA~les , in Huera C. art. XI Il. 1(11'.1 1u-ete 'Prouenet t.. Ch ..mbr dts reJuElionsdts

1

.ebtn fut tfl~bt;,. LA /oJ ab AnaftaCio] fut r'f'''; "u pr.fit des Comm".n .. utt~ Dt mOl ,'ffy
louftours tfim,é ,ue cts M~1ujgnotu tl,b,u fi .Joiulnl continsm J~ mou/m" Ct 'lu 'ils en ont f"}/
'lJtr;tltblemtN' ) vt illa eluatur voracllas.
-

',-

B

�es

Stlltuts CoujlufI1ès
non aufon,ni puefcJn p"cndre dengunA CfjJion Je deutt; ni don~~
lum, ni de hm! autres mouablu, ou ,mmouableJ,da.r qUII{,es, ou
effort/fllra/lllf.' entre pArtJdas: ny denguna caufa auera /111glOfa : &amp; fi ou fafian , ou Aui4n fad'} 1talla celfion fia nulla, &amp;
e;r aquel , que la Frendra fia tengl4t a partula de tout mtereJfo.
10

RESPONSE.

Ainli plaifi-il.au Roy.
Extraiél: du Regiftre,diél: Potmtia,[?1. 2.6o .
Annotawm de M affi.
,
T àce qu'aucune ceffion ne [c face aux Officiers ou
à leurs femlues, il eft e[cript au Regiftre, Porenfta,
fo1.2. 13. &amp; 343. Et des ceffions faiél:es aux redonnes puiffantes &amp; priuilegiees. Voy les Ordonnances du Roy.

E

Qi.aucun ne puHre dire extraiél: hors du pays.
R E.§!..VEST.A.

Ncaras mais fopplican a la dlCha Maieflat Real per re~fua.
tlon defouJ (oubleBz.,e§ 'V/,I,tat dal d, cl} pays, que nenguna
perfona non fia traeha de/or" de [on pays de l)rouenfa , où de
Forcalquter,par 'Vigour de detiguna obLJganfa con la tufitcla que
es al pay! , fia (ujfteenta de ad"I'Jtmflrar ,u/lieta à 'Vn chacun:
Jinon que ral'l.foufJan obltga! a cou,rtJ fora de pttyJ.

E

RESPONCE.

Soit [aia.
Extraiél: du Regifirc,diél: Potentlâ, fol. 2. 78.
Demefmes.
Ppp/lcan femblablement A ta J"ha Mateflat , que li plaJfo
de ~~·d~nar"oHma~d~r)&amp;. mliltulr, 'lue nengun prouJ tant

S

�411

Payl

Je Prouence.

Il

dui[ aile cri mina 1li trar1 a,nipue{èa efl trach a fora dei dich pa-vs : 'P.r le ,"'0),'"
1
'"
ô
/
rHS fuoeatf071J es
Je prouenfa , Forcalquier per "?ia â appellation, de requtfla, ,,,xls font
ou [uppl,clftlon, 9U en autra maniera cayne 'lut fia dillffi auant, ".·",8J,(7 fi P'iIIX.

ltIa"ls
terrmnat &amp;
;/ dentra
1' . I()u dlch pays deta effer
JJ~

J~''iu~
audt' , tanl
meomotte' 2ue

fi delermlne.

ulu) ~UI" ott a-

RES P 0 N SE.

HOi r

Extraiél: dudit RegHtre, dia: Potentia ) fol. 2.80.
De nldmes Encores.
R E ~ V r: ST A.
'-

1tl4Uua,[e

cauf 6- ft (t411'_
four Irdei/IFr [/$
!.j,tit , lt train t
àthOl s le 'Pa)'!.
s'affiurant ,ut

Ainfi plaifl: au Roy.

,uanJ il l'aHr4
teué . il . ln IfU-

~

rA

mfloiU'

md'·

tem plm fopplican a la d,cha MaieRat humblement,&amp; deuo- chI &amp; lu) fm14
lament ,oue
lypla fif1'a" .que denguua perfona des contaI de Pr(» tml,~
Je ~I#­
'1
rage lU pOllrJ,.,.
um(a, &amp; de ForcalquIer, nt habitans en aqueOaI , non pueflan, urt. L'Ordonanfl
par la ratfm de conferurltortO, trayre dengtm , nj compeUIr le Jtfind ,ji'I,01J
J l
r. bre dleV, fis
4utCqUrJ Ils el(;odaNant con)' r;,erualour , cayn que fila, f ora l'a
s contas JOli
rtqhifis far
&amp;- fus penaflrmlda~la&amp;
1
fEdiE1Je La Boin.

I

1

RES P 0 N S E.

Ainli plaift-il au Roy.
Extraia: dudiét Regiftre fol. 2.l3.
("\ 11,

~e

il n'y .t rien de
plus
{tt'lum.
en ct 'Pays.et qui
rume tnlitrtmtt
le eou'sd~ tA lu-

1es N araIres
. ~'1 a&gt;fi n' de leur Qir
T outn/oÎI
mcc 1alïf&lt;ent a' leurs ilRiu.
fau' [tconttnfuccdfeurs les dcriptures par inuehtaires.

1\ E !f.j? E S TA,.
,

Tem foppican a la J"ba Maitflat , 'lUt li p4Jfa d, ordenar
@" CQUmëdar1que to"s N otaru de las courI RealJ) ou autras,
A la ft" de le.r offiCl,fian tmguJ, &amp; delan ,[ItJ bona pena letf-;
far a Lurs fucceJ/ourJ : par beneftci d'zlJue'Jtarq toulaJ las lferi ..
turiJS c,. notas, 'lue iJuran pres, ni pendrian par raJo" delu,
B 2.

I

dtjJure Cl" (banItlon : toutrsfois

'tr ...ltc~ traft! de

'PJme .; TraMn.

Nobis obf,quij
GIOCla relIera
dt.

�u.
StAtuts &amp; Couftumtl
ojftci, en qua/quA mAniera 'lue l.u "gejJ"n refoupuJas;

RESPONCE.
Plaifr au Roy.
Extraiét du RegHl:re Potentia. fol. 2.45'
• Pour couPfer

J" r.t.cine J ces
rUGurs il , enJ
'lm , d uX

Conf",ls

f tl' df[cenJent
for les lieux (7

~etttn'.ftn J'des

Recours a n'eH: permis ny appel apres le premier rccours,s'il nexcede dix Florins.
R B f.) P EST A.
,

"'-

ITem fupplICan a la d,cha Relll Mate(lat, 'ltl-elascaufos qU6 fe

courneton ais E/ilmadour J d.ls luccs flubre drJm4ges , ou au·
d
d
(0111- trament flan conegu aJ pre[etJt,ou appeU"da la part' a per/olll
me ton d,El lm d,cbs B[lImadours : (7 de [ur cognoyjJenfa per au(un.s de las
:~j:flen,e"ux partidasfouJfo recouregut : la caula de tal recourJ lou luge ot'di·
n~" dal luec,ambe lous autres Bfl.mlldours aton a reue/er:@)- da
la cognoifflllfa , ft} de lur ordonenfa non ~ puefcan recouJ'e , on
appeUar ,Jinon 'I"e laI caufa exced'.!fo la /OU54 de dex pLarim:
exceptat en lous Illies que an prmlLeges au contr~re, ou flatul!
rnuolulzons
mours,(7'

e

memie/ptAll.

1\ B S P

0 N SE.

P Jaïfi au Roy conforment àla demande.
Extraiél: du RegiH:re Pcteutla, fol. 356.
'Des tuteU,s,'1uÎttanttJ dticeUes,&amp; plufùtlrJ au/ru
(h4pttres.
.
Epitonle du Texte.
Vi doibuent aŒfter lors que la Tutelle eft don..
nee.
1
La mere tutrice voulant Contraél:cr fecondes nopces,
doit premietemertt rendre [es comptes &amp; faire pauruoir d'autre Tuteur à [es enfans.
:-

Q

�Ju

PayJ Je Prouence.

13

Le Tuteur ne doit contrall:er auec la mere du pupille,
s'il ne s'eft premierement defmis de la Tutelle.
3
QE.e fi la mere faiét autrement, {es bièns,apres fa mort,
appartiennent aux enfaOs du prenlier lia.
Comme le Tuteur &amp; Curateur doiuent dhe quittez. 4
Q..!!,e la mere qui comradc fecondesuopces, ne foit tutrice ,fi dIe ne paye, &amp;c. .
.',
5
~e les Notaires ne facent inuentaires, finon en tant
, qu'il v'o yent les h~reditaires.
6
Autre que le Prince, 11e di[pence' de ce Statut; &amp; ft autre
en difpence la difpenoe dl:nulk-. - .
7
Le vitrie ne peut oilre T utew' ; &amp; .G la tvfel!eJe procure,
,8
de quelle peine elleeft punie, &amp;le vitric. '
~e tout ce qui fe faiél:: contre ce Statut dt cafsé . .Et
le vitric eItant admonnefré , doit ddifrer de la Tu,·
telle ou Curatelle. ,
9
Les Tuteurs.legitimes doiuent faireappofer le feau du
Roy, aux chores des pupilles, qui (e peuuent facilem ent traùfporrer ,Je Inc[meio~r du decez,s~ils {ont
prefents,dont l'inuentaire en fera' faiétJe plus ton
que ,faire Ce pourra.
,
10
~e ce Statut foit .pnblit par tout, &amp;. foit"ènregii1:ré au
Regiftre , dia G.AtheIJa, &amp;: {oit .gardé &amp; obferué de.
n
tous.
r ,

-

�Statuts (7 Couflumes
TEXTE DV STATPT.

EN E' par la grace de Dieu, Roy de
leru{alem &amp; de Sicile, Duc d'Anjou
&amp; du Bar, Comte de 'Prouellce , Forcalquier &amp; Piedmont. Au Sene{chal
. --,, ~ de{diéts Prouence, Forcalquier &amp; aux
gens du Con{eil, qui luy afIifrent, &amp;
. au Viguier &amp; luge ordinaire de noUre ville d'Aix, &amp; à
tous nos autres Officiers grads ou petits en quelque lieu
q!-ùls {oyent efrablis dans no{diéls Comtez,chacun en
ce qu'il leur concerne, qui ces pre{entes verront, ou à
leurs Lieutenanrs pre{cnts &amp; aduenir, nos Feaux bienayn1ez grace &amp; Salut. Entre diuers {oings que nous allons ennofi:re e{prit,l'vn des principaux eft; qu'à noftre
poiIible , ce qui à efté par cy-deuanc ordonné &amp; ftatut
par nosPredeceifeurs iùr le deuoir des TuteHes &amp; proteélion des pupilles, &amp; autres Inincurs de l'vn &amp; l'aucre
fexe, {oit gardé &amp; ob{erué inuiolablemenr &amp; exaéte,ment, en noll:re temps, aux terres de nosSeigneuries.
Entre le{queijes ordonnances &amp; decrets nous auons eité
infonnez par rapport veritable, que pluGeurs d'icelles
ont ell:é enregiftrees dans le Regill:re Cathena, &amp; fort
equicables &amp;rai{onnables; &amp; pource nous les auons de
mot à mot faiél: rapporter icy en propres termes &amp;
mdines paroUes.
1 Item que le luge d'Aix ou autre à qu'il appartiendra,
ne puiffe d'ores enla pouruoir d'aucun Tuteur ou tutrice , ou Curateur aux pupilles &amp; luineurs citoyens
&amp; habitants denoltre ville d'Aix, iinonqu'en la prefen,

o

'

�du

de PrDuence.

15 a l4 fnnm f 1tÛ
ce de ceux àqui ils appartiennent, &amp; appeIlez les trois ft u:u' rem.t.mr
. d'les, qUl. Cceront l ors &amp; de 1eur co~Ccenrement ; ou de tn
(, rOTlrÙ r.°f l f l
Scln
d ', ~.
, .'
J "'Tt
roIS
deux d'iceux, qui informent ledit luge des mœurs &amp; rhofes. 'Pmmere.
conditions dddits Tuteurs; &amp; li aurren1ent eft proce'dé malt f,m~ p~ur,
,
"
"
UOlr de tutlur: en
a la datIon de{dltes Tutelles, de fala ne tIenne pas: &amp; [è{ondLteurenare
le luge qui yaura contreuenu , fera puny à l'arbitragé compte at. milf".
.
r
c .
dIT
Jerne Iltem J.
du-lupeneur;lans
toutesrOIS y cOll1pren re es uteurs p" Ir le reliqu",
&amp; Curateurs teitamentaires.
Bt;tr"nd.con'91..
2..
Item que toutesfois &amp;-quantes qu'il arriuera, que vot.r. 'Vo~;'(tprd(·
"
d ~ .. 1
~
""
- mur COflJtI ,e
que1ques f emmes vou rot couo er aux fecodes nopces, Nicol. A,.eL"tatJ.
~ ayants en mail). la Tutelle de leurs enfans; elles ne le' nU.;J. ~tu~'tdme •
. ri'
f
r . f'
r
.
Il met ,1 fi 4rl'lUe
pUllle?-t en açon q?-e c~e laIt aIre) lans aUOlr au pre a a- ordin4/remi't 'jue
ble , fuiuant la difpo{ltion du droia commun rendu ",,,/heur de en
leurs comInes, &amp; fàiét poufuoir de Tuteur à leurs en- fo(onds MarI/Ige!
.
.
'lue de grande;
fans ou de Curateur en la forme que deifus;y adlOu1l:ant ru;nu, a,rnji 'lue
[pecialement , que le mary futur 'de ce [econd Maria- d,t Q.tHntrl,a.nm
~
c:
r
f
~
Il
fi aect4m4tlOlf
ge) f on Pere, rrere) &amp; les en ans foyent tata enlent ~'96. Nobcnc1i
exclus deI adifre Tutelle.
qll~dâ impuni.
"1
.
.
1
T
'
C
cÎtladt Valer.
3 Et s 1 arnuolt qu~ que que uteur ou ~ urate~r vou- chap. [. It~. %" '
luit contraéter Manage auec la Nlere de {es euplls , QU S~roit",met!leurd:
. adults' qu'il ne le pui{[e faire [ans s'eftre ddmis de la- dire (ome cePoe .
.
'
,
.tt.lIIemeosprt.
dltre Tutelle ou Curatelle &amp; rendu [on compte. Et ft mus qui me Gquelqu'vn contreuient à ce Chapitre donnant ou acce- bi iunxit a01O(~11' au 1uge qu "1
r ' res.AbHulit ille
· tute Il e &amp; curare Ile.~ant
ptant l a d1re
l IOlt
habeat (ecum
de faiét obligé enuets le pupil en cent liures &amp; de cou- feo le /gue (e~
ronats ;pour laquelle [omlne les cautitls qu'il aura don- ' (on
pUfilch'o, Et ft
orme4ce1ue
nees d,El, 1 all'e de
germanis ,.,num -actipiant Marirum. FI ft tUtJpAftent auX fl(ondts N,O!lfS pour lè moins fer"
Plly!

01

r

Ju (onflit ddtu/' 'Ptre. Ce 'lu; fut d"'dl .... Conf;'/ de TO~"j 1, Ch ..p.21. B char. ex CO I fil. Pari.
fi .:nlî. le S)node Je Mraux Cdn. 10. t:'.7" JO. Et p,'Ut-on Ifur rfprOlbtr Ce?e r~proche à Sepnca

(pernis qlJos genuifij,nubis effœta &amp;c, Il J'; p/Ujifuru.utres lJfUX4 ce ?'''pos. Md;' (UOte) Tmue~! , cui vult Dubat in Dommo.

lian 11#; firmetoHt, lib.'1.arl vxor, Mu lîer rlefunao viro libera
7'I1~is 1HC "14 prtAiJ4.bte ,Ue fà" comme deflul.

�;'

Statuts &amp; Couflumcs
nees pour fon eftat, en feront refponfables, &amp; cduy qui
aura rece\lla tutelle foit de mefmes obligé en cent li,'
ures au pupille; &amp; li la femme à contreuenant à cefic
dif.:pofition feremarie, qu'apres fa mort tous lès biens
fans aucune deçraébon , appartiennent à fes enfans du
a Ctld~ efUsAin- premier lia. il_
ft iugéfouuet sfols -4 Item qu'aucun, qui aye efié Tuteur ou Curateur de'
mefmes tnl"'dtf'
1 M'meur fi'
( ' ,a 1aque 1'1e
fè dei .. '1) ~futJt que que
uneux ou autre penonne,
f~1j Monfttur Mo il foit poutueu de T uteur,ne fe puilfe faire quitter par le
mt .4eluocàtdu Mineur duquel il à adminiilré la Tutelle ou Curatelle
1\. 0) 1$1. f i , g e '
.
J
J'Aix, /41~eUe Sans auoir au preallable faia pouruoir du Tuteur ou
4)4nt efPou,sé, '1)" Curateur,&amp; fans auoir rendu con1pte deuant les Audi.Arbaul fons If·
d C Olnptes,qullont
. r. an nue Il ement or donnez a'
~oir rendu com- teurs es
l't, tUt fut !"- c'dt effe6l:: par le Confeil de la ville d'Aix. Lefquels
JIU ae [es drolEls comtes rendus &amp; payement enfuiuy reelelnent ou par
14" .A.rr,f/sde 'If
'.-- 1
'
etuI'.
obligation, felon la volote des Auditeurs, il rapporte fa,
quittance en la prefenee du luge ordinaire &amp; des auditeuts,&amp; en prefence des parents du Mineur: Et li aucun
Tuteur ou curateur conrreuient à ce chapitre !'aquit de
faia qu'il aura rapporté fait tenu pour nul, encore que
le ferment y ait ihteruenu , &amp; tel Tuteur ou Curateur
foit de faiél: reputé frauduleux &amp; trompeur; &amp; foit
puny arbitrairement par le luge: &amp; par vertu dudit\
prefent chapitre il foit effeél:uellemet obligé à celuy duquel il aura adminiilré la Tutelle ou curatelle, tout ainli '
commes'il h'eull: rendu aucun 'Compte. Et le Notàir~
qui aura -receu celte quittance fait fufpendu pour vn
an de là charge, s'il reçoit aU,cunaél:e ce temps pendant,
qu'il foit puny COlum.e fauffaire : tenants toutesfois
les aétes, pour le regard des parties, qui auront contraété ignoramment.
5 Ite11l
lb"

�1

«II pISJl Je f'rfJllmet.

17

S Item &amp; pour oiter les foules des dommages &amp; interefts,que les pupilles foulfrent lors que leurs meres eftats
leurs tutrices contra~ent feconds mariages, pour le
p~yement des [alaires des auditeurs des co~pëe·s , le falalre du decret de Tutelle, &amp; des NotaIres pour les
aéles.&amp; inuentaires,&amp; autres procedures voulants yapporter quelque remede, nous auons ordonné qu'aucune
Inere ne puiffe ,,{he tutrice, ayant intention de contraaer fecondes nopces; fans qu'elle paye du Gen propre toutes les defpences que les pupilles ont accoüfi:umé
de fouffrir fruftatoirement , pour raifQ11 . des chofes
fufdites.
.
, Item d'autat que les Notaires, quifôt lefdirs inueraires des biés pupilaires,ainG qu'il leur eft baillé par les tuteurs vnefueille depapier;G que parce moye les pupil- '
les (ont le plw fouuet fraudez &amp; deceus; Il eil: defendu à
touS Notaires de proceder à tels inuentaires fans voir
en quoy confiftent les l~eubles, leur qualité &amp; valeur, à
peu prés: que li quelqu'vn y contreuient,qu'il foit puny
comine fauffairc; &amp; fufpendu pour Vil an.
7 Et dautant que nous fOlnmes informés qu'au grand
dommage &amp; ruine des pupilles &amp; mineurs, les Senefchaux de nofdits COlntez; ou noftre ConCeil, à l'importunité des requerants faifants femblant de pourchaffer
l'vtilité des pupilles, &amp; qu'autrement ils n'en feroyent
aucune pourfuitte, fe font laifsés portér à difpenc~r fur
l'infraél:ion deS fufdits Statuts, non {ans grand dommage des pùpils &amp; danger de leurs per[onnes ; Eu efgard
que la Loy defend que les priuings foyent nourris
chez leur vitrlcS rouruoyans par le debuoir de nofire
dignité &amp; M ajefte Royalle à laieurcé defdits pupilles,
C'

�•

18

SI"'"!J fi} Couftumii

&amp; à leur indemnité voulans fermer la porte à telles diCpences,de noftre fcience,&amp; de laduis de noftre Con[eil,
Nous auons ordonné &amp; ordonnons par ces prefentes,
que les [ufdits articles de[dits Statuts demeureront en
leur perpetue!Ie ob[e:.u ation, fans qu'autre puiffe diC. pen[er [ur la ngueur d Iceux que nous : &amp; li foubs quelque pretexte tant loit-il iufte ,ou equitable, aucun s'ingere d'y difpen[er; Nous de noftre certaine fciece,auons
declaré telledifpence nuIle,&amp; neanrmoins voulons eUre
. infonné &amp; procedé à la declaration des peines contenuës au[dits articles, comme li aucune difpence n'eftoir
interuenuë.
8 Item &amp; pour ofter toute auarice des vitrics &amp; inconfideree affeéhon des meres de tels mineurs; le[quelles,
le plus [ouuent colludats par le Inoye &amp;:: fllggdhon des
parets,ou alliez defdits mineurs,pourrats(peut dhe)adherace au{dits vitrics en ceft endroiél:, [ans caure iufte &amp;
coli4erable;.ou auec des pre.textes colorez,procurét telles dipen[es,&amp; con[entet que les Tutelles &amp; ~uratel1es
des pupiles&amp; mineurs,l'adlniniftrati de leurs per[onnes
&amp; biens leurs foyet baillees,contre l'inrentio de ces articlcs;pai cefte noftre perpetuelle ordonance,&amp; de noftre
certaine [cience, &amp; auee l'aduis que ddfus, Nous auons
oïdonné &amp; ordonnons,que toutesfois &amp;-quantes qu'il t
aduiendra les Tutelles &amp; Curatelles des ·pupilles , &amp; '
Inineurs , &amp; l'adlniniftration de leurs biens [oyent
contre l'intention defdits articles, baillees aufdits vitrics: fi la collulion de leurdite mere peut eUre verifie-c,
ou fon con[cntement &amp; intercelIion;au[dits cas le dot
appartienne de plein droit au(dits enfans:&amp; le vitric qui
contre la Ine[nle intention de la Loy {3, de ces articles,

�Ju PAy! Je Proum(e~
19
Erendra ladiéle Tutelle &amp; Curatelle , &amp; icelle exercera
foit auant tenu aufdits pupilles &amp; mineurs,que leurdite
mere; contre le[quels mere &amp; virric nous voulons efrre
procedé {ans forme de procés à la [cule requifition de la
partie, &amp; [ans s'arrdl:er à aucune prefcription de quelque telups qu'elle pui{[e efrre : &amp; efrre executez effeéèuellement {ans appel. Et quant aux parents de{dirs
pupilles &amp; nlineurs,qui feront de{couuers auoir adheré
ali(lits vitrics &amp; meres, conire .l'intention des [u[dits
articles,qu'ils foyent tenus enuers lefdits pupilles &amp; ~i­
neurs en cent liures ~e coronnats,pou~ Idquels ils feront
effeél:uellement executez, nonobftant toute appellation &amp; prdèription.
'
9 Et outre ce,nous,de nofi:re certaine fcience &amp; de l'aduis que cleffus ••auons trouué bon d'ordonner comme
nous ordonnons;que tout ce qui a dl:é cy-deuant faia
ou fera cy -apres " faia contre ces articles , {oit pour
non fa:iét , comme nous l'auons ofté &amp; tollu , cafsé
&amp; annullé : voulant &amp; ftatuant de nofrredite certaine
fcience , &amp; de l'aduis deffus; fi le vitric defdits mineurs , qui aura ja efté pourueu 'T uteur,ou le pourrait
eftre,qui a la premiere requiGtion des Scindics de la
Communauté de ladiae ville d'Aix , ne voudra dehfterde telle adminifrration: ou quinze iours qu'il aura
cfrre requis de tè departir de ladiae adminiftration,
differa de ce faire, il foit obligé en cent liures de couronats eouers lefdits mineurs; contre lequel, fans autre
l'lus particuliere declaration, il foit ex ecu té à la
feule requiGtioo de la partie ; ' nonobftant appellation ou prefcription quclconque;&amp; à la façon de nos
deniers.

C

1.

�St~tutJ &amp; C,,.pu,,,,i
10
Et neantmoins parce que les delayements de (aire
rinuentaire des biens des mineurs leur cfi:oit caufe de
pluGeurs dommages &amp; de grands preÏudiccs;d'autant
'que les meubles, efcripturcs, &amp; autres chofes precieufès fe peuuent tranfporter, pour o~uier à tels.dommages .
&amp; incomnloditez, de nofire fClencecertalne &amp; foubs
l'aduis que deifus, Statuons &amp; ordonnons que d'ors
en la,les meres ou autres,quj par la diCpolition du droitl
la tutelle ou curatelle des pupilles ou mineurs fera di,ffe.
ree, poumeu que: du temps du decez ils foyent prefents
a [il ch4rgl, Il~ dans laditle ville J ils facent incontinent "feella .&amp; CD..
;:~::et
fernler . par ,~uél:orité du luge o~dinaire ~ tout ce qui fe
1111 ~~pAt~u"n' f'~urrolt (àcdement t~anfporter; &amp; .ce. le plu~ t~Œ que
.1U1 pu" ou ln · faIre fe pourra fans s arrefter aux delrus ordmrures du
I r ll' en "ucune
'
tiamini}r.liort droit, &amp; en facent faire la defcriptiQ&amp;l &amp; inuentaire
1"'j4 in"',.'4;,' pour la conferuation du droit defdits mineurs: que s'ils
i$u,r,menl,ln,[e
l'
d' . ~ ' 1 c ,
"1
l' d
ltÏEI Il eJi (uieé1 neg 1gent amu e Jarre qu 1 s encourent a peIne e
fl rmen,. In cent liures des couronnats 'j pour laquelle ifs feront
Ya:~r;jt~{::~'":r~ effeauelIenlct executez,nonobftât appel ou prefcri~tio.
fonnes publ;q~t 11 Et afin que nos prefentes Ordonnances parulenOrgonn .de BloIS, nent à la notice d'vn chacun, ou qu'aucun n'en puüfe
4rt. ,64· 11 t11
d
r d . . . . 1 ...
111'.) 1 ~ t it T, preten re caUle
ignorance,Nous auons ordone come
;1.1~~t, pell t dû: defTus, qu'elles feront leuës &amp; ~ubliées de mot à mot
pa) er La. d,jfo.r,
l l'
ft
d
l
'Il d'A'IX, &amp; qu•e1~tilfft 11#'il /uy par es ICUX a~cou umez e no re V.J. e
pl.;ir,, ! 1'0:' 1' ne les ferone inftnuées &amp; enregifrrees au Regiftre CtitllmA:
J(l'~tJ
(. Qlllmr
fi . a' 1'0 bfcen;auon
. deIque
r I
lvou
lons!qu•a la requl'li1d( 1" lnMd;
es nous
jOiJ.
tion dd(fits Scindis; nos luges &amp;; Officier,$ de la Cour
ordi~aire ,~ant preCents Clu'a~uenir)foyént obligés par ~e
fen~ct qu Ils ont accouŒume.de prefter,fur pei~e d~ pnuanon de léurs Offic~s: parquoy nous vouJôs Be par la ten eur de ces prcseces de nofue certaine fcieèe &amp; de l'aduis
2.0

!:::i;:

.u

'

�J* PAYJJ, P"lHJItll1
2.1
(~rclit tref-exprelfement commandons, que tous les
futdits articles de ces noftres Ordonnances, conllitatians &amp; Ediéb, bien par vous entendus &amp; diligemment
'obferuez, vQus les-gardicz &amp; mc~tiez à execution &amp; les
. facicz gardcr &amp; obferuer rcellemen~ Sc dfeauellement,
{ans qu'aucumenc vous prcrumiez d"y contreuenir, &amp;
_ ce autant que vous creignez d"cncourir noftte indignarion Be defuez vous maintenir en nolhe.· bonne( grace:
t:ar amli nous le voulons &amp;c commandons par ces prefentes,qui auront force de reconde iuffion; I~uelle CD
foy ~c ce que aeffus,&amp; pour vous en .tenir aŒeurément
aduertis,nous les auons faïa feeller de noRre Seau ordi~
naire , Be apres la publication d"icelles voulons .dire
conCeruées dans les Arc.hus ~e ladi&amp;e vill~;fo~r I~, C~lt­
telle &amp; aŒeurance defdltS mmeurs.Donne a AIX,l oZlerme de min, l"a J403.Par le Roy,presét l'Euefquede MarreiUe les Seigneur de Mizon Be de Ribiers Sc leChace. .
I~er de Prouence,Tornauillc, Enregiihés Treifemanes.
1

E.xt(aiR J" li"" ""Il Il,, Pri"il'l' J, la YI'e il .4ix.
: ANNOTATION

NOVV!LL!.

,E prècedent Statut eft confirmé far pluliel1rs.Ar.refts de le Cour, en la plus part de fes articles;&amp;: notamment il y à plulieurs Arrdts confirmatifs des articles .3. &amp; 8. où'jJ eft enjoint aux vefues tuterelfes de leurs
enfans, auant (e remarier, de faire pouruoir d;~atres tuteurs à Icurfdits enfaœ,&amp; de rendre compte au fecond

L

tuteur. Comme aoflj il cft delFendu au vitric de prendre
la tutelle def&lt;U~; à-peine qua~dà laditl:e vefue,
que fa dot &amp; a~ bie~ foyeat acquj~ foIidairement
aufdits cnfans du pr'ènriérli : &amp; quand audi(}e~\'ï_tric,
..

C ). '

�Statuts ' &amp; Couflumu
àpeine de la [ommé que ·ladiéle dot &amp; autres biens de
ladiGl:e vefue peu,g ent valoir en argent, fuiuant lefque1s
articles il .Y eut .Arreft donné le 2.2.. d'Oaobre 156S.
' entre Claude ',Y gonet d'Arles, &amp; Anthoine Robert.
Item Damoifelle de Nas mere &amp; tutereffe de Fr~nçoi[e .
Reyne fà. fille, pour s'eftre remariee fans _~uoir ,rendu
compte perdit fa ~ot .p~r Arreft du s. de Feuri,er 1572..
De mdine en admnt-ll a Anthouronne Barge, ffiere &amp;
tutereffe de Lays, Pier~e &amp;.Anthoine Amalberrs:la dot
.de laquelle pour s'eftre remariée a Aycardenc de Pey·
niertans auoir fatisfait audit Statut, fut declarée ac. qui[e à fes dits enfans, par Arreil: du 2.4. d'OGl:obre 1581.
Pareil Arreftfut encore donné le 9. de Iuin 1582..au profit
d'Anthoine Lamiel de Berre, contre ~BeJ:trand .mary
de Pierre Mathieuë-: quand à l'Arreft~ dQqné contre la
vefue de feu Monlieur Monet Regu, Aduocat du Roy,
au Siege d'Aix , en mefmes ~ermes quclçs precedents,
.on n'en dia: .rien; d'autant qu'il eft notoire à cha{cun.
/ixtralS du l,ure Rouge des Frl",legtJ Je la "Ville d dIX.
. '1.%.

Â N NOT

Â

T ION.

tr1' E Statut n'a pas {eulementlieu entre les Citoyen~
\.....J d 'Aix; mais entre tous ceux ,du Pays; comme il~
decla~6 par Arreft le 6. Decembre 1531. Entre
Gafpar &amp; Fran~ois Richaud , &amp; lean Imbert Bourgc:ois

dl:é

,
. de Sifteron.
.Q!!e lF=s Officiers ne.prend~ont rien pour les

, ' .decretsdes:TutclJcs. .
R B 4!.,Y- li ·$. r.A.
Tew.t4rl,1I4. t~gi! J, JM
Il,~;na,,i"iU mlutlU ~DÎ4ltlll
pA' l,lM 1ÎI~,"ijtle IMlellU ~ tl.,rlU '.14[41» ~~Jgllôn d.l::.
"1

l

,

C,,,,.. .

�. __
_
Ilu P ayJ d, PrlMente.
1.3
p.pik, &amp; ""trù g,.nts flmlU d'liI7gent : fûppl;,,,n àla J,ch.
M""ft"t, '1'" el'''1ft en .""nt ntngtm l"g e non dej. ren prene/ri'
-p" lOll Jltret Je neng.," tut,l., ni "",,,s, Attlnd", q.t an gA.
les d. la COllrt.
RES P 0 N S ,B•

. AinG plaift au Roy, [mon que les Officiers alla1fent
hors du lieu; alors pourront prendre huiél: gros le iour,
pour cheual.
.,
-Extrailt d~ Repin~c, dia: Potmtia, fol. 32.9.
'. 'Officiers ne prendront rien, tant pour le decret
qu' autrelnent.

RE

~v

E S T ,4.

Tem con 10 fta cau[a , que' tolU officiers tant haylei , rvtg",erJ:
quant lugeJ~ûfant de t Eftatut Prolllnfol, 'lue tJ9n delan
ren pr~dre outre [urs gages ordenariJ. elt ~ue;lhan aUlr &amp; exe--gir.tant par non de d,cretJ, quant autrament par ~j41 ind.rtau ,argent outra rafon. cr deuer Jels ["bien : flpfllcan rt;J
requere~ , 'lue eytal'!:... offtcierJ 'nmdeu.n nt ,"e[can re" exegi,.
jouta formidabltipena '- meJ J~lan tenir (7 oblerua, 10114 Statut/~
Prot4etJfol, [uJ e,,;lo (Irdonats.

I

RE S P 0 N SE.
Il pIaift: a~Roy ql1:eJ~~ Stàtuts fo~entgardez.

r

Extraiél: du Regiftre, dia PDtlnt;., fol. 2.4-5·&amp; 3197Ymfinuer les JonationJ.,

T em,d~ autant que, par le rapport a nous fàia, auons

l apprins par plufieurs ,

que pour raifon des donations

�1....

StdtNiI &amp; Couflumti
faiéles entte vifs , le plus Couuent inconliderémment il
Cans cauCe &amp; hors de Cairon, &amp; quelquesfois à la rufée
fuafio de ceux, qui r~cherchent d'auoir indireaemetce
qui n'eft pas lèur i &amp; qui pro~ettent de faire à raduenir
!'eaucoup de [eruices aux donateurs; lefquels toutesfois
ils ne font pas, apres que les donations leur font faiâes
&amp; paîfaiéles: dequoy,non fans raifon, ont accoufiumé
de naiftre plulieurs pIaintcs,&amp; Ce mouuoir, pour ce (ujeéè, pluGeurs procez , de la part de ceux qui ont fai~
telles donations. Doncques en haine de.la fraude corn..
mife en cet endroiél , ~ pour l'extirpation de femblabics procez, delirans nous de toute nollre affellion &amp;
tant que nous pouuos,en vertu de la puHfance Royalle
que Dieu nous a commife, pouruoir , non feulement
pour l'ayde &amp; foul~c:mentdes mineurs de 2.5. ans &amp; des
femmes; c:fquc:lles perfonnes, on apprehende la fragilité
de l'âge &amp; du fexe , &amp; des vieillards aulIi de l'vn &amp; rautre fexe; mais auffi de tous autres fe pleignants d'auoir
efté circonuc:nus &amp; Ic:zez en diuerfc façon;par ce preCent
Editt à touliours-mais vallablè, Nous voulons &amp; ordonnons, quant aux donations limpIes entre vifs,qui fe
feront d'ores-enauant en noftre prefent Pays de Pro- .
uece, ~&amp;terres adjacentes, qui fon t de nofrre obeïlfance;
cncores qu'elles n'excedent point la fomme de droia,
à ce qu'elles ayent leur force &amp; effe6t pour le moy~n &amp;
forme de la [olemnité ,qui exclut tout dol pre[omptû,
qu'il inreruielme &amp; doiue interuenir l'vnê dts [olenini·
tez [uiuantes , Sçauoir l'a[çanantement &amp; approbation
du Viguier, ou Baille, ou luge ordinair:e du lieu; apres
qu'il aura 'cognu la caure de doner eftre honnefte , &amp; en
ce toute fraude ceffer, auec la prefence desconjoin6b

•

op

�titi Pays dé Proumce.

2"; .

ou parens ou alliez du donateur, &amp; au nloins de deux
d'iceux, auee vn des Scyndics ou Procureurs du lieu: Où
ne fe trouuants aucuns conjoinéès, parents ny alliez, ou
efrants abfents du lieu ; auec la prefence &amp; confcience
des Scyndics,ou Confuls &amp; Procureurs dudit lieu;qui [erot pour lors:en charge,enseblémet auec le Baille,ou 50
Lieutenant: en forte que la clanddl:inité , qui eft marque de fraude, en foit vray-Jemblablctnent exclufe,fuiuant la difpohtion de droi61,par la prefcnce des [u[diéts
y interuenant alternatiuen1ent, comme a efré dia cydeffils : Or donnants que l'dleQ:ioll des pedànnes [uf&lt;{iél:es,appartiendra au donnateur ) de l'interefi duquel
il s'agift principaletnent : declarants par cefre noftre
prc[ente ordonnanceJ.quela donnation fimple &amp; entre
vifs, qui te tromiera faiae autr~ment &amp; en autre fonne
que ddrus,[oit de biens in1meubles ou debtes (pourueu
toutcsfois qu'elle excede la valeur de dix florins) ne
tienne) mais foit foubs-mife au vice de nullité. Et
commandons que noftrediél:e ordonnance [oit d'oresen auant inconculfement gardee [uiuant [a forme &amp; tcneur, tant par noftre Senefchal qu'autres nos Officiers,
grands &amp; inferieurs ) &amp; par les Officiers de nos valfaux"
à rai[on des fiefs &amp; du temporel qu'ils tiennent de nous.
Fai&amp; à Aix dans la R6yalle Audiance, feant le Royen
fon trofne, l'an mil quatre cens [eptante deij~ ~ le vingt-,
huiéheGne Oé1:obte.
Extrai6l: du Regiil:re, di~ ~~lica.n, fol. II7.
" 1'0"'- toult nfmuellt dnnol:t,itJ" 1u'on poUt'roit toUer iey. p 0Je~ l' .Arrefl gtntr"e
16o~. par ?tJonjiturlt 'P. prtjiamt du V.ur, 4prtfilJt ~rJtdts {t4UX
J, F"4n(l , où Il tft doéltmmt traiElé.fi l'injinu4tllm du St""ut cie 'Proutnct , {upplte
celle de t'oJ.5n4nu: LeaitAmftefllt;. dt.wl% fUI onl-epé pronoctz;.tn robbeJ.r8~l.tS•.

trononc/

r"n

--

][)

-

1

�2.6

a Il yJlappelJ.t.t;ons 'lJlrbales,

.- t" dijfirtnce

~';l

plufteurs ~utres Articles.

tlu ,rods p'" tf

trlpt.

In

t'Ea,a

Je l',,n. IB9.
art. 3l ' 1udnt t"
t" ,,,uJe ""dPftt
fi peut iug,er for
le champ alAu- 1
J,an ce {ur le

n'eJl point permis d'4ppeller a flm caufe ,&amp; de
SOM MAI RE»

A

v

TE. X TE.
f'

r

•

Ppellant deuant la [entence lans caUle, qu elle
peine meritc &amp; quO elle caufe eft rai[onnable~
1 'aidoytdes .Aa.'
bft
Il .
uocatJ: ce 'j!J.Î ne 2. Sentence executolre, nana
ant toute appe atlon,
fi peut lur, fa. Gnon qu'elle foit debatuë de nullité.
cslentent ln .'IJ~ 3 Nullité ou quelqu'autre ~po{ition n'empefche
pro(t~ "PP0lnti
.
,
'.
,..
'
"e[ème.informer pOInt 1executlOn; s 11 y a trOIS entences conformes; fi
0' produlreifi ct ce n'eft nullité de iurifdiélion ou des perfonnes.
n'efl1 u'il y d)t
Apres l' executlon
. des lentences,
r'
1'.1
.
f'
grief euidet: dont 4
Il a partle oppOle
lt pUfjJè "?paroir chofes probables, le Juge fera Iuftice.
f;o~fz~~e~?;; 5 Si l'executeur n'execute bien, le luge luy Inandera de
fenten('e:ou gu:il de bien executer.
fJ/t
'jueff;on 6 Le debteur peut recouurer les chofes venduës ded'vne ft~ de non d
11':
'auec
l es delipens.
recepuoi,.
01. de
ans l' an, orrrant
au dema"'d eur l
e luge
nrûLité patente; 7 Si les chofcs ont efté venduës à vn tiers, apparoilfant

ou de 'lutlque
cl 1
prouiJion , 'lui ft
e a
p,ufle iu.g er for le champ . .Q.uttnt AUX d./'Peu'd.tiom Jes Ord8nt14nm Jes Commifl.ûrts eUe fo relnIlO)(1I1
aeuànt le.fermes dn ch~nctlerus ,pàrflmple re'jutfle.&amp; {t plaida);", àlà prtmiere.Audiànce. là (our
yJefouurànt [" flte, ou tergiuerfation ,condamne tes d!pe/l.mts tif double "",enae. Ne tenuere
poltea calumnientur.
A P PEL CO MME D' A B V S •
.dUIre forte J'I1pptllatiol1J4 [Commeù'abus,] En l'Fdléldtl'dn IH9.d.r" 5 &amp; 6. qui[treleue (7
tràiEle dd.nJl a grimd Cbambre du 'Parlement. fOur t4 confiruation de t.t.l/~erté, drolfls . frstncbifis C"
rrùI-1legesde t'Eglife G"Ulcant,de$ S,ûnfls decrets (7 Cà~J,rueusen ce EttJ)d.ume,ConcorJats,EdiEis (7
o rdonn.mus du EtO), ou Arrefls de fan 'P4rl!ment, t::r de l" iurifdiélion Itoyallt; lors ifUt le 'Pitre,
les Eueffues on 'Pret&lt;tls, &amp; tes luges Ecclejiajl1tJ"'s y veulen' amtrrum;r , IlU au contrlt;re 'lu and tes
luges Itoydux entrepren'ét fi~r les iurzjàifl/on; EcclejiajlI1ues.Jt) a vn ptt;' Traiflé des /lppeUa,ions, c~­
me fl:"buJ,de M r le 'PreJident le Màiflre:cr dit_on fu'eUn font de ";nuention Je M .1J ierre de cunitm:
,'Mltis eltes font trop freejuentes •&amp; doiuent tflre prltéh1uees {tnlemen, tZ'lfUfeS gl'dues ,6- non pas f8u r
vn mot de jignatllre en Cour4e !\.omej .A.1uo)t'on pm' bitllfour",jrft#' t" '/iD)' orJinifirt; 41f1Ji fut '
f.o:uumt it.ujll remonftré p.,r lU r .te 'Pro(ureur ge~~rd~~ ,
--- -- . -~ . ;'

�au PayJ de ProuerJce.

2.7

de la leli on ou prix moins legitüne, le debiteur les re- a NOUdlSfI'rllons,
à futUlO grauacouurera.
mine.
S L'amende des appellations des n1atieres crin1inel1es 1. C'tft d:ptlü,.
fera appliquée partie à la Cour des appdations , partie fiJu dm) de lJjI~
,'
1
Il'
He, 'luan4 e
aux 0 {fi cers, d ou a efte appe e.
luge rrfi.fe dt
1

TEXT .E DY STATYT.

'A~tant qu"1
il î '
"1' 11. .
•
1 ~.I: elcnpt,qu 1 il eu pas perr;l1s teme-

! .medrolû d,~X
p;crties lltlgaln
par vn./1rrej/ at

ralrernent a chafque bout de champ--dappeller,
O
[ans encou~ir l'~mtde; ?1ais qceluy qtii au~a pourfuiuy ;!::. d~nt!J~~
&amp;

'P.lris, 1;09. (1'

vne mauualfe caufe dOlbue endurer vne peIne telle quc Iuflùe qui gagna
mediocrement le luge ordonnera. A cene caufe nous fa (auJe (ontrda
C .
1 ' ComtrjJè d.'.ArOrdonnons que toutesrOlS &amp; quantes que que qu vn toÎJ, fut dec!.4rl
appellera deuant la ' fentence, a [ans caufè raifon- txtmpt de (II
Iurifiiélion , &amp;
na bl e, 1'1 paye en tout, quarante l'lUres de couroronats, fut
a~(9ut de
applicables au !i[c de noihe Cour . Or nous entendons l hOmm,1!,t . fOl
la caufe n'efire raisonable lors que IUCTe greue vne partie &amp; oJ,el(farw : t".:r
.
..' .
b.
fi le SugUtl l'
contre le drolét ClUIl ou Canon: ou denIc b le bc- foaoboi~ tn t'dPnehce du droiél: ; Item que l'appellant encoure la pei- pel .vu)t"lt!izte
r îl'
1 c , "1
Il
î an(len àH 1'ar.
ne llllulte, toutes es rOIS qu 1 appe era en cas, el- lanent. ch~ p.
quels tant par le droid: Ciuil que Canon conioin- M. part. 4· ~
.Cl.
'1 11.
h'b dappe
' I l er d euant 1a lentence;
î
5· Et atHon/rat~lement 1 eu pro 1 e
re ft tafPtlLltr~t
ou apres la fentence , eftan.r prohibé d'appelIer, fe/doit {A ,a~ft
ou par le droiél: Ciuil, ou par le droiâ Canon diliun- ,[pPtJrdrol'ltrlln~
c, d ; (Om1/1e l "
éhueIuent.
.
efté lugl p;cr
Dauantacre ArrtJl de t'lm
1

b

_

1179. &amp;' t.s81..
pour!e Com/rde

FlànJ,m contre tmx Je GànJ;&amp; pdr /4 Coup"",e a' Âniou,ct[uJ fui t~"ojt de leOe (autre d'ltppel,tomhoj,
en 'l'Amende de tous [es meubles ,côme il eft narré en 14 ,auJe de 14 l\. oyne de Sicll, : C' efioit Jol4ntl
l'an 14~ J' .Au 'Parlemmt 1''; fi tenoÎt'; PoiElitrJ,J'4pt"anI1ue les .AnglolS leno;ent P4r;s. Intec.
doum tamen pra:tor'poteft iurildldionem luam denegare. 1. fed &amp; li. if. ex Ql1ibus
caura maioc.§. &amp; ait pra:tor • .Au prillAn, 1ue l'4ppeIL4tion dJfaen) ae Iuil;(e 4i, IItU il j'a.éItrol,
JmorH;",;ons A,. lllge de rlndre I"fl,,~. ~()) PanoIm. cap. 1. de ' Supplend. negligent Pcz.

la rOI.

D

2.

�2.8

Statuts -&amp;

COUflUrJ11J

Dauantage il eft [ouuent venu à nos oreilles par les
C.~r l4)'e , les, plaintes frequentes à nous faiétes , qu'encore qu'il y ait
{)O)tl de 1lUIÙte d
r
'
.. 1elr que Il es ne lont
Î
f' Î
d"
,,'ont p,o litu )l".
es lentences
ren dues;
IUlpen
ues par
e
2ut~e [ent,nc .t appel: tout~sfois lexecution d'icelles ne. [e peut faire,à
r d es fi'
lI.,.'
11.
! lu{teurs tffcEls caUle
Ulttes d es Procureurs: ~
que pIS eu,
vn pro(Ol/trt t e ""010
.
1l0m4in . 1. pe- cés en (aiét naiare vn autre; ce qui eft contraire à toute
nuit. c'. li rai[on. A cefi:e caure , d'autant qu'il ne [uRit pas de
ad ueif. rem lU·
r
r.
r
\'
d iCo Le minel-tr procurer des lentences , 11 elles ne lont mires a reelle
non d efmdu cr execlltion; &amp; que les decrets des Magiarats ne doiuent
cond.,mné n',n
1 ft .
-d "
_
'
Î
fo in t t·t em fl ni e re e U~Olres, nous or onnons qu aples qu vne lenappel. (ontre l4 tence fera paffée en force de choiè Iugée ) &amp; ne fera
1.6) 1. 8. 17· I~. point [uflpenduë par appellation &amp; aura efté donnee
14· ff. de Ml
.
î
llo[ib.1. 1. c.G parnes appelles &amp; 'ouyes ) ou ablentes par contumace,
(C; ' jl1S in integ. pourueu qu'elles ne [oient debatuës de nullité;Gt la quelt , tl: . pot1 . Et m
î
plufteurs autm le ea leulement receuë) par nos autres ordonnances,
CoU Ut. if Q!!,a! telle [entence,nonobftant toute oppolition, [oit reelle(t' m ent,
Lw.
b · r '1'
.
Ap pel!, &amp; tit. ment mne a executIon.
quarto ProUOC. 3 Et la où il yauroit trois [entences conformes; alors
non ell nece!I fàns s'arrefter à aucune nullité ou oppoGtion
teUes
de m·fines Con.
•
,..
. '
traE!, on fiu rroit [entences feront ml[es a deue &amp; reelle executlon: li c.e
tflre nul vtflblt. n'eH:oient des nullitez emergentes de la iuri{diéhon ou
mmt (olt l'~r d
î
ft
d r(' '1 r h
Joi. fOTce, im . es penonnes: que 1, contre ce que enus, I elc et
tofition; iL (tr" qu'on attente;que la partie qui aura attenté, par le [eul
toutefoIS tXtCu.
'"
d'
d 1
1 ll,
'1'
'p attetat encoure autant e peIne que vau ra e proces;~
ej S H 1'1 J &lt;1 roa 'En Franu, tn

J

•

a

"
uiJion
du 'PrttIU.
fourlef"ire c4/èr;

'n fimmls,me[",es p"rlmr '/JtlJeydn
ne
il) J

"
[troll' rtteuès'; dtb"ttre Item pltgunenls

la.

Je nuUité,; tlln n'""

lettres •Brr!en toutes 4[a,rtJou
Grmtr4El, il ne ft peut C4ftr ,fons fUt lt 'Prin" J inttrfo{t [on I"·
thorité&amp; manat dH&gt; Juge de le "rjer,fl lU74fpert.
b Il J a plufleurs fi n/mees 'lui font tXtCutoires, nonobft·m t l'''/'Pelj!o"'.",t t1J l' oraonnttnct J" Cbarlll
VII. arr. 11.. Senttnm inttrlo(utoires ,rtf4r.Mes tn difinitHI' Frttnfois t519 ' art. 4. n ',xceilàn' tG.
lIUres, ou 10. llurts,dtrtnttàt gdrnifon!, dt m.tin cr !rouipons 1 b"iU'fntcAut;on. lrltt/flis Ij2p.
aH. ! H9.art. 65. 66.M.nfieu.r te GuenoÎs m t~ Gonfereru~ a~~ ordonnA~'.!~.~ ~~ !..~tl" in verb.
S,ntenus txecutolres.

�1

du -ays dt: Prouer;ce.

2.9

la paye à nofrre fiiè,fans mi[er~cordc ny grace.
4 Et fi apres rexecution des {entences la partie debat
ladi6l:e execution ,-&amp; à des moyens raiionnables &amp; iu{tes, [uiuant la Iuitiee, &amp; admiffibles par -nos Ordonnances; le luge [ur ce competent fera &amp; adminifirera
Iuitice aux parties la requerants dans trois mois: lef'. .
quels expires la partie ne fèra plLls receuable:
,
'1'
'
d
rJ'
c
~l a s. en l e-xecu..
5 E[ d autant qu en, execut1~na e~lts lentenees 1 t;sn411 ,,,fontenarriue [onuent que pour delayer ladiéte ,èxecution, ce il J, 4'1ue~'iUt
l'vne des parties appellc,Nous ordo nos qu'iufi roft que nuU"e, ~.XCCJ,~U
,.
/
moyen OPP01'lè luge aura pertinemet ordone l' exeeutio,&amp; l'executeur tlon il Je J.lut
exeGute ou rapporte mal,l'vne des parties 5' en pleignant g4rderd'afft/ùr:
' l'exeeutlon:
- . fouruoir
matS,l fo {4Ut
ou\ rec1amant, que 1e _1uge f ace b'lCl1 f aIre
en
enrepar~nt par !'executeur la faute par Iuy commife, &amp; (/Mn~tlerje &amp;
r
.
d d Îbl
l'
cl obtemr lettres dt
lans .eral.nte es elpens p~ya es par. que qu vne cs conutrfton d'àpparnes, Il parachcue ladlél:e · executlon , nonobftant pet en ofPoJitio1l
toute appellation,pour le regard,interpo[ee ou à inter- &lt;;; f~~
" °ND.!,tzon J dire
-p ofer.
caffir tes tXem6' Or s'il aduient que la partie -exeeutée pretende ';onsJ
aucun grief, foubs pretexte que les chofes prifès en gagerie &amp; vellduës, valent plus qu'elles n'ont efl:é ven duës
&amp; deliurées,Nous ordonnons que fi lefdites ehores ven·duës on efté deliurées au demandeur pourfuiuant l' cxecution,que la partie appellant, pour ce fuje6\:, offrant
entierement le iugé auee les de[pens moderés, puHre
recouurer les cho[es ainh vcnduës dans lan, &amp; non
apres.
7 ~e filefdites-chefes ont efté venduës ék dcliurees
à vn tiers; &amp; non à la pàrtie pourfuiuante , à l'inll:anee
de qui l'exeeution a efté faiéle;alors s'il appert d'enorme
Iefion, ou de quelque vilité de prix, cduy qui à fouf...
-D 3

-

A

le m;tn

�Statut! &amp; Cou(lumfJ

30

fen ladiéte, execution, offrant la Comme par luy deuë
auec les de[pens moderés, pourra recouurer les cho[es à
Iuy prifes,cdfant toute contradiél:ion.
\,
8 Et d'autant qu'il n'eft point iufie n'y raiConnable de
clorre la gueulle &amp; emmu[eler le bœuf qui foule le
bled: mais que cduy -là Inange, qui trauaille;&amp; pouree
auffi que tout mercenaire dt digne de L'llaire;que l'office ne doit point donner de dommage à cduy qui
l'exerce;veu que tout trauail merite recompence,Nous
, auons ordonné que d'ores-enauantde toutes coridânations des cau[es criminelles qui feront deuoluës par
appel à nofire Cour des prenliers appellations de Prouence; {oit que les [enrences condemnatoires [oyent
confirmées;foit qu'il [oit exprdrement renoncé aux appellations interieaees des [entences ; [oit que tacitement par de[ertion ou autrement; [oit,?u que lefdites
[cntences foyent mitigees, ou augmentees, la moitié
defdites condemnations [oient appliqué,cs àla Cour des
premieres appellations; &amp; l'autre moitié [oit payee aux
officiers, defquels a efté appellé.

LA.

SOMMAIRE DY COMMENT.

~~fion n' cft P?i~t neceffaire en la cho[e vendue par neceŒte , pour eftre r'ecouuerte par le
debteur.
1. Le temps de recouurer la cho[e venduë commence
de courir &lt;Ms le"iour de la tradition vraye ou Fainte;
ou dés le iour qu:on a d0Il:né la faculté de pouuoir
prendre la polfeflion '; ,ou dés le iour de la collocadon.

1

�Ju Pays de Prouence.
31
•
~ 3 Si cduy doit offrir,qui veult recouurer dans l' ~n la ~gj~~ ~:JG;;;~;:
, cho[e venduë.
.
ClUIS
J,'lt4lit,
1. 4
L'an emergent eftdonné pour recouurer.
i~t "!leIU.inji:
l
'
,
"~ut"nt 5ue ,·,fi
~ 5 Deux fortes d annees,emergente &amp;.naturelle.
vn infirutntnt
6 Annee continuë &amp; vtile.
. public . 'lu; d1
)~ 7 S'1
1
.
Il:
d
1
~ 1 h r 11..
.
d"
1;
(Xel e oz e
eu ors q a COle ea recouuerte as ~n. prompttmër
cud;parce 'l'Jfele
,

'

G
.

.

LOS E.

. dfbttur s' tfi con·
[eift atbtellr,

,

.

.

.

.

'

cr-

s'eJi t.U) mtE

GRIef A. Il {emble que la ldion [Olt lleceffalre ' me (ond"mné.
auparauant que ce Statut ait lieu; affin que le·Garand,e -z:eui
.
.rr recouurer la chOle
rd
"
d l'
dIre, auétorlcas,
debteur pUIne
ven ue &amp; e lUree, comme tabeIl~
apres l'an; touresfois l'vCage &amp; la couHume eft,que [oit emptionis, &amp;
1.
auélorHans aqUI"1 yaye 1e[~IOn ounOll,tou{'lOurs 1ac hole
Ven'd"
uepeut pud
Senecam
eftre recouuerte ; laquelle couftume doit eftre gardee c,onùouerf. 6.
1 fi interpretatjonc ff de leO'tb.
!tb. 7· (omme
r.
!~
, .
. garent are , &amp;
1. DellUrees. B~ Il faut entendre de la aellUrance; qUI garel1tifare , dt
cft faide par la tradition ou feinte (donnant pouuoir defen[o~em fe
rr ff:
' fl.
Il'
r)
profiter!. 7'I101J.
d'entrer
en pOllelllon: ce qUI eu co Ige de ce venet &amp; fltur Cuid.S , lib.
dû [uiuant; où il eft diél:,li la choCe eft deliuree à vn 4·feunor.
tiers, &amp; non point à la partie demanderetre; qui bO"a- fib4' ElLe~ifèolur~que
te) t .. amgné [a caufe; car auparaUànt cduy n'eft vray po.(fdfeur, mCtd,UJl.r, con(~r:
à qui la cho[e eH: venduë au public inquant.l. non e!ltJJI- riant 1.. fol,rmmte
1 ; ' d d'IL 1 1 1 Jes tXuutlons &amp;
'
.
rum If. de ptgnl1r. tUt. Or ce a n a pOInt e anCu te, ors du nit de '[-ro.
que la cho[e cft venduë en cxecution d'vne [enrence, &amp; utnce,qu;'eft[ort

1

1

-

a

.

.

bref , (7- conJijle
1uatrt t etiru
,
ltttres 1ue l'on
prtnrl d,U Grtffe tn 14oummifli~,ou re f.tiElmverlu Je l'e:muti~ Je Z"[enltnctou.Arrrjl 'lut l'on l'''eml
#cu Greffe. li J d, 'tin 4ulre Pile en Frd,n,e ''lui font [es cries &amp; proclam4tions, Ordonnance J:OrletCm,
art. 339 ,!lu ;';tppellent fobh41d,tions d" non de hallebarde. commt4nc;ennement, ce 'lu',n Jifoil:
h1fla publicaauélionari,balh (umma dl armorum &amp; Imperij,quam ob caufam captiui rub
halh veneunt &amp; hafla: Cabljciuntur;r.lb haLla iD foro clébil or cedit cred itoribus fqis.m;:gllitudine a:ris alieni. Sueton. in, vitaOd\onÎS cap.$. ~P1JJi~u~ I~ ~rrfldentte M4iflre ~ f4ifl 'lin ~e4l#
cllmment4ire (u~ l'~tli~ ~~ ~~im.

,

en

ln

�}"

f

Statutl (Jo Couflumn

en vertu d'vn iudicat : mais quand le dell1andeur pour~
fuit fon debteur en execution d'vn aél:e [ubmif~
Gonné ; la difficulté y eft plus grande, pour raifon du
mot, deliuree: car par le ftille des SoumifIios nous vfons
le plus fouuent de quatres lettres; de gagerie, l'itnmiflion en poffeflion: deliurance,&amp; collocation. Il femble .
doncques qu~il faut dire que le temps court, &amp; que le
principe de l'an commence dés la deIiurance,&amp; non pas
dés la collation; d'autant que le texte vfe du 1110t de
deliurance. Et {emble que nous deurions incliner de
ce cofté,par les moyens &amp; raifons defduittes par Guid.
P,tp. qulf{l. 21. Laoù il difr"que ce temps court dés la
Je:liurance,&amp; non dés la reele immiffion en po fI'efIion:
car en la deliurance , qui fe faia au dernier inquant;
par le crieur par la tradition de la plUlne, la poffeffion,
a 14, to!1ot4tjon eH: tranfportee par le [eul Ininiftere du droiél, fans
'lu~ ~tut d~eJe: a;ucune tf~dition reele. Innoc~nt fur le chap, 1.. deconfoefif/ tttUt " .• /Ua,· tl4d. Car c eft autant comme II lachepteur 1euft afche,at/on, (omm! le
/ .
,.
.
;rmfionrulte VI. p·tee du n1alil:re,par.ce qu efcnpt Alexand. C011. Il. ml.J.
plan-l'app,Ue in 'Ib J. Toutesfois cela ne {emble faire obftade, &amp; que
1. q :lo i aütem 1
fl: C '.Cl.
11
..
Guy Pape &amp;
fabl nus. ff. de P US e ,rah."l pour celle oppmlOO ! ·'·car &amp;
in diem. a idi,a Alexand. veulent que par cefte deliurance &amp; tradition
&amp; c?\locare e~ faiéte,la poifefIlon foit transferee, ou pour le lnoins, la
atidlcete,delt~ f 1
J..
"n" r·
l' .
I4rtr 4 ((lu] qui
acu te de prenure poile 100, IOlt donnee a ce uy, a qUi
lici~atjone vi· la deIiurance dl faiae; afin qu'apart:-foy il puiiTe entrer
cerHj {je eum
rr ai
d 1 h Î
d"
. r. I d '
te:JenduiT'l eH en poue Ion e a c Ole ven ue-, &amp; alnu e orname
iu~J.H. ff de {oitrranfporréàl'achepteur.
mino'(J~. V ~rro
Le contraire eil: eu la de)iurance &amp; fecondes' lettres
lib ..... I-, ~ JI ng . .
.
Œ '
Ladn .G o t&amp;,~tIr. du t'hIe des SoumIfIions,par Iefquelles la paife Ion n cft
jn .1.1 qu~j a Q- pas fi traosferee au creantier ,qu'il pui{fc apart-{oy fans
lem {abiO. In .
d 1"
d
rr il:
d 1 h r \
Gkif. fecellti. le'~tres . e co !Jt1an, a pren re poueulOll e a C Ole a

luy

�I

du Pdy.! Je Pr~ue'J(e.

33
Iuy deliurée,comnle il eft tres-notoire, &amp; par telle liberation, le creantier n'dt point faiét feigneur irreuocablement : car fi en icelle il y à oppo!ition des autres
creantiers prieurs en hypotheque, elle leur fera deliurée: ce qu'il n'arriuera pas apres la collocation; nlais
feulement agiront en hypotecaire, pourueu qu'ils viennent à faire demand~ dans le temps de droiét &amp; du
Statut;c,ar celuy à qui la cho{e dl baillee en collocatio,
eft faiél: feigneur irreuocablement; depuis leqlrel temps
.
., .
a DtpulS 1'-'t
.l
commence de counr e temps mentIonne en ce Statut: le Cred.ljeier ert
&amp; a dté ainG iugé [ouuentesfois par la Cour, comme (/)qo'p~é , .,l tft
.,
. d
.
. r 11. î
&amp;- C
faréJ m,tiftre
1 ay appns e nles anCIens ; &amp; alnn eu vlage
ou- cr p..r
flume. .
. il faut venir far
L'A P PEL AN T. le croy que ce mot n'
fJas icy ris rune ~flion b)to'
....
•
.
th"azre Cl" faire
propremet;aurrement ce Statut [eroit ihutile:carl'appel .defcuter [on .lA,.
[u[peng. toutes cho[es ; &amp; faia: comlne ft la cho[e n' a- te~~r: ~ais celaJe
.
11.' .
..
r
"11 f
. f'
doetfd."een dnn'
UOIe pas eue mgee : nlal~ le penie qu 1 e aut alflU pren- àans dix d,ns l. 1.
dre; que la partie appellant pour ce fujet ; c'eft à dire &amp; l , Cod . li a~­
fai[ant adiourner celuy auquel la chofe a efté deliuree, uetf. credJt.
lib. 7.
afin de luy olfrir la Comme deuë auecques les de41ens
moderez, &amp; declarc qu'il veut recouurei {a choree
3 OFFRANT, d. le texte [elnble dire qu'il fufUt d'offrir,
&amp; qu'il ne faille con ligner; dequoy voyez ce que i'en ay
dia [ur le Statut du droiél: lignager. num. 16.
4 DE L'AN,e. Sçauoir dl: emergent;car il y a deux [orres
d'an: l'vn natureI,quine fort de [onlieu,&amp; fe tourne [ur
Con gond;car il commence [elon noftre vfage à la Natiuité de noftre Seigne~r , &amp; finit au me[me iour.
S L' A VTRE eft elnergent; c'dt à dire, prenant [on COlnmencement Celon que l'occaGon [~pre(ente: car ft vous
meprometezdéme payer dans vn an dix e(cus; l'an

Airi

cft

.

.p

E

�34

a

SttAtuts ft} Couftume"S
commence au iour de la pron'idfe; -lequel an s'appelle
artificiel, par la GloCe en la 10y 2.. jfde "Perb. (tgnif. qui a
365' iours ou [clan les autres 364-&amp; lix heures. Baia. en la
Lay de dtutfioue , m 2. notable., La Zazius num. 3.ftlut. mat.
6
Item il le faut aulIi entendre de l'an continuel: Or
l'an continuel s'appelle, auquel tous iours courent, tant
feriats qu'autres non feriats. L'an vtile s'appelle, quand
tous les iours ne courent pas. GlofJ. in l. ~le. c. de temp, zn
intrrefl Bald. ln t. ex qtlacemque num.lo.fi 'luis ln iUJ 'Vocat.
7 Ils'd1eue maintenantvne doubtetrcs-vtile,&amp; qui Ce
presete tous les iours,[çauoir li quelque loz eft deub lors
que la choCe eft recouuerte par le debteur das l'an, en
vertu de ce Statut, de quoy nous parlerons au Statut,
.r: ) l' ou il eft fnrlé de detraire la quinte part. num. 4·
'
(oJes anl .
•
h

$lreeJà~ ù~'1u 4nt

-Je

- _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ __

det'ut"ttnt au
dtrnur tnchmf- man! quel temps
fo ur necrfla1r efoires foi6ies
ment, 'ltll contr4-

fie pari: mo)en
du cruur' d,U tC '
le vendeur: Ct"

on peut "Venir contre les alienations neuf
au publIC inquant, ft) quand lcs fruits Joont Imputez.
- . 1
au fort prme/pa -

t@~~~~~ E NE' par la grace de Dieu, Roy de
Hieru[alé,des deux Siciles, d'Aragon,
Il
Valence, Mai orque, Sardaigne, &amp;
Cor[egue, Duc d Anjou &amp; du Bar, &amp;
C Olnte de P rouence, Forca1quier &amp;
rem condlClO'
!lem farere EnPiedlnont. Encore que par nos Ce[ars
c~eleJrrCClJ al1- &amp; par ceux qui cy-deuant ont efi:ably des Loix,ait efté
tho,hc ltarJO rie
' d' r(' rI
d' ,
illa adlcél:io ne: non InOlns lrrUlement que 1lunement pourueu aux
1. 1.1 ad mllnl· cas humains, qui' Ce peuuent rencontrer: toutesfois,
clp ' les. 1. vlr.
"
1 d
('
:Ef. de iur, fi ( pour 1a vanete
es temps,ou d'luer fiIte1 des l'leux, 1'1 sie
~, 17 . 1. 4 C. cl rencontrent des cas, e[quels il eft necdraire d'y faire des .
;~:: ~ f~ 6~~'~ declarations., limitations &amp;- des exceptions des lob!
in au·
alOm blU
ell
mulct are ad ij.
cere, preClIlIn,
faeete melJO)lCt..ll

dend.rl..'b.CIIJÎC.

�àu Pay! de Prouenct.

35
ja eftabHes par d'autrcs loix nouuelles, ou par Ediéès nouueaux:Or pour ccfte caufc,cOlume [oit que par les ventes neceŒaires, qui fe font a inquant public en proccdll1t à l'exec~tion des iudicats,ou par le Hile de la Cour
de la Chanlbre ; qui procede par voye executiue, il Y
arriue [ouuent de la leGon ; &amp; que les debteurs, pour
la caŒatÎon de telles executions, Le pouruoyent dans le
temps de droiél:: a qui eft trop long &amp; que les ache- ~ C'(ff, DI'don .r
.r
rr1
r
d
1Jance S tntm d
pteu~s, q~11C penlent allcurez par c. temps , l~nt ~ re- tOI'fiourSpO &gt;l rurtf
chef mq Uletez &amp; enuelopez en plufteurs proces, Vou- 'l,tlt les tXei,.tlos
laats &amp; entcndants
apporter conuenable ren1ede
à •ce /oY
at'!' f"~es
.
,
Je e Cl" nteius
mal, Nous auons par ceUe noUre Loy valable a tout la- deux petits nIets
tuais fi:atué, dicerné &amp; ordonné, que dores-en':'auant tel:e(ponde~t , à ':;
c'
"
t Or11Mllte 'lut aodroiél:: &amp; raculte de contreuenir a telles alienations ne- ne l'efltre (omme
ce{flires faiélesà l'inquat de l'auétorité de quelque lucre ln comrJMnder,'. fi
r'
1
d 1 h b b m tnsftrrnir.cat,os
que ce IOlt; ut nleunes par a Cour e a C am re, del4JS ~,.d~nnt7.
foit du tout prefcrite dans l'efpace de dix ans: De forte 1I1'J' . ;;tJ~.rff,rntsl
Ftcffifie.rq ue paffé ledite temps,aucun ne foit ouy,G ce n'eft tou- ji,m'1l:fg,of~
.on (7.e .t .n
tesfois aux cas qui font cy apres exceptez. Et ponr le /4 (oll.~catlo" cr
. reo-ard du droit, 0(, faculté de pouuoir demander, que de {/u'",e 4/1 tus
b
ojfr"T) t [ ll O 1., 0
les fruits de tels biens neceffairement alienez,[oyent de- prwo : (eéte)
d:üQ:s du capital ou payés, apres que l'enorme leGon c!.ppa tu7It 4 id.
Il. 1
..
r·
J~'
d l
d ' bO"Id! fo . . (f .HtO/,.
aura elle cconnue, IOlt prelcnte ans e temps e CInq qutlfJtx;/utlons
ans: De fa&lt;jon qu'apres le laps de cinq ans,per[onne ne fo)ttyru dcbllO
[oit receuable à demader que tels frnids foyét imputez 'tUIIO • a;trf~en.'
_
. .
, . ' nJ apre"CII'
au [on,ou bIen foyent defdUl6h : tUaIS feulement qu Il pt'Ml (r" puI/fi
ne puiŒc dCluâdcr que lareule cholè venduë moins que r"uUt~ les 1j/f11~;
dans autres cinq
- an&lt;; ; comlne I'1 a' eHe
fil d. n.
d vn proctS
. Il. pnx,
dU lUl[C
.. !c"L f xecutor",l . ;
cy detfus :N'entendons toutcsfois que lés terpps [uldits
&amp; prefèription de dix:, ou cinq ans, coure contre les pupiles, ny c~ntre les captifs , ou abfens, ou c~ux
f

tl,

Ez.

1

1

�,6
StAtuts &amp; C,uflumû
qui [ont en ignorance probable,tant qu'ils font ab[ents
ou en ignorance, captiuité, ou pupillarité. Dauantage
Nous voulons auffi c'efl:e noftre pre[cnte Loy , dhe
eftanduë aux alienations paffees, pre[ent~s &amp; futures,
&amp; que ledit temps commence à courir du iour de
la publication d'icelle, &amp; non deuant : ceft à fçauoir le
temps de dix ans, pour recouurer la cho[e alienée,moins
queduiufte prix; &amp; le temps de cinq ans, pour recouurer la cho[e &amp; les fruias d'icelle, conformement à la:
precedête declaratio. Donnée &amp; publiée dans noftre Palais d~Aix, le neufiefme de Iuin ,1480. Par le Roy, fuyuant la deliberation de [on Confeil. Eftants prefents
fpeétables &amp; nlagnifiques Seigneurs,le grand Senefchal
&amp; Chancelier ,Honorat Gagnon Maiftre Rational,
le Prelident de la Chambre, le luge Criminel, duocat fifcal &amp; des Pauures , Puget, Maiftre des requeftes,
&amp; plulieurs autres Confeillers. R. !'Euefque.

rA

Extraiél: dudit Regiftre, dia Taurus, fol.

LA

165.

SOM MAI RE.

vente ayant efté faiae apres les inquants legitimes, s'il y à letion, elle fe peut calfer , [uyuant la
comlnune opinion des Dotteurs &amp; le prefent Statut;
linon qu'il y (oit interuenu decret : car lors on appelle
de l'inrerpolition du decrct.
2. Si la vente faiac à l'inquant cft caffée , l'achcpteur
n'eft point receu à la retenir en offrant le prix.
3 La refciGon de la vente faiac à l'inquant eft ca{fée
par le droit dans trente ans; par ce Statut, dans dix ans.
4 Fruits quand [c peuucnt dc[duirc du[orc auxre{ci1

lions.

�du PayJ de prouenCf.

G

37

LOS E •

AL'I N QYA N T. a C'eftc decHiol1 dl: grandement
vtile pour ofter les controuer[es des Doéleurs dl!
droiét. Car ils [ont en grand eftrif; li la Loy 2.. c. de
refcmd. ~e~d. à lieu, lors que la cho[e dl: venduë les
inquants legitimes preallablement faïéls ; Bartole en la
Loy premiere C. de prefèript. 30. annor. tient que la
~ente eft re[cindee, ores qu'elle foit fai&amp;~ à l'inquant:
car il ne s'enfuir pas, la cho[e à efté vcnduë à l'in quant;
doncques elle cft venduë à [on iufte prix, par la Loy
fi qUOJ C. de refcind. 'Vend.l. [undu;.If. de refcind. 'Vend. Er
n'eft pas ne~effaire que la lehon [oit enorme , [uyuant
les rairons defduites par Iean de Plateaapres la glofe en
la Loy,jiminoricol. 2.. "PerfetJ. Itemmmquld [.Jelur.fifc.
lJb.lO. Là où il di&amp;:, au r-verflt , Item quid fi, que li l'achepteur vouloit offrir leitifi:e prix il ne pourra pas retenir
la cho[e, par la diipoGtion de la Loy cum contra./i"tJcnd.
fIg. agat. c. l'Ange tient le contraire en la l. pretia
rc,. § j. n. 3. If. ad t. falcid, Car il dia: que facilement a I r d
1
fi 1
f" '
_4 L/lUr
e
le iufte prix eft prouue a 1 a cho{e eH mÎle a la place 'Parlemmt pour
à haute voix: de forte que cler wdiffi,ulté
Publique,&amp; [oitil.là inquantée
C .
f"
f"
d' d
4
Je touflum,
1a vente ayant elle raI6l:e,penonne ne le peut 1re eceu d craonner 1ue
pardeffus la moitie de iufie prix, Bertrandl. cotte beau- le d.tbttur p4}_
C'l..
• r
d 'il.
..
1 1". ' d4nsle Jet,,}
COUp de D oCleurs,qUllont e c elle opInIOn, &amp; es IUlt u'il lu pl4ifl
au Con[eil 14J. num. !J.liure 2.. laquelle opinion ils tien- Zrdonnt; ""trenent communement veritable' s'il y cft interuenu vn me~' 1~1 eXt"
cu tIans tendront.
decret, en force duquel la vente ait efte faiéte; Celon en ferait fJue
ceux qui font al1eguez par Iafon au tiltre. i!..Ut fiud. dar. les txeculions
, . , fi
..
. 1 · ft
fero)tnt nuUesolf
PDIf.• numero 8. 9. a qUl cee opInIon ne p al pas atlmld/Dires V o)
-laquelle toutesfois, fi elle cft vraye, illimite aux Iu- ~niusPinel~us
ges majeurs , n'ayant" lieu aux inferieurs. Balde [ur ~:p.I~. ~ur~a~;:
.J.

1

E 3

ad Dum z8 ~

�38.
StAtutJ e§ Cotllumei
la ~oy tu/ort!o de confirmand. tut. Rebuffe fur la
rubrique d.e f'e[ci(. contratl. 11. 37- artlcl. j. glof. 11· au.
traiaé qu'il à faia fur léS Ordonnances du Roy,
dit que la COlumune opinion efi,que la vente faiae à
~ Cene prtf.li l'inquant fc peut caffer , Linon que le decr.e t du luge
1t/ eJl .mF·ure; y {oit interuenu; toutesfois il enfeigne vne pratique
4 .~11er1Jetlt t Xt
Î
.
Il
l'
.
f .
cution de l.~ ,bof pour le pouruolr contre te es a lenatl~ns aires auecil'Kt~ rendrOlt te ques decret.C'efl: d'appele~ de l'interpolItion du decret:
1r
/'O' JU,lUltnl non alors le iuge de l'appel s'il y a de la lezion . prononcera
tectpu~ble : It~ji
"1 ' ' 1
" b.
Il' '1'
[.'
Ccux 'lui 'Jeulmt qUI a efte· ma d ecrcre &amp; len appe e: 1 cotte au me (.tffe diS dounlt - lieu des Arrefis , &amp; dia l'auoir veu ainli iuger,ce qui Gi1:
tlons lf1jinu,UJ, ,
.Cl.'
d'
l ' {(
ttpFellent du de a natter en pravllque j autant que ce _a arnue ouuent:,
(~" t de l'tnjiHU.$' &lt;cite qudhon de l'interpoGtion du decret, n'cil: point
'lon4u~rem,nttls decidte par ce Statut· d'autant qu'aucune mention
rit (èl'/Junt recet
'
t~ ,bI,s. tir. de n'eft faiae de decret. Ains traiae feulement des ventes
cxcep. tel i\1di- faiaes à l'inquant,de l'auétoritt de quelque luge que ce
en. .
foit, voire de la Cour de la Chambre. .
~
3 TEMPS DE DROICT. B. Allant trente ans expirts peut
dl:re intentte la rdèiGoll faiae à l'in quant publique.
1.1.[ de pret(i:rlp, JO. ann. lequel temps,comme trop long,
&amp; rendant le po{fe{feur incertain,eft reftraint àdix ans.
4- Dv SORT. C. ~nt à ce qu'on dia qu'il faut defduire les fruits du (ort,ne doit point cnre !implement entendu: car il eft certain que ce contraél: eftant refcindt
pour lelion, les fruiéh ne font point deubs, fi ce n'eft du
iour de la contcftation en caufe; on allegue la 1. CU YI! fundu.r.(i cert. pet. BaLd.. In cap. rvmCQ n, 2.. le jeud, .dat. mm. 'VAL
là oùil diéè, que l'achepteur ne doit ' point rendre les
fi'uits par luy perèeus ; li les deniers 'Iuy [ont en apres
offcrrs 1. emptor zn prrnc.dt rel 'l1tnd.Ilfaut doncques entendre ce texte, de la vente qui eftfaiél:c par dol, fraude &amp;
t

,

�au Pay! Je Prouence.

3?

mauuaire foy ; &amp; lors que les [olelnnitez necelfaires
de droit n'ont point efté gardees en telles alienations,
d. l. (um contra c. fi "'Pend. pigno agate là OÙ. le texte dia:
qu'il faut auoir e[gard aux frl1iél:s,&amp; au don1mage, qu'il
apparoiftra auoir dté donné lors que la n1auuaifè foys'y
rencontre, Satyret in d , I~ num. 2... ae prefcrtp. ~ o. a7lnor.
car le polfeIfeur de manuaire foyne faia point-les fruits
fiens. S. fi quis à non dommo. 1nft. de l'trum dmtjione, &amp; autres [emblables di[pofitions de droiét
.
J).ue la 'lumte part fe dùit de/raIre) &amp;r.
R E .rzV E S oT A.
Ttl'lJ fopplican la d"ba real Maie-/lat, que en lar exeutionJ
quep a"ran afar dal/i auant âutls,quand gaiariasfi aurarJ à
·plédre de nengun dtbitour,en executton de ,udieat ou Ilutramff, .
qNc tais gaiarias fi prmen à çJlima de doux , ou de tres homes
non fufinchofes , Jetrahent la. qt4ima part delJ bem ùnmoblcs à
."'Pts/ltat dei crdltouJ' quant tal fera en luee que non habitara lou
&amp;redttoilr, Et làfcha la l,beration , &amp; e~t'ped't;on dais ben.!
mouablcJ,ou imrlJlflio~J de poffiflion de immouables fegond lordre
Je iufticia ,que Lou debitour, nonfia puiJ,fiuc m .àpres aHfit• .

1

a

1{ESPONSB.

Aift ainfi con1me il eft requis &amp; par ce que ce reglenlent eft [alutaire en la Cour de la Chambre
foit publié au chef des Vigueries ou Baillages : . a &amp;
que pour-memoire il foit [erieu[ement defcrit au liure
dia des majeurs: afin que par ce moyen il foit perpetuellement g:udé en exécution des procés. ..
- . Extraiél: du Regiftre, diél: Pote~t;a, fol. 2.55. .

P

_!

_A.NNOT A T ION

NO VV EL LE.

-Q Vinte part n'eft qu vne indenlnifation q~e don~
ne le precedant Statut ., au creancier forain; peur .
3

, 1

�40
Stat"tJ &amp; CMflumt!
le reIeuer de l'incommoditt qu'il fouffre de prendre en
collocation du bien hors du lieu de fa demeure; eitant
cotraint de ce faire par le mefme Statut:defa&lt;i0n que le
creancie.r eitant greué en vn endroiél eft releué en l'autre; Îuxta J. eur» 'lui JO. If. de ;urel"r. &amp; eft le droiél de
quinte part deuë au mary forain ;qui, àfaute de payement de la dot à luy contl:ituee, Ce colloque fur les biens
de fon beau-pere,beau-frere ou oncle come il a efré iugé
par Arreft de la Cour, le i6. deMars. 1610. entre MaHhe
Hedyn) Aduocat à la Cour, &amp; le Sieur d'Auribeau de
Saignon,au rapport de MonGeur le Con{eiller Arnaud:
~par autre Arreft du mois d'Auril 1609. donné entre
Frefne de Marfeille, &amp; MaiIhe Boniface Pellicot, auffi
Aduocat àla mefme Cour, au rapport de Monfieur le
ConCeiller d'Agut.Iugé encore par autre Arrcft de DecembreI608.entre Jacques Pellicot Confulaire d'Aix,&amp;
Lazarin Afqllier de Marfeille,fon bea,u-frere,au rapport
de MonGeur le Con{eiller Aymar: mais la vefue eitant
retiree chez fon pere, den1eurant hor~ du lieu d'habitation de fon feu mary1ne fe peut colloquer pour la quinte-part fur les biens de fondit feu mary; quia rtt;net
domtcilium mal'itl l. filij lsberorum § . 1.1f ad mumcipal. ainG
iugé par Arrefl: du 16. de Decen1bre 1555, entre Anne de
Ponteues &amp; le Sieur de Greoulx. Item le ceflionnaire forain ne peut auoir la quinte-part, li le cedotit dt de meGne lieu que le debiteur ; comme il àefté
iugé par vne inhnitt d'Arrefts. Finablelnent,quinte part
n'eft pas deuë d'in{olurunldation;comme fut iugé par la
Cour en Audie~ce;le 15, d'Oérobre 1615' hu l'Appel d'yn

de la Cadiere.
SOMMAIRE

�da PayJ de Prouence.

fI

SOM MAI R E.

C

Onl11:1e il faut entendre çe'mot de ( lieù ) en
ce Statut.
2,
Ce Statut à efté inuenté en hajne &amp; execraûon des
p~ods; &amp; pour [atisfaire au creancier, touchant [e~
dommages &amp; interrefis.
.
3 La quinte-part n'eftpoint deuë, quand la cho[e dl:
recouuerte par le debiteur dans l'an.
4- Le lodz n'eft point deub, lors que la choCe dl recouuerte dans tan.
1

&lt;.'

LIE

. .. G

,

L 0

S- E.

.

.-

Ce mot de (lieu.) -n'eft point pris pour vnc
Prouince; comme il à efié dia au Statut,du temps
donné pour retenir pardroiGl: de lignager: mais pour.
vne Ville,Chafteau, Village ou nom propre de quelque
lieu, ou l'on habire,&amp; ainti cft coüftunlierelncnt gardé.
2. Ex E CR A"T ION. on cone icy.1acau[e pour laquelle!
ce Statut a efté faiCt; ['!auoir eft, eh haine des procés &amp; "
des debiteurs, qui ayment miéux endurer de longs procés,quc de payer ce qu'ils doibuent legitinlement: l-r.
d'autant que cela eil: odieux &amp; execrable; à c'efte caufe
il à efté ordonné que la quinte-part du prix foit donnée
au creancier"; s'il li eft habitant fU meiine lieu que le
debiteur: afin que les debteurs ne fqyel1t fifacilement
portez aux procés. Il (elnblê auŒ que de ~tvtexte on
puiife apporter vne autre rai[on, lors que l'on dia ( s'il
n'dt du mdlne lieu) car s'il eH: du me[melie.u; le Statut,
n'a point de lieu: la rai[on en eft, ~~autanfque le creancicr fouffre pluiieurs d'olTItTIâgss &amp; interrefis.) laii~
F
1

V

�· 41..

SttJtutJ &amp; CfJujlumcJ-

L'lnt [on propre lieu,fa famiIle,fes negoces dOludhques,
en executant ou fa {entence ou [on obligation foumi[{ion née : lc{quds dommages &amp; interrcIl:s à peine viennent ils en condemnation: laquelle rai[on .{emble en,
effaiCl deuoir eilre ainG entêduë,affin que l~ Statut corn
prenne feuletuent ceux là, qui font d'vn autte: lieu; autrement larai[on de l'execration des procés, auroit auffi
lieu contre celuy ,qui habite au nle{me lieu: car autant
dt odieux &amp; bla[mable celuy, qui eil de mc{me lieu
&amp; aymenlieux plaider que de payer; qu'eIl: ccluy , qui
cIl: d'autre lieu : la rai[on doncques requiert que le
creancier, qui n'eil domicilié en me{me lieu, [oit Catisfaiél: defes dommages &amp; interreils; le{quels n'endur~ra
celuy qui habite en lueftue lieu.
3 Mais on demande fi ce Statut à lieu, ft le debiteur
recouure dans l'an,la cho{e à luy priee &amp; tran[portee par
voye d'execution, comme il eff permis dece faire par
l'autre Statut {ufmentioné; ie croy que non; car par
lèdit Statut , le creancier n'eIl: point di6l: Seigneur
&amp; mâiIl:fe irreuocablemenr ny veritablenlent ; auquel
la choiè cil baillée: t11ais foubs vne telle condition, {i le
dc bitellr nelarecouurc dans l'an; durant lequel le do1Tl3.ine de ladiél:e cho[e n'eil traniporté 1. cedere dlem de
"Verb,Azn.f. la Cour le declara ain!i le 27, May , 1555, Car
par c' eft Arïeft elle iugea que le debteur qui vouloit recouurer fon bien pris en collocation, deuoit feulement
rendre la fo~me pri ncipale auec les defpens,&amp; non pas
la qui~te-part; d~od s'enfuit la decilion de la quefiion,
de laquelle i~ay faitl mention au Statut, de recouurer
'dans l'an; fçauoir eft, que le Seigneur ne doit auoir le
lodz ou la cinquaticfinc partie du pris àIuy deuë par 1: 2,.

�du Pays de PriJuencè. .

43

C. Je iur. empfJ. lors que le debteur recouure dans l'an la
cho[e à Iuy priee en collocation. Car ( COfnl11e i' ay dia)
fi c'eLl:e vente eftconditioneFe,&amp; faiae en c'efi:e qualité
qu'elle tienne, Gle debiteur ne recouure dans l'an la
chofe àJuy pri[c; laquelle condition eft donnée par la
Loy, ou par ce Statut, qui nous fert de loy generalle,
aucu lodz n'eft deub, par ladite Loy l. cedere'd,em de 'Verb. v. &amp;~40/
figm! car la vente ne fort pas à effaiét deuant l'an f ' YI'
efcheu &amp; reuolu; &amp; n' dl: point parfaiéte ny le domaine
tranfporté dcuant!'euenement de la condidion' Bertrand la confultt en ces termes conf 16. num. 4- lib 2. Et
ce que nous diGons audit Statut, ne faia aucUn übfiacle à ce que nous dirons enceH endroi6l: : nous dilions
[ur ledit Statut, qu'apres la collocation, le don1aine dl:
tranfportt ir-reuocablement ; &amp; nous difons icy qu'il demeure en pendit, iu[ques a l'euenel?ent de ~a ~od~tion)
pour [~auoir fi vrayelueht le domaine dl: tra{porce : car
nous parlions là du domaine transfert irreuocablement
en la collocation; la diffcrentant des autres executions
precedentes ; f~auoir eft de ·la gageriè,Iiberatio~,&amp;imluiŒon en po{feŒon qnais icy, nous-parlons du dOluaine, qui pend en vertu du Statut-; qui veut que le debiteur pui{fe recouurer dedans l'an,la cho{e à luy prife en
collocation. .
.
4 Or qu'aucun lodz ne [oit deub , il [c verifie par ce
qu'e[crit Alberic. m /. emptlOne num 8. if. de paél. car AIberic diftingue en cefl:e fa~on;où la vente fe refoult par
la conuention faiae du commenCCluent ,&amp; dans le
mefme conrraét ; au.q uel càs le feigneur ne peut pretendre aucu lqdz n'y du ptemier cOlltraGt; n'y du recou":
urernent de la cho{e:ou la conuention de la re{oluti 1'1
F 2,

�4-4

Statt4!J

&amp; Coufumes

du contraGt à efl6 fàiae apres la celebratio du contraél:
&amp; la tradition de la cho[e ; &amp; à lors le Seigneur prend
double lodz: ou deuat la tradition,&amp; lors n'dtant point
queih,o n de faire vne nouuelle alienation; mais de la
re[olutioll de, la premiere,le Seigneur n'aura qu'vn Jodz;
con1111e t~ai&amp;e là Alberic plus au long: alIquel s'en rapporte Ia[on zn "PIt. num. fI. C. de Îcer. et'U'hzt. Or en la quefiion propo[te_le creancier à la cho[e àcodition ordonnte dés le commencement par lediél: Statut, qu'elle
Iuy appartiendra, ft dans l'an le debiteur ne la recouure:
fi doncques la condition adiouate au contraGt par les
eontrahants à ce pouuoir; à plus forte rai[on elle l'aura
venant de l'auaoiritt de la Loy.
Ce qui ea conhrmt par ce qu'e{crit Barrole poft Guil.
in l. &amp; ,deo num. 4. de cond,él. furt. Là où iJ dia, que des
alienations necdfaires n'eft deub aucun loz ou cinqua..ntidine partie deuë au Seigneur par la Lay derniere
C de-Iur. emphlt. lequel ores qu'il parle de la diuiGon de
la.chQCe emphitentiçaire entreles emphitheotes; toutes
les rairons par Iuy r~pportées c6nuiennent à toute alienatio? necdfaÎJc : ce qui ea {uiuy par l'Alberic. In d. 1. &amp;
Fu~ iur la me[mc Loy; laquelle il traiae auec la Loy
, flue manifefiuJ S .Tand," n. 17· de co-ndir. fur. la! zn d. 1. 'VIt.
n. 49 eùtend de toute alienation neceifaire : la où il
dit}: [uyuant la tràdition~ de Barrol ln d. 1. &amp;- ideo , qu'il
limite d l. "Vlt afin qu'elle ait lieu ez alienati9ns volontaires, &amp; non necelfaires; mais ie ne veux e{j?elucher , li
leurs raifons inferent necdrairelnêt cela: le{quelles me
(ont fupeaes: mais quant au faia qui à dté icy propoft,
i'ay opini&lt;?n qu'il appert n'efrre deub aucun droi6Y
de lodn . ~ ..

�45
~e l'inquant

ne [e paye en alienations V'olontaireio
R Ei&lt;..V EST A.

Temfopplican" la dtcha Maieftat, que I, piaffa de confentir,
@'7 tlutrejar, que qUtte loft e(iaeluara, que lous bem Jelr. enfons
, p~pi&amp;)ôu d'autras perfarmas fi rtJcJldran a tenquam en,las piaf
1 faJ,ou aUtres luecz...tlco(Jumas , que pada "Pendillon de rais bem,
1 queftfa "Poluntarta, non ft delo pagar.drech d'encant.

I

1

RES P 0 N S E.

Laifr au Roy, en tant que {ont alienations Gmple~
ment volontaires,&amp; non point de{cendentes d'exccurions de iudicat.

P

Extraiét du Regifrre, dia Potentia, fol. 332.ANNOT ATlON NOVVELLE.

E droiét d'inquànt eft deub au Roy, pour rai{on de
la permiffion qu'il donne à{es {uje8:s, de faire {on- .
ner la trompette en {es villes, &amp; Y faire des inquants,
encheres, criées en execution des iudicats de {es luges:
&amp; dl: deub ledit droiét à rai[on de cinq po,:!r cent:
mais il e{chet quelquefois que ledit droiét n'eft pas
deub; Primo, lors que les biens {ont inquantés en {uitte
d'vne di{cution : comme il à efté iugé par Arrefl: du 1.0.
d'Oaobre 1541. entre Maifrre Agulhenqui Fermier, &amp;
Maiftre Boyer Curateur: &amp; par autre Arreft du 1.7. de
IanuiefI550' contre du Menilh Fermier. Secundo, iln'eft
auŒ deub, d'arreftements &amp; gageries d'argent: ainfi
dec1aré par Arreft du 1.0. de Iuin 1572.. contre Sauuecane.
TertIo, d'xecutioL1s faiétes par auél:orité des SoumifIibns;
d'autant qu'alors la latte eft deuë âu Roy, n'eftant raiF 3.

L

�4'

/

Slatuts &amp; Ceujlumes

fonnable que le pauure debiteur foit furchargé de dou~
ble peine. ~ li le debiteur dl: d'vn lieu, qui ne doi~
uent latte) il payera le droiét d'in quant , encore qu'il
[oit executé de l'auétorité des SO,umifuons : à caufe que
la raifon precedente celfe. ~arto, d'executions fai6l:es
de l'auGl:orité des iuges bannarets,bien que les}nquants
fe facent aux prochaines villes Royalles : àraHon qu'on
regarde plus toft la caufe naturelle que l'accedentaire;
ainG iugé par Arreft du 13. de Iuin 1578. en la caufe de la
. COlnunauté des Mées cotre le Fermier de Digne. ~mto
des alienatio~s des bies des mineurs, &amp; des cho{es quine .
fe peuuent commodement diuifer, &amp; d'autres, ou 10rdre &amp; folemnité des inquants n'eft pas gardée: comme
dia MonGeur Clapiers, C~Ufa47. Sexto, on eufl:
peu par cy-deuant adioufter vne .lixie{me litnitation,
difant qu'aucuns droiéts d'inquants ne font deubsen
exccutions faiaes en vertu des Arrefts des CoUrs {ouue. raines; COlnn1e il a efté iugé par plu.lieurs Arrefts : mais
c' cfl:e limitation celfe à prefent; depuis que le Roy, par
[es lettres patentes verifiées par Arreft de MefIieurs des
cOlnptes le 18. iour de Mars 1614. à declaré lefdits drôirs
Iuy eftre deubs des inquants faiéts en executions defdirs
AnTefts des Cours fouueraines. Finablement il faut noter que lefdits inquants ne [ont delibs iufques apres la
collocation, ,en immeubles; come a dl:éiugé par Arrdt
du Parlement du 13. de Feurier 1545' en la caufe de Pierre
'Taxar de Lion. Ledit Sieur de Clapiers traitre def-.
.dits inquants cayfa Il &amp; 18. &amp; eft à noter que.li pour vne
debte hereditaire l'heritier par inuentaire lai{fe par là
luorofité proceder aux inquants des biens hereditaires,
il payé le droiét d'in quant en [on propre.ldem de ClapIer.!
\

�du Pa'Ys Je Prouent':
~7
ël.u[tA 59. Item il faut notter eJlcorequ'dl:ants les execu~
tions caffées ,le droid: d'inquant eft touiiours deub.
Idem de Clapiers, caufa 6S.
~e les plus proches en afttnite &amp; parentelle puif-

[ent retenir les biens vendu~.

.

R E

~V

EST A.

Temfoppl;tan l()~s dich.r flgnourJ dais tres efltit à la Jicha
exc.cllintia, que ly pIaffa de jlat",i, &amp; ordenar:'l"e toulas, (tJ
qHantas rvegada.t ft efdeuendra en lous JlChs contas Je Prouenfà cr de Forcalquier, &amp; terras à eUas adiacents, fJue (i
rvmdra aucuna poJJeJlion (ayna que fia , 'Jue las perfon~as p/r,~J
prochanas en affimtat (3" parentela Je tal '"Ptntimt , en tallue,
detnourant ,(zan pl'eforidas mfra 'l'n mes, &amp; puefcanauer taUa l
poU;Jlion per IDu pres,que fera 'l'Induda: 011 autrament en caln"
mantera q"8 fta, fen!a nenguna contradi[fion : pagant 1011 pres
d'aquela, en la maniera de lal compradeur ,ftnfa preiudici dal
fegnour d,ret.

I

RESP ON SE.
Açoit .que le droid: commun [emble repuguer à la
requefte toutcsfois pource qu'elle procede d'équité
obferute en plulieurs lieux du Pays; {oit faiél: comme
il dl: requis, fanspreiudice du Seigneur direét. Fai6t
l'an, 1472.
.

l

, Extraid: du Regiftre,.did: Potenti~, fol. 344.

·S

AN NOT A T ION NOV V E L L E.

Vr le precedent Statut, on remarquera [ominairement; que le conn'aét d'alienation contenant pache
de rachept, le retraiél: ne court pas , que du iour du
retraiét expirè. Charou'd'as en [es reJp.llb~ 6. cap. 64. Item

�+~

St"tutJ ft} Couflume.r
qu'en alienation a.uec promdfe de ratification" ledit
rerraiél: ne court, que depuis ladite ratification. Idem
Charond. Ibidem.l,b 7. cap. if. plus que ledit retraiél: ne
court, que du iour que lachepteur à payé le lodz &amp; pris
inudhture.ldem Charond. Ib,dem ltb. 7- cap ..93. Dauantage
que ledit retrai&amp; ne court pas en matiere de collocatian, que l'an &amp; iour du rachept ftatutaire ne [oit expir-é. Ia[on (un! 10. num. 1. 'Vol. 1. En outre que le premier
occupant eft preferé. Idem.ibidem.lsb. J.cap 5.Q!:!.e rdhtutionn'a lieu contre le temps dudit retraiét.ldem.tbtdem·
lib. J. cap. 65. ~e ce retraiét n'eft prorogé pour ab[ence
~u minorité, Idem. ib,dem. l,b. 2.: cap. 78. Pour le regard
desnüneurs, bien qu'il[e fuifentfaiél: rdeuer par lettres
Royaux, la Cour les a tau Gours declarées non receua. .
bIes: dont il y à piulieurs Arrefts : vn du 3. de Feb.-65'
entre Lean noble &amp; Fabre de Tholon: autre du 13, de
Feb. 73.entre Poildauoine &amp; Bechet. Et ne faut obmettre que ledit retrai6t à lieu en vente faiae à lenchere'
Arrendu 22. de May 1609. enlacaufe de M. Theric
Aduocat. Autre arrdl: du 1. d'O&amp;obre 1613. en la caufe
de Henry,Bibion contre Faucher. Item eft notable,que
le retrayant ne doit payBraucuncs reparations faiél:es
pendant le procés de retraiét. AinG iugé par Arreft du
19, de Iuillet 1608. en la caure dudit M. Theric. Notable
encore que la notice de l'alienation eft pre[umée dans
dix ans,ainG preiugé par Arreft derelewfe du 17, deMay
1610.entre d'Hle,&amp; M.Bionneau.~e le lignager eft preJe able au ceiIionnaire du Roy; con1~e a efié iugé
Arfdt des Co~nptes le 14; de Mars 1616. en la caufe de
Codoncl de Marfcillc;&amp;.à plus forte raiso eft preferable
au ceiIionaire du {eigneur direét ; COlunle à efié iugé par

par

, - ,A n dt

t

�du Pays de ProuenCf~

49
Arrcfi: general pronnl1cé el1 Parlement le 1. d'Auril,
1560. enlacau{e de Gafpard Aycard,Trophime Eyguelier &amp; Gafpard T aullemdfe. OE:e le Lignager n'eH: tenu
de rell1bour{er que le 10dz payé par l'achepteur, &amp; non
entieremet ayant efgard au prix: comme il fuc dia par
Arrefl: du 1.3. d'Oétobre 1617. entre M. Brolha &amp; autres.
Q!!en ce pays le plus prochain lignager eft preferéau
plus el1oig.qé; come fut iugé pàr Arrefl: donné au rapport
de MonGeur Seguiran, le 2.1.. de Mars 1615. en la cauiè de
Majanne de Mar{eiIle , &amp; par autre Arrdt donné la
mefme année çn audience le 19.d'Oétobre,entre Michel
Courtin &amp; les Làgcts freres. ~vn .parent d'agnation
venat en cocurrance auecvn allié,excludl'alié en me{me
degré; comme à efté iugé entre M. Beaufort Notaire,
&amp; Balthazar Brun, par Arrdtdu
deMars 1619. En
outre il faut notter que le fils de famille n' dt receu
au retraiét {on pere alienant ; Arreft du dix-neuffidine
d'Aouft. 68. entre feu MonGeur Berardy Aduocat àla
Cour,&amp; Iaèques de Collonia:autre An-dl: de l'ol1zie{me
de Feurier, en ladite année 68. contre leân Raphaëlis:
autre encore du 9. de Nouembre 66.entre le Geur de Soliers &amp; Laurens Iulian: ce qui {e lin1Ïte,G le fils de fa mille faiét apparoir qu'il à dequoy de {on chefpour retraire
De me{me cft-il de la femme nlariée;laquelle peut retraire,G elle àdes biens aduentis,ainG preiugé par Arreft
du 19, de Mars, r618. en la caure de Chaud, fa femme,
&amp; Allemand. Il faut pareillement noter que le retraitl:
cdfe en nouueau Bail, ainG iugé par Arrd! du 2.1. de
Iuin, 1583, en la caure deJG:hauffegros. Cdfe encore
en faiél: de loüage perpetuel, {uyuant l'Arrdl du 8. de
Feurier, 1569, conrre Guillaume Fabri; &amp; du 16. d'Aouf!:

G

�50
Statutr &amp; COUflUrJ1es
1574· contre TouffaincSts Beaun1ont. Ceife auffi en
maùere de droiél: d'offrir. luge par Arreft du 2.2.. de
Mars, 1619. en la caure d'entre les Roberts de Gordes,
au rapport de MonGe~r Perier. lt,e m cdfe en la per[onne d'vn qui demeure effeél:uellement hors de la Prouince, ainG iugé le 2.8. de lanuier 1572.. contre le Sieur de
SaincSt Paulet en Languedoc. Cdfe [emblablelnent en
in[olutundation , comme en l' e[pece rem~rquée par
MonGeur des Clapiers, caufà 100. qUAjl. 1. nu mer. 18.
Finablen1ent celfe, quand vne proprieté s'eft alienée
deux fois: quo cafu 1es parents du premier vendeur ne
peuuent retraire) fi lachepteur vient à reuendre, s'ils nc;
[ont auŒ parents dudit achepteur.ldcm Charondas.,b,dem.
lIb , 7. cap. 3~. dehli haElenw.
S .() M MAI R E.
1
E ~tatut eft conforme au droiél: r~blic. 1
2.
Ral[on pourquoy ce Statut a eRe Inuante.
3 Les parents venants du chef du pere, peuuent retenir
iu[ques ·au dixie[me degr~.
4 Le contraél: de vente dl: feulement compris en ce
Statut.
5 La pennutation eft vne vente;s'il y ~ pris qui excede
la chore.
.
6 . B~il en payement, {oit ou volontaire ou neceffaire,
eft compris en ce Statut.
7 Meubles ne {ont compris en ce Statut.
8 Les plus proches {ont proferez au tetraia.
9 Les plus proches en me[me degré font égallement
admis;&amp; quand il y à lieusle preuention.
10 La chofe venduë à vn pla rent plus cpoigné~ ne peut
eftrerétenu.ë par vn plus_proche.

C

1

�sc

du Pays de Prouence.

Les aliez &amp; parents [ont admis à retraire: qui [ont
les affins: qu'dt-ce que parentelle,&amp; qu'eft-ce que parentS.
I2. ~ eft-ce que lieu.
13 La fèience eH neceifaire, deuant que le temps coure.
14 Le tuois à autant de iours qu'en à ccluy qui fe pre- [ente.
.
15 Comme le payelnent fe doit faire par cduy qui
veut retraire. ,
16 L'offre verbale fuffit, l'achepteur ref~l[ant de prendre l'argent.
.
17 Le fèigneur direél: , ft touGours preferé au 'parent
&amp; allié voulant retraire.
.
18 Lors que le feigneur retient par droit de direél:e,
toutes les [eruitudes &amp; hypotheques font efteinéIes ; ce
qu'il n'arriue quand vn autre retient; fi ce n'eft que ledit feigneur ayt con Cent y à l'impoGtion d'icelles.
19 ~l1l.nd eft-ce que le feigneur ef\: diél: auoir faculté
de retenir de [on aroiét.
20 Celuy qui retient vne piece emphitenticaire com~e cdlionnaire du feigneur , n'a pas me[me droiél:
que ledit feigneur; d'autant que les feruitudes n'y
hypotheques &amp; autres [emblables droiéts ne s' dteignent pas.
21 Le feigneur àdeux nl0isde retenir comptables du
iour de la fciencc.
G LOS E •.
l '
Statut ef\: conforme au droit diuin ,Ruth.
chap. 4 . enuiron le commencement.Leuit. chap •
.2 5· la rai[on en ef\:, afin que les biens ne fortent de la
race &amp;. famille. ~rgumem. L. pater·§.femdmn TttlarJum,
Il

.

CE

Gl.

�52,

Sttltllt!

e5 touflut1leJ

rvcr[. de nomine "Pejlro nunquam exeat. de legato J. 1. qui foU.
dtm: § . pudigrn 1. t:Um pater §. I,bertù, l. petto §.frat,e de
Legat 2.. Ioann. Faber de empt. &amp; 'Vendit. §.1. [ur les lnflit.
'D ecius con. 619. Où il dia que ce Statut a efl:é inuenté,
p~llr con[eruer les biens entre les conforts d'vne famille; comme il eft dia: audit chapt 4. car (dia le_texte) ie
ne doibz point effacer la pollerité d'vne famille, auffi
les Inajeurs font iniuriés ~ offencés lors que les biens
s'alienent hors de la famille: comme l'on collige par. ce
qu'e[crit Bertrad. conf 19. n. 1. l,b. 2.. qui allegue S. Am..
broi[e 3. des offices chapt 9. làoùce Pere allegue, ce q~i
dt e{cript. J. reg. chapt 2.1. de Naboth ; lequel efl:ant requis par leRoy Achab, de changer ou ]llY vendre fa vi..
,gne; laquelleauoitappartenu à fesAncefl:res; il ayma
nlieux mourir que faire c'dt iniure à fes parents: car
nous au ons tou{1ours grand affeél:ion àce qui à. appartenu ànos predecdfeurs ; comme dia Mr. Tiraquel, fur
les Coufiumes de PoiGtou, en la rreface du lrétraiét lig nager aux Comenta~rês par,luy Faiéh n. 4. &amp; pluGeurs
autres nombres fuyuats: c'cftc caufene femble pas cfl:re
[c ule de nofl:re Statut; comme l'on dira cy aprés vn peu
plus bas , [ur le mot ( affinité. )
3 Parquoy ea force de ce Statut , G les biens font alli . ez hors de la famille, cduy qui eft de la fanlille,
les pourra retenir iu[ques au dixie[me degré. Cepol. con.
43 . d'autant que les parents, que les Loix appellent
AgnatoJ @T cognaros, [uccedent feulenl et iufques àce degré; la glofe [ur Auth.in forcef!io~e &amp; le Barto!. r:. de foi4 (yf
[cgl! . htered. &amp; retourneront les biens'tels qu'ils eftoient:
comme s'ils eftoient aup ara~lant patrimoniaux, ils retourneroient apres patrimoniaux. Deee C011. 31.

1

1

�Ju Pay! de Prouenct.
_ n
4 S EVE N DRA, Mais fi elle dl: aliente par autre
tiltte que par vente, elle ne pourra drre retrai~e,
par le Seigneur, ny par le plus proche parent ou allié:
car il faut interpreter IC(s Statuts propremêt &amp; eil:roiae-,
rtlent. Bt$rtol. in l.confttlulionibur.ad-munlClf. BA/d. in {. '7)n;e.
§.ftfjuÎs num. t 9. de controuer. Inuef/. ~ec. con.' 71. Parquor
ce Statut n'aura"point de lieu en pern1utations &amp;'autres contraasanonimes,&amp;fans nom propre. Gu,d Pape qu~fl.
47. cr qU4(1. 530 . 1"[ofJ ln 1. 'PIt. c~ de lur. empb't.
5 ~e fi les permutants font refpeébue tradition de
leurs biens; &amp; l'vn d'iceux fupplte quelque fomme d'argent; par ce que lachofe qu'il reçoit eft de plusgrand
prix,fçauoir mon, fi c'eil: vne permutation ou vne vente:
les Doaeurs parlent diuerfement en c'eil:e queftion.
Bart. in l. j. num.7. &amp; in /. Ariflt1. de donAI. eS Fulg. in d.l. [..Abbas Panor. ;. cap. ad quefli(Jne~ num. 1. de rer. -permuta!•
.Anchar. conf. 72.. num. f. auec ceux que rapporte Alexand.
cond.lib. r. difent qu'il faut prendre garde en qu' ell~s
paroles le contraCl: eft conçeu, comme fi par iceluy eft,
dia ie permute; c'eft vne permuu,tion; s'il eft dia ie
vends, c'eft vne 'vendition: laquelle opinion femble
fuyure GUla Pape qu41./2.. num. 2.. "Pcr!fld textll4 in d. caf.
&amp; s'il n~eil: rien dia, on regarde ce que principalement
eft fai61; comme fi principalement on achepte ; ce foit
. vn achept : &amp; au conti"aire, fi principalemet 011 change;
foit vne permutation: mais plufieurs fuiuent l'opinion
eontraire. Balde au proéme -des fiefs n'ume Il. &amp; là Jafon
nNI'II. 2./. Alberic. in /. fjClcritur If. de pat. bO"Jin. Roman. in d. ,.
~riflQ·. In (in. où ils l'expliquent amplement: car ils difent
que fi le prix furpaffe l'eftime de la chofe,qui eft baillée;
\ en contrechange; c'dl: Wle vente; fi elle n'ex cede point;
G 3

nr

,

�5+
Statut! &amp; CMflumu
c'eft vne permutation;&amp; fi n'appert point que l'argent
donné [urpa{fela cho[e baillée en e[change; alors c'eft
vne vente;laquelle opinion dt gardée, &amp; [uyuant icelle
~ efté [ouuentesfois iugé : ce qui eft plein déquité pour
euiter les fraudes;qui [e fai[oient contre les feigneurs &amp;
lignagers:toutesfois le Dece dia au cofeil i6o.d~s le comencement iu[ques aunombre 3.Qge ·fi les cho[es [ont
données 'eR:imées dans la permûtation: c'eR: vne vraye
vente;&amp; le Statut à lieu [ans difficulté.
6 Mais que dirons du bail en payement, eR:-ce vne
vente? Speculator tient que non, &amp; que le Stï.ut n'y à
point de lieu ; &amp; dit auoir dté ainG iugé. in ~t • de cmpt.
§. nunc dlCendum n. 23· la rai[on en eR: ( dit-il) la diuerlité
.. des mots. De nle[me en dit le Dece conf le. ntjm. 1•
. Alexand. con. 16. num. la. lib. f. auec ceux qu'il allegue:
pluGeurs ont tenu le contraire. Bart.zn I.l.§ Cum pt'~dlû.lf.
de plgnor.in I.(i pr~d,u § fin. (. de eui61.auec pluGeurs autres
alleguez par Dece, (onJ.160. n. 2..' iu[ques au ver[et proptcrea data.c()nf. 30.9. num. 9. Con 585, n. 9. Platea in 1. 1 de
(und. pa/rimon.llb: Il. diR:inguent,di[al'lts que li le bail en
payement eftvolotaire, c'ef\: vne en1ption;&amp; le Statut à
lieu;au cDtraire s'il eft nece{faire. Il à eité iugé en l'au diace lan' 1542...2..2.. Septébre,où il n'y euf\: point de vacations
par mandement du Roy,entre Claude Bret,&amp; Eftienn~
Pey tieu, que le Sieur direét pouuoit retenir par droiét
de prc1ation vne chofe a1)enée, voire pour caufe neceflàire ; c' dl: à {çauoir, par auaorité du Magiihat: fay
opinion qu'on en peut dire autant des parents &amp; autres
mentionnés en ce Statut: par ce que la vente, bien
qu'elle foit neceLfaire,n'eft pas moins vne vente; 1. Ji 'I U01
de re[cind. -vendlt./. titl1:U f. çod.l. tju.eCUf'/)~Uf.&amp; toto co tltulo.

C.

�55
C.defid/mflrument. &amp; iur.ha[l. ftfcal.l,b. 10. &amp;de "Pendu .
. rer. (i(cal. efquels lieux l'alienation [aié1:e àl'inquant dl:
.
appelèe vente~
7 POSSESSION. Ce Statut n'a point de lieu ès meubles : car puis qu'il dl: contre le droiél: commun, il ne
faut point l'anlplier: car la Loy dudurtJ C.de con/rah. cmpt.
pern1e~ à vn chacun d'dlire vn achepteur tel qu'il voudra,&amp; Jaire en (orte que la vente tienne, &amp; [oit ferme;
par ainG les paréts ne [erot poinét: cotrainél:: védre à [e~
plus prochains ou con[orrz?entendant ~in{dadite Loy,
. le mot('~ideatur) mis en icelle fera vne marque de verité;
comme il [e prend tn 1. tl/io S. titio genero.de condit. eS demonflr~t. zn Oferuum filq ~.(i nuit rem.de legat. j. Alex. cene
e
1.,
1
173, num. 4. &amp; autres [uyuant$, /rh. 6. a con[ulte bonnement [ur vne [emblable Couftume ; dequoy on peut
-là voir pluGeurs cho[es,qu'i! à e[crit apres les autres. Ou
li nous disos que ce mot ('Videatur).eft-pris-impropremot
&amp; par fiéhon;ce Statut ne fera pas contraire à ladite Loy
Dudum : car elle ne prohibe pas d'aliener aux eftrangers:
mais elle permet,aux parents de retraire les cho[es
. vendues &amp; les pi efere aux achepteurs.
8 PLV S PRO C H -AIN S. il y à de cecy vn texte exprès. in l. peto ·S. fratre"'Perf. qUld t'go ft non fit elUfd. gradlll.de legat.2.. Faber.1nftit .de h~red. qUit ab int. defèr.1\.oman.
con. 2.2.. infin. àù ils dirent, que fi plufieurs [e rencon~
trentall; retraiét: lignager &amp; [oyent en diuers degr~s; le
plus proche dl: preferé. cap.-fitu':'· fi de feNd.luertt (ontro.
9 Mais s'ils [ont en pareil degrè,ils [ont tous receus à ce
retraiét;comme efcrit Faber ln §. fip/ureJ .ln/tit .de legtttma
Agn. (Uc"lf. eAle;and. ton. 2.7. num. 8. lIb: ~. ChafJan. rudes
couHumes de Bourgong. tlt : -des ·retraiéh §. 1. I~ 'JIçr;.
dll, Pay! Je Pyouence.

.

�56
Statuts &amp; C4I4Jlume
les plus prochains. nU19J. 4, toutesfois il y ~ lieu de preference en vertu de la conteftation en caure: par les rai.
fons qu'allegue le meiine Alexandre au me[me con[eil,
&amp; que rapporte aulli ledit Chaffanée au n1e[me §.~ad
à ce qu~ dirent le[dits Doéteurs y auoir lieu de prcuention &amp; preference;i'eftime qu'il les faut entendre parler
en cho[es qui [ont indiuiduës ; comme fon~ [eruitudes
&amp; cho[es, qui ne [e peuuent conlmodement diui[er:efquelles, les parents qui [ont en pareille degré [ont egallemènt admis, encore que l'vn d'iceux ait prcoccupé &amp;
preueu,&amp; [oit deja [aiG de la cho[e venduë ; ainG le tient
Tiraquel au traiéte du retraiél: §.IO. glnfll.n.l.. &amp; au [uyuant;&amp; fur les Couftumes de Poiétou:en {emblablefaiél:
-A lexandre àcon[ulté cotJf 131, lIb. J. la où vn certain
Comte conftitua en dot à fes deux filles certaines poffellions, qu'il leur bailla à c'efte condition &amp; pache,quc
toutesfois ,&amp; quantes que [es trois enfans malles leurs
payeroiet ou à leurs heritiers 15&lt;?0. ducats, elles [croient
tcnuës leur remettre &amp;deseparer lefdits f6ds:l'vn d'iceux
tout [eulles rachepta;Ies autres veulent auffi efrre admis
&amp; receus audit rachapt : Alexandre re[pond qu'ils doiuent dl:re tous admis par les ioi" &amp; rairons y aJIeguées,
ores qu'vn feul aye rachepté.
10 Et quoy fi Titius vend à'vn lien parent plus eflongné en degré fçauoir mon, li le plus prochain fera prefe..
ré, s'il veult rachepter? il femble que non: d'autant que
la raifondu Statut eft,afin que les biens demeurent en la
famille, or le plus efiongné n' dt pas moins de la famille,
que le plus proche. ,Parquoy il faut entendre ce Statut
auoir lieu lors que les biens [ont v~dus à l' dirâger. Decc
à faid vne con{ultation en pareil cas. conf 61 j. &amp; faia à.
ce propos

�du Pays de Proumcè.
57
. ce propos ce que diél: [oan, ae Platea in r (. col. r. 'iJerf C.'\:
Ijfllomje,.,ur C. non Lie. hab metr(Jp.ll.b.1I là où il dia: qu'encore qu'il foit deffendu à l'emphyteote d'aliener la
chaCe emphiteuticaire {ans le confentement du [ci:..
gneur; toutesfois il le peult faire s'il la vend à {on confore, par la Loy l'olunttU C. de fideJ{omm. fi doncques la
chaCe dl: venduë à vn de la famille plus ·dlongné , le
Statut n'aura point de lieu par le texte de la Loy fi/uu ·
§. ,um pater de legato 2. Curt. C011. 107. num. 4./1b, 2..
c
U AFFINITE ET PARENTELLE. Sinousconhderons l'intenti6 du Statut, expliquée par les Doa:eurs;
dont nous auons faiél: cy ddfus mention,difant's que la
cauCe d'icduyeft, afin que les biens fqient-confirmez en .
lafamille; il faudra prendre ces deux nlots pour vn mef..;
memot;en forte que feulement ceux làfoyent pris poqr
paréts, e[quds la famille eft conCeruéel.permut4-tio, cam 1.
flquent .de l'erb. figmfit. (7 de legittm.aguat·fuccejJ. au COlnmencement. Alexandre con. 19. r,;. ,17· llb 3. toutesfois ie
croy que les Inots doiuenc efue entendus proprement;
que ceux qui [ont du fang pourront pr·emiere!TIent retraire;&amp; à leur defaut,les allièi. ,Les alliez [ondes parets
du mary ,ou de la fenlm~.§.alJinIJ de grad!b., ajf. ir1ht. &amp;
· par le mot de parentelle [ont entedus cèux, qui defcen·dét tant d'e la ligne ma[culine que de Jafeminine.Le parEt eft c~luy, . duquel l~s autres preneiu leur ~rigin,e (af.
· tu~"noj. cap. non debèt.de c~nrang. Cl" affirllb. C4p pn &amp;la tous
les Doéleurs, dt appellat. Et en c'efte façon on prend la
· copulatiue ( &amp;) pour la difiinlhué ( 't1~l ) car le Statut
n'a -pas voulu "q ue l'yu &amp; {l'autre qualité Je rencontre; mais qu'vne feule (uH1fè: doncques.cetix d"u [;lllg [cront pren1ierement rec.eus; &amp; en defaut d'iceux, le~ .
H

�53
Statuts &amp; COf4jlumu
alliez feront auffi admis à retraire, &amp; par ainG ceux qui
_ ont Statut, n'ont pas feulement conlideré la con[eruauation des biens en la falnille: mais l'affeaion &amp; mutuelle bienueuillâce , qui eft) ou doibt eUre entre ceux
qui [ont de[cendus d'vn commun1 eftoc) &amp; ioints par
alliance: de laquelle parentelle ou alliance les vendeurs
eftants ftimülés ils ayent mieux ayn1é que les biens par
.,. ~l &lt;l ,rU 'ugé eux vClldus fuffent plus toft traniiportés à leurs parents
1U apteS 10. Ans
l'(,
r
l '1 ·
Au.cun n eflrrf~"' &amp; a lIez, que non pas aux eftrangers: ~elqu~ SIS n ont
intèrer ce retrai~ poŒble iamais connus, &amp; de[quels ils n'ont oncques
du t /'emmt Il n)
l 'f·'
'f' &amp; n ' elperent
r.
d'en rcauYClitidm"is rle·receu aucun P al Ir n y coUrtollC,
dt mIdIS. le 2~. ceuoir aucune.
de Feb. Ij 7;· 16. I2. LIE V. Nous parlerons de ce mot au prochain
Sep~ &gt;nbre 1) 69 ,
(7" aprtS ce temps Statut, nu", 1.
.
cc dr,oit , ,,'rft 13 V N MOI s," Comptable depuis le iour de la notice
Oaro)e. Caftlm.
'd'
1
1.
1
h'
con , HO. Mdii commele lray p US amp cment cy apres au proc am
ff.tuoir fi ce têps Statut; ou fera dia aulh en qu' elle fa~on on doibt
cou rt contre V"
'
,
r '
.
1 ~ aUOlr notIce &amp; lClcnce.
.
mmeur, mo . y'
(;. glolf. 2.lmm. 14 . 1viais comme fault-il entendre le Moy s? la glofe
;. dec. con·39 0 . in 1. fin. §. Jin autern. ;n "'Pcrbo jexag;1'Jta C de tt4 r. dellberand.
A lexand.con·d,.!i.
• 1
. ,atrente tours;
"
Abb as ln CAp. l'teet. ae1
12. lib. 6.Franc.
l'-'l que
e mOlS,
&amp;
. mignon. ad~ [upplen.d.negltgerJt prela~. {emble eftre de c'eft aduis ; corn·
co n(uec a udlU
fi 1
r
' depUIs
' vn cert~lO
. '
. ~ .
:
t me 1 a prOlnelle ne le cOlllpte pomt
p a rt, 1... a .
,
H,6. nurn. 1.0 . , tenne: par exelnplc, qUelqU' Vll s'oblige a faire quelque
choCe ;que le mois eft alors ainGpris corn nle il fe pren.d
conl1nunelnent ; c'eft à dire, ay nt 30. iours. Bal. J.
cap. 1. nu",. r. 'lI'JO tcmp. rmltJ wu,-{!~ d'a quele mois àau..:
'tant de ,iours qu'a la plus grand part .des mois de l'an:
par ce que noU'S deuons p!uftofl: incliner à la faueu.r.
L'opinion de la glo{e ne {emble point dhe veritable;
car fi nOQs dirons que tous les nlois doiu~nt auoir

1

(1""

�. Ju Pa'YJ Je l'roueme.

5'

feulement 30. iours on .trouuera douze nl0isen l'an:
Be quelques iours de [urplus : d'autant que la plus
part des mois ont 31 iour: de là auffi on peut voirque
l'oppinion de l'Abbe ne peut fublifter:car il n'arriue pas
communement que le mois aye feulement 30. iours,
tuais la plus part) c'eftàfçauoir 7. ont 31.iours. Et aufIi
ie ne penfe pas qu'il y aye gran~e aifeurance fur l'oppini on de Balde par nous rapportee cy deifus: car fi nous
prenions le mois pour la plus grande partie des Iuois;
:-&amp; que par ainli le.mois aye_al;ltant de iours que les pl~s
grand nombre des mois: il fauldroi~ touliours chercher
le Biifexte;afin qu' Qy adioufta toufiours ql1elque iours,
&amp; d'ailleurs il faudroit [uppleer cinq iours: veu qu'il y
a cinq mOls ) qui n'ont pas 31. iours. La plus [eure opi-nion doncques dl: celle de la glo[e ln "Perb.menfe • in cap.
qU4m fit de elea.l,b. 6. laquelle eft rapportéè &amp; fuiuy par
Caftren. zn d. l. "PIt. cu", .ig'tur.tJurn', 4 , in fin. C. de lUI'.
del,ber. Où il dia, que le Iuois à autant de iOl~rs que ccIuy qui [e rencontre;&amp; s'il en manque il les ~aut [upple~r
du mois [uiuant ; &amp; le Baldc fuyt c' cfl:e opinion ln d, l.
'tIe d.M'(iane. zn 2.. notab. fol. ma. Où il dia, que li tu Veux
{çauoir la definitio dumois,il faut que tu regarde le coQ1écemêt &amp; que tu en fupplée autât du mois [uiuat,.qu'il
en dcfaut duprecedêt.Alexandre (On.114. 1tb . J.~.5.12 Où il
di6t &lt;tué lors qu'on faia mention d'vn q10is, &amp; qu'il
. n'appert de quel mois, alors il faut entendre du mois, à
raHon de 30. iours, &amp; allegue Bald zn l. tas §. fin autom
Col. ~lt. c. de appelld,t. toutesfois en ce cas il fefaut rap. porter à certain nlolsiçau ir eft à cduy ,auquel la notice
-comn1ence: &amp; par ainli aut~nt . aura il de iours, quele
courant;conlme il àeité dia.

H2.

/

\

�60

s,;'tuti &amp;' C,uj/U"Ûï

A' VT REM E NT. Ces paroIles &amp; les fuiuantes doib.
neht,peult dhe, efhe ainli entéduës; que fi l'achepteur
paye argent cotant, il faut que le retrayât le rembourfe
auffi en argent contant: que fi les payements [ont atterInoyez,il faut que le parent ou lefeigneur paye aux mefmes ternles. Guid.Pap. conf. [61. nu m.]. ce qui eH: monftré
, par les paroles [uyuantes, (en la maniere) &amp;ie l'ay vell.
ainG iuger le 2.5. May, 1554. en faucur du feigneur dired:
que G lacheptellr à payé le pris tout à la fois;&amp; cduy qui
veut retraire ne faia: offre que de paroUe, fans realli~é;
'on demande li l'offre verbale dl: fu~ante fur c'dl: quefiion,ti l'bffre verbale fuffit,les Doél:eurs,concluent que
li lachepteur refpond qu'il dl: preil: de recepuoir argent;
&amp; cduy qui veut retraire ne luy expedie comptât; mais
{eulemét de parolle;alors il ne pourra retraire:mais li lachepteur reffufe de receuoir argét,le lignager n'eH: point
tenu de l'apporter comptant,ny le coligner,&amp;neretiendra p'as nloins. Bald. in J. l , col. 2.. (. ne llccat. Urt. pro-.
Uocar. -Caflren. Immol. la/on ln 1. qui Rom~. in princip. Je
rverb, obltgat. rapportés par Bertrand con. io6: 'nurn. ,.
ltb , :L Ba-rt , in l. pr~tor. §. fi qUY paratllJ (tt in ftnè , de nOIl;,
op. nunt. d'autantqu'ilcfbcy feulement qudhond'euiter la peiné ; laquelle vient de la difpoGtion de la Loy;
ou la fèule offre fùffit,fans que la confignation y foit neceffaire. A Iberie. in l.accepta1tJ. nurn. 4 'Perf. fi ~erô. de "Pfor:
, fat.per l. CelfiJJ~ cm» lfequen. tJbi. glilJj' zn 'rJerh. non commit/J,
,de arb,t. Ang. inLfi morlJ. num. +(01. mat. BIt/J. m d.l. acte .. ,
ptam',n.32.. Iaf. mL "Pit. num. 18.2.. C. de ;ur. empbyt. idem
Bertr~nd. can. [.a8. num.l. rapporte les oppinions, &amp; en
fin il confeille de conligner,rour ~ireJr lâ peine; d'autant q ue les Doéleurs variên.c en ç' efrb endroiét5_où il dl
15

1

1

1

�J" P.YJ Je P"u,nct.

,
,61
, qudHon s'il fuffit d'offrir fimplement de parolles , Ji le
creacier reffu[e de prédre [on argent. ChaŒanc:e"tît, de~
retraiéts §. 1. num•..... in "'Perbo ) cn rendant le prix, (ur les
Couftumcs de Bourg. tient que 1'011 garde communement, que la conlignation [oit faide.
tG LA premiere opinion [emble equitable , que la .
fèuIe offre verbale fufflt lors que l'achepteur reffu[ede
prendre le prix: ce qui (era vrile à l'achepteur; .Çar li le
retrayant ·Iuy demande les fruits de la cho[~, il fera · . \
contraint ~e payer les intereft~ -du prh:: :~ cc qu'ilne fe- :n ~ -"
roÏt pas, ft pendant proces' la rconGgn.arion auoit efté ' ~~
faiae : c'efi la dofuine -de la gIofe in ,urablt. C. de ·af1.
'mpt. rtJ zn l. frué1m &amp;_partoutle Balde·; là où il eft dia
que fi l'achepteur aèn1ande la .chofe ,auec les fruias~
itpourra parlil~[me luoyen efireconuenu de payer le
tlx . auec interdis. De me[me:en.. c'dl: endroiét , li
.argent n'a cfré 'co'nfigné , l'adiepteur aétionné , s'il
y à lieu de retraiél: , demandera le ·plix auec interefts ,
fi le procés à tiré en longueuc i nonobfl:ant roffre
faiae à autre hn, que .pour 'cuiter l'(s:~inted:efts ; autremctttnon,; d'autant qui 'cttluy que~ 'Voulait ret..uaire
.n'a iouy de la choiè: ce. qui ..eft equitabk~; afin que
.l'achepteur n'aye l'intereft de l~argel1t - &amp; les friiias. d'e
lacho{e. _,,'
'1
. ..... ....
''','~"L
1rJ. .... _ , ~ ~ S4n sprtiudrc,
17 Pr4!iudjcJo Domirii" ~ Calide feigneut,; ,d l i pr~fel:.a.ble à.. (èignc~" Ji·
au parent ou •allié vXi)ulant retr~ire:i lors··que
la&gt;chôfe rteEl'rM~m
judr
.
es \..OUHumu t
emphiteuticaire J.e )lend.;J ~ "ele CI. de J~r ....~m.ph't.eut. GUll. 'P4ris §. 15. n •
.Bald. ANg.in,l. 4JZ.te de ,AfJ. apres FUX. Alexandre, con. 1. 7. ;. &amp; qUld ~fI
.I.
·
C '. lI .. ' d'Er ' - c, ! r· - Cfj,mlnalrt au
num. 6. Jtri.. '.1&lt;L. tomcSIOls J'J" a - laercn~e,:u olelgncur (eig~urdmé1?,l
Yeut retenir, 'Ou le hgnagen ..canqmand Je pare-Ptreti~nt J "ffll jugé 'lue
.' h
r - · cl- "
-[c1
l'
non. ln robbes
{OUt es l es hypot eques &amp; ICrWtll. es. mpo eespar reœ- toug rs , le 1.
H 3
1HrJt • I56~.

f

y

"

j

t'\.

�SÛt"tj ~ Coujlumes
,
/
phiteore &amp; la choCe palfe entre les mains' de l'achepteut
auec fa charge.
18 Q.!!e fi le feigneur direa veut retenir, alors tou~
tes les hypotequcs font oftées &amp; efteintcs 1. "'Peneg alt fJ.de
ptgnor.l.'Vn zn fin. de amponend. /uerAt. de/crlpt./,b, 10. fi le
l J tfl~ iugé retient: par fon droiét, c'dl: àdire, par prelation,com~
1u~ftlt{tlgllt~r 'mis &amp; defemparation. Il eft ainli declaré par autre
t'l llt nl pd.r â.rot8
1
•
Jeprtl.ction,il tft ~tatut couche au prefent .Imre, lequel commence, Arma
t.~emf., Jt,rtg,ts âomini ymOejimo. qu'efi-ce que retenir par fon droiét: car
~mft
'U!,t Ill.
7· fi 1 r·
1"
d 'A 1 h
J'oElobrt
IH~. 1 e lelgneur acqlllert par autre rOI(,l, es ypoteques
tn III ,,,uft at &amp; {eruitudes duret,comlne s'ill' achepte ou l'a par autre
T:;.tl &amp; Pif- titre. G"IfJ. P"p. 'J. '71. toutesfois en la queftion 176. il
r"1J""
r
r
excepte quelques cas, elquels le.leigneur eft tenu aux
hypoteques féruitudes: bien qu'il reriene la chofe par
fon droiét.
dt-,il vray que toutes les hypotheques &amp;
feruitlides font efreintes,fi ladite cho[e retourne aufeigneur par fon droit; Gnon que ledit feigneur euft cû[en~y à l'impoGtion d'icelles.Petr.Iaeob. in fua praC/Je. zn llbell.
ero re .emphyteut. col. 13. "'Pcrf.&amp; eodem moJo"jJlod empyhteuta,
&amp;: allegue la Lay, md,cm Je aqua p1u11l. tJrcen,tl.
Le mefme Pet. IAeo~; tl'aiéte vne quefiion aux addi~!os,!a9.uelle n'eft pas hors d~ ce propos,d'icr mettre. Il
a efte dIa que toutes les ferultudes font eftelnétes, fi la
cho[e reuient au feigneur par [on droiét. Mais' que
:dirons l1duS ~s'il cedde fo aroiâ à vn autre; ce qui
~re peue faire- p t ie fecoro . ltatut fuyuant; fçauoir
, -\ m6n,li les feruitudes feront ailiIi_efteintes au pro~t du
~ ceilionnaire? &amp; dia que l1on: ~ar c'eft par vn droi&amp;
fingulier : &amp; [pecial qué le l eigneur peut retenir pour
( l me[mC' llriÎl:: j il faut doacques qu'rI demeure.en [es tery I ' (", t _
d :; c'eft àfç&lt;l:tloir queoela aÏt lieu au feigneur direa &amp;.
6f.

:

,:

1

•

�·
du PayJ de ProUeJlte.
63
&amp; non en autre:encore qu'i! ait droid: &amp; caure d'icelluy:
car puis que ce droia de retenir eft odieux, il ne faut
pas l'eftendreny amplier,{uyùât les loix vulgaires. Al-u)
Leaeur, Iene {ache point d'auoirJeu cefte quefiion aIlieurs: mais à tant de cela. Si tu deGre d'en lire d'auâcage
concernant la matiere de ce Statut, tu pourras voir ce
qui à efté e{crit par les autres fort diffulèment &amp; doéleluent {ur pareil Statut: ou tu pourras auoir recours,pour
en faire rapport à ce lieu: ne rayant moy icy voulu
inferer ; afin que ne {emblaife eftre lèulement copifi~
des efcrits d'autruy: &amp; quand à toy tu excogiteras plus
d'autres cho{es &amp; plus releuées, que ie n'ay pas faiéè:
cependant prends en bonne part nos pre{ents e{cric" .
qudques qu'ils {oient.
fay toutesfois oublié vnecho{e, que ie trouue bon
d'adioufier : il eft dia au texte que les pârents peuuent
retraire dans vn mois , la cho{e venduë ; dans laquelle
difpoGrion ne {ont compris les (eigneurs direas ; lefquels ont deux mois, cOluptables depuis le iour de leur
fcience &amp; notice ) par la Lay deraiere C. de jura emphit.
il à efté faia mention des {eigneurs direa: à la refponce
faiae par le Roy,fur le Statut: voulât le Prince nolis declarer qu'ils [ont preferables aux parents:mais quand au .
teps, il demeure en Id. di{pofitio de ladite Loy derniere.
-

'

~e ceux qui {ont hors du lieu puilfenr retenir par le
, Statut precedent,&amp; quand le mois commence .
de courir p,our retenir.
1

I

1\ E .i&lt;.Y ESTE. '

.

.,.~t1i plaifo audltl Seigne",. o[i0'1 fr ~ permettre

la declarA~
Iton paf les eftats plae f~r le Statut; pAr lequel eft d,a, '1"'

�Couftumu
quant Aucuns biens fe1'tmt "Vendus, les plus procltaim en affinité
agnation if- [oyent prefi~e'l.;fo't du lieu., ou feroit falae lad/tl
Ju Je ctUX 11#; alsenation, ou hors d'celeJy l,cu : &amp; ne puijJe tomber, en defaul
[on' àomie; lj,{.ft ce n'en apres ou'il fertt;paru enu à t;, notice ~ Iifauolr.
hors de 14 Pro1"
1.
JIA
,
StlftutJ &amp;

64

:o;;:;:;t:!te::

RES P 0 N S E. '

Hmce: t~r en ct

"u,ils ne doiutnl

~~r:j~:~7~m:j ' 'p ource que le pre~ent ~rticle cft raifonnab}e) Mon-

efié Jia f~r
fieur ordonne qu Il [Olt entretenu &amp; garde.
.Amp ,dH ~s. Accotdel'an 142,0.
Je [ ••nUler,I)71.
.
_.
•
ICntre Lay Et"Extralél: du Regdl:rc, dIa: PotentfA ,JoI. 381.
Julph', situr ae
A N NOT A T ION NOV V E L L E.
S. '(id.ulet ID
ES
ungutrlot,
tatutc efl: . dec l~ratl'f cl u pre~e dent, &amp; re,Ccou1t
,
. que ceux qUI habltent hors du heu, ou eft Gtuee la
pi~ce venduë;peuuent retraire:comme auffi pourraient
retraire,quad ils [eroier hors de la Prouince ad tempuJ:car
ceux qui [ont habitez &amp; dOlniciLiez hors de la Prouince,
ne peuuent retraire: .con1me il à cy ddfus efté remarqué
auoir efté iugé par la Cour}contre le Sieur deS.Paulet du
Languedoc, par Arreft du loS. d,e lanuier , 1572,. Refoule
encore qu~ le mois Hatutaire nè court pas,que depuis le
iour de la.notiee: &amp;&lt;encore faut-il qu' elle [oi~ parfaiél:e;
&amp; n'eft pas parfaiéte,iufques àce quelc prochain lignager [~aéhe au vray c&lt;;&gt;mbien la piece àefté venduë,fuiuat
J:Arreft donné.en Audiance le 8. d'Oétobre, 16°7- ,en
la caure de feu M. le Con[eiller Gauticr,contre feu Bonten1ps[M.Chirurgien &amp; Aaatomifte Royal.

4

'C

1

AG

S O" M
NAT ION

M A ' 1 R E.

&amp; parentelledl tout vn.

Lieu eft pris,tanr pour la Prouince, que pour
"&lt;],uelque nOln propre d'autre lieu.
l.

,~

3 Ceu~

�a" Pays de Prcut11~

65
3 Ceux qui funtho~s de la .Proui.6.O!" ·pppur~onft. re:\
tcmr.
\
..
4- Lignorance n'oblige point: mais bien la fci&lt;;oc;;~. .
5 Le ffitlis donné-pour retraire par droi&amp; deproxirüité,
court du iour dela notic'e.
6 La fcience neceifairè pour retraire~ne eql1i~rt pqjrn.:
de denonciation. i (
,.
, ' . ~.
Îû c:' :..
7 La pre[criptiOnJl~~Ouri point;à t~rr 11 ~ -; f j - .
.J

'

J.

•

'AG

G

f\)I

LOS E.

\ ~'

.

J

••

,

JI1

Le-Stâtut dia i~y ~iôA, &amp;
;: ~
en l'aut e f' ocedeht ,: il di1à' r--o-parea:.te.:ll~ . qui'
font 'pris pbUr vnimclmt.chofe. ~~ '0:) f "':&gt;[!- [J' • {.
2. D v L l'EN'. ' Lieu dh:i y pris,. n:on'A
pns &amp;lllel'nent
p·Otlr.le~ ptoprenwn deqûelqun Clitt,,'Ville, ou Chafteau; nlai~ auffip01trl~P.rollinœ.:: ioriUne"i i.~E}é dia,
au Statut precedent".;J. .i, -ft~ u ~rl·{J,"C4/"U!4tj ~ ptl~for.
la Loy diél: eh vn heu;. c'eft-à',dire , en yne Prpaitice"
&amp; aioli à efté iugç , ~omine i' ay apr~s de mes anciens:
le 1.,5' Decem&amp;re, LSIJ? j P ·~{ident:Mbnfieu'r,C~finier.
3" 0 V". HO R. s: Doncq\l~ ceux. qui fÇlntr hors de la
Piouinèe, font receus à retenir: par Iefqudles paroUes
eLl:-decidée la queftion des boéteurs; dcma~dants , (çau0ir fi ceu)Ç qui font h~s tie-J;i Prouin~e, peuu~nt retraire les biens aliené :eridèdl~; y j01n6l: &amp;e èJue nous
auons rdiét n'agui"res' _ JJ
':J~ ~ ':
DE F A V T. Il-en: i&amp;: au Statut pr~cçMut ) qlw-ja-)
cho{e venâuë pottria dire retenu·ë dans vn ll}Qi~ ;..dont
pouuoit naifire vnerdoute; li ·le mois court du .Qur ~e J
vente ; il declare doncqucs que .le moj~ -commence de
courir du iour de' la fcience,&amp; uo-rt&lt;kda.vente, .
1
i

NAT 1 O }N,

J

4

'J

~

,

)

�~

Statuts .&amp; COtlfiUm'41
~ . f}!ât'ltat1t que la [cienc:e ohlige,!k nOllJ'~gnorançel

l generall. c~
(o M"~"'- 6 ;
1;/".-'r"~

•

d~ decur.l.
-.
l'

{in. Jedccret. "b ord. faeend. (.

_",',!,,~r.
J&gt;

_

,'j,"

1 .. dl

'

...

_

5'::N 6't t_c rÈ; ;autant" en dia le texte in '4p. liat, cy
deffus allegut , de Jupp. mgltg. prelat, où le Pape dia, que
iil~i~ qU'vlfi bendice aitlVacqué par l'ef}?:lce d'vn an;
, toutesfois le temps de conferer vn bencfrcè ne court
point à celuy-"qut=Je doii c~ferer;1in()n du iour. de fa notice: BaLd ln cap.l zn princtp.n'S''lu9 temp.mil.jnuefht.pet.deb.
dia que le vaifal ne doit ilIêr dClnander l'inuefiiture
;tprésfà:~ -~qu:eà . mois Ce' doit . compter des l'our
della- nori~. 'l: &amp;'ft-lcijfef §t op{J.!de-nl1f1,m{l. tu'tor. inG le
têps com~nce àcourir en' e5tatnt,duiour d~ la notice.
6 Mais on d~n1and~ li ,la ·denbn&lt;!iation dt necdfaire
P'?ur cefi~ notice ; ~Oli!i'il [uffi~ d'en.alloir quelque cer..
_ fÏoradoh telle.qll:ell~,cO"mme celle qu'on 'p eut anoir par
Bruit'Gomn1uh ,~ffiçhé'ou placarJpul5lique,mdfagers,
cpilhes, ou par quelque autre n~oy;èn Bar-/m 1. ~enull·
t'IaJfe.dè aduttcr. &amp;apy~s Iuy. Ftün.: in cfI/,:/"11I eontingat. rt.
6 de refcrlft-. Ale~à:ndte G.u:v.n piè{quelèmblable Statut;
COrl. - 1. ~ J'J'm . . ~ bb,~'4 rt;r,~O~• .7 33 ' 'I1J1m.l.~ ~cautrc:;s (uy'uarits /ib:~.I.lJd';! Je. ;pLate-a.itr·{ :pe'IH~Jt.#C.- quj miiit. poJf.
r"lIc.l non l,b. 11. &amp; autres, 'qunbl1falkgue~
eux, Jont
cefie difiin&amp;ion: ~ 01il il ~aut que -cell.1Y, 'l quiJa notiçe
eH:: . necdf:ür€. rface neceifan"Ement quelque cho[e;
'comme quand le vendeur doit dejfend e. l'adi.Çptellr;
alors la Hiônici'0n eft _de la ihliŒanc.e de laéte''' : au.quel cas ta [ri~f.lce ~fl:rne~eifa-ire , 'qui Je faid: par' denot:lCiation; ou ,bren la~[etlle fcience'dlreqtii{e ·; alors il
fùffifl: de l'auoit panlUtreroo-yen que par denbnCiation;
·c ar la partie denohcëe-'n ' dt pas . coarél:lée·.à.faièe-qucil.qu~

far

�au Pays de Pr014Cnct.

t

67
cho[e;comme au fai,a dopt dl: qudhon: ~arla [~ience
eft icy ièulement r'eqiiî[e pour adn10nefter &amp;t certiorer

que la.cho[e eftvenduë: mais'nori pour dtre coaraé de
, faire quelque chofe: car il de[pend de la vQlonré A
dn pa- .
rcnt s'il veut retraire ou non, aprés qu'il aura eft6Aafça.- . ~
nanté de la Vente. Molin àux additions q'u'il àfaia .fÙ,f
les con[eils.d'Alexandre tl. co nf. 2..4.Dia que la ièience eft .
necdfaire laquelIe [e f.lia par denonci-ation ~ ~ car la ,
notice n'dl: pas feulement requi[e en ce cas;pour eHré '
afç~nan.té : mai~ afin que l'achepteur [oit deliurê 'du '
~roiét d~ l~etraia,. par le lapsd'vn tnois ; &amp; [e renuoye .
à ce qu'Hen à di&amp; [ur les Couftuines de Paris, §. 13'" •
glofe 'fT. nU11l. !6. Toutesfois il [emble que la premiere
opinion doit dhe plus 't oft o~èruée! car. quand les 'Doc.1:èurs ont diét que. la notice eft neceffairc; laquelle [e
fâiél: par vne denoriciation;ils. ont vàulu qu'alors il fuLl:
neceIfaire que celuy la fit quelque.cho[e, à qui la denonciation [e faia:or celan' eft pas ainiien c'eft endroit:
car le p~rent certioré pourra.retrairé s'il veut, oune rc- ,
traire PQint:il [eroit plus feur à lachepteur d'admoncfter, '
le parent par denonciation, pour fe deliurer plus vifte
dudit droiét deretraia, afill:"qu'il ne foit' fi long 'temps
en [uft1 cns &amp; en incertitude,li la chofe à luyv~nduë fera
re raiéte.
·
,
'
RAI SON N A' B L B. Cela à dt{ordonné aU~'c 'grande'
raifon: car la prefcription ne court,point contre l'ignorant.l. ~/t. C. qui mil,te pof!. rouel n'on L,b: 11.. '&amp; GJa [cience
n'eft preuuée, l'ignorance cft preful1lé.e , '.. penult. eod.
cduy doncques qui alleguera le notif:c,ilrl deura pr,elJ~'
ueer.l.
'11. de Prob-4t. &amp;autres femblables.
J
'

é

'1

l

2.

�S/dtuts &amp; COU/!Umll

c(8l

;. ::k~) If. i{~~iri
;~ ~dd~f ~~
.
ft peue .celer. -

pre!~tion '

'e Jretenir par

-.

1

* j'dIt 4
);:"che- T e l,u '&amp; d'autant
q- li' il eft foiluent teuoqué en doute
. •
' .
dtrtR le f l'tmier &lt;; 'lire les fUfelli de noftre Pere di le drolél: de domalled! d'~;, e caMi f e d.1r~&amp;, rou~ le regard de la 'prèlation &amp;. perception
nem,tlJoll i L,'tdttt.'l !
1d
. il
dl ~
' .
.1 r· .
,,,,,,(on (t 'Ucinl Q.cs 0 s, peut eitre ce e a vn tlers par e lelgheur. Sur- .
~ rc

'~J ug ncur

~

~ep~i! 41Je"drt; quoy -, attendu la generale couftume du Pays; en vernI.

1 ~cJJ(/'t~u.rd(t.,.

de.laqudle il Ce ' IJraétique que ledit droiét peut efire
/
.
Il
dl
r.
1 \
4t'",btptmr d,.· cedc;eftant.lourne eillent ce e &amp; tran~porte a autre:
dIt lods) dt lu] &amp; pareillclnent la Cour Royalle l'obf~rl,le ainh aufdits
p.t)trledl/ lods J
1
d'
r. . '
r
\
/'~IJon dt ct 1u 'IL COilltes &amp; terres a pcentes; en tranlponant louuent a
l u) ~U(),t cOI~fé, autre lediél droiél de prelation &amp; retention; &amp; cedant
;,~i:
t: d1r; ledi~ ~raiét de retenir 'par droiél de preIati?n, &amp; ~e
~arfon. Sur'lUO} receu'Q&gt;: l'.les lods. A, ceft.e caufe enc?r~ que ledlét drol~
~ eudfl ..1mft le ne,[e pmffe ceeler n y ahener ; &amp; [Olt Infeparable du felt Nouer.) bre
.
C .
1
.
161S. pdf fup-rl gneur dlreél. T outesrolS par te vfage &amp; tels aétes Il eft
l',ubtplturdel.t- deuenu.cdIible &amp; alienable: Par ainG nous dec1arons &amp;
d,temttiso fut (0
d
1 d' d . d l '
d
.
d:t If p.t)t r lt,ùt or onnolls que C lt rOla e pre atlO1?- &amp; eretennon,
IcdiJrtt.isodI4d;, &amp; de p'el"éepuoir les lods ;fe peut ceder &amp; tl'anfporterà
prIX: t ~n, due; autres)&amp; que tell s ceŒons &amp; ali{iflations font valIabks,
partltS s appr et
Ci"'
•• cl . .
F"
cc
.
ldugtr, cr t'~u. ont erreét,&amp; OlUent lOl'tlr a erreé);\
.dite m,:iJôn offre

. ;;fo

0,

tre

Michel.

-

(.

&lt;

•

Concè(lé par Jean /ils du Roy, &amp; [on Lteûtena,,-t. e1fj, 1456.
~II

•
-P'

:?E!çrai9=.ld~ Regifi:re dia Tf't4l'~S ?fol. 7~·
ANNOTATION NUVYE·LL E. J · "

Lcft re'fdlu par le pre[ent'-Statut , quele feigneur.peut

Jcederorrà,)

bclllhiy[eluble le rdroiG't 'de lods 7 qu de
prelat '
qui' luytompete OU~mIrra compet!cr, pour
rai[on de l'alienadonwél:e on tl faite;de quelque piece
que cc {oit mouuant de fa direére ) c'efi: à dire qu'en
qUI

�. du pays'e Pllouë;ùè:
6,
Prouence le droia de prelation ,cft cdTible ; COlurne
Charondas la aufIi ~ualifit , lib. 7. refpsnf. cap. 1~, . ln
pruno refpDnfo. Eftant a noter qUè le tettlp_s de retenlt eft
limité àdeux mois pa~la difpoGtion de droi&amp; in l. ':t,II.
c. de ;gre emphyt lefqnels deux mois ne courent pas que
du iour quel'achepteur à exhibéfon titre àfonfeigneur;
comme il àefté iugé le 17. de Mars, 1614. en la caure du
Sieur Marquis d'Oraifon. Ne court auill en ven~-e
faiae auee pache de rachept ; que defpuis le iour du
rachept expiré,à l'inftar du retrai6t'lignager. M.le PreG dent de S. Jean. deâf.]. E't peut on aufIi dire par identité
de raifon, qu'ilnecourr pas qu'apres que l'an de rachep't
donné par le Statut au debiteur,eft expiré. Et fe faut refOlluenir de ce qui à efté remarqué. cy deffus, qu'e le
lignager eft preferable a~ cellionaire du feigneur direéb
con~mme il àeUé iugé par Arrreft General le 1. d'Auril.
1569.mais no audit feigneur. Faut auŒ noter qu'vn COfeigneur peut r~tenir le tout, lors que les autres Con{eigneurs ne veu~ent retenir: ainG iugé par Arreft du 6. de
Scp~eh1bre 15.70' en la caufe de Romain de Ponteues. de
Caa~net:iugé encore par ArreH doné par MefIieurs de.
Comptes le 13, d'Aouff.1609.En outre on pourra encore
11 0 tcr_que le droiél: de retentioll par droia de fief &amp;
. prel~tion n;alieu. in locationeperp-etu4, comln'e il à efié
iugé par la Cour le 2.6. d'Oétobre .1618. ·e ntre GiIl'k&amp;,
Piquet de MaJ:feiIle. Neantrr~oins il y à contraire Arreft rendu par mefdits feigneurs des. Comptes, rapporté par
MonGéur de.Clapiers ,.caufo 10).
'

..

1

CEPÂ!

.

S0
f

'

f

M M .:A.! R E. '

droiét: fe peurrent céder' par le Statut ', &amp; non
djfpoGtion de droiét! .
1

1

3

�SldtutJ ~ Couftumt.r

10

Le droiél: de lignager ne peut efhe cedé.. . .
.3 Le plus proche peut ceder au plus dlongné;lnais fans
preiudice des plus proches ducefIionnaire.
4 Le cefIionnaire du [eigneur direél: ne peut ceder l
vnautre.
5. Le droid: eft tollu par la Coufiu me.
•
6 Il eft fort vtile de rcdigcr la CouHume par efcrit,
&amp; touliours c' dl: Couftume.
_
7 Sentence donnée contre les Statuts, quand elle eft
nulle':. . '
,
2.

CE

G

d.

LOS E.

Le contraire toutesfois dl: decidé par
le droiét,colnme dia Guid. Pape q. 411. MoL. fur
les Coufiunles deParis, §. 13. glofJ. J. nUfll. to. (U/1J mult.
fêqq· Tiraquel (ur les Coufiumes de Poiél:ou, tit. des
retrai6h §. 26. nuY/1. 40. 41. auec beaucoup d'aùtres par
Iuy aHegués au lieu que deifus : mais le contraire cft
dccidé par ce Statut.
.
2. Mais quoy du retraiét lignager? [~auoir s'il peut
eftre cedé? Mol. nUM. 2.0. @T Tzraq. num. 9. aax lieux alIeguez dirent que non: car il ~ efté introduit en faueur
des lignage.rs ; auquel il [eroit drogé par la ceffion,
encore q~' il n'y euH qu'vn parent qui peut retraire ~ la
rai[on en dl; d'autant que l'achepteur à Î1!terefr que la
chore qu'il à acheptée ne Iuy [oit oftée,foubs pretexte de
ce droiél: ; lequel competeJeulement à la falnille : ceux
qui {ùyuent l'opinIon contraire, [e.. defendent de cdl:e
raiso:disâts que quâd l'alienatio cft prohibée efrre faiéte
hors de ~a fa,rnille, s'il n'yen à. qu'vn [eul de la famille,
il n'eft poiRt defendu de vendre à vn autre, encore qu'il
1

D E\

�duPa)! de Protima.

71

ne (oit point de nlefmr famille; à laquelle rai(on on
donne aifément refponfe : q.uand il n'yen à qu'vn de la
famille il peut aliener hors de la famille, car perfonnç
. n'y à intere~ ; veu qu'il n'y à perfonne de lafamillc,qui
puiffe demander la chofe,&amp; au don1magede qui elle ait
efié alienée:mais en noftre qudl:i6,par le n10yé de ladite
ccffion"l'a~hepteur fouRie preiudice; leq~el à intereft
que la chaCe par luy achepté ne {oit retraiéte: lequel
,~roiét fi le ~rince e.ui\vou~.u ~u'iI e~frfeu dl:re c~dé,ïI
le fojgnrur
l ~U{t auŒ bIen expnme., qu II a expnme que le drola de Jird! ptut cedtr
prelation, retention reception des lods , peut efire cc- JO/J arQifl ; d~l
1 l
.
. J
. d
pBU,.a 'Juan ,
cl e ."'Pmc.:f. (ta. 4tftem de (aa . tollen. _
l'rt;mt paràroiél
3 T outesfois le premier lignager le pourra ceder au ~tf,.ela~icm ) .il
Il
1.. 1
f .n.
. d'
,n fil Fomt IUII#
p1us euongn.e . car a ors on ne all..-l aucun prem lce a dt iut'tT s'il rttltt
l'achepteur:d'autant que;ncfme lë plus dlongné (erâl'oM [0) Il~' pllur
admis àretraire, fi les plus proches ne veulent retraire: atftr,: (4f' ,1
'
.
. .
option OH a m.
routesfols telle celIion ne nUIt pas aux plus proches,Ief-. luPi,. otfde rett'quels nonob1tant la .cefIiori faiéte au plus d]ong~é, nir, .u . d.e cui:r
. 1 b î.. . fi l d r:n.. T ' .
1 d font/rD/S. ce1u Il
pourront retraIre aç ole, ~ln 1 e ll..-l llaque, ln • (e pr-zElz1ue 'mI§, 1.6. 4"Um-. 1.2.3 • .glo[e 2.. n'apporte point les rairons, mes dlHX droits
mais feulement le fommaite de la quefiion ; d'autant fiJu,I\.IIJM:~;ml1le
on
fJ"ltUrs
ce [ortt chafes vulgaires, &amp; qui arriuet tous les iours dt~ C.mplt J OTdien prafuque. Sans toutesfois que ledit ceilionnaire du n4/Ytmer-t, e.n Ct.
. .
.
. ,
. Jants le Jro,El Jt
felgueur dIreét p.uIffe,ceder a vn autre: cat cefte permlf- premier lods afin
fion de ceder efi odieux, &amp;-contre .la difpàfition du î ue ~u~~d 1ach(. 1":'1
fpOInt
' amp
. 1"lcr, alns
. l'11 a reconoiftre
pteetrV/fdrapour
drOlt. ., &amp; par alnlll
ne I
a aut
,le ceffaut faire finÎr au premier cdIionnair e; a ce propos [ere Jionnair~ lu) dtce qu'e(crit.Gotnefius fur la regle' de Chancelerie ,de clareqlfl veutrt•
, , .
{'
tUllr,
Am. 'IIl.p0ff.qu~ll. 2.3 .J..r.a ou il di&amp;,que quelque Euelque-a'll~it obtenu la prorogatio de ceR:ercg!e;laquelleilauott
p'uis ap.r.és cedé àvn autre;on Inettoit~ en doute, fi celte
l&lt;

lf.

,ttn

4ue

.!

�71..
Statuts &amp; Couflumu
ccfftone!l:oit vallable; &amp; conclud ledit auaeur qu'elle
ne vaut rien: &amp; diél: auoir eftè ainfi iugè'; &amp; alleguez
, le Balde in 1.2.. col. 1. fed pone Papa C. de ardtlirij.r aB.
5 . Co vs T V M E. Par c' cfte couftume le droia eftoit
abrogè ; duquel il à efté cy ddfus faiae mention: car
iaçoit .que le droit de prelati6n ne puï{[e dl:re cedé;
toutesfois ce droit eft abrogè par cefte Cou{turl1C,
l. de qui bus &amp; la glofe in 'l/erb. abrogentur §. ex non fcripto.
ibi glo/J. 1n(l. de Îur. nal. gent. cre. Il [eluble que ce Statut
.foit inutile: car lil y auoit vne Couftume , qu'eftoit il
be{oin de c'eft ordonnance? car r e{cripture n' dl: point
nece{[aire pour confirmer vne Couftume. l. ;mo. de legib.
à quoy on re[polld ; que ladite Couftume à efté redigée
par e{crit, non pas pour luy apporter plus de forée &amp;de
vigucur: mais pour la rendre plus ferme &amp; fixe; &amp; afin
qu'elle ne fuft ai{eluét châgéesiqu'elle full: conuë àtous.
6 Car les Couftumes, encore qu'ellcs {oient e{àipte's;
toutesfois [ont roufiours CouH:umes. Zafius poft Bart. in
d. 1 de quibus, num.17: de legib. de là nous voyons que les
Coufiumes-des' fiefs {ont e[criptes, &amp; neantmoin:&gt; {ont
touliours appellées Couftumes. Ité il y à vn autr~ vrilité
de re rediger les CouftUlues par e[cript: car elles confiUent en faia. cap. 1 . de conf in 6. à cefte caure il faut que
cc1üy qui les alkgue , les verifie; veu que c'eft le fondem entde [on intentÎô; que fi elles efl:oi€nt e{criptés,elles
ièroient verifiées'par la {eule produCtion de l'.e[criptur~.
7 En outre fi elles draient e{crittes , &amp; que le ' luge
vint à iuger contre la teoeur d'icelles, [a [entenc'e ~ par
le {èul tnlnificre dudroi6t, [er0it nulle . .d1le.xand:, on ' ':J.
"'API. 2.. num. 20 • . &amp; con.. 8r. l'JUm.l. cod. Làoù ilulic1: yquc
le Statut n'cft rGdigé au volume . des Statuts' .,ir

a

qu'il

�du f&gt;~yJ. Je Prou.enct.
, ;;
ne [oit notoire, il le fa1;Jt fi!odukt;§C n~~iGdh.e acu[~
le luge, s'il conrreûient àiceluy : mais s'il dt redigé pan
c[crit) la {entence ièra nulle. PleuJl: à pieu) que toutes '/( On rn vm'"
nos Coufi:umes fufIènt dèrittcs, .. ft cela eftoit que nous v nFetltrmwl..è
ferions releuts de •beaucoup
ci~ peines,
&amp;: da-&gt;- b~au&lt;~oup
L,J
fn dr w
"1'
..
tf... "
.. ~
St ~n+1.1
de·de[pens. l'auois- delib~r~) Àpniwv..[f~t Jcy~ hejtucoup . .
de cas )~ue i'a)' ren14rqtl1~,4è..1Wlgue rhain ,en-H{~lI.it; efquels la l"ytençio à l~çu)~ IsJo4.zeft d&lt;&gt;:~R,,-,~ Sl,U cOHaire:
mai,? i.a y vOl]l!l !aiifer celai'~ f~iJ;'~) ~T} - utre p-lps ~iligen{a qui I.e pourra f~ir.è~heagcp,Qp ~~ . oçreJnept: ~J1e
l11Qif' ffihle ~e{~r~er pour :vn aÙt}:-GtCf~p~) qJlP..I(aùr'ay
plus d(JlpiGrf!~' Falna[[êr &amp; p:~i[cJÎr~1nes In~nQir€sl.que
. ,
, {(
len ay a pre ~nt.
~""'
...
. .J: j '
i'
"
."\'
.,
'l
. ,
1
j. 1...' ,... r. );J
, Qge les. . pbles ,&amp; G Q.tils~h.olnln~~ ffoie!:lt tvqu~ !._
&amp;

)..l

.l -, de COrppl:oI'!le~~re.
Rf- ~V 8 ST.tl.

Tem foppljcan, +t.con to (ja ca~fa.~q.'te entr! lous ~ob~-es &amp; gen- · .~O" n r peuf if)
"l hortit'/JeJ de/pays de PrDuen'Jf"1 , ti·Porta/auieT
-a-.."'\Jan a&amp;ut
ne notfrd~t noPl~
-,
b
UMU;
aut"".
plr/ou tem f~lJat, .@" aJ.n e,?",ara-s, &amp; Jouton J:aûtr ~ ~IIU 'fueccSldtutn'fft

I

erde~endl.dour Jsuerfes pLays,ltttgl!..~ queflIOj,~ c.uf~ de lt(Ur/ p41 P~AEf;1t1é~
r;
.
',f') N '
..
b
If') b
commen tfl 4//f'
Jegngrlas) tur'.J~,t;"iQm, eS IUItres ~ns:
a ca,J LOU)au
s no _l'Autre,
ui le
ble..r an ag14t ~ntre ,llous grand.. Ini,."ic,tlltS &amp; , "!:tfluolenfos • ~ (uil.

ur 1

1

r

a~foupPQ~rta.t , C7 fopro tS7J gr~ntlJ defpenfas ~ intereffès
al~u perflguir (?, def~ndre, 0'" per Qku~a!. tous mconllemcnf
&amp;' damages,&amp; nUJrir paJ,acc61&lt;d (7 amour entre eOOus,cQuml&amp;

rafan 'Val, fuppLlCan ft) re1~ero'J 'lue fia.fa~h commandtmen
fUJ pena-formt da 41a ~ Hus 1.1!~fe.s.i'!JUA d~ tOUJ p/ays... (:r q(lflrmfjas mO[,H!, f.5 mo!,eJoun.(nt7e~UOtll J If:gent e:r JefinJent
en ,alqu~ C01!Yt que fta, qu~.tengutJ de r.#. eg~r Joas bOYfJtJ nQ,:

·

K

�du f&gt;~yJ. Je Prou.enct.
, ;;
ne [oit notoire, il le fa1;Jt fi!odukt;§C n~~iGdh.e acu[~
le luge, s'il conrreûient àiceluy : mais s'il dt redigé pan
c[crit) la {entence ièra nulle. PleuJl: à pieu) que toutes '/( On rn vm'"
nos Coufi:umes fufIènt dèrittcs, .. ft cela eftoit que nous v nFetltrmwl..è
ferions releuts de •beaucoup
ci~ peines,
&amp;: da-&gt;- b~au&lt;~oup
L,J
fn dr w
"1'
..
tf... "
.. ~
St ~n+1.1
de·de[pens. l'auois- delib~r~) Àpniwv..[f~t Jcy~ hejtucoup . .
de cas )~ue i'a)' ren14rqtl1~,4è..1Wlgue rhain ,en-H{~lI.it; efquels la l"ytençio à l~çu)~ IsJo4.zeft d&lt;&gt;:~R,,-,~ Sl,U cOHaire:
mai,? i.a y vOl]l!l !aiifer celai'~ f~iJ;'~) ~T} - utre p-lps ~iligen{a qui I.e pourra f~ir.è~heagcp,Qp ~~ . oçreJnept: ~J1e
l11Qif' ffihle ~e{~r~er pour :vn aÙt}:-GtCf~p~) qJlP..I(aùr'ay
plus d(JlpiGrf!~' Falna[[êr &amp; p:~i[cJÎr~1nes In~nQir€sl.que
. ,
, {(
len ay a pre ~nt.
~""'
...
. .J: j '
i'
"
."\'
.,
'l
. ,
1
j. 1...' ,... r. );J
, Qge les. . pbles ,&amp; G Q.tils~h.olnln~~ ffoie!:lt tvqu~ !._
&amp;

)..l

.l -, de COrppl:oI'!le~~re.
Rf- ~V 8 ST.tl.

Tem foppljcan, +t.con to (ja ca~fa.~q.'te entr! lous ~ob~-es &amp; gen- · .~O" n r peuf if)
"l hortit'/JeJ de/pays de PrDuen'Jf"1 , ti·Porta/auieT
-a-.."'\Jan a&amp;ut
ne notfrd~t noPl~
-,
b
UMU;
aut"".
plr/ou tem f~lJat, .@" aJ.n e,?",ara-s, &amp; Jouton J:aûtr ~ ~IIU 'fueccSldtutn'fft

I

erde~endl.dour Jsuerfes pLays,ltttgl!..~ queflIOj,~ c.uf~ de lt(Ur/ p41 P~AEf;1t1é~
r;
.
',f') N '
..
b
If') b
commen tfl 4//f'
Jegngrlas) tur'.J~,t;"iQm, eS IUItres ~ns:
a ca,J LOU)au
s no _l'Autre,
ui le
ble..r an ag14t ~ntre ,llous grand.. Ini,."ic,tlltS &amp; , "!:tfluolenfos • ~ (uil.

ur 1

1

r

a~foupPQ~rta.t , C7 fopro tS7J gr~ntlJ defpenfas ~ intereffès
al~u perflguir (?, def~ndre, 0'" per Qku~a!. tous mconllemcnf
&amp;' damages,&amp; nUJrir paJ,acc61&lt;d (7 amour entre eOOus,cQuml&amp;

rafan 'Val, fuppLlCan ft) re1~ero'J 'lue fia.fa~h commandtmen
fUJ pena-formt da 41a ~ Hus 1.1!~fe.s.i'!JUA d~ tOUJ p/ays... (:r q(lflrmfjas mO[,H!, f.5 mo!,eJoun.(nt7e~UOtll J If:gent e:r JefinJent
en ,alqu~ C01!Yt que fta, qu~.tengutJ de r.#. eg~r Joas bOYfJtJ nQ,:

·

K

�7-:4

StMutJ &amp;

r:,,,,flutntJ

fiel, 'lUt "ti'tt ~.t &amp; ' ~'flell ,j,lfn Il cognotJ{er llirJ.d'Ji!I"~
ft~t 0: deb"rs:d .- '&gt;1 ~ ( , \ - ' . .
• '
lU r

,

.R E

\ 'l"

;&gt;

'1

, ... ' ~'Nc6r~qtfè le &lt;.ttoiœ 'èfcrit trouue 'bon de fe lailfer
• ~ I.~ l~g'aIg~et-llàlpef[(iaHen;&amp; d'oétroyer ce qui dbu~
ficm èht' 'demarîd~ ~ to'Ut'esfbis le drôia \ne coinnJandc
l
pas ·que perfollne foit fo~éé contre [on gr{, l!no~
qu'en certains cas: or d'a.utant qu~: c' tft article p'ro.&lt;:ede
dt là volôaté &amp;'âê1jr.de~GetJils-hbi11mes mefrries)q~i
"fi f6n~~-4trJ'h:onefie.tê ::parcè qu'il dl: bi~ f~ant;prinG.i­
palefnciilifatix perfonnes grandes &amp; noBles, d' aU9ir -les
pro'cés en horreur: de forte que pour!e regan;l des pr~­
cés aduenir , [oit faiae [uiuant 1':, requis; voire foubs la
la peine de cént n1afCS d'argent, où il s'agira d'vu procés
de lnille florins 82 'au 'deffûs: ' 'Et ùù il fera qudHon
de Inoindre [amIne, (ur peine de cinquante marcs applicables moitié ~ nofrre Royallé Cour majeure; l'autre
1\,
moitié à partie; &amp; quant aux procts meus &amp; pendants,
le 'me[me {bit obferué ; auecques le con[enrenlent toutesfois' des ~eux pâitie5 &gt;.&amp; fa~s au~un preiudice ~e. la
Cour, la ou la caufe en: Intentee; &amp; ou elle ne [eroIt lll«~
ftruitte à point de ilJger: &amp; la où la caufe [eroit inftruitte
a,point de iuger, q ê léiuge donne.fèntenco auecl'expèrienèe &amp; la graujté requi[d.Et crautant qu'au precedét
cas lés arbitres e.tleùs ou à el1i're pour.la deciGon du procés pourroient ai[ément ,d he; de[acorâs audit, cas ledit
feioO'neur
veut &amp;con1made que d'vn commun
con[ente~
,
Il
ment ils actordent d'vn tiers;&amp; s'ils ne·peuuenr.accoder ,
èl'vn riers,quc lePrefidet de&lt;la' Prduil1ce, qui fera alors,
en cl oifIiffe vn;afÎn 'quons'àrreftc au il1gemêr de deux:
é

.'

oS P. 0 NI SE.

�1J
1\.
'1 e 1.7. d
l · [4~9.
;
e anUler.
0 I.A:roye

· ( ra". '

Extraia·du Regifire, dia p~tent;a,. f~r 1a~:~ }34·

IL

SOM MAI R E. . • . rr

.!

y à trois fortes de nobldfc &amp; que ~'dl que noblelfe; &amp; en qu'eHa fignification elle cfuicy prinCe.
2. Gentil-homme que lignifie j &amp; çOlume il ~ft como;
poré.
.
3 Ils {ont contrainéts par ce Statut de co'mprolUc'ttre
des cauCes,defquels de droi6l: on peut corn promettre ..
4- On compromet- des chofes,de.fqudle~on peut tranfiger.
J
5 On ne peut compromettre de la chofc' iugée ,s'il n'yl
,
1
.
aappe.
.
~ ,t.'
.
6 L'appellation re(cinde ou fufpend le ittgé, &amp; reduiét
la caufe en l'efiat qu'elle eftoit apres Ia.conteftation. · ,
7 On compromet en l'executionde lafenrénce. :
8 On ne peut compromettre [ur les parolles claires
d'vn' aéte.
9. Onne peut compromettre {ur vninfirumentgarantigié ou foumiffionné.
. ~ ,
;.
JO On peut compromettre apres l'inftance·perie.
JI On peut compromettre encore qu'on ait renoncé ~
l'inftance, &amp; non au procés:
.
11. On ne pcut cOlnpromettre fur vne choCe de laquellel'1 11.Y,a proces.
1
.13 On ne compromet point en ,q udHon de droi6l:.
14' On ne peut .comprOluettre tùr ce . ui eft prohibé
d' d'he aliené.
15 On le peut compromettre fur aliments futurs, fans
auoir la prc[ence du Magiftrat:nlais bié [ur les prererit;,S.
!

#

_'

K

2.

�StatuÛ &amp; Côuflumn
16 ~and on peut cOU1prom~ttre en ula.tiere crimi}0 • • r
~
ne Ile.
.
17 Per(ohh~ he p~u~ conclure,en Prince, à aucune peine, que M. le Procureur General du Roy.
18 MonGeur le Procureur General ne conclud pas
moiris--à la peine, OFes que les parties a yent tranGgé.
19 Celùy qui tranlige d'va crime dl: r.cputé pour con·
fés.
20 Le ruge ct6it contraindre de compromettre, fi on
le renùiert.
-. . ... _
.
~
!
.
21 • Combiett.de 'ffois;on'~ dl: cOntraint de cOlupromettre.
z;
On nè peut cor~p~émettre à deux: tnais il faut
dhre vn tiers, &amp; qui le doit nommer.
2.3 COlllpromis faiét à-la charge, qu'ils iugent concordablenient)ils doiuenteftre tous d'acord.
2.4 Les Gêntils~~àmmes doiuent dire des gentilshommes pour Arbitres.
2.5 Tous peuuent eftre Arbitres, s'ils ne font prohibés
de l' dl:rt. ."'
~
~
,
2.6 La femme ne peut efire Arbitre.
2. 7 Les' U'lUets,fourds,pupilles,furieux ne peuuent dl:re
Arbitres, [ans leur tuteur.
28 Mineur de 25, ans ne peut cirre Arbitre.
2.9 te 'fils de fat:nillc peut efire Arbitre én la caufe de
[on pere; car il y peut dire iuge.
.,'
t
30 Q!!.and le moine'peut cftre Arbitre.
,
31 Layques ne peuuent efhe Arbitres, en cho{es [pirjruelles.
_.
32. Les Senateurs &amp; Meilleurs des ~arlements, ne peij4
uent cftre Arbitres;
_
76

�du Pays de Proulnet.

77

H A f~auoir ft le luge ordinaire peut efl:re Arbitre.
34 Les Arbitres ont pouuoir de iuger , eu e{gar d au

pouuoir à eux donné par les compromettants.
35 Ceux qui ne peuuent eftre Arbitres,s'ils l'acheptent
&amp; iugent, leur fentence eft nulle.
y; Perfonne n'eft conrraina d' dhe Arbitr'e : mais s'il
l'acheptt: il dQit iuger.
37 Si vn arbitre à refufé d'accepter le compromis, s'il
l'acepte en aprés, fçauoir s"ille peut. .
38 Le compromis expire par le iour yappofé.
39 Le compromis expire par mort.
40 Le con1promis expire, la peine receuë.
4.1 Le ,compromis expire, fi apres l'auoir faia on fc retlre au lUge.
42. Le compromis expire en encourant la peine.
43 Les nobles doibuent execrer les procés &amp; dhe
l'exemplaire de vertu aux autres.
44 Florin de Prouence.
~5 On ne peut compromettre fi la caufe eft prefte à
lUger.
46 ~a caufe quand peut elle eftre diéèe prefte à iuger. '
4- 7 Conclure en caufe qUG: c' dl:.
'
4 8 ~and on. peut produire apres la conolulion en
caufe.
49 La peine adiouftée au compromis eft du droid: du
Code. ,
'
50 Si vne partie compromettante'ne veut que lacaufe
foit terminée, qu'eft ce que l'autre doit faire.
G LOS E.
l
OB LES. Nobleife cft triple: la premiere eft
Theologique) ou [urnaturelle; l'autre cft na-

'N

,

K 3

�1

73
St~tutÏ&amp; C,uflumes .
.
turelle ; la troHiefiue &amp; Politique cft Ciuile ; pa.r la..
quelle le Noble dl: differenté du roturier;felon laquelle
lignification, nous entendons &amp; prenons la nobleiTe
au Palais, &amp; fe definit comme il s'enfuit. Nobleffe dl:
vne qualité donnée par cduy qui à ladO!nination, par
laquelle quelqu'vn dl: demonftré chery &amp; trié par deiTuS'
les honne(l:cs plebées,13art. inl. 1. nI/m. 57. ~uec plufieurs
autres nombres fuiuants, Je dignit. Le Noble dl: cduy
qui dl:iugé eRre prudent &amp; ftudieux, ou vertueux~ 1.1.
tVl 'Bartol. &amp; 10an. de P/ate~ de cona. In public. horr. c. l,b. 111.
Et Ciceron en vne epifrre. ad Appium Pulchrum,
d i4)utant de la dignité &amp; nobleffe diél: audit endroiét,
qu'il efiime grands ceux là, qui ont laiffé la nobleffe à
leur pofterité: tnais qu'il n'admire point les titres d'excellence &amp; de nobleffe dont eft tire ce que diél: Ouide.

Noftre efloc, not ~Jeux, &amp; ce que ntAuons fat Y,
A peine te le du efire n9(lre en e/faiti.
Chacû doit tafcher de faire ce que le tref-prudét Socrate confeilloit àfes familiers &amp; auditeurs de faire: qui
parlant àcduy,qui auoit reçeu fa nobldfe de ces AnccItres,luy demandait s'il efroit noble;&amp; refpondant qu'il
rdtoit ; Socrate repartoit difant Inets peine donc
q ue te~ aélions refpondcnt à ta nobleffe , de ~eur que
tu ne fois la fin d'icelle: mais quandil parlait a éeluy,
qui n'auoit point tiré fa noblelfe de fes parents, Illuy
demandoit s'il dtoit noble: lequel refpondant ; nOl1,ie
ne le hlÎs point: Socrate repliquoit, faiéh doné en forte
que tes aétions te rendent noble. Par ce 1110yen il ex-hon oit ch acun à.là vertu: laquc1Je fcule rend les perfonnes nobles) &amp; conièrue la nobleife en iceux. Celuy

�Ju PayJ ae PrfJuence.

1')
eft loüable, qui à donn~ le COlnmencem~nt de nobldfe
à fa famille: lnais ceftuy eft encore plus loüable, qui ne
conferue pas feulement ,.par fcs aéhons loüables &amp; vc.r~_
tueufes ,lanoblelfequ'il àre'.{eu de fes Ancdl:res ; mais
aulIi l'augmente, la prouigne &amp; .amplifie. Or cduy dl:
grandemct blaiinable,qui cO.Qtent de la nobleffe qu'il à
reçeu defes majeurs, s'atachè à villenie &amp; ddbauche;
&amp;; n'eftime pas qu'il merite de porter la qualitt de noble.
1.
GE N TIL $-H OMME s. C'eft vn mot compoft de
Gentil &amp;homme; qui vaut autant à dire que noble; car
ceux qui eftoient nés des Gentils, eftoient 'diéh nobles.
Et con1me diét , Ciceron aux Topiques (Gentils ) font
ceux ,q ui ont entre eux lne[me nom; &amp; [ont iffus des
Ingenus; 'dont les predecelfeurs n'ont iamais efl:t en
feruitude; voyez Budt [ur les pren1ieres annotations,
à qu'il faiét fur les Pandeétes, 1. l..ff. de Origin. jure
3 DE T 0 V S PRO C E'S CES TA TV T &amp; le [uyuant,
doit efi~e entendu des caufes,defqaelles les parties peuuent atf commencement compromettre , Bar~ol. in 1. non
dl(lmguemffl.§. de l,ber. If. de arblt. Bart. &amp; Bal, ;13 L. pJ·~tor
'pfo.d, THlor. &amp; curat.datiJ. auec les autres rapportts par
Dece ~u con[.44. n.3- car les Statuts doiuent çftre entendus Celon le droiél: Commun.
.
.4. Et peut la caufe eftre compromi[e, fur laquelle on
E'eut tranliger: car le compromis eft vne efpece de tranfaéhon l.rranfigere.auec' ce qui eft là remarqut par la
glofe C. de tranfaU. Alexand. con:z.l.. num. J • l,b. J. T outesfois prènant eftroiételnent le conlpromis il n'eft pas vue
tranfaél:ion. Bald. in l.fin. §. 1. num 4- Comm de LegAt. car
la tranfaélion n'cft - point reduitte à larbitrage d'vn
preud~holnme) l.lucùu §, fin .•d !.rebelltal1. tuais les lauds
,

�80
Statuts &amp; Couf/umes
ou[entence arpitralle y eft reduitte ; comme il appert
par le Statut cy deffoubs in[eré , commen&lt;;ant. ,Il l'efte
vne autre.
Voyons maintenant quelques caufes ) efquelles l'on
peut compromettre, &amp; d'autres e[quelles on ne peut.
5 Il ne peut eare compromis fùr la chofe iugée;
d'autant que [ur ladite caure ne peut eftre auffi tranGgé J. (i caura cog11it4. "Pbi B.irto/. l. p0ft rem. de tran/aB. &amp;
s'il y dl: compromis,&amp;s'en[uiue [entence, elle dl: nulle:
Der. conf. 39. iinon qu'ilfàit renoncé à la [entence,&amp; à la
cho[e iugée ,: auquel cas le lauds dl: bon &amp; le comprq'" mis. Bald. zn l.lungent. §. fi pacifcar. de patt.Rom. (011.179.
AlexarJd .con. 94.1'1um f.l,b. 2.. cc qui doibt eUre entendu,
s'il n'y à point d'appel de la [entence: car lors, pendant
l'appel de la [entencelon pourra compromettre:car ccf..
[ant la rai[on la Loy cdfe : apres vne [entence paffée
. en force de cho[e iugée,on ne compromet pas; d'autant
que l'affaire eft liquide &amp; certain, &amp; n'y à plus de procés: mais l'affaire ceffe d'cUre liquide par appel: Par·
quoyle Statut alors à lieu; &amp;ce à bonne raiCon.
6 Car par l'appellation le lugé dl: rdèindt ou [u{pen.
du ( quant à l'affaire prefent,il n'importe de que~ terme
on v[e ) &amp; la caure eft remi[e au me[me eaat qu'elle
eUoit lors, qu'elle fut contdh~e: tellement q.ue tout ce
qu'on pouuoit faire en la premierc infiance, apres la
contefiation,[e peut faire aprés l'appellation. Bartol. f"
illum texttlm mi. ua demum.in 2.. no/ab. C. de procur• .Abba r•
in (ap. 1. col. 1. in c. paftorAl1J num . ]0. de excepte Gomef. zn
r'g41. de annal. pojJ qll~f1. s. Or eft-il qu'apres la cau[e
conteftée en premiere inH:ance) on pOlluoit compromettre; doncques on le peut en caufe d'appel. Dece fuie
celle

1

�du p~y; de Prouènct~

''SI
cdte opinion C07l.22, [ur la fin;lequel re[pond au con[eil
71.,. d'Alexandre lzb. 3. qui eftallegué pour contraire,
f7 con. 81. num. 4, l,b. 1. Saly in d. l.Ji cauf. nu",. 3. Bart! UJ
1. pofl. rem. num. {. de tranf. excepte ce cas de la regle pre- cedéte: car il dia que ft apres la [entece il à efié appellé,
ou Gon à peu appeller ,01]. pourra tranGger &amp; compromettre L. po(l remlf. cod. lequel fùit Ia[on. zn d, Lpofl rem n.
5'- &amp; que cefte opinion [oit la con1lUune on le peut colliger par ce qui eft e[crit par les Doéteurs, in d. t.fi caufa.
où ils di[ent, qu'apres la [ent.ence, qui eft piffée eIifor..:
ce de cho[e iugée, onne peut compromettre: doncques
fi elle n'eft pafféc en force de cho[e iugée., on' peut
comprolnettre, eAlexand. d. con. 72. num. 13. au ver[et,
b~m/acit, Làoùil dia qu'apres la [entence qui eftpafféa
en caure iugée on ne compromet point; come de cho[e
liquide cap_ expojiu.de arb,t.Roman.d.con.fo4'd'où s'enfuit
qu'il peut eftrc compromis apres la [entence; de la•
qu_elle il à efté appellé.
7 _Banole diél encore in d. 1. poft rerH. qu'on peut · .•
compromettre [ur l'execution d'vne [entence; comme pour ex-e mple , li Titius en' quallité d'heritier de
Seius "à efté condamné, &amp; que le demandeur vueille
prendre vne piece comme hereditaire, que Titius nie
l'dhe: on pourra cOlnprolhettre là deffus,ft ladiae pie-ce eft hereditaire ou non: mais on ne pourra corn promettre ,fi Titius à·efté condamn~ en qualité d'heritier
ou non.l'adiouteray vn autre exemplç, qui cft tres-frequent ~hez nous, Titius à mis en caure Caius , &amp; i.nGfte
qtFilluy rec-onhbilfe vne piece mentionnèe en [on nouu~an l':Iâlt1. -Gaius nie la poffeâer;Titius en haine de ceftc
negàt1ue demande dtre mis en polfduon de ladide
L

,-

�SUtll'tt &amp; Cctlflumti

S.l.

.piece deMandte , en force de la Loy derniere ; tir ,.li.
"/lfd.C.le luge rordone ainG,fur le point'que Titius veue
eChe mis en po{feffion de ladite piece. Caius nie que ladite piece, en la po{feffion de laq~elle Titius veut eitre
lnis ) &amp; qu'il pofIède, [oit celle que Titius demande; fur
cefte queftion on peut compr~me"ttre ~ ft cefte piece l~
çft celle que Titius demande; mais on n~ peut c~mpro.
~ettre , ft Titius doit dhe immis.
SI On ne peut auili cQmpromettre, lors que les parol. les de l'ad:e font fi claires,. qu'eUes n'ont be[oin d'aucune in terpretation. Immol. In l. fifi (.la premiere dt ~t'rb~
lb/tg. Barlol. &amp; B"ld. In L. iO, aHtlUe § CHm in 'VerbM.de le..(at . J. Là où il dirent, que ft le Statut diét,qüe la caufe
doit dhe commi{e au iugement du [age ;' cela n'eJl:
pas toutesfois veritable, lors que la caufe n'a p~int de
(lifllculté.'1otAt. in 1.. placet C. Je Sacro {ana. tcc/ef. auee
plulie~rs allegués par Alexandre con. 62. numero 7.
lIb 2..
• , Et ne peut on auffi compromettre [ur vn infirumtnt
garan~igié , ou comme nous app~lIons, foumiffionné;
n'y [ur vne chofe liquide; linon qu'on oppofa quelque
exception: car tout ainG comme l'on compromecen
l'execution de fentence,commeil à eité dia, de me[mc'
auffi peut on c~mprOlnettre [ur exception qu'on 0ppo[c
à vn aél:e garentigié&amp; foumiffionné, BArt. ln l. {in. nu"',
.2,. &amp; 4'
de trAnf,,61lomb. fil CAftren. m~rn. J. 4· &amp; les
. autres.Rolnan. in l. pr~tor.l.Ait. §. "pit. en la n~uuelle addition de nON. op. nurJtj~t. AleXAnd. con. 1/9.. num. 4' lzb.1..
10
On peutauŒ compromettre fur le droid:queque1qu'vn penfe auoir fur quelque chofe, encore que l'infiance [oit perie: car finfiance ~ft~nt ,perie le droiét

C·

�tlu PAJ~ Je ProuenCf.
B3
n'dl: point.peri'tné. ·ctfp. exaff;inAt~. 64p.ptnult de Îtidic Jecius
lur la fin au verfet &amp; Cerre. .
II On compromet auffi li quelqu'vn à renoncé à l'in J
Harice: car cduy qui renonce n'accorde pas pour cela;
le droi6t qui d'toic di[puté dhe du cofte de fa partie,
(ur quoy Iafon diffulèment "./. P"f/qUtS 111 III i. n. r. €l4m muLtû fequent. c. de paB.aucre chofe eft s'il renace au procés;
car alors il yauroit beaucoup de difficulté, d.l. pof/qua".
Lili) &amp; {ùr içelle, la premicre-glo{e diél,que qui renonce au procés,renonce cant à lïnftance qu'au droia; par
ainli fi le renonçant n'a aucun droiél il ne demandera
pas de conlp~Omettre:car les qualités ne fùbliil:ent d'elles mefmes fans {ubfi:ance.
.
Il Et ne vaut le compromis diant faia [ur V1'le caufe;
{ur laquelle il n'y à point de procés) &amp; ne s'en cfpere
. pointl. 2.e. de tranfoél. d. CAf. expoftlA Rom'a». con. ae. n. 2..
13 Item on ne compromet pas {ur la quefi:ion de droiél:
car la où eft le cas decidé par la Loy il n'y à plus la de
qu'eil:io:parce que la qudho efi: vne propolition dllbita-:ble:Uabeoffde Carbo.edlél.lors doncque5 qu'il diéè icy de
tous, plaids il entend qe cc qu'il conGil:e en faia:: car le
droifrêfr certain :· fi ce n'eH: que lediél: .droiél: impliqua
èn [ai quelque faia: BAld. In /. afJClU~.num. 2.. Salyctt.
'nl4rn.' i. c. de j'urt. ~!ltxand !on.6 2. ," 2..ltb. 2.. auec plu'lieurs
qui [0nt allegués par du Molin en l'additio de ce co{eil,
comme s'il y à debat entre les parents &amp; alliés,G la donation eft bônne;parcequ'elle . n'a aucun inGnuation,
&amp; eil: [ans decret ; car le iuge au[dit cas ne les contrain~
dra pas de compromettre: &amp; ne {e fera aucun compromis [ur la queftion, (~auoir li la 'legitime eil: deuë;mai~
[ur la liquidation d'icelle; qui conGfte en .faiét )
L %.
'-'l C011. 2.2..

1

�St~leltJ fi}

Couflumû
n'y à rièn de plus incertain qu'dt
-4

ladi~e liquida-

non.
14 Si la chofe dt prohibée d'alliener; on l'le pourra
pa{fer compromi) [ur icelle de lapart de ceux, aufqllels
l'alienation dt prohibée, c. curn tempore. l'bi Anton. de
BU/rio &amp; AbblU col. 2.. "Per[. 'V/timo colltgi po/cft. de Arbre. à.
cefte caufe fi quelqu'vn à il1n~ qu'il n'alienera point [cs
biens, Il ne pourra point compromettre d'iceux; Dece
exanline fort copieufemeht cette regle con. 39. mUfl. 4.
con. 44. num. 2.. con. 445. num. 17. ce que ddfus efiveritable , s'il n'y aucun ,a ppel; nlais s'il y ~ appel il peut comptomettre)~ald. In l. qHamuiJ in 1. l'crf. an iUe. C. difide/comm. jointe la difiil1éhon y appofée ; &amp; apres Iuy
Caj1ren. in 1. fiue mannunijf1« §. t41'Jdlel.num. 1 c. de condle.

fo~
.
15 ~ant aux aliments futurs, on ne peut compromettre fur iceux, fans alloir la prefence du Magiihat :
mais des preterits , on peut comprolnettrc. /. cttm
fi. in prmcip. If. de tranfaa. &amp; /. de altmentiJ C. eod. &amp; la
glofe. .
.
16 Et quoy, quant aux caufes criminelles y peut on
compromettre? Alexandre à con[uité en ces termes
CO". 119. lzb. 2.. Là où il tient que non; {inon és crinles ou
il y efchét effuG.on de fang, l. trt4nfigert C. de tranfa61.
car il faut pardonner à celuy qui a quelque prix que foit
veut redimer l'effu{ion de (on fang: comlne dia la Loy
premiere, in fin. de B~n. tore qUI ant [clltent. de laquelle
nîatiere Dece traître amplement con. 418. &amp; dia bien
d'auanrage ledit Alexandrç au [ufdits confeil, quelors .
qu'on vientà inlpofer vne peine non feulement appliable au profia particulier de qu'elqu'vh;mais à l'vtilité

�tiu Pays de Proliina.

~5

llblicqu~;ce qui eft plus digne &amp; precieux tire à foy'C

qui eft le moins digne: &amp; pource on ne ·c ompromettra
n'y à l'vnn'y à l'autre;la glofe. in d. J. tra1figere. in ~erb.
m alijs. dia qu'on peut traniÎger &amp; ' padifer fur le .
ddiéh priués ,quand on agift ciuilement : mais li 0
agift criminellement, on ,Ile peut; conUl1e 011 ne tran- ··
fige {ilr vn crime public ; ainft Je dia- la glofe tenu/tetfme ln d. l. tranfigere.lefquclles glofes font fuyuies par
.Bartale &amp; Paul de Cafrres.
.
17 Auiourd'huy en France, puis qu'aucun n'eft reçe
à accufer, fors MonGeur le Procureur General du Roy,
n'y à conclurre à peine publique &amp; reparatioll criminelle: &amp; que les particuliers agi{[el1.t fculement pour
.leur intereftciuil &amp; pecuniere ; comme dia Rebujf a~
Proeme des ordonnances du Roy, glofe 5. num. lOf.
&amp; au titre de Arbil. art. 1. gl(}f. 2.. num. 6. on pourra faire·
vn compro111is en caufe criminelle:
18 Toutesfois-lnondit Sieur_le Procureur General ne
powfuiura pas moiris la peine, comme diél: Bald. P'ft
glD/J. in J. itt.rifgent. §. fipaciftar. ff. de patl. glojJ. in l. 2.. ad
·SyOain.
.
19 Mais fi le delat tranfige auee le querellant, il dl: reputé pour confés • .A4,fJ. (. de tranfaEl. m,YIJ. 4. per.l. tràn(igtre&amp; J. t"'()[t. de Pr4uarüat. Là où la Loy dia, qu'en
toutes caufes, exc~pté , en celles de fang, cduy
qui corrompra l'accufateur ou delateur, par le ~ena­
tuconfu.1te il efireputé pour vaincu &amp; conuaincu.Alb~­
ric par ladite Loy,join6l:e la Loy derniere, de blJnit eorum
'lui mortfib. confc. dia que tout erime,oùil y e[chet péine .
de fang eft capital, foit qui [oit à mort ou non; &amp; nous
renuoye à ladite Loy, tranfigere.

�,.

~6

/

Statuts &amp; Couflumes
~o . TENCvrs Les' per[onncs cotenuës en ce·Statut &amp; âu
{uyuant font obligées de compromettre; &amp; Y p~uuenr
dhe contrainaes en force de ces deux Statuts. .
2..0 Il faut entendre toutesfois qu'elles (ont obligées de
de cOlnpromettre,G elles en [ont requi[es, 1.4· §. hoc auttq; j,.d,c. de àamn(J. mfi61. not. C. fin. de ttfcript. &amp; la rc':'
quilition en doit. eH:re fai61:e prelènc 'partie aduede,ou
affignée; autrement telle requilition ne porte preiudice;
comme remarque, Ba/d. in L. fi e,,-. §. ftn. C. 'lUI aceu! p(JJJ;
ALixan'. COI1. 81. nUf11. 4. l,b. 1. Le iuge doncques ne con;'·
traindra pas de compromettre,s'il n'y à requiGtion [ur
ce fa.iéte par les parties.
.
1.1 Mais li vne fois les parties ont compromis,pourront
elles eftre cot[~inaes de compromettre vn autre &amp;pluiieursfois? il {emble que non: car toutes fois &amp; quantes qu'il y à vne di[polition faiae , qui peui: eftre reiterée elle dl entcnduë du premier aae L. Ji {jon/all bus If. d,
lur. dot. J. boues §. hoc fermone.1f de 'Verb (igntfi. Toutesfois touS tiennent le contra.ire,faiCants.ceH:e difl:inébon,
car où par le preluier compromi~ la cauCe eft decidée;
alors la. choie eft claire; d'autant . que s'il n'y à plus de
procés,il n'dl: befoin faire aucun corn pronlÎs;ou le comprOlnis cft expiré, auquel cas les parties tèront con~
t.çainétes de le renouueller rouGours iu[ques à ce que: là'
caufe [oit terminée &amp; decidée ; car le but du Statut cft;
que les caufes {oknt decidées.par le compromis,Rom.l1J L
AIt. prltlor" §. -vIt. aux nouuelles additions n.J. aenoui. op.
mmt. Bahi. zn 1. fideae; conml1Jijfa. §.ji''lui.J dectm. d~ llglf.:
3'~ le Balde interprete ainii le~. boc firmont in 1. tmJ;tHJ Je
procur. lequel eft fuiuy par Je 'Dece C017. ~61.. m~m. r.
con. 6J7. 1JUfJ: . 4' ce qui dt veritable quand le pOlluoir

�,

St~/tltJ

&amp;'

CON!iWJ1t'J

ei donné par la Loy , autre cho!è {croit; , le

17',
poulJoi~
•

procedait de la difpofÏtion de l'homme,comme pour'
_ exemple, lafacultt eft donnée de proroger vn compromis, fi vnetOis il cft prorogé, il he le peut plus dhe l.,
-vclt"ti. § hl!c "Pox :l1b, BaÙJ. dt edmd. au~c autres allegués.
par Alex. (Dn. 70. "u1'1'J.l..l,b. 1. Dccc Cln.11.• nu",. 14 Jp.fon.
,n J. 1. pr~tor ",jt §. dtmde num. 10, &amp; 11. Toutesfoi~
d'autaIlt que le, defcndeurendure que le compro111ii
expirc,afin de demâder deux ou trois &amp; plulieurs fois d~ · ' ,
compronlettre ; pour, faire filer le pr'océs &amp; c{uiter 131
la condamnation, &amp; fairç en forte que ia..mais la caure
ne{e definilfe par Arbitres: ce qui eftcontrela volonté
&amp; intention du Statut: à cefte caure ~cdfe opinion de.$
Doé\:eurs à efté limitée par Arreft &amp; retraiRee à deux Ol!
trois compromis, fans palfcr plus outa::ledic.Arreft dl:
. du 18. Mars, i555' par lequel la Cour déclara mal auoir
efré appellé, par l'appellant , 'qui. auoit appellé, de cc
que le Lieutenant de'Scnefèhal ne l'au oit admis àcom-'
promettre vne autre fois, apres trois compromis.
l 1 D 0 v s. Cela ne [emble point efi:re raifonnable que ,
4e compromettre à deux feuls. Uttm fi §. prisola/fur. lit
.rbzt. car le compromis n'eft point receu en nombre
t
pair: pour la naturelle inclination 'qu ont les hommes
de s'entrecontrarier: mais l~ compromis fc peut faire le
lJ.ombre ·des Arbitres diant impair ; no~ pas d'autantqu'ils peuuent tous ai{ément s'accorder:mais àcaufe qu~'
bien qu'ils foient defaccords, il fe. trouuë vn plus grand
nombre d'Arbitres, à'r arbitrage defquels il faut cftcr;'
ce fondes propresparolles du §. prm",.l,ur toutesfois .
le Prince y à pourueu par {a re{ponce, au ver{et &amp;- '114i"
f,*ptr,ori.ce qu~ eft tiré de la Loy , lte'!'fi 'VnlU. in "Plrf.fin.
/

�StatutJ&amp; Couflume.r
c".J1Il.[eque7ft. de eArbil. par lefquelles Loix &amp; par le prefcnt Statut il faut choiGr vn tiers.
2.3 _Toutesfois s'il à:efté cOlnpron1is à tel fi &amp; coridition,
qœils iugent concordablement .&amp; d'vIl co.n[entement;
ti1:vn: diŒeut &amp; n:eft d'accord, le lods ou [enteuce ne
vaudta rien. AlexatJd. conf. 1L4. num 3. Itb.2..
2+ HOM MES No B .L E s. Doncques les Gentils. honlmes ne peuuent choiiir autres que des Gentilshbmnles pour Arbitres ou amiables compoGteurs: car
le texte dia) qu'ils [oyent tenus d'eOire deux hommes
. nobles: ce qu'il faut entendre qu'ils ne [oient pas [eulement tenus de compromettre; mais en con1promettant de c~oiGr desTIob1es; ce' qu'il femble auoir cité
ordonnt pourformc" Or quand q~dque cho[e eft orJ
donnte pour la forme, s'il y eft ·con reuenu, &amp; que le
1auds feYionnc~jllè a nul: car la form~ [l.lbftantielle d1: .
.telle qu'on~ ~ ditbcy ddfus ·in.). qUlf,jJ~ in fin dejid. infirtl.
ment. A1J.cbAr. c9n" ~4i: DèclUJ con. 43Y
2.5 Mais taus les. Gentils-hommes 'peuuuertt ils dtrc
. Arbitres?ie penfe'qu!ouy, pouruen qtùl ne {oient proh"bts de l',dtre: .ca!l'Ediétdes·Arbitrcs-eft de cho[e per..
mire par laiegle,come il eG: &lt;li6l:.des luges.1n l. prlttor .it
Je rlnd.voyobs dôcques ceux qui ne péultê~ pas eftfe Aritrcs; ~ "Paôcdanous cntendrons teUx qui le peuuent
eftre.l.l d, bir'ifI41f(4nifof lIela[ieTJ; iurtj. ce qui appàrtient
aufIi.a la declarar' on du. Statut ':.con[ccutif. Qgçlques
~ns [ont cotttlS par Aie. en [a fomme C. tod. &amp; par le
~pcculat~uhau.Illdi.ne titre tit. S. 2.-. Nous en.adiouitcJ
Ûll1S .au11~que.lques vns, qui le pcuuent care,
.
~, Pre01I.eremerl:t a femme nep'tut dhe dleuëArbirre
l. ~cu. iq,~ ..1f. i. lt. C. d~arh)f.
$.8

r

�~9

aulpays de:Proumet.
t

7 Le~ Muet, le Sourd, le Furieux, le Pupille [ans [on

Tuteur. 1. [cdJiferuum §.die §. (oram If. eod.
18 Le Mineur de vingt-cinq ans; car il ne peut dtre
luge d.l. eut» Legt. jf. ,od.
19 Le Fils de fatnille peut dhe Ar bitre en la caufe de
ion pere, d'autant qu'il y peut efite iuge !. [cd &amp;- fi fillll4
J.mll. eut» 1. fequent~ff. tie Arbitris_
'
30 Le Moine ne peut eitre ny Arbitre
Arbitrateur,
&amp; s'il accepte vn compromis &amp; donne ientence, elle
fera nulle. Butrigar. In cap. ~uintaua~ù dt mrzur. A1Jgel.
con. 172.. n"m. 5. DuiuJ e~n. 494. nurn. ,8. &amp;- conf. 499. 'lJllm.
1.2.. &amp;' 3. Ale.\"and.Cln.eo.num.rlib·5·Toutesfois Dece dia
. audit confeil499' apres le Speculateur &amp; Balde, quele
Moine &amp; les autres Religieux mandiens ne font point
prohibés d'eftre Arb.itrateurs ,quand il ~'agifl: de l'incereft du monaftere,&amp; eftants commandés de ce faire par

nr

l'Abbé.

.

31 Les Laïcques ne peuuent efire Arbitres en caufes fpi-

rituelles. cap. contz7lg;t. cap. txpoftttJ. de A.rbil. mais ils le
peuuent efl:re en caufes meres ciuilIes.gloffin d.cap.contin e
git;PJ 'Verb.f},rit8alibuJ, t5;n J. cap. expoftta. in ~trb. C~M­
,ramifit. Parquoy les Clercs ne compromettent point à
des perfonnes layes en cas Cpirituels;mais bien aux ciuib
&amp; temporels.
32. ItemMeflieurs les magnifiques Confeillers &amp;. Se,nateurs de la Cour Souueraino,ne peuuent eftre Arbitres,
par les ordonnances Royaux; article 75. foubs la rubrique des Confeillers: la raifon y eft cottée,d' autant qtt~'
le nombre des Senateurs efioit lors petit: &amp; au moyen
de ce ,Jes iugements eftoient accrochez li on interiet- .
toit appel des fentences desArbitres,à ladite Souueraine

M

•

�~o

StlitAI! &amp;' Co«pamlJ

Cour: d'aurant qu'il he rdroit pas fuffilànt nombre de~
Il!ges,pour iuger ,des caufes deuoluës par appel à ladite
Cour,des [entences ddèlits fieurs Con[eillers : mais
auiourd'huy puis que le nombre eft creu, fçauoir mon
li ladiéb: ordonnance à lieu?
33 Mais quoy, que dirons nous du {iuge ordinaire~
pourra il eHre Arbitre? pa r la mefme rai[ol1 cy ddfus
cottée il femble que non: d'autant que fi on appelle,il
fàudroit appeller pardeuant Iuy: puis qu'il dt le luge
ordinaire des parties,fuyuant l'ordonnance du Roy, &amp;
le Sratutcy defioubs couché: Toutesfois il le peut dhe
fuyuant les Canons cap.cum t1mpore.de Arbtt.c.cum (aufam.
1. de eleB.le Speculator cap.§. 2..num. G.de Arbit. Sen1ble efire
d'aduis que, [oit du droiét ciuil, ou du droiét Canon,
on le peut eflire pour Arbitre: -le meGne tient l'Abbé
in d. Ccum tempore, fi nous fuyuons cene opinio~, l'appel qu'on interjetera de la fentence rdortira pardeuam
le Superieur:&amp; par ainfiJacau[e cottée en ladite ordonnance ceLfe article 75.Car il y rdle des iuges des Geurs
Co[elliers de la COUf;al1[que!s on appelle des [entences
fentences.Et n' dl: le iuge ordinaire au nobre de ceux,de
c~ux qui ont iugé pardeuât qui les appellatios reLfotif1ec
34 Le pouuoir de iuger qu'ont les Arbitres leur en donné par les parties compromertantes: car auparauant ils
n'ont aucun pouuoir de iuger en la cau[ediceux( .4n.~ ;".
dtczbllt. 2.. qu.efl. 6. /. 3.1f dt Arb,t. I.Plo71 difimguelll §. de.oie.
(od' tit.
35 ~e

fi ceux au[quels il efrdefendo d~efirê Arbitres

font choilis pour Arbitres) &amp; l'ayent accepté &amp; qonnt
leur laud &amp; fentence ) fçauoir mon li elle dl: nulle?
Der. COI1. 49+ Cr. 499· qu'on pourra voir en ces

�du PtI'Y.1tle Proufnce.
91
endroié1:s, difpute cefte quefiion,&amp; conclud,qu'elle dl:
-nulle.
_
Nous auons Inonfirt qui font ceux qui ne peuuent
dl:re Arpitres ; &amp; de la on peut entendre , qui font ceu~
_qui le peuuent efire.
'.
36 T outesfois ils ne peuuent pas cirre contraints de
l'accepter; mais s'ils l'ont acceptt,ils font contraints de,
donner fentence./. 3.Jf. tame/fi. de Arbit. auec autres lieux
citéspar Alexandre con.8r. num.r. lIb. f. foann. de Platca ;n
l.l. C. de prox. fa.er. {r. iib. 12. Toutesfois ils ne peuuent
cil:re contrainéts,s'il n'y à pcine efiablie par le compromis.d.l. non dlflinguem. ~. 1. de Arbit.
.
37 Alexandre audit. con(.8J. num.l. faiâvneqgefiion,
qui merite d' dl:re icy infcrte, li vn des Arbitres dia
qu'il ne veut point accepter le compromis, &amp; Yait rc":'
noncé, 1autre partie prc[ente; fans que toutesfois tous
ayenr confenty à ladiél:e renonciation; fçauoir mon s'il
l~ peut puis apres accepter &amp; donner lèntence : il dia
qu'ouy pourueq que les compromiffaires demeurent en
me[mevolontt, ou la plus grand part d'iceux. caf. tieet.
Je procu~. In 6.
Il à efié diél,defpuis quand le pouuoir des Arbitres
commence; fçauoir defpuis le iour que le compromis à
efté faia. Voyons maintenant quand leur iurifdiéhon
finit,&amp; quand le compromis expire: ce qui arriue en
pluGeurs fortes.
38 Le compromis doncques expire auec le iour y appoft . ./. ftcum . .1. fi intrtl. if. de Arblt. là où Alberic demande, li deux ont renlÎs la vuidange de leur differcnt
àvn mefn1e,l'vn vn iour,&amp; l' autr~ le iour fuyuant, &amp; Y
ayent appofé le tern1e de quinzaine; defpuis quel iour
Ml.
•

�StaÎilû &amp; CntJjJuii:,;
C01~1"eA.eer-J. t' 01\ de corn prer ladite guillzaÏf'le ; (~du
Ï&lt;:mr du premier conlpromis , Ou du {econd: &amp; il did:
que ce fera du iour du recond; car c'eil: de lors qu~ leur
pouuair eH: validé &amp; parfaifr. _
39 Par la mort d'yu des.plaidants,s'il na eIté dia que le
con1promis pafferoir aux heritiers /. drem rro/erre §. 1.
_ Je Arbst.l,fed ~ interpellat. -§. "rIlt. eod. là où la derniere
glofe remarque que le cOlnprolnis expire par la mort
d'yn des -cOlllpromi{faires 1. in compromljJù, l. tte",fi "P!1I1J.
§ fi plurls 1. I1rbtter c"lendit .eod.
40 Par l'acceptilariol1;con1e fi vn des collitigants C011feffe auoirreceu la peine.l. Pomponi~u. eodem: car l'Arbitre n' dl: point tenu de prononcer fa fentence s'il n'y à
peine appofée d.l.rJondtfltnguemfIJ. §.l. l.eodem.
41 Par le iugement;comme ft apres auoir compromis
on fe retire au iugement du luge. l. fi 'juil rem. cod.
Alexand. (,011. TL. num. lf.lib. 3.
42.. Par pache de ne dçmander, &amp; par tranfaaion.d.l.
non dtflmguemll4 §.[u1flma ref .§ item non efl.
43 -Par la eOlnmiŒon de la peine.l. ft duo §. "pIt. de Arbit.
lequellnoyen eft cotté par la glofe. In d.§.fum(IJtJ.in l'Irb.
paélu",.
.
44 HOM ME S No BLE s. D'icy nous apprenons
que nous deuons execrer &amp; abhorrer les procés ; Sc
principalement les nobles; qui font eftablis Iur le peu..;
ele, pour Iuy adminHl:rer iuftice; &amp; qui doiuent {éruir
a leurs fuje6h d'exemple de toutes vercus:&amp; pouree c' eft
vne chofe facheufe , parmy les Gentils-hommes, de
'5' entre-accabler d'yne multitude de grands procés,&amp; de
ruiner le plus fouuent leurs fujeéh pour fournir au frais.
C'eft pourquoy pline fecond di[oit tres-bien en quelih

�àt~ Pd}S

de rroumce.

93

que vne de [cs epifrres, parlant des mauuais a8miniitrateurs de ~a choie publique; que le JTIal cil plus ünportant lequel tnmbe de la tefte &amp; [ur les autres nlClU ...
brcs; qu'vn autre 111al, qui procede de quelque autre
membre: Toutesfois nous deUOl1S auoit les procés en
horreur;G nous pourfuiuons quelque. choiè iniuficlnét,
bien deuons nous ddirer neantmoins d'auoir ce qui
nous appartient.'
'"
45 DE F LOR IN s. Nofhe florin Prouençal vaut Ceze
fols Prou en caux ; &amp; chacun {àl vaut neuf deniers tournois; qui font douze fols tournois. T Qutesfois nous
n'auons pas lTIOnnoye ny d'or ny d'argent, qui vaille
vn Rorin: corn me les François n'ont pas vue liure: à.
laquelle toutesfois ils font bonnement tOl.l{iours leurs
comptes: comme nous les fai{ons à Rorins.
46 INs T R VIC T E..II 1110nftre en quel eHat de la caufe
il faut compromettre, [çauoir cft deuant que la caufe
fait inftruitte &amp; prefte à iuger: car ~pres il ne faut point
compromettre: parce que desja la caufe eftliquidée;
Item pour euiter defpens &amp; mettre fin aux procés : Car
en c'cft eftat le luge decidera plus toft la caufe &amp; auec,
moindres frais,que fi on le remettoit à iuger des à Arbitres par corn pron1is. .
'
4-7 La caufe [en1ble eftre inftrultte &amp; prefte à iuger lors
que la preuue eft faiae : &amp; que par icelle la chofe eft liquide au luge. cap ..c~m olim. d, rve,b. figm! '''p. 1. atte/ilb.
ce que les Doaeurs elltendent , lors qu'il eft renon..
cé &amp; conclud en cau[e, la glofe fur le mot ( l''luere) ,,,
tap. fignificationem , de te/lib. fuyuie par l'Abbé in d.
cllp__cumolim, là où il dia que la prefumption de la notice,
·qui eft induitte des preuues,peut eftre changée iu[ques
)

M3

�". l.es tU,!IItftU

fodifènltfire pu-

94
. Statuts &amp; COUflU'ï1U
à la concluGol1 en c&lt;1ufe.Rom. in l. alt frtetor §, '))lt, [ur la
fin de la nouuelle additionlf. de of. mm. 7;U1')C. là où il
dié1:,qu'il faut alleguer ce Stat'ut auparauant la publica..
tion des * enqueaes; Alexandre, (on. 62.. numero 8 .

rb

Mi/ts,/ors 1Ut lu 1 •

2..

Or condurre en caure n'ca autre choCe que renOl1cer à toutes allegations de droiél: &amp; de faiél:. cap. paf/otal~.de caur. poffiJJ~. Ibz glojJ. &amp;. DD. cap. cum de/cam. de fod.,
;n(lrument. AJexand. COI1 , 77. ~ol. 1. num. 9. Jaf. in. 1. admonendi. num. 10. de iur. iur. Rebujfe. fil[ les ordonnances

FArt"'s en 0111111 48
'fJ'/irJTJ.

Royaux,titre des lettres d'acqueffements, art. 2.. nun.5.
49 Il dia toutesfoÎs audit lieu num. 6. que fi le procés
eft party&amp; les opinions des luges [a'nt pareilles en nombre, alors il eft permis de fournir des inftrmuentS &amp;
aél:es deci{1fs de cau[e,&amp; dia auoir cité ainfi iugé:auquel
t:as ildl: be{oin d'auoir des lettres Royaux art ,61. titre de
la maniere de proceder fiu'les ordonances du Roy ,là où
il dia que lors gu'il à eité conclud en caufe de part &amp;
d'autre &amp; produiél:, perfonne n'eftreceu à faire nouuelle
preuue, s'il n'y à cauiè pertinéte &amp; auec lettres Royaux;
que fi vne partie feule à produit, &amp; faia inthimer &amp;
ligniner à l'autre de produir::, i!fera touGours receu à
produire deuant la publication dela [cntence,en payant
les defpens de lafignihcation art. 7. àla nn, au titre des
luges inferieurs , [ur les ordonnances du Roy, Bart in 1.
d,ui. num 2. If. de ptenil.l. l , ln fin •. num. 4 -de qUteftlo. Il faid:
vne exception de la precedente regle , portant que per[Gnne ne {oit receu à produire, apres la publication,fors
. aux caufes crimin~lles;oli l'on eft toufionrs reçeu , à pro,duire me[me apres la publication de la [e;ntence, Alex.
con. 148 nu",. 8. lib 2..

�du .Ptt)s de Prot,eÎJCe~
95
5,0 Il n'dt point dia au te\':tc~ qu'il failIc appofer peine
au comprolnis ; d'autant que cela cft requis de droiLt, "
afin que les parties [oient forcées d'acquieffer au cô1'romis &amp; iugement des Al bitres, pour euirer la peine y appo[ée.f.2. l.d/cm §.fta1'l.eod, La raii()fi en efr)d'autant qu'il
kit rappont au droiél: commun l. cO/'i1.~odJJ!unt de !tb. !-~
pofth. où à caufe que pour cela lGS Arbitrcs ne {ont pas
moins contraints par la difpofition du Code , de faire
[entence : d'autant que d. icelle n'aifi vne aérion 1. cum
antea. de Arb.
'
'
51 Mais mettons le cas;que l'vne des parties vueille quoles Arbitres procede au iugen1et de la cau[e;&amp; l'autre ne
face que fuif , differer, prororger,&amp; alonger le terme; &amp;
empdèher que les procts ne lûient tcrmints ; Ol1 que Ie&amp;' '
Arbitres reffu[ent de donner [entcnee; il faut que le
diligent,ayant en main 10n aéte de c0111promis,fe retirç
pardeuers le luge compettant, &amp; luy donne requefie
~fin qu'il foit enjoinél: aux Arbitres de terminer lacau[e;
car, ay~ants accepté le comprornis,ils tont contrainéts de:
faire {entchce. d.l, J. d, Arbit. on fi nlieux il ayme il fera
adiourner la pa!tie fuyarde,pourvoir &amp; ouy.r annl111er le
compromis;&amp; alors laifi"ants là le compromis,Ies parties
procederont deuât le iuge, c' cft la doétrine du Mafuere
au tiltre de Arbll.J'.item fi Arbitri.rapporté par Rehuffe au
titre des Arbitres,.art. J. glojJ.5' '11.~. fur les Ordonnances
Royaux.
'
Po v R on 0 ~ N ERS E NT iN C! : c'dl: àdire pour
rendre [entences : car c'eft vn datifau lieu d'vn accufatif auec propofition ( ad ) comme s'ene.fi {eruy Virgile, jdifant ,e clamor ,œlo, au lieu de dire ad uzlum. Or
.yoicy le [ensque la où la caufe feroit inftruittc &amp;. prefte

C.

�,6

St~tutJ &amp; Couflumu

pour donner [enrence alors le luge doit iuger : &amp;
dire droi6l: , fans contraindre les parties de compromettre: au moyen dequoy le Statut n'a pas de lieu en
ce cas.
Compromettr,nt les feigneurs &amp; leurJ fobieBs
Communlluttez. rt!7 particuliers, affins
&amp; parmtJ (7 conjoinEIJ.

. . ITem

RE~Vl1STE .

pour plus gr and bien vniuerfel du Pays: &amp; reG:raindre la de[ordonnée habitude de plaiderie: dont
procedent inimitiez , &amp; de[pences de plulieurs vo~
lontaires plaideurs, plaire au Roy , que le chapitre
faia autresfois des differences, que [ont, &amp; pourroient
d'he entre les nobles du Pays., Ce deuoir compromettre,
&amp; par amiable cognoi{fance detertniner: s' dl:ende, &amp;
aye lieu pareillement aux differents,&amp; de bats) que font
~ntre les feigneurs dudit Pays , &amp; leurs hOlumcs &amp;
[ubieéts : &amp; pareillelnent en aucunes vniuérGtcz , &amp;
particuliers d'icelles : Cemblablenlent de 'tontes , 8?
quelconcques fe vaeille perfonnes dudia pays parentes
afl1nes,&amp; conioinétes.

RES P 0 N $ E.
Onobftant que c'eO: article [oit repugnant à la
difpolition de droié\:, toutesfoi~ pour ce que la
requefte procede de bieri, &amp; equitt : &amp; pour le bien,
&amp; vtilité du Pays, en en[uyuant le Statut, dont delIùs
. dt faide mention"foit mandé à tous ofUciers,lc garder,
&amp; ob[eruer.

N

�au p~J.r de ProHén(e~

~7

Accordé l'an 1491.
Extraiét du Regiftre, diét Potmtj~, fol. 371.

LA

SOM MAI R E.

fin de ce Statut tend à reprimer le, deGr de
plaider de quelque :vns ; &amp; p'o~r rai[on de ce , .eft
appelle fauorable. Item cft remarqu~ qu'elle engeance
procede des procés
2. Comme s'appellent les plaideurs volontaires.
3 Ce Statut s'entend des Arbitrateurs, &amp;.non des Arbitres.
:..'
.
4- La difference des Arbitrateurs &amp; Arbrtres.
5 Qidl:-ce qu'equité.
6 Les enfans naturels &amp; baftards ne [ont compris en
ce Statut.
7 Les Cler.cs ne [ont compris cn ce Statut.
.
8 Apres la di{folution de l'alliance) celuy qui à efté
gendre, n'eft point tenu de compromettre.
9 Apres la di{folution de l' alli~nce,le mariage eft prohibé entre les alliez,. iu[ques au quatrie[me.degré.
la La vefue retient ce qu'elle auoit au temps de mariage, &amp;: les priuileges.
II La vefue eft cenrée acquerir des bies de [ô feu mary.
,12 La vefue co mmettant ftupre perd [a dot.
13 La vefue dl: tenuë de trauailler pour les heritiers de
f on mary , fi elle habite aueç eux.
.
~4 Le droia ne contraint per[onne .de corn prOluettre.
1

~ .1

.J

RE

G

LOS L.

Cy deifus au precedent
Statut,à eité dia que ces Statuts,ont efté inuetés,
S T R A_ 1 N D R E.

.

N

�Statuts'&amp; CouJlumu
afin de mettre fin aux procés : l'on cotte icy vn autre
caufe; difant que ces Statuts on cfré faiéh afin de repri.
mer la cupidité, que quelques vns ont de plaider &amp;
d'embarra{fer les autres en procés; d'où naiffent des ini·
mitits &amp; di{fentions &amp; quelquefois les combats, &amp; des
tares &amp; defchets du bien des mai[ons. Nous au ons
doncques iilterefr d~ n' dl:re point trauaillés par procés,
1. minor. 2.f.anmi If. de mÎntJr,b. Pour ces rairons ce prefe~t
Statut eft reputé fauorable. Bald. in l. qUI ft patru col. 1'lt.
c. ~nde l,b. par la. Loy finale J famil. ercf. auec plufieurs
autres que cite Alexandre con. LO?- num. 1. l,b. 6. &amp; con.
U5. num. 1"4. IS· l,b. 7.
L VOL aN TAI RES. Telles gens [ont appelIez mefchantshon1mes par le Pape. in Regul. de annAl. poffijJ. au
commencement: &amp; les appelle auffi rechercheurs &amp;
furets de pracés: car puis que l~s gens de bien ont les
procés en horreur, il faut dire par contraire que ceux qui
les cheri{fent [oient me[chants. làf. in l. fi/to pater. not. 1.
de /egat.I.Gomes,parle forr à plain de cefte forte de gens in
d.Regul. qUit(l. 2.Le naturel de[quels cft td,qu'ils ayment
mieux achepter les procés d'autruy que de ne harceller quelqu'vn iniufternent au Palais: ce [ont ceux que
là Loy , per d,uer/tU C .rnand.appelle achepteurs deprocés.
3 . AMI AB L E. Par ces tennes on colligé qu'il faut
pluftoŒ entendre ce Statut des :Arbitrateurs,que des
Arbitres; comme il apperra au Statut [ubfequent: là
où le lnot d'Arbitrateurs eft touGours nlis:entre lefquels
les Doéteurs font cdte difference;&amp; dirent qu'Arbitre
dt cduy q ui connoift &amp; iuge du droiét [eulement:
lnais qL1e l'Arbitrateur eft .cduy qui iuge &amp; decide les caufes confiftantes en faid: , IntJocmt. in (tlpit.
9

�JII FAyJ Je PrfJllen.cè:
9?
J2..uintauaUri tle iur. ;,.,.. Ahb. n. 17.,bi Specula/or tÎt. rle Arb,t.
§. 1. eAle.xanJ..con. 1.1.. num. IS./Ib . 5. Là où il dia: qu'il appartient à l'Arbitre, comme luge, de iuger- du droiét; .
mais non à l' Arbitrateur ~ Ferra. in llbe/J. quo ag' . ad p~n.
ex CompromijffJ ÎrJ 'Verb. terminandi de iure n. 1. Zazieu zn'!.
ft quis de eArbitratu num. 8. de 'Verb. oblige met vne difference entre l'arbitrage &amp; la volonté libre: di{ant que
ce qui eft renüs à l'arbitrage d'autruy regarde l'Arbitrareur, &amp; eft aftreint à quelque equité , qu'il doit arbitrer
côme vn preud'homme: mais ce quieft remis à la voloté
libre;eft diGl:,pourvfer de·s tèrmes de l'Auteur, cUre vo/lôtaire &amp; dependre de la volonté. Il faut dacques que
l'Arbitrateur v[e déquité, &amp;non de la rigueur; c'eft à
dire qu'il peut retracher du droiGl: de l'vn,auec moderation toutesfois, &amp; le donner à l'autre, cap. nifi. de pr~­
bend. &amp; ainli Donat interprete l'équité chez Terence aux Adelphes , di{ant que l'éguité dl: celle qui
rel ache beaucoup la {euerité du droia: car ie nay pas
befoin,di6t Terence, de faire toutes cho{es comme le
droia: me permet de les faire : c'eft à dire ie ne dois pas
punir mon fils adoptif,encore qu'il l'ait luerité;ou q~and
ie le chaftie,il faut aucunemet raIe tir la peine.Budée (ur
le comencement des premieres annotations qu'il àfàiél:
[ur les Pandeétes à parlé de c'eU equité. Ciceron en 1'0raisa qu'il àfaiét pour Rofcius comedie parlât d~ l'équité diét,nous venas p,a rdeuant les luges pour entiercnl~t
perdre ou gagner noftre caufe;ou nous nous pre fentons
pardeuant les Arbitres, non pour n'auoir rien; ny
pour auoir autant que nous demandons.
. Par ceS termes de Ciceron ceux qui [ont verrés aux
bonnes lettres inferent) que ce mot (d'Arbitrator) ne [e

N

:z.

�Statut! &amp; Couflumes
trouue chez les Auteurs Latins : car Ciceron appelle
(Arblter) celuy que les noftres appellét( drbztrator) &amp; qu'au
"mo)7e de ce la'diuiGo cy ddfus cottéen'eft bone: toutesfois nous la [uiurQs pour plus comodcment &amp; facilemet
monftrer ce que nous defIrons. Et vn cha[cun croit que
ladite diuilion eft extraiae de la Lay focietatem arb,tratorurn if pro focio. Et pour conclùrre i'eil:ime que ce qui dl:
, dia en ce Statut, doit eftre entendu des Arbitrateurs &amp;
&amp; non des Arbitres, comme il à efté cy defTus: de maniere que le pouuo ir leur à dl:é donné d'ofter à l'vn &amp;
de donner à l'autre,pour en fin reconcilier }'amitiè entre les plaidants,alterée au moyen des procés, qu'ils ont
longuelnent menés les vns contre les autres ; &amp; pour
faire en forte qu'a l'aduenir en eftats d'dbarrafTés, ils ne
[oignent à autre cho[e qu'aux.affaires de leur mai[on:
le[quelles deux choies [emblent auoir meu le con[enteIncnt.des trois eftats,de dônner requefre au Prince, pour
faire ce Statut: dequoy nous dirons quelque choiè au
Statut [uyuant.
PAR E NT E S• . Par ce mot de perfDnnes parentes,
ny par ce mot [uyuant de per[onnes coaioinél:es, .les
enfansnaturels &amp;'baftards n'y [ont pointcolnpris;d'autant que ceux icy n'ont aucune conioinaion n'y cognation du cafté paternel:ie n'allegueray,pour eftre bref,
autre qu'Alexandre con. ~o. lzb: :L. COTI. 144. l,b. 7. con.
roo

174. lIb. f. Za~ C011. 17. lib. 2..
(
,
LES CL ER cs auffi -ne [ont point compris [oubs

le[dits mots, Alex"n". po(J Bald. con. %.10. num 2. COti · 21I.
nUrII. K. Dcce con. 114. nurn. 1. auecques ceux qui y [ont
aUegués : car il procede parconimandement;au moyen
dequoy il n'y comprend pas les Clercs ;,[ur quoy il faut
voir Aiexand.con. Ilz.llb. 7.

1

�Statutj &amp;

C8f4jltlm eJ

IO I

AFF 1 N S aliés. Les Do6l:eurs demanden t [ur la 10y
dcrniere de "Perb. (ignificat. [çauoit mon G,l'affinité efrant
reColuë par la lllort de .ma fille, celuy qui à efté mon
gendre eH: tenu de compromettre; &amp; tiennent que non:
&amp; Pol de Caftres Inet la deffus vn exemple, de la belle
fille, qui demande [a dot à[on beau pere, apres la mort
du fils: la rai[on eft rendue par la 'Glo[e [econde. in~.
hOC/ta If. de re Ind: Car eHant rompu leJien de l'affinité,
tout ainG que le neud de l'amitie Lè def1ie, de me{me le
benefice du priuilege [e tare &amp; rauale: car apres la diC- .
folution du mariage, il ny à plus entre eux d'affinité, ce
dit ladite glo[e &amp; ladite loy derniere. Or en nlatiere
deS,tatuts,par l'appellation de bffinité, on entend laffi- ,
nité prefente , &amp; qui cft maintenant, &amp; non celle 'q ui
fut iadis, l. cu; eorurn § . ttffinitateJ. de p"jiul.là où Bart. '
&amp; les autres auec pluGeurs , qui s'ont là allegu"ez par
Iafon:il y a [ur ce [ujet,le co[eil2.07. d'Alexandre·liure 6 .
T outeffois l'effe6l: de l'affinité denleu!'e apres la di[folution du mariage; pour empefcher que mariage ne
fe contraae entre le nlary furùiuant &amp; la parente'de fa
femme decedée, iu[ques au quatriefme degré §. ajfinit.at';' de nupt. §. non debet de fangui. f5 affim. gJ(Jf in d. §.
ajfinitateJ.cap. non debet .de confang. &amp; affimb. Il y à encore ,
vn autre effea d'affinité qui dure apres la diffolution .
du mariage qui eftoit en efiat confiant iceluy, comnle
en ladite Lov derniere , &amp; Pol de Caftre [ur icelle nllm.
4. Et en pluGeurs autres cas lavefue retient encore la
prerogatiue qu'elle auoit , durant le mariage l. fi/if §.
'VJduaff. ttd m unicipal.l.fe~»in~ jf.defenator. Car elle retient
ledomicille du mary, &amp; les priuilleges qu'elle auait du
viuant d'ic~luy IOlm. de PljJte~ in l. orIgine ~erf. qUld
N 3
J

�10!..

Statuts &amp; Couflumu

autem de ~idua) C. de mun;c!p. ft} orlg.llb. 10.tlxt. tll in 1. ~lt.
in prine. C. de priuileg. eorum qUI ln faer. pal. mtl. libr. 12.. in l.
in facrit, de prox. facr. fcrinio r• eod. "h. Jar in l. penul. num.
I.itJprinc.de;ur.omn.;ud.f5 ~af.nu rn.3. Itemlavefue dl:
reputée encores mariée; en tant que ce qu'elle à&amp; ac~ ,
quiert apres fan mariage;efl: prefumé auoir &amp; ac,\uerir
des biens de {on feu mary:par ainG la Lay .@.!!,mt/IJ a lieu
auai en la vefue &amp; la Lay etzam de dOrlat. inter "ir. &amp;
"Pxor.1f. &amp; C. conlme le Dece)e monftre fort au long
con. 2.37. n.9. Ce qu'entend Alciat au traié1:é des prefum~
ptions Regul. 3· Prefompt. 2.5. num. 4. Gelle acquiert durant
[on an de dueil,_autrement la vefue ne pourrait iamais
rien acquerir,fi elle ne thonftroit d' qù elle aurait tiré des
moyens.
Itenl ft la vefue forfaié1: en [on corps, elle perdra fa ,
dot,de Caftre con. HI. rapporté par Ia[on, in l. 2.. If. folut .
.mat. 8ertrllnd. con. 2.2.2.. Itb . 3. per l. penult. c. de aJult.
Alexttnd. totn9. 3. tient le contraire comme aux lieux alIegués par les [urnommés; &amp; au (0 ," 1.2.07, n. %.l.llb. 6. d'autant ( dia: il ) qu'eflant le nlary mort le lia nocier
n'eft plus [ouillé:l'opinion contraire femble plusveritable par la rai(on du BartDl. in l. pen"lt. rapporté par
Ia[on ln d.l. 2.. laqu'elle dot eft acquife aux enfans de la
femme, s'ils font viuants , &amp; non pas au mary. G/o/J. I.
ln cap."Pt lite non contefl.per §.fi"Pir. de aduittr. in Authmt. 'VI
lueat mtttri ft) aui~. En outre la vefue dl: au.lIi tenuë de
trauailler au profit des heritiers de [on mary, fi elle ha.~ite auec eux &amp; leur doit rendre ce. qu'elle acquiert par
fan trauai! befogne &amp; induil:rie Ca(lren. in 1. diuort.
7· g~ 9· folut. mdter. Alexanrl. COrl. I2.4.W.3.lib. 2.. auec ceux
qui [ont audit lieu par Iuy aUegués.

1

�1

\

ail Pays de Proutnre.

10 3

RE r V G N A NT. Carperfonne n'dt obliu~ di; èom· ~o..Jt;da.
11°
promettre du- ~roH':,t.
,"/~,,'! _ am .~./-4 t9mfr4miforo. de euiO"
bfon amplenlet. 11J 1. 'lUI Je patru 54 -vnde lIb. in I.Ji 'fuir
maior. C. de tranfaa. netar. in l. {u,t, §. qui iujfi,. de ItJfal'lJ.
auec vne infinité d'autres citts par AlexiJnd. con. 62. con.
65' CQI1. If4· llb . 7· con. 6 o. 'Oum. 9. M", 2. Fc/zn. in proem. de
Ireng. C7 pAC.

C.

1

.

Il eJI permit d'4ppeOer dl la fentmec du Iuge,au'fuel on /efl ,etiré comme 4 '):1n preud'homme, confirmAttue du Lauds) comme auJli il cft permit d'appeUer de la femence
Arb,tres Cfmjirmants le lauds.

au

L refie vne qudhon douteufe és iugements paute &amp;
iournaliere; f~auoir fi de la fentenee du luge qu'on
à ehoili eOlnme preud'homme pour iuger du lauds des
Arbitres, l'on peut appeller; fur laquelle par vertu de
nofire prefente declaration, Nous ordonnons flatuons &amp; declarons que toutesfois &amp; quantes que les (enrenees des Atbitrateurs &amp; du luge preud'homme feront
conformes, il ne fera permis à au·cunes des parties d'appeller de la [entence dudit luge preud'homme; toliffant
&amp; d'effendant toute appellation, reclanle,prouocation.
ou plainte; &amp; la où la fentence du luge .preud'homme;
qui fe dia: &amp; doit efrre le luge ordinaire, ne fera conforme àcelle des Arbitres: mais contraire, nu entierement
diuerfe, alors &amp; audit cas~ il fera permis à la partie qui fe
fentira greuée , d'appeller de la fentence dudiGl:. luge
preud'homme ; à la charge que la [entence qUl fera
donnée par le luge d'appel;mettrairreuoca?lement.fin
&amp; bout au procés, fans qu'aucune des partIes en pUl~e
appeller: declarant expreffenlent &amp; Statuant , que sil

I

�104
Statuts &amp; Couflumn
e{cnét qu'on appelle de la [enrence des Arbitrateurs al1

luge preud'homnle, il faut que cela ce faflè dâs dix iours
comptables de la datte de ladiéte [cntence &amp; notice
d'icelle: Autrement ledit temps paffé ne fera loilible
de recourir: mais aprés le laps dudit temps ladite [entence de[dirsArbitres fera mire à deuë &amp; endere execution par le luge executeur ; nonobfl:ant toute caufe
d' oppolîtion, li elle n' dl:oit fondée fur les per[onnes ou
pouuoir des Arbitres.
AinG àt'il efl:é ordonné par lean fils du Roy, &amp; [on
Lieutenant. 1456.

Du Regiftre, appellé Taurrn, fol. 7.

IlL dl:

•

SOM MAI R E.

permis d'appel 1er de la fentence renduë par le
luge, pardeuant lequel on 5' dl: prefenté , comme
par deuant vn preud'h01ume; &amp; de la [entence des
Arbitres.
1. Les Statut~,qui contraign~nt de compromettre, [ont
auiourd'huy inutiles &amp; domnlageables.
3 Comnle doit iuger en caure d'appelle luge preudhotnnle.
4 Le luge ordinaire dl: le luge preud'homme, auquel
on recourt; &amp; qui eft ce luge. 5.
6 Regulierement on n'appelle point des [entences
des Arbitrateurs.
7 Dans quel temps eft on ~eceu appellant au luge
preud'homme.
8 Apre~ l'acguie[cenlent ou reception du rapport.
ou tauds des f\rbitres,l'appellation n'dl: point receuë.
9 Sion

t

1

�du Pay! de'PriJumcè.

105

Si on peut renoncer au recours du loge preud'home.
JO
Ce qu'on peut oppafer contre la p~r[onne des Ar~
, bitres.
Il On peut oppo[er contre le pouuoir des Arbitre~.
12. Les Arbitres iugent {eulelnent" du contenu en leur
compromIs.
9

G

LOS E.

E S T A T V T cft faia pour decider les controucr~
.
{es qui eftoient fi grandes entre les Doeceurs, qu'apres les auoir bié leuës à peine v0 9 pourrés vous reCoudre
de quelle part vous-vous deués langer: &amp; le{dircs controuer{es [c formaient [ur cefte queftion : [çauoir mon
s'il eft pertnis d'appeller de la [el1tence du luge prcud'holHlne &amp; de la ientence des Arbitr?-teur~. GE.al1t a l
-premier, le Statut decide en diftingüanr ,COlnme il
.s; enfuit; fi ledit luge confirme la [entence des Arbitres,
il n'cIl: point permis d'appeller: mais fi ne là confinné,
ains la rend contraire: la partie, qui fe [entira greu~e
appellera vne fois tant feulement.
~ant au [céond on peut appeller de la fel1~
tence des Arbitrateurs , dans dix iours apres la natice de ladiéte [cntence , lequel Statut eftoit grandement neceifaire ; car fi les deux derniers precedents ont eft6 inuentez pour apporter vitement fin aux
procés; &amp; pour faire en forte que les parties pourfuluants leur droiét pardeuant diuers luges ne fuifent
vexées au cc grand tare de leurs biens,il à efté nece{faire
d'oiler les frequentes &amp;. vaines appellations, &amp; leur
coupper chemin;le{queUes font interjeaées par quelques plaideurs, pour allonger &amp; faire viure leurs procés

C

o

�"

(;6

/

.

,

StMutJ &amp; CDUflUl1Jti

durant plufîeun années; non pour la ·croyance qu'ils
ayent d'auoir bonne caufe, mais afin que leur partie,
touchée d'atediation &amp;. efpuifée de moyens, ne pouuant plus fufttre aux frais, quitte là tout. '
%.
Pleufr à Dieu que ce Statut fuft ,bien praaiqut: que
li cela efi:oit les precedents Statuts ne {croient pas,come
ils font non fculenlent inutiles: mais aûffi dommagea~les : Car par l'ordonnance du Roy, il cft permis
d'appellerde la fcntence des Arbitres au luge ordinaire;
&amp; de l' ordinaire,aux autres: de façon que gardé l'ordl~e
des appellations, toutes les caufes decidées par les Arhitres prénnent leur deuolurion , par appel, pardeuam
la Cour Souueraine: voila donc comme on accroift
d'Yne infrance , lors que l'on compromet: Au moyen
dequoy les precedents Statuts font dommageables, &amp;.
cHablis pour rendre les procés immortels, &amp; furcharger les parties d'Yn o10nde de defpens : ' Doncques les
gens des tfois efrats fe doiuent efforcer &amp; mettre en
deuoir de faire que ce prefent Statut foit perp.etuellement gardé;ou donner derechef requefte au Roy, afin
ae IllY faire ordonner que nonobftant l'ordonnance '
fufdiae,lediél: Statut {oit iournellement praétiqué; 01
fai[al).t inrrance pardeuant les luges, qu'il ne contre:uiennent à icduy; conlme li ladia:eo~·donnance ne Iuy
auoit iamais derogé : car les Statuts gilfent en faia , par
aïnli iamais le Prince ne les abroge , s'il ne le dia
diièrtement. up. 1. de confJ. In 6.
. .
Qy AESTro. C'eft opinion comme i'ay diéè,efi grade:..
ment controuerfée chez les Doéleurs. BAr/DI.;1I 1. ftn. J,
llg~t. 2..&amp; Innocent. Clip. final.n.5. '7Jtt[.cum hDc.dt for. difen,t
qu'on n'appelle 'point de la [entcnce du luge qu'on

�à" Pays de PrOlfmct.

107

ac1y comnle preud'homme pour iuger de l'tquité ou
iniquité de la {entence des Arbitrateurs : car s'il eftoit
permis d'en appeller, Ja (entence des Arbitrateurs ièroit
inurile:le contraire dl: t,enu p;tr Balde in l, rvmc. ,mm 6.
C. nt Itceat 3. prfJuoc.'Yl(rjic. extra '1u~r(). &amp; rend railàn par
ledit titre , par ce qu'il eft permis à chacun d'appeller
deux fois, &amp; non trois fois; Or dl:-il que d'appcl1er de
[cntence d'vn luge qu'on ady comme preud'homme,
c'dl:appeller pourla içconde fois: par ainli cela dl: permis de droiét: laquelle decilion cH: conforme à nofirc
.Statut,)ors que le luge pleud'homme prononce çontre
la {ent€nce des Arbitrateurs : le mefme Balde fuit vne
_:Lutre opinion, ou plus toft il interprete la premiere m /.
~nI(. nuYIJ. 1. 'Yler(. mu' obflAt. C. Je hû. tju~ p~n. nom là où il
.dia que pour peu de grief on n'appelle point dudit
luge preud'homme: car on n'appelleroit point des Arb~trateurs ; lefquels puis qu'ils doiueftt proceder tant de
droiél: que de faia, &amp; pour le bié de la paix,peuuét ofter
_à vn &amp; doner à l'autre.d.cap.mJi.de p"lb. &amp; cduy qui n'eft
pas grandementgreuéne doit point appeller : car c'eft
l'ordinaire des Arbitrateurs ; &amp; femblent au air ccfte
~omiqion des parties,comme diél: difl'ufement &amp; expli_que bien 1\OnlUnll4 con. 61. mais fur tout il f~ut voir
41exAnd. 106. con ,l,b. J. Par ainfi ces cfirifs des Dod:eurs
font appointés par cc Statut"
' ,
} Oninfere par les chofes fufdites que ce luge ady come
preud'home ne doit fi exaél:emét efpelucher fi les Arbi- ,
trateursout fuiuy en iugeant la rigueur du droiél:: mais
il doit conftderer que ces Arbitrateurs ont iugé comme
~mis &amp; amiables compofiteurs, ayants ofté à l'vn &amp;
&amp;donné à ~'autre:Jeulenlent ledit luge fe doit prendre

,

o%.

�l

~

StatutJ &amp; COttPUrJJU

_

garde fi ·lc[dits Arbitres ont excede en oftatÎt;&amp; s'ils ont
iugt en la caure d'autruy comnle ils eu{[ent iugé ~n la
leur propre: comme doiuent iuger les Arbitrateurs.
Felin. zn cap. J. num. 5" deconfltt. per notai. Bald. in /. J. C. de
hM qui pm. '10m. fer i. 1. {inguliére [ur ce fubjeél: de Sol"!.
Car tout: homme de bien veut, ou pour l~ moins doit
vouloir,perdre quelque cho[e du {ie,pour [e depetrer de
procés : car cornlne dia Terence) negliger en temps
&amp; lieu le lucre, c'dl: bien [ouuent vn grand lucre.
Or c~ fera vn grand gain pour celuy ,qui fortira de
pro ces.
4 1 v G EOR DI N AIR E. Il interprete qui eft ce lugé
ad y COlnme preud'ho~me)&amp; dia que c' dl: le luge ordinaire : le mefme en dia par lés ordonnances Royaux,
at't. 30. des appellations. Où il diél: qu'on appelle de la
\ fentence des Arbitrateurs au luge ordinaire) fans auoir
payé la peine; &amp;~de luy au Superieur, payant la peine:
&amp; le iuge ordinaire dl: celuy au diftroiél: duquel les
parties reGdoicnt &amp; au oient leur domicile. Imbfrt. in
I1Jfht.ForenI.ltb. 1. §.nec'):?crQ.
5 ~e li les cOlnpromettal1ts font de diuerCeiuri[didiOl1 &amp; domicile, on appelle au luge du lieu ou le
compromis à efré [aia:; tant pour rai[on du domicile d~
* .Ae;;ou:d· h~J l'vn, qu'a caule que l'aaedccomprornis y à efté faiét:
Far l O,.donan.{t, encore que de droiél: il faille aPteller au lu.ge du deffentoute appeUtSllOt'
.. .
Je ftn ,ence Arbi. deur,d.l (umant,,,. * doncques lIa caufe dl: deuolue par
tralLe fe rdeue appel à la Cour 1 &amp; fi d'icelle il eft compromis; &amp; qu'il
FArdettan,
t"
1 de 1a lentence;
r
.
l'appe1 fce re1euera deuant
Cour, {4ns "uDi, Y aye appe
eJî4 r! t ou tpoit la C6ùr, comme luge competante des parties plaidan..
Fend.-utlltS (Auft , tes, Rebu/f. aù tit. de Arbit. art. 1. num.
in ordm. reg.
dll .tnt e campra.
.
'mf!,
rerbme qu'il en faut dire de mefme fi la caufe cft pen-

4:

�tl(f, PayJ de P?ouwu.

109

dante deuant vn luge infcrieur par appel comme deuant le Lieutenant de Sendëhal,ou autre. .
6 DECLARANT EXPRESSEMENT. Tous disêtque regulieremét on n'appelle pas de la [en têcc des Arbitrateurs
1.1.C. de Arb.&amp; de ce eft amplement rraiéhf tn ,,,n, ùldwb.
cum meiltM. flqq. 2.. qua:fl· 6. Ce qui n'eft necellaire rapporter icy,non plus que plu{ieurs autres chefes' traiaécs
par les Daacurs ; d'autant que tout dt decidé par ce
prefent Statut. '
7 DIX 1 0 V R s. Les Daéteurs doubtoienr touchant
le temps'de l'appellation dans quel temps il eftoit loili- ·
ble .d'appeller de la [cntence des Arbitres: les vns di[oient qu'il y auait dix iours, dans le[quels 'o n peut appeller de la [entence,du luge: les autres vn an : les autres trente: comine dia le Bartole in d.l. flcietatem .ff.
Arbitrorum.pro foria &amp; [ur cefiljet le Decc faiét beauconp
d'allegations (onf. J87 .lc[quelles en/vain ie rapporterois
icy,puis que nous auons la decifion de nofire'Prince;que
xequiçrr le Bartale. Rebuffc [ur les ordonanGes du Roy,
titre des Arbitres art. 1. gloJf. num. 6. dia qu'en Fran'Ceil
faut recourir dâs le n1t~fine temps qu'il faut appeller: veu
quelareduaio àfarbitragede preud'hon1me fedone* If ce1uiJ lim.
ainLi fe praéhque ordinairement. '1l4ddes fxpe rt5
Par voye d'appel,&amp;
..
'1
1 fi veuOenl "'tfler
8 l 1faut lImIter ce texte, file lauds a efte homologue ele iuger du droit,
ou acquie[cé par les parties: car alors il n'eft plus pe'rnlis 1'4,ls ;gnorent.
d'appeller l. CUIn antltl. de Arbil. Les Doaeurs demandent
files parties compronlettantes peuuent renoncer à ce
recours &amp; arbitrage de preud'homme. Alexand. con. 1.11.
lib. 1. (l~ où on rapporte beaucoup de cho[es aux annotations) di61: que quand le compromis eG: faïél, &amp; par
iceluy eft renonè~ à ladi6te redu8:ion &amp; arbitrage de

o

3

�&amp; (ouflumes
preudthomme , s'il à dion en tout, ou en 11C?tablc
quantité; on peut recourir àrarbitrage du preud'hom.
me, nonobftant la reconciation:dl:ant certain qu'on
ne peut renoncer à ce recours, voire auecques fennent.
caF~ "PtnienJ.cap • .i(u;nt"".014. Je iureiur. &amp; la tous les Ca..
noniftes: fur tous autres il faùt voir le Dece cori. 5'7.
nu",. 10. "Per! poftremo. 14[0';. in l. quiJ4m cum filium. fJtlm. u.
Je "Perb. obi. BaU. ln d. l. eum dntta. où il faiét vne autre
queftion,li au comprOlnis il eft exprdfement di&amp;:, que
l'Arbitre P!lilfe . ofrer du droiéè de l'vn pour donner à
l'autre en petite ou grande quantité, felon fa volonté:
fçauoir fi alors le lauds pourra dl:re reduit à l'arbitrage
du p~ell:d'home : &amp; dia qpe ceite quefiion à eité debattue: per /otln. Cillder. 0- RaynauJ. àe forll"io. comme le remarque loannes .Andre.u [ur le Speculator. I,t. Je A,b,t.
tAndem.nUI1I.6. Où il conclud auec les di[putes defdits
Dotreurs, que pour peu de chaCe &amp; pour vne lelion
tolerable, la redu6l:ion n'a pas de lieu, ains feuleme~t
pour reparer vne enorme ldion.
JO SVR LES PERSONNES. On peut exciper contre la perfonne qu' elle n'a foint eité dleuë;on peut auffi alleguc:r
que la fentence a cfté donné pàr faueur ou corruption.
,. 1. C. toaem. Item li vn des Arbitres à donné [entence,
ap~es auoir efté recu[é. /. nBII JlflmgueI'JlIu. ~erf InimiclI~ .

110

StAtUtJ

y r

1JJanififl' .pp,;ruijfet If. dt Arb.
:
JI 0 V PO v VOl R. Comme s'ils ont iugé des chofcs
comprin[es dal)s le compromis: dont depend leur pou..
uoir. d.l. nOIl Jz(iing~e1lJUJ §. Je officio. de Arb".
.
u. Et cout ce qu'ils font pardelfus ce qui eft de leur
pouuoir , eft nul. l. fi ("", d,es ~. plen"",. eod. doncqucs
_~~s , Arbitres peuuent feule~enç iuger . ,c;les chofes
,

•

�"du PA]l je P)'Ol4lme.
III
cOlupriri[cs dans leur cOlnpromis, &amp; des accdroircs.
IAlex. COli. U.4~ 7'lUW - 3. 'tin. !JI. 1It111J.

2..

',b.l.~

De l~j fubflitutiQ7j compt1'Jdieufl, Faia, par "ce 'l1erbe com.,.n
_ (fubftituo) ie fubJlltuc , .u"'l"n l'tld,urbe quando- )
cùmque (litent Idlft par p,rfonne 1;011 m;lit4/re,fo1rJ1
aucune prefinitu)n Je temps )a IIl1re
"eflant a/f ",j/ieu.

'
A
D

Il Yà grande diuerlicé d' opinion~J
- principallelnent entre les Doél:eurs meiincs du
droiéè ciuil, qui s'entrechoquent és iugements [ur la fuhftifution cornrendieufe faiae par vne per[onne no militaire fans ipecification ~e_ telnps , par ce verhè
cominun (fubflituo ) ( Il fubfi:ituë ) auecques adu~rbè Iju,mdocf,fm1ue , toutesfois &amp; quantes que mon
fils decedera ie fubfi:itue vn tel: par ce que le mot
/ ubf/'tl4o,ie fubfiitue,dl: vn mot commun, qui peut dire
adapté aux fubfi:itutions tant direaes que fideicomrniffaires.Et au moyen de ce,il y à grade difpute,lors que
la -mere refi:e au millieu ; fi elle cft en tout temps fidei:'
cornmiifaire;ou durant faage de pupilarité,elle dl: vallable direéèerncllt : &amp; fi apres la pupillarité elle vaut come
fideicOlnmiifaire. Nous coliderons que la mere con1bat
pour le luél:ieux heritagc de fon fils dece&lt;lé;par ce nof.l:re
pr,efe,nte dcclaration, laquelle nous voulons auoir force
&amp;. vigueur de Loy ,Nous ordonnons &amp; fiatuons que
toutesfois &amp; quantes telle fubfiitution aura efi:é faiéle',
que de{[~s à efté difr,&amp; que la mere feroit au milie~ {ur:"
uiuarite à fan fils, qu'en tout teps foit cp: pupillarité, {oit
ipres,elle fOÎt iugée vallable come fideicommilfaire en
faueur des meres: finon.qu· a cct enfant ainfi inftitué &amp;
V A NT AGE.

r

�112..

Statuts &amp; CotJJ1umeJ

greué,fullët fuhfiitués les enfas du tcH:atcur,freres du fils
decedé:ou (ino que le teH:ateur euft dia qu'il.Q.e vouloit
pas quefa femme euft vne maille de fon biê;ou quelque
chofè equiualéte ; ou fi la mere eftoitincapable de l'heritage, pour n'auoir demandé d' dhe pourueu de tuteur
à fo fils;ou qu'elle fuIt ennemye du teftateur; ou bié (i le
teftateur legant à la luere , &amp; chargeant le fubfiitué de
payer le Legat,à dia qu'elle fut contente dudiét Legat,
.&amp; ne peut rien den1ander par ddfus : ou que la mere fe
fu t remariée: ou d'autan t que la mere du t~fiateur efioit
fubftitute audit fils decedé. ~e fi du tel1lpS de la
luore d'ice!uy la mere n'eftoit au milieu, pour efire tre[paffée; alors que ladite fubftitutiol1, dans le temps de la
p~pil~a~ité, ~oit vallable direttem.cnt : &amp;, ap~es la puJII1ante,obhqucluent comme fidelC0l11mllfalfc.
Accnrdé l'an 145 6 . 14, Decembre.
Extraié1: du Regi!l:re, dia Taurlu, fol. 73.

..

S 0 hl M AI RE.
1
sçauoir fi la [ubfl:itutio copendieufe dl: direae ou
, fideicomi{faire. quid la rnere eftant au milieu. 2 .
&amp; que par le Statut elle eft touhours fideicommilfaire. 3.
4 Pourquoy cft elle appdl.éecompendieufe.
5 Deuant que ]a fubftitution compcndieufe [oit fideicommi{fairc; il faut qu'il y ait des parolles qui fignificllt
traiCt de rcm ps.
6 ~els [ont les 1110ts conlnluns; &amp; pourquoy ils font
ainfi dias. 7.
8 . Cct aducrbe Ijuantlacumque à traiél: de temps, &amp; s'il
. nlcurt fans cnfans .
.~ Compcndicufc,cn faueur -de la mcre, cfrtouliours
.
fideicommiffairc
, . .

�au Pays de Pr~utn~è.

Ir3

iideicommiiTaire ; pourueu que le fils foit infiitué heritier vniuerfel. .
'
~
10 Si le tefiateur à vfé de difrinétion des temps)~a COn1.,..
pendieu{e contientvnc pupillaire exprdfe &amp; vne fideicommiifaire.
11 Le pere priue la mere de la fuccellion de [on fils
pupille.
I2. La mere eft exclu{e,G les pauure~ de Dieu,ou les autres enfans du teftateur font fubftitu..
.
13 La mere qui à des enfans pupilles, &amp; ne leur faia
pouruoir de tuteur, dl: priuée de leur {ucceIIion ; s'ils
meurent en pupillarité ; autre cho{e dl: s'ils meurent
en puberté; &amp; [ont encores excufées pour autres caufes.
14 La mere contraétant fecond Inariage pert la [ucceITion de fon fils.
16 La 11lere dl: priuée de la fucceIIion de {es enfans fi
le tdtateur fubftitue vn des a{cendants.
16 La fubftitution compendieufe eftant, la mere au
milieu,ou autre per[onne, contre laquelle la pupillare
tailible eft admire, cft direéte dans le temps de pupilla.
rité; &amp; apres,fideicolumiffaire.
GL 0

S E.

D0éteurs du droiél: ciuiI , les Glo[ateurs du
droiét,&amp; les Doéteurs ont fort difputé de cefte
, fubfritution: car quelques vns ont voùIu que dans le
temps de la pupillarité elle fut vallable, comlne direéte ;
&amp; qu&gt;ap~. es ce temps)elle futfideicolnmiifaire~ les autres '
ont voulu qu'en tout temps elle fut fideicommiffaire .
gloJfo ~~ ,. pr,-~~~~~. ~. d~ ~rnpu~~r~~, 0: i~l. ~~nturto. If. d,
.
'p
1

�II.4-

/

•

Statt4ts &amp; Coufill/nes

'Vulg. ibi Bart. glo[ m f. ex trzbuJ "'Pb. BaU. C. de j'fJoff. Tel
Alex. con. 43 · l,b. 2.
2 Dece faiél: {ouuellt mention de ceIl:e di[pute,
&amp; principallelnent con. 21.8. nu'11. 3. Ll où il dia que
la principale opinion dl: que ( la mere dtant au ltnilieu) telle fubH:itutioll cil: tideicommiŒaire; laquelle
opinion eH: fuyuie par le Bart. f5 Bald. aux Loix fus
aleguées. Bertrand. Carl. 120. per totum ltb. 1. COI1. 6f.I,b.l.
dia que la contltlire dl: la comlnunc. A ceIl:e caufe,
d'autant qu"il dt mal aifé de difcerner laquelle dl: la
, Elus commune. , Dcce dhme audit con{eiI22.8. qu'il ne
ièroir pas injufie de iuger cefre quefrion par forme d'arbitrage, &amp; ddlire vn chemin mitoyen;cn forte que la
lnere derraye fa legirinle, &amp;non pas la Trebellianïque:
car ditl: il, qudquesfois,pour la varieté des opinions des
Dotl:eurs on prend quelque chenlÎn mitoyen. AtJehar.
. (011.210. Bald. m 1. {ipaterfam·§.fin.dehltred. ml"t. Alexand.
zn l. TitlUJ.ad TrcbeU. Le mefme Dece con. 126. Doncques
en li grande diuediré d'opinions,il à fallu vne Loy particuliere &amp; Vll Statut.
3 CeHe quefbon.doncque·sefr icy decidée:que li le pere
faiél: vn reframét ayant vn fils pupille,&amp; la mere cHat au
milieu-, &amp; faiél: vne fubfrution par ce mot commun,ie
fubfrituë ,&amp; par l'aduerbc ( touresfois &amp; quantes) telle
fubfritution dt en tout temps fidcicommiffaire, en la
faueur de la mere; foit qu'il meure en pupillarité; [oit
qu'il meureapres: car alors la mere adira l'heritage , &amp;
detraira deux quartes,legitime &amp;Trebellianique: &amp;rêdr~ le Fcfre aux fubfrituez:la raifon en efr;d'autat ,que la
nlcre d.i.[pute de la luél:ueu,fe &amp; funefre [ucceilion de
[on fils : c' dt la raifon cottée par l'Empereur en la Loy

�du Pays de ProuenCf.
II5
dernicre d'c inflil. @f fu,bll. Angel. con. IJ. explicque ainG
cene matiere.
.
P R 1 Ne 1 PAL LEM E NT. Il ne nic pas que les Cano-"
nifres ne [oient auiIi en deCaccord: le[quels {ont auai
en eftrif{ur cefte qudhon.l'Abbé zn lape rcrJt4tl!4J (Ù tefiam.
ntlm./7·

Co M PEN DIE VS E • •La {ubfritution compendieufè dl: ainG appellée, d'autant qu'elle contient le
temps, dans lcquell'infbrué decedera, con1me à dia:
Bartole en la Lay Prectbus lJUm. 10. C. de tmpuber. Ou bien
elle eft ainG nommée; pource qu'dIe contient des {ubfbtutions de diuer[es {orres, &amp; de diuers temps: comme
vulgaire, pupillaIre &amp; fideicommi{faire. Banole &amp; les .
autres, in l. Centurto jf de "Puig. Ie{quels Dece raffemble ~
zn ~.l. precibeu Aiex. con. u.l.l,b. LIa glaCe &amp; les Doéteurs
in d. l. precibu!.
5 Mais au parauant que la compendieu[e contienne la:
fideicon1mi{faire, il faut qu'on y adioute Vil mot fignifiant quelque traia: de temps.Bartol. in d.l. Centurlo. nU111.
4

3 ~. Ale."(and. con. 1.. .tI.llb; ~. DecÎuJ con. 1:16. "Per(. feCUJ "PtdeIW.&amp;- CfJr}. 431. con. 57~' con. 384. &amp; ln d. l. prcClb. fJum. (6.

commeG l'on dia:, s'il meurt [ans enfans, ou toutesfois
&amp; quantes qu'il mourra: de me[me dia la glo[e ln cap.
RaynutluJ.in 'Verb. fi fine liberlJ. de teftament. car fi l'on n'y
. metvnmot lignifiant traiél: de temps; cene [erapoint
vne compendieu[e ; mais tant .ièulement vne vulgaire;
ou pupillaire, fi elle eH: faiél:e à vn pupille. Bart. In d.l.
[entHrlo. num. }2.• zn fin.
6 S V B ST 1 T V E. Autant en faut-il dire des autres

mots communs, Ie[quels [ont cottés par le Ine[me Bartale in d. 1. Centemo num. 47. ~autres {uyuants,comme

P

2.

�Stûluts &amp; iotifhsmes
en difant, que mon heritage appa~tienne , 'demeure,

nG

~euiéne , qu'vn tel fuccede,

-.

que mon heritage retourne,
fait deuolu; G mon heritier meurt. Zazius au traiété de
la cOPlpendieu(e en met d'autrcs;comme,deuienne, fait
defferé, aye , acquierc , i' ordonne, ie laiife, qu'il compete, demeure, ie legue; tous le(quels termes [ont
-diéts COlnmuns.
_
7 Et [ont diéh communs d'autant,qu'îls ont l'vne &amp;
l'autre Ggnificatio; (~auoir eft qu'vn ~idam re~oiue de
fa propre Inain ou de la luain d'autruy.' Bari. il1 d.l. Cmwrso num. 46. ou {ont diéts comn1uns; d'autant qu'il
peuuen~ eftre appropriées à la [ubftitution direae,
ou fideicommiffaire : comme dia: icy le texte: lequel
vfe de ce verbe ((ubJlituo ) ie {ùbftituë;par ce que tous les
T eftateurs en vfent le plus [ouuent: toutesfois la regle
n'eft poiht reftreinte par les exemples 1. I. §. quod "Qulgo.

lf. de 'VI- &amp;
•

"PI aTm.

'

8 ~ ANDO C VM~E. feftime qu'on en peut autant dire des autres verbes, &amp; -termes ayants traïét de
temps: comme Gie viens à mourir [ans enfans, &amp; autres

[emblables; [ans le[quels la [ubftitution compendicu[e
ne peut cfire faiae. Bartol. in d.l. Centurio nu",. 32.. Dt.ce
ton. 2.72.. m~m. 1.
9 FI DEI CO M MIS SAI R E. Ba/d.in d.l. IX trib. f1NfII.
2.. 'Vcrf. ego Jèmp~r.dl tnofJic. ttft. dia que feule1l?-cnt cela
à licu,G la fubfiitution efifaiél:e à vnfils vniuerfellemet
infiitué : tnais li elle eftoit faiae à vn fils infiitué en [a
feule legitinle; alors durant la pupillarité,elle eft pupillairc;&amp; apres,elIe efi nulle;d'aurat que le 6ls,qui n'a qtle
fa lcgitime ne peut efire greué d'aucqn fideicommis.
10 ~E fi le tcftateur à v[é de diftinaion de temp~

�du PtryJ de PrOlunce.

nt

fubfrituant en cefte fa~on ; ft m.on .fils meurt en âge
pupillaire, ou autrement quand que ce foit,ie {ubfbtuë
mon fils; r~aùoir li la mere diant au Inilieu,el1e fera ex1 clufe,tous couiennet,&amp;s'accordéten cela,qu'il y à deux
{ubHitutios; l'vne pupillaire expreiTe, Jaquelle excluil: la
mere, dans le telnps de la pupillarité; &amp; l'autre fideicommiffaire, apres la pupillarité: auquel fideicommis
· Contobligés tous ceux qui fùccedent ab mleflat, au pupi!. ,.
Baf/. in d. /. prccibuJ num. I~, 'tlbi Angel. de Perlu. co!. 4 .
Arttin. in §. extraneo. col. 3,t()crf. qutero ergo.lnJlit. de pupill ar.
p'et~ lacobl. in full, praU,e. HI tra6lat. c.ompmdsofo qu~,fit à pa.
gano. col.]. au ver{et item cft n~tandum; lequel dl:ime eRre
tout vn, li le tdtateur dia ainli , mon fils vient à deceder,quand que Ce {oit, ie (ubfiitue Sempronius pllpillairement &amp; fideicomluiffairement: d'autant qu'alors
auŒ il appert de la difrinébon des temps; &amp; en ces termes Bertrand à con{ulté. con. ·1 06.
I. parlant de ce
Statut; lequel il dia n'auoir lieu) lors que le tefiateur à
feparé .&amp; &lt;liftingu~ les âges: come il àefié dia cy deffus.
SIN 0 N Q.Y E. Apres auoir donné vne regle generaUe, portant que la compendicu{e n'exclufi point la
mere, il excepte quelques cas, efquels il y à de la conieaure) que le teil:ateur à voulu exdu~re la mere.
11 Car le pere peut priuer la meré de la fucceŒon de '
fon fils) d'autant qu'vn tel teftanlent eft le tefiament
du pere,ou partie d'ice!uy l. PapmiAl111J ~.fed rue imfub-erit
ff. de inoff teflarn. CAp. fi PAleràe t,fI~m~ in 6. les n1efmes
-exceptions font cottées par AlIgel. In d.l. precibui nnm. J.

"b.

11..

FVSSENT SVBSTITVE'S LESENFANS DV TESTTAEVR.

Par la Loy. Lucisu de "Puig. Il faut direle femblable, fi les
p~uures de 1ES V s-C H RIS T font fubfiitués. Angel.
p3

�State$tJ &amp; Couflumes
jI"J d.l.pr.ecibus.'1um. 5. C~(lretJ. num 8. Alexl1,l1d. con. 62, nf4m.
12..ltb 3. le[quels fOllt prcferés à tous les enfans,fors qu'en,
la legitime. Dec. con. 41.6. m~m. 8, con. 104. num.9. con. 529 .
nurIJ. f . Bart. In rtpetit/~. 1. 1. C. de facrof. Ecc!ef. &amp; cela eft
traiaé en l'Authentique Ji qua mul,er C. cod.
rIS

13

D 'ESTRE

POVRYEY D'YN TYTEYR A

SON

FILS.

La lnere qui à des enfans pupilles, fi elle ne fagne de
leur faire pouruoir de tuteur, elle eft p'riuée de leur {ùccdIion; encores qu'elle ne [oit point tutrice. /. matres.
ÏtméJ.glo{ C. ad Tertull.l. 1.. § ft matet·/f. eod. ce qu'il faut
entendre fi les enfans m.curent en pupillarité: car s'ils
meurent eftans puberes , leurs meres ne leur [uccedent
pas moins, d. /. matres 1. Ofl1nern C ad Tertull. elles [om
doncques exc;ufées, fi leurs cnfans meurent en puberté:
conlme au!Ii elles [ont excufées li l'intereft: des enfans
porte de ne leur demander point de tuteur. Item fi vn
autre là preuenuë dtant prdte à leur demander vn
tuteur. plus fi les pupilles ont vn autre tuteur legitime:
en oUtre fi la luere eftoit mineureJcs cau[es [ont in[erées
en la gloCe fn d. LmatrtJ.B~lJ.tn Anthent. iifderl'l. C.de flcund.
nupt. ~ad à ce qu'il à efré dia,fi elle n'eft: point tutrice;
il en faut autant dire) li elle dl: tutrice) &amp; fes enfans
. [oient deuenus puberes. d. 1. omnem. &amp;" Au/bent" ij!dem.
, DeciUJ con. 2.46. zn fin ..
14 LA MERE S' E FVT REMARIE~E. C~laefioit en
doubte chez les Doéteurs,diél: l'Ange in d.l.prd:ctbuJ,routesfois il tient que la n1ere n'eft point priuée de la [ucceilion de fes enfans,conuolant aux [econdes nopces:par
les rairons qu'il allegue.
15 LAM ER E D V TES TA T E V R. l'Angele ;n d. J.
fr~c:bu.r.diét qu,e li le teftateur veut priuer la luere de la .

ur

�du Pa)! de Proumce.

II9

fucceffion de [es enfàns,il faut qu'il iùbfbtuë quelqu'vn
de [es a[cendants: auquel appartiédra 50 herediré, aprés
la mort de [es enfàns,ores que l'ordre de nature loir prepofieré I.fCriptoff"'Pnde .Irber.l.nam &amp; fiparmtlbuJ lfc!c ltujJ:
teft~m.
'
16 ~E SI D V TE M P $ • • Bartole en bdiél-e Loy,
prlfczbus. ritlm 6 . "()(r(ic. fi"Pero. dia que fila mere n'dl:
point au milieu, n'y autreper[onne cont.fc laquelle on
admette la pupillaire tacite; alors la îùbfl:iturio dt vniforme, non pour tout le temps; mais ainli que le cas
e[cherra: car li le fils meurt CD: âge de pupillarité, nous
l'interpreterons comme pupjllaire;G hors de l'âge pupillaire , nous l'interprererons fideicommi!faire ; ce qui
. conuÏ-ent auecque la deciGon de naH:re Statut.
L'berit/er ne perd poil)t la Trebe!lia;'iqt~e 1 ores qu'il n'ait point
f~ia d';nuentazre ; aJ que le te(lateur puiffe prohiber la
detraBlOn (7 d'Icelle &amp; de-la Palcldll.

I

L Y à vne autre grande difpute és iugements, &amp; grande difficulté entre les luges, lil'heririer inH:itué par le

tefiateur ne faiél: aucun inuentaire, f&lt;rauoir mon li par
cefte obmiffion il doit perdre fa Trebellianique. Item
on met aulli en doubte, fi les teftateurs peuuEt prohiber
que l'heritier ne detraye la Trebellianique. Sur quoy
comme deifus, apres y auoir meurement deliberé, Nous
ordonnas &amp; declarons par ce noftre Edid: perpetueI;que
l'heritier ne perdra n'y deura: perdre fa Trebellianique,
pour n'auoir pointfaiél: d'inuentaire:&amp; que nonobfiant
qu'il n'aitfaiél inuentaire , Nous declarons par cefte
pre[ente ordonnance qu'il detraye, puiife &amp; doiu~ detraire ladite Treb(dlianique;·ordonnons en[emblement

�du Pa)! de Proumce.

II9

fucceffion de [es enfàns,il faut qu'il iùbfbtuë quelqu'vn
de [es a[cendants: auquel appartiédra 50 herediré, aprés
la mort de [es enfàns,ores que l'ordre de nature loir prepofieré I.fCriptoff"'Pnde .Irber.l.nam &amp; fiparmtlbuJ lfc!c ltujJ:
teft~m.
'
16 ~E SI D V TE M P $ • • Bartole en bdiél-e Loy,
prlfczbus. ritlm 6 . "()(r(ic. fi"Pero. dia que fila mere n'dl:
point au milieu, n'y autreper[onne cont.fc laquelle on
admette la pupillaire tacite; alors la îùbfl:iturio dt vniforme, non pour tout le temps; mais ainli que le cas
e[cherra: car li le fils meurt CD: âge de pupillarité, nous
l'interpreterons comme pupjllaire;G hors de l'âge pupillaire , nous l'interprererons fideicommi!faire ; ce qui
. conuÏ-ent auecque la deciGon de naH:re Statut.
L'berit/er ne perd poil)t la Trebe!lia;'iqt~e 1 ores qu'il n'ait point
f~ia d';nuentazre ; aJ que le te(lateur puiffe prohiber la
detraBlOn (7 d'Icelle &amp; de-la Palcldll.

I

L Y à vne autre grande difpute és iugements, &amp; grande difficulté entre les luges, lil'heririer inH:itué par le

tefiateur ne faiél: aucun inuentaire, f&lt;rauoir mon li par
cefte obmiffion il doit perdre fa Trebellianique. Item
on met aulli en doubte, fi les teftateurs peuuEt prohiber
que l'heritier ne detraye la Trebellianique. Sur quoy
comme deifus, apres y auoir meurement deliberé, Nous
ordonnas &amp; declarons par ce noftre Edid: perpetueI;que
l'heritier ne perdra n'y deura: perdre fa Trebellianique,
pour n'auoir pointfaiél: d'inuentaire:&amp; que nonobfiant
qu'il n'aitfaiél inuentaire , Nous declarons par cefte
pre[ente ordonnance qu'il detraye, puiife &amp; doiu~ detraire ladite Treb(dlianique;·ordonnons en[emblement

�St~tuts &amp; Côufll~méJ
par maniere d'Ediét perpetuel;que les tdlateurs puiffent
cxprdrement prohiber tat la Trebellianique,queFalcidie; &amp; [enlble que le tefiateur le prohibe affés expreffement, lors qu'il dia, qu'il veut que [on heritage. [oit
reU:itué, ou que [es legats [oient payés, [ans aucune detraéhon : adiouftant aux precedentes declarations que
le[dites quartes ~effent ·aux legs pies.
.

n.o

1

Concedé l'an 1456 . ~4. Decelnbre.
Extraia du Regifrre, diétTaurUJ,fol. 74.
AN NOT AT ION NOV V E L t E.

Ais [çauoir li le pere, [uyuant ceStatut,peut pro-·
.
hiber à [es enfans du premier degré la difiraétion
de la Trebellianique. Maffe en [a glofe nuYIJ. 5. conclud
qu'ouy : Les Praticiens François remarquent qu~ la
Cour de Parlenlent de Tolofè, à {ouuent iugé que le
pere peut prohiber ladiéte detraéhon à[es enfans. Charondas en fes re[ponces du droiét FrançoisJlb. 7. cap. 62.~
&amp; 12.6. diét auoir efié iugé de meftnes par la Cour d.ç
Parlenlent de Paris. MonGeur le PreGdent de S. Iean en
fes deéiGons 'Ap. 82. num.14. &amp; 16. tient le contraire.
Voyez ce qu'en dia PhIlipp') refponf. 3.

M

SOMMAIRE.
r

p' Ar la commune opinion des Doél:eurs , l'heritier

pert [a Trebdlianique s'il ne faiGl: inuentaire.
-2,
Mais par ce S~atut, l'heritierne pert pas fa Trebel- .
lianique.
.
:; Le teftateur peut prohiber la Trebelliariique &amp; ·FaIci. die;foit tacitement ou exprelfement. 4.
.
j La T rebellianique ne peut dhe prohibée aux enfans
du ptemier

�au pity! ile Pr(Jumct~

III

du premier degre,{elon la commune opinion des Doéteurs ; toutesfois il {emble que par ce Statut elle pui{fe
_ ,
efhe prohibee.
6 ~and le fils peut retenir deux quartes .
.7 Par la claufe codicillairè )'heritier lne retient {ellle,
ment qu vne quarte. .
.
8 Deux quartes font la n10itie de l'he~itage.
.
, La Falcidie &amp; Trebellianique ne [ont point detraiétes de legats pies.
I~ , PoUr n'auoir faid: inuentaire le fils ne pert [a legltIme.
G

LoS E.

E texte eft ·diuift en deux parties : premieren~ent
il propofe vne doubte : [econdement il la decidé:la
feconde eH au ver[et (fur quoy ) laquelle {e [ubdiui[e:
premierement il ordonne qu'encores que l'inuentaire
n'ait efté faiét;toutesfois l'heritier ne detraiét pas moins
fa Trebellianique: {econdement il diétque tant la Tre' belliani~ue queFalcidic peuueni: efire prohibees tant
expre{lè~ent que taifiblcment:la {econde partie eft {ur
le ver{et ( Ordonnants ) fur la fin il adiouHe,que des
legatspies on ne derraiét n'y Trebellianique n'y Falcidie, auver{et, ( adjoutant aux precedente~. )
DIS P y T E. Les Doétellrs {ont teUeillent embroüilles
en cefte quefiion,qu'a peine peut on di{cerner qui eft la
plus vr~ye &amp; la plus cDmune opinion: comme dia Dece
con.n6.rJ'5' Bartoleu poft lacob ,al BeDo,in eAuthfed cU te(tator.
-vcrf.queero ·'Vtl'um.col.fin.ad 1. Fa/cId. tient pour la.negatiue,
&amp; autres rapportes par ledit Dece audit con[eil, le Baldè
apres CynuJ.1n t. cum talf .§ . 1. de cond,t.cr demonflrat. tient

C

.

Q

�Statuts &amp;' C,u,dumtJ
' l'affirma.tlue, qui cH: la principale opinion: que l'heri...
rier toit priué de la commodir.é de la 1 rebeilianique,s'il
n'a faiél: inuentaire;pour laquelle opinion Dece en aIlegue pluGeurs d. con. 48o' rn.um. 15' &amp; 495· n. ~. 4. Bertran4.
con. 2.3.1ium. 70.tib. 1. am. 134, nùm. {.lsb 2.. Alexand. (011,139,
q . .t

rverf fed fi non ltb I.
.
2
T 0 V TES FOI S le texte de ce Statut decide en faueur de la contràire opinion;que l'heririer ne fait point
priué de fa Trebellia.nique pour n'auoir faiél: in'uentaire : laquelle opinion Alexandre à fuiuy en fon
conf. 67. 116• 4. contraire à foy Ine[me: il à doncques efié
necdfaire que le Prince fur_uint en ce conflid, pour y
luettre la paix.
.
3 .ITEM ÊN SEMBLEMENT. Lès Doél:eurs doubtêt encores,
fi le tdtateur peut prohiber la Trebellianique; la glofe
in 1Jerb'.ÂIJfàt. m d. Authent.fid (um teflator.tient qu'il n-e la
peut prohiber, "Pbi Bartol. num, 2.. ft) 3. cotte ceux qui
tiennent œfte n1efme opinion: mais quand à luy il fuit
l'opinion contraire: toutesfais puis que cefte quefiion
eft decidée, nous ne nous amurerons pas à rapporter n'y
les glaCes n'y les Doél:curs .
..f 0 RD 0 N NAN S. Cy defTus au ver[et , item en[emblement; ' on doubte {eulement' de la Trebellianiquc;
il determine le [éblable de la Falcidie; de laquelle il n'y
auait aucune doubte;veu que le texte y eil: expres.;n d.
Au,hentfed teftator.Parquoy il [embleque cefie decifi6
{oit inutile pour le regard de la Falcidie : toutesfois on
peut refpondre,que {auuent les Statuts contiennenrle
nleGne que le droiét commun; comme on voit en plulieurs Statuts; ou bienon peut dire que ce Statut contient d'auanrage queladite Au th en ti&lt;"1ue fod cum-teflator.
11r4111. l,

cu

�o

dfJ PayJ de Prôutnct~

lt;
là où il eft feulement dia, que le teftateur peut expref..
lèmêr prohiber la Falcidie : par ainG il [emble que fI dIe
n'eft exprdren1ent prohibée, la prohibition eft Gns
effcé1::lecoIl.trajre eH: icy decidé au ver[et (&amp; [emble)
car la Facidie peut eH:re auffi tacitement prohibée. Bel u .
cOrJ.e8.llb. 3. con'75.l,b.I. ton. 92.. con. 8+ lib. 2. 'con. 92.. ;'1 fin.
&amp; en pluficurs autres.!A!cxarJd. con. 5. lib. 5. Oue con. 44-5.
num. 2.3. Roman. con. 79.pretlUe par trois fondements,quc
la Fakidie ne peut eH:re prohibée;li on ne la prohibé di[ertement;le[que!s'fondcmeI?-ts, il {croit tres-prolixe &amp;
inurile de dcduire;puis que le contraire eŒdecidé par ce
Statut: car li le teH:ateur dia,qu'il veut que {on heredité
foit renduë, &amp; que lès legats [oient payez [ans aucune
difrraaion; la T rebdlianique &amp;. Falcidie eH: cepfée prohibée : i'efiime qu'il e~faut autant dire, fi le tdtateur
v[e de ces termes; que mon heritage [oit rendu tout
. entier;que les legats [oiententierement payez; dc[quels
fe [eruent les Doaeurs [us allegués.
..
S MAI s. Sçauoir mon fi la Trebellianique peut efire
prohibée aux cnfans du premier degré: Gnoqs [uyuon~
la con1mune opinion des Doéteurs, nous dirons qu'elle
nele peut eil:re: Bald. In l. iubem.C. ad TrebeO,an. laquelle
efr gardée par le frile de la Cour.Guid. Pap .. ,!. 51. 'l\oman.
con.2.16.Dece dia efire la comune: con.2.69' CDI1.8I.'toutesfoù le mefme Deee can 480.difiingue, que fi le fils doibt
detÏ'aite deux quartes, il puiffe cfire prohibé: s'il n'en
doit detraire qu'vne: il ne le puiffe c1tre" AleXAnd. con. 15;
num; .16. "Perficu/. non' obftAt.ltu. 4. con , 2.9. l,b. f. Jaquelle
opiniofi ·kl}1blo efrre tr'Qs-equitabie pour la faueur des
clnfans.': totlîtcsfoisle.cQID.tl'aire -eft decidé, par ce Statut;
léqud parle:gehel"allein~nt?&amp; partaihfi ïHe faut entédre

Q..l.

�StlJtutJ &amp;

11.4.

CoupumeJ

generalen1et:&amp; puis qu'il ne difringue pas nous ne deuôs
pas diH:inguer : joint que cefre opinion femble efrre plus
veritable de droié1:, Celon Alexand. con. 67' num.1. lib. J.,
lequel refpond aux rairons defduittes par le Balde ;'1 d.l.
lubernuJ. car ilne s'enfuit pas que li les enfans n'imputent
pas les-fruits en leur quarte,doncques la Trebellianique
ne leur peut efrre prohibée: car font cho[es totalement
feparées. Parquoy il ne faut tirer aucune confequencede
chofes fèparées , par IaLoy vulgaire 1. Papin. man. -exuli
.If. de mmonb, &amp; autres felnblables.
6 No vs auons cy delfus faié1: mention desdetraétions dé deux quartes, lçauoir de la legitime &amp; T rebellianique pretenduës par les enfans: voyons maintenant
quand il les peuuent detraire: quelque interpretes du
droié1: ciuil ont dié1:, que iamais on ne peut detraire la
Trebdlianique: car elle efr imputée en la Iegitime ;puis
qu'elle efr prinfe par iugemet du tefrateur : &amp; ceux là [ot
recenfés par les Doéleurs zn /. quanquam (. ad 1. Fàlcid.la
où Fulgofe s~dl:end fort diffu[ement, &amp; conclud que la
commlme opinion des Doéteurs du droiét ciuil, eft que
le fils conditionnellement greué de rendre, peut, detraire deux quartes: &amp; efrant greué purement n'en peut
detraire qu'vne lèule. glo/f. in d. 1. 'luanquam. glolJ. "PIt. In 1.
PapIn. §. memimQè If. dë trJ(Jff. teflament. laquelle opinion
à efré decidée pas le .droier Canon. in cap. 'R..,aynutill.l. &amp;
ReyrJt7ld. de tl~aY1J: glo./J. in d. cAp:Rrynald. in "Pt"b. -legitimam,
~bJ /lbb. rJUdf. 2.5. laquelle doit eftrè gardée: car toutesfois
&amp; quantcs qu'il. y à d'ifficulté en_tre les comlnentatlturs .
de l'vn olt de l' aut(e droia~lie;lle dtde'Cid.éb par quelque
texte de.l'vn ou de l'autre dLoi6t-: il·fa-ût-:gat:dÇJ· vn~ tel·
1t d.èêifion~. c.ar!il dl plus [CUt d.c-[lJiur~..Jil',rç(oIutipn d~J

....

�·

du Pays de P,'ouma.

12.5
Prince ou fpirituel ou tC1l1porcl, qui ne fe faitl: qu'auec
meure deliberation ; que de Rioter dans l'irrdàlution
des Do&amp;eurs. Ainli diét Fu/go. In d. 1. qtlanquam num. J.
ad FalCld. Alexandre apres vne longue di(pute con 142.
n"~. 12.. l,b. 2.. &amp;- le Dece con. 2-02. &amp; 2°3 . . auec ceux qu'il
rapporte, tienent que le fils greut de rendre, foubs condition, peut retenir deux quartes: laquelle opinion
Bertrand. con. 92.. au ·con11nencement lib. 2.. dia que de
coufrume elle efioit gardte en cefte Prouince,&amp; fut ainli
iugé le 29, d'Oétobre 1555, où vn moine Religieux de S.
Dominique,ayant dit inHitué conditionellemet, il [ut
ordoné par laCour qu'il detrayroir deux quartes.C:;;Jll'en~
in L. Cobltredl § cum ftL/~. dia qu'elle dl: gardée de toute
Coufiume. Guid papt. q 52. dia que les Canonifies tiennent indifiinélement , que le .fils peut difiraire deuxquartes, {oit qu'il toit greué purunlent ou coditioneIlelement! &amp; telle opinio dl: gardée, dufiilc de la Cour de
Parlement du Dauphiné : laquelle il faut croire eftre
iufre,comme efiant approuuée par le iugement de plufieurs ; comme dia Decc con. 400. num J. €Onf. 615' num.
04. linon qu'il y ait des rairons au contraire fort vrgentes
&amp; pregnantes. Bertrand. au con. 19. col. 3. 'Perf. ni(i.in princip.
dia que cefie opinion dl: auffi {uyuie par le droiél: Canon; laquelle opinion {emble, plus equitable, affin que
l'dtranger ne foit de n1_eilleure condition que le fils'
car l'heritier reriet la quarte de l'auétorité dus. C. Trebe/.
affin qu'il ait quelque chofe pour la peine d'auoir ady:
}'heritage, &amp; que les fideicommis ne fuffent efieints;,
"fi l'heritagc n'eftoit ady, &amp; fi l'efhanger retient cefte
quarte pourquoy ne la retiendra l'enfant? &amp;l'vn &amp;
l'autre [ont heritiers : car le fils a fa legitime comlne fils.
~3

�n..'

Statuts eS CouJiU/ner
7 Des cl o [cs fuiaites les D OÇtem's rec ueillent, qUe
fi le fils d l heritier par Il a d aufe codicillaiJc, qu'il ne
retient qu'vne q uarte; par ce qu'il femble eRr e chargé
_purement .Bald. tn l.fiLu4m qu'cm c. fàmll. eret/c. GUld. Pape
qf/.e[l. 51.. ALexand. COrl. 141.. &amp; le Dcce dia que ceLte opinion eft la commun e.con.32.1. mais elle ne conuient point
à ce que n-ous auons diél: maintenant.
8 C'efi ,vne ehofe triulalle que la detraél:ion de deux~
quartes , dont nous au ons parlé cy delfus:&amp; d'où fourd
[ouuent fujeél: de doubter, qu'elle partie de l'heritage
doit retenir, le fils qui à deux quarres.A13ge in d,l.quaquam
C. ad 1. Palczd. dia: que la legitime &amp; Trebellianique
jointes enfemble fOllt rouGours la moitié" de ce qui dl:
delaiffé -à celuy,qui doit detraire : &amp; diél: que calculant
en ceLte -forte nous ne faudrons iamais. DecÎlU (on. 236.
nu'm. 4. "'Perf. non lantum.con. 22. num. 5. in prinç. con , 30. con.
613. in fifJf.Bertr.con. 202.num. 2. in fine. l,b.. 3. (on. I04. num.
7. in fine lIb. 2.. car en premier lieu on detraiét la legitime,
&amp; apres de ce qui demeure,la quarte part; qui eft la
quarte Trebellianique; detraiél:es prcallablen1ent les
debtes &amp; les ilnpen[es funeraires. gertratld. con. 2.2.. num.
~.l,b.l. Alexand.((Jn.43.1JUm. 7.I,b. 2.. traideauffi la meCll1e deduélion.
, C A V S:E SPI ES. La commune refolution des Do·
aeurs du droiét ciuil tient le ll1efme.l. Ji po(i miJJionem : là
qù le Pol de Cafrrcs ad. 1. Palcid. auec plulieurs autreS
cités, par Alexand,rc COn;}J.11.13~ Là où il dia: que des legs
pie~x on ne detraiCt la quarte Falcidie : &amp; de ce il y à.
texte expr6sin Auth.(imJliter.adJ. Falcid. &amp; auffi peu [e detraïa la Trebellianique, G la caufe pie eft fubfi:itué-e. l. ft
IjUIJ ad decimanduJtJ.de lif{coP.ft) cleric. auecques pluGeurs

�Il" P ayJ de Proutnce.

I2 7

autres rapportés par Alexandre am. 8.là où du MoHin
on [es additions di6t,que ceft la &lt;:Olnmune opinion,
qui dt obferuée en praGhque. Dcce con 300. tJlim'14-. in
princ. dia que ces opinions font communes, ores que
la cal}fe pie {oit fubfiituée àla caufe pie. Bertrand.con.I51"
l,b.1.Les Doéteurs du droiét Cano tiennent que la T rebellianique doibt efl:re denaiLl:e &amp; non pas la Falcidie.
i"~gl0f.("p. fi pater in prine. in "'Perb. Trf6ell/~mclt. de teflam. L,b.
6. là oÙ.Gemm. num.3 Il falloit doncques vn St.atut pour
refoudre vn point fi douteux.
.
.
la Il eft dit icy que l'heritier peut detraire la Trebellianique, jaçoit qu'il n'ait faia aucun inuentaire: autant
en faut il dire du fils; lequel ores qu'il n'ait faiétaucun
inuentaire,&amp; ait ad y l'heritage, pour cela moins il n'aura
fa legitime:&amp; teHe dt la commune; refolution , comme
ditt la glofe in -verho ( naturalt) zn AMh. hoc dmplùlJ. &amp; la
Jeffus les Doéteurs.[.de ftdeicomm.glofex -verbo (facrarr.ëu)
§.'(i autem hic A.liquiJ in l.fi 'VIt. de iur. dtliber. &amp; 1à le Iafon.
AltXjnd. con. 139. ntjm. 1. lib. 1. ce qui faut entendre quand
aux legats, efquels le fils ne fe faié[ preiudice en ne faifat inucntaire:.mais il fe faia preiudice quâd aux debtes:
car en la legitime eft deuë detraiétes les debtes.l. Papi- ,
mallus §.q"4rta.de teft4m. ~noff.le mefme diétSaL)'cet in d.§.
fin lJutem.tJum.J5. 1, -vII. C. de iur.del,berandi.
~ant il 'y à des enfans mafles , l~s filles ne
fllccedent point.
~E~VBSTA.

Tol) fofplùau. .à la.J"h. Maieflat, ql4t Ja1ft en. duanl per
confèrU41tO de 1d.1 maifons tant noblaJ, quaI autras)las ft/haf,
Ctl filhaJ dal! ft"'! ,a mOlls, '}t1c fi Irob-oran ejJer dotadal per lur

I

�Statuts &amp; Coe,{/umiJ

Il. 8

pttJre · el tnl$yrt ; ou aulS : &amp; dpreJ la Jin di tais payre &amp;
mayre flue aulS marents {ens teflament , cflants ft/hJ , ou fihls,
dais {iLs l'oudran cumular lur dot4, &amp; 'Venir à diulfion, (fjr [uece(]ion de la hteredlttf,t limbe 10UJ autres beres mafclcJ,quc non fia '
talJ filb1.J)ou fi/bat daIs fils ia morts en aquo aHfidas,ni admejfas)
mes fien contentas fluiamellt de lur dotA .. Etfi n'on Ji troub~uan
doutadas, 'lue dejan ejJer doutadas à t e(iiml$ dels.plets proch,.,u
paretJtJ' &amp; amlCJ de las partldas , Îuxtl$ 11$ [acullttt del,J hem .
(7 'lualltat de las d;chas perfon.as:non obftant "iJna le~ paé1:um,
C. de colla. eS 10$lt autre drech fafent e1# contrArt,{obre {OH
quai plaJJa à.ta dtcha Neill Maieftat,dtfpenfat benignarnent.
1

'R ES P 0 N $ E~
•

1

PlaHl:.au Royaux [uccelIions ab in tèjla t y ayant d'herit.iers malles dcfcendants, fauf touGours l~ leg~time &amp;
fupplement d'icelle.
Oéhoyt l'af? 1472.· le 3. d'Aouft.
Extraiél:.du Rgifire, dia Potentia, fol. 32.5.
AN NOT AT ION NOV V E. L L E.

Lbertus Brunus à faia vn beau naié1é [ur vn pareil
Statut : auquel traiété toutes les difficultés, qui
peuuent efchoir audit · Statut, [ont bonnement explicquées.loanneJ Lud9UicUJ,RiciuJ en [es. decilions cap.Il5 I •
cotte les raifons dudit Statut ; les lünitations &amp; ampliations. Myn[egere en traiéte aufIien fes obferuati6s,
centuri.J 3. obflrtlat.l~Jvlonlieur le Prelident de S. Jean eh .
parle au!Ii fuccintement en fes deciGons . Ctlp . 39 Il fut
iugt le 2.4. de Mars. 16n. par .ArreR: donn~ entre M. p,
Sauuecane Docreur en 1-'led,ecine. Du Pont &amp; Ma[enot,que.le pre[cnt Statut
pas de lieu, pour le regard
des

A

n'a

�du Pay! de prouenêe.
Il.'
des aduantages nuptiaux, qui retournent aux cnfans
du premier lia dgallement &amp; {ans difiin6l:Ïol1 de {exc,
1 aprés le decés de kur luere, ayant icelle conuollé [ccondes nopces ;comme le remarque aufli noftre Glo{ateur nmll. 17,

D

SOM M .A 1 R .E .

Où ce Statut àtirt {on Origine.
l
La raHon de ce S.tatut, cft pour con{eruer 1(t·
no m &amp; dignitt des familles ; qui eft con[erut par les.
mafies.
3 Ce Statut eft fauorable &amp; non odieux.
4 Lafillc du fils predecedt,qu'on appelle vuIgairement
fillezaine,dl exclure par {es oncles paternels.
5 Les ablatifs abfoluts, voire n1efines aijx Statuts , im~
portent condition.
..
6 Sçauoir mon fi les enfans mis en con dition {ont en
di[pofÏtion.
7 Les enfans legitin1es &amp; naturels, &amp;ceux qui {ont Iegitimés par le mariage [ubfequent,font compris dans ce
· Statut; non pas les adoptifs ou legitimés par lettres
du'Prince.
8 La fille dl heritiere en [a dot ; qui luy tient place de
legitime ; &amp; n'eft pas luoins l'heritier ~e [on Pere par ce
Statut.
9 La fiUe dottte par [on pere,!; tuere,ou [on ayeui peut
. demander [a legitime, ou le [upplement d'icelle.
10 Si on ~ai {fe quelque chofe au fils pour [a legitime, à.
condition qu'il ne puiffe rien demander, {çauoir mon
· s'il pourra den1ander fa legitime ou [uppIemen t
d'icelle ..
·l

.

�1 0

S!If/lits

&amp; COUfltlmU

La fillezaine qui aura reccu fa dot de [on aye 11, fçauoir nlon fi elle aura fa legitÏlne entiere fur les biens du
pere.
12 La dot n' dl point moindre que la lcgitinle.
13 Si la legitime neft point fuffiLànte pour marier la
fille honnefteluent, on Iuy conftituë vne dot qui excede fa .legitime.
14- Les lual1es excluent les felnelles,pouru~u qu'ils adi[, Cent l'heritage : mais ils ne les excluent pas) s'ils ne le
veullent ou pelluent adir.
15 Ce Statut s'eftend aux biens fitués hors de la ProUll1ce ..
16 Sçauoir fi les filles preterites peuuent, en ce Pays,
,d ebattre le tefl:ament de nullité, y ayant des nlal1es ; &amp;
quoy Uelle font desheritées.
17 Les biens referué.es aux en fans du premier lia:,
pour la peine de ceux qui conuoUent aux {econdes
nopces, appartiennet aufii bien aux filles qu'aux mail es,
nonobfl:ant ce Statut.
18 Le fils peut renoncer à l'heritage, nonobfi:ant ce ~
Statut,&amp; telle renonciation ne fera point reputée faiéle
én fraude des creanciers.
19 La legitime c;:fi:. denlandée par la condiéhon de la [
Loy; qui efl: vne aéhon perfonnelle,qui fuit la chefe.
2.0 La legitÎlne n'eft point prinfe de la propre aué1orité du legitimairc,fi elle n~ dl: laiffée en chafe certaine.
11

G LOS E.

1

ILbres;
(emble que ce Statut foit tiré du chdp.des Nomlà où il dl: dia ,quele filsma.llc excluait Ab
2.7.

intefttlt les fenlmes. Ainu 'le traiéte ~al~erl11. confit.

10.

�eletPaJJ de Prouence.
tj I
~ Je conflitut. ft} um. 3°'0Rubr. de teflam. AI~xandre ré remarque con. G.ltb. G. auec pluGeurs , illec allegués par du
Molin en {es additions. Ou bien ode la Loy 1. §.jed fi fi
féruuJ:tJcrf.publiclt emm.de 'Vent. infpu. car il importe au public(dia la Loy) que les parts ne [oiet fuppoies,afIin que
la dignité des eftats &amp; des familles [oit càn[eruée: {ùr
laquelle Loy Bolongnct dia que ce Statut eft fondé en
/ quelque Gen Con[eil couché parmy ceux d'Alexandre,.
au nombre 53. num. 3. l,b. 4·
2. CON SE R V A TI 0 N. La rai[on de ce Statut dl,.
affin de conCeruer le nom &amp; la dignité des familles,.
Bartol.in l.liberorum.de ~et'b.Jigniftc~t .laquelle [e con{erue
par les mafles.l. pronunclat;o §. de 'Vlrb. figmf. /. 2.. §. J. If. de
foIS &amp; Legitim. auCquels {ont neceifaires plus de biens,
pour conCeruer l'agnation &amp; la famille en honnenr,~
foufienir les charges qui {e recoutrent &amp; leur tomb(!nt
fur les bras. ,. Tttia cum teflamcnto §. Lucilt4 Tu;u! rel,6liJ.
de Ifgat. 2. . là où le Balde fai,a ccfte remarque: Car par le
moyen des richeifes l'honefteté de l'agnatiô eft conCeruée, laquelle Ce perd par la pauurett. Auth. de tefi,buJ §.
fanWnl4J 1. ptetatlS C. de (uJPeél. tutor. &amp; ceux qui [ont
auillis pour leur pauureté, la mort leur {ert de con{olatian &amp; la vie de [upplice, /. qUt{qUkr. ad /. luI. Majefl.
ROMan. di'St cecy con. 411. num. 3. lequel Dece Cuit (0" .
227. num. 6. cr confil.37 2 • ntlm 4: 'Ver! tamen. &amp; num. 5.
auec pluGeurs alleguez au[dits lieux; là où ils dirent
auiIi que l'argument dl: bon, dtant tiré de la rai{on du
Statut;encores qu'elle ne {oit expre{fe.
3 De là il s'enfuit que le Stat~t eft fauorable, &amp; non
odümx; jaçoit qu'en ce~ les Doéèeurs Coyent de diuer[cs opinions.~le~~rJd.,on. ~2.~.'Verf.
Idem ;11 effiBu.. ltb. 1.
0

rtr

0

R2-

0

�e5

f32.
St.t/utJ 'Couf/ume!
&amp;" (O~. 1)'. nt/m. J. eod.llb. apres le Balde in 1.2.. co!. 2. quI!.
fit IOflg. cunf ft} tYJ l. Ct{n5loJ popr4l. num. 19.~erf(ed hiC q'U,!fJ.
C. de (umm., trinit. di~ qu'il eH: pelcmdlé defaueur &amp; de

haine: ll1ais principaletnent de faueur. Bart. in d. 1. cunEfOJ populos. rJum. 33. dia qu'il dt odieux &amp; faia contre
la Loy) maximum 'Vltwm. C. de ltb. prof!. le l11c[me Bald. in
l.ft . fH'fI1'5. de in If!,! voc.tnd. dia qu'il dl: fauorable: en ce
co nB.iét,i' dhme qu'il eIl: plus ièur de le tenir plus roll: fauorable qu'odieux: carencores qu'il contienne la haine
des femmes &amp; leur excluGons de la [ucceilion vniuerfelle: fi dl: ce qu'il faut regarder le but, auquel ont prin~
cipallemenr viie les Statuantc; : C'Jlnme l'on dia: du
S. C. Macedonien &amp; du Velle jan: car l'vn &amp; l'autre
contient haine &amp; faueur: toutesfois l'vn dl: dia odieux,
&amp; . l'autre fauorable ; d'autant qu'il a. efré introduit à
cd1:e fin ; neantl11üins par forme de con[equence il contient [on contraire. De Ine[me le prdènt Statut à principallement dl:é faia en faueur de l'agnation &amp; des familles, encore qu'il traine quand &amp; {oy, la haine des
filles: car ilfaut touGours conGderer la fin principale. '.
"Vft. de h~red. mfllt. !Alexa~d. C01J[. 46. n. 7. lIb . 1. auec plllfleurs autres [ernblables. Fe~lg{)fe zn J. 1. 'VIt. C. de 1l11UJ
'Vor.~tJ. ne reuoque pas en doute qu'il ne [oit tàuorable,
quand exprdrerncnt on faïa mention de con[eruer
l'agnation; COlumc on faiébcy.
4 OV FILHAS DALS FILHS. CeStatutveutque
1.1 fille du fils decedé [oit ,exclure parles cnfans malles
[uruiuants; qui [ont les oncles paternels dela fillezaine:
Bàlde dia le contraire d.l. 1. d~in 1t14/11oc4nd. Alexandre
la Indrnes,diél: le dire de Bal&amp;: eftrc{ingl1lier~; &amp; ne l'au il' ialYlÎs leu en autre part' ~ lequel il reprend &amp;,
J

'

~
~

JI

l

i

~
k

1

1

1

1

�du PayJ de Pronmce.

1:13

Fulgofe auflrpar trois fondements, qui {ont rapporté)
par Ialon . In d.l. 'Vlt.m.J1. 6.1equcl dilhngue:car fi le fils &amp;
pere de la fillezaine dt predecedé;&amp; puis l'ayeul decede
laifât des maflcs,&amp; ladite fille j1fuë dè sô fils predecedé,
alors ladite fille dl: excluie par ce Statut: mais fi l'ayeui .
dl: predecedé, laLifant des enfans mafles, &amp; que puis V11
defdits enfans vienne à deceder apres auoir ady l'heritage,lailfant vne Lèule fille &amp; fillezainc re[pe6buement:
alors ladite fille [uccedera à [on pere,à l'exclu1Îon de [es
oncles paternels; la raifon en eft, d'autant qu'apres
l'addition de l'heritage, l'on dia qu'il n'dl: plus quefrion de l'heritagc de l'ayeul : Inais de l'heritage du fils;
qui dl: pere de ladiéte fille: COll1me Ia[on trai6l:e di.ftùCement au lieu lùs aJlegué.
ESTAN"D FILS. C'dl: à dire fi les fils, ou fils des fils [ont:
. {uruiuants.
5 Car ce [ont des ablatifs mis ab[olutiuement;le[quels
1nefmes amrStatuts,operent vne condirion.Balde fur la
Loy non (rue, [ur le commencement. c. deborJiJ quit LIber.
Socm.en la regle l.aux additions,ampliation 2.. BaLd.tn l.ab
fmpt!One ff.de pa61tJ Salycet in l.eul61ùau Jorpmaire.de iJfor.
6 Laquelle condition induit vnc difpoGtion , COlnme
s'il di[oit que les çnfans [uccedent, &amp; non les femmes.
I.fidelcomm1fà ~. cumeffil. de legato 3. Bart. In d. /.ltberor. •
nUIli.16. "Ver!. pone txemplut'/J imherJJatt. rffï tri t. 2.'. 'Vidmdurn
col. fin. ad Tert~/!. Baid. in 1. maxlmu'n "P'4,UIli. co!. 1. de LIb.
fr~ter.I~ece con. 655' 'mm. 32.. GUIJ. Pap.tpUflI64' oùil
met deux autres cas, e[quels les'enfans mis en condition
Jon~mis en diii10{iüon: le premier dl: , li le teila.reur
dia: . ainG, fi mon {ils decede [ans enfansln.afles , ie
-{ubftituë tel; il di&amp; toutesfois en la queftion 600. que

,

R 5

�1~4

StatutJ &amp; Cauf/umeJ
le contraire à eftt iugé ; felon laquelle opinion ledit
Bertrand à conhllté con. 2.50. num. 6. l,b. 2.. Dece en confuI tant à touGours fuiuy la premiere opinion:. que les
enfans malles mis en condition foyent !uffi en la
di[polition : con1me il appert au con. 2.7°. n. 6. "crf. ~ero
]19. num. 2.. 516. 545, num. II. 54 6 . in prine. 574- 578. 61f. num.
32.. Le fecond cas eft, quand le refiateur dia, Ct mon
fils decede fans enfans,&amp; fes enfans sas enfans ; ie fubilituë vn tel, alors les enfans mis en condition , font en
la dHpoCttion : car ils font reputés infiitués; cela eft fort
doubteux: car AI~xandre , con. 64.IJb.I. dia que fi les
enfans mis en condition en ceHe façon, font honnorés
€la où l'addition en cotte vne infinité) ils peuuent eilre
par cemoyengreués. Bart. ml. Centurso.num.4 9 . Saylcet.
num. 2.6. ~erjic. qUd!ro foxto. in 1. pruibuJ (. de impub. car
encor que le teIl:ateur ne leur aye rien laiffé , toutesfois
la charge du fideicommis cIl: vallable : car ccft vne marque que le tefiateur à laiffé quelque chofe à fon fils, en
tant qu'il là grcué I.deni'lcie §. intcrdumff.de Pecu/.legat.
Berti'and. con. 129. num. I. &amp; 1.. l,b. 2.. Socin. in f. cum filzo
fomllltJ,s.?"Jum. f . de Legat 1. Bald. in 1. 1. §. pro (ecunrlo num. 8.
C.de Caduc. tol/end. il faut voirie vieil Curtius con. 45nul'J1. 53. pluGeurs ont tenu l'opinion c.ontraire,qui font
rapporté.') par Barbat. en v~ fien confeil couché parmy
les confeiIs d'Alexandre, conf. n.l,b. 4. Bertrand. con. 182..
n. 2..&amp;.J~ con. 2.51. num. J.ltb. 3. lequel toutesfo is, [e contrariant, cft de l'opinion du Bart~in con. I2.3. n. 2.2.,~ &amp; plulieurs autres fuyuants.lib. 3. Dcce con. 42.t. difr,que l' opi~
nior contre Bartole dl: la plus commune: comme le
preuue Immola ;n d. 1. Centurio" laquelle commune opiilÎon (li elle eft commune) dl: apuyée fur la [eulle gloCe

/

1

�d(l Pays de Prouencf.
! ...
in l:LacÎIH de h~red.Î'lJfl.car en cefte [ubHitution les ent'rtns
[om en la codition; dacques ils ne [one en la dIfpoGti6,
par ladi61:e gloiè. Or c' cft la COmlTIUne opinion q.ue les
.enfans qui [ont mis en condition ne (ont pas en di[poGrion, C0111me cumule tre[-ampleluenr Alexandre con.
185' 'fJum. 2.. 'V/que ~d num. 2.6. &amp; con. 190 •.llb. ,. Sa!ycet. in 1.1.
d, condlB. in/cri. Bertrand. con. 31. num. 4. &amp; con. 104. nurn.
7. rverf. pr~tereti.lIb. 2.. 7Jece COri. I8e. num. 2.. ei co~. 2.97. in
fine. Laquelleopinion,ores qu'elle [oit (commune, toutesfois illne femble qu'elle ne doit eftKe gardée j d'autant qu'elle dl: contre le texte en la Loy Lucius. doncques puis que la Loy eft pour l'opinion contraire, il ne
faut [e chaloir du dire de la glofe ny des Dofreurs,&amp; ne
faut chercher autrerai{on:Balde par ce texte in 1.Gal/us §.
SeulJ If. de lib'&amp;'f0flh.à quoy {ere le texte in l.profpe.,,(lt.jf.qui
&amp; il quibus. le me[me Balde in l. anciUa in 3. not~.1f. de
furl. &amp; ainG ladiae Lay Luc;UJ. diél: di[ertenlent que
ceux qui [ont mis en codition , {ont en di(poGtio là: où
Lucius TitiUS inftituë {on frere {on heritier ; &amp; s'il ne vou- .
lait eftre {onheritier, ou qu'il meure auant qu'adir [on
heritâge, ou qu'il n'ait ny fils ny filles de {on corps procr~s: alors que St;chUJ &amp; Pamphz/uJ {es Cerfs [oient
libres &amp; {es heritiers par e{galles parcs. ltinocen. dia que
Sti,hus &amp; Ptlmphtlus ne feront pointheritiers, Gle frere
eft decedé auec des enfans! car la Lay dia,que l'on C011noïft le meur iugement du tefiateur: car ledit tefiateur
n'a point feulement preferé {on frere hedtier aux Iubfiitués: mais auffi les enfans d'iceluy. Voila comme la Loy
monHre alfés clairement, que les enfans mis en condition font appellés par la di[poGtion &amp; la volonté
du teftateur:&amp; ne faut garder la glofe,qui eft al} piéd de

�Statuts &amp; Couflumts
ladite Loy ;d'autal1t qu'Ancharan c(Jnft. 74w ~1t#m. 6. dia
qu'elle offence trop les parolI es du Iuriièonfillre parlât
clairemét:lequel dit que le tcftateur no ièulemét prefere
[c"s freres aux iùbfiituez: mais au.Œ prefere Id cnfâs d'icduy ; doncques lefdits enfans ont l'heritage non ab
jrueflat, mais par la volonté du teftateur. Le vieil Curtius
tient la mefme opinion con. 45, nurn.1.. lequel rapporte
plulieurs Doéteurs &amp; des plm braues, qui ont tenu c'dl:
opinion pour la plus vraye~ Alberic .. i,n 1. r. C. de csnd,éf.
inferl. Ancharan au me(me con[eil diftingue : lequel
Alexandre fuit con. 64. "()crJ. corroborantur.71um. 5. ltb. 5. en
forte que .ladite glofc air lieu, quan.d le tefiareur n'a
point pourueu d'autre fubllirué, apres la mort de tous
iès entàns: luais a fimplement [ubfl:itué l'vn àl'autre'decedant à [c:- enfans : que fi le pere a prouueu à [es cnf~s, du iècôd,troiliefine &amp; aurres1.ùbftituez,alors les enfans mis en coditio sot tenus pour [ubftittiez: touresfois
iUèmble qu'il y ait me[me rai[on,pour le regard de tous
a.utrc,s , qui ne font el1fans du teftateur;. d'autant qu'en
ladiéte Loy Luriu!, il eft genera1l3ment diét,que ceux
qui [ont en cC?ndition font appelIez par la volonté du
teftateur; laquelle Loy n'a pas feulement lieu aux defcendants ; n1ais auai aux efirangers : car en ladiéte Lay
le frcre dt initirué ; &amp; [es ellfans [ont mis en condition:
laquelk opinion [emble quadrer à la volonté du teil:ateftateur; laquelle à ellé tellc,que de vouloir pourùoir
non [euJ~mènt·à cduy qui eitoit infbtué : mais auilià
ccux qui efioient mis cn condition.
7' ET PAR CES PAROLLES (efla11S jilhs oufilhs.dab filin)
n'efr,d-ec1&lt;tEé de quels fils l~ Statut cntédpàrler;{i des nalrds. &amp; .Iegitilnes ; QU des. legitin'les ièulén: tI10, oU
des

136.

1

1

1

1

1

1

1

,

�Pays de Proumee.
136
des legitimes : par ainG on doubte defquels il doit dhc
entendu. D'CCe con. 399. mUIJ. 3. parlant apres Iean de .
Anama conf." 2.8. COlnmenceant ('Vt!o cafu) dia qu'il n'a
point de lieu aux adoptifs.Benedli51. in ca/,.'l\aYrJ-utluJ.r;tm,.
149. de teJlament. Item il n'a point auili de lieu au legitimé. Anto. Butr. in rap. per "VenerabJ/. fueillet penultidinc,
'PCI! fed poffit ejfe dubmm. qui filij fint legttim;. où il parle de
ce Statut. Decé difpute c'dl: qudhon con. lib. nu",. G.
iu[ques à la fin;lequd tient ceft opinion. le ne cotte pas
icy les raiians qu'il rapporte, ny les Docteurs qu'il alleguc;d'autanfqu'on les pourra voir audit conCeil: cç qu'il
faut entendre du legitimé-par lettres patétes du P,rince:
car le legitimé par le moyen du Mariage confecutif exclud les femmes :cornme dia le mdine Dece €OnfYJ3,11.I.
011 [eroit qu'cnla legitimation faiae en execution defdites lettres, il fut diél:,q~e le legitimé fut faia legitime
&amp; parent du cafté paternel: car cduy , qui eft ainG legitimé, exclud les filles.Le mefine Decc cOrJ.317. num.8. Parquoy au prdènt Statut iont compris les legitimés &amp;
naturels procreés de Legitime mariage. Item les lcgitimés par le n10yen du mariage confecutif aprts leur
naiŒance; qui exclurront les fen1mes, &amp;non les autres.
8 (AVTRES HERES) le texte nous marqlle que la fille cft
heritiere en fa dot, lors qu'il dia: que la fille dottée ne
doit cirre admifè auec les autres heritiers : car ce lnot
{alur) d~note Gmilitude; &amp; ne ce!fe pas, pour ce Statut, d' dl:re au nombre des heritiers de ion pere;d'autant
que ce Statut veut que la fiUe ait ['1 dot, y ayant des
malles; laquelle dot fuccede au lieu &amp; place de la legititue.l.:quomam noueOt1..C. de molfteftam.1à où Sa!Jcet.auec •
les D.D. &amp; [ur tous autrés ImmQla,l/J 1. Tuio centum §. 'l'm/'),
àll

S

�131

Statut! &amp; Couflumtl

genero.de condit. &amp; demonp. au moyen dequoy, du chef
de la fuité, elle trafmettra l'heritage non reconu:c' cft la
doQ:rine d'Alexandre con.13dib.l.d6c la fille eftheritiere
en fa legitime; la fucceffion de laquelle eft ftmblable
en tout à la fufceffion vniuerfelle , fors qu'aux charges
des debtes; car elle {ùècede en partie au droiGl: aéhf, que
le defuna à eu,foit en (l:orps hereditaires,bu en debtes &amp;
obligations: comme trai6l:e plus amplementl.: Balde
in 1. pater (ilium.de inoff. tejlamem. &amp; le_ Bal~e in l.e."( (aD/o. de
h.tred. ;n(IItu traiél:e quand celuy qui eft inftitué en certaine chofe eft reputé heritier , OR legataire.
9 CONTENTEs.l'Inrenti6 des fuppliants àefté que fi les
filles eftoient dotées par le pere, mere)ou ayeul, enes ne
peuffent plus rien demander. 7Jec.con. 505. num. 4. où il
demande fi en pays où ~l y àpareil Statut à ceftuy cy ,la
fille dotée eft exclufe de la legitime ; &amp; dia qu' elle.n' cft
point exclu[e,G le Statut ne l'ordonne ainG , difant ( en
forte qu'elle ne puiffcnt plus rien demander)aufqudles
parolles celles cy [ont equipolentes ; matS fian contentas
foula YIJ ent de lur dota:&amp; pour .ce les fuppliants requeroient
que le Prince derogeaH: à la Lay pauClm C. de collat. par
laquelle il eft ordonné que la fille ne puiffe faire ptlche,
portant qu'diant contente de fa dot, elle n'ait recours
aux biés de fan pere:toutesfois le Prince par fa refpace,
veut que la legitime {oit touGours fauue aux filles, au
verfet, fouuada toutÎoJU' liJ legUltlJ4 &amp; foppllment d'Aquel1a:
Mais fi les filles ne font contentes de l~ur dot, &amp; vQeillent demander leùr legitime, ou le fupplement d'icelle,
dIes imputeront leur dot en ieurlegitime , 1. rvt ItberiJ
• C. de collat. J. q.uOrJltl0 l1()uella. dt inofJ. teft. C. auec autres
Do61eurs alleguez par Alexandre '.'011. 5r. ltU. J. &amp; par le

1

1

1

1

1

�du Pa)s de Prouence._
138
~ Deu. èsii. 62.8. tJUi~. S__ &amp; ainli àt'il efté ordonné par autre Statut P[ouen~:-ll, faiéè'pour interpreter la Loy dos
~ ~ fAtre C. [0'141. mat.
- Il apert doncques par la rerponce du Prince, qu'il n'a
~ pas voulu deroger à ladiéèe Lay pa[lum ; &amp; ~a eité afin
~ que pas moins le filles ne peuffent demander leur legitime, encore qu'elles fuffent dotées: laquelle Lay ent cores qu'elle parie en cas qu'il y euft [ur ce pache appof6
au contra6t' d~ mariage: toutesfois les fuppliants vouloient'qu'il fui de me[mes, bien ene futTent efté limplement d&amp;tées, conlme il appert au texte, affin que L~
~ fille dotée ne peut plus rien demander: mais qu'elle fut
contente de fa dot: car ils requeroient qu'il fut oderogé
àladiae Lay, &amp; autres rem blables permettants à la fille
tIe demaÎlder [a legitime, encores qu'elle cuit re~eu fa
dot.
10 Mais que dirons nous fi le ~re à laiffé quelque
cho[e à [on fils pour [a legitime , à tel li &amp; condition
qu'il ne pùîffe plus rien demander,pourrail neantmoins
demander le fupplemenfde fâdi61:e legitime? d'autant
que la legitime ne re~oit point de charge l.quonia in priorlbuJ C. de inoff. de teflam. §. clfterum:~t cum de appell. cognofc. .
auec autres [emblablcs loix;en laquelle queftion les Doéteurs font fort di[cordants; &amp; [ont pacifiés par Guid.
Pap.con.lo3.num.6. &amp;con.l.02..În prIma parte difantque
fi le fils ou fille à notice de la daufe fufdite appofée au
teftament de iàn pere; &amp; à receu purement fa part à
Iuy tefranlentairement briffée, il ne pourra agir à aucun
. fupplement,enc&lt;Jre que ce qui Iuy à cfl:é laiffé ne fuG:
[uffifant pour fa legitinle: car bien quele pere ne puiife
charger la legitime : toutesfois le fils y peut renoncer

,

S

L

�...

Cauf/umes
aprés la mort de [on pere au droiél qu'illuy compete.
/.fi qUiS zn con{crtbendo c. de pa.élIJ. Or il {èmble renoncer
&amp; [c [oumente à la condition appofée au tefiamcnt,en
demandant [ciemnlent, ce qui à efié laiŒé par ledit
teHament.
II
Par ces parolles (que flAn contentas folamcnt d~ lur dota)
&amp; autres cy deifus mentionnées ( que fi trobarian e./Jer
doutadas &amp;c) La qudhon dcbattuë parmy les Doél:eurs
cft decidée;C'd1: à[çauoir, G.la petite fille,ou filIczaine,
quiàreceu dot de[on ayeul,üen "aprés elle damandelegitime [ur les bies de [on deffuél: pere, elle àladiél:e dot
par preciput,&amp;[a legitime tout entiere [ur les bies de 50dit pere.Decc au con[ei166.à la fin dit qu' dle doit aueir fa dot par preciput,&amp; qu'elle deduira de la maffc heredi.
taire des biens, qui ont eflé de [on ayeul,&amp; en aprés elle
deduira [a legitimc entiere des bies de [on pere; &amp;"cite le
Bald.m l.finalt.[.de dotis prom{coll'4' vu /ItapO lJe &amp; là meCSalycet. AlexalJ.d. conf. 179. nuJ'lJ: 3. ltb. 5. auec pluGeurs autres que du Molin cite en c'eft endroit aux annotations
qu'il y à faiél:.si ce n'efioit qu'il apparut que l'ayeul eut
donné la dot à ceftc fille en contemplation de ion fils,
pere de ladite fille: ce qui. dl: prc[umé autre choCe n'aparoiifant.Barrole In d.l. ded/ta doum.de coll.bono. Alexandre &amp; l'Ange tL1Îél:en't {ùr ce [ubjcâ: ln /. m q!/artam. ad!.
Fa-tr.Onfon ne le me[ine doute pour le regard dela mere, côme faiél: Bertrand r.onf:38.11. {.cm! J 42..n.1...lzb.I. de
C afl:re m /. ,Liam. nrJ.lO. C. de co1l4t. Là où il prQfeife d'a- ,
uo.ir conCulté vnefois pour l'op ~ nion con raire à celle de
Ilartb1c, zn d.l.ln quarlarn. "Verj.-'VolmtNmputarc-: ç:n faueur
du Baldc tenant l'opinion conrraÎré:mais côme-i'ay dit,
cés d'ifficultés font tolluëspar ce Sta.tut; lequel ordonne
IJ'

1

StdtU/{ &amp;

1

1

1

1

�1

14l~

du, Pays de Proutnct.

que les filles [oient contentes de leur dot; ft :c tes on
efté dot~es par leur pere, mere ou ayeul, {oÏt qu'elle
[oient filles ou fillezaines ; &amp; que les fils [oient {urui uants, ou les fils des fils.
.
A L'E ST 1 MA. Donçques les filles exclu[es de ~oute
la [uccdlion doiucl}t dhc dotées à l'arbitrage dedeuxs
parents: &amp; l'dhme des biens [e doit faire à l'arbitrage
de preud'hommes &amp; cxpelts.
12. Lefquels ne doiuent eHimer la dot moindre que la
legitime.Alexandre conf 7. num. 5. lIb. 6.l'Angele. C011f.
1

_

JOJ.

Bertrand [airant mention de ce Statur au confeil 83. llb. 1. dia ce qu'il s' çnCuit.
13 C'eil à fçauoir,li la fille exclufe par ce Statut ne fe
peut marier fortable.m ent auec fa legitime , illuy faut
confh u r vne dot plus grande que fa legitime : ce qui
[e collige bié par ces Farolles (Iuxta lA facultat ddls bens ,&amp;
qualttat de la! perfonas)car la lcgitime ne fe dia pas {uffi[ane, lors que la fille ne peut eftre Inariée {ortablement
{iüuant fa qualité: ainG le dia: Alexandre conf 69. num.2..
lIb. 1. &amp; Dece dia: ladiéte opinion eftre la commune.
COli. 2.6. nu.",. 4- l'onf 1·8 0. num. 2.. in princip. &amp; à ce faiél:
bien la Lay cum p~!i §. gf ner de ture dot. &amp; la Loy Ji fil/~
pater. de '~g . 3. Là oille pere à ordonné que la dot {oie
conftituc:e à fa fille à l'arbitrage du Tuteur: lè iuri(confuIte dia qu'il faut conftitucr dot.à la fille de chafcùn,
eu e[g.ud à la dignité) moyens &amp;nO,m bre des ~nfans du
tdhtel1r , &amp; ne dia pas qu'il Iuy faille confiituer dot
iu[ques à la concurrence de la Legitime : faiél: auŒ à ce
propos l'Authentique ft! ql4ft. communia de Legat. Là où les
~ biens hlbjeas à 'fideicommis [e_peuuent aliener , pour
FA C V L TA T.

,le

S

3

Mel1cchius
de arbitr. caJu

i&lt;

I49·

num.l.1..

�StatutJ &amp; Couflumei
. 14-1
doter la fille: fi la legitüne ne fuftit : ce qui dl: fondé en,
grand'equité: car le mafle ne fe peut plaindre, s'il donne quelque chofe à la fille par deifus fa legitime , efiant
Iuy heritier vniuerfel; puis que, hors du Statut, cela cft
cleu à la fille par difpofition du droi6l: commun.
14 ~and à ce qui dl: icy di61:, que les filles [ont exdures rar les mafles ; cela fe doit entendre, fi les mafles
font heritiers , &amp; adiifent l'heritage du pere: car il fuffit 1
qu'ils roient en eftat &amp; viuants du . temps de la mort du .
pere: comme fi le maflc viuaI).t eft incapable, ou ne
veùt adir l'heritage. Or le fils cft di6l: incapable, s'il à
faid: profefIion de l'ordre des Freres Mineurs. Clem. exi,.i 1
deparadtfl.dc-verb. fig. de mcfme en cft, s'il à faidpro. 1
feffion de la regle des Mendiants , où s'il eft banny;
l'Ange. zn l. Luc/elJ la 2.. num. 3. de hff.red.in{lzt. Banole fur
laLoy 1. §. 'fui habebat. de bon or. poffijJ. contratabul.'f. r.
&amp; 5. Dece au confeil. 2.97. num. 5. &amp; en tout le demeu. ,
rant:lefquels mafles de ladiéXe qualité n'empefchent les
femn1es d'eftre heritieies: n'ayant le pre[ent Statudieu
en Iceux.
Ayant expliqué ce qUÎ-appartient àla declaration du
texte, ie viens maintenant à trai61:c:r,quelques quefiions
qui fcmblent [e pouuoir bien approprier à ce Statut.
i
.15 Et premierenient ie demande fi ce Statut'"s'efiéd aux
biens,qui [ont lirués hors de la Prouince.Bartole di[pute 1
cefte queftiô fort au log.in I.L'1.33.C.de flifJ. TrinIt. BaIJ.in!.
2.'1·7 ' rvtr[. @j- idco C. qu~ fit long. confuet. les ramaife cous.
Alexandre con. 16. (t) con.I2.!.l,b.I.Dececon.2.77'cr con. 315, 1
n.6.ft} 7._S0CI11. conl'36. col. 1.&amp; flquen/. qui concluent que
c'dl: l'opinion commune, que tel Statut ne s'cftend aux
biens fitués hOl:S du terroir, ny au lieu qui n'eft fubjeét

1

1

�tl# PayJ de Prbumcl.

142.

audit Statut: toutesfois par les termes de noftre Statut,
il (emble falloir dire le contraire; comme il [e collige
de ce qu'e{crit Alexandre conf 44. lzb . 5. où il difiingue
en cefte façon tJum.6. dautant que ladiéholfpriuatiue
du Statut, encore qu'elle [oit rapportée à la per[onnc,
priue qudquesfois des biens,quelquesfois de l'heritage,
quelquesfois de la [uccdIion du defunét : s'il priue de$
biens, il comprend n1cfine celuy qui n'cft [ubjeél:; dautantqueleStatut à feulement regardé l'effeél: del'acquifition ; lequel naiR au diftroiél: du fiaruant: au [econd cas, quaftd le Statut priue de l'hcritagc, il faut
alors difiinguer: car fi l'heritage cft pris pour les biens,
alors il faut dire 1~ me[mc qu'au-cas precedent: mais fi
nous--prenons le nom d'heritage pour quelque conceptionintelleétuelle, ou pour quelque droiét ; qu'on appelle [ucceilion au droiél: vniuer[el que le defunét à eu:
car apres la mort du teftateur il naift vn çertain droid-,
qui s'appelle heritage, &amp; qui s"acquiert par addition;
lequel citant par nous acquis, nous reprc[entons la perConne du defunét: comme le me[me heritage le repre[entoit deuant l'addition: alors ce droiét intelleauel
repre[entant le defunél: n' dl: limit~ par aucun lieu: tellement que dudia 'droiét) voire mc[me la cho[e efiant
en[on difiroiét, le Statut n'en peut di[po[er, fi ce n'eft
au preiudice du [ubjeét : &amp; ce n'eft pas icy noftre cas, lequel parle, quand les biens [ont fis en la Prouince, &amp;
les per[onnes [ont dehors. Or quand les biens [ont hors
de la Prouincc ,ou la plus grand part; &amp; que le Statut
priue de l'heritage &amp; non des biens ; alors fi le Statut
difpo[e contre la pcr[onne, qui doit cftre priuée, &amp; qui
[ubjettc al! Statut, qui la priue de ce droiét in-

ca

�143

r~;~

StatutJ f§ Couftumcs
tdlcauel , c' dl: à. dire de l'heritage , telle per[onne ne
pourra acquerir aucuns biens .litués ny dedans ny dehors le territoire: d',autant qu'elle ne peut acquerir
aucuns biens,Gnon qu'en qualité d'heritiere. Au moyen
dequoy fi elle ef\: priuée de la faculté d'acquerir l'vniueriàlité; Loubs laquelle les particuliers [ont compris;
elle eft priuée de la faculté d'acquerir tous les biens particuliers, qui [ont inclus eh'ladiéte vniuer[alité./. fi quù
cum totum 1. I. §. final. de ex(ept. rel ,ud;e. auec beaucoup
d'autres doéhines mentionnées audit con[eil. 44. que
i'ay feulement reprefenté par abbregé ... Puis dOhcques
que ce Statut priue de la [uccdllon de l'heritage au
ver[et ( cr focceJlion de 14 hereduât. ) les filles) qui [ont
[ubjeaes audit Statut, [ont exclu[es de la [uccd1i&amp; vni.
uer[elle des biens, qui' font !itués hors de la Prouincc:
&amp; i'ay ouy dire auoirefté ainG iugé.
16 Secondement ', le demande fi le tefrateur infiituë
fts mafles , &amp; preterit !ès ,filles', [çauoir mm;' fi en Pays
où ,dt: ce Statut, les filles pourront d ebattre le' tefiamcnt de leur pere de"nllllité ) à caure. de la preterition ~
d'autant qu'if faut infiituer les enfans, ou lesd'esheriter
nomU1ement. §. ''''Ptrum. in ~u[hent. "'Pt 'cum de appe/!.
Ngn(}fi. Balde [ur la Loy !cconde num. 5. C. de lIber. pr~ter.
tient que du comtl1:.ncelnent le teftament eft nul:
-..... routesfois que les filles ,ne pourront pas demander dele
faire dedarer teLBartole faiét cefre remarque in l. -pIt.
num 5. ad s. C.Tertyllj Imol~ in!. GaLltIJ §. &amp; qUld fi tan/ur!!.
dt l,b. &amp; pofth. So,in~conf 3.5. llb"4: Alexand. conf. 47. nUr!!.
9.ltb. 2.dict que cdl:c opinion dl: la commune, '&amp; cotte
brai1àn de 1?11 dire :i d'autant qu'on Iuy peut oppo[cr
ë~ dirc;yous n'auts en cela aucul1.intcrefuc- r Y'D";~s aluts
, autant

1

1

1

1

1

1

�JM PIlyJ de P'(JNtnct.

144-

autant, demet1rant le teftament en fa force, que 'lOUS
auries.cftant icduy declart nul; &amp; que li yous fùccediés
.binteftat. Ia[onrama{fe pluGeurs Doéteurs [ur l'Authent.
noui(ftmtJ. num. 57. C. de inotJic. teft. Dece conf J7~. la{on fur
fAuthtnt .PJotJ [zeet. ILlO. ~erf. (fexta limita) diét qu'autant
en dt fi la fille eft desheJiit 1 e {ans cau{c:~ &amp; allegue Ba~
tolc ; Bald-e , de Cafrre , Roman. d'autant qu'ihy à des
heritiers,en faueur ae{quels le Statut a dié faiét: car fi le
pere infrituo,i t des eftragers, {on tdl:amet ferait declaré
nul, &amp; les Iles preterites auront l'heritage. ~il LùHife
d'auoirallegu,t Je 'Dece con.LQf. nU!11. 4. Le mehue Dec conf. lOf. iuique au ver[et ( r-vcnio 4d (eclindum ) met vue
autre limitation ,.que ce qtÙ à.efié diâ foit veritable , {'
les filles {ont Gmplement exclu[es par le Statut.
Mais fi elles[ont exelu{es à ceHe qualitt,li elles. {one
dotées; li elle ne.[ont.trQuuées dotées du temps dè ' la
mort du pere, le teframent fera nul, au moyen de la
pretcritio.Il cite le Barrole con'3I.le mefme Decc con.2.bI.
laquelle ex.cc jo 1 n' p.aL de lieu au preCent Statut,
com Je il eft dIte au verIè.t ( &amp; (i mm trobtruttn dotaras. )
17 TroGe{mement ie demande, fi le peto &amp; la mere {e
(ont temarits; auquel cas ils font tenus de .ieferuel' aux
enfans du premier lia, tout ce qu'ils ont receu des Inefmes enfans tant par tdtamét qu' 4b Inteftat.1. fœminl,§ ~ll1ud
C.de foc'Und. ~upt. &amp; tous les prohéts &amp; aduantages à eux
obnenus de 'leur premier mariage. 1. h4c ed,11alt. §. hi!
illud. eod. fçauoir mon, fi tout cela retournera aux
(euls mafles , oupr.omifcutment tant aux Inafles qu'aux
femelles? cela eft difputt fort diffufément par le Dece /
con[.39'G.&amp;parforme de r'enuoy,con. 87. nu",. 3. oùil
dit que tout cela doit retourner tant aux mafles qu'aux

C.

.

.

T

�145

StiJtlliJ &amp;'

COUflUT11ti

feluelles: le fondement &amp; la f;li[on de ceG:e opinion
confille en ce, que les biens, qui font rë[eruts aux enfans du 'premier lia, pour peine du [econd mariage~
[ont rdèrués aux fils comine fils, &amp; au moyen de ce les
fils du premier mariage,y [ont admis, encores qu'ilsne
[oient pas heritiers; cOmme remarque l'Ange in §.foluH
igitur.au ver[et ( item nota per ,Llum téxtum ) ut ~utht1Jt. de
nupt. En ce cas il faut coGderer les 'fils càmme fils,&amp; non
comme heritiers. Pour confirmation de ce on ameine
vu belle deciGo d'Oldrade fob 11.2.94. de GuuJo.Pap.q.118.
du Dece Clmf. 2.06. nu11J.. 2.. là où il dl dia que la fille, qui
àrenoncé à l'heritage de [on pere auec fermet perc.quarn.
'ÛJ de paBu in 6. n'eft pas exclufe du pro fia , qui luy di
defert,par forn1e de peine irrogte à cduy, qui [eremarie. Parquoy doncques le prdènt· Statut n'a pas lieu
en ces peines, comme plus ampl~mentexplicque le
Dece tn d. conf. 396.
18 ~atrie[mement ie demande, G le fils eftant obligé cl. pluGeurs creanciers, leLquds s'il faut payer, il leur
faudra bailler tous les biens de.Jes pere &amp; mere,s'il pour.. !t / tr.t icy voir ra repudier leur heritage. Il-y&lt;à texte exp rés, * qu'ille
7:1. [olt et, fub
d' l '
' j' d
d
litera R. n. I9. peut repu 1er. . qu, M4/em §. J. 1UdJ zn l'au • cre rt. car
CelHY qui n'acquiert pas ne [emble faire aucune fraude;
fi faia bien cduy qui diŒpe le Gen. Bald. in 1. (. num. 9.
C. de bis qui ante apertds tab. Il y à de cecy vne remarque
-en l'addirionfaiéte {ùr Bartale e[criu~t fur la Lay patrem.
qUdJ ln fr{iud. credo
19 ' En dernier lieu ie de.lnande, par qu'elle aétion on
demand_e la legitil11~ : 'o n le[pand que c'dl: par la condia,i on.de ce Stator-. ,. J. de~condia. ex leg. Banale [ur la
Loy omnCJ populi. fOI. 'Vit. de in}l. @- iure. auec autres cités
1

�1

1

1

·
du Pays de Prouence.
146
par Alexandre conf 7. num 10. verfet ((cd J,tl~ ) lib: 2. ou
fur ~a Loy omn;11lodo.~. de inojJic. teft. &amp; par ce moyen c' fb
vue aé\:ion perfollnelle , mais affeétant la chüfe; comm~
cfcrit Bertrand. éonf. 83. num. 6. l,b. ~. Or ie denlande' pàr '
qu'elle aGhon la legitime [e demande; dautant que
perfQllne ne la peut prendre de fa propre auétoricé; à. .
caufe qu'il faut preallablement de[duire les debte5, &amp;
les impenfes funeraires: car la legitime dt deuë de,s
biens,non de l'heritage; ft ce n'dt qu'on l'aye laillee en
chofe. certaine; auquel cas on la geut prendre de fa
propre auGtorité. Bartol. &amp; Ioa1/'. de platea m 1. 1...C. 1uando
&amp;' quib. quart. l.b. 10. Alexa~d. Clni 134. lib. 4. Bertrand.
conf. 9'. num. 3. lib. 2.
Statut p~ur n:ogifier. &amp; e[cla~cir le prece~ent. . .
R B~VEST'A.
Tem fuppliean'à d/Cba Reâl Maieflat lfJu[di{chs SegnDurs del
c0feil deltrc J eJlat J,queaUe(1) ea pitoulautràJfes confentjt à la
rtquefla dei confddelJ tres eflfJl's,red,er,ment ,mg"t en Aix,à,
'

.

•

•

r

I

callfa d,la flicceffton dels· fihlJ exclufent las filhas dout44as.
que pla/fo à [4 "ieha 1\,eal M4iefiat , de modifie,r &amp; darifiCIr/ou dlch Statut )~ capitoul, fo es,que quat Lourm~ftlu 11eno
àfoceeJftpn tU lur sp~rens ab inteflato èxclufent tout as ftmeUas
dou/adaJ &amp;- dotadoyraJ) 11endrt~n à mourir - &amp; tref}4.s J,,qrufl monde Jens heres ,BU enfons d, [on propr; corJ, f5 Legitime
mariage, que la hered'lat' d/tal fra)" ) &amp; flmblant ft/bas ,
fiandei premier, ou autre marIage, la duba htredttat deu "peni,.
ft} parumir à ta/Jforr es &amp; ma.~re, ft mayrcJ p~r eigalportlo11.
RES P 0 N S E.
TG':'\ Aut~nt que c' eft ar~icle reut re,ceuoir.diuerhté de
l..J drolaS, eu efgard a la dlUerfite des falél:s ; notam-'
•

1

T

2..

�141
St~uts &amp; COUftU.';
.
l'Oeht fi le fils decede dtant ou pubere ( auquel cas il
peut faire teframent ) ou impuoere, (auquel cas il ne
peut tdter) àcefte caure le Roy mande que c'eft- article
foie bien veu par les gens de {on Confeil,&amp; qu'il y fait
conuenablement' prouueu, &amp;. que de [on auétorité
Royalle [oit là deffus faiae ' vne- lo-y pour l'aduenir,
comme il leur {emblera cfue bon, iufte &amp;\equitable,
ayant preallablement eu le vueil des EIl:ats &amp; iccIuy
bien conlidert. Et de[puis il à pIeu â-fa Majefté d'OI-'
donner, [uiuant la deliberarion de [on G0n[eil; que de-.
cedants les nlafies, ( dont mention cft faiél:e âla prece-dente requefre ) en âge pupillaire, ou autrement ab in.
teJlat quand que ce [oit , [ans enfans ma{lcs procreés
de legitime mariage ; que les [œurs d'vn tel fi~s, qui
auoient dit exclu[es de la lucceffion de l"eLÎr p&lt;ere decedé ab mtrJlat, en vertu du Stacut concedt àla derniere
affemblée des trois Efraftj tenus en la ville d'Aix, ayent
par preciput, la cotte &amp; portion u'illeur comperoit de
la {uccdlion de lcurdit pere; de laquelle elles ont efré
exclu es [oubs"pretexte dudia Stat t. Declarant ,auffi
que ledit cas aduenant [ad~ae Majdté n'entend point
&amp;exdurre le[dires filles de la {nccdlion de leur Frete;
gardée toutesfois la di[pofirion de l'Autentique d,funf1o. (.. ad Tertyliat!.

Concedé à Mar{eil le 1'àn 1473.
Exrraia du Rgiftre, dia Po.tentia,
fol. 358.
.
l

.

ANNOTATION NOVVE LLE.

J ~ prec~dent ~tatut 100 iRcatiFn'a lieu ~u'ab inteflAt,
.1d.&amp; poûtle ~ 1ne'ns paternels t~nt [eulerpet, non pour
les tllacernèls: &lt;:l'autant que la r&lt;:[ponce dudït Statut,

�Ju Pays de Proumei.

,

14&amp;

(qu'il faut Interpreter dhoiâement ) ne parie que des

1 biens paternels, &amp; non des luaternels. Et par ce luoyen

~ il ny à pas le retour en faueur des [œurs, pour le regard

1 des

1

biens maternels. Itcm quand aux biens paternels,
fi le frere eH: capable de tefter , il en peut vaIlablcment
difpo[er &amp; par teftament &amp; par contraél: ; voire meiène
par titre de donation. Et eftants lefdits biens alicnés,
comme deffus, ils ne retournent aux Cœurs, aduenant lc
cas, que le frcre vienne à deceder [ans enfans malles. Et
tout ce que deffus à efté iugé par Arreft de la Cour, du
15, de Athrs 1615' donné entre M. de Padio Aduoéat à la
Cour ; &amp; .Madanle de Papaffaudy Baronne d' oüairiere
d'Anioys. Par lequel Arreft fut dia, que ledit M. de
Podio, venant du chef de [a fcuë luere , ne r'entreroit
aux biens maternels, dont [adite feuë' mere auoit efté

èxclûTé l!::..~~dit !~ufteuf·~~p~,ff~.udy fi·~r~.~'~,celIe ,:~_
que les bIens aonnés en contract de manage a ladléIe
Dame par lediâ feu Sieur Papaffaudy.con pere, ne [croient {ubjeds au retour pretendu par lediél: M. de
Podio, ny auili les autres alienations, que ledit feu
Papaffaudy pouuoit auoir faid. De façon que par ledit
Arrd! ledia Statut modificatif à efté grandement reftrain6t &amp; redui6t à fort peu de choree
SOM MAI RE.

L

A fille exclure de la [ucceŒon du pere, par les
mafles,ou il y àStatut portat,qu'y ayant des f!1alles
&amp;c. de droiél: n'dl:iamais r'ado1i[eà l'heritage d'iceluy:
mais en vertu de ce Statut elle y d! r'admifè.
1. La fille recouure la pa~t qu'elle à perdu,par le precedent Stàtut, des biens de ion pere.

T3

.....'.

�149
3 La fil

Statut! &amp; Coeiflumes

recouute auffi la part qu'elle à perdu par le
precedent Statut, fon frere eHant mort [ans. en fans , fes
ti"eres &amp; fœurs furuiuants.
4 Si la fille recouure la part qu'elle à perdu par le precedent Statut) le mafie eitant mort n'ayant laiffé que
des filles.
5 ~ad les en fans du frere fucccdét à leur oncle paternel furuiuant,f~auoir s'ils [uccedent en ehcf,ou en dtoc.

G LoS E.

o D l FIC A R.

Le Statut precedent, par lequel
les filles exclu[es n'eitoientplus iamais admifes à
la fucëdlion de leur p~ere, auoit be[oin de limitation
'" Yo,és .A"JI'6 &amp; d'interpretation:" elles ne [ont pas touresfois excluCes
C.ul"', praél:ic. de la fuccdIion de leur frere, li ce n'eft que lèurd'it frete
obÎcr. shb. 1. foit decedé l'aiffant vn heritier tefraluentaire: ainG lecap.I4 •
diâ le Balde in (ap ...·tm/co. §. quinentlam .nt4m. 3. Epifcop.
'VIL Abbat. In 1lJib. fi:ud. &amp;' in Autbent. fed &amp;- fi 'J(4u.col. 2.
'lf.e. r[. &amp;' per hoc infertur. C. de fecund. nupt.le Bartole inl.. vit.
C.,ad TertyU. le Dccc conf. 310 • num. 5. &amp; conf 4 1 4, narR. 5.
o_,:;"'. letlafon traiétc fort diftufement in l.l.§. "Pettres. num. 11.
&amp; autres [uyuants. de acq. bd!rede. qu'apres la n)ort du
pere, la fille n' dt pas exclufe de la ftlcceffion du frere:
d'autant qu'il ne s'agill pas de l'heritage du pere:. mais
du fils, qui à ady ledit heritage , le Balde. in 1. fi'Viu"
m~tre .C. de bOnir m4tern. par le texte in 1. final. -vnde liberi.
~lUec d'autres cités par Iafon. in /. 2.. num. 7. C. de I1JI.t
~ocando. Toutesfoi~ puis que le precedent Statut à efté
faiél en faueur des mafies, &amp; pour con[eruer l'agnation,
f ort à propos les gens des trois Efrats ont ·donnt req uefic au Prince, afin qu'il limita &amp; regla ledit Statut

M

�du .Pays de P,oumce.

150

precedent,enforte qu'il n'eufrpas de lieu, venants les
enfans mafies à lTIOurir fans 1aillèr aucuns enfans:auquel
cas les femmes vin{fent à auoir la part; de laquelle elles
auoÏent efté exclufe·s en vertu dudit precedent Statut:
car la conlidcration de l'agnation Celfe, comme auili
celfe la raifon de conferuer la famille.
Par ainG 1'effeél en ·doit auffi ceffer. r. adigcl'e: §.qe6am"iJ f. de ;ure patfonatus. c. cum ceJfomf. de appeUat. &amp; autres
femblables. C'cCi doncques icy vne exception du precedent Statut, afi~ qu'il ait tant Ü:ulement lieu, li le fils
meurt, delai{fant vn enfant mafle. En apres il adjoufte
au ver[et ( declarant ) qu'il ne veut pour cela exclurre le3
fœurs de la {ùcce{fion de leur frere : craignant que
l'incluGon de l 'vn ne porta excluGon de l'autre. 1. ctm~
prd!tor. de Iudlc.
1. PAR PRECIPvT. C'efr à dire, Gle mafle,quià
exclut les filles par le precedent Statut, meurt ab m!e/lar,
fans lai{fer aucuns enfans mafies , nais de legitime nlariage, que les Cœurs prennent la cotte &amp; portion de la
fuccefIion deleur pere,qu'elles ontperduë,&amp; delaquelle elles ont efré exclufes en vertu dudiét precedent Statut, &amp; rayent propre par forme de preciput, [ans en
faire part aux autres, qui [uccederont à leur frere. Ce
qu'il fàut entendre des biens obuenus au fils de la [uc
cdTion du pere. Car ce Statut n'a pas de lieu pour le regard des biens acquis d'ailleurs, comme il efr dia au
ver[et ( à elles con1petants de la [uccefIion de leur frere)
Il dia cela iu[ques au ver[et ( declarant ) là où il eft dia,
que neantmoins,h1 s auoir d g ard à ladiéte parr qu'elles
Ont par preciput, lddiétc rœurs [ucced~nt àleur frere
en l'autre portion obuenuë par la {" le difl1oGtion du
4

�Statuts &amp; ouf/limes
_
droiél: ciuil, comme li iamais le precedent Statut n'eufr
efté fai6è. Lequel verfet n'a pas feulemét lieu au biês obuenus au fils de la fuccefuon dL1: pere, mais auai en tous
autres biens, que ledit fils auoit au tClupS de fa mort:
leCqucls feront e[gallement diuift entre ceux, qui deuront [ucceder au frcre. Il y à deux grandes difficultés
qui lourdent des termes de ce Statut. La premiere cft, ,
s'il Ya pluGcurs luaflcs, qui ont exclut les filles, &amp; que
l'vn d'iceux meure [ans laiŒer aucuns enfans, ayant tout esEois des Ereres &amp; des Cœurs [uruiuants,
mon
. [canoir
)
1i lcfdits Ereres &amp; Cœurs Iuy [uccederont efgallement,
{ilyuant la di[poGtion du droiél : ou bien {i les Cœurs
detrayront la portion,de laquelle elles ont efté exclu[es;
&amp; en aprés le[dits Ercres &amp; fœurs lilccederont efgalIc- 1
ment au furplus. La feconde eft, li le fils luafle vient à 1
mourir, ddaiŒant feulement des filles, [çauoir mon {i
les Cœurs dudifr defunél: mafle, auront la part qu'elles
nt perdu en force du precedent Statut, den1eurant le 1
l'cfte riere lefdites filles du frere.
3 ~and àb. premiere,lor~ que le frere meurt [ans laïC- 1
L'Cr aucuns fils, y ayants des Ereres &amp; des Cœurs [ûruilants; fi on conlidere la fin du Statut, il femble qu'en ce
,cas, ils doit auoir lieu: car nous tirons argument de la.
r.üCon du Statut.Balde fùr la Loy maxImum l'itium.col'3' C.
de /tb.prlttcr. auec d'au cres alle;gùés par le Dece conf.371..n,
5· e5 conf. 2.2.7· ne;Y!J. 7- laquelle porte, que la volonté &amp;
intention · du fiatuant à cfl:é, qu'apres la mort du1ils '
luafles, la {ùccdJJon du pere fut reduitte au nillcau
du droiq commun; comme li iamais le precedent
tatutn'eufi efté: Or s'il n'euft iamais efté faia:;lcs filles
n'euŒent oncques dlé exclu[es de la [ucceiIion de leur
pere;
If!

1

1

1

1

1

1

�du Pays de Prouence.

152.·

1 pere;

encores qu'il y euft eu pluGeurs matIes {ùruiuants
1 au pere. De là s'en[uit qu'eftant le frere dccedé [ans
1 malles, la {œur doit auoit {apart par preciput, bien
qu'il y ait des Freres &amp; des Cœurs {ùruiuants : d'autant
qu'en ce cas il faut faire vne large interptetation; attendu la faueur de la caufe ; par les raHans portées par la
gIoiè, 'Vel bo (dmumITandum) n cap. Statutllm.de prtebcrJd~
ln 6. Fe/m. in cap. (Hm tlaejJiJfot. c.ol. 2.. de conf. An,haran.
conf. 13'. Alexa11J. èonf. 7S. 'tJ~m. S. Du. conf. 6I? nUrN. 2..
efquels lieux il eft dit, que lors que nous Commes en vne
difpoGtion ; par laquelle la prouiGon"dl: reduitte aux ·
termes du droit cOlnun,alors il faut faire Vil large interpretation &amp; extenGon ep matiere fauorable; comme au
cas qui fe pre[ente : car par le moyen de cefte interpretatiô,nous reuenons au droi&amp; comun;par la diii,oÛtion
duquel les fils &amp; les filles ftlCcedent efgallement à leur
pete. li. 1. ma.'(tmum "'Pltlum. C.de lib. prltt. :Ëncores doncques
que le Statut [emble feulement parler, quand il ny à
aucuns Freres furuiuants:mais feulement des [œurs,conlme appert tant p:3.r la fin delarequefie, au verfet (1" hered,t t de tal frayre) ue par la rdponce,aü verfet ( que
les Cœurs d'vn tel fils: ) car au commencement il par loit
au plurier, puis aprés ilàchangé denombre,&amp;s'eftferuy du Gngulier. Il [emble à la fin dire le mefme, ~ors­
qu'il dedare que par ce Statut il ne veut exdurre les
filles de la fucce11ion de leur frere: où il ne faiét iamais
mentiol1 dltfrere furuiuant;toutesfois,comme i'ay diétJ
il faut faire extenGon , par les raifons [ufdiétes. Et ne
fai6l: obfi:acle ce que i'ay ditl: ; quoy qu'il femble cIl:re
probable: car encore ' que le ftatuant ait changé de
nombre) pour cela neantuloins le [ens - n'eft pas'

V

�153
StatutJ &amp; CtJujiUtIJtl
changé : c' cft vne cholè que font [ouuent les Auteurs
tat Grecs qu~ Latins; comme rencontrent [ouuent ceux
qUIfont eHat de lire. Au moyen dcquoy lors qu'il dia
à la 6n du texte) que les Cœurs ne font exclu[es de li
[uccdlion du [rcre ) il faut entendre &amp; [uppléer que cela
doit auoir lieu) encore qtl'il y ait d'autres freres du
ddfunél: fttruiuahts:car il y à toufiour rhe[me raifon. Et
que plus dl:"le Statut [emble parler generallement; lors
qu'il difr,que les (œurs doiuent auoir la mefme portion,
don't elle ont efté exclu[es ; de [orce qu'il le faut entendre auoir lieu, le [rere eilant mort, furuiuants me[mes
les autres freres du deffunébparquoy ille.faut entendre
generallenlent. 1. plurlbui. If. dCAccept. Alexa'Jd. conf.
46. nu",. I.l,b. ,. &amp; là où la loy ne diftingue, nous ne
deqons dHl:inguer 1. de prlt'o. de Publ,c. in rem
Et au
Inoyep decdl:e rai{on on ne peut dire) que cela à efté
obmis, &amp; qp.e par con[equent il doit demeurer à 1~ diCpoGtion du droia commun. 1. commodijfi'mè. If. rie lib. f5
poli. dautant qu'il dia par vne orai[on indehnie, qui
eq~tipolle à V)1e vniuer[elle , que les (œur~ doiuent auoit,
c~H:c pOJtion'par preciput L1ns exprimer, ùl y auait des
fi-cres filfuinants': parquoy il le faut entendre generallement. Et nefaiâ force fi l'on dia, que le Statut pre ce..
dCQ.t àdl:t introduit pour con{èruer l'agnation, la fa-'
Q'lille &amp; le [urnom : ce qui ne [e con[crue pas pa.r le
ln oye!) des fet11m~s 1. pro7#tHlciatlQ.. in fine. d~ ~erb. fig.
eil: n.~if6 de r~[pov dre cl c~la ; car G nQUS_ conGdel'ons e. pr'ec ~dcnt Statut, il dl: vray çc que l'on dia:
lU 's deifmis que par,cc Statut on dl: retourn~ audrQicl:

1

J

aa.

Gonunii, &amp;"qu'Qns'efJ;dc.p:.ury du d~ojaftatutaire,cdle
0bje;:çtiôn nç· faiél: omfiadc; puis Cllt-eparce Statutonà
&amp;

,

t

1

1

�du PAys de Pro"m,".

I5f

derogt au precedent. ItelTI fi par cdl:econfideration les
Cœurs droient exclufes de ceHe portion par les Freres
encore viuan~s,pourqll~y ne [eroientrelles. . exdufès de la
totale: fnccdllOn de leur feu frere; fauue a elles leur legitime? ce que touresfois ny .la loy, ny larai[on n~
permcr:car le 'precede~t n'a pas de lie!l aux collateraux.
~ ce propos [err ce qu'efcrit Barrole,l'Ange &amp;les aùrres,
il 1. ~redeJ mli. §. cum ;t:J. ad TrtbeU. là où ils dirent
l que lors qu'il y à deux inihrllés , &amp; q il Yà vn tiers qu'il
, leur eft fubfritué fideicômmilfairement, alors VI! 'des
• inltirués citât decedé,lè 'fidcicommis dl: deub au fubfti~ tué, fans attendre la mort de tous deux.l·final, §. fi"U"' .,
, deleg. l..l. Luc;u!. §. Caio.,d Trebèll. Comme lirinfrituë
, Titius &amp; P:tniphilus, &amp; s'ils viennent à mourir.fans elle fans, ieleur fubfrituë Ca;ius :' l'vn des inftitués 1110urallt
l [ans enfans., le fubftitué.dl:... appelle au fideicomt:nis, &amp;
t nonlecoheritiér. Autanren,eft-ilaucas propofé: car l~
, Statut ordonne que les enfans malles venants à' dece- ,
1 der, fan') delailfer aucuns enfans mafles, les [œurs ayent
par preciput, la portion, de laq~clle elles ont eité excIufes au moyen du precederit Statut; c'eft à dire, li les
Freres efioient morrs fans cnfans malles : le[quelles parolles induifent la compe:ndieufe ; laquelle contient
en foya fideicommiifaire ; com'me trai6te Barrole [ur
la loy Centurio.col. penult. de "Pulgari: doncques elles-ont
ce fens , que fi vn des mafles vient à mourir" [es fœus
ayent par p~eciput , ccfl:e cotte &amp; portion) de laquelle
elles ont efte exclu[es en vertu du precedent Statut &gt; [uruiuanrs tant les fi-eres que.les fœurs :. car la difpofieioll
du Statut &amp; èelle du tdtateur marchent à pas égaux.
1. fi ita fue"t. la 1. §. (inal. de rlJanumij[. tell. ce q~e rem ar1

1

V2.

1

1

�155
SttftUt1 f.5 Couftumei
qùe Bartole_aptes la glofè ln 1. 1. C. de h's quibus "Pt indigo
Altxa.nder. conj.185. nu~. 6. l,b. 2.. Les paroUes portées par
le tex.te ,au ver[et (que fi les Cœurs d'vn td fils) dcnotent que cefte opinion eft la vraye: car il v[e du nombre
fingulier; il à doncq voulu, que ft Vil des mafles venQit
à mourir, les Cœurs recouura{fent la partie par ellesperduë; jaçoit qu'il euil: di6\: auparauant ( les fils malles
venants à deceder) parlant au nombre plurier. ~e li
no~s fuyuons cefte opinion, Bertrand à mal con[ulté en
vne certaine caule entre des parties d'Arles, &amp; par ainli
. [ujettes au Statut,con[.I45.{tb.r.où il a di[putt fort diffu[emét,G par le precedet Statut,les [œurs.[ont exclu[es de la
fucceflion de leur frere; &amp; conclut que non; mais qu'elles [uccedent e[gallenlent. Et bien qu'il ait dl:é [ouuent
-iugé contre cdl:e opinion ;_ toutesfois ie penCe que 1
cela eft arriué, dautant que ceftc qucftion ne fut pas
-mire en auant,&amp; qu'onn'auoit faia aucune demande à
ceux, qui auoiel1J: demandé la [uccdIion du frere : car
on n'auoit point produit ce Statut; qui dl: ignoré de 1
plntie~rs , &amp; à bon droiél: : car on n'a peu auoir notice &amp; connoi{fance d'icduy ; ayant ell:é caché aux Archifs du Roy, iu[ques à pre[ent ; &amp; qu'aprefent, en
fin, il forte en public. Acau[e dcquoy , on ne peut dire
qu'il [oit abro.gé; non plus que d'autres, qui [ont coffrés
aufdits Archifs,n'ayants iamais ell:és imprimés.
A ce propos [ert aùŒ ce qui eQ e[crit en la derniere
glafe in cap. ~'t. de um(uçt.là où il eO: dia qu'elles cho[es
tont requiiès deuant qu'on pyi{f~ dire , au~ir efié
e{bé. d.erogé àvne loy ou à'JVl1 Sqtut , .&amp;B.l'Abbé: &amp;
les autre.s Doéletu-s in I...omno p~ ~t,ll . de mfl. ~ fUf't.
Vllixand. conf. 132..1Hlm 3,'&amp; 4.lJb. I:auec pluGeurs autres . '

1

1

1

1

1

�du Pays de

Praumu.

15 6 '

remarqués en vne infinité d'endroiéts.
~... La fèconde queftion eft, fi ce Statut à lieu, q~lal1d
~ le malle vient à lTIourir laiffant feulement des filles. Il
~ femble qu'il faut dire, que non: ce qu'il femble pouuair
• eftre colligé par les parolles du Statut: car fi le Princ
t l'eufi ainli voulu, il euft refpondu, qu'aduenant ledit
, cas, le reae de l'hedtage vient aux filles d'ice1uy, detra:~ éhon,fai&amp;e par les fœurs. Mais dautant qu'il n'a rien
· 'dia de cela, il femble qu'il fe roit rapportt au droié1:
• commun; fuyuant lequel, la premiere caufe regarde les
* de[cendants. Authent. In fucce(ftont. c. de fUJJ &amp; legit. Si
a nous fuyuons cefte opinion, la refponce du Prince [e
rapportera au réquis &amp; à la [upplication des parties,
1 comme de droia il faut faire. ca/,. inter dlle8oJ.§. c~tero.f,
, ~b, BalduJ ln fint .de fide mf/rument.!.ft de,ffinfor. §.qul mtlrro..
gJtus.d, mttrrogat aB. Dece au cOh[eiI33.&amp; au confeil373'
Car l'intention &amp; la volonté des ftlpplianrs àeft~, que
les filles fu{fent admires à la portion, dont eUes ont cil:é
exclufes , ft les malles mouroient [ans hoirs ,&amp; enfans
procrée.s de leurs corps &amp; de legitime mariage,auver[et
("Pendnan a mounr &amp; trapafJar tlaquefl ~onde en l'autre,
fimfà hereJ:ou enf ants de fln propri corps . ~ [cg/time mariagr.
Voila comme il ny à icy nulles paroUes, defquelles on
puilfe colliger, que les gens des trois eftats fupplianrs
ayent voulu priuer la fille du frere de !'herirage de {on '
pere: mais feulement ils ont voulu que ce Statut ellfl:
lieu, fi le fil malle Inourait [ans enfans: Or foubs l'appellation des .enfans {ont compris tandes malles \que
les femelles. 1. (i Ua q'4Is.in prwof'. de trfl&lt;JYherû. utel.laquelle loy dia que fOl1bs l'a'ppellation des fils,leS filles
y {ont corn prini:~s' /.fi Ita ft Ip'tU n.de 'eg.i . ec , au con{èil

1

�"

157
Statuts &amp; Coufiumel
607. num. 13. Le mot (d'mfant..r) qui dl: mis au texte, de.

dare auai cela; duquel filot , en noflre idiome
.. Prouençal, nous v[ons pour figniher tant les m'lilés
que les femelles. En faueur de cdl:e opinion bat le con..
[eil de Decc 310. oùil diCpute diffuCemerit, fi eflaÎ1r la
tante paternelle excluCe par le St~tur , elle fera exclure
de l'he rit age de fon deffunét Üe1:e;' qui à laiff~ vne fille
filruiuante. Il conclud que la tante paternelle 'efl excluCe , &amp;. que la fille dudit frere dl: admi[e;dautant
qu'alors il s'agifl de l'heritage dudit frere : auq!JeJfes
delèendants doiuent premierement Cucceder.d. Au"'enin foccejJi911e. C. de [cgit. h.cred. Dont il [emble qu'il
s'enfuit,qu'y ayant vne fille du fils malle decedé,ce Sta-tutn'a pas de lieu. ...
.
Cefte opinion dl: contrelutée par c~ qui à efié diél: cy
-deffus ; que la caure du Statut ceffe a.llx fenl1nes, ~
que par ce nloyen ce Cecond Statut -doit auoir lieu. SÊcondement les parolles du Prince exprimées par IâreC- "
ponce de ce Statut [ont fort pre.Œues, au verièt ( decedants fans enfans malles) eflant certain qu'il faut entendre tes Statuts·&amp; les reCcrits ou brcuets, [uyuand'intendon de ceux, de qui ils font enlanés. Im10cmtlUJ.;n . ,
CAp. CMm Ecc'efia(iic~. de excef. num. 2. èap. dr/fao; de "'Perb. "
fignij: Ayant le Prince declaré [on intention &amp;. volonté
par [arefponce1lors qu'il à dia [ans enfans malles; ~aril
ne [c troune en aucune part du droiét que les femmes
[oient compri(es [oubs l~ppellation des malles. AbbAS in '
confil. 36. num. 'L.llb. Isapporté par le Decc conf. 155, n~",.
2. in fine. &amp; conf 19,. num.I.la raj[onen cft,. diél: l'Abbé, .
. dautant que Je IH,afle ,&amp; la:.femelle {ont correlatifs: &amp;
au moyen de cc, l'vn ne peut pas eftre-ce qu'eftl'aurre!

t,,".

[

�,

Il .. PAyl de PrDumu~

15
, ( C~r ils font contraires,comme le mary &amp; la femme; ou
- ~ien ( comme .di(ent les Dialeél:iciens ) ils (ont oppofés
~ datiuement. ,P arquoy par ceae raifon, ce Statut aura
~ lieu, fi le fils malle vient à deceder,lailfant feulement
- des filles. loint que cefte opinion (enlble conuenir &amp;
~ "confpirer auec la volonté du deffunét pere, &amp; auec 1:1
:i raifon naturelle: car puis que par ce Statut ( comme il à
~ I eL1:é di&amp;: [ouuent ) on retourne au droiél: commun;
• (flfor.te qu'on n'ait aucun e(gard au preccdét Statut.O r
fi le pere viuoit fa volonté feroit que {a fille luy {ucc:eda
• pl~s toft que fa .fillezaine:car la nature nous guide à cela; ~
, ~,par maniere de dire,nous y porte bon gré nlaugré. La.
~ prèmiere opinion s'accorde auee la difpofition du droit ,
commun: la feconde confpire auec les parolles du Sta.
hur. Nous auons parlt de la [uccellion dl:l pere &amp; du
, frcrc; c'dt à dire quand les freres ou les Cœurs leur fuecci dent.
.
tt J Mais que dirons nous fi les enfans de Freres ou de
1. fœurs fuccedent à leur oncle paternel; ny ayant aucun .
mautre onde. paternel furuiuant , {uccederont ils par
" dlocs ou par teftcs? cefte ql1dhon dl: fort doutcu[c ;
y ayant de part &amp; d'autre des [çauants Dotteurs,&amp; des
, glofes cbanffelantes. La comn1une opinion eft, qu'ils
fuccedent par eftoes &amp; non par teftes; laquelle dl: ftiyn uie par la. glofe. in §. ig,itur atfunOUl nequf. in rverb,
• ( frat.rcJ) in Authentic. de hltredit. qu~' ab intel/at.là où Bart tolela fu it. Le me[me Bartole in-/. 1.. §. hd!red,tas. de foiJ -'
j &amp; llgu. hlfred. auee d'autres mentionnés par Alexandre _
\ tonf. 55. n. 5. I,h. 4. Et l~ delfus du .Molin;lequel fuit cefte
1opitlion,&amp; èn cotte d'autres gui la tiennent au~; &amp; [ur
tous T iraqueau ; qui au titre de retraau ~ §. Il. glofe ll..

1

J

�15'
Statut! &amp; Couflumes
[LIr les Couflumes de Berry en allegue vne infinité, te·
nants cefte opinion, pour monfher que c'dl: la corn·
mune. Bertrandy endiét de mefme. conf. 2.. num. 2.. M. l ,
con(.16s.ltb.I.con{I07.ltb.3. Guy Pape. qUlfjl.134- là où"il dia:
auoir efté iugé {ùyuant cefte opinion. Mais il y en ~
pluGeurs ,,- qui {ùiuent l'opinion contraire à la pifrc &amp;
trace d'Azon &amp; de la glofe. in 'Verbo ( lapet/htes) &amp; ln
"IJerbo.tn capita. In §. hoc etla,m. mflitut. Je teg;t-. agnat. fucceff.
Tiraqueau en allegue pluGeurs ~u lieu fus-allegué.Auffi
faia Zazins in cap.-;.. Itb. r. rej}onfor. là oùil forrifie ccfte
opinion par beaucoup dëraifons; &amp; refpond à celles
que les Do6l:eurs oppofent au contraire. ~and àmoy
i'dhme que celte opinion cft tres-vraye, comme
dtant celle, qui eH: appuyée [ur des meilleures rairons
&amp; textes exprés : &amp; que la contraire eft grandelnent dlognée de la veriré ; qui n'a autres par~Hàns pour
foy que quelques interpretes, &amp; des loix tirées en argulllent. Or dOl1cques il y à vn texte exprés pour cefte
derniere opinion in d. §.hoc etÎIlYN. que fi on veut dire que
ce texte dt arnbigu, il fe faut retiter chez Theophile le
paraphrafre, qui nous efclarciife ce p~!fage;duquel voiey
les termes. (~and àce qu'on dia 1llCccder par telles;
il le fàut entendre comme il s'en[uit; comme s'il aduiee
que. ie! meure abmte/lat, delaiilànts des enfans de mon
frere &amp; Cœur ja redecedés: &amp;. qu'il y en ait trois ou
quatre de mon frere; &amp; vn ou deux de ma Cœur. Il ne
faut pas dire que les enfans de Inalœur auront la moitié
de n10Ii heritage; &amp; les enfans de nlon [rere l'autre
inoitié : tuais le partage 5.' en fera par tefres ) Voila comle The phile declar alfés que telle eft l'intention de
l'Empereur. Auquel,fur tous) il faut adioufter foy,s'il
faut

�v

atl P"a,J de Prou/nu.

IO
e" croir~ aux interpretes : dautant qu'il a cité vn de~ com,~ politeurs &amp; compilateurs du droiét ; &amp; par ainli il faut
~14 croire qu'ila eft~ bien inform.é de la volonté du Prince:.
1~ Si ceux qui tiennent la contraire opinion l' cuffent veu,
~ peut eftre qu'ils eu{[ent adheré a Theophile; lequel ie
n'ay pas. veu dhe allegué par ceux que. i'ay veu. Pour
(A ceHe opinion il y a encores vn texte exprés ln J. 2 §. hŒte~
~ dit-aJ.dc fou &amp; legitim. comme (ce-dit la loy) li i'auoys'eu
:At deuxfreres &amp; deux oncles paternels; &amp;qu'Vrl ~'iceux
. cuft lailfé vn enfant &amp; l'autre deux, mon beritage fera
, partagé en trois parts. Il ya auili vn téxte expres, in I.lex
llC J,oàeo-m tabula,urn in fine. C. de 'cgt. h.ered. au~uel endroit
'~ il cft dia, que les enfans de Freres ou de Cœurs [uccedét
~ p~ teftes a leur oncles paternels. Lefquelles loix le BarII» tolc j1l.j1.§.h;ereda.s eftime efire corrigées par l'Authenfi tique cejJa.nu. ,C. de legttim· h.ered. T outesfois- ladite
Authentique ae les bréche rien: laquelle efl: tirée du §. .
,e.liquum. in eA"th,nt. de h;ered. ab intefl.· par l'inreIleél: de
~ laquelle apperra la re[ponce aux loix fus alleguées. Or
il dl-il qu'audit §.reliquum. l'Empereur traiae de -la fuccefliocollaterale;c' cft àfçauoir quad les fils de Freres [ucce:i dent a leur oncle paternel,auec vn autre onde paternel;
Il auquel cas ~n reCoult que les enfâs du frere auecl'autre
ŒIl frc:re fuccedenr a l'oncle pa,ternel,. par eftocs &amp; non par ·
i teftes,l\lais au ~fi"Perà neque l'ErnpereUl: parle gcneralJ lement de toute [ucceilion collateralle : en laquelle a
Ji lieu la fucceilion par telles; telle qu' cft celle dont il s'a!If gift prefentement. Par les parolles dudit ~. (i 'Vero. on
., peut colliger qu'il . y a ce fens, in rvcrfic. ( (teut d,xÎmuJ )
Car comme i'a'y dia, il parloit au parauant, quand l'on~ cIe paternel &amp; les fils de Freres, [ucccdent a londe parer-

.1

~

X

�Statuts &amp; Couflumû .
nel. Au moyen de quo y ès autres, quand l'oncle pater-

&lt;161

nel ne s'y rencontre pas, ils fuccedent pat teftes. Il me
f.emble que voy la le vray fens, fi nous y regàrdons bien
de près.Dela s'enfuie qu'on refpond pas bien aux contraires opinions par le §.ft igltur neque. 'Vcrftc.fi Auterndi;fun[io to.de h~red.ab mteft. bien que Bertrandy dife q.u'on
y rcfpon d bien; .&amp; ce au fufdit confeil 165' car audit lieu
&lt;l'Elupereur parle, quand les freres du deffunél: fucce.
dent auec les enfans de leur antre frere predecedt. Dece a confulté fur pareil fujeél: . conf 551. &amp; en pluliétirs autres fcmblables:: là où il diél: que l'oncle parernel,&amp; les
fils d'vn frere fùcceden't par eftocs. Parquoy puis qu'il
ya desloix expre!fes pour c lefte opinion, il ne faut pas
faire efrat de l'authorité des glofes &amp;des Doéteurs;quoy
-qu' on vueille dire.l. anClll~."b, BalduJ m ,. notab. c. dt fur.
tts, &amp; encore que l'autre foit comune; toutefois il nela
faut pas Cuiure en iugeant ~ car il aduient{ouuent que les
.&lt; Doél:eurs re{emblent les oyfeaux en ce; que quand vn
prend le vol, les autres le fuiuent, encores que ce [oit a
la male part; comme dit le Dece con{48 f. n" .12.. (0"/494'
ntt. 14. f.5 (011f.499. nu 12.. Rebuffe au Proën1e qu'il a faiét
fur les ordonnances Royaux. Glof. J. n71. 8 r. lùiuant ccite opinion : laquelle il concilie la precedente en' façOl1;que la premiere foit vraye, fi les fils du frere [ucced~nt auec leur oncle paternel: la feconde auiIi vraye,
fi [eullement les en f:ans des fl'eres [uccedent "a leur
oncle paternel;&amp; cotte d&lt;eux Arrefrs prol1ol1cts à Paris;
&amp; cft con[onante à la nature &amp; a l'equité: car il eft vray
.{emblable,fuyuant le tra'C de natu oc, ql!e l'oncle pater~1
nel à voulu que {on heIit~ge c{cheue e{gallernent àut
'enfans de [es Freres Mais il n' dl: pas ainli aux cas. prece~

�au Pttys de Pr~tlt;ét:

161)

dent; car il y a encore vn ft:ere furuiuanr ; lequel [o~ d.ciuna frere fen1ble plus auoir aymé , que les cofans de
.[on frere, pour le regard du partage de lès biens; en [01'te que le [rere tien vne place, &amp; que les nepuelix entrent en la place de leur pere ,-&amp; [uccedent comme fi
l~urdit pere viuait...

.Ed,a &amp; Lay perfetuelle for lel ~rticles fat[iJ par les genJ dl
. iroù e/latsjÂu pays de Proue.nCl,colJurnant la re/hlution de
he.Pall,pourrstifon Je la liql#itlation du fruiB,cro1fo0tnt (1tout pr1ù prouentln' d'iee.I"y. Et comb,en on fera tenu pa,er tous leJ -ans pour befte. Et dei Legitimes" &amp; fuFplemint
tf"tOrs à,raifon Je cin'l-pour cent: tnfemble de l'emrtltnt··
ment &amp; objeruan" d'-vn fiatut fliB fur la conduite 4e l'eAu .
J61 Moulins. Pubbé au ParlemtnJ. dllâ,fi pays le t'Vingtie[J, 1111 jour d'Ôtlo.b" 1 547...
.
~iM'ifiJ~~ EN R

la

par grace ·de Dieu Roy de
Fr:lnce" Comte de Prouence, ForcaLquier &amp; terres adjacentes. A tous ceux
qui ces prefenres lettres .verront.Salut.
#m~~.~~ Comme le Syndic &amp; delegué des tro1.l.,
.
Efrats de noz pays &amp; Comté dudit Prouence, cult dez _le dixieLî1e.de lanuier, mil-cinq cens
quarante quatre,prefenté ~ nofire.tre[:'cher ).,&amp; tres-ho.nort-. SeigneuF &amp; pere le Ro): Franç,ois dernier decedé,
queDieu ab[olue;&amp; aux gens de [on Conféilpririt, certains articles tendans cl: fi~ que pour. obuier à l'aduenir
aux grands &amp; . Îlnmor;tel~ pt:océs., quife[ont muez par
Je palfé entre lès fubJeéts dudit pays, à tres-grands &amp; in.
aoyabl,es fraiz ,. trauamc, &amp; d'e[pences,: q~la~d ilieH: ';Y

X

2

�t6j

Status &amp; CofiumeJ

queftion ·de reftitution de beftail, pour rai{un de la li.:.
quidation du fruia, croilfement , &amp; toUt autre profit.t
prouenat d'jcduy. Son bon plaiGr fùfi, pour le bien du~
dia pays , ordonner fur ce telle &amp; fi certaine feigle &amp;:
proui{ion, que la chofe ne tombaft plus en contrQuetfe~
&amp; different. Et [en1blablement [ur les legJÏtimes, &amp;.fupt
plement d'icelles"pour dl:re payables en biens Qll en ~~
gent comptant à l'dleétioll du debteur.
~
. - Et au ai [ur l'entretenement de l'ordonnance faid:e
. _audi~ pays, par feu René de Sicile, pour le con.duit
.des eauës des Moulins. Et qlle ladite urdopnance n\ye
lieu feulement és foulfez de[dits moulirrs; tnais auffi és
e[C!u[es &amp; leuées d'iceux, aïnli que le ~ntiénnent plus
,amplcfi?ent le[diél:s articles. Sur le[quds aurait feu nofiredit Seigneur &amp; pere,en fondit Conleil prïué ordonné, qu'iceux articles [eroient renuoyez aux gens de la
Cour de Parlement dudit Prouence, pour iceux voir, &amp;
. entendre noft~e Procureur geheneral en ladiae Cour,
appellé&amp; oüy. Et faiél: bailkr &amp; enuoyer leur adui,s, ,
.affin d'en eftre apres ordoBné,ainli -que de rai[on:ce que
les gens de noftredi6te Cour aùoient faiét. Et nqIhe
dia Procureur Ge"neral oüy , bailler leur aduis dez le
dixiefme iour de luin , mil cinq cens quarante cinq.
Depuis lequel temps lediél: Syndic pour les autres grâds
&amp; importans affaires, qu'il à eu à pour[uiure , [oli~it(t
&amp;demeiler, pour k bien dudi&amp; pays, n'a peu vaq~er àla
pour[uitte dudit affaire iu[ques à prefent qu'il.s'eft retiré par deuers nous. Et noûs à fupplié &amp; requis vouloir
fairevoir le[diél:s articles &amp; adui5 cy a'~tachéZ, [Olibs le
contre [eel de noare Chancellerie, par les gens ,de no{he Con[eil priue, pour a'pprés oIdonner [ur-ce, telle

•

�'.
Il,, PÀYJ Ile Prlutntl.
'.
16'4prouifionqùeverront raifonnable &amp; necelfaire,. pour la
paciflcatiô de{diéts diffe~'ents &amp; ~epos d.e nbs fubjeas.
. S~auoir faifons, 'fu'apres auair faid- voir le[diéh arti, des ô? aduis par les gens de nofirediet ConfdI priué, &amp;
que les cho[es bien &amp; meurement entêduës &amp; digerées,
le· contenu en l'aduis des gens de nofiredito Cour ' s'eft
rouue grandemét vtde,commO'de &amp; profit bie, pour le '
bién dudiél: pay.s ~ repos &amp; vtilitt . dés manans &amp;, habitans d'icduy. Auons par"la deliberat;ion des gens de nofirediél: Con[eil priué? &amp;. ruinant l'aduis des gens do noftredite Coutllit, iatu~ 8( ord.onné ~ dirons , ftatuons
&amp;: ordonnoh ar Edia ) Sfatut &amp;brdonnanée irreuocable, que s~en[üit. '
.
.

ce

•

; . Combien '(m 'fl~a tenu pâyer poûr chafêune beft{
.'

rE

f'

loutes les IfInnées. ,} :').. '

PoR. :É MIE R CH:E F.
r s T af~auoir que qua~d ~u prem~er chef" qui td~•

.J

~che &amp; concerne la rdhtutlon dûdlél: beftad , &amp; h'qui dation du [rui6'\:, croilfement , &amp; tout autre profia
ù'iceluy ,çeax -qui f-etont d' orefnauant condânez à la refiirution defd ts frui&amp;s ; croilfemens &amp; autres profiéh
, fufdiéts, feront tenus pour chacune année de-ladiéle refritution.
'.
Pour chacun clleual &amp; iufncri de trouppeau &amp; fou, Jam bleds l'vn portant l'autre ;jvl _~t quatre [ols tour.nois.
) ,.
r
"_ )
.
1''',

Pour chacun bœuf &amp;. va"crrut1e trouppeau)~ixhuiél:
fols tournois.
' .
t
Pour chafcun'Afne &amp; 'Afne.lfe lie trouppeau ; ou [uy~
uant iceluy, neuf [ols tournois.
.'

X}

�161

$tÂllltJ

&amp;- COIlf/llmês

Po~~.ch~fcun pourceau,tant ~afle _'l~e ~emelte,. cir:q
(ols toutIlQ~S.~
, ,
~.
_ Pour chafcune·.brebis &amp; nlQut6n, deux [61s tournois.
Pour cha[cune befie. cheureune, tant mafleque,fèInelle ) deux [ols tournois,
.
Et tQlJtce'que deŒls q~a~t aU'bëft"a'l gros de troup'p..eau , &amp; ; .pourceaux de deux ans en- fus : &amp; du beft~il
.1J1~Qll d'Vl a;n en (uos.; quand au bd\ail niertû dlant
'. d'VA 'al"L§ç .. au ddfous , hors toutesfois du lai6l: Ôf
..mallm,eUè de là; mére, compter à rai(on d-e trois
.Defies pO!1~~aemc : ~ eft-ans à ladiae -pljl m911~ com
-Fter au r la. mere. f~ns, aqclln prqtit· Le capital mu..
_.tcsfois dc[dits nlere' &amp; petits. vel1an .à teftitution·,. 'Et
.quant ,au gros beftail [ufdit de trouppeau, &amp; pourceaux
.e1tans·èIé deux, ans &amp;ç au deffoubs iofques à. vn an, à
compter quatre pour ttois : &amp; d'vrt an au dellOubs iu!:
.ques à lix mois, trois pour deux. Et de Gx mois au deflol)Qs Gomll ~s auec lamere [ans- rendre.aucun profiéè.
.Le capital'defdiüs ll)ere &amp; petits venant à reftitution. Et
quaI!t au profit d.~s 1Unlep?} Ch~\lalJx, MHllets &amp; Mulles, A[nçs, &amp; AG -e{f~ L~'bai1:s :~ Bœuf &amp; Vaches ddabourage , .&amp; bdl:ttS de. [eUe &lt;kfdits à lpüage,. à rai[on de
hgiél: pOUF cent ). ayant_efg~rd à la,valç1Jf. ..,&amp; prix dela
belle. Et pour cha{cune mai[on de mquche à miel, vn
fol"tp 'nois p~u an-, :çt là où [erolt que{ti.on de violente
jn,tsrc4i1tiol1 ·. 1~raud.el 9U male-foy{BOU? ou'.ons,
tiue les debteurs .foyent tenus payer au double .de ce
'que 'dCq:1l6 tefpeé~:1-ue nJ quant'audié1:.profia: , fiuiCl
&amp; croi{fement,&amp; le capitaIGmplc111ent:&amp; [an~preiudice
d'au~r-e ~rnendG, §}. p~nitio11icorporelle) ou pecuqiaire,
ainfi &lt;Lue le cas le req~erra. '.

a

&lt;.

'0.

-

�j ,

6

...........,....----,-~e les legit,mes &amp; foppiernmt d'icelleJ, je pourront. :
payer en bltns, ou en argent c{)mptan.t J à
,
,l'~letltfm d" debtleur..
.

----------------- ~------

.

_
D E V XIE S M -E CHE F.
- '
T quant au {econd ch,ef, concernant le paye'meHt
,du droiél: de legitime,&amp; (upplemerii·-d'icelle.Auons
femblabJenlent di?t,ftatué &amp;-ordonné; &lt;lirons; ,ftatuons
&amp; ordoIDions)&lt;J~~ en tô~t: o~{e:a deuë ladite !e?i:t!~è,
Qu[up{iJement d lc~Ue') --Ind'lfferemnlent fera al optlOn
&amp; ~eleébofl du .debteur ,,&amp; heritier de Ja-payer en biens,
'ou eri argent ; linon que le pere, ou autre teftateur en
ait :autrement ài{pofé quant à la-qualité dudiét paye'ment: &amp;l~ptifedia payement fera faiél: en argent,{era~le debteur tenù payer les fruias d'icelle Iegitime , ou
(upplement ) r.e[peétiuenlent à rai{on de cinq pour
'çent, ayant e{gard au capital dudiétargent deub .pour
icelle. Et depuis le temps du decés &amp; tre1p4s de celuy
-;des biens &amp; [ucceŒàns- duqùel fera qudhon. '
,,
~e le Statut lal61 aud,El Pays, fur La condulae de

-E

~.

.
f e.a.u des ,fJOtilws, -aura Iltu~ lJ ~
T au regard 4utiers &amp; dernier chef, toucharit ladite
conduiéte .d'eau) {etfl perm.is V1'1 ' ch~cun ayant
~roia &amp; faculté des moblins &amp;-engins , de con.duire
letèlifres eaux, Jau·e fouffèz, lenées &amp; yeclu[d par les
' prQpriete~ de (eçvoiGns &amp; ou' fera tonuenable) er:
payan t.9uresfois :l'intereft des-pardés-, é! fonds &amp; pro-'
prietés dè{qa.elles ft~Ieront lefdft~s leuées -&amp; fouffez. Etcenon feulement és nl0ulins ~à blé; Inaisau1Iic-fl.'·fb(
~l·L..l_
autres engins.

a

�167
St4tUtJ &amp; Couflumes
Si donnas en mandemet, par ces me[l?es prefo!!te.s ,l_
7
noz-amez &amp; Feaux, les gens tenas noftre Cour de Parle1uet de Prouece'9ue ceftuy. noftre ~re[ent Edia,.Statü~,
&amp; ordonnance, Ils [acent lIre publier, &amp; enreglftrer es
regiftres de noftredite Cour, &amp; iceluy entrctiennet gar. dent &amp; obferuent,&amp; facet1t entrenir.,garder &amp;: obferuer
inuiolablement; fans aU$!r, ne fouffrir qu'il ,fait allé au
contrairé, en' quelque maniere que ce {oit. Car tel dt
noftre plailir, hohobfrant quelconqUès ordonnances.
vz,mandemcps ou dëffence à c~ contraire;En reftnQing
4equoy nous auons à,&lt;ces pre[ent~s faia:~mettré noare
[cel. Donné à S. gernuin en Laye" le 20. iour de May,
l',a n de grace 1547, Et de noftre regne le premier.
, PiU le Roy, Gomte de Prouence. De l!Aubefpinè. ,
Leuës &amp; publiées,3 &amp; enregifl:récis, l'Ad~uoèat gcneral dur
Royen ab[ence du Procuteur pre[ent, n'empefdiaht.
A Aix enPademei1t le vinétiefme d'O~obre" mil çinq
cfn~ quarante &amp; fept. J.#
..
F ~ B R X.
J

J

Article

(7

Aduis de ta Cour , ~n~i~~e, és fr~,eJe~~tI
lettres mandez. au Roy.
J

l

,

Extrai&amp; des Regifl:res de Parlenlent.
E y par la Cour la requefte à elle pre[entte par les
I?.ro_cur-eurs du }?tefens Pays de PrQucace "ten-dant
à fin derba ']Je adüis fur cenaine autrè rcqueA:e, arti~)
des &amp; refQ9nftrances faiétes par les deleguez des gens
des tr0is'Eftats dudiél: Pays, prefentées au Roy pour en '
auoir l'auth9tifatioA: 3:R1n de POUl:udir[ur ks..que1tions
l3f procés qui [ereuueat moutloir ~eticas de iefiitutiofi.
clYL beftail , ~PQ~ ~ t:aj[gn cl, la li~uidation du fruid:,
ctoi{fen1ent, &amp; tou~ protia prouenant dudiél: beftail.
,
Et auiIi

V

�'du pàjj ele prâütlii"i. .

168

Et auai que les legiti~es &amp; fupplement d'icelles· fe puif- .
, , fent payer en biens,ou en argent comptant, àl'd\eéhon
1 du debteur. . Et pareillement que le Statut &amp; ordon1 nance faiae audit Pays {ur la conduitte des eaux .des
, moulins, aye lieu non [cullement és foifez des mou··
lins, ains au1Ii és reclu{es &amp; leuées d'iceux. Veu auffi
l'appointementfaia par ledia Seigneur au pied·defdits
articles &amp;requdte, contenant renuoy à ladiéte Cour,
pour y donner aduis)a ppellé le Procureur general dudit
Seigneur. La refponce &amp; conclulion dudit Procureur
general: le dire des Procureurs dudiét Pays, faiét pardeuane les Commiffaires fur ce deputez, {ur la declaration
&amp; interpretation de[dits articles, &amp; ouy le rapport defdits Commiifaircs. LaditeCour eft d'aduis, que quand
au premier chef concernant la liquidation dudit fruiét,
croiffement &amp; tout proffiét dudiét beftail, leRoy (fi
tel dl: (onbon plaiGr) doit ordonner, que toutes les années les condamnez d'orefnauant à la reftitution defdits
fruiéh,croiifements &amp; touspràffiéts feront tenus payer
pour chacun cheual &amp; iument de trouppeau,&amp; fouHans
bleds,l'vn portant l'autre, vingt-quatre [ols tournois. .
Pour chacun bœuf &amp; vacne de trouppeau, dix-huiél:
[ols tournois.
Pour chacun afne &amp; a{neffè de trouppeau ou {uiuant
icduy, neuf fols tournois.
.
.
Pour chacun pourceau tant malle que femêlIe, cinq
fols tournois.
r
Pour chacune brebis &amp; lTIOuton , deux fols tournois.
Pour chacune befte cheureul!e tant malle que femelle , deux [ols tournois.
.
Et le tout ce que de!fus, quant aubeftail gros du
y

.

�16~

StÀtuts "&amp; C(Juflumë;

. trouppeau,&amp; pourceaux de deux ans en [us,&amp; du beftail '
Inenu ({'vn an en [us. Et quant au befl:ail menu efiam
d'vn an, &amp; au delfoubs, hors toutesfois de laiél: &amp; mam-.
mclle de la mere,à compter à raiJon de trois befl:cs pour
deux. Et efl:ans à ladiél:e mammelIe, comptés auec la
mere [ans au~un proffiél:, le capital toutesfois de[diél:s
mere &amp; petits venant à refl:irution. Et quant au gros
befl:ail [u[dit de trouppeau, &amp; pqurceaux efl:ans de deux
ans &amp; au delfolJbs iu[ques à vn an, à compter quatre
pour trois,&amp; d'vn an au ddfoubs iu[ques à fix mois, trois
pour deux. Et de fix mois au delfoubs comptez auec la
lllerc. làns rendre aucun profIlt. Le capital de[dié'cs mere &amp; petits venant en rdhtution. Et quant au profiét
des iumens. &amp; cheuaux, mullets &amp;:. mulles , a[nes &amp;
a[nef(es à balls, &amp; bœufs &amp; vaches de labourage , &amp;
befl:es de [~lIe defdiez à loüage , àrai[on de huiél: pour
cent,ayant eîgard àla valeur &amp; prix de la belle. Et pour
cha[cune mai[on de mouche a miel, vn [01 tournois par
an. Et la où il [eroit quO eftion de' violente interception,
dol &amp; fraude, ou mal~-foy, les debteurs feront tenus
payer au double de ce que deifus refpeéhuement quant
audiél: profia, fruiél: &amp; croilfement, &amp; le capital fimplement &amp; {ans preiudice d'autre amande, ou punition
corporelle, ou pecuniaire", ainfi que le cas le' requerra.
O!!..ant au [econd chef, concernant le payement du
droiGl: de legitime, &amp; [upplement d'icelle, efl: d'aduis
ladite Cour, qu'en tout cas ou fera deüe ladite legitÎme, ou [up'lement d'icelle, indifferemment doit eftre
à l'eleél:ion du debteur &amp; heritier d'icelle, payer en
biens, ou en argent: fi n'éfl: que le pere, ou autre tefiateur en ayent autrement di[po{é, quand àla qualité du

�~

,lu PiI'Yu1e Proutncê.

170

~ payemet.Et que là le payementferoit fait en argent,foit

• Jediél debiteur tenu payer les [ruiéts d'icelle lcgitime,
~ ou fuppltmenç refpeéhuement, àraifort de cinq pour
cent:ayant efgard au capital dudit arger deub pour icelle, &amp; dcfpuis le tenlps du d.ecés d'iceluy, des biens &amp;
fucceffion duquel cft quefhon. Et quant au tiers &amp; der~ nier ch et c~ ladiéte Cour d'aduis qu'il foit permis à vn
• chacun ayant droiét ou faculté de moulins &amp; engins,
de conduire lefdiétes eauës , faire foifez, leuées &amp; reclu[es par les proprietez des voiflns , &amp; fera conuenable en
t payant toutes-fois }'intereftsdes parties, és fonds &amp; pro:prietez defquelles fe feront lefdiétes leuées &amp; foifez. Et
ce non feulement és moulins à bled, ains en tous autres
engins. Faiét à Aix en Padement, le deuxiefme iour de
1 Iuin, l'an roi! cinq cens quarante cinq.
Collation cft

faiae.

1

LE

BOl S SON I.

S OMMAIR E.
peuplc,quireconno~tvnfouuerain,ne pe~tfai-

re Statut,fans la pernuffion de fon fouueram.
.
k 2. Le Staut cft droiét commun, pour ceux qui pratiquent le Statut.
..
3 Ce Statut cft contre la di[poGtion du droiét.
4- Le fils çlemandc.fa legitime de la fubftance des biens
paternels.
4 .
..
. 5 La Iegitime fe paye en biens mediocres.
6 La Iegitime ne re~oit aucune charge pour eftre payée
en argent.
:JI 7 ~and la legitime fe pr,.end [ur les legats.
8 ~and on paye la Iegitime, on met en conGderation
Il quels biens auoit le deffuna du temps 4e fa nl0rr,finon

Y2.

�StatutJ &amp; Coujlumès
q\l'auant icelle il euft faia des donnations inofficieufc:s;
'9 La -legitime s'augmente à mefure que les biens s'augmentent.
10 Le prix, que par la permiffion de ce Statut, l'heritier
vniuerfel peut donner au legitimaire au lieu &amp; place des
biens, fera e[ualué eu e[gard au temps qu'on payera la
legitime,&amp; n011 eu e[gard au temps de la mort du pere
ou de la mere.
II Parmy la diuedité des opinions, il faut faire recherche de la verité.
12. Celuy qui renonce à ta legitime auec ferment, fera !
reftitué,fi par fa renonciation il à encouru vne enorme
Ielion .
. 13 La legitimene peut eftre payte en chofes,quine por- j
tent fruiél:s annuellement.
.
G LOS :E.
E Statut eft bien gité en ce lieu,aprés les deux pre.'
ce dents : car le premier re[erue le droiél: de demander la legitime , ou le [upplement d'icelle. Et par
cefl:qy-cy il ,eft dedaré en qu'elle chofe ~ comment
elle doit eftre payée. Le pre[ent Statut à efté faiél: àla 1
requefte des gens des trois Eftats.
.
1 Car vn p~uple ne peut faire vn Statut,fans l'auél:orité
du Souuerain.l.hu",anu (de legib.&amp; la deIfus le Balde, '1.%,.
le l'appelle Statut; dautant qu'entre tous les fubjeas du !
Roy, il ny àfeulement que les Prouen&lt;raux, qui le prati- . !
quéç;&amp; conlç les autres,à cité oé;l:royé à leur requiGtion. :
2.
Et leur [ere de droiél: commun.Bald zn 1. coufljtutroniJ. 1
inftne c.d, bOnJ:s,t[nteltb. &amp; là aux additions.
-3 . (S E R A A . L'O P T ION.) Le preCent Statut, aulIi
bien que les deux precede,n ts,eft couFre la di[polition
17 1

1

C

�du Pays dt Proufnct.
~ du droiél: commun.
1

17 2

Car par difpofltion de droiél: le fils ~eritier particulier demande falegitime ou le fupplement d'icelle, en
corps hereditaires de'la fubftance du père &amp; de la mcrc.
l. [cuma. §. replttlonem. C. de '"offi.
5 Or onfaiél choix des biens mediocres à l'arbitrage de
preud'homme,comme remarque lacob.de Bel.1n Authenf.
ae reflu. &amp; ea qu~ parite in princ. per textum in §. quamobrem.
,od. tlt. rapporté par Alexandre conf
num. I2. . in fine.
l,b. l.là o~ Alexandre cotte la raifô,difant que c' cft dautant que le fils eft creancier en fa legitime, au moyen de
quoy il }teut prendre des biens à fon choix; ainG. le tient
auffi leBalde pop GUIDel. comm~, diél: GUIdo Papa qUlffl.
417, Bertrand, conf.r6.num. J.llb. 1..1à:où il remarque auiIi
qu'il ne faut pas prend~e la legitime [ur chafque pie ce,
mais fur quelgues
vnes.
8 De là s'enfuit que de contraindre le fils de prendre fa
legitime en argent, c'eft im pofer charge à la legitime,
contre la loy fJuomam ln prloribw.C.de inoff.teflam.&amp; autres
femblables: &amp; en pareil terme Bertrandy à con{ultt
con[.-17" nu.SI.I,b.3.1à oùil tient,qu'on ne peut impofer
cefte charge à la legitime, que de la payer en arget:mais
toutesfois que cela s'entend de la charge impofée par
l'homme: ny ayant nulle doubte qu'elle ne puiil"e receuoir la char,ge que la loy vniuerfelle ou particuliere &amp;
Statutaire Iuy impofe.
.
7 l'ay diél: que, par la difpoGtion du droiél: comun, la
legitüne fe prend fur les bies;mais fçauoir mon G. elle fe
prend fur les lcgats ? il faut refpondre que non; fi ce
n'eft que les chofes les plus precieufes eulfent eHé
leguées. * Enfaueur dela briefueté,ie cotteray feulcluêt
4-

~
~

,

Il.'.

y 3

*

s

dlf:';~~~~l;~-

�-------~-

173 '

Statuts &amp; Couflumts

deux Dofreurs, qui l'ont ainG confulté;Deéè conf.,al. num.
7.fY Bert1'andy conf. 18 4· num . 4· t1b • 4·
8 ( E N BlE N s.) Il faut regarder le tem ps de la mort,
afin qu' on f~ache de quels biens la lagitime doit efire '
prife. ,/. cum qUt(ritur, &amp; là Jafon in prImo notab.C. de inoff.
tefl.&amp; in Authent. noullfima.col.r:verf.fccfJndo pomlero textum
ibi.C. eod.là ~ù le Balde &amp;les autres; car îls difent que la
legitime dt feulement deuë aux enfans,des biens que le
deffunét poffedoit du temps de fa mort: toutesfois les
Doéteurs exceptent de ceIre regle vn feul ·cas; quand les
peres &amp; meres ont faiét en leur viuant des donnation~
immenfes &amp; inofficieufes: auquel cas on met eh compte
les biens donnés, encore qu'ils ne les poffedaffent du
temps de leur decés. ~uthent. ~nàe fi parent. C. de inofftc.
tefla.laquelle Authentique cor~!~ la dicte loy , cum '1u~­
rltur,con1me diét Bertrandy ,On]. 54. num. 2.. l,b. 2.. ce que
toutesfois il diél: efl:re veritable, fi les biens poffedés par
le deffunét, du temps de [a mort,ne [ont [uffi[ants pour
la legitime de tous les enfans. Car s'il y refie alfés de
biés pour leur payer à chafcun leur legitime,on ne fera '
aucune deduétion des biens donnés, &amp; ne faudra recourir au titre de inoffic. dot.~c. car les enfans n'ont fubjeét
de fe plaindre, pourueu que le pere leur laiffe leur legitime. Item les Doél:eurs difent, qu'il faut faire efiime
du prix,eu efgardau temps de la mort des peres &amp; meres;
comme aux lieux [us-allegués, &amp; in 1. In rallone 1. 2..ff.ad
I.Fal. &amp; là deffus Paul de Cafl:res &amp; Alexandre.
9 En [uitte de ce qui à efl:é dia: cy-deifus, on peut fOft
àpropos former vne queftion telle qui s'enfuit.Si le pere
àdonné &amp; co~fl:itué dot à fa fille, &amp; que la receuant
elle ait pron1is de ne plus rié demâder,{çauoir mon fi les

1

�dei Pa)! de.Prôüenêt.

174
1... facultts du pere [ont de[puis augmentées, elle pourra
demander {ùpplenlent de legitime aux heritiers de [on
lll~ pere? laquelle queftion fe diui[e en deux parties. Car ou
t~ les biens du ddfunél:: [ont augnlentts aprés [a mort, ou
"~redus plus precieux par le trauail,labeur &amp; fiais de l'herir'.\\tier;auquel cas il ny à pas de doubte qu'il ne faille detrai"
qvc re le[dits frais &amp; tnelioratios, comme il eft dia in l.domol
qllflbtredltarùu,cum t"bM fiquent.de legatil 1. Ou le[dits biens
lis font augnlentts par le benefice du temps &amp; nature des
nd ho[es; ou par le labeur &amp; induftrie du pere , quand il
iuoit: &amp; c'eft icy ou gift le neud de la difficulté: car les
oéteurs y [ontfon perplexe Bald. In cap. cum M. Ferriaienjù. num. 15, Je conp,t. conclud afIirmatiuement, qu'eans les facultts augmentées, la legitime doit auŒ drre
, ugméntte, ft} ln 1. pa6luYIJ C. de coUationib. in l.quamuit. de
'delcOmrl1ljJ. de Caftres in 1. in ralione. num. 5. 'Verf. quidfi in
ita ad LFalc. aucc d'autres rapportés par b[on in Au.hent. nouiflima. num.!J. C. de inoff. tefl. Dece conf. 26. lequel
i[pute ce point fort au long, &amp; condudle meline in
mf.t.77.alleguant laloy fi quando. §.I. C.deinoffteflament,
1 àoù l'Empereur dia que le pache faia auec le pere [ur
alegitime n'empe[che les enfans de pouuoir de battre le
eftament de leur pere, &amp; demander le ftlpplement;
eBalde ln T. notab. d.l. ea61um C. de coUat. plulieurs tienent l'oppinion contraire, rapporté par le vieil Curtius
r. on! "PIt. laquelle ledia me[me Autheur fuit apres Jacques Butrius in d.l.paélum. Alexandre conf. 29. num. G./sb.
'rIt3.cônf 108. &amp; leI.I,b.f. Curtius [e fonde en rai[on &amp; loix.
~Sa rai[on eft; dautant que li la fille à promis de ne plus
~rien demander, &amp; le pere s'eft ob}igé à luy con~ituer
ot;6 [es biens ne fuirent augmentes, ou par cas d auen-

la

If.

�/

175
Statuti &amp; CoÙflU",'-;
.
.ture fe fuifent diminués, elle n'euft pas eu moins ce qu'Il
Iuy auoit eil::é promis;à eefte eaufe,ùls font augmentes,
elle q'en doit pas auoir d'auantage. Deuant Curtius,
Alexandre auoit amené eefte raifon d. clmf. 29, f1um. 6 .I,b.
3. Les loil:, fur lefquelles ledit Curtius s'eft fondé font 1.
eum qu~ritur C. de znoff. teft.l. ttiAm §. "Plt. 1. ft patr~num e~
acblta.§. ~lt. de b,mtil,b". Aufquelles deux dernieres loix,
il dia que tout le monde ny fçauroit refpondre. Ber.
trandy fùit eefte opinion. conf 173. num. 35. l,b. 1. Toutes.
fois,eontraire à foy-mefme,il fuit la premiere zn conf.161.
nurn. 1. conf 184. num .2.lib.I.laquelle i' eftime la plus vraye;
&amp; dl: confirmée par c:efte raifon. Il àefté dia au Statut
(ex{lAntibUJ mafculi4) que la fille eft heritiere en l~ portion à elle de droiél: afferente; au moyen dequoyelle
doit participer à raugment à proportion de fa portion,
commnle faid: l'heritier vniuerfel , pour le regard du
total de l'heredité. 1. qu~ de tota. Jf. de rei "Pmd. Itemfi,
comme il à efté dia cy deifus, ilfaut donner à l'heritier
particulier vne cotte des biens, &amp; qu'il fait à fan choix
de demander vne certaine chofe, &amp; qu'il ne fait pas à
l'arbitrage de l'heritier vniuerfd de la lu y donner,ou de
l'argent;c'eft fans apparence, à mon aduis , qu'on reuaque en doubte, fi c' dl:: augment, qui procede de la chofe meiine &amp; du benefice du temps ( par lequel le prix
des chofts à de couftume d'accroiftre ) doit profiterà
l'heritier particulier en fa legitime.Car jaçoit que le pere
de celuy qui demande fa legitime foit,peut eftre ,decedé defpuis 30. ans, on Iuy baillera maintenant vne
cotte des biens que fan fèu pere po{[edoit au temps de
[on trerpas, &amp; non pas de l'él.rgent. d. §. repletionem. Sans
qu'il fe faille arrefter àce, que l'eftime du prix fe faiél
euefgard

1

d

Il
t

•

~

,

l
~

t

�1

du PâyJ de ProutnC'ë.·

176

/, eu efgard au temps de la Illon; car ladiéte eflin1e ne iè
~ faiét pas afin d~ bailler de l'argent; mais afin de [çauo~r
~ à quoy monte ladiél:e cotte des biens, qu'il faut don'ner
: EOur la legitlme : car l'argent à efté inucnté afin que par
~ fon moyen la quâtité fait reduitte à l'elg-alité; c'dt ain{i
~ que pule le Iurifèonfulte m t.I.d~ cQmrtJb. ,·ytJpt. &amp; Ariftote
au liure 4. de [es Morales , (h:~p. J. &amp; là plus au long
• Eufthatius [on interpreté. D'auantage on fàü11'e.fl:ime
.. des biens eu efgard au temps de la nlort,afIn de mdùrer
'par l'argent qu'elle fera la cotte des biens: mais non
pour,donner de l'argent. Laquelle corre,G l'heritier pârticulier vient à la vendre, il la vendra àla me[me rai[on
&amp;au me[me prix,qu'elle vaut à pre[ent, &amp; non à raHon
de ce qu'elle vallC?it au temps de la mort. Dont il appert que l'augluent profite à l'heritier..parriculier, ne
plus ne moins qu'a l'vniuer[el.
10 De là s'enfuit que l'her'i tier parti'culier venant à demander [a legirime aura le prix de nur.lC ; comme il appert, par ce qui à efié dia cy dcifus , deuoir eftr(t faitè )",
de droiél:.
Sans que le pre[ent Statut y reluél:e; car il n'inttoduit
rien au ure choCe de nouueau, Gnon qU'lI veut efhe au
choix de. Pheritier vniuer{el de donner des biens ou de
l'argent: mais quand au temps,illè lai{fe àla di[poGtion
du droiél: commun, lequel ordonne que le prix ftlccede
aû lieu &amp;. place de la chaCe. 1. Ldbeo !9" SabmUJ §. Item fi
7)omi,nu.t!e ·-verb. (igntf~ &amp; la glo{e. ft) m 1. [rIJperatur. §:'YJlt.
Je leg. l.Je Bartole.&amp; les autres ln 1. 2.. r. fi -vnUJ ex plunb.
L~ ".:r retiJ.tnfitJI:dépetit. h~red.là où Banale ~iél: çe que
deifus auoir lieu aux iugemens vniuer{els ; comme eft la
dot, l'hérirage, "le pecul. ÏMlmes dè Pl~feA cotte ces

1

1

-

Z

�...
171
StâtJ4tJ &amp; Coufiumei
~emples e[criual1t {ur la-Ioy premiere. ~er(. . ~ (le ,,~!.dt

1

Caftrmf. peeu!. c.ljb~ /2.. Puis doncques que le fils de man ..
dantJa legitime demande l'hcredité, &amp; par ainfi agill
_ &amp; intente vue aGhon vniuedèlIe, le prix doit {ucceder
au lieu &amp;'place de la cho{e; lequel prix doit enre con fideré à(aiCon du tcmps,quelachoiè doit enre tranCpof!'
tée &amp; non eu cfgard au temps d,e la nlon. Lâqudlc opi..
nio eft.cofirmée,parce que nous voyons ordinairement
pratiquer .:; car li l'heritier vniner[el ne veu~,ou ne peut
~ooner de l'argent al1liel1 de la legitimc; qui luy dl:.de.
m~p.dé~, il baille vne ' cotte des biens ; l;lquelle citant
~ife en vente, elle fera ddiurte au prix 'iu'elle vaud
pre[ent. Au moyen dequoy l'augment cede au profitt
~u legitimairc ; par a.inii mdine di{pofition de droiéè
doit auoir lieu pour le regard du prix, puis qu'il y à me[..
me rai{on, yu/gat" 1. iUudif. ad l. AquiLJaYll. Il {emblc que
voila le vray {eQs de ladiéte Ioy.(um '1u~ritur, &amp; d'autres
{emblables;di[ant qte le fils ne peut debattre de fiullité
le te!l:~ment de [on pere, pouru eu que {on dit pete luy
ait laiifé la cotte des biens par luy poifedés du temps de
fa mort: laq uell~ cotte, dont l'heritier Ce,trouuera [aift
,n quelque temps que ce {oit, fera donnée au de man..:
deur de legitime,[oit qu'elle [oit deuenuë.plus prccieùfe
ou plus. vile, [oit par le benefice de nature &amp; du temps,-·
[ôit par trauai! &amp;indu!l:rie du pere. De{quelles rai[ôs le.;.
dit Curtius, àJ.uon aduis,ne (e déueloppe pas bien audit
Coufeil dernier. 'Cefte opinion doit eftre'fuyuie aux-iu..
gements comme fondée en meilleurs .rai{ons '~,ncorc
que quelques Nns dirent que la conrn\ire dlla.com~.
•
r
Ipune.
t
II Mais parmy ,la diucrficé des opi~iofts) il ~aut re~
J

.J

1

L

•

1

1

1

�,

Il,, p"YJ Je PrlllltnïÎ..

t7 S

~ (hercher' la verité, comlue dia: Dc(;e ' "'conf 3'. 111111).9.
~ '1Jerf. [ecu1ufo princlpallur. Et ne faut pas faire ce que faiI~ roient les difciples de Pytagore; lcfquels, con1me dia
~ Ciceron au pre.mier liure de la nature des Dieux, n'al-

~ loient recherchat les rairons des cho{es , leurs principes,
, leurs caufes &amp; leurs demens; ains feulement refpon:, d~ient, il l'a diél:; car ils vouloient que la volonté de
~ leur Maiftre leur feruit de raifon.' Mais Ciceron eftoit
:~ d'aduis qu'il falloit rechercher les caufes des chofes,

~ leurs principes &amp; clemens; ce qui eftvrayement [~auoir) , &amp;J1rlflOI : 1. PhyJ. Ange/III conf. jg6. nlt..91. I. De mefme nous
l deuons penetrer les raifons &amp; le fens des loix ,Jans dire,
ri il faut ainli iuger; d'aùtant qu'il plaifi: ainli aux glofes &amp; ,
Il aux Doél:eurs : le{qucls ne doiuent pas plus auoix de
lIr credit enuers nous, que l'authorité des loix.
:, " Et ne faiél: ob!l:ade la raifon de Curtil1S tenant le
Il Gontraire; d'autant qu'il ne s'enfuit pas; ]a dot promi[e
i ne peut dl:re diminuée. A cefte caufe ~ on ne peut demander le [upplement de la legitime , les biens du pere
efras augmétés. Car il y à diuer[e rai{on entre la dot &amp; la
legitime: d'autant que la fille durat la vie de {on pere cft
., tellement creanciere pour fon droiél: de legitime, que
fi fon pere ' alienne de [es biens; la fille,en vertu de fan
obligation, agira contre les tiers poffdfeurs defdiéts
biens,Bertr4ndy conf.I41.nu"'.1-~ ~erf.ad 'lutntumJlb.I.c!l:ant
certain que les debtes ne s~amoindriffent pas a me{urc
t que les biens s'amoindriffent. Q,uand à la legirime elle
n'dl: pas deuë, iufques apres la mort; qui cf le temp$
1 que 1er. cnfans la peuuent demander ; cncores qu'ils
ayent faia pache au contraire auec le pere: daurant
~ que tel pache dl: prohibé de drqi6t. d.l. pat1""".C.de (olJ.at.

.

\

Z

~

�~
Stlliuts &amp; Couflumû
~e plu,s dl:, la legjtime s'augmentera ànlc[ure que les
facultés s'augmenteront? &amp; Cè dinünuera à mefure que
J

les biens [e diminueront, comme dia de Cafues ;,; l. in
ftt,t;OTJe. Item les loix alleguées par Curtius ne donnét aûhurt. Pxemierement ; ne nuit la loy eut» qu~ritur. e. de
"lt3off. teli. car ladite loy faiél: plus raft pour cefte opinion:
cilant pont par icelle, qu'il faut auoir c[gard'au temps
de la Iuort en Eaia de payement de legitime. De me[me
nous auorts diél:, v:ne cotte des biens poffcdés pa"r le
deffuntt du temps de [a mort,de!1oir dl:re baillée à l'heririer particulier: &amp; la luy faut bailler quand ilIa de- .
mande;[oit qu'il la dCIuandeincontinent aprésla.morr, 1
[oit qu'il la demande long temps apres. Le me[~e faut (
il dire des biens augmentés par le trauaH &amp; irid· {hie du
pere: ," car r augluent fe dia dhe, cu e(P.' 1 ' U . de
1~ "m ort: au moyen dequoy le fils li:' ~~"imeau a:
augment. Item ne f011t obHacle les deux oix, [ur lefquelles dl: aŒs le boleuart de la contraire opinion.
Premierement,la loy cttam §.fin41J,au lieu de contredire,
bat plus raft en faueur de l'a contraire opinion: car elle
dia, que la part lcgitüne des biens, qu'auoÏt le libert
du teInps de fa mort, doit eftre baillée au patron d'iceluy: ce qu'a efté [ounentesfoisdia cy deffus deuo Or cItre
faia.
QQ..and à la loy fi patroIJum ex debjta. §. l7.Jlt. l'Alberic 1
y re[pond au Ine{me ~ndroia, comme faïa auili Cuma- (
nus e(criuant [ur la loy fe,ui qui. àdï. Falcid. Ou 1'0n'peue
dirc que ladit:e loy nc" nuit pas;car le Cerf, qui !"«tourne
apJ:es.1a m.on du lilDert;, n'eftoir pas ts. biens d'jcduy, 1
4u temps de lq mort: car 1re InaiflÙre perd [on [crf àu
luoyen de la captitlitt d'i&lt;teltity: &amp; ledit {erf ne te peut

1

�· au Pa}J de Proumû.

IgO

~ dÎle e~re au domaine de [on maillre, tandis qu'i1&gt;Efr
e, chez les ennemis: mais en efrant de retour, le maifrre
~ recouure fondit ferf q~,ùl auoit aupa~'Ruant perdu. l.

~ po(lltmmiutn. inprint.de capt. ttJ Fofil. rellirf. ce mof po{lLwû,~ mutIJ ( dia la Lay) c'eft vn droia de recouurer là cho[e
~ perduë.' A ce propos [eft le §. abhofltbtu. Ivftit. qUlhUJ mac-.. dM ou parr. potefl. [elU/tur , -&amp; la gIoiè [ur le mot (pendet )
~ là où eft dia que lé fils de cduy qui cft ~ap~if chez les
Il enncl lis, durant le ten1ps de la captiuité dt dia eftre
Il folu de la p titfance paternelle. De~nefine en ladite Loy
1 ft patr()n. i1J ) le Cerf t1 eftoit wi1yèlneht à [on maiftre
Il du t mps d e [a mort; dautant q~,i11 é!loit captif chez les
el n n iS" &amp;: en la domÎnà ioad'it:eli~: Mais aprés qu'il
~ en eH: I...
, il ac croi.tl: l'heritage au proiiét de
l'herider. Q.!!e ~~. -:&lt;; de ladite Loy ~it tel, les deux
exemples y co t é:, l . . _10nfrrcnt: , .; par le{quels le
Iurifcmifulte 'le edare ', ql1~ fi que1queâccroi{[ement
arfiue à. 'l'hehtage "aprés .êft 'e ady; ~her1tag~ de .fheri.:.tier s'augmente, &amp; non les bi~}5' du deff~n&amp;.Au mOy,eh
dequo.y le. patron ne do}t: I-IDoir a~cupe cot~'4~'~ci ,accroitfem~nt. cela- iè ~~llige auŒ p~f les piron~~de fi
Loy;qtland (JUé di~ ( ce Efucfe li~ert à. lai[sé-d~ -biens
qu'il auoit du ten"ps d~ fa J1orf) de là s'en[uit'~u~ledlt)
Cerf n'cftoit cenfé eftrd des biens du libert. Ef ·pat4 ce
moyem il eft -titinué Vfi (U-CCfOlfuà. Pheri~-a-se apr&amp;~ubir
efré ady : lequol cedc" à't pr-ofio&amp; de l'herÎtiier vniuerfc:Ji
&amp;:non des a1!ltn!s. C'eà poarquoy il ne [en{b1e ~sque
ladié1:e L~y /ipatronum face aucun obftacle.
I~ _ ~ant a ce qui a efté dia: que la renon~Iatiation
nGvaut t~en, li la fille penonce( fherit'age; cela fe doit
cntcmdre,G olle fi~a re ~cé auedferment:mais quand la
i

Z

3

�Statuts &amp; coujilJmiï
rCr).d&gt;nciation cft fortifiée du fermenr, dIe 'tient,[uiu:tnt
~hap!t oc qUAmuû .de pa El. In 6. &amp; le Statut Prouençal.
· Toutcsfois, rfi cel4Y _qui renonce dl: enormement
lezé il fera rcfiitué, fe fai[ant di[pen[er contre Iedia
ç4aBi.trc qUiJ!7JuiJ, comme dilèntles Doél:eurs efcriuams
(ur iceluy. Guy Pape qu~/}. 2.2.4, Du Molin aux addit'ons qu'il afai6l:' [ur Alexandre con! 1,7. nU11J. d. conf. 59.
".. J. conf. H.f . n. 8:. lib. 1. fon! 2.1,2.llb. 2.. diél:'qu'illè praticque ai~G d' or~iinaire : ce que lediél: Alexandre va toufiour nyant és lieux {us-allegués.Dece con!2.0 3.'tJ"m. 5. dia
'que la fille dl: difjJenfée dùdit chapitre q""muiJ. De mefme Bertraqdy crm(. 7. num. 2; con! 13'.'I1um. ~ 6, lib. 2.. Ledit
du Molin audit con{cil d'Alexandre z.,-:num.6.ltb. 3. dié1:'
qu'on ~b{er~e Fra_nce que la 6Ile (oit reftitute) fi le
pere Iuy à donné· moins que de fa legitime;&amp; en donne
l~ rai[on qu'il tire de la Loy nec in èl. De adulter.là.où le'
Iurikonflllte diél: que le droiél: fc repofe &amp; confie au
F?re &amp; à la luere: l' Alciat de prttfumptiombuJ. regula.2..IUa~
t one 2.1 difi:ingue, difant que fi le pere à marié fa fille &amp;
l~lle doté, alors elle ne Fourra plus rien dem~ander.
~ais s'il.Iuy à confritué dot par [011 tefialncnt, payable
q~a~d- eJJ...e [e mariera, alors elle pourra delnander le
furplus.~Çefie difl:in&lt;.Shon n'a pas de lieu chez nous. Car
par le St~tut ( c:~tan/lbllJ mafculu) il eft referué aux filles,
tant dô fes qu'a doter ~ de dClnander fa legitime ou le
[upplernent d'ièelIe. A ccfie cal:l[e la precedente pre[un~ption~ e~l: elidé-c.D~auantageil dt dia en ladite Loy,
13ec - ", e(l. que (ouuentes-fois les pere &amp; mere prennent
con(eil pour leurs enfans:&amp; par ainfi non rouliour;comme ils [ctnbJen tn'auoir pas pris bon. confeil, quand}ls
Juy la' ([cnt fa dot moindre que la legitime,{uccedant ~i1
lIt

J;

en

/

�'dù Pay,r al Pro,l Un.f. "

181..

lieu &amp; pla"ce d'icelle; ou lors que la fille cft enOfmcnlcnt
Idee. Car de l'enorme Idion on inf~rv vn dol réel &amp;
cffcétuel du pere,comme dia Decc conf. 2.6. nUf?i. J. alleguant Paul de Cafire c(mf.lo8.foper !frlYllO qUIfJito.m 8.Juhio:
lequel dol ne doit profiter.à per[onne. Au moyen de~
quoy la fille pourra demand r le fupplemenf de fa legi."
rime, * fi la dot à cHe conftituée cft moindre qu~ fadite : .A,:ft [luge l,
1
1
.' /
10. lU
"nIHt,.
legitime; citant rdbtuec &amp; releuee, de-Ca renonciation, 1)"81. t11h'e {),,~
lieUe ~ renoncé &amp;eft enormement lezée,&amp; aya'n t 'obte2 tNO)fo!Je?t1Itrl.J,t~·
. 1.
d {" {"
~ 1.'
.
"
t'tted, Gtana(Uf:r
nu dnpence e Ion lerment ; lt lad1t -renonclatlOn dt ftil{ d.u fou fleu,.
munie &amp; confirmée par refluent.
_
de Gre.tux &amp;Il. , GU)ot de Gt"n.
.
.
13, ( L E s FR VIC T S ). C ar l a 1egl~Hne ne peut enre atufs 0- fis {repayée en cho[e,qui ne porte annuellelnentfruiéès. Ioan~ , ru. .Autreft".·
tUS Andr~41 en fes additions [ur le Iltcùlator au 'titrë.Je ~'.&lt;bte .A~rtfldl#
.
'
[ '
.
. 10. dt/um 1585.
p'gnortbllJ·§.ft.INllur rv:dert nM.17.tn fine d.A"'thtbt.no,u1fim~ entre l?,.",e C".
in fine.C.de moff.tefl. Il n:jalit vne grande v-rilité de ce Sta- therint dOr4i[o"
·
1
{" d b Dtlme Je Breftut; duque 1on appren d dê fipUIS que temps lonteu 5 fieux, e'7'lefieur
lesfruiél:sde legitime, &amp; comme il faut faire.la liquidar r.ù,mffi de C".
tion d'iceux.
. Jenttfonfrert.
•

".'

1"

"

"

1

1

--------------------~----~----~-

La declaration de la Lay dfu à patre Cfolul.rnatr/m.
N outre, d'autant que parmy les Doél:eurs il y a vn
'grand contrafte pour r~ifon de laditt~ Lay; fi le pere
ou l'ayeul ayans donné: la dot à la fille ou filezaine, en
ca'S de dilfolution de mariage par le decés d'icelles, ayas
deIaif"Sé des enfans [uruiuans ilfus dudit mariage, ladite
dot doit eftre appliquée au pere,ou à l'ayeul;de[quels dl:
partie ladite dot; ou au[dits enfans; par 'ce nofl:re Ediél:
, perpetuel à toujourmais.vallable,Nous ordonnon" ftatUons &amp; voulons.iceluy nofire Ediét auoir force de 10,.
aux Comtés de Prouence , Forc3.1quier &amp; terres adja-

E

..

�18}

Statuts &amp; Couflumês

Fel,1te5 app~rtenans ~ nofire Seigneur &amp; Pere: &amp; declarons,qt1e'lefclits enfans ayent la dot de leur mere, &amp; [uccedent à icelle,&amp; la doiuent auoir &amp;'à icelle [ucceder,en
qualité d'horitier de le r mere; &amp; a ladiJ:e dot, comme
heritiers de t 'rdite mere , .&amp; du chef d'icelle ils [uccedenr,&amp; puiffen~ bbrement d'icelle di{PQ(er ; &amp; qu'abinteitat, ils la. tranCtnercent à leurs heririers: &amp; que {ucce. 4ans à leur pere ou ayeul maternel, ils imputent &amp; {oyet
tenus d'impute -.ladite dot à leur legitime, Cauf aufdits
enfans le .droiél: d'agir au lùpplement de lem-dite lcgiti~
me à eux deuë [ur les biens de leur pere o.u ayeul,6 ladite~l9t Il'.arriue à leur legitime; ft ce n' dl: que moyel'lnanr
[ernlent on euit renoncé audit [upplemét, Nous dirons,
youlons &amp; declarons,q e ce que ddfus doit auoir lieu
.( en cas.,que le pere ou l'ayeul n'ayent exprdfemendtipulez. que ladite dot leur fera rcfhruée, d'autant qu'audit
c38·d'e-xprdfe ftipulation faiCl:e {ur la refritution de laI .dite gQt ;~elle doit dhe à eux appliquée, &amp; non aufdits
enfans.Et ce qui a efté cy ddfus dia touchât la dot pour
l regat:d du pere ou de l'ayeul, N-ousvoo-Io ns &amp;;-ordonnons auoir heM' au cas, que par 1e decés de b fille mariée
ladite dot de t appartenir au mary par pache,couftume,
-0 St;atuE;d'auJant qu'audircas les enfans,comme herinÎ-ers de leui- p~-e;font admis &amp; doiuent eftre admis àla..
dite dot: laquellè i S .•inlputerent en la legitime à, eux
deuë [ur les biens de ~lettL pere ou ay;cml pate~nel.
Oaroyt pai Jean fils du Roy &amp; [on Licutenant,le 1-4,
d~ Decembre 145ft
:
Extraiél: du ReglJhe appelU 'taUrIN. fol. '17'
j

"

1

�JII Pays Je Prouû1ëè.

~ ----------------~--.--~--.----------

!~
t~

'LE

A N NOT kT ION

NOV V E L LE.
_

precedent Statut a efi:é faïét pour affopir en.cefi:e
Ct!
Prouince la controuer[e qu'il y a [ur ladite Lay, en-- •
~ tr~loAnne.r &amp; MartinllJ; les augments dc[quels [e croucer uent de[duits en beaux termes &amp; doétement enrichis,
&gt;Je p" Jut. Gilbert. CoftanuJ, traSatu de Dotlbm. cap. 6. 11. J.
~ que le curieux leéteur pourra voir. Item il y à peu de
!m temps qu'on à voulu mettre en qudl:ion au Palais, fi
, la fille efi:ant decedée lailfant des enfans àelle [uruiuats,
) &amp; en apres lefdits enfans venants à mourir en pupilari· tt, ledit pere [uruiuant pouuoit recouurer la dot de [ali diél:e fille par droiét de' reuerfion: La caufe, [ur cdle
, hypothe[e, fut folemnellement plaidée en audience;
" mais non iugée par la Cour, ains appointée au Con[eil.
· Anthonilll Paber. ConjeBur.llb.1J. cap.F'. tient pour l'affir· matiue:fuiuant laquelle il [c trouue vn Arrdl: doné par
la Cour de Parlement de Bordeaux, leI8. de Iuillet 1613-:~ rappprté au liure intitulé, les plaidoyers de ,certains Ad:uocats dudit Parlen1ct de Bordeaux: mais on ne croit pas
que cefte Cour Cuyue iamais ladite affirmatiue; obfi:ant .
ledit precedent Statut; qui efi: formellement &amp; di[erte\ ment en faueur de la negatiue ; eftant ordonné par icea Iuy, qu'àpres la mort de la mere; Ccs enfans Iuy [uccederont comme heritiers d'icelle: le[quc1s pourront librement difpo[er de ladilte dot &amp; biens maternels: &amp;
, n'en ayants di[poféla tranCmetront ab intef/At à leurs hc- riciers. Par lefquels termes ledit Statut exclud di[ertement tout droifr de reucrlion que le pere pourroit pretendre pour le regard de la dot de fa fille.

lQ

Aa

�•

'StAtuts &amp; Couflumll

LA

SOMMAI R

E.

dot baillée par le pere a [a fille) demeure ricre
les enfans d'icelle .
• 2. Les premiers appellés à la [ucceffion, [ont les enfans.
3 La dot cO: le propre patrimoine de la femme.
4 Les enfans ne [uccedent pas àleur lucre par e[galles
parts; car le Statut ( extantibUJ mafculiJ) les engarde.
5 La dot s'impute à la legitime.
6 S'il a efié renoncé à la legitime oiuec [errnent; &amp; que
par ladiéte renonciation la fille ait efié enormement ,
Jezée, elle pourra demander [on [upplement aprés la
, Iuort de [on pere.
7 Il faut quelque fois changer d'opinion, &amp; fuyure}a
commune) contre la {ienne propre.
~ Sçaûoir iuon fi la dot retourne au pere, ou fi elle de-'
meure riere les enfans du premier lia, lors que la femme
s'eft remariée, &amp; puis eft decedée n'ayant laiifé aucuns
enfans du [econd lia.
1

1

1

G

L 0 ~ E• .

La glofe &amp; les Doéteurs efuiuent,fur
cela in d.l..d-os à pMre. &amp; le Bartole ln l. poft aotem.n.18.
if. eod. laquelle queftion cft fi douteu[e, que le luefme
Barrole dia que Roffredus n'a point v:oulu choilir la
plus vraye opinion: de façun que lorsque les gIo[ateurs
veulent propoièr l'exemple d'vne Loy, de l'intelleél: de
laquelle on doubte , ils propofant ccite Lüy ; comme il
eltremarqué, inl. non pOffi41lt delegib.
_'
I . La co lumun e opioion oft, 'que d.e droi&amp; la dot que.lc:
pere confiituë à (&lt;\ifille-luy dm re ourner par la difpo.

C

ONTRASTE. )

1

1

�du PayJ de

PrOUe11a.

186

1Ïtion de cdte Loy. Mais en praél:ique l'opinion du
l' Martinus doit dtre gardée: laquelle porte que la dot
, demeure riere les enfans. Alexandre con. 17, m,m. J.lrb. 2. • .
dia: qu'il y a vnièmblable Statut en Italie; adjou, frant num. 4. ver! (t) procrdunt, qu'il produit ccfl: dfeél:,
que d'ofter les d'ifficultez &amp; ambiguitez des opinions,
~ dont cft parlé en ladite loy. dos à patre.
t . COMME HERITIERS. Marrinus amenoit ccfte rai[on.
2. Car l-a premierc confîderation,en faiél: de {uccdIion,
t dl: des cnfans &amp; defcendants : Idquels {ont preferées
, aux a[ccndants. A cefte caufe les fils doiucnt {ucceder à
{li leur lnere en fa dot.
3 Car la dot eft le propre patrimoine de la femme. 1. 3.
il §. fid l'lrum. zn fin. jf. de rmnor. In 1. In eurn. de reLtgtof. defquels tern1es &amp; de pluGeurs autres femblables on faia
,efte concluGon.
-+ C'efi: à {çauoir, que tant les tnafles que les femclts' doiuenr efgallement fucceder aux biens de leurs meres:
T ~utesfois puis que ce Statut à·efté faia: le 14. Decembre 1456. &amp;. le Statut ( extant,bm m~fculkl ) à efté faitl: l'an
~4 72.· il faut que ce dernier {oit ob[eruc:; lequel ordonne que les mafles excluent les filles,tant en la [uccdIioll
du pere que de la mere.
5 !-M'P v T! NT. Comme i'ay dia: [ur ledit Statut (ex ..
OantlbUJ rnafculu) fur le mot ( conttrJttU. )
RE NON C El. l'ay dia [ur le Statut portant qu'il dl:
permis à l'heritier de payer la legitime en argent, que la
fille ne peut renoncer a fa legitime du viuantde fon pere, &amp; que telle renohciation ne l'empefche de deman- .
der le [upplement d'icelle) aprt.s la mort du pere, ptr l.

pllBum C. ~~ ~~~at~

Aa

2,

•

~­

�187

StatutJ &amp; Couflumll
6 T oucesfàis par di[po{ition du droiél canon,telle re
naciation di bonne &amp; valable, diant accompagnée du
ferment. c. quamuy.de paBu ln 6. Mais quand à nous il
nous femble que non feulement par difpohtion du
droia comnlun; mais auffi que par le droiél ftatutaire,.
on nc peut demander aucun fupplement aprés la mort
du pere; d'autant que ledit dro~é1: ftatutaire nous cft
ciuil. Bertrandy faifant mention de ce Statut conf. 1. %.5'
nUI'1J.2. lIb. 3. femble cirre d'opinion, que fi la fille
cft cnormement lezéc,. elle ou lès hoirs peuuent demander ledit fupplement de legitime , ayant prealablement obtenu diipence dll [erment.Nous auons traidé
de cecy plus diffufcment en [on lieu.
7 L'Angelus ln a.l. dos à pillrt, remarque que Marrinus
a conCuIté contre fa propre opinion; d'autant qu'il con[ultoit contre Bulgarus; lequel [ouftenoit , que la dot
retournoit au pére.-Au moyen dequoy le beau-pere de
~ulgarus, aprés la mort de [a fille recouuura la dot d'icelle dudit BuIgarus: d'autant qu'il ne voulut contrcuenir à fon opinion. Mai~ Aldricus fils de Bulgarus,arriuan t le cas en {on propre faiél,con[ulta contre [a propre
opinion: car encore qu'il fuiuit l'opinion de [on
pere, toutesfàis il en [oufteint vne autre, pour s'exempter de rendre la dot l'ay dia: cecy,pour faire voir qu'il
faut q uclque fois chabger d'opinion, &amp; fuiure celle, qui
[e garde en praél:ique; encore que la contraire [cmblc
plus probable en droia, comlne a faid: Aldricus;&amp; qu'il
taut quelquesfois conuaincre vn homme, par fa propre
opinion; comme Martinus vainquit Bulgarus, con[ulrant contre Iuy conformement à l'opinion ~udia
BuIgarus.
4

�, du PAys de Pr~umcl~

188

~t 1 Bartole demande in d. l. pofi aotem. nUIJ1. 3. fllut. ",atr.
el fi labIle [c remarie,ayant des enfans du premier lié\:, &amp;
, vient à mourir durant [on fecond mariagt:, [ans en laifl,' fer aucuns enfans ; fçauoir li la dot doit reuenir au pere,
- o~ li elle doit demeurer riere lefdits enfans du premier
~ lia:; &amp; di6\: que ladite dot doit recourner au pere; d'au~t tant que quand la dot demeure riere les enfans, c'eft
t de couftume &amp; non de droia: c'eft pourquoy celle
i couilume ne doit pas receuoir extenlion. Alexandre
, conf. 115, l,b. 1. fuit l'opinion du Bartole, &amp; Bertrandy
~ conf. I49. ltb . z,. dia que cefte opinion dl: la commune.
* Toutesfois ' ar la raifon cy delfus cotté~, ie cray que
chez nous faut dire autremenr:èar puis que de couftume
~ la dot demeure riere les enfans, à ceftc occalioil on ne
Q faia pas d'extenlion.
'
t Or ce Statut eftant,nous dirons qu'en vertu d'icduy la
dot doit demeurer riete les enfans; &amp; partant on fera
extenlion: puis que cela s'obferue ainh par le'droiaftatutaire, qui a plus de pouuoir que le droia ciuiI.
~and on doit appdler vn homme Citoyen
~

R B~VEST A.
Tem 'Ilil Jegun nDn ft puelc. J,re ni reputar cÎeutadin, ou
1
habstadour, ou incoJa en 141 cÎCllt44, lutes, rvlUM Je! auh
, Pay." ~ non 'l''' J aia Iflat tefpaCl de au anJ,i.xtti la for",,,
~ 4.l4rech , f8J!eJJor &amp; poffiffiftll ben.r ellable.r &amp;- mOIlAhlt.r:
t!/ Anfi fi entena" per cauJd, de ejJer aell1leffis d'a1ft auanl
.ls Ojft".r Kt ../-.r.

I

RESPONSE.
'Il de~lare l'intention qu'il a d'y efiah1ir fa demeure,
&amp; qu Il y aye la plus part de Ces moyens &amp; fortunes,

S

Aa

3

�Stalt: iJ ~ Cou(lumtJ

18,

qu"l [oit incontinent tenu &amp;rcputé pourvray Citoyen;
Utremcnt [ans dec1aration il faut attendre dix ans: &amp;
tant en vncas qu'alautre) il faut entendre que toute
fraude cdIè.
Oéhoyé par leRoy René l'an 1437.
Extraia du Regiftre dia PotentÎa, fol. l. 7"
SOM MAI R E.

1

QVronEc'dtles autres
Citoyen cité chez Arifrote) CiceDoéleurs. ro.
&amp;

&amp;

Les charges s'adminiftrent en diuers temps, nOll
continuels.
3 ~eft-ce qu'vn eftranger &amp; habitant chez Ciceron.
~ ~dl:-ce qu'Ethique &amp; Politique.
5 Celuy eft appellé Citoyen de la ville, ou il à [on
domicile.
6 La Cité &amp; le domicile s'acquiert en trois façons:c'eIl:
àfçauoir par nature) [econdement par intention &amp; volonté, &amp; par quelque a6l:e declaratif de la volonré :' la·
quelle fe declare en trois maniC(re. 7. rroiliefinement,
par diCpolition de droiC:r; ce qu'il Ce .faiél: en quatorze
façons. 8.
.
? ~} eft-ce qu'on appelle rncola ou Aduena.
11
~ elle ville eH-ce qui s' appelJ e Metropolitaine.
12: Q!!' cft-ce que villa.
I,; Ceux qui adminiftrent les Magiftratures RoyaIle s,
doiuent efrre Citoyens.
14 Le domicile dt compact de l'intentio .&amp; de l' dfeét.
15 Par diCpolition de droiél: de domicile s'acquiert
dans dix ans.
16 On peut auoir do-miciIe cn pluf!eur.s parts.
17 Chaièul1 peut eftre conuenu au lieu de [on domicile.
l.

r

�au Pays de ProUtnëe.I9o18 011 peut e ftre conuenu au lieu, où on àcontraété:
&amp; combien de cho[es [ont requifès à ceft effeél:.
19 On oéhoye les reprefailles aux Citoyens.

CI

C
E v T A D 1 N.

LOS E.

Ciceron au premier de [es Offices,&amp; au ver[et, (de ne. It/ud femblè mettre dif-.
ference entre Citoyen, eftranger, &amp; habitant,: &amp; diuifè
le Citoyen en Magiftrat , &amp; perfône priuée:iesCitoyens
d'vne ville n'exercènt pas touGour, Magifhature: mais
tour à tour. A cefte caufe Arifrote. au liure ttoiGefine de
[es Politiques, chapitre 1. dié1: que celuy qui- eft tout à
faiét Citoyen, ne fe peut nullement mieux defIinir,que
par la communication -qu'il à des iugelnens &amp; de la
Magiftrature.
- ~ ."
, .'
2. Des MagHtratures il y en a-aucunes, quifont difl:in"
guées par le temps: de forte qa'il n' dl pas pern~{s 'd.e les'
adminifrrer deux fois; les-autres s'adminiftrent en quelques certain telnps.: à quelques vnes il n'y à pas de telnps
determint;comme d' efrreluge ott~.en~ceur. DO' la vÏent
le titre de mU1Jerib[ &amp; hrmgrlfp, .nan umtinu. au dixiefm
du Code. Là où Ioann J Jt FLAtta cfcriuatit (ur la Loy
premiere, diéè que cduy , qui à.vne fois exerct vne Magifhature n'eft point contraint de l'exercer · vne autre
fois, li ce n' dl:: apres quelque reuoluti~)n de ternps. 1.2..
&amp; la. derniel'e glofe. c. de apoch.pub. "IJ. ·JO. &amp; au fll{[dit
lieu AriItote contmu"ë difanr;que cduy -qui a lfauthorité
de prononcer vne fentence ou de dire drnié1:, dl:: appellé .
Citoyen de telle ou telle vill . ou &lt;;ire. Or Cité dl: :vne '
multitudo de rdres-porfonndS.; la-qudlo. db aŒ:z forl1io
de -chofes ~equlfes à là vit humaine.
."
"1
1

r

�191

Slatllts ~

Cauf/lime:

'fais Ciceron appelle ceux là eilrangers &amp; habitans,
qui demeurec en quelque Cité,dot toutesfois ils ne font
pas encores Citoyens: il dl: du deuoir ( diét-il ) tant de
l'dhanger que de l'habitant, de ne rien faire autre
- cho[e, que [on negoce, [ans s'informer des affaires d'au.
truy, &amp; [e defpouïller de coute curioGté, [e trouuant
en vn autre Efrat. En c'eil endroiél: il [emble que Cicefon prenne l' dhanger &amp; l'habitant pour vne me[me
choCe: dont-il [era parlé cy-aprez plus amplement. Et
dautant que les Citoyens qu'on re'f0it, ne doiuent pas
cfrre tout incontinent dleuez aux charges; mais il faut
pour vn preallable qu'ils [oient formez ;;tux bonnes
nlœurs &amp; polis de vertus' moralles. A cefte caure il
faut que cduy qui veut s'entremettre des' affaires de
ville, &amp; dtre homme d'Eilat &amp; Politique&gt; apprenne en
premier lieu la Philofûphic morale.
'.
4 Le[qudles deux vacÂcÎOQS [ont differentes, comme
remarque Euftratius interprete d'Arifiote l,b.6. cap.8.des
Ethiques [ur le COlnmencement: car l'vne s'appelle la
Vertu d'vn Citoyen, &amp; l' ;;tutre celle d'vn h()1'l).me Ciuil
~ Politique. La premiere e~ traiél::ée par Ariftote en [es
Ethiques: &amp; l'autre par le Inerme Autheur en [es Politiques;&amp; par platon en [es liures de la republicque : de laquelle djiFcrence faid: encore mention Bu(Jratillll,b. 1.
CAp. 1 ~. des Ethiques. ·
.
5 Mais la difficulté .dl: de ['fauoir, quand on peut dire
le domicile eItre .acquis; par l'acquilition duquel l'homme cft dit Citoyen. l. p".'nOm. §. Incola. de 'Vlrb. /ig,ûf.
Socin.;»câp. "P11., n"lII~ 41. tlefora (Ompll. Ledit Socin (ur ledit chapitre nUfIJ. 2.--4. où il traiéte la {txiefme quefuon
principale , di~ qu'vnhommc eft faia Citoyen'en trois
3

fa~ons;

�du Pays de Prôutnct.

191-

~ façons; par nature; par volonté, &amp; par le faia de cduy
:~ qui acquiert le citadinage: &amp; en troifiefme lieu, par la
t di4-&gt;oGtion du droia.
t ~ Premieremènt, le domicile &amp; la Cité s'acquiert na1 rurellement par 11. propre origine ô:. natiuité, &amp; par 1'0~ rigine paternelle.
li 7 Secondenlent s'acquiert auaI par la volonté &amp; par
~ quelque aéte declaratif de la volonté; comme par
, exemple, Titius forain vient en ceftc ville d'Aix, il Y
: ~ch~pte ou louë vne mai{on, &amp; decIare verballement
qu'il tài6t cela auec intention d'y eftablir fon domicile:
~ celafutIit pour y drablir fo domicille,encore qu'il n'aye
( pas icy la plus part de [es biens. glof. In 1. elUes.de tneolidzb.
i 10. C. mais au co traire s'il de clare que pour cela il n'a pas
: intention d'y efl:ablir [on domicile, encore qu'il aye icy
la plus part de fes biens, il ne fera pas Citoyen.
• Socin,e[criuant fùr ledit ehap. nurn. tG. nous apprend
fore au long, comme il faut declarer l'intention: Ber: trandy fuit ledit Socin.conf. 103. nl4m.1.] , lIb. 2.. Premic:rcment,en declarat [on intention par aaes exterieurs,ou
par conjeaures , comme par vne continuelle conuerfation. Secondement,quand on a la plus part de [es biens
au lieu ou l'on hante &amp; frequente. TroiGdinement,
quand on porte quand &amp; foy toutes [es commoditez au .
lieu ou on fre~uete afliduellement. Ite quand on a [a famille au lieu ou on frequete,c' dl: là où on eft cenfé auoir
domicile: &amp; de ce lieu on peut eftre dia: Citoyen.
S TroiGe[mement par difpoGtion de droia: le domicile s'~cquiert en 14. façons cottées par le me[me Socin.
~um.

1-7'

Premicrement,par la Lay ou Statut,comme icy.

Bb

�I~H

SûtU!S &amp; CouflumtÏ

Secondement, par le priuilege du Prince.
TroiGdinement, par prouifion de dignité.
~atridinenlent, par prouilion de prelature.
Cinquie[nlement, par profdIion de religion.
Sixidil1ement, par [uièeption de clericature.
Septie[menlent, par la reception de l'ordre de milice.
Huiétidmemel1t, par acceptation d'Office.
Neuhe[mement,pour cirre re~eu à la charge de Profdfeur &amp; LeCteur publicque.
En dixie{me lieu, par le mariage.
En onzie[me lieu, par l'affrandiiffenlent.
En douzie[me lieu, par l'adoption.
En treizie[me lieu, par la {uccdIion.
En quatorzidine lieu, par la relegation.
En quinzieftne lieu, en conlideration de la commune
partie, come de Rome &amp; du Sainél: Siege Apoftolique.
HAB 1 T AD 0 V RET 1 N COL A. Ces deux mots
[ont [ynonimes &amp; de me[me fignification.
9 OrIncoledl:celuy, qui à tran{portt{on domicile en
quelque Pays; lequel eH appellé par les Grecs "'~e""@':
&amp; non [eulelnent [ont incoles ceux la qui demeurent en
autre ville que la leur: mais aufli ceux qui ont quelque
poffdlio au diH:roia de quelque ville,où ils {e [or retirez
comlne en vne certaine demeure. J. l. puplUm. §. incQJ~,
où l'Alciat dia, que proprelnenr vn lncole eH: cduy,
lequel eft.lnt comme paffant,dl: venu demeurer en vne
autre ville que la Genne, auec intention d'y viure &amp;
mourir; y ayant la plus parc de [es moyens: laquelle
intention [c collige par les conjeél:ures que nous auom
cy deffus corrées. Le paffant dl: ccIuy , que le Grec ap·
pelle "rQJ,,@,contraire àfIncole~

�du Pa')J Je Prout11cc.

194

Il a efté dia cy deifus, ce que c'dt Citoyen &amp; cité chez les Grecs &amp; Latins. Les interpretes
du droiét prennent vn peu autrement le nOUl de Cité,
Barlol. in extrauagan. qui Jint rebelles. num. 5. zn 'Verbo ( Longobardllt) dia qu'il dt venu en couftume, qU'VB lieu
qui àvne Euefché eft appcllée Cité: toutesfois vne ville
[ans Eudque eft diae Cité. In 1. fi h~reJ. §. 'VIeil de leg. 1.
l'Empereur eft de c' dl: aduis ÎrJ tot. tif. de pace Conf/an!.
comme dia le Barrole au lieu ftls-ailegué.
~l Vne ville s'appelle Metropolitaine, qui à vn Archeue[que, la glofe ltJ 'Verb. ( rWetropfl/ttanoJ) ml. Ji dUaJ~.
guet. de excuf. tut. &amp; là le Balde : touresfois du commcncemet la ville n'a pas efté appellée Metropolitaine,pour
auoir vn Archeuefque : mais d'autant que c'eftoit vne
lUere ville; de laquelle on tiroit des peuplades: comme
citant la mere des colonies; ainli le tient Akiat lIb. 1.
def}unEl. cap. 2.1. lU fine; Budée filr la Loy obferuare, de
ojfie. Pr~fiJ. en fes premieres annotottions fur les Pandedes. Thucide l,b. 1. cap. 3. là où il dia que la colonie eft
fondée par la Metropole. 10anneJ Je PLatea zn J. ~l1jca.
"Ptr[.ollfll.de metrop.Bertt .l,b. (5. Cod.dia que deuant qu'il y
cuft des Archeuefques, la ville s'appelloit Metropolitaine, cefte à dire principale de la Prouince, du mot
Grec 1'~'Te@, qui lignifie preluicr, &amp; -a1~MS, ville;laquelle
cItoit tref-grotnde &amp; auoit des autres villes foubs foy.
n femblc auoir touché a but, fuyuant ladite Loy
fi dulU , laquelle pofe trois [orres de Citez, c'cft affauoir
vne petite, vne mediocre, &amp; vne grande; toutesfois
quad à l'Ethymologie il l'a ignoré: &amp; ie ne fçoty pas d'où
il peut auoir apris, que ~lTpr§Y vucille dire premier. Car
cc mot d~ Metropole cft deriué .u~ .,.;s ,.,hplltr 'il 111''''@'~
10

CIE V TAS.

Bb

1..

�1'5
Statuts &amp; cauj1tUnes
c' dl: à dire de In~re &amp; ville: dautant que de la eftoient
extraiaes les Colonies; comme il a efté dia cy ddfus.
L v E C s. Par le m.ot de lieu, il faut entendre le lieu
ceint de lTIurailles ; qui toutesfois ne foit pas Cité; afin
qu'il diifere des autres villes cy mifes.
12. VIL LAS.
Ce nlot de (villa) Ggnifie icy vn lieu,qui
n'cft enuironné de murailles, Banole tn d.l. ft h~reJ §.
ViCM.&amp; zn d. extrltuaganti.Par ce mot de (villa) qu'on peut
interpreter baH:ides) nous entendons dia-il vnramas
de mai[ons , [ans murailles ny foffez; le[quels lieux ou
bafrides n'ont aucune iuriCdiaion ; mais font foubmifes
a quelque ville. T outesfois Budée interprete ce m,ot autrement en [es premieres annotations fur les Pandeél:es,
&amp; autres allieurs.
l2..
OFFICES REALS. Suyuant cequiaeftédiél:cy
deffus ,fel6 rauthorité d'Atifrote &amp; de Ciceron, il appert
que perfonne ne peut exercer MagiH:rature, que prealablelnent il ne foit Citoyen. T outesfois il ne [e garde
pas auiourd'huy, que ceux qui exercent des Magifrratutes Royalles foiêt Citoyens du lieq,oùils les exercent;ce
que poffible [eroit nleilleur : car les Citoyens fçauem
les nlœurs &amp; Statuts du }ieu, qu'il faut que cefrny là necdrairelTIent [çache, qui. àde iuger ou con[uiter; toutesfois ils deuiennent Ciroyens lors qu'ils [ont prouucus
des charges: ainfi qu'il a efré dia cy deffus.
14' DECLARE SON INTENTION. Parcetextedl:
decidé ce que Socin traiae polixement ln d. cap. rvlt.
fçauoir mon fi la feule intention faia le Citoyen. Saltcet.t1.g."8ald. ln l.L.de turt!d.()r}J. zud &amp; le mellne Balde m 1.
1. C. 'Pb, de c'i'lmme ag. oporl. dirent que le domicile-s'dtablit par la feule volonté &amp;intention, qui eft dec1arée
1

�du Pays de PrOMenee.
19G
par effeé\:; c'eft à dire que cduy habite effeél:uellement
au lieu , où il veut auoir dOlnicile./.llbertiIJ §.fo14 tlomtu.
ad muniCIpal. AlberlC. in 1. fi 6jtJû i"NflruOlru. ibidem. A ceftc
caure il dl: diél: en ce Statut,fi quelqu'vn veut auoir domicile en quelque part, qu'il dt requis, qu'il ait intention d'y demeurer,&amp; y ait la plus parr de fes Inoyens.C}ceron au plaidoyer qu'il a faia pour Archias lePoëte,
dia qu'Archias dl: Citoyen Romain, dautant qu'il àla
plus grand part de [es fortunes à Rome.
15 DIX ANS. Ce telnps eft requis de droiél: deuant
que per[onne fe pui{[e dire Citoyen de quelque ville. 1.
1. C. de mtolti.llb. lI. &amp; la glofe: &amp; à tres-i\lite caufe cela a
eftt induit: car cependantceluy qui habite en quelque
lieu apprend les couftumes &amp; les mœurs dudit lieu; afin
qu'eitant deuenu Citoyen, s'il eft employé à ad minifirer la Communauté, il s'en pui{[e acquitter plus dextremet , f~achant les mœurs &amp; les humeurs de [es con citoyes. DCCI conf.1.14.traiél:e fort amplemet du domicile.
IG On peut auoir neantmoins domicile en pluGeurs
parts. t.aJlùmptiD. §. iurit.4d mumcip. il a pIeu ( dia la Loy)
~ux Iuri[con[ultes, qu'vne perfonne pui{[e auoir domicile en deux parts, li en chacune d'icelles il s'cft tellemet
meublé, que pour cela moins il ne fembles'eftrehabité
en l'vne qu'en l'autre part. BertrAnd) conf. 51. num. 2.. lIb. 1.
17 Ce Statut cft vtile à bea.ucoup de cho[cs , comine il
fe collige par ce qui eft traiél:t par le Socin zn d. cap. "Pit.
dt,/oro competent.num. 42.. car fi quelqu'v11 aCon domicile en quelque lieu,&amp; [oit Citoyen dudit li~u d'où il eit habitat,il pourra efire côuenu pardcuat les officiers du lieu,
d'où il eithabitat, &amp; où il a fon don1icile:[ur lequel fùb- .
jeél: ledit Socin faiél: vn long traiété. ~e fi quelque cô.
Bb 3
.

�197

Statut! ft}

C (h411JeJ
OU

rraéte auee vn paffanr, il ne le peut a6l:ionner au lieu du
contraét:dautant qu'il [emble auoir contraété auee vn
homme qui auoit le picd à l'efirieu pour s' en partir. A
ccfte cauié il faut qui l'aille eonuenir au lieu de fon do.
nlicile. Alciat in d. 1. PUftOlu -" Incola de 'Vàb.ftgmf.
18 Et ne pourra dl:re conuenu au lieu où le eontraa
aura efié paifé en ,onIideration du dit contraél::. Car
auant qu'vn homme puiife cfrre couenu au lieu du contraét, il faurqu'ol1le trouue audit lieu, &amp; qu'au temps
du corraél: il y eua domicile.Les Doéteurs [ur la Loy feconde c. de luriJ,c. om.lud".tn l. plerumqut.de ,ure aOl-fum.Î1J
J. cap.:vlt. de foro comp.in cap.Romana.~.contrahenteJ. eod.tII.
in 6. in 1. h~reJ abforu §. I. 4e INd,C. glof.r.m d. §. cont,'ahentes.
19 Il Ya vne autre vtilitt,que Bertrâdy in d.conf.lo3.met
en coGderatio; c· efi pour fçauoir s'il faut oétroyer reprefailles a quelque habitant; qui font feulemét oétroyée~
aux Citoyens. Il falloit doneques que ledit Bertrandy
forma fa qudbo comme il s'enfùit, [~auoir Ii eduy, qui
vouloit vfer de reprdfailles efioit Citoyen d'Auignon.
Il faut preallabLemtnt informlr auant ,!ue d'emprtfoflntr.
o vs, de l'auétoritt que deifus, dirons, declarons &amp; comandons,qu'en noz Comtts de Prouence &amp; Forcalquier, aucun Prouenç~l &amp; iufriciable, de
la fuitte duquel on ne· puiifevray femblablement doutcr, preuenu de crime, ne [oit empri[onné par nOi
Officiers temporels, que preallablement on ait faid: de.
bonnes &amp;vallables intorn1ations; le{qudles,[eIon Dieu
&amp; la vraye Iufiice,puiifent {ùffirc pour decretc:r vne priee
de corps; &amp; ce [ur peine de cent liures de Coronats,quc
nofirc Officier encourra par Je {eulfaiét,contreuenant à
ce que deffils.

N

�liu Payl de Prouenu.
A N NOT A T ION

NOV V E L L E.

E precedent Statut dt conforme à l'Ordonnance du
Roy Philippe lixidme de l'an 131..8. Par laquelle dl:
prohibé d'empri{onner per{onnc qu'il n'y ayc des informations precedentes, fors qu'en pre{ent meffaia-, qu'on
appelle crüne flagrant. Nos Praticiens François exceptent auŒ le cas de crime de leze Majefié. Voyez M.
Erauld. en {a praébque iudiciaire.

L

~and il faut eX4mmer

rd relaxer le priflnnier.

Tem que le delat empriloné,aprls auoir efié deuëmet
examiné, le iour de {a capture, ou au moins le lendemain, {oit dlargi &amp; relaxé, donnant toutesfois bonne
a{feurancc &amp; caution, {elon la forme vGtée à la Cour;
fi ce n'eftoit toutesfois que le crinle fut Ggraue, que par
la coufiume ou par le droit,il nlerita peine de iag,&amp; que
par ce moye il n'y euft pas lieu d'a{feurace: &amp; ce (ur mef..
me peine que deffus, contre l'Officier rcfu{ant ou indeuëment delayant ) a cha{que fois qu'il contreuiendra.

I

Extrai6t du Regiftre appellé TaurllJ, fol. 73·
OGl:royé le 14. de Decembre 145'.

Il faut relaxer le pri(onnier en çon~gnant "Pne fomme
d'argent, s'tl ne peut trouller cautIon.
Tem S'il e{chet que des efirangers {oient empri{onnez
pourcrimenon puniffable de peine in fliGl:iue, &amp; qu'ils
ne pui{fent trouuer des cautions ( dautant que [ouuent
il n'eft pas aifé d'en trouuer) {uyuant la coufiumc des
Cours gardée en ce Pays, ils feront receus àconligner
Vue Comme d'argent au lieu_&amp; place e caution:laquelle

I

�Statuts &amp; COllflUi'tJts
fomme audit cas fera receuë par le clauaire de la Cour,
ou par fan Lieutenant: de façon que ce ne [oit pas le
Viguier, le Baille ny le luge; à ce appcllé &amp; pre[ent le
Grefllerde la Cour,qui en fera atl:e en ion regiHre,ou en
la poce dure de la Cour partie pour[uyuants ; &amp; ce [ur la
fuLèhte peine encourable chalque fois par le contl"eucnant par le [eul faïa: de la contrauention.
Extraiét da regifire appellé TaurJlJ) fol. 73.

1'9

Relaxarft deu l?n delat dounant fermanf.u fi lou CIU non
Amersta punition corporall.1.
RE i?Y EST A.
'r,m, cj(r fluuen (i eflauua,q'4e Low OfficIers tant m"iours qqe
mm ours de LtU Cours Keats dal dtch p"ys,&amp; au{ft dais fegnours
EcclefiafhcJ,(t) nobles,quant an 'Vn de/at en lurs (8urs, l~u linon InCarcérAt @j- ;ntrlt4 pa,r Jonc temps: mays afin de extour'lu" argent,~ que,ondeyjfend~ A lur 'Volemtat, que per autrl.
taufa) (pt Aquelnon "'IofJlon en dengema mA'I:Iera relaxar "/i,,
- IIYjfo 'lue preflnte formanftU fofficentJ , en grAnd pretudlce Je
tais. fit quad tdls caufos 'Venon contra touta forma de drccb,[lIp"
pllCan A/a dlcha 1(elll MajeftAt t que l, plaffa deJ proue fir, &amp;
proutfent mandar &amp;' coul11"ndar A tous OfficIers, t5 [tu form; .
JablApma,que tout deiat, lou quai en lur CDurl àetendrlan par
rafon de
'lue donadat flrmanfiU degud4l.&amp; fufficzmt4l,
.,an re/AxAr, finon que Lou crÎt» ou aeltEl CBmez. requlrzguejfo
t/fofion de fane, mutIlatIon de membre, ou autra pumtlon "'~
forall".
RESPONSE.
Sdit faiél:.
Oaroyé par le Roy Reilt au mois de Nouembre I44%.·
Extrait! du Regifi:re dia Potentla ) fol. 282..
.
Caudol!

l

"'filS,

�tiN Pay,; de ProuerJCt.

2..00 '

Caution non dt donada en vn crin leugier.
RBi!...VEST~ .

.
Tem Càr Lous Officiers de la Cour ordznar;" jOHum "(Joulollt~
auer formanfa dels delats ,dot.mant lurs dilatIons, ben que (tan
aecrtns per paraultU,&amp; de petits[achs : no1J obftant que aytals
delars (tan f1ficlctJJ [argammt .' quant ( j ~IJ crin.! , de que fm
incrzmmat.: e.:r aqua per occafion de far LoUl toumbar en las di,htU pentU, coma fouuen toumban Low condanats per LtU dtcbiU
pentU: LIU quais condanatlons folJuen montan mals, que non fan
ltU ,-utrtU dais crms prl11clpa1f:perjo folltca tI à la drcba majeflat 1
que " p LaDa de éonftntir cr mandar, que. dartah dalats folft ..
cmu , loUJ dlC/u offiClers pre/cnts f5 auenadot/1 non delan , ni
pueftan demandar , ni auer auc;ma ft rm anfa : (5'"ft Lou contrar;
ft fafia, que la pena en comrarl mefJo {o'1fa fi fia nu9a : ni per
a,ueUa Lou dtLat empenat non puefëa e[{er rlJolefiat.ni c~ndanat,
ben qu'en la dtcba pma non fou/fa Oba.lf.

I

R ES PO N S E.

A

Laquelle reque11e nous refpondons &amp; voulons,
qu'il fe&gt;it deffendu à tous Officiers prefents &amp; aduenir , de ne contraindre les preuenus de crimes legers, qui apparoifhot efire foluables , de donner pIege
par appoGtion &amp; declaratio~ de peines, ou autrement;
mais [e contentent d'vne caution iuratoire.
7Je te'lx qui ont efié emprifànné[ans au~ir commu crime.
Q~..ïconque aura efit empri[onnt fans auoir failly, ne

payera rien pour le droiél;de geole, craignant qu'apres auair eft6 injuHement greué &amp; affiigé il
ne foit furchargé d'vn autre furfaix.
Extraiét du RegHl:re appellé, Leo, ~ol.1..66. "Verfo·

Cc

�StAtuts (f# Coufllloûi

1.01

De la peine du Talion en matiere criminelle.
RE~VBSTA.

rem fopplic4n À Iii dicha Real Majtflat que tOfU" perfonA,q.e
Ji-vendr" 'llferelar àfa TJMjeflat,ou [on Senefchal,â aU(lIn 'III
criminal, que fi non iujJ,fica la cau[a, de que fe re,ourera, fia plI·
mt pœna talionis) en pagan: tiefpen/IU (7 interelfo de., par.

1

tiil".
RESPON SE.
L nous p laHl: quO en ceft endroit la di[poGtio du droid:
{oit gardée, &amp; en outre, pour la [aueur &amp; expedition
de la Iufrice , &amp; que par la nle[me {entence que le ddat
fera declaré. innocent, par icelle me{me &amp; de mc[me
{uitte {oient condalnnez ceux qui {e trouueront auoir
accufé calomnicu{ement.
Extrai6l: du Regiftre dia Potentia, fol. 35'.

I

Atteftations prdfas an touGour valour,inquara que Ious
tefiimonis Gan m~rts,[en[a effer recen{as,~ç.

.l

RE~VEST

A. . -

c~r allcuntU 't'eg at/tU diucr/t J proceffi sfi fan, fJtle puit {I
prommcian nulJ &amp; en la Court de rappeUatlon, DU autr~1
CourJ,07t te Jeran agudal a",(ùltu garentltu &amp;- ~ttlflatlos prtf
TCrIJ

[tU: loU 'lt4Als garmt'Itl parauclftura mOTDn, ou las atte/latlons

prtJfai fi perdon, &amp; AmJim non Ji podo" recet1far, ni rtlre auftr:

Su/,pltean d la ""ba majeflat, qt4C I1Jc.ls atu(lationJ, Jau~nt J"
plOmlne/Atlon de La nll/btat prt/Fu ,.pre s &amp; tout/our aJan 'l'A·
IONr &amp; fermefa ; en tal 'hant~ra que non li tournon relTt exitmirJar , &amp; coma aUrJa fi ltgittmalnent Je tornejJa» ufir ; pno"
{PU lG II4 ujltmQn14 non agtltJ/an Jl4ra fl e(ent la parti da.

�au PtlJJ de Pt'ouena.

202.

1\ E S P.O N SE.

L plaifi au Roy,que fi les rc[moings [ont morts,pour, ueu toutesfois que partie appellé~ pre[enre ou abfcnre
1 par c&lt;?l1tumace, ils ayent iuré du commencement; en, core qu'autrement le procez fair nul, &amp; que..la nullité
1 regarde vnifor111Cment le procez;en faueur des·rreuues,
&amp; afin que le droiét des,parties ne pcri~e, on -adjouftc
foy àtelles depoGtions.
r Oéhoyé l'an 1437·
Extraiét du Regiftre diét Potentit,; fol. 26.7. -

I

.€!.!!'Il '/J} aIt aucuns maquereaJ.ex en 'Pr~uetJc;.
..... "..

. )
t

Viuanr les vieilles &amp; nouuellcs, loix , il à touGour
(cmblé fort odieux qu'il yeufrJes niaquereaux en
vn Eila :.car nous allons reconnu que ce [ont gens mal..'
viuants &amp; inuéntanrs des. gai'os detdl:ables : &amp; qu'ils
vont rodants par pluGeurs lieux &amp; Prouinces , pour .
tromper des__Iniferables leunes filles .; Jeurs r~omer­
tanrs de grands dons, &amp; au partir de là. les expo(ent à la
luxure de ceux, qui eh ont appetit;&amp; reçoiuet le miferabIe gain qu'elles font 'de la proftirution de leurs corps:
Jeùrs de~andants quelquefoiscaurion,pour les aftreintire à tnener celte pamire &amp; miferable vie iu[ques à vn.
tel temps qu'il leur [emble bo~ de prel1nir : iufques là
'lue v~ulants le[dites~ ieunes filles Ce retirer'de cefte vic
darnhablç, &amp;'contraé'tei- le'g itime mariage,elles [ont
de ce faire empefchées par lefdits maquereaux: &amp; que
ce 'crime s'eft tellemen~ accreu, qu'il n'y à lieu en ce.
quarriers-, où il ny ait .de ,ccfte engeance: bien que

vn

.lu commencement.il ny:en euftqu'en quelques villœ
Cc J.

�20 _

St.~tuts &amp;

Couflumts

lituées aux extremités de ce Pays,mainte .~t il en eft toUt
ionché. Long temps ya qu'il y euft des grandes peines
dbblies à l'encontre defdirs maqtrt:reaux menans cefle
l11c[chante &amp; mi[erable vie, filais dautant qu'il y a longuelnent quelles n'ont cité praGl:iquées ny infligées,
Nous pa.r.ce ~oUre Edia les voulants raffrechir ordonnos,qu.C~Qus.maquereaux, quifot eUat de cefte Caleté &amp;
y croupilfent,[oient cha{fez &amp; b~nis de toutes nos terres
de nos Com ~ez de Prouence , Forcalquier &amp; terres
Adjacente5 , 1COlnrne par la teneur de noRre prcfent
Ediél: nous les cha{fons &amp; bani{fons; leurs interdiffans
&amp; defFendants telle exercice &amp; profeffion. Et là où dix
iours apres la publication des pre[entes, il [e trouueroit
aUCU111naquereaux en no[düs Corntez &amp; terres Adjacentes, ne iè ddiUants en effeGl: de leur [ale praél:ique,
outre les p~ines des loix que nous leurs infligeons, Nous
declarons auffi tous leurs biens à nous confi{qués. Dauantage s'ils [ont trolluez portants arm'Cs deffenduës,
c?mme ~~~s, l~es; dards, arbaldhes, e[pieux &amp; autres
felnblables&gt;NousvoulOnsqu'auec tell~s armes ils pui[~
Cent dl:r.e~pri8 &amp; faiGs pat toutes fortes de perfonnes, &amp;
efl:re menez &amp; conduiél:s aux plus prochaines pri[ons,
de!làiGs de leurs armes, &amp; que iuUice [oit faiae d'eux,
[pit _qu.'ilsfo:e t rrQuue}jauec lefditesfilles ou [ans icelleS .. Ordonnons femblablemèrit qu'aucun noUre fous,.
Lieutenant.Ql1 Officier n'b[e tenir;: :J). fa propre U1éli[on
où il habitera,aucunes filles de ioye ou femmes faillies,
fur peine de priuation dé [on0fhce &amp; de'cent liùres de
co::onat~ d' al]l:~nde,encourah-J-,
l~~ ul faiéli&amp;' paya, ;e-à noftre fi.{c (ans.a.!l(;tin.e.gtfb:e;~ ilS aé cotrauenti6:
v Il que de cet aniu~n..t plu6 u~s Jiç dIs &amp; daoge.rs ..

ra

�du f'aYJ Je Prouênrè.

2.04

TOlu jeux nuifibles font prohihc~.
Es jeux nuillbles, comme le jeu de dez, doiuenc
d1:re fuis: car ils Iont tre[-mauuais &amp; indignes d'Yil
homme: d'autant que leur effeét ne produitl: qu'injure:
mais qui appellera jeux des aélios, dont ne naiirent que
des crimes? Or yoicy les crimes qui Ce con1n1ettent en
joüant aux dez; mdpris de l'Eglifè , l'vCure ou rapine,
des fcandales, des baguenauderies, des bIafphemes, des
addrdfes à commettre larcin, des batteries, crimes de
faux,occaGon de lnort d'hon1me , tromperie, perte de
temps, de Gr effrené de gaigncr l'autruy, corruption de
bonnes mœurs: à quoy on peut adjouter la Raterie &amp;
complaiCance. Car nous fçauons, dtant plus que notoi:re, qu'on n'entend retentir au jeu que des blafphemes,
&amp; des parolles indecentes de Dieu, de la giorieuCe
Vierge &amp; des SainGts : que Dieu, la Vierge Mar~e, \
Sainél:s &amp; Sainétes y [ont [candaleu{ement reniez &amp;
contcmnés : prouoquants lc's joüeurs par les {ufdires
a6\:ions noftre'Dieu à la colere:car etui blall1hem'e Dieu,
eft digne de fupplice. A cefte caufe Dieu tè courrouce,
&amp; nous enuoye desfamines &amp; ·peftilen~s. Et afin qu'on
ne (rouue que par la tolerance de telles cho{es, nofhc
, Eftat &amp; nos villes [oient inrerdrez par ces a6l:es itb pies,
Nous ordonnons qne dore[enauant, aucun deJilhs offiGletS n'o[e plus tenir, ne oIerer lait en leurS propres
mai[ons ou en celles d'autruy ,ains ayent à prohiber entiefement tous jeux de ~d z &amp; d't:, hazard, corrompants
les bônes mœurs, e[quels il ne refone que blafpheme &amp;
parollcs de Dieu, de la Vier~ Marie &amp; des ;:Lucres Saints:
&amp;. [e trouuanc qu'au'cun d'iceux les pennit, ou, pour
mieux dLe~ y jouë; ou. fut fm·pris ez ma,Hons, e[quelles
Cc 3

L

�1.05

StatlltJ &amp; Couftu111n

tels aé1:es Ce commettent, qu'il {oit à iamais priué de tout
honneur &amp; charge; declarants celuy des à pl'efent perfonne priuée par le ièul faié1:: &amp; ce neantmoins confi[quôs à noilre Cour tous les biens,qui feront trouuez en
telle maifon: &amp; quand au proprietaire d'icelle, où il [c
trouuera eftre a[&lt;iauaté que tels jeux fe font &amp; fe tiennét
en [adite mai[on, [ans les prohiber &amp; {ans en chatrer les
joüeurs, que par le feulfaiél: il fait efcheu en cent liures
decoronats, &amp; les paye fans grace ny depon: ordon. nants auffi que defdites peines &amp; amendes payées tan~
par le[dits maquereaux que pour rai[on defdits jeux, vne
troiGe[me partie fera appliquée àceluy q :.Ii aprehêdeu
lefdits maquereaux, ou les denoncera&amp; le[dits jeux: lei
deux autres parts demeurans riere nofire Cour, voulans,
entendans &amp; ordonnans que ce que deifus [oit gardé &amp;
1 ()bferué pour raifon du jeu de triquetracL
Extraié1: du Regiftre appelle T"urlU") fol. 71. J.

!Mech à leifucb àefend~; ' R'I4ffianl ~on all{on,babltar.u Pa)r.
" R E ~v li S T itA.

rem ,_car illgadf}urs à le1foch aIs dlU , 08 à ~ tttrlM, DIIAII, ires lougadourJ de JIU commeton de gram rJfa-Ls , fi;J Ilt{lr••
éltons de,bens,(tI aulft que 'JJlIIunament en IDut jute Je dlU.o".,
cart4J à klfoch ft Jan de granJ renegament!, &amp; blllfPhemam''''1
Je D;~ rtJ de l'a Plerge Maria f.J delJ Sants,&amp; SantIU de PA,.Ji4 _par llU cals ca,,[tU DÜlU,fiClinamét éJ 'courrouf4/, 0: nI.
punu per mortalzl4I, ou autrAl afflI81011J: ferfo fopplzean .Il.
JIChl$ M_Hat, 'lut datlJi en 4Nant nengun VIguier, Billie, S"J,"'guier, ny afitre 0ffiCl,r n~n auft te"" en fou hoflal , ~" III .aIr.
,art juee publIC 0" (/Iceult {II.I pena formidabla: &amp; aulft 9f1t 1111·
l"" ru,lian TJ~n 4Uft b"b".r en aqueft payJ fur pe"" dei foèi.

1

�:c

ili

a

du PâJ! de Protlencè•.
RES PO S TA.
IÂ a tf/atIA~b) &amp; rnc4~as plaJ al Rey

'lue fi foUa for grand

peuit.

SI

Des BanJ.

quelqu'vn rafts la licence du maifrre ou de la nlai:
fireiIè,ou de leurs enfans, ou iardinier, entre dans la.
• vigne,iardin, ou autre poifdIion d'autruy, &amp; cueille ou
~ mange des raiGns , aigrets ou verjus, ou autres fruié1:s,
~ pour l'in~îaél:ion du ban qu'il paye deux fols pour la peiil ne.~e ft fortant il emporte quand &amp; foy, ou en faiél: .
a emporter des raifins,aigrers ou grenade, qu'il paye qua:~ tre deniers pour chafcune defditcs cho{es : &amp; pour chaC• que piece d'autres fruias deux deniers,outre ladite peiC ne: &amp; que pour rai[on de tout ce que delfus,i! reftituë le .
double au maiftre endommagé auant le ban, eu efgard
pour toute preuue, au ferment de l'eodommagé, taxé
preallablement par le luge; &amp; là où ladite infraaion [e
~ trouueroit faiae de nuiél:,tout ce que deffus fe payera au
double. Or fi quelqùe infi-aéteur dudit ban eft li pauUl-e,
qu'il n'ait pas le moyen de payer ladite peine &amp; ba~ ; &amp;
de reH:ituer au double le dommage donné à l'endom~
magé,il fera mis au carcan nud ounuë defpuis la ceinture en haut: &amp; qu'apres la vendange ledit ban dure en
toutes les poife~ons , efquelles il yaura des arbres auec
fruiél:s pendans. Et qu'aucun beftail n'entre aux vignes,
bien que vendangées pour y dep?jftre. Item nous ordonons que le ban des fruias dure iufques à la fcfte de toUS'
les Sainé1:s,auec toutes les peines fufdites: &amp; qu'en touS
le~chapitres [uiuants, le denonciateur ait la quatridiné
parc~e de la peine exigée,fors le Banier , qui {e doit con- .

�Su.tut~ &amp; Couflumei

2.07

tenter de ce qu'il a eu au ban,&amp; pour le ban, en conGde,
ration de [a charge.

A N NOT A T

ION NOV V E L L E.

Ans au Statut precedent, &amp; aux autres (uiuant5 ne
veut dire autre cho[e que criées port ans deffences.

B

rD';n!ra[/zon de Ban tJHX bleds,prés,forefls, &amp; dejfem.

Tem, nous ordonnons,que fi quelqu'vn vient à rompre le ban aux bleds &amp; legumes,d'vne poignée iu[quei
à vne gerbe, il paye deux [ols pour ban: pour cha[que
faix d'homme cinq fols: ponr cha[que faix de befi:e dix
fols. NIais pour le regard des legumes , d'vne pognée en
bas tant peu [oit-il, qu'il paye douze ~eniers pour ban.
~ ft quelqu'vn rompt le ban ez prés, forefi:s, deffens,
de[puic; vne pognée iuiques à vn faix,qu'il paye dixhuiél:
deniers: pour cha[que faix d'hOlnme, trois fols: pour
chafque faix de befi:e,Gx fols. Et en tous les [ufdits cas
que le double [oit payé à la partie endommagée,prealIablement au ban.Et que le Banier [oit tenu le Inehne iour
ou le lendemain de denoncer Inoyennant ferment l'infra6tion du ban à la Cour &amp; à la partie endommagée:
au [ern1ent duquel [oit adioufi:ée foy, &amp; àcduy du maifhe de la proprieté,G ledit Inaifi:re {ùrprend en fa poffefhan celuy qui rompt le ban, dl:ant preallablement ledit
fermentmoderé par le Iuge.Et que la Cour [oit tenuële
mehne iour ou le lêdemalfi gager l'infraéteur, tant pour
le ban que pour le dommage donné. Ce que nous entendons efi:re gardé &amp;: ob[erué , tant au pre[ent Statut,
qu'en tous les autres parIans de ban. Etque tous lefdit'
bans &amp; dommages. [e payent au double, fi le cas arriuc:

I

la

�t

du PayJ de Proutn".

l.oS

la nuiét. ~e s'il [e trouue quelqu'vn qui n'ait moyen
de payer les cho[es fufdites, qu'il {oit Inis au carcan tout
nud ou toute nuë de la ceinture en haut.
Du ban des arbrCJ gaflet..

Ous ordonnons, que fi quelqu'vn arrache, coupe
ou efcorce, faitl:: arracher, couper, ou efcorcer des
arbres fruitl::iers ou non fruiéhers, paye trois [ols de ban·
pour cha[que arbre: ft l'arbre efifrui61:ier, qu'il paye dix
fols pour chafque arbre; &amp; paye le double à la partie
endommagée deuât que le ban [e paye: &amp; que le Banier
{oit tenu de denoncer le dommage donné nl0yennant
ferment, tant à la Cour qu'a la partie interelfée:&amp; qu'on
croye au ferment de ladite partie, preallablement taxé
par le luge: &amp; quede nuitl:: tous le[dits bans [e payent au
double.Q.ge fi celuy qui a donné le dommage n'a moyé
de payer,qu'il[oit puny de peine corporelle àfarbitrage
de la Cour.Et par le mot d'arbres,nous deuons entendre
le bois, les poutres, plantes, lates, harcelles ou redortes,
oGers, &amp; autres choies qui fe cueillent ez forefis.

N

Du ban donné aux ~ig;u! arrachées, &amp; que perfonne ne pui/fo
e~re

Ban;er deux am de foJtte.

Tem nous ordonnons, que fi qu'elqu'vn de iour,
coupe ou arrache vne vigne ou la faia arracher, pour
chafque [ouche coupée ou arrachée il paye trois [ols de
peine,&amp; le double à la partie endommagée, deuant que
payer ladite peine. Et que le Banier [oit tenu le mefme
iour, ou le lendemain, le denoncer n10yennant ferment
tant à la Cour qu'a la partie endomnlagée; au ferment
de laquelle foy eft ad joutée , ayant .cfté ledit, ferment

I

A&gt;d

�Statuts &amp; COlIJlumu
taxé par le Iuge.Et que tout ce que ddfl1S [e paye au dou~
bie, fi ledit ban fe rompt de nuia; auquel cas l'infraéteur pourra dhe condamné à plus grandes [ommes,{eIon la qualité du faia &amp; arbitrage du luge. OE.e s'ils
n'ont moyen de payer le dam &amp; le ban, ils feront punis
corporellement à l'arbitrage du luge. Mais fi quelqu'vn
vient à cueillir des marquottes ou Inaillots dis la vigne (
d'aurruy [ans [a permiŒon, pour cha[que gerbe ou
botte il payera dix [ols; &amp; s'il en cueille plus ou moins
il payerala peine au pro rata, &amp; le double à la partie
endommagée: au ferment de laquelle fera foy adjou~
tée; ayant efté ledit ferment taxé par le lugé. Item 1
nous ordonnons que per[onne ne puiffe eftre Banier
deux ans de fuitte.
2.

9

1

1

Du ban des bef/es.

Tem nous ordonnons que fi quelques vnes des beftes
[ou[mentionnées font tfouuées de iour aux bleds,
prés, vignes, deffeiIs, iardins, ou forefis d'autruy, il
payera le ban de douze deniers pour cha[que befte cheualine: huiél: deniers pour bœuf ou vache:quatre deniers
pour vn pourceau ou truye,pour vn bouc,cheure, mouton, ou brebis. Mais pour le regard de.lefieule oure- ~
ftouble, deffens, &amp;autres poJTeffions incultes ( exceptés
les bleds, vignes &amp; taillis) nous ordonnons que pour vn
bouc, cheure, mouton ou brebis,le ban fera feulement
de trois deniers, &amp; le double pour la partie endomma, ~
gée, qui fera payé' deuant le ban. Et fera tenu le Ba..
nier le Ine[me iour ou le lendemain de denocer moyennant ferment, la contrauention tant à la Cour qu'a la
partie intereffée ; au ferment de laquelle fera Foy

I

•

1

�du PayJ de Proumu.

2.10

adjouftée; ledit fermet ayant eHé taxé par le luge. Toutes les fommes fufdites feront payées au quadruple, li
le ban [e rompt de nuia. Et quand aux befl:es, qui fe
trouueront auoir rompu le ban, elles ou quelques vnes
d'icelles feront rctenuës par la Cour, iufques à taht que
le dam &amp; le ban ait eHé payé. Pour le regard des vignes
deffenduës &amp; terres gafies, où il y à des marques de
deffences, fera payé la moitie du ban cy delfus eftably,
le Maiftre endolnnlagé eftant payé au double;comtne
il a dtédiGl: cy deffus. Derechef nous ordohnons qu'outre les [u[dites peines, le gardien dudie beftail, fut-il1e
maifl:re ou mercenaire, paye 50. fols pour le dommage
donné de nuiQ: : &amp; s'il eH: trouué de nuia en vne terre
herme, qu'il paye 2.5. (ols tant [eulement.
Du Regiftre appellé, Leo, fol.

2.02..

Du ban des brebil.

Tem à ftatué &amp; ordonné, que li des brebis de 30. en
haut ont entré en vn deffens, il fera payé cinq [ols
pour ban, ou le gage de cinq [ols.
Item que li elles ont rompu le ban aux moiffons ou
aux prez d1:~ns plus de trente, elles payeront 3. [ols; &amp;
cela s'entend de iour;&amp; en cas que les bergers ne dona[fende domn1age de propos deliberé, qu'ils le payent &amp;
&amp;remplacent. Mais fi de nuiél: des brebis plus de trente
en haut venoient à donner du dommage aux deffens ou
aux prez, payeront cinq [ols pour le dommage des
deffens, 2.. [ols pour cduy des moiffons &amp; prez. Ce qui
aura lieu fi ledit dommage n'efi donné par propos deliberé des bergers.

I

D

1,

�&amp; Cauf/umer
Des '8':;1] de! hartU &amp; giojJès bej1ej.
Tem, a fiatué &amp; ordonné, que les iuments rompants
le ban aùx moiffons,prés &amp; deffens,le maifrre d'icelles
payera pour chafl1uc befie deux deniers, pour le regard
des moiffons &amp; prés,G aux deffens deux deniers : ~ant
aux vaches &amp; autres befies bouines,Ce payera le ban à
raHan de deux deniers Four tdtc, tant de iour que de
nuiél:: ce qui ne fe doit entendre des ieunes poulains &amp;
veaux d'vn an en bas,qui vont fuiuans leurs meres.
Des pajturages &amp; dejfenduaes.
T cm, a fratué &amp; ordonné que les Seigneurs des Chafreaux &amp; villagcs,ne puiffent exigfZr ne prendre des
perfonnes, à qui ils auront loüé les pafrurages de leurs '
terroirs,que iufremet ce qu'ils auront couenu de loüage.
ItelTI,a fratué &amp; ordonné que lefdits Seigneurs ou per- 1
[onnes qui auront loüé leur terre aux Citoyens &amp; à leur
befrail &amp; auerage ne puiffent faire des deffendudes,
flce n'eftqu'ils ayent des bœufs àeux p'r opres; &amp; audit 1
cas ne puiffent deffendre qu'vn champ tant feulement, 1
comme il a efié dia cy deffus.
Item, a il:atué &amp; ordonné que l'auerage qui fera misà
prix d'argent en vn terroir pour y hyuerner , pourra demeurer, s'il veut, audit terroir iufques à vn nlois apres 1
PaCques: comme auili ledit auerage pourra demeurer
iufques à la S.Michel,au lieu où il aura pafturé l'Efré.
Extraiét du mefme Regifire appellé Leo, fo1.2.66.

2;!I

St:JtU!s

I

1

l

PoffeŒons ·defenfablas [e podoun defendre tout l'an.
REi2..VESTA~

Tem, cdr tout tU pofJrtJions proprilU tle particuliers deuon eDè,
à leur proprz4 comodllat , &amp; non d'tillera perlona ; IUpp"~~7J

1

�que

det Pays de Prouenu.

2.12.

perfo,
tOIfJ prats, 'Vlgnas, deuenduda.r, &amp; autrlt! poffilfions
quaI que fian defenfabltU, que de/endan &amp; puefcatJ dr.fend1e
tout l'a 11,!UJ pena formidabla,non obflant touta cou{iuma (l'tJ contrarijen lomluecs reals.
RES PO N SE.

'Autant qu'il dt iucte &amp; equirable que cha[cun
. ' puiffe ordonner &amp; di!po[er à [on appctir de cc qui
eft Gen: Soit faiél:[uiuant le requi&lt;i.
Extrai61:: du ~egiftre dia l!otentia, fol. 301. 377. '-

D

Marchans faran libre de re[on &amp; y boutaran fo que
balhan, &amp; [0 que reccbon.

fopplican parelh4ment per ben &amp; -vtilitat de la CI!tif"
publlca,de crdenar eS romandar [w bona pena.que tolU marTe."J ,

1

chants (tl autrtU perfolJtU que tengan lIbre de refon, que delan
efcrioure, ou far e[crtoure en tal l,bre de rafon.
deoutes d'a,1ueloUJ qtlC leur deuon donar, &amp; parelhament Low pagaments

"'MI

dei.! deutes,en tallaOon &amp; mamera, que quant on rvelrà Id on
,es efcrtth IDU dtule, on p"e[cA "'Pc/cr la paga, fiue LOMl pa~ament!J
(oma {an,ou deuon 14r hOlu marcham. Et fi tais marchans fan 1011
'contrart, que deian perdre tais deu/es , ft} à tal.! deutes @:tals
Mt,es non fia donada fi , per obuiar à la maliffd dl aucuns mar"
,cbAns, que fan rvn l,bre daLs deure à part, &amp; rvn autre l,bre de
lai qutttan/IU ,Jiue de fo que rtCebrau: &amp; par aqucl abU4fi pa ..,
.gan loUl deutcs dOHtU -vegada.r.

1\ E S P 0 N S E.

D

'Autant que cefl: article eft fonde,en verite &amp; honnetteté, foit faiél: cO'mme eft requis; fans brecher
toutesfois le benehce du droia.
Extraiét du Regiftre appellé Potentièf,. fo1.342..

Dd 3

�Statuts &amp; Couflumes

J12.,ele le maiflre ne congèdtç p;u fa1J mercenaIre auant le tempJ:
auant Lequel auffi le m* cenatre ne quittera fan maiflre.
Teln , qu'aucun ou aucune mercenaire n'ofe ne pre-

[ume quitter fan maiftre auant [011 terme expiré; auec
lequel maifhe il aura conuenu de demeurer. Ny pareillement le maiftre ne pourra congedier auant le terme
fon [eruiteur ny [a chambriere ou mercena~re (s'il ne
furuient quelque cas fortuit,) [ur peine de vingt-cinq
liures pour chafcun) &amp; pour cha[que fois, &amp; de la perte
des gages.
Extraiét du Regiftre appellé Leo, fol. 2.66. 'Verfo.
Seruitours demandaran lur [alari vn an apres que
faran fortis de leur n1eftre.
R E ~v li. S TeA.
Tem , parellJament fupphcan , que per 'Veilitat de la caufa pu·.
plica nengun "l?aylet demoura1-Jt dentra 10fdtchs Contats de
Prouenfa &amp; de Forcalquter,&amp; lai terrm adiacens : ou que auria demeurat , ou demourar;a per tms adumir,paJfat fieis mefos
"pres ,que auria feruit [on terme ,non pue(can demandar [on [alari en tout,ni en partida,confiddrant que taIs mercenarti fi pagan
manudzcrament,@7' [en!a neguna t4ppodiJla, ni prefentia de te~i­
monit ni autrm cautelm.
RESPON SE.
Ncoresquele droiétcommunne femblepas affifrer
cefte requefre,toutesfois il [emble deuoir eftre tolleré, qu'vn an apres le [eruice hny , le [eruiteur ne [oit plus
rcceuable à deluader [es gages: fi [ur iceux n'y aUQit aéh:
publique.

E

1

�du Pdys dè Pt,oùenci.

.!.I4

G LOS E.
E mefme a eftt eftably par 1'ordonnance du Roy
Loys XII. l'an I5IO. art. 67. intitulé des loyers &amp; ga·ges des [eruiteurs, qui a dté comn1cnté par le Rebuffe.

L

~e arnes, buous &amp; autras beftias d'arayre non Gan

prelfas engageria,Gnon que per fauta d'autres bens.
R1i~VESTA.

1rem, que per inquifition , ou at4tr~ caufa, denguna perfona de
PrQuen[a, ou de Forealquier, non deia effet' gaiada en 4rnel,
eauals, buotu, ou autrlU beflias d'arayre, ~non en defolhlmmt
J'alltrcs benl, iuxta le Statut prouenfal en forma de dr~ck.
RBSPON S E.
Il plaift ainfi au Roy.
G LOS E.
R ~ C H. fur ce fubjet il faut voir le texte in 1. iXClU:'

D
obllg. pof!.

lares, 1. p'gnorum, Autbent. ifgrlCultores, C. qu~ res pig.

Charauilhs non fi falfan: &amp; pelotas nOll fi pagan.
RE~VEST .A.
Tem, par toulre aucUI abm, &amp; foüalaJ coflumasJ lJue ft for;
en loudich pays,don nen "Penon pron de malencon;as &amp; doma-

I

ges ais flbjets fobre loti foch de las pelotas: flppl;c an queJia nrdenat ft} probibit,que d'ayf!i en auant en lo dich p"ys,non f for[an nenguns charaulls, ni fi demande rln per lou dich ablt4 t que
on AppeUllla pe/~tll ,qual1t "Pnll fema ')1a en mariage d'''Pn IHet en
I4lftre.
RBSPON~SE.

II plaifrauRoy, d"autant que ladite requc:fte eft iuite
&amp; equitable.

-

�,u-

StAtuts (f// Coufl"",es
AN NOT AT ION NOV V E L LE.

femble care deriué de lu~g« .y ~.re{.\
qui vaut autant que caput obtundo ; à caufe du bruit
&amp; tinte marre qu'on excite en telle aéhô. Le doae Budée
en [es premieres Annotatios [ur les Pande6l:es ln l./z ham"
nem 7. If. depo(it, appelle Chariuary tradutilo; qui Ggnifie
diffamation. Dont les dèriuains mooernes fe font diC.
pc nfez de dire, traduire quelqu'vn, au lieu de dire de.
ni't,fcr &amp; diffamer. Et dautant que les chariuarys fe font
par forme de diffamatiol1;celuy auquel on faia vn cha.
riuary peut agir en aéhon d'injure, comme dia An/rer"u
G'peO~ Tholof. dect{. 140. Et la Cour te rencontrants deuant elle des faifeurs de chariuary &amp; extorquants foubs
ce pretexte, des fommes de deniers de.-nouueaux mariez
les reprime,amende &amp; condamne à rendre tels deniers;
comlne elle fit par [on Arrefi du 19. de Mars 1616. donné
encre Anthoine laune &amp; autres conforts appellants de
la procedure criminelle contre eux faiGle par le Viguier
&amp; au principal querellez d'Vile part. EtRoberr Thomas
Ho1l:e du Bout-du-m6de ~ Loyfe Meyniere mariez, &amp;
leur [etllante d'autre. Pa'r lequel mefme Arrdt la COUf
fit inhibitions &amp; deffenfes à toutes perfonnes de faire
aucuns chariuarys, &amp; d'exiger de l'argent des mariez,à
peine de mil liures &amp; de punitio corporelle. A enjoinét
au Viguier, Confuls &amp; Capitaines de quartiers de tenir
la. main à l' obferuation du prefent Arrefi) [aiGr &amp; emprifonner les contreuenants , à peine d'en refpondre en
leurs propres &amp; priuez noms. Et depuis fur la fin de l'ail
16I9.e!{ interuenu l'Arrdt de Trebuc Commis au Greffe
de la Sene[chauŒée : par lequel les faifeurs de chariuarys eurent des bonnes amendes) bien qu'vn d'iceux cult
crcf b!effé en chariuariant.

C

H -A R 1 VA R Y

1

1

1

1

1

�1

Ju Pa,J Je Proutnct.
Dt! ofteutm qui Je font al6 haut ou au deuant Jes maiflm.
Ous ordonnons, que li quelqu'vn faia des faillies, auan.ces ou ofteuens, {oit deifus foit.auant fa
maifon,deŒus la ruë publicque &amp; droiéte, il y aye diftâ.ce de 14, pans, ou pour le moins d'vne canne &amp; demye
du (al de la ruë publicque iufques au{dites faillies, auances &amp; ofteeuns l qu'on appelle en ce Pays enuents.

N

\

A N NOT A T

-

ION NOV V E L L E.

~ faillies" auances &amp; ofteuens font tout :à faia
~effenduës tant par les Ediéls &amp; Ordonnances

L

du Roy Henry 2.. dç l'an 1554. que par celles de Charles
9. aux Eftats d'Orleans _en l'an 1560. &amp; -par Edi6l:s du
r.
1
1
melme Roy, es annees 6). &amp; 64.
Lous dons dal Rei {e exegiffan Cens ren prendre de
las comunas; li non que y falha tournar mandar. -

R E ~v li S TeA.
rem confidtradt1. ta paure/at daquef prefent Pays de Pr~~
uen!", &amp; de ForcalquIer: &amp;" auJ/i l abm que fi fa en exegtr
10114 dom, que 10 Pays aL Rey flbeiranlegnour noftre donA : car
10114 CormJfaril, que la felgnor;a manda per I,UJ exeg;r, fi fan
pagar par caftun lourt, que "fJacat,entant que 4UCUnCJ fis monta
mais La deffenfa , que non fa la rata dal don, que laJ -vil4J r&amp; _
Low caftelJ donan : Supplican humblement à la duba Seignoria,
que ly plaJfc ordenar &amp;- comandt4r que eytalJ dom ~ dejan exég,r als defpem de la court: e5 (z parauentura ft man~Auan C0mijJàrù per aquo lar, que tais ComzjJarû per lou premier "Plage,
non AuJon ni deuon prendrt dais L~6(J, que non aurian pagat

1

atlJguna ,aufa FAr lur falari auér. Etfi parauentura taIs per:
Ee

�StâlutJ &amp; Couflumll
fon~!J, (tJ luees deua non podla paga,. al terme, que lur auri,
donat , 6" era necejJarz de y mandar tais ComtjJal'u, non aufon
ni puefcAn pendre daIs dzchs [ueeJ ,Jinan a refon de cinq groJ
per : OUl't.
1. 17

RES PO N S E.

L [emble dhe equitable &amp; conuenable; &amp; plaifi au
Roy que pour le premier voyage les Conliffaires ou
cOlnmis ne prennent rien des Communautez: mais ou
elles feroient en demeure &amp; :fiegligentes en forte qu'il
y fallut enuoyer pour la feconde fois, audit cas que lefdits CommifIàires ayent '&amp; exigent pour chafque iour
7. fols, s'ils vont à cheual, &amp; 3. fols s'ils vont à pied, eu
efgard aux autres lieux, e[quels le Commi{faire fe trpuuera auoir fai6l:: des executions; &amp; par aïnli le plus huluainement que faire [e pourra pour exempter les
{ubje6l::s du Roy de frais &amp; defpens.
Extrai6l:: du Regifrre appellé P'Qtentia, fol. 306.

I

Lous Comiifaris, que exegiffon lous dos dal Rey non Ce
faran pagar , li non dal derrier luee ount àura ifta
fache l'execution derriera.
RE~VEST .A.

Tem lom Comi!foriJ, queft mandan par 1011 PAJS, per exè·
glr lom dons fobredlJht, "Van de lute en luee, (f;- cafiun fi
fa pabar LIU lournadtU , qUI poyrian ~accar coma'Jt de la cieut/Jt d'AIx en fora, &amp; fi efdeuen qUI deuant queUoUl lian al
darzer luec ,a 'jullur comtjJion fi J"tgü , monta, ~na grandfluma d'"'gent toutlourt auen regart de ~afcun luee J la t1"h~
CIeutat d'Aix: perfo fu-ppL,ean hublament J la, d,ch. Sejgnorl~,
'lue 10114 d, chi. ComlOaril de tous.. luees , ounl rv.n, non filaJfo~

I

-

�au PayJ de P1'ouenu.

2.18 .

'Agar /in on dal darier luec) ont aura fa cha lâ dl4rierl4 execution,
&amp; AinJinJ

de lute tn lute.
R E.S P 0 N SE.

N faueur du bien publicque , &amp; à l~ defcharge de
noz fubjeCls, dautant qu'il [elnble cfire iufie, foit
faiél: comme dl: requis. .
Extraiét du Regiil:re appellé Potentia , fol. 2.07.

E

AppodilIa fe fa fcnfa argent par lous CommilIaris,
que exigiifon las talhas.
REl.i(.V EST A.

Item fuppliean à la die!;" majeflat ) que li piaffa de benignA':'
ment eonfontir) que 10Htl ComtlfariJ, que l'an per lou pays"
l'111f1anoa de la Cou,t per exeglr 1IU thaltU)ou de utes ftft"lJ) no~
prellg4r; l'J per lur 4ppodiffo'1ue fon p"glU de lur folari.

1

1\. E S P 0 N S E.
Il plaiil: au Roy &amp; fur peine.
Extraiél: du Regifire appellé Potèntia.

Letras fe meton en execution par Officiers dalluec.
Tem foppltcan ilia di cha majejJAt, de Brdenar ) que nengunÀ
comt(fion, ou Letra de la cambra, 71; d'autre Courl, nonft deja
mttre en executlon par cayn Commif.fAri qua fia, fi non premie..
rament fia preflnt atl" "ls OfficierJ de la CDllrt der Illet, ontft
Jeu for l'execulion.

I

RES POST~.

llU al Rey : fi non que lou iuge ml4ndant ~gt!fo flfpidon;
que lou àebitour non fouffo fugltieu ; ou dubitejJa Je l'AjfiElion dels Ojfùiers , ft} en tlquel ~{U ;~~ontjllent la mAn meJJa,

P

Ee

1..

�2. 19

St~tutJ"&amp; Couflumet

ou foeba la executiDn , fia moflrada tUs Officiers: a"tr,nnênt fi"
lenguda la executzon per non facba.
Extraiél: du Regifire diél: Potentia, fol. 332..

Eihangers pagan talhas à qui ount àn ben inquara
que non y habiton.
.
RE~VESTA.

Tem cary a pron de fujets dal Re')' fegnour noflre prouenfals,
1ue an ben! en àluer[es luees tant mouullbles que Immouua ..
btes,que per con/Tlbuzr en ltU cargas occurrtns, rtJtque occureran en tais luees, fi rmdon dtffiClls: Perfo fuppllCan li la duba
fegnouria , que tais bem contrtbuaJfon , &amp;- fian la/hableJ en 10111
Juees , en 1Ut[Qn tal.s bem fitulU ,Ji non 'tue y alet prJui/cge tIJ

I

contrarl.
RESPON SB.
Autant que cdte requefie a de la conformité auec
le Statut Prouençal , &amp; auec ce qui s'ob{erue communement en ce Pays de Pronence, foit faid: comme
dt requis.
Sur le mefme {ubjeél:.
R E.iL. V EST A.
La dicha majeflat foppltcan couma deJJUJ ''lue li pIaffa ôr.
denar eJ eon/em,r, que touta ptrpma oum que tjle t de;"
contnbutr an tous luecs ,ou·nt aura bens, luxea la 'Va/our de'luellous an/"11 (ouma aqutUor que tftant en lom d,chs JUtes per 10111
ben!, que y auran.

D

A

RE ç P

I

f)

N S E.

L nous plaifi{uiuant la forme du droiél',&amp; la couftu·
me ob{eruée , &amp; Celon les Statuts approuuez &amp;

gardez.
Extraid: du RegHlre appellé ~ot~fJ~~4) fol. 2.03.

�/

du

·
L

P~yJ de Prôlltnct.

l.2.Q

T E X T E.

An 1471. les Sieurs Cômi{faires deputez à la vuidan- .
ge des recours des affouagements voulans &amp; enten~ dans obuier au procez &amp; differents qui nai{[ent tous les
iours au prefent Pays de Prouence , pour le regard de la
, contribution des charges, ont declaré que pour le re~ gard des charges, qui s'impo[ent [ur les per[onnes pour
,_ rai[on des biens par eux tenus:l [uiuant la di[pofition
~ du 'droiét commun, &amp; teneur du Statut Prouen~al [ur
ce faia, dQre[enauant chacun contribuera pour toutes
fortes de biens taillables, à proportion de [es facultez,
au lieu où il les poffede ou po{federa pour l'aduenir; ou
1 [eroit qu'autrement euft efré pourueu ou par exprez priuilege)ou difpoGtion du Roy. Ont declaré en outre que :
tous les Prelats &amp; autres EccleGafiicques &amp; Noblçs dudit Pays de Prouence &amp; Forcalquier dore[enauant feront tenus de contribuer à toutes charges en{emblement auec les routuriers,pour tous leurs biens taillahles,
qu'ils 0t;t acquis ou acquerront pour l'aduenir; &amp; ce à la
forme &amp; manÏere [u[dite : fi ce n'eft que tels biens leurs [oient obllfnus ou obuiennent de leur droitl:: lequel
terme nous declarons, que tels biens leurs feront'obuenus ou'ôbuiendront de leur droiGt, s'ils leurs obuiennet
par 'droi6t de prelation ,commis ou ddèmp~rarion:
pour ra]1'On de[quels biens ils ne feront tenus de contribuer au[dites charges.
Extraiét du regifire ou liure du l'ecours ,des affoüagemes.
Ee 3

�Statuts &amp; Cauflume!

A N NOT A T ION

NOV V E L L E.

N ne [çauroit mieux interpreter ce Statut) que
l'interprete l'Arrdt donné par le Roy Henry 1.
en fon priué ConCeille 15.de Deeelnbre i556.portant que
fàMajcfté a ordonné &amp; ordonne, que pour le regard des
biens retenus &amp; eCeheus en mains desNohles par le droit
de leur fief &amp; iuriCdiébon à preCent par eux tenus &amp; pof{edez, ils Ceront fi'ancs, quittes &amp; immunes de toutes '
tailles, charges &amp; impoGtions. Et quand aux biens qui
reuiendront par cy aprez ez mains d6Cdits Nobles par
ledit droia: de prelation,achept,donnation &amp; eCehange,
que leCdits biens ores qu'ils [oient eCcheus par leurdie
droia: de fief ez mains defdits Nobles, {erot neantmoins
contribuables à la taille, ainG qu'ils eftoient auparauant qu'ils fuffent reuenus lx. efeheus en leur[ditfs
1111ins ; G ce n'eft au cas que pour le[dit&amp;.biens pris par
cfehange ils baillaffent autres biens par eux auparauant
tenus francs &amp; quittes deCdites tailles; le[quels [eroient
fuffi[ants &amp; tenus porter pareilles charges que ceux que
le[dits Nobles auraient retirez &amp; reeouuers par eCthan~
ge. Et ou aucuns de[dits biens reuiendront cz mains
defdits Nobles par commis, delaiffement &amp; confifcation, en ce cas le[dits biens feront tenus par le[djtsNo~
bIcs francs &amp; quittes de touteS tailles &amp; imp'oGtions.
Et en ce fairant a mis &amp; met ledit Geur , le[dites parties
hors de Cour &amp; de procez [ans ddl)ens. Et quand il [e
prefenee pardeuant Meffieurs des Con1ptes des procez
entre vne Communauté &amp; le Seigneur ou Co1!feigneurs
d'icelle pour raiCon du payement des tailles,ils ont ac~
coufiumé de iuger comme il s'enfuit. C'eftà fçauoir,

O

1

...

�à" Pays dè Prôuenct.

2.2.2.

fi les Seigneurs ont acquis des biens routurÏers allant

ledit Arreft de l'an 56. ou ils efioient mouuants de leur
dircéte, ou de la direéte d'autruy; c'dl: à dire d'autres
Con{eigneurs. Si de leur direéte,ilr ne {ont condamnez
payer auclJnes tailles; de[quelles tels biens [on francs'
&amp;quittes. Si de la direéte d'autrUy, ils {011t condamnez ,
au payement des tailles; &amp; ne peuuent v[er d'aucune
compen{ation pour le regard de[dits biens. Mais fi le{dits Seigneurs ont acquis des biens routuriers de[puis
ledit Arrefi de l'an 56. ils en doiuent indifferement les
tailles, {oit q,u'ils fuffent mouuants de leur direéle ou de
, ladireél:e d'autruy; fi ce n'efique le{ditsSeigneurs euCfent recouuers le{dits biens par droié\: de defernparation ou confifcation: car tels biens Ce reüni!fent à leurs
fiefs à la me{me qualité, qu'i! en font partis. Neant. moins pour le regard defdits biens acquis defpuis ledit
Arreft, lefdits Seigneurs iouïŒent du benefice de la
compenfation. Ainfi a t'il efié iugé par mefdits Sieurs
des Comtes entre la Communauté d'Aiglun d'vne part;
&amp; le lieur du Puget &amp; le fieur &amp; Dame deMirabeau.
Confeigneurs dudit lieu d'autre, par, Arrefts du 3. de
Decembre 1604- &amp; du 7. May 1609.

Q'

SOM MAI R E.

Vand les forains doiuent contribuer aux charges.
2. ~and les Nobles &amp; Prdhesou Ecclefiailicques
doiuent contribuer aux chagcs.

1

G L 6 s E.

C

HA Re E s Q..Y 1

S'IMPOSE

Nor

SV RL E S P ÉR-

SONNES, POYR. LE R.EGARD , DES BIENs

.Qi.ILS

�$tatÎùs (ff Cou(lumtJ
p 0 s SE DEN T. Il entend pader des charges qui s'im..
pofent par les Citoyens, &amp; concernent le proffia de
tous les ayants &amp; poifedants biens au lieu; comme pour
les fa6l.:ures ou reparations des murailles, foifez, por~sJ
ponts &amp; chemins; pour la confiru6l.:ion des fours &amp; fon..
tain es: qui font cho[es vtiles à touS les poifdfeurs : car
[ans icelles il faudroit abandonner la terre &amp; feroit icelle
renduë inhabitable. Le[quelles'charges [ont patrimo..
nielles, &amp; impofées [ur les per[onnes en conGderation
-des biens qu'ils ont. 1. 2.. C. de immunit. nlm. conced.ltb.lo.
&amp; la deifus la glo[e penultidine.
1
Au[quelles charges [ont aufIi tenus les dtrangers &amp;
forains, encores qu'ils n'ayent pas là leurdomicille, &amp;
s'ünpofent {uiuant la port'ée des biens, &amp; non par capage. 1. 2.. de munertb. patr.llb. lo.l. ~lt. de qUlb.rnunerzb. "Vtl
prttfl. [. eod. t,b. (7 [oannes de FIAtelt fur l'vne &amp; l'autre
Loy. Alexa"d. conf. 68 . num. ~. l,b. ~ . ' &amp; , conf 52.. lib. 5'
J , G~ltlo Papa 'lu~Jl. 7. &amp; qu~ft. 397. Mais G on faiél: quelque impoGtion concernant les negoces de la Communauté, co~me pour la confcruat~on des libertez &amp; honneurs d'icelle &amp; de (es habitants; ou pour la releuer de
debtes &amp; charge5; ou pour payer les gages du NI. d'Efcole, ou du PreCcheur ; ou pour la faaure des cloches; ~u
la conftruélion des Eglifes , &amp; autres cho[es femblables;
les [euls habitants contribuent: daurant quselles regardent- feulement J'vtilité d'iceux) &amp; nOll des forains!
Alberic. explique à fonds cefte matiere de charges, ,ri
Rubric. de munenb. 1Jum.30. &amp;- per toto Bertrandw c~n. Il6.
TJUrll. 4· S· (lmf. 53· conf. 160 . num. 4. l,b. J. Parquoy pour
condurre, les poife{feurs des biens, encore qu'ils ne demeurent pas aux lieux) où lefdits biens font fitués, &amp;.
2.%.}

,

qu'ils

�du PA)S de Prou-met.

%.14-

qu'ils n·y ayent pas leur domicile,[ont neantmoins contribuables aux charges, qui s'impo{ent pour payer la
~ taille du Roy &amp; du Pays &amp; à toutes autres, qui s'impo~ Cent pour le profliét &amp; vtilité des fonds &amp; poffdIions.
Mais ils ne contribuent pas aux charges, qui s'impo[ent
pour les negoces de la Commune, COlnme il a efté dia
au long cy de!fus. Ainli a t'il efié iugé par deux fois vn
mdme iour, fignament le 26. deMars 1555. entre Louys
Giraudyforain &amp; la Communauté de PUYlnichel.
2.

LES E CCL E S 1 A S TIC ~ E SET N 0 BLE s.

Le

me{me dirent les Doéteurs ; {çauoir eft que les Ecclelia. .
l fticques &amp; Nobles ne {ont contribuables aux charges,
1
quand les biens par eux donnez à nouueau bailleur retournent.Guldo PAp" qll~Jl. 384. dia auoir eité ainfi iugé:
Amli l'acon{ulté Bertrandy conf.u8.mim. J.conf.160. num~
, J. &amp; 4. In fine l,b. 1. T outesfois cela a efié icy plus clairement traiété ~ que par les {us-lnentionnez: à ceHe
caure ie ne veux icy rapporter ce qu'ils en ont e{crit.

Marchans &amp;' nu}r'guiers,Je"Dn mettre tDut lur capital en talbll_
RE ,~PEST.A.

~

Tem con 10 ftlJ caula , que en mouls luees , "PiUAS ,t &amp; cÎeuttU
dal di,b Pays, AUcuns marcham t? nllJrig~iers b4umtJ
plufours &amp; .,uerftUtlJercandarÎIU, &amp;auers groDes &amp; menll4;
AJlCUnament recufon l''lutln mettre en lieura: eS quant ez. car
J'a,utUaJ 4U,eHrAr, non en ma",fepan 1" mitat; ES en amfins
non cQnlrsbutjJon ;uxt41urs fa cu ItlU , en oppreJ!ion ~ irrteref!e
Je la paure gent, Cr daIs Autres .uem herlt.ges f5 poffèJlorû
grans, 'lue non fi puodon oe,uI14r, {upplicAN à la J;,ba rna,éflat,
9Ut /, plaffa ,rdenar &amp; comanJar, que eilal~ marchlJns &amp;
~"Jrl,Niers /ÙJtJ IIrJg~ ~ç '!!.ettre ~~ l~eu~~ t~lIt ~ur
~

I

' 'ti,al,

•

�Stdtuts

2.1.5

&amp;

COtlflumïi

aquel m~tJififlar tout aplen, &amp; contri&amp;uzr luxta la forma &amp;
malJÎera qlU (z acofluma , ou fi ordmaria en luee , d~nt ta 1merchant) ou nU'yr'guierJ feria, &amp; ayJfo fos flrmjàabia pena.
RES P 0 NeE.

Soit ainli faia.
Du Regifi:r~ appellé, Potentia, fol. 2.77.
Nouuelles charges ne fe peuuent imp~fer que
par le Prince.
RE .p&lt;.F' EST J.

Tem pArelhament fopplican à La dJcha flgnoria, 'l"e Ly plajJ4
otdtnar e5 com~dar, 1ue daiJli en auant ne13gunA perfonA de
tayllA condjti~n,71' eflat 'lue fia, nQn AUft, ni prefumiffoe" [OIU
d"bs for ni leuar nenguns peages, ni ~efilgaIJ, ou autrtU

I

mals ~fagtJ nouels : t5
rcuouear.

ft nengun ero

/Ach ~ a'lueUoHl far

RESPONSE.

'Autant que par difpolition de droi&amp; efcrit, &amp;
par rai[on, l'ünpolition &amp; exa&amp;ion de nouueaux
tributs procedants d'autre perfonne que ce foie-, que du
Prince, qui ne reconnoit aucun Superieur, cft deffenduë , foit faiél: COlume eft requis.
'
Extraiét du Regifire appellé Po/entia, fol. 306.

D

1

a
V dtigal non es dçgut de fo que fe porta per vs , proprio ~
Auers deilèndens &amp; montans non pagan que . ~
pa!fage , non peage.
~
RE~PEST.tI.

I

Tem fuP/licA" ~ la di,h~ Majeflat, c~n refonnaUemtnt Je
toulA caufa queft porte, e~ trAnJ-ftriflA ~:~'! !~~~ ~~u~r~

,

Q

�du pâys di Prouence.

116
per;';i propri , &amp; non .per .'Vendre, ni per t1uycÎlndarÎa for,
JOfl fia degut dengun --pe6ltgal. Emplro au,uns d'auers, que
s'Adufon en prouenfo per --Puerna~, fi} en montagnA per eftiuar,
&amp; non per "Penrlre, pourtans "Pieures, fi caufoJ necefJit~urlU
font compelsts àpaga,' paJfagts : que piaffa J la d"ha Maje/lat,
que d'a'YlJi "uant pagAnt pajfage fian quittls de peage.
'l\ESP 0 N SE.
L plaia au Roy , pourueu roucesfois qu'ils an'aifonnent les Fennicrs, autrement que les peines eftablies foient gardées.
Extraiél: ~u Regifrl'e appellé , Potentia.

I

A N NOT A T ION.
E for reulU, àe(.tns, "Pintens, trentem de tOf14
frucs, vide in regefio Potentix. fol. 2.+5, &amp; 2.54-.
8
&amp; 2. 5' .

D

.f..ue les fohieSs iront moudre leur bleds, graignom ft} a/iull
aUx mou/'nJ de leur foperieur : @T cuyre leur pain
aux fours felon tancÎenne cONftume..

.

R li .F&lt;. V EST E.

,
1

I

Tem p laife audiél: Sdgneur , vouloir faire nlaintenir,
obferuer &amp; garder inuiolablement noz anciennes
couficrmes, vfage &amp; façon de viure, tant à rencontre de
ceux, qui ont accoufiumt de long temps moudre leurs
bleds &amp; grains, ez moulins de leurs fuperieurs, "* &amp; leurs * Po)tzjûr ct
gaigno ns : &amp; pareillement leurs oliues; &amp; cuyre leur fo,bitEi.M.le'Prt_
. aux cd"
J1
.
de fiâtnt
dt S. Jean
palD
rours Iceux: nono bnant
toutes ngueurs
decif. f. l a{on
droit[ moyenat Jefquelles, les Aduocats &amp; Procureurs COI1f. 161. vol.1.
r. bueru' -&amp; veu l~'"
c,., d
l es anCleenes
' ,.,
on t lU
et COrO
re toutes
cou- JCarondas.li/l.1
fi .r. ,(. •
t t$ rejf(ln;t1.
fi umes, vfage, &amp;. fa~on de viure, non fans grandes, &amp; cap.
6f.

Ff

2.

�2.2.7
StàÎutJ &amp; CouftumiJ
infupportables defpenfes : en maniere que le ferriice du
Roy au be[oin en feroit amoindry: &amp; cela aye lieu non
feulement ezcauCes,qui [e pourront mouuoir pour tad.
uenir, qu'il s'dtende ez caufes pendantes, &amp;. non decidées en matiere principalle.

RES PO N SE.
Onlieur oél:roye le contenu audit article à ceux,
que de long temps ont ioüy pailiblement defdits
fours &amp; moulins: pourueu qu'ils pouruoyront,&amp; entre·
tretiendront à leurs fubieél:s lefdits fours &amp; nloulins l
[uffifance.
Oé1:royé 152.0.
•.
Extraiél: du Regiftre appellé PotentÎII, fol. 39 1 • &amp; 401.

M

S'enfuiuent quelques Statuts appartenants à la
Cour de la Chambre, ou des Soumiffions.

Obligation generaUa e'{fofficienta à la Court de la CAmbrA.

R E ~P'EST A.
Tem cltr fouuen fi efdeuen en la JUbA CDurt Je la camhrd,
que per ebliganflU generAIJ, fenfo f}tcifictl.tio1J Je la J"b.
court, monfur la prefident cenfintil letrlU ,"xtA lolU Statuts &amp;
rigour de lA Juha court: la caL caufa rep"gna al drech : '" nDII
~ot admettre l.u exceptions, aUegatlons @t dtfenf44 . 'l"t en /41
cours ordinari41ft admelrian, 141 q"als et deuriA admettrtifllpplican que en genlrals obligAtj,ns la JIC~a court de la cambra no"
. fia comprelfa: &amp; que fiA commandat ais Notar';' [MI pen~ formiJab/. de la Jicbâ cambra pre[entJ (7 efdeuentJours, que nent"n, let rA per "igour d, tais oblig,mfu fachlU generAlament
(Jimm 'lue la tOllrt de 14 cam"a ly Jia expreffada ) letrltl de lA
d:cbA tourt nOIJ au[on for.
,

I

1

�J" Pa)J de Pr(Jutntt.
RESPON SE.

AMajefté dt c~:mt~nte d' oél:royer le re~uis) pour le

S

regard des obhgatlOns generalles publiees &amp; refliltantes par contraas faias hors de la Prouince tant feulement) &amp; non dans icelle; &amp;. ce, fi n'eft que par Iddits
conrraéts &amp; obligations euf\: efté faiae expreflion de
quelque Cour, comme du Geur Vicegerent , chambre
Apofrolique,du petit [eau de Montpellier, Chambueil
&amp; [em6Iables.
"' Oétroyél'anI46,. &amp;le2.7' delanuier.
(
Extraiét du Regifire appellé Potentia , fol. 2.93.

Sur le mdine fubjea.
R E i2.. V li S T A.
Tem car lou fibre dicb mOllfegnou, lou prefident aia ."o_fl,i~
mAt de cOllfentir &amp;- .lItreiar lettriU Je I~ cambra ptr re(oll
de generalla obligat;Q",ntJnobj1ant 'illl 1. COArt de 1. cambra n01l
,p"txpre.l.foda: S.pplicAn • l.tlicha 'MajeflAt, 1uely plaU"
Je for mhJbJr III djcb mon(egnollr lou preJident. 'lUt d'atj]i e1l
....nt non confint" neng"nlllletfm captionalJ ou a",trlU, {in on.
9ue 10114 debitours lian exprejfomcnl ob/tglll à la tlicha court de
la ,,,mbra, noaobflant tOile StAtut, DII reft~"cb cOrlftntir, 011
tDnftntldo,., ln contrArio

I

,

R 11. S P 0 S T JI.

-

Erfo ,ar l'eft;l eft ancian 41 ,on~rAri, entrot/6Ich ,.fl" ou,
Jets credit ours , ftmb/I ne fi Jeller CDnfmtlr , fin on 'l"e la
COurl Je ,.mbra flffa exprtffament txceptadA.
OOroye fan 1472.. &amp;. le 3. d'Aouft.
Extraia: du Regifue appellé Pottnli. , fol. 303·
Ff3

P

�Statuts &amp; touflumiJ
Letras de clama non fi balhan fcnfa vefer fobliganfa.

!!.1?

R E ~v liS rrA.

rem ["pplSCAn J la d"ha fognoria''lue en la di(h" Court de 1.
cambrA nQn fi confinta captlon lIeuguna tant..m lA prefont. _
cieutat d'AÎx,coma defor" en ltU d,chlU contas ae PrlJuenfo &amp;
Forcalquier: Jinon que premier fia focha exhibition real de finflrument)ou appodtjfo, las quaisfian Jeftgna.r coma de counu""
fujfiftmment iuxta la tenour dals StattftJ : an{ins p.relhament
lia {"ch en las Cours ordmar;a!.

1

RES PO N S E.

~oit faïa: comme cft requis.

Sur le mefnle fubjeél:.

R E .if li. STE.
Tem car bien fouuent aduient qu'a Iafeule &amp; lim.
pIe aIrertion d'aucuns CommiIraires, ou autres, les
Notaires de la Cour de la Chambre font capiatur,ou autres compulfoires: ~ caufe dequoy font plufieurs telles
fois vexez, que ne le [eroient: voire que le crediteur
n'aura donné charge: affin d'eq.iter tels abus, vexations
&amp; don1mages. Plaife au Roy ordonner par maniere de
prohibition, que d'icy en auant nuls Notaires de ladite
Cour n'oCent , ny doiuent-ny faire, ny bailler àquel Ce
vueille,perfonne, Commiffaire ou autre, capiatur, ny
lettre aucune compulfoire, fi ne luy appert du contraél:
vbligatoire realement exhibé par inftrument, lettre tefiimoniale, ou tillet figné de la n1ain du Notaire, qui
aura faiéte telle obligation.
'
RESPON SE.
,
L'article eft raifonnable, &amp; foit-mandé au Pre-li dent
de la Chambre faire obferuer.

I

/

1

1

�elu PayJ de ~rOutnct.

A

N NOT A T ION.

E mefme eil porté par l'ordonnance du Roy article
t. au titre des Soumiflions , &amp; comn1e on y doit
proceder.
Clamour expaufada d'vn florin en vna Court, li
en vna autra Court le expaufara.

R E~VESTA.
rem car plufoursyegaddJ lom credit ours , que[on fort ajpru, "
per mayJ greuAr lom dtbitours fAn en f"lJna Court c1amour
;:"PTJflormfau lou drech de.p/1U1 &amp; pUM d'aquelmetefme deute
t1l "Pna autr~ 'Court fan autra clamo~r de 'luatre, ou de cinq
florms ,-ptr for ,/ufa.rs proceffis, &amp; damages ais dehitours ft}
fobieÇtJ dei pays. perfO ter obui41 a tais opprelftons dal! /ubjeas,
S"pplican a la Jzcba flgnoria''lue ry plaJJa de ordenar, 'leuflch~
petItIon d'l'n f10rm , ou dt'mayJ en La d,cha [,urt de la Cambra,
oU en ,utra Court, 'lue per aquel deUle en l' mf/rument , ou obltgation contengut, ptr lou cal dzcbA -clamour ferA facha, non
obftant touta renunClAtion , tAl creduour non pucfoa ~ ni auft * ~~S for Wtn
~
f
"
\
.
~ufl'
dtffindu
ln aMtra C~rt alltra C1amour, ni proces Jar: maIS Il 'lUI ont par t'tJraonntt,1fce
aUrA lA clam~ur accommenfAda à qui [on drech ptrJegulla.
]tO).

1

'u

RESPONSE.

Oit oéhoye, pour le regard de la fomme demand~e en vne inftance; à la charge que nulle autre cla~e
ne s'expofera en vne autre inftance pour ladite Comme, ~
comme le droiarequiert.
Extraid du Regiftre appellé, !!.o~~~!j~.

S

�%.31

Capdon perfonala non deu dhe confentida par 10q
Prdident de la Cambra per v.igour d'vne appodilfa,
ou autre efcritura, que non liareconeguda legitimament.
RE~VESTA.

Tem fopplican ~ [" àlCh" Real Mllje/lat , '1 u,t fia commana"
à Monfur lou Prt(ident de la Cf-mbra, que non deja confint"
dengu"" captÎlJn p,r{onAYa plr 1:*igour de appoà'/Ja , ou .IItr,
'[crltura ; Jin on que taUa efcrituraJi. prernieram,nr recqneg.J.
legit'mllment.
,

I

R llSPO N SE.
Il plaift au Roy, dautant qu'il eft iuGe.
Extraiél du Regiftre appellé Potent'., fol. 3)9.

ION

SOM MAI lt :l.

oél:roye caption per[onnèlle en vertu d'vne
" [cedule adu.erfe &amp; rcconnuë , pourueu qu'en
icelle il y ait obligation.
2. Sçauoir li, pour cxpo[er vne clame, il cft requis qu'il
y ait cxpreife obligation à la Cour des Soumiffions.
3 II cft befoin qu'vne [cedule &amp; promeife [oit aduer~e
&amp; reconnuë' auant que [ur icelle on puiffe expofer clame
&amp;. odroyer captioll.
-+ V n Preftre peut obliger fes biens à la Cour des Sou..
rniŒons, comme auŒ on peut agir contre Iuy pardeuant ladite Cour, en vertu d'vne fcedule rcconnuë.

CAp

G

LOS ~.

que i'entends,6
en lafcedule ou promdfe eftcontenuël'obliga.
tion par corps : car il ne' faut iamais cmprifonner per-

l

T ION P E. R SON AL A. Ce

COM'

1

1

1

�.

du P4)JtJe ProuI,ûë.

2.:)L

tonne pour vne debte.l. nemo carcerem. dt exa..B. tribut. bh.

C. Bald. in 1. 'Vlt. de zn hu r[){Jcand. Salyc. in 1. J. num. 5.ln
ftnt. qUI bonù cet/cre poffu nt .Zaf. in SUflJma.de in IUJ rvo"nd. A cefte caufe par le prefent Statut on laxe caption
perfonnelle en vertu d'vne promelfe reconnuë ~onte­
nant exprdfe obligation par corps. l'efiime en cIhe aut:lnt de l'expoGtion de la daine ; f~auoir eft qu'apres
auoir veu la fcedule. aduerée &amp; reconnuë, on expofe
clame {ur icelle. Et fuiuant "11 autre Statut la clame
s'expofe veu le contraa contenant obligation au inoins
generalle, felon qu'il a efié dia cy deiTus , &amp; par le Statut, comme il s'enfuît.
l Mais 011 doubte f~auoir in on li l' obligatiô generalle
fufEt, ou s'il faut que le debiteurfoit exprdfclnent obligé àla Cour des So'unlifIions..La rai(on de doubter procede de l'Ordonnance du R,o y &amp; des Statuts de ladite
Cour des SoumifIions. Car l'Ordonnance du Roy re- '
quiert, au titre des SOUlnifuons, article 2. qu'aucune
clame ne{oit expofée fans preallablement,auoir veu le
contraél: re~eu par Notaire Royal; par I.equel il {oit;
porcé que les debiteurs font obligez au [eau rigoreux
de Prouence. Au moyen dequoy par ladite Ordonnan-,
ce la gener~ale obligation n'dl: pas [uffifante , filais la'
fpecialle eft requife. ToutesJois j'dhme que, nonobfrant ladite Ordonnance , la generale obligationfuffit, au moyen des deux Statuts cy mis: par le{quels if
ap~ert que le Prince n'a voulu oaroye~ à l'~~e~blé.e dc,S.
troIS EItats, que clame ne feut expofte , s tIn cItOIt exprelfemet porté par le cotraél: que le debiteur feut obligé àla Cour des SoumifIions; mais il a refpondu qu'on.
donna clame [ur vn.c obligation. gcneralle ; G ce n'eft.:
.
G:g ;
10.

C.

�2.33
StatutJ &amp; Couftumes
_
que par l'aél:e la Cour des SOUlniflions Feut exceptée:
Au[quels Statuts il ne faut pas croire que le Prince ait
voulu deroger par ladite ordonnance, fuiuant le chap. I.
&amp; là les Doél:eurs,de conflit. ln 6. &amp; à ce propos [eruent les
maximes triuialles; qui dia tout,n'exclud rien: en l'v.
niuer[el [ont contenuës les cho[es parriculieres.Parquoy
qui s'oblige à toutes Cours; s'oblige auai aux Soumit:
fions.
3. Toutesfois deuant qu'oél:royer la caption, ou que
d'cxpo[er clameur, il dl: requis que la[cedule &amp; promeffe [oit rcconnuë deuant le luge, comme il a efré dia
cy deiTus; laquelle reconnoiffance ' prodùi61: ceft effeGt)
que ladire [cedulè ou promeffe peut cfrre mire à execution comlne G c' dioit vn aél:e pris &amp;. Ggn6 de la main
d'vn Notaire Royal. Car G vn cont~aél: garentigié (auquel on peut bonnement en tout equiparé le conuad:
foumiŒonné) à [on execution parée; d'aqtant que le
debiteuf confdfe deuant le Notaire .( qui s'appelle Cartulaire) qui a iurifdiGl:ion telle que les parties lny ont
donnée.l I.~ ib, gl(Jfo.!fJ verbo (iuTljaJElso'lem) de lud,c.ltiJO
in L~rr(1r.nu.2.6 C.de lur.&amp;. fotl..ignol'.Barto!.tn 1.1. 12um.3. C.de
ro nfe/fts.8ald.tn I.I.e.de exrept. rci iudfc. A plus forte rai[on
la [cedule doit auoir [on execution p~rée [e treuuant re·
connuë parcieuant vn luge.ayant iuri[diébon de la maindu Prince.'A Cet propos [ert ce qu'e[crit.Baldern l. "Pntca §.
~ plen/tu. nUYfr.3. de r(1 l'xor.aEl. C; où il diél: que la fripula.
tian- feinte introd-uitte en faueur de la dot à [on ex ecu·
tion paréc,cOlnmè li elle eftoit exprdfe:d' autant que ce·
la vient de l'aufrorité de la" loy; de rridine peut-on dire
que la [ced u le reconnuë·à [on,.execution parée,&amp; que cela vient de l'auCtorité du Statut.
.

�.

lIu p~Js de Proue net'.

1.34

'4, Le mefnle femble deuoir eftre dia pour le regard du
Prefrre: lequel ie puis aébonner deuant tout luge, afin
de luy faire reconnoiftre [a [cedule~ [uiuan t l'ordonnace
du Roy: &amp; en apres ne le faudra renuoyer deuant le luge d'Egli[e; pourueu que le luge, deuant lequel la fèedu le aura efté ~econnuë,[oit luge competent des parties,
ains [e pourra 111ettre àexecution [ur les biens d'icduy.
Car fi le Preftre pe~t exprdrement obliger [es biens à la
Cour des Soumifsions par aéte publique', comme il fe
praé1:ique d'ordinaire; &amp; fi en vertu de telle obligation
on peut executer le Prefi~·e [ur [es biens; on pourra aufsi
exeçuter le Prefue en vertu d'vne [cedule aduerée &amp; reconnuë pardeuant tout luge, moyennant qu'elle contienne obligation, comme il a efté diét cy delfus. Ainfi
l'ont tenu Auffredus &amp; Benediétus rapportez par le Rebuffe in tit.de Chzrograph.,&amp; ced.recog. art..II num·46. &amp; 47.
in QrdùJat.Reg.Lequel toutesfois tient l'opinion contraire,c'dl: à fçauoir que le 'Prefire doit eftre renuoyé pardeuant [on luge. Imbert eft de me[me opinion zn Infltt.Form(.ltb.uap .2.4. in glojJa.lo4nnu de. P [r.itea m l. "PlrOJ C. d, palatfacr.lart;. l,b.u..
AVTR A ESCRI 'TVRA. n 'entend parler des mifhues priuées &amp; liure de rarton, ou ~e toutes autres e[cri..
tures quelles qu~elles [oyent; dont Rebuffe traiéte di{fufémcnt au lieu cy deffus,cotté.,

Ordo1J1Jante &amp; declàratÎon d'es magnifiques SeigneurJ J,l~
Chambre dej Comptu de Prouence,touchant
les-lat/upour lu injures.

L
.

Efdits magnifiques Seigneurs dirent &amp; dec1arcnt
quela latte des demades fondées fur injures faiaes~
Gg 2.,

�~3;

St.ttuts &amp; Cou(lumu

do ·t dtrc exjgte à proportion de la Comme, àlaq,uc:lle le
querellé fera condamné enucrs le querellant, par la fen~
(Cllee diffinitiue du luge: delaquelle li le condâné n'ap~
pelle,il payera entierement lil.latte~ mais s'il appelle la~
dite latte fera exigée par moitié. Et que la mdine exa~
éhon {oit gardée en toutes cau[es pendantes par appel.
Et aduenant le cas que telles demandes ne fuffent.iugées
diffinitiuement, ain-s compoGtées par la conuention des
parties, ldèlit:s Seigneurs dirent que la latte doit eUre
exigée à rairon de la rom me portée par la demande, en
1&lt; Il f.tutir)1: oir payant cha[cun la moitié. * Ets'il aduenoit par la negli.
711. ~tr ct.1pir rs , gence &amp; diŒlllulatiol1 des parties que le procés dcfdircs
c.l~la 80 .
injures tira en longueur, &amp; qu'au bout d'vn an il ne fut
iugé difllnitiuement; eHant l'année expirée, que la latte
[oit exigée par moitié, à rai[on de la [omlne demandée.
Et ainG dirent deuoir dhe faiél: en toutes les Cours Ra·
yalles du pre{ent pays de Prouence,F9rcalquier &amp; terres
ad jacentes. Et {oit -la pre{ente ordonnance e[critte au li·
ure appellé MetIJorabtlta, pour en dl::re con[eruée la me.
moire à tout ian1ais. Faiél: en la Chambre le 18.de No·
u~mbre 1532.. R. B 0 RRI L L Y.
,
Exrrai6l:du liure appellé Memorabjlia, fol. 48.
Latas ny patrocins non li demandan apres cinq ans.
Q.g,itran{a de las latas &amp; patrocin fe fa {enfa .
pendre argent das debitours.

R E~F'BST A.
'rem car 10114 comjlfarû,que exegrfJon la.tlattU &amp; 10114 P"trI:
CINS, COlJ1mnton de gr4nJ defalhlrJJens. 'juant "Pan par }/1'
I? 4ys per exeg,r [tU d,chlll /"tltl t1 plltrfJClnJ : &amp;- fi Jtfn f"g~r

l

,ltJliI !atrocl1l~ pourtAnt~ cllforf!ets,

'lue non[on flgn41 nI ~ecrl:

�d~ Pays de ProuènCl.,
1.3'
144: &amp; ilOfJ110n a entendre à lai paural gem, que laJ et-wcelltJ,n,

non ou fan, ni en fan rafa1J al clauaYI de La cambra, ni al
tlrch-r p4rcuradour s: &amp;' fi e~auüa , qlu lOHJ balhan ?uti à "PT:
, .utre , Lou qualfemblablement lallJ')701 c"egir : f5 amfins ni a
pr~n1uefi pagan douta 'Voul/tU ou pllU ,' l1J gr~"d inte~elfo @!r
allndaL fujets dal Rey:&amp; pertant pcr loulre tout abru &amp; mala
co{lulfJa ,{"ppl,can "La dJ~ha majeflat, 'lue l, piaffa de far ordenar &amp;, co~rnadar, qtle tais lat.u &amp; patrpcim fi dcjon exeglr,e§
letl~r denfre dOIl4 ans dal temps, que [on fachJtJ : 011 autrament
Ion puelcan exegzr ny leua1'.Et l'Jon remens que ialJ (omrmOan',r,
flan tenglU de far podtlJ:U a aquelloll4 aque la.tlur demandJJran
[enfa ren pendre) attendu que fan pagtUde lur trabaih.
(7

RES P 0 S T .A.

,

Las al Rey, 'lue non fi puefcan demandar paJf~t cinq ans,
entant que touquara IOIlJ fobjets J'aquefi pays, mc"o/IU
r17 habttans daquel: ~ que /0U4 (oOta,,,rs fian tç"gw 'd'e'll
for qutttanfa en aquelloUl) que l.u aemAnderan (enfo ren pendre
a("ufa d'aqueUtU.
Extraiél: du RegHhe appd16 Potentia, fol. '331.

P

Nengun non deu efire pres au cors à fa maifon, Olt
autra, per deute ciuil.
,
RE~VESTA.

Tem fopplican, 'fue per nengun dtute ciu;l de qualqlla court
quefia, ou ft que fot14 przullegrada , dzre6là",ent ou malreaement nenguntl per[ona denf. lofdlChs contraEls de Prouenfa,

I

de ForcAI,!u,er non aeji$ elfer prtffa de la perfo,ma,m Autr~­
ment empena.da danfra fa proprrll maifln, nI en alltrehoflal,
ben qf4e tal perfana, fofJa de la perfona obl.gada, per ~ultar d,"trfos ÎneDnuenUnJ , que pD)"an "enir . à caufa dt ~oltr Il7ar
perfl1fo ca~~"e homme de ben de fon hoflal propr', ou d'autre.
Gg 3
&amp;

�-- ----.- .

Slatllt! ~' ColI(lllmtJ
RES PO N SE.

237

\

L fembleiufie &amp; equitabIe,qu'aucun debiteur obligé
au corps ne foit tiré par force c;on rre (on gré hors de fa
nlai[on, [oit qu'elle Iuy appartienne en proprieté ou par
droit de loüage , ou [oit vue hofielerie , pourueu qu'il y
ait logé durant dix iours; li ce n'efi en cas de dcliétou
crime occurant. Et nous plaifi: qu'on [e garde bien pour
faire exploifrer telles captions per[onnelles dans les
mai[ons (u[dites, de faire ' des injonébons &amp; declarations de peines. Ce que nous.voulons eftre gardé tant
feulement four le regard denos (ujets du preCent Pa~.
Oéhoye fan 1469'. &amp; le 2.7. de Ianuier.
Extraiét du RegiIlre appellé Potentia, fbl. 346.

I

Debitours non feran pre{fes de la perfona
en tems de fiera ..

I

RE.€( V EST A~.
Tem car temnt 141 fieru dal p ay! dal àicbJ C011tat! dé Pro-

uenfa, (t) de ForcaLqu,er,dluerfe! ahufo! Je commeton, em.
pachant aque04J par lettral de la cambra~ DU autrlU contra IOHl
dcbitoun,fofent Il.queOoll4 pendre de la perfona , pertant 19111
luee! enfoujftr~on·graJ. daumage.SlIppl,ean que tre! iour! dallaI
&amp; tre! ÎourJ apre!, LIU dichtU fteral {ta-eroh,b,da touta execlItion, tan perfonaL , comll aHlrll fer deutes. &amp; AutrlU '~UfoJ
âuilJ~
R' ESPONSE~

ERoy dl: content qu'il [oit faia: [uiuant Iereqsis
. durat deux iours, vn deuan-r &amp; rautre aprés la foire;
&amp; 'Ce, afin de venir à la' foire , &amp; non autrement.
Oétroyé fan 14-69'. &amp; le 2. 7~ de Ianuier..
Extraié\: du Regifire appellé, ~~t~~~~'!:'

L

.'

�dH pâJI aè Proüence.
,

.

, L~ prëfêrjptid~ feUe qui efl du dr~ja cotn'1l;m à lieu entr.e".les ·
Cl/oyeru d Aix en la Cour dUSoumiJ!ions. Femme ne peut
,eflre tmprt{onnée po-U1' debte ciulie.

,

,1

Temnous ordonnons qu'en la.cout:des SoumiŒ6ns
[oit gardé le droiCl: comhl~n cntre leSlCit?yôl1s d'Ai~l
Q touchant la pre[cription: ' ~e :t0l!tes fcjrres. -de debtes;
nonobHant le Statut de 'ladite Cour:cte-[orrequè l~fdits
t Citoy~ns &amp; habitants d'Aix: pourront oppo{er en ladite
{ Cour l'exception de la pre[ct1r,tio;tous lesaucrés'Statuts .
&amp;ftile de ladite Cour demeÙl'a11ts en leur force &amp;'vigueur. Ordonons auŒ qh'aucufiefemmenc pui{fé dheemprifonée ny arreftee (ouhs pretexte.de quèl-qucobligation, en façon que ce foit, qu'eUe pourroit.auoir faïa
de Ca pèr[one,ou faire à l'aduenir en matiere èiuile:nonobftai1t le Statut de ladite Cour ou autre quelconque.
Il fe trouue couché au chapitre de la Paix. . .
..
1

•

.prefcriptia.n à Leu à la Cour de ~a Chambre comme de droia.
R' A. N ç OIS par la grace de Dieu Roy-de France,
Comte de Prouence , Forcalquier &amp; terres ad jacèntes, A nos tre[chers &amp; bien aymez Id Commi{faires, qui
feront cOlumis &amp; deleguez à tenir les prochains Efiars
en nofdits Pays &amp; Comtez, [alut, &amp; dHeélion. Comme ·
[ur, certains articles &amp; requefi:esà nous prefentées par
nos chers &amp; hien aymez Anthoine d'Aurai{on E{cuyer)
Seigneur dudit lieu: mai1l:re Anthoine Donat, licentié
ez droits;&amp; Iea Fabre Con{ul de la ville de Draguignanenuoyez par deuers nous de par no[dits Pays,&amp; pourJes
affaires d'iceux, ait eité par nous ordonné' &amp; pouhfeu,
fdon &amp; ainG qu'il dl: contenu apres chacun d'iceux

F

�9

Statuii (;. CouRuIJJIJ

articles, &amp; requeftes : &amp; qu'il dl: plus à plein contenu ln
iceux, cy attachez foubs le contreféel de noftre Chan..
lerie. Nous pour ces caufes vous mandons, commandons &amp; enjoignons, gue le conteuu en nofdÎtes ordonnances eftans à la fin de chacun defdits articles, vous
mettiez en execution, en ce qu'il vous eft mandé de ce
faire, &amp; qu'ils font à vous adrdfans, (elon leur forme &amp;
tençur: €fllftinG nous plaifi:-il drre faia. De ce f:airevous
donnons,entant que be(oin (eroit,plain pouuoir , puie.
{ance, auétorité &amp; mandement fpecial par ces diétes
pre(entes. Donné à Paris le dix-neufiefme iour dr ~v'Iay,
fan de grace nlil einqcens dix-[ept,&amp; de noft!."c regne le
tJ;r&gt;i!lefme. Par le Roy Comte de Prouence. Robertet.

L'artiélefoyqant ~jlle neufiefme ~ ln autre~ obmti.
R E .fU/ EST E.
Tem, q~e attendu que ledIt Pays iè gouuerne &amp; te ..
gift par droié1: efcrip7 &amp; que toutes a6l:ions font prefcriptes, par faute de pour[uÏtte dedan8le temps ordonné de: droiét.P lai(e au Roy ordonner,ladite pre(cription
auoir lieu, mefmement contr.e gens, contre le[quels,
icelle pre(cription doit d.edroiétauoir lieu, [ans ce que
les parties ayent acquis l~dite pre[cription par eux) ou
leurs predeceifeurs en puiffent ,ny doiuent eftfe priuez,
Jinon toutesfois en cas de droiél: , &amp; dont les parties {croient parledit Seigneur releuées auec cognoitfance de
-caufe, &amp; par)fes lettres Pa~entes à bonnes iufies lx.
rai[onnables caufes , &amp; ez· cas de droiGt, comme
dia eft : &amp; [ans ce que autrement les parties. qui auroient acquis ladite perfcription deüement, en pu ifiènr eItre Eriuées, [oit par puiifancc :ab{oluë, ne

I

autre~

�au Payl ae Proumct.

2..fO

ment: nOllobfiant les Statuts) &amp; rigueurs de l:i Chambred'Aix.

R E!, S P

0

N S E.

-

Es Commiffair~s de[dirs Efrats s'informeront [ur le:
contenp audit article, &amp; Y pouruoiront) COlnme
ils verront dtrc de raHan.
-

L

Ordonl1arlCtJ dél CommitfiireJ.-Vr le neuhefme &amp; de:rnierarticlc fai[ant mentiondes -prdèriptions, ledit article a dlé ~ommuniqué­
&amp; mis en aduis &amp; Con[eil de Meilieurs tenans la Cour
de Parlement en Prouence; leCquels ont efié tous d'vn
aduis, que l'e contenu audit article [oit oaroy~ &amp; accordé aux gens des trois Efrats dudit Pays: à [Cfauoir,
que l'exception de preCcription cy apres, &amp; pour
l'aduenir ~it _ lieu Celon la forme &amp; d![poGtion dudroiB: dèrit; {don lequel ledit Pays dl regi &amp; gouuer-né. Et nous CommiŒ1ires ainG l'auons é\ccordé &amp; ordonné, en enCuiuant la commifIion &amp; pouuoir à nous
donné par ledit Seigneur, &amp; [ans prejudice du paffé-, &amp;.
des canees &amp; procez pendans tant Ceulement. De Mas Lieutenant. De Beaumont Prdident, Boyer gene:ral,
Balthezar Gerente PreGdent des Comptes, Fran~ois
du Pré.
.
Extraiét des Archifs &amp;. du Regifrre appellé. Magd«lentt.,

S

fol.
r

2.0~

l

-

SOM MAIR l.

L n'y a~oit par cy deuanr aucune aUtre: prefèri-ption en la Cour des Soumiffions que la centenaire:.

-

-

Hh

�p
StatlJt! &amp; Couj1umes
laquelle par ce Statut efr refrrainte au termes de droiét,
&amp; pourquoy.
.
2
Le poffeffeur de mauuai{e foy par difpolition du
drojél: canon ne prefcript jamais. .
3 Il Ya grand çontrafi entre les Doaeurs , li la pre{cri~
ption de trente ans à auŒ bien lieu en l'aétion per{on~
nelle qu'en la reelle. "4- La pre[cripcion a lieu en l'obligation &amp; aétlon per[onnelle, &amp; pourquoy.
5 Sçauoir mon li l'hericier vniuerfel peut pre{crire la
legitime ou le [upplemcnt des .heritiers .particuliers.
l. ..

-G LOS E.
L ne fut oncques oétroyé Statut par noUre Roy tres.:'
fiudieux du bien &amp; vtilité deJesfubjeél:s,à la requefie
des gens des trois Efrats,plus profitable que cefiui-cy:
car l'audité des creanciers .efiG 'grande, qu'ayants tousjour lagu.eulc bée,come des loups raui{fants abbayans
aprésJe gain, ils n'ont autre enuie que de deuorer &amp;
engloutir leurs pau ures &amp; mi[erables debiteurs: le[quels
le plus (otiuent ont de coufiume de .payer de gré à gré à
leurs creanciers vne partie de ce qu'ils leur doiuent; ce
que les creanciers ne couchent [ur leurs liures de raiCon;
comPle auffi tel .payement n'eft efcrit au pied du conuaa: de façon qu'ayants le[dîts creanciers eu payé ment
de leur d,ebee ou de Jarrie d'icelle, aprés vne reuolutian de longues annees tracaJrent [ans caure leur debiteur; s'appuyantsCur ce feul poinét,que leur aéte eH garentigié , &amp; leur debiteur obligé à la Cour des Soun1ilIions.
1 En laLJ.uelle autre prefcription que le centenaire n'a

I

..

�dù PÀJJ de ProuenCf.

1.42.

pas de lieu, ou [croit entre les Citoyens d'Aix. N'efrans
doncques les obligations cancellées , pluGëurs ayans, '
co me l'enfant -prodigue, tout mangé leurs biens cn
ddbauches, excés &amp; luxes, ont recours à icelles, &amp; pel1Cent que par ce moyen ils peuuent en~ores faire demande de leur debte) quelque vieille qu'elle [oit; dautant:qu'ils voyent qu'il n'y auoit aucune pre[cription à
ladite Cour, conune il a efié dié!.
_
. Mais à bon droiél: le contraire dl: icy decidé ; attendu qu'il n'dt pas vray [emblable que les creanckrs, qui
{ont tant affamés de 1'01:, ayent demeuré fi long tèmps
de demander leur debte;ou,G ainG nous aymons mieux
dire,ce Statut rendra les creanciers plus diligents.seulement d'vne cho[e deuons nous eitre n1arris ;'c'efl:'-que ce
Statut n'a efté imprinlé auffi to11 qu'il a', eité faiél:; afin
que cha[cun [çeut, qu'on auoit derogé au S't atut de ladite Cour; &amp; que par ce moyen- dia[cun [c [eruit du
St!tut derogatoire;.en la ddfence 'd6 [es caufes. Mais on
n'a peu auoir-notice &amp;icelur iu[ques à pre[ent ; efiant
iceluy caché au fOll;ds des Archifs, &amp; par ainli connu à
tres-peu de gens. Mais d'ore[cnauaut il [eranotoire 01 chacun &amp; vlité en prafrique.
~e ledit chap. dernier ait lieu tant en l'aérion per[onnelle que reelle l'Alexandre l'a ainG voulu en C011{ultant, C01ume il fe voit in conf 185. nurn. 2.6: rvfque ad
finem.l t b.2. con[.99. nurn. 5~llb.4·' conf. r~ .nU~.I lib. 3; conf. 51.
lib. 5. là où il tr,!iéte cdte'qudholl fort au long: c'e11
pourquoy ie ne rapporte pas ce qu'il en a diér.. La contraire opinion eft fuyuie par plu lieurs rapportez par du
Molin aux additions qu'il a fai6\: {ùr Alexandre in J.conf.
99. "lIm. 1. Bald.con{ 437.lJb.I.Corn.con[ 2.o6.ltb. t. IaquelIe

,

Hh

2.

,

�•

1

2..H
St (jtutJ ~ C ùu/1/1lNJ
'il dit dl:re gardte en praétiquc:, &amp; diél: auair d1:é ainG
iugé. Gu,do Papa. q. 199. en donne la raifon; difant que
ccil: d'autan; que celuy , ~ui efr obligé par aai~n ecr~
fonnelle, n eH: pas appelle poffdfeur de mauüalfe tOYi
car il poffcde ce qui efr Gen, &amp; non d'autruy. Bahl. In 1.
'Vlt. §. 7)/t. infine. C. comm. de legato AmdzlIJ FnrelllJ mon
luaifrrc; lequel je fuis tenu d'honnorcr à tout jamais en
ma men10ire a rraiél:é cdte qudhon fort doél:em ent &amp;
diligemment m [. 3.nurn.e9. de 'Vfucap.lequd dhme qu'en
point de droiél: ceLte opinion efr la plus vraye. Dac ln
conf 554. num. 1. poft. Petr. A/Jch. zn cap .fine poU:jJione m6.
dtj1zngue. Car il y a quelques droi~s &amp; aéhons qui nous
competent [ans attendre autre declaration; &amp; en telles
aél:ions la mauuaife foy empéchc la prcfcription. Il y a
quelques autres droiéts qui nous competent apres vn
decJaration, 'Vt ml. 2.. C.de sure emphyt. &amp; aux legats,comme il efr notté. În 1. CU'11 pattr. §.[urdo.de 'ego 2.. car il faut
que le Iegataire interpelle l'heritier deuant qu'il fait tcnu &amp; qbligé. A ceH:e caufe l'heritier n' dl: pas reputé dlIe
en coulpe, deuant la denôciation. Il femble que Dece &amp;
Petrus de Anchar. [oient d'aduis audit Confeil &amp; chapitre que la pre[cription ne co.ure pas contre le creancier,
qui a vne aél:lon ; d'aurant que le debiteur efr en mauuaife foy. Or le creancier a aGrion, quan dIe iour app&lt;r
[é à l'aé1:e garentigié dt venu. Par ainG, Celon leur aduis,
la prefcription ne courra pas; contre ce qui a efi:é dia cy
ddfus.
4 La plus vraye'opinion dt, que la preîcription moin~
dre que la centenaire court en ces obligations &amp; aéhonsj
comme celle de 30. ans. Autrement ce Statut feroit inu~
tde: car G par cydeuant vne obligation ne [c prcfcriuoit
w

�de4 P ayJ de

1..44pas qu'aprts la reuolution de cent ans; &amp; li par ce St~tut
ad1:éderogé à l'autre; il ne faut p.lsdiredclaprefcri":
prion de ccs obligations ce que l'on dia dc;s poiTeifenfs
de manuaife foy; qui ne prdèr.iucnt qu'a pres le laps de
cent ans. Tout ainG donc que les autres aéhôs [e prcfcriuene par le laps de trente ans, ainG ccftc-cy iè pre(crira
par le mc[me temps.'.jicut &amp; l.om'f'JeJ 1:'Jlt. C. dt prl:fcrIf't.
JO. d71fior. '. J. C. dt conflit. comme il a dté eG:ably entre
rous les Citoyens d'Aix, ainG qu'il appert par le Statut
precedent.
.
5 Puis que nous parlons icy de la prefcription , i'y
adjomeray vne queH:ion vrile &amp; frequente; ccft à [çauoir G l'heritier ~niuer[el pre[crida lcgitime ou {ùpplement d'icelle, contre les heritiers particuliers.Et i' efiirrie
qu'i1:faut dire que non; a caufe de la mauuaife foy d'iceluy. Car cdt heritier dt ou heritier par teft:ament, ou
abl71ftaten qualité de maile, enfaueur duquel eH le Starut,(extdnt~bUJ mafulû )comme chez nous.S'il d} heritier
tcfbmentaire il [çair, ou on pre[ume qu'il {çachc ce qui
dl: contenu au teHamenr. l . non ell firetuiu~. C. de tr.;r:jc' û.
Baid. tri 1. ti flJ Q'41. fi cerf. pet ln 1. tL4Ior. pet/fla C. de perie. tut.
plr ainG il [çait qu'il a des Freres ou d'autres coheritiers
particuliers; defql1cls il poifede les biens qü'illeur deuroit defemparer &amp; expedier ; veu que la legitime fe
prend des biens paternels: où il dl: heririer ab 1I'lUflltt, ledit Statut ( extantlbltJ) eHant en vigucnr : auquel cas,
d'autant qu'i! [çait qu'il a des Cœurs, aufquelles eH: deuë
Vne cotte part des biens, qui ont appartenu au pere: laquelle puis qu'il la poifede,il ne peut pas nier qu'il ne foit
poffeifeur de mauuai[e foy. Au moyen dequoy il ne
pre[crira pas que par l'efpace de cent ans. rDece co,,! 304,'
PtouWCt.

Hh

3

'

�@r COUflUr11U
nu. 2.. l'a con[uIr&lt;f en ces propres termes,atnenant les rai[ons [ufdües. Aufii a faiél. Bertrandy conf 7. m fine. &amp;
con}. J32.. nu. 2..l:b. 2.. &amp; conf. 16. nu. 4.ltb.J.lefquels parlent
du fupplement, &amp; tiennent, qu'il ne fe pre[crit pas. Il a
cfté iugé par deux fois que.la legititne ne [e prefcrit pas;
vne fois le 7. de Decembre 1554. en Audience :'l'autre le
u. de Mars. 1556. a la Chambre des Enqucftes.
A N NOT A T ION NOV V E L L E.
E Commentateur n'a coné aucuns Arrens touchant
la pre[cription du [upplclnent : lequel [e prefcritregulierement pir l' dpace de 30. ou 40. ans pour le plus;
c'dl: pourqupyon cn va cotter quelq.ues vns, pour verifier ladite prefcription. Il yen a vn dü 2.3. de Decembre
1582.. donné entre Claude, Magdelaine &amp; Barrone Arnaudes de Pel:tuis; contre Honoré &amp; Gafpard Arnauds
hcritiers de feu EH:ienne Arnaud leur pere. Autre du 2.7.
de Mars 1605' entre Aliere &amp; Barlatier. Plus vn troilie[Ille du 2,2.. de Mars 1603. donné entre le lieur duPuger"
.&amp; le lieur de Sainae i'AarglJcrite.
2.4-5

StMtlls

L

S'er;foiuent certa,tnJ Statuts concernant! les feuls
Cltoyem d'Aix ..

l

Q
V les viétuaill(:s marchandifes [oyent ap.
portées a la ville d'Aix.
.

2.

E

&amp;.

~e per[onne d'Aix ne puilfc eH:re renuoyé

pour

raifon de deliét ou contraét.
3. OE.e les cens &amp; [eruices fe ve~an~ vendre, ceux qui
les font les pourront retenir.

L

0 v r s &amp; Ieanne par la grace de Dieu Roy &amp; Roy~
ne de Hierufalem &amp; Sicile, Ducs de la PoüilIe,

1

�du P {ry! tic Prouence.

24 6
,~ Princes de Capouë, Comtes de Prouence, ~orcalquier
, &amp; Piedmont, A nos feauxScnechaux de noidits Comtés de Prouêce &amp; Forcalquier,&amp;nos Officiers de nofdits
, Comtés de quelque titre qu'ils [oient qua'Iifiez preCents &amp; aduenir, nolhe bonne grace '&amp; fanté. Philippes
Peyrerij d'Aix hofireEfèuyer, Chambellarr, familier &amp;
nofrre c~er '&amp; Feal AnlbaLfad~ur &amp; depputé du corps &amp;
Comté de noHre ville d' Aix s'diane produiél: deuant
nous, entre autres anicles parluypre[entés anofire Ma: jefté, il nous a de nouueau pte{enté les articles {ous-ef- .
crics, que nous auons commandé d'dhe in{eré aux prefentes de mot a mot; &amp; efroyent iceux en tout &amp; par
.tout de l~ teneur qu'il s'enfuit.
\

ViEluatlles ,ej Marchandtft:.

ITem q~- touchant toutes [orres de viruailles &amp;
marchandi{es qui feront apportées a la ville d'Aix,
1 il vous plaire mander a vofhe Sene{chal ·,d e{dites Comtés &amp; a tous vos autres OfIlciers,que d' ore{enauant Ie{dites vitllailles &amp;. Inarchandi{es, puiLfcnt dhe librement
apportées a ladite ville d'Aix ( fors &amp; excepté le vin) en
payant toutesfois tous vos droiéts deubs à vofire Cour,
&amp; à tout autre Seigneur) auquel (era deub quelque

" 1.

droiél:.
Item que lès Citoyens d'Aix 'ne [oient rentloyez aux
lieux où ils auront delinqué &amp; contraaé ; au{quds lieux
on à de Coufiuu1e de renuoyer .les dçlinquants .&amp; C011tratèants..
Item que) quand on vendra quelques cens &amp; [er':
uices ez lieux de vofire Domaine) ceux qui font le{dits
ces &amp; feruices,puiifét iceux achcpter &amp; auoir au rne[rnc

2.

�2.47

StatfJtJ

&amp; . Coujl
, am n

prix, qu'ils [e vendent: pourueu rou}esfois que dans vn
mois contable du iour de contraét, ou pour le moinsde
leur notice, ils payent le prix àl'achepteur, ou le depo.
firent~ Le[qucls articles ayant nofhe Majefié l'CÇCU,
auons commandé qu'ils fuffent veus &amp; examinez par les
gens denofire Conlèil. Et ce faiét, en ayants fai6tpar.
ticuliererncnt rapport à nofire Matefié; auons rdpondu
au[dits articles à la façon qu'il s'enluit.
1 Sçauoir en: [ur le premier, Nous voulons &amp; mandons,
que payez rous les droiéh appartcnans ànoftre Cour) &amp;
aulIi tous droiéh deubs à quelques per[onnes que ce
[oient, il [oit JoiGble àchacun d'apporter en nofircditc
ville d'Aix, le[dites vituailles &amp; marchandi[es.
2. Sur le [econd, deGrants nous, tant qu'il nous dt
pofTlble ciuillement, releller &amp; exempter de charges
nos fidelles Citoyens d'Aix, Voulons qu'iceux ayants
delinqué ou contraété hors dudit Aix,ne [oiét renuoycz
ûs n'ont acaux li:::ux des deliéts ou contraéls., e{quels
J.
coufiumé d'eftre renuoyez.
3 Ql:13 nd aux rroi(e[nle,nous l'acceptas &amp; permettos Je
contenu audit article, [ans y cOlnprendre les censdc
ceux qui rdeuent de rrofire Cour. .
A cette caure deno!he certaine [ciéce par la teneur des
prcfen:::es nous mâd6s &amp; comandos àvofrre fidelité,que
vous tant nos lTIodernes Sene[chalJx &amp; ' autres [ufdirs
OHicicrs, qu'autres quifèrol1r fl1ccdliuemet àl'aduenir,
durant le temps que vous ferez en charge, vous facicz
jouïr no[dits Ciroyens d'Aix &amp; chacun d'iceux, en tant
qu'en leur propre &amp; parriculiervous verrez à l'aducnir
au'il
les [Jourraroucher,
oour rai[on des cha [es. [u[diresj
l
~
J.
g:lrder &amp; obieruer de point! en poinét [don leur forme
.

.

&amp;. teneur

�au PÀJJ Je Prou/net.

1{S

teneur par toutes per[onnes , nordîtes permiffions &amp;
~ concdIions, &amp; acceptation faiae par noHre Majefié,
comIne dia a eIté aux fu{dits articles à nous pre[entés
t~ A condition ,que nos Officiers qui [ont à pre~ nt eil
'l4 charge ayans veu en temps &amp; lieu opportun la teneur
~~ des pre{entes, les remettront à cduy qùi lets leur aura
pre[cnté. Donné à Naples, par le lieur d'Vdon de
Naples E[cuyer &amp; profelfeur en droiét ciuil, M. Rational de noftre grand'Cour &amp; Viceproronotaire,Confcilli! 1er du Roy~me de Sicile nofirc Feal &amp; bien aymé ,"l'an
le 13p··le 3. de Nouembre ,iudiél:ion {ix-iefm1S, &amp; de nofhe
feigne, pour le regard du Roy, le dnquiefme, &amp; quand
à le Royne, le dixieiine.
Extraiét des Archifs Royaux de Prouence,&amp; da liure
Royaldes Priuileges de la ville d'Aix. fo158.
A N NOT A TI 0 N NOV V E L L E.
Ou~hant la vente des cens, il dl: à notter, que li
vn cens eft diui{é entre Freres ou parents, &amp; qu'apres le partage le frere ou parent vende à l'autre la part
t' àluy obuenuë; le cen[able ne fera receu àicell~ racheft prer: d'a'lltant que ladite parr de cens fe trauuera venàuë à vn parent, perfonne fauorable par la di[po{ltion
du Statut; &amp; d'ailleurs iè trouuera par telle vente ladite
r parr reünie à [on tout. Ioint que ledit cen[able, nono'baât qu'il fuft admis audit rachept, ne [eroit pour 9=la
affranchy de cens; à caufe qu'il [eroit touGour eentablc
enuers les .tutrcs parentsparticipes Judit cens. Et ainli
fut iugé en Audience l'an-16ol.. entre M. de Forefta
fubfritut de M.l'Aduocat general du Roy au Siege geneneral d'Aix d'vne part.Et Saurat Tainturier ,de ladite
vjllc d'autre..
li

ln &amp;

l,

4

T

•

�Slat;,tJ &amp;' COUflU"'"

Le rvin ,nr.nger ne ftrA apporté d~sn J lti "Pige d'Ai~ , fi lA
rmUeroOe ne s'y .,end deux francs.

L

Ov y s

S~

co N D par la grace de Dieu Roy de

leru[alem &amp; de Sicile, des Duchés de la Poüillc: &amp;
d'Anjou, des Comtez de Prouence, Forcalquier, du
Mans &amp; de Piedmont. Au Viguier, luge &amp;~utresOffi­
ciers de nofrre ville d'Aix, tant prefents qu'aduenir, &amp;
à chacun d'iceux, &amp; à leurs Lieutenants gr ace &amp; bonne
,volontt. De la part des Scindics du Confeil &amp; de tout le
corfs de la Communauté de nortre viHe d'Aix nous a
efte remonfi:ré , qu'encore que par counume approuuée par le cours &amp; cres-ancien laps de temp." dont il-n'y a
memoire d'homme au contraire , le vin des forains ne
pui!fc eftre apporté par quel ques p~rfo nnes que ce
[oient dans noftrcditc ville, fi la millerolle ne s'y vend
deux francs; li cft-ce neantmoîns quequdql!es nos
Officiers tant fuperieurs qu'infcrieurs dcmeurants en
nofrreditc ville, font entrer tous les ans dans icelle le
vin des forains contre la bonne couftume [ufdite : dont
procede vn grand prejudice &amp; ruine à tOlIte la chofe publique de ladite ville; dautant qu'a raifon de l'apport
dudit vin eihanger le prix des vins des citadins r'auale:
efquels vins con{ifte le principal proha: defdits citadins; le[quels au moyen de ce nous ont humblement
fupplié', que pour l'vtiIiré publique de ladite ville, il
,nous pleun: d~rdonner que la fufdite vieille coufiume
fuft gardée &amp; obfèru ée. A cefre caufe nous vous mandons &amp; enjoignons à chacun de vous, que fi ainG dt,
comme de la part dcfdirs citadins dl: [ouftenu , vous
.pour l'accroj!Icmenr &amp; augmentation de l'cHat de

�ilu Pays Je prD,lêitêt.

%$.

, noi1:redite ville &amp; vtilité publique d'icelle,approuuants
ladite coufl:unle perpetuée par la reuolutié de tant d'aFlnt es , vous faciez en forte qu'a tout jamais [oie deffédude par nous ledit apport deiaits vins eH:rangers. Lequel
1 aui!i, dtans les chores [u[dites veritables, par la teneur
des prcfcntes nous deffendons, &amp; ordonnons qu'il ne
fera permis à per[onne de quelque dtat , qualitt ou
condition qu'il ' [oit, d'en apporter audit cas; nonobfiant toutes lettres donnans penniŒon au contrai-re. Donné en nofire Chaileau d'Anjou, foubs noChe
[eau {ccret, par di{crette pedonne Nicolas Perrigaud
Licencié és Decrets noftre ame &amp; Feal ConfeilIer,le premier d'AuriI indi6l:ion dixidine, l'an 1417. &amp; de noz
regnes le 34. Par le Royen [on Conlèil. MuhaeUri.
A N N à T A T ION.
'An 1417' &amp; le u.Iuillet la Royne Yolan oétroya vn
vn autre pareil priuilege , conçeu bonnement en
meGnes termes.Et dautant que ledit priuilege conuient
auee le precedent &amp; en [ubftance &amp; paroUes, ie ne l'ay
iey .voulu Inferer.
G LOS E.
RA Nes. Le fi-anc eH: icy pris pour vingt [ols ProuenÇ:aux; chacun de[quds vaut trois liards: li doncques la millerolle monte à deux fi-ancs, ("dt à dire à 40 ..
fols Prouençaux 7 vallants trente [ols tournois, il fera
permis d'apporter du vin eH:ranger dans la ville d'Aix;
comme il valut l'an p'aifé qu'on contoit 1555"' auquel le
iour de Pafques &amp; le lendemain les vignes furent geltes:
par le froid exceŒf qu'il nt: De forte qu'a peine on fe::'
cueillit la dixidil1e partie des raifins qu'on auait accouftumé de recueillir ~ toutesfois le vin[e vendit à meilleur
.
li ~

1

1

L

F

,

�t5

Couflu'1ltl
marché que l"an de deuant., à cauLè de l'abondance dll
~in efrranger. L'année fuÎuJ.nte il y eufi: li grand rapport
des vignes, qu'a peine iamais on en vit vn Flus grandj
&amp;. ne trouuoit on audit an alfez de vailfeaux pour y re·
po[er le vin: &amp; les vai{[eaux ei1:&lt;Jient plus chf"rs qUA le
vin ne valoit : la millerol1e fe v:endoit dix ou douze fols
tournois, &amp; encores moins: ainG nofire grand &amp; bon
DIE V recompenfà la precedente fterilité p?r vnc
~bondance nomparcille.1?lcuft àDIE V que nous feur..
fions autant il:udieux de la religion chrcft;enne &amp; me·
moratifs de la p ralle de Dieu &amp; praébcien d'jcelle,que
ce bon Seigneur cft [oucieux de nous. Nou~ ne (enons
pas vexez de tant de luaux que nous fÙ!nrnes pour noz
pechez.

2.51 .

St4tt4fs

LeJ Citoyens' Aix "(lm /!lU bOM &amp;" font f,-,p'e pa(lurer /,14'
be[iAll n'~q llfUéJ il la rondt dt IAdltt 1l,1/".

I

Tem que les citoyens &amp;habitans d'Aix,felon Jeuran. cienne coufiume &amp; approbuée, &amp;[ollu~nr confirmée
par iugements conr:radiaoir~s &amp; polfdlion reelle &amp; priu,llegée, put{[ent &amp; leur foie l.o iùble couper du bois&amp;
paiihe leur bdtaiI, &amp; faire couper &amp; dépaiftre tant par
eux que par leurs bergers de rouces parts aux lieux champdhes non.cultiuez,aux bois &amp;ford1:s cinq lieuës allentour dè ladite ville; conuue ils ont accouHumé de faire:.
AN NN 0 T A T ION.
~ E priuilege Ce rreuue eCcrir aux a rides de la paix.
~ Er eft plus efiendu au liure rouge,foI.6I. où il dl: die
que ce priuilege a eftè gaigné en iugement corraditoire.
Ledit prtuzLege a eflé oD/royé par I&lt;dJrnond Br. renguler
Comte ~ Marqt.41J de PrOlf,TJCt J l'ail. 1102..

�\

Ju P~yI Je Proutnrl.
A N NOT A T ION

NOV V E L L E.

E lieur de la Barben a faia dire par Arrefi dLl
priué Confeil que ce Statut n'a lieu que pour le
regard des terres Ban[enques; deiquellf:s nous ferons
voir le de[nombrement à la fin du pre[ent liure~ .
"

L

t

·1

La latte ne ft paye p.u iry

,a, les Citoyens d:Aix.

T em que de toutes dames &amp; demandes pecuniaires,
qui [e feront en la Cour de la Chambre, Cour ordinaire ou aun"ec; Cours de la Ciré d'Aix (en tanr que concerne les h loirans'd'Îcelle ) des chores confcffées, ou de
celles, où n'y aura contefrarion en caufè, ne fera deu~
aucune lare; &amp; pource ne fera ricn deub à la Cour oy au
,~

!

o

'

.

Item que~des procez &amp; demandes prefe'ores &amp;caduc.
nit, qui refont &amp; fel ont cn la Cour de la Chambre, ou
autre quelconque en la VIlle d'Aix, pour rai[on de di[curions de biens; où il s'agira de priorité ou pofreriorité des creanciers ( en tant qu'il peut concerner les Ci~
toyens &amp; habltans d'AIx) d.ucune lace ne fera deuë ny·
. ,
cXIgee.
Excraiél: du Hure rouge.
A N NOT A T ION NOV V E L L t.
L eft veritable que les Citoyens &amp; habltans d'Aix,ne
] payent pas de Jatte {impIe, ains lèulement la triple.
Etaux lieux où l'on ne paye ladite larte {impIe, on paye
les droiél:s d'Inquants. Item il eft ànorer que leidir~
Citoyens &amp; habitans d'Aix ne doiuent me[me la latte
triple en cas de conteftatÏon negatiue, cftant quefrion
tic repetition de dot &amp; autres caofes contenuës aux
1i 3

�2.53
StatutJ (f!r CfJu{lumti
l eteres à ces fins concedées par la Royn e Jeanne l'an I}66.
-qui [ont regifl:ré aux Archifs au liure appellé Iuuenu",.
fol. 99.

Ceux J'Aix ne payent peagë , leyàe, impoJ, réue ny
alftrCJ charges,.

1

-

Teln que les Citoyens &amp; habitans de la ville d'Ail
prdèns &amp; aduenir , [oie~t &amp; doiuent drre à tous ia,
mais à 1'. duenir libres &amp; immunes,&amp; en tout temps, en
toutes les terres &amp; places qu'a, tient &amp; poffede , ou aura
à l'adllenir ledit lllufrre Roy Louys Comte de Prouéce,
noH:re fils &amp; fes {uccelfeurs àl'aduenir dans la Comté de
Prouence &amp; Forcalquier, ou ailleurs hors defdites
Comtez acquifes ou à acquerir, de toute {one de paye'
ment &amp; pr ~fl:ation de peage, leyde, impos réue, dace &amp;
ÏlnpoGtlon efl:ablis ou àefiablir,deubs ou à deuoir pour
quelques nurchandi[es &amp;. cho[es que ce [oÎent, en
acheptant ou vendant, portant ou fai{ant porter, ou
paiIànt par lefdites terres &amp; places par mer ou par tcue
ou par eau ;, &amp;. lpecialement du pretendu droiél: de
chaine de de l'B1e de S. Gcniés, eo Corre qu'encore que
le{dits Citoyens &amp; habitans d'Aix ne payent rien audit
lieu, les gardes de la chaine [oient tenus de la leur ouurir
fans leur rien demander: &amp; par ce moyen que le(dü5
Ciroyens &amp; habitans d'Aix ne. [oient tenus ny contrainas en façon que ce [oit au payement des cho[t'
fu[dites pour rai(on de leurs march.andifes &amp; denrées,
ClUX d'AIX defJendem

leur! p, iutleges de Irur propre ~uthoritt.

Tem ~ue lefdits. Citoye.ns &amp; habitans d'Aix, [don
leurdlte coufiume ,- pUl(fent reprendre &amp; recourre
r.
1 .. ,., Il
aue-c ou uns armes, par eux ou p~r autres eues a CClL
ffed,de leur propre auchorité/aQs requ.erir la Jicece du

1

�JI4 PdyS dt Prbutntt.

)

.

2-1-".

Superieur des mains de; tous &amp; chafcuns leurs compatriotes ou efhangers;qui au prejudice de leurs priuileges
vz &amp; couH:um~s approuuées, les auroient gagez ou arrefrez direaement ou indireaenlent,&amp; autremenr contre les vz &amp; libertez d'iceux, vexeroient ou moleH:e~
roient kfdits Citoyens &amp; habitans, tant en ladite ville
~'Aix que dehors.

.S

ANNOT"ATION

NOVV:!LLE •

l nous auons dir que les Citoyeas &amp; habiransd'Aix:
peuucnt ddfendre leurs priuileges {ans requerir aucune penniŒon ce n'eH: pàs [ans rai!on;d'autant que l'original à vne negariue; làns laquelle d'ailleurs ledit Sta, tut impliqueroit conrradiaion : permettant en vn en-'
droit"aufdüs Cytoyens de deffendre lcur{dits priuilege~
de leur propre authoriré voire auec armes, &amp; en autre
part il les chargeroit de requerir la permiŒon du Supeneur.
Les Offtciers d'Aix tant Souuer~e n01J ScutlcraÎnl
font contrtbuables aux charge!.
Tem que tous les Officiers de la ville d'Aix tant fouueraillS que non fOUllerains prefens &amp; aduenir {oient
conrribuables à routes les charges de ladite ville,comme
Jesaurres Ciroyens d'icelle,pour tous les biens qu'ils ont
ou auronr en ladite ville {on rerroir &amp; diftroiét. , - Il {e treuue aux articles de paix.

1

I

AN-NOTATION

NOVVELLE.

E precedent Statut a efté modifIié par la tntn[aél:ioll paffée le 26. d'Auril1580. à {ainél: Maximin entre nos
Seigneurs les Magifirats Souuerains de l'vne &amp; l'autre
Cour &amp; le Scindic des trois Eftats du pre{ent Pays.Apres
laquelle efr {uruenu l'And! donné par le Con{eil d'Efrat

L

�2.55
Sttttut! &amp; Couflumes lu Pa.ys tle Prouenct.
tenu à Paris le 3.de Iuin r606.qui dcrrogeat pour l'adue.
nir à ladite tranCaébon , gratiffie neant1noins quelques
vns de nofdits Seigneurs de certaines Commes de denier~
à prendre [ur ledit Pays; pour leur [eruir proportionna.
bleluent à l'acquittement des charges les concernants.
Dtl ban en l~ 'VIlle d' Aix.

Tem,li hors de[dires bornes il [e tl'euue dans le ter·
roir de ladite ville d'Aix , que1~ues befies ou bdhil
menu dans les vignes, bleds, pres &amp; deffendudes de
quelqu'vn, que le Berger paye &amp; [oit tenu de payer
pour le ban, &amp; pour cha[que fois cinq [ols; &amp; le M.
&lt;iudit bcfiail paye pour le ban &amp; pour cha[que befte qui
aufucommis le ban, lix deniers; dont la moitie foit &amp;
doiue dhe au denonciateur.

l

Cbafcun peut accufer le ban commû tant en fa prDprielé
qu'en ceUe d'au/ru).
Tem que toute perfonne digne de foy;puilfe demander &amp; accu[er le ban tant en fa proprieté qu'en
celle d' aurruy ,&amp; qu'elle foÏt cruë à[on ferment,&amp; aye la
'm oitie du ban qu'elle accu[era.

I

A N NOT AT ION

-N 0 V V EL L :B.

Our toute annotation des Jeu't derniers Statuts &amp;
des autres precedents traiétants des bans onrenuoye le Leél:eu!", au reglement faïa pour la garde de
terroir d'Aix; qui par Arrefi du 7. d'Aûril 1001. a cfte
.ernologué pour dhe gardé &amp;. ob{crué par toute la Prollince [uiuant fa forme ~ teneur. Et li on delire [çawir
fI le M. doit dtre cru à [on [e:rment~ il faut voir ce qu'en
dia Dccc conf. 8J.
.

P

FIN.

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="1">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="30">
                  <text>Monographie imprimée</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="41">
              <name>Description</name>
              <description>An account of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="32">
                  <text>Ouvrages imprimés édités au cours des 16e-20e siècles et conservés dans les bibliothèques de l'université et d'autres partenaires du projet (bibliothèques municipales, archives et chambre de commerce)</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3114">
                <text>Statuts et coustumes du pays de Provence, avec les gloses de M. L. Masse, le tout de nouveau traduit de latin en françois</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3115">
                <text>Droit coutumier</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="3116">
                <text>Oeuvres des juristes provençaux avant 1789</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3117">
                <text>Relié avec : "Recueil de quelques statuts et coustumes non encores imprimées jusques à présent... rangé et composé respectivement par M. J. de Bomy…</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3118">
                <text>Bomy, Jean de</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3119">
                <text>Bibliothèque Méjanes (Aix-en-Provence), cote In 8 14778,1</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3120">
                <text>J. Tholosan (Aix-en-Provence)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3121">
                <text>1620</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="37">
            <name>Contributor</name>
            <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3122">
                <text>Massé, Louis</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="9896">
                <text>Tholosan, Jean (15..-1627 ; imprimeur).</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3123">
                <text>domaine public</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="3124">
                <text>public domain</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3126">
                <text>Notice du catalogue : http://www.sudoc.fr/201667142</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="8379">
                <text>Vignette : https://odyssee.univ-amu.fr/files/vignette/Mejanes_8-14778-1_Masse_Statuts_vignette.jpg</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3127">
                <text>application/pdf</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="3128">
                <text>1 vol.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="3129">
                <text>In-4</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3130">
                <text>fre</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3131">
                <text>text</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="3132">
                <text>monographie imprimée</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="3133">
                <text>printed monograph</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3134">
                <text>France. 16..</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="90">
            <name>Provenance</name>
            <description>A statement of any changes in ownership and custody of the resource since its creation that are significant for its authenticity, integrity, and interpretation. The statement may include a description of any changes successive custodians made to the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3135">
                <text>Bibliothèque Méjanes (Aix-en-Provence)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="53">
            <name>Abstract</name>
            <description>A summary of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3162">
                <text>Jean de Bomy, avocat et spécialiste de droit provençal du XVIIème siècle est l’auteur de ces Statuts et coustumes du pays de Provence. Les Statuta provinciae forcalqueriique de Louis Massé (disponible en ligne) semblent avoir été la principale source de Bomy : il traduisit la compilation et les commentaires de Massé tout en ajoutant les siens.&#13;
Les œuvres de Massé et de Bomy furent repris par la suite par Jacques Morgues (disponible en ligne) et Jean-Joseph Julien (disponible en ligne). Les commentaires de ces quatre auteurs sont considérés comme des « ouvrages fondateurs qui influencèrent des générations de juristes provençaux, les premiers à porter à la connaissance du public les coutumes provençales en français ».&#13;
Source : J. Krynen, J.-L. Halpérin et P. Arabeyre (dir.), Dictionnaire historique des juristes français. XIIe-XXe siècle, PUF, 2007, notice de L. Reverso, p. 132-133.&#13;
(Morgane Derenty-Camenen)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="52">
            <name>Alternative Title</name>
            <description>An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3163">
                <text>Statuts et coutumes du pays de Provence, avec les gloses de M. L. Masse, le tout de nouveau traduit de latin en français (Titre modernisé)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="8197">
                <text>https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/115</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="161">
        <name>Droit coutumier -- Provence (France) -- Ouvrages avant 1800</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="68" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="209">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/1/68/RES_34884_A-B_Centuriae_caussarum_Vol1.pdf</src>
        <authentication>96a1378ea7636f7f8cecfc447167e1b2</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="92">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1844">
                    <text>__

II

"

EN
C A V S S A R V M, l N
SV MM A

RAfIONVM

VECTIGALIVM, ET SACRI ,f,RARII
Prouinciœ Curia d. cilarum , q.ubus vniucrfa f.r~ , quz id
caufiaOl fi(c. &amp; priuatorum , publlcarurnque
funaionum penincm, cxplicantur,
~A

PARS PRIOR }1VLTC
t. •.

{

~NTE A

1 1 1) R"

cui accrmit alura pars,recms i" lucem edittl.
ADPITI
• • 'T
r)
CALCE
OPc.f IS llBElLI
de Imperio &amp; Iuri(ditlione, ac de Comitibus Prouinciz,...

,A,llhDre f

1\

If C I ' : CI

DA'

s, D.d,Va"[utllarg,,I,C.

RI

ct ;/1 ead.m Cur;,. 7&lt;!gis CD/lfiti"ri••

l~'OE~{

.,, .

• ' '1. '

"

'"

.

CVRLr )1I.1J1'lrM AMPlIS U ,\\ Y M
cuius nudio &amp;:: cura totum hocoplls euulgatur.

'

" '
,
••

C.m fui, Im/inbu&lt; ,6- fto.pfi coulf.,.m

6- Om"'tnl.rij.

l

1

Sumptibus Ioannis de Gabiano.
------,---------• ;1 . ,
\

eUlU Priuilegio

1

1

ChriftiallitIimi Francorum Regis.

�SVMM iE RATIONVM
REG 1 AR VM , SVBS IOTOR VM,
ET SACR] AOR AR]] IN PR OVINCIA
(;:lIIJ&lt;l:

FJ/.ANCTSCVS
11&gt; (.;

Ordini amplifsrmo,
DE

CLAPPERTlS OLTM

Ordine Sellatcy,

S.

D SV M cgo rcdiuiuus Clappwlls VC-

..

). _ J

•

frer(Pra:{ldes Illufhi[\. Senatores c1 ni .)
&amp; vrb:l.lla,qua [olebam ,comitate me
vobis fillo, nec non ornamemo profeéhtio , fpolilfque opimis, in decus
impenG in literis remporis mihi à me
. jmp0iÎtum, quamdiu in hoc orbc componendx cohonefrada:que vita: facultas fuit, fommamqlle ip[U11 mo~~ o)mmorta li conceffum. Cùm ergo iam anrca
~ al1.nis lucubratiol1ulTI rncarum pars prior, me
vmente fuait edita;altera :mtem , poH:uma mca proIes, .
[qualida &amp; latcns manu velha obH:etricanre in 111cem
emirtatur, has ccrrè Nonas &amp; Idus,aur hanc diem i.lébbit, vobis authoribus,qua{l alrcrû Natalcm [uum,&amp; al- •
(" *M agnum qUlppe
. cperx ""."
IUtg
tGram ve 1ut!' pI
a yn ~ enellam.
..
pretium illud dl:,o laborcs hi, ab heredibu melS plant n,m.
dercliai, manu cmaque operooore, pLlblicaque Curix
foliCltLIdinc luci eux reddantur, &amp; in hominum man us
cruditiorul11 cllu lgentur,atquc è {eminariIs vefl:ris,unqua Doui fmaus protuberantes IÎne Cltietatc ( vt ait

*

J:

2.

pU tL

�,

•\

putt XCllophomcm Socrares)dcguJl' rur. Fatt:bor enil11
0
II"UTIX, omncmqi
1
Ille omne pene, rcmpns :rr.ms norcrl(j
,uumi conremioncm hls in vigllus con[umpoffciid vos
!èlris, meminiltis,&amp; vcniens xtlS non ignorablt.Vbi cIlim ego potiùs &amp; cbriùs, qllàm circa [lImmx Curia:
Pbcita, Illm !l1aioru gérilllll illdiccs , qllaG in arec Palbdl.! roto Illo vira: ll1ca: rempore ver[arus fuiffcm ? aut
ljllid !luius lper.uc, quid vOto exoprare ingcnrius pofll cr.1 III ,qu,Lill in chenre\x vdhœ parrocinio vobi[eum
l'cr XL. pcnè anl10s fediflè? vbi iuJliria ip!à [uos ornatuS mgcnres, vdl:emquc ~llel1didam vendirarc [olet,
HcI?cro Lucifcroquc longe mirabiliùs. Eram ego rcru
àCUrl,lllldlCamli ltlldioli11imus,ita vt longo v[u,q uaf.
vlrgllb dlllina,dllél:lls,Ccnruriam vnam (nl111o vnql1am
qnùl\ credo llylo excenrllrÎ.lndam ) in ordinem digcffi,
,ldICa-ool1111lblls call1lis Cômenrario,reiec.'h 3b co omni Î11[œlici comcnrione(ql1am peItcm, vt dir3m &amp; eapirJlcm Nemellll, Achilles apud {àpienriilil11um Poëtam
dctc1hrns dl::) fucor liqUIdé in hoc gencrc [cription is
om11l.! [uilfc contttiJ, &amp; inhoncll:o truneata vulncrc, ca
qua: de Principis patrimonio morc Andabat:m If' ,f'I1cbris C, mmCnlS tr.!crabamur , &amp; forenllum cil'IrtM.rT':III~
nOl1l1ll1 flldlbu, .1\!ima: &amp; omnia me in ordiné &amp; œ-,
&lt;.'
(0110Illl3, rdll:olTe, cerraqi mcthodo comp.uSh, &amp;. rcru
llIdic.ltarul1l munita amhoritate, iuito volumine illuttrllfc. E1dtmfortt rarione, qua AlltLÎllsCapito, qux
Pop,Romanlls,lans per tribus &amp; ccnturias,[uffragiis demui\lèt,produxit in lllcem, ad dilpellcndam publicl:
h~llucllutionis nubem, qua: foro calamltJtem in~por­
rab,H. Agnoni qUJnt.l prudcnria in c11rimcndis litibus,
~ qll~nro nmmr b :lchclO lit opus, ,ld Clhginé illam,
&amp; den

&amp; dcnCam falheillm imaginum nebulam difcurienda.
Comparand~ crgo alieuius glori~ [ubGdium hoc ma-

ximum h3bui.Scd cuulgara priorc opcris parte Jnte annos XXVI. cùm aitera morre mea non poruiffet, fonunam h,lne planè auream hcrcdl mco cômcnda.ucram.
Scd aceidit &amp; illud infœlieiter , vt co quo que vira funéto,ll1rcr dOl11uS[eereta OtLl obGra btLlc~it. Emcrgit illa
undcm &amp; acerdèit huic priori. Scct quibllS au [piciis?
VeJlris [anè(Patres AmpliŒmi) &amp; talibl1s, gllX filblato
altè Ggno nunquam fallant. ~ibus ergo pOtltlS, qllàm
vobis prima [ceundave t.lbula, poftcrifque [eruamm
ex vndls vcncfabilc lignû eon[ccrabitLlr?~i inter [ummos agcmcs 111 rebu Rcgis magni, [umma cura, maiore xquitatc, in Palbclio liliatis cxedris ailidui ver[amini:in quibus 0l11nis propcmodum [apientix vbertas, &amp;
bcnè [cntiendi [y lua:qui ab ip[a Promcthei figlina,qu~
lutcos t31ltlll11 animaléfque homin~$ fingit, au MinerU~ eœlcftis , augufta:que [apientia: offieinam vos ip[os
tranftllliftis, &amp;

.f0à '7)OS cœlçflis fapientia daxit abiflis.
At~a;;.nul1quam ob(Qle(ccc: &amp;l1~lla vetu~~re exole[cer:

..e.re;flliere menrum fplendom IUCldlUS aeelpler,
Sec/Is camfcens innumerttbil1bllJ.

Fœliccs [anè,gui cria hodle magno [ub Pra::Gde iuraais,

CMfacet'

dtl'tJU1lJ

credit Germllrlicu! mfem,

vt olim Pocta. Teenim hocelogio l OH AN NES A
CEP P E 0 A lummi hodie huius Senatus Prineeps,hîc
appcll o.H me CI go tQtarn rneam Cauif.1[Um Cemuriam,
CJllIbuCdam Ctlalli adJ;llS, accipite , hos labores meoS 0nLlque,manuque fouete:&amp; quoniam Opt1S hoc à vobis vnillerlo [{'dente Ordine eomprobarum
iudicio huie
* 3
veftro

ea,

�velho fl:andum efl::nunqu;tm qilippe fefelhc me,l1on mi.
nùs elfe virtutis in vobis,quJ.lU'flobillratis : narn pra'chra
ingenia, qua: hanclaudem confeéhnmr, non plus I)atiunrurin Ce ornamenrorum,&amp; digniraris à fortuna cire,
quàm à virrure. Valere PP. Ampli[ &amp; mei abeunm
efrore memores.Ha:cvolui vosCctre.abeo,abibiris &amp; vos,
quod lictt [erio dicam,[ero tamen exopto. A quis Sextiis~
Anno centeGmo Cupra fe(quimilleumum decimoquin.
to, Dionyftalibus venris.

------------------------------~~&lt;-------

IN

CENTVRIAM CAVSSARVM
FIS CAL 1 V M,

FRANCISCI DE CLAPPERflS D. DE VAVVE-

narglles, viri clariff. &amp; ex pr4fiElis ratiMllm
regiarllm apud AqllAS Sext.

FRANCISCVS

FORTIVS

ANDIN

in Preuincia: Senatu caulfarum pacronus.

IN

.

/ratur,Frltllcijèe,fllltm Prglli"cill ,mllam,
Sed pennata tibi mumra foma pilrAt.
Millibll&amp; ex mllltiJ jimt gratA JgmeJhca nulli:
Et placet lIuthm fope IIlienilflgu.
At pAtY/ft h,tc nobis fcribms rtfpMfa [aurio,
Te nlltum pdtri4 ciuibsul/f'1He tuis.
J(lIrum DplU &amp; quod i"", pmtUns Afbu btAbit
I..AI{picio : &amp; fonllo "umi"e iudicij.
z.(am '1114 ohm Illmido fllrühat perdita faftu,
Impofita eJl, pt, It,lingua diflrtllforo.
Scribm,mAgnum mIt, èvltrlÎs {itrgmfia pl/IJ tjlIlld/Cill h4C mol, rejfltllljfi ji14.
w.scilicet h~c Ilbi !lIlmA tUgS qu4fltafob Il,,nlS
1'{9Mü inuillum tollet in aflra caput.

M

,

ODE

�--------------------------------~----ODE

POETiE
A D

JOHANNEM

CVIVSDAM
V 1 R V M

NOBILIS

A M PLI S S.

DE LA CEPPEDE, SECRETIOR 1S

Reg,! (04/9' Conji/ù"ij, &amp; 1111//.1 Cflri,. Pr~jidio.
Vota!quis te carminibus (uis
Oignis fOflJrl1m eoncinct arribus,
Er flemn13,virtLHcm,&amp; rcliél:@s
Innumcros ab auis honores!
Effundat otbis nunc irerum preces,
Rllptis olympi pennipotens illgis
Vt tu Deorum cura fœlix
Aufpiciis (uperûm fruaris.
Yultu vercnào,legibus Arbiter
Date Ô(aeratis,nllmine profpero,
~i legum habcnas voce torques&gt;
Arque animos ad hondl:a fteétis.
Hinc t.111t3 cœlo munera qux tlbi
Conc ilà magnum conciliant decus,
~acllmque Gallias refu(a
Oceanus patcr ambit vnda.
Vt noéte clara nu mine fbmmeo
Phœbe rnicanrcs exuperat globos,
Doétus virorum inter phalanges
Sic facies ribi clara flliget.
Tu [llpplicami protinus admoucs
Aurem bcnignam,re tamen impi:l:
Non fteétercnr preces rogantum
Thrciciacidura oec Orpheus.
o fJlul' amatis credire ciuibus!
Te te colcnres mlglle pareos tog:!:
Solaris omncs &amp; bcnigllo
Exhll.U3S rcd,ru,tllo[que.
Di) ce tllcntur,Dîs pieras rua
El grata virtlls,htnc ribi copia
Srirpcfcit ad plenum facrato
Regis houorum opulcllt:1 cornu.

INDEX

O

"

~VJE

RERVM

SPAl5111

SINGVLIS

CAVSSlS

cau(farum quxfl:ionibl1s vtrill[qu e p:UtlS
huius Cenruri~ rraéèantur , perocongru Qs
tirulos &amp; locos ordinarç difl:ributus: vt pcrqllirenribus faciliùs occurrant.

:J'.0g-f2erum paginarum ad cauJlàm 'Vffue quinq'taKejimam,in prJOre parte; ab il/a adfinem 'VFJue,
zn pojleriore Lec10r inqutrenrlum
memmertt.
De Legibus, confiitutionibus 8, fi~rutis,
eorùmque intcrpretationibus.
"\."'~ ~~~~~

'VnÎta "~g'JO pl'li'JCIpaf,Ifr, 1]07J fubijc,tur leg,bw (f) mOf,b,fJ Te~~::!"fïfll,ni ,Ied proprijJrvtifllr: foOtJ fi prOll/rt=r",,\p'I~, cÎa rvn/ta fumt regno aC(eJjàr,~. C~uJ/ 1.
~~~~~ qlltlifl. "Pmca, plfl,' 4.
Con(htutio Authent. res qua:. C.
commun. de leglt. non babet lOCllm, ,"xta COIJ.?nurJem 0fl ,ûonem)1n reflltut IOIJe dotiJ rvxorü e;'(tranel heretllJ dtfimEiJ.

R \) VIN

C l A

.-

INDEX

Cil:'!}'f

�INDEX

RERVM

C,1.I!1f. 2. qUot(}. 4. pag. 21. D~ CUIIIJ 0rmlonû '"Uerit ate dlCitur
m~ ",. z. pag. 21 .
ConHltl~tlo LlttloUlci X I I.Francore'm Rcgù , qUIf- cautu",
eft, 'lm III per dI/plI -vel mpll augment/lm !ncallo /'el fifca/û
"dd,Bü eft ,fi mtra oRo dlcs fxpl'omijJôro/J mderr.'1:tarû fifcl
aprtd ail':/' non d~dfT/t,à locallone remouwdum,locatlane ca'
dan "pud fIlm Cil 1 pm'u fuerat llbel'attt,rema?lenre. ~od pro.
cedit &amp; mtelligltur 'tin/ente &amp; acceptante co , CUI pl'lÙS ftmat
Merata local/o. c.J.qu.eji.z .pag'47.
Emplrytellfinftatuto Caro/t contmm frcquentzol'i calculo
prommtlatum eft :fed 'tIerior flrfan [cntenfla, ne comprt·brn.
dawr.c.1 r.q.z.pag. IJ /.
MulRa tlfd,cu ùlforlorù fi SeniJtlfJ placito fit reforma/a,
nzb'/omtnlH med,ctcU mula.e jiatl/to ProtmWdl appllcaturCu.
ri" mJerlO;oi, C.fT .qlld!ft.l.pag .gll.
Comrl/utlo Carol, VI. Ga!Ùarum Regû ,foaa anno 1708.
ql/d /Jobdes nobd,ter' 'tI/l4entes font irnmlmes à tallqs e§ a!~J
l'(JuneribH4 pro borzù acqufttû ~ .plcbeijs ,non hab ~t loeum 1/1
'Prouincta. CaujJ. fO .qle.ejl.1.pag.J .
eArrrflurn Chn/ltam/Jiml Regù Henrici publiCatlll'IJ Ifl6.
dit / f. 7)ecemDl·. non 'tItitur cluilt ratione aut iure. cauj1do.
1Uteft.z .num. 1 f .pag.1 a.
ConilltMIO luflwlani in 1. Bene à Zenone. C. de qUl'
drien. pr&lt;r[cript. an babettt lacum zn ""end/tlombltJ rerum fifcaltum à regijs 1(tltianaltbtlJ fdaÙ. c.68 'If' z.pag-94'
Statl/tum Pruuinclte, qt.Ù1d deb,tor poftlt rem credltori .sd.
dtfi,1,m mtr4 anrlum recuperare, an omm deb,torl competat, ~
an dommo d,reaoprdlludlcet.c.loO.q.2 pag.26 2.
Statut a etiam admittunt interpret4tionem extcnftuam. c.
9T.q'~tejl. '7-mic .pag./II6.
Stat/fll/mMafSllten[ede naue&amp; omni alio ligno rven·

d,lo

IN SVOS LOCOS DIGESTVS.
d,to lo'll/em) an triremes limprebendat.c.f.I''l.,.p_g.,g.

De con{uetudine.
Confuetl/do l"i ,ne perd!'luationivUi faciend';' mUl'lIclpes
euocentur,non '"'..;tJlu : f5 an traau !emporil confirmari POflt.
C.J J .qUtefl·2.pAg.2 94.
Confltettldo contrlf- il« commune non extenditur Ad cajilm
fimilem habentem eandemrtJtiorJern , '"Uet etlam. malorem. c.
J l.qUtejl.].p.297.
Confuetudo interpretatur mandatum generll.le decurionum
ciuitatw .C.J r.qU.cft·4.p.2g g.
ConfouI/do trii;ucnJ Immunitattm à j olutione laudlmiorum
de iure debit orum"x znfo!tttum dattone jaaa ex cauda /'g;tl mte)non extendltur ad al&lt;éllonum 'tIcéi'galia,deblta ex d,il raa,one r~rum,faél4 pro [alutione jitpplementtlegitlmte portionl4.
c.88 .qUtefl.'tIII.pag. 177.

De Principis priuilegijç.
Ari ob priuatam magnam PrinC/pù 'tIttlttalcm poJJl/ in p/'dJ-

iudictul'J) emtoril fiudl refln/IO alter; conculi. c.6 9·q·J .pag.Jlg.

Derecupcratoribus à Principe delegatis,
&amp; mandatis Pnncipum.
Ordinal'ùl4 cauF, quarldo per re[criptllm PrincipiJ e!ficlatur iUIIII caujfo delegattu,@- ordmarij 'UT/fdléllo, quandodlcatur per mandatum Prmclp';' excitata.c.8.q.l.pag.7I.
Manaatum generale PrmCl!û a11 in d//blo in/e/hgatu/' derogare ordtnarlorum IUTlfd,élloni.c. 8.q.2.pag.80.

De iudicis ordinarij iurisdiélione in cauffa incidenti)
qua: ad ip{um principaliter non fpeétab2t.

�INDEX RERVM
CtUlIf, Rat/onum elfi principal/ter non poja cognofcere de
dOlllanio principû,fi tamen in qu.efltone fruauum domal'lij morlat 'f'la:fllo preprie!lftir, de /1111. incrdmter rrétè cogno[cit. c.
6,*" qruJl.2 .pag.7 9.

De honorariis ac lhpendlis magiihatuu m.
InfmorM iudicu mulc'1~,fi Se&gt;latHJ plaC/to fit reformata,niIJ/lominrll me,dletaJ mulad! app/lcatur cUrt:e il1jmorû /ud/CIj,
&amp;' elll! honorarlw eft cffcéla.1 /.q.l .pag.9 9.
SI ordrnarid! itmfd/élJOnir protW'ItrlJ maglflratuum IJona·
rar/u haudfùfiClant ,fopplm dcbet ql/od deficit, ex pl'GuentlbUi atéllt curtd! prd!ccdent/Um 'Vet JequentlHm allnOru!tJ.cauJ!.
JT.q.2.pag./ol.
Sttptndla fitle honorantl deju'JElomm offiCltlltum non Jebeurur hmdiblfJ n'fi pro rata temporû ql40 foperfhles ojJicio
pl'tf;;mllnt.c. 94. q.'"Un.pag.2oJ.
prtrfeélorurn -uigtfumJl/pcndia folui debent de prouent,bw
pi'lffrélurd!.h.e.de mu/[lû &amp;' condemnatiombUJ .c.6 o.pag.t?
~od

IN SVOS LOCOS DIGESTV S.
De vfufrué1:u.
SUmftu 'LlfÛ pro immunitatc feudorum tuenda an pel'tlncaYJt ad jeud, 'Vfufruauarlum.c.8 l.q.'Vn.p. /6 9.

De condié1:ione indebiti.
Condlétio indebiti contra p"oclllatorm, habcntem m~nda­
tum,non datur:fed contra mandantem.c.Zl.q. 2-1'.184.

De mandato &amp; ratihabitione.
Emendam Jalfi procuratorM llbellum, mle/hg;tur ratum
habm id ql40d in fUa caufJa à falfo procJratore geflum cfl. c.
1 ~.q.2pag./08.

/11 alJdatum generalc ordwi! decuriOn/lm eft mterpretandum

if/xl Il Cluitl1ti! (onfuctudmem.c.J J.'} .4.p.299.
'?ro(t./rator ad 'Vendendum,ft 'Vendat min/ionc mAndali baud jafJa, m/Ji/ommIJI imelilg/tlir pr~cllratorio feu mandatarro nomme 'VendtdtjJè. &amp;' rr:msfert eo nomme domrntl~m.
C.J 9.q.lpag.] 27.

De mercatoribus.

cuiu{que vniuerfitatis nomine ve 1contra eam agatur.

v mdens prorios [rI/aU! non dicitur mercator. calljJ n.

CllIis IJlturlmquietandus pro debito ciuitatÏJ. c.14. q.l.p./l8.
.'7l1 umceps compll/fiH Fra debito Jud! ciuitatls,indemnitatetn
adu(rfil1 cam reélè poflulat.c.14.q.l.p.120.

De arbiuis eor(lmque hudo.
An arbi/rorum {alldum fit Jementia,habeatque il/d,cati ail·
thomatem:an 'Vtrii (it tranfatilo &amp; amlcabrlit compojitio,-'II
a,rb,ir amentum .C.l0 J.q ,I-fag.J 4J.
Arbttri iul'l! qllid dlfierant à compromijfariiJ jiue ex (on·
umt lone datw. ibId.

De

'fu.eft. 7.pag.Jol! .
Mercator argentariuJ pro membll! &amp;- menjà colleaiJ ciuitati! adflringilur.c.J J. qu4'.1 .pag.Jol.
~d! merces cataJlro adfcrlbi debeant,ft} qUJli! e4rUm .eJlt- •
matio fieri debeat.c.J J. q .6.pag.]o4.
In qua tratlawr quidftt mercaIUrlt,&amp; quid mel'cator.

De emtione &amp; venditione,&amp; eius periculo.
Procurator 4d 'VendendumJi rvendat men/ione mand4ti
baudflaa, nihtlominlfJ mtellig'tu/'procuratorlo nomin, rvenil ~
3
dldrjfe

,

�INDEX RERVM
d,ddfè,fi transfert domi"ium.c.)8 .qu~fi .l.p.] 27.
.An emtor, qui faélo rumdl/orû re tmla '7,.Iti non potuit)
confeqllatur irJterufurium mcdij temporis fecunite , qI/am mu/ua
fumforat,'V1 pretIum l'ci emu fllueret.fifco.C.77.q .2.pag. '+I.
Emto/'fclens'Vendlto/'em a~ere pro re ruendlta nec con·
tradlcern ,fenle1Jtll~ cum 'Vendltorr fromlntlata , prttlud/C41
jibl.C.68 .q.l.pag.1gl.
ArJdtfpojitlo1.benea Zenone.C.de quadr. pr~[cr.
{ocum habeat in 'Vendttiombtu rerum ftfcallUm a rcg,ijs Ra/lona,[lbHJ !aélif.C.68'1.2'P.94.

De monet~ incremcnto &amp; decremento.
AIJmone/te augmentum ruel demirJt4tio contingens poft pre·
tijfolullolJem ,projit rua noceat cm/ori, cui conn'aBu 'Vend,·
tl01Jis anmIJt!ato,pretùlm rcflttumdum.c.77.q:J.p.r +6.

De locatione &amp; conduélione, &amp; penuonis ob fierilita·
tem remiffione,ac ilerilitatis cum vbertate
facienda compenfatione.

..

Conduélor iu/'w jifc"lw qultndo remiffimem mercedû con:
feqU.stlll' ob flertlitatcm ,an b,Uu.mClutlcfit il/fla caujJa l'emtf
fionis .c.+J.q.~m.p.J63.
Sterilital qualü ft} quarJla elfe debeat, "Pt remifio penfionu
flat.In qua tjUttfllqne rtfrrulltur jigtlltJtlm 080 opmloltes.caujJ.
• 44-q·'Vn.pag.]7I.
.
Vbertal qualti elfe debeat,'Vt polfit cum flerilitate comptn.
fari.!n qua qllltflione 5mbenteJ funt in muttipllci opmione:
quarum nouem recenfontHr.c.+!.q.run.p.]77.
StmlltaJ fméluum probatur, ann; fterilitate probatA,ft
Aduerfariil.r non probauerit contrarium.c .46. q.run. p.J'8 2.

De

IN SVOS LOCOS DICESTVS.
De emphyteull , iure retentioms , pracbtionis
&amp; commifIi, vendlta re emphyteuticaria
citra con[cn[um domini.
Anjicut domimu dlreéluJ rucl'/dmu empl'Jtmta pot(flle~
tinere (t) "Vtile domimum cOlifôlldare dlreElo ; fic è comU/Jo
domino ruerJdentl dmElum domtn/ltm '}Je![euduf/i pnjJit 'Vttlw
domimu retinm (§ confol,dar, dtreélu '}Jlt/I.C. 69.q.2.p.97.
An pofi duos mC1lfes à jure domino dm6lo cônce./Jos '7,.It aut
inuefllat cmtorem rei emph-yteuticari.e,aut JUTe priClat,onû Ipft
rctineat,poffit domintu purgare mOI'tl.m, &amp; ipfe iure /ùo 'Vtl. c.
7I.q.rpag.lof.
An in retraOlu rei cmpJryteutÎcIt pel' iudicem credltori addléllt ceJ!iolJartffJ domim dlreéll prlf[ertlm RegI!) prttforatur
confanguineo. C.IOO. q.l.p.2J7.
An IUJ redfflbendi infra annum rd'lituta pretio cmlitori,
ql~od ex drfpoJit,one ~atutl ipfe debitor I,abet,impediat prttlatlonem domml.c.loO. q. 2.p.26 2.
An poflerior credltor l'Jpothecartlu 0ffirwdo pl'iori,cui res
empb),teutica1'la foerat pro ql,antrtate debita adtudtcata, ex,ludat pr.tlatlonem dommi, allt rttrafium fonguimi: &amp;' 1'l1i
eorum prteforatur.c. 100.'1' J.p.283 .
Itl4 prtelarlOnw dominicum an /ocum habeat in rei in emphyteuJin datte localione perpetua. (.[ 0] .q.7m.p.3 0 g.
.
Re empl')lteut/Cal'ÎiI,contTJt tenorem pila" nt cmfHJ Imp01Ja~
tllr,aut cenfui fùpmenfw a.ddatur,ad ctnfùm perpetl,um locata,Ji domtntl4 omtJ/À 'VIa comm/fl retmeat /lire pr.elatÎlmw,non
potefl poflea "Variare &amp; peme comm,ffum. c. Io).q.17n.num.
18. pag.JI7.
An retra{iw fludalû wl emphyteu.ticariJtJJit ;SfJ prttlatiomj leg..lt) de quo in l.f1n.C.de iur. cmphyt.agtfllr) aut qleid
diMrfom ab sllo,C.IO).q .'Vn. m~m,J l.p.J 24,

cu

De

1

�INDEX RERVM

1 N S VOS LOC 0 S DI G EST V s.
De iure hypothecarum.

De iure rcdhibendi rem credltori per iudicem
addiétam,intra annum debitorI ex thtuto competens.
tAn /111 rdb,bendi rem im/'a a1l7J/1m reflttllto pretio CI'cd,tor/,quod ex difPofttlone jlatt4llrffe debrlor haba ,'"t'end, , ced" 'Vel tranfim pofrt. e. /00.1.2. P.J6 z. Idem an rmpedlat
pr~[atiollelll doml/l/ drreElrfiJil m emphyle/UlCa. rb/d. num. f.
p~g.26f.

De euiétionibus.
'P/'owl'dfor ad'llendmd/lfll,fimcntiorJe mandati /'aud falla WIJ,//dml ,ttfiproc/IrilIO/lO nomme faéEa intdlrg atllr , tamm rI'o l'er eu:ttwlle l~udarJ foteJl.e.] 9.q.l.p. 319.
Re l'rI'wltata eUla~ poteJl ag/ ad rei dat.e redhlbitio1Jem.
"IIel Id quad 11/terejl pe/I,fi aftor rlrgerrt. C'49.q:vn,p-J8 6.
n

Dcaffignationibus, &amp; hypothecis.
AuEllonis 'lIeEl'gal non habet priudegium -vel hypotlJecam
c~ùJFe auéllonat.t,nee dlCltur tiuJ feq/lela.c.18.q:vn.p.17 4·
oAJ!ignat/o pmfoms foper fmbalu, wl allo lure fifca/i mn
'pfiUJ fm6atus, ")Jei ,,!tmuJ iuru fiJèallJ Impedit allenatlOnem.
C.2of·q·l.p.107·
penfio ad -vitam conrefJa fuper fmElrbuJ ,rvel pl'oumtibus
aliel+l/IJ UII'IJ domamj, "alone merè perfonali debetur. c.241.2.
p.2D8.
PenJio al/ntta temporaliI non babet l'cm obligatam , t:d quid
in perpetlll!: t..'l' aIl cOl/foetudme pro penfione h)'potheea tacitè
contrahiltttr.c.Z4.q.J.p .2/ o.

AffignatloneJ PnnClplS debitoribuJ faOte cauJfa folutioniJ,
{;abcnI vim adludicatiantJ folrem ad effiE/um, 11t don,Mio prin"pu po#ea JaEla dt 1tbUJ ,qlMrllm red'IUS folu/loni pcnfioni
j'ler"nt affignati )non pwud/Cet all~llatiolJi.C.JI . q:vn.p .262.

De

Vxor ln repetitione dotis an prttforatur omnibus creditoriheu
man'ti hahentibuJ anteriorem hypothecam generalem b:morum
f/:;1!fmtium e5 futurorum,etiam expreJfam. c.8 +.q.l.p.16J.

De antichrdi.

,

.§0idfit antichrcJù,t:d quomodo cOIJtraahuJ 10 co Irg/t/rfJarum rvfol'al'urn adùcl foJJit.C'P8.q.l.p.218.
An is qUI antichl'efeos iure incumhtt poffiJJioni e5 j;'UaM
percipit,publicaJ funH,oneJ e5 munel'a pafo/uere cogatur. (.p8.
q.2.p.Z2].

De pra:Cumtionibus &amp; probationibus.
Tau/uJallcgatus non pr4umit,+1' nec probatl/t· ex poffijJione
rvel l'ariemia longi tempom in l'cbuJ "Pel ùmbuJ iure regalwrum ad PrmC/pem pet·tinmt,huJ.c.2Z.q.1.p.1 p+Vet·ha mfirumcntorum enunciatl/fa nobil/tatu quando pl'Obent nobibtatem.c.8 .q. r.P-71.
Verba nobilitatis enunciatiua propter al/ud erll/fa, an 'Verè
wl pl'tffomtiuè probent nobrl/tateM : fi quid fi proptel' iffam
mbtlitatem prineipa/iterfint pronuntiata.c.28.q.2.p.139.
SterrlittU fruHuum p;-obawl' an ni fieriltttlfe probata ,Ji aduerfanus non pl'obaumt contrarium.c.46.q.'Vn.p.1SL.
In duhio prtffomiturpotlùJ m al/od/allS, quàT!1jeuda/lS: at
fi confiet eJle fellda/em , pi'ttfomitur pot/ltJ deanf/quo feudo,
quàm de notlo.c'74.q.I.P.114.
7301')a ln dubio prrefomllnttwpotiùs profana quàm EccleJiafiica.c. 7o.q.-vn p.IOl.
An ex quafi polJef!ione corpora/ium oriat/lr pl'.tjùmt/o pro
dommio: 'VI oritul' ex pollèjJione 1Iera rt/'llm c01poralium. C.74.

lj.3P. 1 1.3·
Injlm

�INDEX RERVM

ù,-

1/1,1rumer.tum elllpiryteufis,recogmtionis, ruell'erent;onÎJ
ri feudi,non probat contrltfert;um , qui non habet caujJàm à recip,wte wl recogn0fcente. Et al'l probet pofleJ!ionem ruei quafi.
C.7+ p ·p.I19.

De cdl:ibus &amp; eorum reprobationc.
Al/llcitits,fomiliill'ltM,ebrietaJ,jJiritlMli! pate/'nitaJ{ad ettU
fi (lUrl,tu , qtMndo &amp; quatenu! teflmtomis det/'ahant fidem.
C.]f.q.l.p. 18 4.

De nuptiis fiue dematrinionio.
~"ando [oltwur matrimomum pœna (apI/ail. cap. 8 4.q.J.

p.g.T6 J.
De iure dotium &amp;: lucri nuptialis.
An 'Vxor in repet,lione doty pri!feralur oml1lb lfJ credltoTlbu) habell/tblU antmorrm Irypo/hecam genera/cm bonorum
pr.efenrlllm f§ foturorum :etiam exprejJam.c. 84. q.I.p.l aj.
.Augmentllm dOIY conflante matrtmnnw faélum an habeat
prm,[eglUm pr.elflt,onû hypothec.e,quod habet do! ;Pfa adue'fU4
anteriom credltom.c.8 4 q.2.p. 164.
Manto ad'Vltlmum fùppl/CIum (ondemnato,executione tamen non real,ter Jtd per[ollato modo [afla,an ruxol' ante mo/'um tllU naMa/ml pettre poJ/it donattone! faéltU [tbi In Cafom
fi,pft pr.edeccderet .c.8 4·q·;·
.
MU/1er peten! a[Jècurationem dot Y in bon14 marlfl propur
eilU 'Vergentiam ad tnoplam,lmpedlt bonorum fib, pro dotu ftctmtate adfignatorum dlflraéltonem. EHqllt b,IC pnuzltgtl,m
dotr4conflante mafrlmonio: qllod cefateo dtJoluto. c. I02. q.
-vn.p.29 1.

De naturalibus liberis,&amp;natalium rdtitutione.
Nata/lUm refl!tutlonem, potejl natliTalû fi/lU4 }ier fèlrfum
Impe

IN SVOS LOCOS DIGESTVS.
impetrare.c./7.q. r.p.I6 8.
Patru confenfum rnttrinationi refcriptl natal/um interutn1fo fulfù/t.C.17.q.2 m •
.
..
PrmcepJ quamuu de poteftate ordmar/a non polflt legltlmare f}u//OJ f "t ant/bU! liberu iegitlmti: tamet? Id potefl ex
certa fe,mt/a de poteflate abfoluta. C.JO q.l.p.2 f7.
Legltlmatio fju1'lOrum rvel d1}mjal'o rualet ,quando filij
nMurales &amp;' leglt,m, font a/bint: nee tune fil/orum mentlO m
refirlpto,rvel derogat'o ,aut fil/orum citatlo ejl necejJarla. C.JO.

e·

'1.2.p.2J9.

Jn trJ/ermatione

refinpti legit,mitatti an fulfiClat flluJ
confenfU4 patru,an rve/ 0leg'timorum rd matrti quoque fit requ,rend'JI eonfenfU!, (t) qUld de agnatu &amp;' cognalû pamj.c.
7f .qutt.{l./.p.1JI.
An fillfu naturalu polflt italegitima'1,rut pam non polfllfucctdere, nec patru agnd.tti ruet cognatû: &amp;' an taliI TcfiItutlo
rverè.Jit legltimal/o, an d1P enfat,o.e.7J ''1' 2.pag.IN .

De acquirenda,ve1 repudianda hereditace,&amp;
beneficio inuentari j.
F"aftr qui poil mortemfratrir omnia bona, qlli! erant ftaIrum commuma fruélufque omneJ,;n propnam rvt,[ltatem conuertendo,longo tempDri pofJed,t,ex hoc defonél, fratru beredltatem ad,uijJè cenfotur.c.J4. q. run.pag. 276 •

De legatis,&amp; fideicommifIis.
FifcUJ fuccedenJ lure albtnagij tenetur ad fidticornm,(S, rejlit/wonem.c.2. q.2.
/E! allenum de legato rvfU4ftUaUJ ommum bonorum deducendum.c. J.O.q .1.p.IO z.
Condltionem GGne liberis decdferit,adteélam fideicomi&lt;"

"z

m110

�INDEX RERVM

1»10

an cuemffi d/cend"m fit ftatim Jalla condemnatlone.' an ad mlJ /Iflp/rmenium mors Ilatllralir expeétanda
C. 16.q!1Jl1.p.J7.
El al/ Al/mala po(lftnlmtiam, tamen ante morton natura/cm Ipfilu condemna/i , poj/f/t imûto fidclcommtjfàrIo in
qllarldJ Fa/citlrlt f5 Trebt'UlalJ/cam lII/putal·l.d. c. f6 .1·..,n.n. 9.
p.J9.

De operis noui nunciatione.

.f0i non prltttndrt cauJfam

nalu/'alem '7.161 impojititiam
non pOleft nU.llcta/·e Ilouum 0P'U, Ilift ex ealiffo pubilca. c.:22. q.
l.pag.19 1•

De dominio &amp; pofiè.fIione.
An ex 1'lafi p~Jfo/Jione int'orporalrum oriatur prtCfumtio
pro dOl»wJO,qllando I/IC/dm/er deduC/lur,'V1 onlur ex f oj] tf
fione 'lIerll rer/lm corporallUlIJ.c.7",.q.j.p.12] .
.Ali proprtettU feu dtreElum dommium pojJit quaft Poilde·
ri.c,7+.q J.II.J.p.126.

De p;a? rcriptionibus.
IIIJ "'veéftga/û YJondum formatllm fed de IIOUO ilJducemlum
&amp;- mandum non pOleft mlnori quàm 100. armorum rempore
tnlroduC/ : Cùm 101lgulli templlJ fu!fic;at m eodem lam flrmato
f5 COIJftttuio prltjè"bendo.c.?z.q.'Vn.p. lo 9.

De prouilione, reu fiduciaria lite.
Vaba infirumentorum nobllltatif munl/atlUa propter
allUdornrjfa, nec'VeTè nec pr4ùmtiuèproba1Jt nobdltatem , (fjr
qUldfi propter ipfam noMltatem principallter jint enunt/ata,
an pendente probatiolJe nobtlltatu ci,cui tHi ajJiflit ) II! fidu cia- .
rlajil adlUdtc4nda.c.z8.q.Z.p.Ju,
De

1 N SV 0 S LOC 0 S Dl G EST V S.
De Iltis contdhtione.
A~)

fltu contefiatio folla filper re[cnpt!) PrJ/lcipù contraatM re[c1!0rio modemer obtcfJlo InlcUlgalur J'al1.1 litper 1'1':11 ciral; pctlflone:&amp; an Jalla conlTa JlartHiun ('.,mer.ejit 1/Jo IUre nuUa.c.rr.q:rJ!J.p.IJ.

De [ententia&amp; reiudicata.
Swtcnt;a hll!refis declaratoria el iam pro bonu in a/la prouineia 'tIci monarc!Jla cxiflemlbuJ, rnandan potefl e:rfCuftOm
ad fift/ tfltllJ PTouineill! '11ttl'tatem,fine al/a h""fts declarattOne.c.4'·q·'11n.p.J&gt;4.
Sententla cOl1tra non citalos lata eft 'plo iure mdla. c. 62. q.
2.p.rf.
Sentenriacum fegitimo defcnfore latiS/1IJ [adt quoad omms,
qui ex confiquerJua IlI!dl po!Jùnt " eift non mtm~emal1t .c. 6 6.q.
2.p.87.

De exceptionibus &amp; pr;p[criptionibus.
Exceptlones 11t'/4 pendentiJ , mutati iudlCij, &amp;- contincnt/ie
eaujJ.e diUftonû ,quomodo d1ffirant, 'Vel conuemant mter ((.
e,.lI. q.'11n,p.216.
De li cis [umptibus &amp; expenGs.
An fomtllJ ldû ab am ore ln perfequenda re cmta [aBI '7.'e'niant appeUatione eilfJ quod intere~.c.71.q. 1 .P.114 .

Dè cumulatione aâionum.
Aét/on e.[ origme contraTill! pojj'unt eodem !'be/lo cumulari,
&amp; lùbordmatè traétari,quarJdo ex parte allorir meert/Wl (fi,
qutCnam (.llio pottùs competat,c.6z.q.l.e.J2.
D~ ceŒone aéhonum.
7'fJllum adentw poft ceflionem[allum quaYido ;,oeMt cef... 1&lt; ...
3
ftontSrlo.

-

�INDEX RERVM
(ioIJario.c.6 J.q."Un,p.6g.

1N

SV 0 S LOC 0 S DI G EST V S,

rel ineri pojflt.c .61.p.8 9·

De 6deiulToribus.
An ~IIIII ex ftdeiufJoT/bll4 garentlgiatù plrmbtIJ, pro reo
prinClpal, no/![oluente plgnoraltlJ cr carcm trJanC/pat'IJ,/'e{lè
IIgal IlIg/cao prmcipalt rco,conlra confidcwJforr s,'&lt;: 1 fibt p4/'S
deblti,ad quamfl{lad,uifiolle fingult twermtur, Joillalur. c.
101.p.]);.

'

De nominatoribus.
Nominatom non leruntur ,Jip/'/rJcipalû lemporrdep~(itj
offtcijfilerunt foluendo, &amp; flluendo exlltmmt tat/to tempore,
"Ut admÎtllfiralores 'RJlpub. commodè pot/ltrml ab ijs eXlgere
rationes admlnlflratlOTlM eS rellquatll4 puflatlOnem. t. 6 z.q.

J.p.! g.
~i

bonis cedere polIint,&amp; de celIione bonorum.

'Debitor fifll pro re cÎtldi carcmbll4 màncipatltJ) cedendo
bonli molefl,a caml'r4 Meratur.c.] g.q:'Pn.

De pœnis &amp;,rnuléhs.
Co,séloriurium [ormnl!,fi coa{lam puuniam Jingull4 trimtflrtbllJ ~.trtOrt I!WIO non defirat,pœna [egit lul,lt de reJiduû pllnlmdllJ efl.c. zo.q.rvn.p./8/.
,
An plum commlT/intes del,élum omnes eadem muléla ovnIS
condemnars debeant &amp;- afinglllû mutaa in fol,dum ex'g' :Jic
"Ut "UT/O ftluente cl!teri liberentur.c.,o4,qul!fl.'1.m.p.)]1.

De incarceratis.
tAn incarceratus mulé/a iam, ad quam foerat condemfJaIIIJ,folutil,pro "bart/4 &amp; eXfenfù carcm4 à ,0IrJmtntar~enJi
retmen
,

De iure immuniratis, &amp; priuilegiis.
Trtnceps poteft non folum ln foi iurl4, ftd etJ gentlum prQuinci.e detrimentum,allquem collatlonum Immumtafe donare.c.
JJ,q u41. I .pag.19 8•
,
, .
'Prtullcgium in concedentis prtllludlC/um rnurpretandum
in dubio.c.2]. q.2 .p.zol.
'Prmdeglum generale dubiuln ft} obfcurum 'Vfu, f5 longa
confuetudme retipit intel'pretMionem. C.2J ,q·)'P.204.
PnutlegiarlJIJ fuccedens non r1'lusleglarso, "Vtltur proprIo
priutlegio Clrca exaéltonem rel'qularum anfùu"" qUII! debcbantur defonélo.c'40''l.''Pn.p.)) 1.
Prlurlegtarlorum bOlla, fi cataJlrll ,ùûtatû , pojJejJorlbltJ
baud ruocatû defcnbantur, eu ~Ion prltlud,cat, etfi Imra an·
num P QjJejJo~'es non pi'ouocauerÎnt.c'42..q.Z p.J6 4. ,
.
.
:J{obtlitas[0 la gencrl4 'l'/on tribult prtuslegtum a taUtu, fubJid'l4) &amp; al'l4 onersbltJ Regû &amp; PrOll/nCIII!. c. Jo.q."Vn.p.2. .
An 'VafallllJ habens Jeuliu,!! cum lurrfdlét,one Jit Immun"
à cOflt/'lbutlone &amp; pro qll/bm bonw .c.!O.q.2.p.f. . , .
Clertci funt Immunes ab excubiis rt!7 cuflod,a C/Ultatw, J,a.
bellàquepro iis ImpoJita: mfi tam repel'lttrJIS emergat necej}tta.r,
rut LaictJine cler/C14 nen pofimt reJiJlere &amp; ClUlt altm defendere.c.7].,! 'Vn.p.lll.
. .
.
. . .
An 'Vmdtto caflro cum mero &amp; mlxto ImptrtO a/tuque IUi'lbwJeudI, referuatw fib, fuccejfortbuflJue fuis pr.edtl4 qUlbuf,
dam ruJlIC!! &amp; rVl'oanl4 ,qUII! antlqul fiudl fllerant, ab omm
cenfu feru/tute ft} dommio l,berr4 &amp; abfolutl4, d,aa pr~dla
retrneant ù'lmunrtatem à tributM &amp; flb(rdll4,qua [cllt!at4rtuJ
gatldebat ante [cu dt allenatiomm.c.86.q.'7.l7J.p.J2f.

De

�INDEX RERVM
Deimmunicace Ecc/eGarul1l.
EccleJi.tà coU!Elw &amp; ailli mimer/bill perfonaùb'tJ,'7.lel mlXtu,d( iure efi "nmumi.c'42.q.r.p.]]8.
A'I Enlrjù retrmantfoa prrll/legia &amp; rrmmmitatcm etiam
tnfl4'Jtebèlh allqllilI1CCf(jitare, &amp; cùm co//cél.e ob pub/icam f5
com/1mmn rvtJIrtatem fam c/ericorum quam Lllco/'um im po'IUlllu/'.C. 90 .q.rvn.p. 21 [.

De iure ha(b: fiCcalis, &amp; addiéhonibus.
AlMé/II locatione ei qui dupliciluit 'Pel triplicamt tlllél/Onem:
pnom liC/tatom ipfo Îlm [unt ab hafla lrbmll i.f.] .q.[ p. 42.
LICet cuiwl/qlle intra oé/auum dlCln, pofl /rbe/'at/Onem faH,IiI/, dtlplt wl mpli lIugmentum rei fi(calt adllcere. caujJ: 4q.vtI.pag.r4·
7Jrlatto oé/o dierul7J , p"O addtéliol/i6w fa ciendM conJlituta,
e.~pirar fiatim rvbifaéla eft addrfilo, etiamjiprima die termmi
fit faé/,j·q·q·[·f·or.
Fifèu: an rejlrtrMtur,'Pt dl/plt,'Pel tripll atlgmentum pingui"!
Twprat.c.f.q.2.p.6J..
Ad dtlpll wl triplt addiEltol1em faciwdam quifibet admittitur ,([fi in pnm.1 dué/lone non fùerit IICitatru. c.lf.q:vn.p.61f.
Addlé/iO q'lÎd fit, &amp;' in qu,buI ca'if/ù locum habeat:&amp; mll'II
qll'( temporafim debeat .{.tf .tfvn.p.14.
Cui reififcalir locatro fub hafta adUla cfl, Ji infra oaauum
drem fideiufJorcm /Ion dedent) mulé/u fifcaljbuJ ilium dare cogendllJ efl.c.7.q. 'PfJ.p.1f7·
riU duplrcand, 'Vel mplicl(ndi 'Vltimam autllOnem , quod
'PI1ICuique à iure triblitufIJ cft in wnditione "PCllocatione ret fifcaliJ,anh4iJeat lomm eriam in 'Pendltione l'à ad ciuilatem per'men lis.(.10 l.q."'pn_? .la 8.

IN SV05 LOCOS DIGESTVS .
De iure fi [ci, &amp; de bonis vacantibus, &amp; eorum mcorporauone.
Bona iure Illhinagij W "Pacantia in fiftum defol'untur. cauiT
Z.q.lp.I+.
Petttio fideicommijJi non impedit bonorum incorpol'atlOnem.
C.2.q.J.p.22.
J ncol'poratio fi reElè f5 legitimè non (itfoa", non priuat
quem iure fuo.c.J2.qnm.p.266.
Sentent/a htel'eJù declarlt,torill) qua omnia bona delinquo,tM
COlJfifcantur .. et/am pro bonis in alla prouincia , "Pel mon.mhia
exdlentibus, manda1'l potefl executioni adwilltatem fifti tlllUs
prol/mci.e, in qua bona exiflunt, fm alla hterejis declaratione.
C.4J.q."Pn,p·3J4·
F ifèus IX priullegio trahIt dd frmm iud/Cem omnes al"u cauf
fas, dependentes à caujJi3fifcal" in alw curiis pendentes. cv.
pel' tot.p.29.
~te(lor repetendo quod pro debitorefoll~erat, babet ffci pr'iuilegrum, w deb/torM fur debitorem conucnire poJ!it,qua tenus e).
refifcali cft debitor.c.f8 .qnm.p.44r

De rei fifcalis conduétoribus.
Condllaorem rei fifcalis non foluentem penfjonem, an wri/lU
fit fifèo Illum expellere .. "pel marlu regii3 in prouentus iJJieéla d/os
fub aua/om dt(lrahtre : "Pel etwn iM ipfom W'/e quod folonus
habet,' "Pel dmique ( quod confultiJJzmum '7.lldetur ) prouemuJ
fequeftro comm/ttere pro fiJci indemnrtate.c.76.q."pn.p·/.fo.

De albinis &amp; iure albinagij.
IUJ albmagij à quo tempore à Prouincial,bl# foent receptl/m.
c.l.q."Pn.p+

-

�INDEX RERVM
Bona Hm a/hm".;'] fit ~.tcanti" ln fifcum defi/·untur. c. J.
1 J.pag.14.
FIiI/IS extrtllui ln r(gno ex pmmi1patris , atque ita pecu/io
prcfoc7lf1o negotiam,fi d~ced.lt ,aillllcrtNI w;jfatur l"o/dlit llll/i

J ad fjtrem pertmeJt , .111 C.,Jil " /lII, f!tr ffco mre a/villa

wlllt.c.yt.q.1 ~.p.13 y.
COl/liitutlo mm albelu lnCII", '/011 bau t i" e.'(tel'O qtÛ ;11 /'eg/JO
n~~otr.JII/I',qll/ IIOI/fit meola regni.c.Y 7. q.~,).!. 1 I J .

De iure vcdigalis Ilta~.
VeéiJgallati:quodmfiClatiolle crrfilt, an dcbc.ttt" ex /,tu
contenA/Joue /alfi procuratm"-l .11.q.r.p.106.
AIIIJ1.t. "Veéf,g~1 ~b I/là mficiatlo11t111 CTt'urfJe dicendvmJit,
Ideo qllod obltn/o rtfcriplO Prmc'pl4 comrafllN , ex quo agebalur,y,[C/ffmo tX capIte doll@r /4onw, dlilllJ e5 frallJ mgat.
[Utr//lu.f r.q .'7.I/I.p./J.
Lata eOlt/ùe,udme m4gû quàm rd,ilo introduEla folumda
prout folrll conforta foit.c. f7.q."VII'P'4Z.

SI appeUatl/mfit àfenlmtia,an rUe qui abfoll/tllJ fuit,nihi/""liIm pmdmte apP,Uiltlonw /IIdrcio lat.t. trrplte mcdlam par.
Um q/lantrtatri petlld!,non fentent/a defimtd!,foluere d"beAI. c.
80. quâ.&lt;tJ/l.p.lJI.
f{ uld {lrlata,quofllpltx,t1 q'lÎd "Vtraque tÎIU j}ede! commulJt habeatquld dllmfum.c'91.q."VII.p 1~ 7.
An /t/dlCi~ 'Vlrra annum p/'otraélolat.t. trip/te medie!al exj·

tenda(it ab /Uo,qlll nOIJ[olt/fil argu/non po,cfilaû temere pro.
traa.e{èd &amp; me/litre nueffi h"bet ne propter mopram adutrf&lt;tl~ tot4{r/mma,quam pw ,,(adJt.c.YJ.q.'1J11.p.1 ';7.

La'lttrr),lu4t1o nO/lad obllgat,onû ! l-fmm.1m fed ad FtrtiOIl1! qUill/IUdtem, ccfi foper lil/CIII, It[C/jJiomi contraill/J rnC/dmtcr impetra/ft fit j./il.l l/lw cOflteHatlo, /1w m.

da rfl.

1 N S VOS LOC 0 SOI G EST V s.
da ejI.c. roll'pag .J] 7•
.An Lara mpla deb(atur de al·bitrorllrll lltù conteflat/Omb,u,qu.e ex iudrcul1l debm.r.c .10 J.q.z.p.] fi.

De iu re auél:ionum vcél:igalls,fiue incantus.
AuEllonû rvrElJgal non habet pr/llllegiumrvel hypulhecam
,tluJfil! auElJonalte,'lec dlCltur elUI fcquela.c.'8.q 'vn .p.r74·
Hr:r~J CIL 11'i &amp;eneficlo mumtarij,rnarofrlJ tri Jo /ut/one d!b/tl,
fi defimal bona credltore petmle [u m m publlca aua/one dlflr aEla , non h.ibct exceptlonem rn utrltarij contra aualO/JUIll
'Vefltgaha pflem em : eS '"'veEl/gal all a ,onù ÎJ OC cafll /Jon cenfetUI' h, ;cdltarrum ,[ed propTit,mIf/tU heredù.c. J ~_p .4 6.
.Altéllolium rvté"g~!ta I rrtt u jJc714 execut/o nibllJ /j,hllamlllUJ f vluen da : necJOlut a rtp uuntur. c.6 f .q.'Vn.p.8J.
tAn auél/onllm ru fél'gal dtbtalur ex 111 fo/ulum datione
fl éla pro d,v, to legitimte.(.33 ''j.'tJrJ.!.I77.
Rebur zn '4. Ja/.. llllerm oYlo ob iud,cltti cltlJffàm pignoratw,
&amp; m)J1 be r~gla Gb IICltam/Um nmltJlutimem (7' malDrtTn fre qu fTltlartt' tJuéltrJ/Jatzi r:tJ mae d,Hr aill4 , an pro bIS 4uillOnJbllJ 'Vdlrga{,u,fifco d~be .mtnr.c. y ~ .q .run P. l J~.

De feu dls,i:1 .. dhtu ris,&amp; [acramentis fidclitl tls.
F " d lflaU [trrl1.mmtIJ'n pe'fonaliter domirto ejl prttrianJ u-n. nu pOftjl 'Vtl[tI/ru IIlUito dommo homagmm jictrt l'cr

pro(tt'ato; em . ar6t facrameTillllll !ide/ual/! p'ttflare ,nif )J'1alÙU lujJ.lllllperl/qJnlfo excuferul' , 'Vtt qual{(fU rvafaUI fit Ilota
Pm,IIPI., 9.q.'4.,,,./,.lf.
{/ttj,;!JltJ fer afculilm ex more IIIueflituI, non potefl five
I1.uth,JI'l{Jte IllucHlentû mgredl pOffifliOlJtIIJ. c. l0' 1u.cjl. 'Vn.

pag.yo.

D e hlldim iis &amp;. iuribus dominorum.

�INDEX

RERVM

LfUd/l1liunJ ex rrfol/,tiolle cOlltraéllu,q"d! fit paao contra"mt./lm ) dtbellll' .c.16.q :71l1.p. ZIS.

L.sud.llll11m debctur ex "pendttione iltJllui cen!lU, 'Vel ex
rtdl.c1lOtlt ptl' mod/lm contraélllJ fdéla.c.1.9.q.J .p.2fO.
Laud'III.u", debelur, (,Ir)) rvafaUl1I allmatres parti(ulares
III f'm (t) fI/I'O aUod,o .,b tl'More renendauap.61. ql/iC/l. --..In.
pag. fi.
Ll/udlllllUm pertinet adPuéluarium, non ad proprielarium.
(.6.f.q 1 p.ii.

Laud/m.tlm ex tran/aél/one fllutum, refcifiJ. poil tl'anfaéllotlt,jic rvt tIUU" reddatur ab Inltto,per (Md/filollem mdeb/.
tl reprt/ fotefi.c.6 6 .q.l.p.86.
Alllalld.m.um debealur c.nnfoltltum datlOne 'Vet adiud/.
cal.one fofia pro deb/to leg.tltll.e porl.omJ{-vtt eilU fopplemento.c.89 .p.178.

.A.lllaudimium debtl.ttl/',.fipoflquam hms, qui iuxta Pro11/I1CI.e fatulum fil •.e leg.tlmttm au! ln pecunia Numerat a. aut ill
bnlJU ad arbltrmtn fllllcre poterat,declarantJe 'Velle [oluere in
pccumanumerata, ipfo n07l Jolumt, bona ptgtJorata funt &amp;'
filt.e addtéla.c.90.q.'Pn.p.180.

De veétigalibus commifIis,&amp; publicanis.
'Debltol' piglloratllJ poteft creditori l'es pignorataJ dal'c in
folutum, &amp; hoc modo ItcÎtèfraudare lIuéi/onum 'Vealgalta.c.
1).q.,m.p. 11 4.
f7télrgal quando defcendt t àcOI/fuetudine 'Vtl r4èl'iptio.
nt,regulatur àpolfolfione &amp; modo extgendllll/ld,feclU, ft à fta.
tIIlo 'Vet confhtutto/le: &amp; tunc /tcèt exaf]umJit ,nft à w ·tû
pel'fonû,llon prdl.udlcat poft in a/IIi, el.fi exaéllO pertmeat ad
prtuatum.c.12.q.J .p. 26.
lliJ "Veéllgalti iam jormAtum (fi; crfatum Iongo tempOl't
p"4èl'l

IN SVOS LOCOS DIGESTVS.
prtCfcnb/tur : nondum fOI'matum déque nOllo Introdu,endum
1Ion ntfl,mmemorial,.c. 72. '1 '"'Vn.p. /0 g .

De focagiis &amp; catafiris.
Focagium 'Vniemjùafljillùm indlCl poteft,&amp; 'J:/id fit J'oc,lg.um,cui/(1 naturtf! e5 effiéùu.c. 21. q./.p.32 r.
lrnmob,lla .efltmatiolU lufi" : mobtlta aufUIi &amp;- merces,
mercatorJi turamento iCfiImanda funt &amp; catttHro fcribmda.
(.] f .q.6.p.)04"
ln rmouat/one cataHri ciuium pertf!quatlonu eaujJa foaa,
non Jilfiett otlltatri fJndtcum ejJe pl'offintcm :fid Jingull pof
fejJore.rfimt 'Vocand/.c.;6 .q.l.p.3 / 1.
BO/4I's &amp;' .U1l1enta ag"orum culturte parata cataflro non
font i/Jd/cenda nec defirtbenda, &amp; qua rattone. c.]6. 'Ju.eft.
2.pag.J /J .
Cafaflrr.l/n quidJit,t'f;J cuiuJ e/fea,u',qua forma &amp;' folemmtau,&amp; CU/IM auélontatefim debeat, f5 cui IIf/ùmari, 'Vt
au[fmtatem[umat,t,5 quando Itallt à periCquatOl'ü iniquitate appe!/are,~q&lt; intra ql4iC tempora.c.j6.q.2.n.7.p.Jl4.
t.Annobdium bona à pleberi compal'ata, adfcrrbenda jint
cata.Hrri "'Vntuerjitatllm,m qlllblt4 habent iu/'Jidléltonem cum
terrttorto,e. 9 f.q .'Vn.p.207.
De collationibus publicis,&amp; colleétis,&amp; earum exaétione.

CI,i/'ographum flla ff0,teftorû Ji4bfcl'lptione munirum,l/bmt t
debitorem publ,cte collatlo71û, aft ta blliarij non babca! fr.bfcriptlonem, ftla mji fi!.!.s.eftor non Jit FI/~e1Jdo.c.2 1 . q. /.p.184.
ColleRa de i/lre rnd,ciruretUlblfJ @tmcolti , eltam pro 7tb Hf in attenoterritorro poffiJ!is, quod proeed.t ellarnJi ftatl~to
forer/fis pojJeffores ln loco corJtt'/buel'e ten~aIJtur''''r:bJ bona pof-

1&lt;....

J

fident

�RE~VM

INDEX

{id,·,u,;t !OCtu die non iJabeat '1Inmer/ùatem: &amp; eonftqutnte,
,/(( j:J(ll ff /llm

r. 27.q.] .p. '14.

Mm.lloT,@' drgtlltllr/lu pro memb/IJ &amp; m:1Jfa. ,0I1a/lOnibllHrtllUlIJ jùIJI4dHrI{lI.(.) r. q.1'P.;OI.
Formffl r"ffrJfm! q~1I1 rrtrtbullolJeJ agnofcant ,cr à 1" 1bHIC ol'r{l~ ln,/ "PI'I!/",CI.c.j7 q.1'!I.P.] 19.
MIII"r,1 f/~ PrnullJ(t"ilbUil/id/(/!/IlIIr à Rf.~t,~et à conNe/JIU tri' II/ (1. tlllOlllpf'1J fI'0/1IlJCI,f1dlcumu/' rmxta , qtllf lmpnlJlInt~r fnfom.1pro reulu à 1"'&amp;IU m/rji.lfl,c~ perfonll
IHref~1)/ Im ·lIulm.c.~1'1·r.p.n3.

dt

Coaao/'tJ col/{{l~rutn extf,tmt lU,,, P/'l"'/'g10 fftl ,ptgrlltl
captwdo,&amp; corplu re ttnelld1.C. ~8 .1. rtm.p.J BI.

tAn ln ,ndtcmdu

coUe{l1J

foreT/ft, (..qo e::.;tranei "Vocal/d,

fint .(.8 J'1.'1III.p.116.
.
Reda{l1lJ ad pallpmalem pojl faaa mA/1tbr~tionem ,pen'
dente tntercejJiJ/Jt.J llfe non (jlmqutetAIld/U (7 cogeruùu Jal.
I/mcoll Ela.11.c.87q.'1In.p.I7J.

Swutum ?rol/ù/cllt,quo (JrellftJ po./ffforei in colleais confirre (mm/ur ÎlI/oeo 'VbI17l7lvb,;'~ h"bent,non lrJ /o co domtcilij,41l h;lbw foeumtf1illJ.f de IIOUO pari a/,em terntorij aeud,t
teri'/torto "l/Cullf! eiUIWU .C.91.q.'1In.p./86.

1 N S VOS LOC 0 S D 1 G EST V S.
. De vni ueditatibus.
C/UitateJ t5 rvniuerjitates feudorum eJfe incap4W.c.
I.pag.g6.

69. q-

Dc adminilhatorib us ciuicatum,fiue
Decurionibus.
Admimflrato/'es ciuitatum "!Jel d~rul'irne! an ex mala adminiflrariorl( 17elllli14-fto decrero out: atl obltgmtur 'fll/llbet inlolidur»)Jef pro parte.c.62.q'4.p.6].
lldem an teneanttlr pr~flart rvforM pecunltt,qu~ ex "dr"iniflratione dtbetur.lb:d.n.! .&amp; feqq·

De iure proeccdentioe &amp; ordincdignitatum ferual' do.
AéE" exerc(rJtC! rtJ admlm~r"nteJ officium ) licèt pofleriorel tttulo 'fr~fimntur a.l1l4 antmo"bUJ, 'jlll admlmflratlonem
poitea jufteperunt.c.! J.q."Pn.p.JJ.

De operibus publicis.

Ad quantum ttmporû ohnoxillJ fit de opm4 rvitlO if CUI publIC/ opm4 e:cftruEilo mandala efl.c.loB.p.u 1.

De appellationibus.
CÙliWemnol/ poJfo fiatuto appel/atlonem toUtre , 'lu.t iurif
I,ttl/OnellJ non habeat.c.,9'Q/'()//'p., JO.

De jure ciuitatis,incolatlls, habitationi s.
.§(14~ fit d:ffmntia inter ciuem, incolam,&amp; habitatorem. c.
78.q.'l.m.p.148•
An &amp;' qUt,ndo elull,tas ex eonuentione tranflat adfll oJ he-

redes.c.81.q.rvn.

De

De vcrborum fignificationc.
T1'Ireme donata4 JJrJ/mpe C/lm armamentù &amp;' in(lrumènt if,exuptu c.1fapl&lt;ltû igmuomû,qu, rtrllOI aguNt, (!) rf/"'gt1ndl rmmfl",'Jo m~rJCJp..l!J fu"t, ln ' (1 "aflollt (01.1/1&gt; "1;/14, : (J)
tunc excepflu non mclud,t cpf;f&gt;I jh,dtfIJ IJJ./f,er.tell1 tandem
ralloaem,'Vel UlaYJJ mall/rem.c Jj.q.'i. TI .,. 2·~.
.An "taIP,mfflattlto,qt,o 'Vtéftgll/ ~'/CfJi/lJ.!ffO rlchetur
ex ~endltlo,;ç lU,UM (7 omm! a/III.! flgm ab ();t,,,neQ ,wt /7J

,

�INDEX RERVM

l

/aEla;1I c;uiwe MajJili.t , tmcme! contine4ntur. c.

.' •Jl,p"9.

f 2•

':.. " .An appel/ationt fortuitorll'" cafiJllm coruÎneatlir bel/uIII
. ciui/erellglOllM cauJl:!. fusee/tum. eauf8J.q. ·tln.p./J 7.
Exemtll4 appel/4tione 110/1 eOl1tÎlmuur trlremn:nec legio,
~a,allt cohor! m,[/tum.c.J2.q.2.p.2J.

C A VS

C AVSSA

PRl MA

O ANN ESGirardusComiratLl 'enaicini oriundus, Calmis al1no rricdin1"O
oétauo Cupra mill ellmum &amp;(1uingcDcell mum Arelacam Sextianorü migrauic:ibique federeru momniul11 &amp; fortunarum Cuarum col locata, Arelaren {cm duxicvxorem,ex qua Cub:ptis ltbens , iiCdémque lû"
pedbtib us rel iétis,vi ra efHunétm.Huius mortui bona iu re Al bena: fi [CllS oc c~ pa r. quèd null à diplornata exhibereneur vulgus naturalicatis lireras appclJar)q llÎ bus cxtcl'i
Gallorum iure,:\ Pri ncipe donantur.Reciamanc lïberi (u perfhtes,&amp; ac1 uer[1ntur,prius patrern (UlllTI incolamArelaten (t m fuiITe diccn tes,quàm Albencc ius à Pro uillClali·
bus rcciperccur:arque ob id mil1imè op,lsei fuiJl~dipio­
mare ilJo Regio.HonuTI ergo &amp; !1[ci c:lullà pel'o,ata, corius contétionis cardo in co erat, An Prullincia vnita Re ·
gno,regi dcbcarlcglbus &amp; mor ibus egni : an vCJ() l'ropriis. Scd quonialll inftru mentis Vl1lOnUITI Prouincix lJ·
guid a con[bbJr hanc nOl~lCcen;onis iur.:,tcJ priolclpaliter &amp;quoad protcétionem tanrù rn fÙIJlè ,1diuntt.Jm R:::gno,vn3nimi JC communi omnium [uffraglO con (ùltum
fl!l ic,eam non fubli ci leglbus aur moribm Rcgl1J ,{ed fuis
vti '. Iraque wria d iét6 Glrardu &amp; alIOs gui poil vniones
{upradiéta~,ante ramé conaicurionis iurisAlbenx inPro ·
uincia: Senatu publicationé,m cadem hJbitabj r,à {eucti.
tate lUris Albenç abColuendos pronunciallir,d ie vlce{jm~
'Februanj,anno millellmo quingéreGmo [cxagell'mo [ex··(&gt;.Et dei!1ccps cadem in fpecie propo(ira iudlcauic.

,e

1

~

�INDEX RERVM

l

/aEla;1I c;uiwe MajJili.t , tmcme! contine4ntur. c.

.' •Jl,p"9.

f 2•

':.. " .An appel/ationt fortuitorll'" cafiJllm coruÎneatlir bel/uIII
. ciui/erellglOllM cauJl:!. fusee/tum. eauf8J.q. ·tln.p./J 7.
Exemtll4 appel/4tione 110/1 eOl1tÎlmuur trlremn:nec legio,
~a,allt cohor! m,[/tum.c.J2.q.2.p.2J.

C A VS

C AVSSA

PRl MA

O ANN ESGirardusComiratLl 'enaicini oriundus, Calmis al1no rricdin1"O
oétauo Cupra mill ellmum &amp;(1uingcDcell mum Arelacam Sextianorü migrauic:ibique federeru momniul11 &amp; fortunarum Cuarum col locata, Arelaren {cm duxicvxorem,ex qua Cub:ptis ltbens , iiCdémque lû"
pedbtib us rel iétis,vi ra efHunétm.Huius mortui bona iu re Al bena: fi [CllS oc c~ pa r. quèd null à diplornata exhibereneur vulgus naturalicatis lireras appclJar)q llÎ bus cxtcl'i
Gallorum iure,:\ Pri ncipe donantur.Reciamanc lïberi (u perfhtes,&amp; ac1 uer[1ntur,prius patrern (UlllTI incolamArelaten (t m fuiITe diccn tes,quàm Albencc ius à Pro uillClali·
bus rcciperccur:arque ob id mil1imè op,lsei fuiJl~dipio­
mare ilJo Regio.HonuTI ergo &amp; !1[ci c:lullà pel'o,ata, corius contétionis cardo in co erat, An Prullincia vnita Re ·
gno,regi dcbcarlcglbus &amp; mor ibus egni : an vCJ() l'ropriis. Scd quonialll inftru mentis Vl1lOnUITI Prouincix lJ·
guid a con[bbJr hanc nOl~lCcen;onis iur.:,tcJ priolclpaliter &amp;quoad protcétionem tanrù rn fÙIJlè ,1diuntt.Jm R:::gno,vn3nimi JC communi omnium [uffraglO con (ùltum
fl!l ic,eam non fubli ci leglbus aur moribm Rcgl1J ,{ed fuis
vti '. Iraque wria d iét6 Glrardu &amp; alIOs gui poil vniones
{upradiéta~,ante ramé conaicurionis iurisAlbenx inPro ·
uincia: Senatu publicationé,m cadem hJbitabj r,à {eucti.
tate lUris Albenç abColuendos pronunciallir,d ie vlce{jm~
'Februanj,anno millellmo quingéreGmo [cxagell'mo [ex··(&gt;.Et dei!1ccps cadem in fpecie propo(ira iudlcauic.

,e

1

~

�C.\llfi:, !. ~xfl:.Vl1iCl.
.
Ex (cllu:nci3 Blrtoli &amp; commu,ln 1.li ~ onuctlcl J(.S.fi 11Ud.\, ff.dc plgnor , :\ét, &amp; Cu·
In:s ID qu"tlione àn.IJ.v{quc ad ; 1.

1

.1

S fi M. N A RIA !(!AE S TI 0 N 1S vl1ic.f, CallfJ,e prim4.

pori/lM principio rerwm f1~II" legibll~ /embatllr: il1tra jiMm cuiqlle
p,lIr",,,, frglldfniebanlltr.
1 ,'Imu vff/inorllrn Rex pmnllJ omni/lln conlra gentium murem fiIl;llmù ~eUlfmintlllil,éllllololnlri.c mJ!icw'é prlmr# il1trodllxit.
7'(J/IIjhrpsJille OYigo ovi/(/' no/atur.
4 I:!. L.tIINlldlu/../flbu/.t admodllm pelfmiü, Rom.momm,jlorcntl
illlpe,io inrrodlf[!lfm ej!.
) L./momm Mltiqua cOifdltiO,&amp; quomodo aRomanI. Îml(nta futrit.
6 L,til14 Ilbtrlinit,f,J ,) II/fini,mn jitbldl.t.
7 IIIS Alb(Jl~ adJimilltudlmm 411li1"4 L,lfinitatu eft ÎntroduEf!ml.
8 AlbillDYllm condillO qualtiJil "od,e III G."/ia.
9 Albi»i qll; dlc4111I1r,&amp; de AlIuJiom vocablllr.
10 AlbinoTllm bMa ffcui VI vawllùl O(C/lpal his defm[fls.
Il Albini regio dlp/ol".,e rffeiHII/tIl'regl/lcol.e , qHO cafo oml'llbm Clm·
ItlPdiJ &amp;folioribHl POIÙIIIIIIT,qllibll/ veri origintrles regni.
Il !tu vf/bC11~ qllare il/ Gal/i. fimifrmplum.
1 J BMloil fllllli/lia 11/ 1ft CO/llI/lllrit.§.ji lIIidajf.de pigno Jla. communi
Scribentitll1J calculo apprbbata If ' vi dsjfmguam/U Iln prouinda
adiiciatumgllo prillcipaliur, 4n vero amj{oriè.
14 l'mlÎncia 111411do adiicitllr rlg110 I/cce({oriè, regl/latur feeundllm ri'
gU/a! reglli cHid(adit,&amp;iijWegibllS (.."'pritillegiù 1lgllbmla,i4.
15 Ecclifi4 mfiri8Yt! d/bent regi!mmdùm conjiwlldinml Ecctejidt m/trlpoli/an.t,cui CIII malrici jùbiiâuntllY.
16 VII/OliM n"IHra IIf,vt vrllta rducal/tur ad vnal1l effintiam.
17 l'rOI/,naa qlldndoadiiciturT/gno princip,'''lfr &amp; q/lMel (l'Mdam la·
lum, nO/l jùbücltur Ieglbll! 411t conjiteludmibus rtgni, jèd proprils
_
vl/plr.6- n.19.
18 l'rollwei,1 qualldo ej!vnita rlgl/o 4cClfforiè, l/g(! {cu (Onfi/(lltdi11ls
Y(glli plr eXlmjiolllm p".Iimam illClputlit IMbert lomm m.llIa
prouil/cia l'mm adie[f,1,&amp; cOlijiderdtl/rVI aIlgmwlm1'l rrgm:fc.cilS 1114ndo fuit principaliter adieEf.t reg"'o.
la Comuatus Prouil1ci&amp; 6- ForcalfJNer'1,adlllmlf~(rl'le ciuil.1ftS, an fol'
rmtvnituegllo FT"I/Idot pwmpd/ilcr,a1J a,crfforiè.
~ 1 com/lalllf Proumci~, Delphmall/s 6- DI/CilllS 01tcdio/.mÎ ?CT/ltm·
YfI~/ "d Rigem Franci,e vi prillrip"llw, &amp; vlIJl~ Frf:J"/11l1blll
RIX

Caulf.'l' ~:d1:. vUÎca.
3
Jl.ex domin.1rctllr, non tant/lm fanquam Bex, (id vI DI/x,Comes,
&amp; DelphirJlls.
11 Eec/pis JIMbus illl 'Vntlis 'III vtraqlle rmtalWINpifcop,rlis ,licfl WI US
Jil EpifcOptt! vtriufrjllC,vtr'ltl'le tamen remamt "1/11: prmcipalmy
tpifiopalu,rel mendo omnia jila iura.
.
2. 3 MOI"'jhl'ium Ji Vl'li~I(IY alteri Ecdeji" fanqrtam-./I{onal!erlllm,debet
conferuari in /110 primo (fatll.
2. '+ J{.0l'l fl'1"ùur v I rt! dOlMt,e ReglblH 'lit! J~"(rchiol1ibllS fint de ngno
vel de &lt;..March/a.
1. 5 Cimitattl! prollinci" ér Forcat'1llerij du", funt vnioncs , Cf'lltrWn pn·
ma fllil fo[fafreb Caroto GatlOYl~m Rege,anno 1486. mel'ft O[fobY(s.Altera veroJùb Rege Llldouico d/lodecimo al'll1Q149 r .ex qlli.
bus probatllr di[fos Comitaflls filtjJê V11IIos principalitrr regl/O, &amp;
qlload qlldtdam tan/llm.
2. 6 f'nionllm dl[fomm Comitattmm diJJoJitio ad v(l'bllm Iranforiplll.
2. 7 C01llilatUJ PmlÎnadt &amp; Foycalqlleri! "d man//1 Regllm G.tl/orum
pcmenemnt ex tejlamenf6 illllffrt{simi Comi/i! Carolt fl!'imi ex
indyta Andegaui,e fomiliil,vüim'9 defiméli,anno 1491. dte d,cÎmit Dewnb''lui cbrij!ianij{.Gallomm reges (.r(oron,e Frall{}.eftlcceJforlS inflit"if heredes : quos tnixè roglluit 'lit Comùatm pr4didi[fosJitM moriblu,libertlltibus 6- pritlilegiis conftmarent.
2. g. SllcceJfom poj{unt jid, nomine appetlatùlo rogaYi, 6- gralla!iJideicommijfo.
2. 9 Rcgnllm Franci,e 1101'1 cft JJcrcditarillm,fcd ltge Sa/icaad pYlmogcnitlm, vet dgn,dMn proximiorun delloluiwr.
30 Comi/MI# Prollinci,c &amp; Forrlllqlj(r~ non legt Salica,fod ex teJf,w,f10 d,[fi ilItlftrifsiff' i Comiti s, Cal/omm reglbru ,6- in coronajiJCuden/ibus defmmlllr:&amp; idco obliganwr ex II/llls teJiammlo-objirIMre titiS mand.rla.
3- ' TtJlat~rJi dlca/,fc iur.rjfe illa obflY:lare, 6bligallllirflcctfforcs illa ob{cmare fine afta prob.rllolil.
3"2 Tejl,tIOYlS volunt.zrem lib hered.decipifotis eJl inhum.1Jlflm.
33 chrijltant{smlt G.ll/oril reges il'l dt[fùComllalibM,ex tcjJamet6 dlm
iltuftrijnni ComirùjilCcrdenles, an pofsim cOl1lr" "bertate &amp; pri·
Itilcgùt di[fomm ComitdtuU7tJ ftalJ/ere,allt 1II11tart il/orum flattlTd.
}4 Heres illJliu vtl rogaflu dare femo {ibertlltem, /'Jon POleft opcral aui
iugum ali'fl/odfemitilli! illi Î7IIiitO impi"m.
Heres rog.lllti flbtrttre vafirlLIlIn,debct Mtraye fint 4ti11111 reflYllilliofieftmÎllltiJ.

,5

�4
Cltlllà I.~xfl:.vllica.
,
36 !ltx Frmi~ de po/if"l' abfoluI4 omni./ poujl , mmfit lmper./for;',
foo rrgno.
17 Comi/dl/ll prouinci.! 6- Forca/querlj fiuruntvniti rfg" O princip aliIlr,/wul non foh.//ttrnartntur i!fi regne.
J SIm vl/buu i" Comitatib.PrMI11(J.t 6- EDrcd/querij, no» (.y confui'
IIIJ:m rigil/fit! IX J'ui411 conjitlltlolle ]J.egù la11quam COmililf'rOlltnri&lt;t &amp; Forca/qllrri,.[tlllmtroduElam atqlle ,'ectptIl1N.
j 9 C01IJ"IIIIIO j)ea,tlû illrtf LAlbm., pro dlc1i. ComitatibU1 /tût lala
1 f; 9.lIJtn[e ["ntl4rio,rcgnJnte Fr.lncijèo v~/lifio primo, Gal/orum
Rtgc Chrijhmifiil/Jo.
40 l/ll A/bm., ,l ql/o te/n!ore fllrit rmpillm in Comitatiuus pyouinci.t,
Forca/ql/crij 6- terrù ad/4CCnliblls.
li) T',IE ST! 0 Vil' 1 CA.
"'Riufqulm adqu:dhollcm accedamus, no abs re crir
.:. ~ ~ pau ca de luris Albcnx ongine rcfcne, quod non à
.
. Narura: am Gemium iure, fèd ~irirum 1l1itiu fum·
:
11.
initio non
dU'a: fucrullt inuema:
1
•
fe ruirutes.PnnciplO cnl1n rcru1l1,populus l1ullis lc·
gibus tenebarur:fines IrnpcriJ tueri magis ql1àm proferre mos c·
l rar, inrra fuam cuique parri~m rcglll finicbanrur. C a:terùm Ninus A{fyriorum rex,cupiditare pnmus omnillm,conrra genrium
morem, fi nirirnis bellum inrulic, &amp; ru des adhuc ad refiHendum
bclhq; impericos populos brcui ad Lybia: rerminos fllbiecit. Hic
Nlll uscllim primus omni rtidololarrix impietacé introduxic,cx
co quèd parri fu o Belo morfU o,fl:aruaerexit,cocedcns omnibus
ceis,qui ad iUam confugere nr,impu01rlccm: vnde tanto culm &amp;
rClIcrenria profeclltus cn poplllLlSfl:aruam, vt Belum Deum pu·
J raucr111c.FU1Lu.Bclus films Ncmbrochi Sacml1i Baby lonici,cl1ius
p_ccr Cur 6hus Cama(fcni fccundogeniri Noë.vc fcribic Bero[us.
Scd ncque rcmporiblls regni Alryriorum :ll1r Medorum hoc
illl Albcnx aur ilIi perGmilc v{ql1am appanut. Scd Romano Ilo'
4 rcucc Imperio ius Larllllcaris t Albenx admoJlllimllc ,Introdu·
.lUn1 c!l.fubaél:is enim proUinciis, pop.Rom.fl quarllndcm defe·
lt.onem rimcbar, h01l1111es JUius in allam prOU11lCla p~l' colonias
r rransfcrcbar,qlli vocabamur Lacini:quol"ltcondirio lu:c crar,ve
ViUClltcs habcrenc ius proprium &amp; Ilberratcm,&amp; 00111 ia agcrcnr,
quxcillillm Roman.crauded de boniSfuis 110n poccralltllec te·
!lan .nec clll(fa morCIs dlfpollcrc, hercdéfve rdingucrc , (cd vr
fmu moricbanrur. ~ibl1S defllntl:is corU111 bona vacal1cia fie·
co defcrcbanrur. CuimLatillitarls mcminic Imrerac. Illfiiniau

Il

~fir:(iqUidemab

r~m

t

1.'tJ1JÎr.

Call1fa 1. ~:dl:. vnica.
5'
l.vnica.c.de L~t . libcr ..foll.&amp; ibi glolf.in v"b. adjimilitlldinem , qUa!
cxplicac Lacinorum condirionem. Clariùs Azo in principio ji,mm&lt;t.dd illllm Iltul1l111.vbi Bald.&amp; Ioa.Fab. Adde Ioannem de Platea po(\; glo([.inl.cerla flrma.c.de itIY.fifèi./'b.1 o.
Enimucrà qlloniam tex ea Lariuicare nihilaccctIic Reipub. 6
prxcer bellum,ideo fllit extinEta:&amp; in eius locum fuccctIir Latilia libercinitas ,qll;\; eriam ab Imperacore, fauore libercacis fui~
fublam,d.l.v11ica.c.de Lat. libert.tull. &amp; §. jn. de libertin. &amp; §fl1·de
fùccejf.Ltbert. [nf/itllt. Vefiigillin tamen 11UillS anciqua: Latiniratis
remanfic in Gallia, vfque in hodiernum diem in hoc iure Albinagij : ql10d t ad fim il iclidincm antiqua: Larinicaris credidcrim 7
fui([e imroduEtuffi. Siqllidem Albini in.Gallia, vc olim Larini, 8
quamdiu villllllt,plena libcrtarc fruuncllt, &amp;bona proprio iure
habcre pol1lmc, &amp; omnes concraé.l:us celcbrare , quos in Gallia
nari.Nihil cnim lllis,dum villunr,adimic\1t, aut minuicur, quafi
Latina liberrate donacis : fed in morre omnis difpollendi facllIcas in rerdlCHllt ,quorum bona iifcus, !icut olim Lacinorum, occllpnc:&amp; certè nihil aut parum admodum Albinorllm condir:o
à Larinitaœ amiqua difiat:cùm omnis dlfpofirio,qua: pofi morrcm (orricur effr:frllm,illis,ficllt Lacinis,!it penitL1S incerdifra.
DicuntLlt auccm Albini,quafi alibi nati,vt placet Nicol.Boe· 9
rio,Î11 comlNUJtMiis confietlld. BitI/Yig.i11 tit.des cOI/JI/mes concernant!
tejf,tml'#ts 01/ dcrnicres volontez,in §.jll. col. pe11ldt. ver[ !uterea, &amp;
Bencdiél:us in c. Rlli11Il1Î1IS.in verb. &amp; 'tlxorem nomille Adell/zl4m.
11.1 o41.verJic. &amp; tale ius Albinag~. Sllnr igitur Albini exrra fines
rcgni Francia: nari, qui tanquam extranei &amp; peregnm non'po(funt lcgnicolx iicri,eriam!i longo cempore regnllm incoluerint:
nec bcneficia in iIlo obrincre, nec pariter de his difponcre ac- _
quifitis .ln propinquos:fcd omnia eorum bona tanquam vac:J.ll- 10
tla his morClllS iifcus occupac iure Albena:, vt dicit gl. in pr"-gm.
fwEl.m lit. de colbt.§.vemntamCl1,in verb.liberitJs,c91.jn. ver. iUmft
fi/Jolm y,&lt; deccd.lf.Chafhncus j1l1ib.conjiutlld. 8/1rgllNd.111 fit. nes (011'
jfCill/OllS.§ 1.1/'.17' 38.6- 3 9.Nicol.Boerilis in dmf Buri(g~l. duif
1;.17. J7 .vJ1l1c ad nllrllfYU1J1 22.&amp; climulacilJimè pC'r Bmcdiél:.in luca py,cdlleg,'to.n. 1 042..~:llnl1is confiicucione Friderici (eC\lndi,
confuctud incs ha&gt; ,:lC (]:acma linc (11 blac:l,pCrUl/lhml.omllfi peregrim.CcolIJ. d,' f llcceJf.nihilomil1lls fctllarur in Gallia Albinarus
hçc C011(llCClldo,concra illius AllChcllt.difpolitionclh,vt tenis efi
P&lt;:rnl~ i chl1ff./n }'l'Otrlll/O ccnfht. Rcgiar.Îtll.lomo.gl.j.1I.82.. &amp; fo•
&lt;
rcn!ls nos dOlLt l'fus.
a 3
Albi

�6

C:lUn:ll.~xfl.vl1ica

Albllli autem t rcgio diplomate, quod lIo1hi voC:U1t Iitera~
nawralitatis, cfficiuntur rcgnicolx. quo caru omnibus corn mod.lis,granis &amp; falloribus p9tiumur, quibus clues in Gatlia oeri, 1.
flJfi ./mplsffdt if/rffli.Barto.inlji is qui pro cmlort,in q/l4'.prinClp,tb 3.infffde1ft".,. 6-;'1 lJi n/dYit/J/. §. IHlia.ff. Ad 1. luI. de adul.
Boer.1n d.qll.l'.mlln.ll.qui allegat Romanuffi in (onf 6 2..~01.1. &amp;qu.llllrlUfCS ali3s amhomatcs. Ex quibus apparer , cx pnUlleglo
princlpali aut flawco ciuiraris c/feél:os cilles, vel rcglllcolas ,non
ddèrepare à(xreris ciuibus &amp; miginariis in honoribus &amp; comI l modis filfcipiendis.Exiflirno ego hoc ius
Albenx,ideo in Galliafuilfe inrroduél:um &amp; rcccptum,ne alienigena: (quod non decct)rcglli rcruremur arC3na.l1ot:lt Bald.per illum rexr.inl. m(Yel/lom.C.comm".&amp; mmalQrib.
His ira dclibaris , ad rem inflirutam propiùs accedamus. &amp;
quoniarn rnoribus Gallorum i:lmdiu ell: reccprum, vt bona V3canria cxreri defunai, iure AlbÎllarus iifcus occuper:~ritur,
an ha:c Prouincia ex eo rem porc qua fuirvnira rcgno Galliç,dcbcar rcgi &amp; gubcrnari rnoribus &amp; legibus rcgni,an verè propriis.
J J 111 qua quX{t;OllC t prreualctfcnrcnria Bart. in l·ft comm,erit. §·ft
iluda.Jf de pigno 4~1. cornmuni Scribcntium calculo recepta, &amp;
VCfIS rationibus comprobata: v[ diflinguamus,an Prouincia aduciacur rcgno, vel villa Comitarui accciforiè: ira vt lir vnum
Rcgnum,vcl vnus Comitarus per illcorpora:ionem:an vero adnciatur principalirer &amp; quoad qua:dam tantum, rctInendo proprium nomcn,flarum,a:uiql1arn dignitarcm ,&amp; omnia iura qua:
habebar ante vnioncm "el incorporationcm.
"1 4 Nam rrirno caru, Prouincia rcgularur (ecundùm rcgula s
regni cui acccdit ,&amp; iirdem legib. &amp; priuilcgiis , cil: gubernanda:quia qui&lt;:ql1id accedit regno rcgnum cfl,d.§.j nllda.&amp;.e.aectf
(ofil/ln.dcreg.Îllr.iJb.6.fiquidern regnum,cùm fit vniucrCale, reci'plt augrnentum,quod fequitur nantram fui principalis,l.etiam.C.
d, iur.dQI.&amp; ibi in rerrn.hoc llot.Bald.per eum tcxtum,&amp; cft tex[lIS in C4p.rmlel1w.d~(!al/J mO/M(h. vbi domus.rcligiofa aggregata
CillerrienJibus,eorum morcs (cruarc renerur.&amp; de hoc dl: cnam
tcxrus fingularis admodum,quem debcmus intclligcre procedere in ca[1l mo, 1/1 §jll.I7Ijfil. dc fl/udal. du ibi dicitur neceifc cifc·
ornnes prouillcias caput oml\Îum noflram ciuitatem, hoc cil: regiam vrbclll, iIliUfque obfcruarioncm rcqui. facir quèd habetut
III (ap.cùm ollm.d, emfib.&amp; in capil.d,J;ù.in1.'1'.12.dijfm. vbi dicitur
JI

t

•

Ecdc::

Caulfa 1. ~xC\:. vniea.
7
Ecc\elias inferiores t dcbcrc regi {ccundil cOfuetudine Eec\e/ia! Ir
Mccropoliran'i cui [ubiieiurur,&amp; l1J !I/p.lraslato.de eDl1Jl. vbi rranClaro faeerdorio fir rranllatio legis, &amp;: ibi nonmc rcribentes. Et
cùm efficiamr portio vel membrum ipûus regni , meriro dcbec
fecundùm legcs iplius regni gubernari. Cùm ca Cit narura vnionis t vt vnira redueat ad vnam e!fcnriam, t.in rcm. §. item ft '1 111/. 16
cumqlle.&amp; ibi norat nald.ff. de rd vim/ie.l. fld ctJi plllw. ibi Angel.
;'1 §fli~ &amp; ibidem Imol.Jfde vlIlgari &amp;pllp.&amp; eapitjù!cr eo.de pr.e-.
bend.llb. 6. &amp; ibi Geminianus pon: alios. Et a!fumlr O:lturam rel
cui vnirur,d.l.eliam.ibi.Cynus &amp; Salycer. C.de ùw.dolÎllm.l.qlloties.
§fn.flde adminijl.lJlt.l.inur[ocemm.§.eùm inter.ff. de p.1a;, dOIIlI. &amp;
ibi notat Rald.&amp; [cribcnt.eommunircr.
Secundo vcro caru prouincia non fubiicirur legibus aut co· 17
fLlctudinibus rcgni, [cd propriis vtirur: cùm vnio rune nOI1 Cit
fafra limplicirer &amp; pleno iure,rcu qlload quxdam tamùm : llarn .
tullC ccllàt ratio in primo caru conCiderara, &amp; vrger conrraria.
Ideo conrrarium ius fratlli neccifc efr: liquidem primo cafu ideo
diccbamus prouillciam rcgi legibus regni, quia aecelforiè fllerat
adictb,&amp; :wgmenrum [equebarur naturam [ui principalis.vnde
pcr t exrenlionem paffiuam lcgcs &amp; confuerudines rcgni inci- 18
pi~banr habcre loclim in prouincia adicfra rcgno. ptr 1. I . §!ex
Falcid.ff.ad lcg.Falcid&amp; qUa! ibi norant rcribenres pon: Bartolu,&amp;
inl.omm; p9pllti. in 6. 'lilteft. princip. if de itlffit. &amp; ùm. &amp; Bald.
in 1. 1. C. de Jilmma Tri,Jit. &amp; fid. catholle. qua: ratio ce!fat quando prouincia adiicitu~ rcgno principalirer , vr non efficiatur
de regno/cd rcmanear in fuo primo ll:acu &amp; dignirare, retincarque fuum nomen , priuilegia,&amp; conruetudines : vr Plllcrè dec\arar Bar.in d.§.ji I1l1dtt.in comiratu Tholozan~,qui fuir adiefrus regno principalirer,ira vc rex ipfe e!fer Cornes Tholozanus, néc efiicererur comitarus de regno , fed comitarctur [(lb regis prore- .
frionc &amp; imperio. Cuius {enrenriam comprob:l1lr t communi- J ~
ccr Doé\:o rcs vrriurque imis, tell:e Felino ;n dillo edp. tyanjla/o. de
confflllltionibllô. col. 3. ver[fub dJt Btfld.luc pojfmlllta. vbi more fuo
copiosè Ccribir ad hanc ql1a:ll:ioncm. narroI. mlraff,rtH dt alliluiolIibIlJ,rubr. de infida.verf.fed Cf/Mro hiC tegmw.aald.in d.cR? translata.
C7 in I.Cllnffos popldos.c.de/ùmm:lIYinitate.&amp; in dief.l.cti.tm.C.de illl·.
dotil/,/IJ.&amp; ame cos Guillcl.dc Cuneo in d. §.ji nllda. &amp; in l.qll.cro. ff.
de j!,II.1Jomit71lm.&amp; {cribcnccs comml1 nirer ln 1.1. §. eolJ(r(d(mjf. ad
leq. F,rlcid. 6~ in d.(.tranjlato. Alexand. &amp; modcrni in 1. Jjf.drleg. 1 •
.,
C ardi

t

�8
Cau{fa 1. ~:dho VI1IC~.
Cardmalis Alexander JIJ W/.;'11 cII/ilt.l.diflinl1. 6- ÎI; CIII'J. 4. 'l1/4r/ot
'if!m[ftolll. 1I1artinus Laud. 'rlla.111 dt principt, verJicul9 71,.. An.
gcl.(0Iljil.147.PJllltn P;pA, vninÎl fU/mdtil1l mtat" inftrprtlationtm,
&amp;: Cllniuscolljilio 57.fopertod. col. 5. vnanirnirer Cupra diéb: dlIlméboni Ranoli adh:nenres.
10
Sllperell vr videamus, an Comirarus Prouincix t &amp; ForcalquenJ,adiaccnr~(ql1e ciuirarcs accelfcrillt rcgno, an vero principal!rcr adlefri fucrim,lra vr proprium Mmen ll:acum &amp; dignical'cm rwnerent,nec confunderenrllr regno: quod verUll1 ellè rc(pondlc vic doé!:if.FraIKi(cus de Ripa,ill primo rtfPonfomm "b. CIlP.
11 ll./J/lm. 6. vbi ailinnat Comirarus Prouincia! t , Tholoza!, &amp;
Dclphinarum, Ducat{tmque Mcdiolani peruenilfe ad regem
Francix,non ranquam vniros rcgno, (cd vr principales &amp; pel' fe
fiances, &amp; YC iUis rex dominaretur, non tanquam rex, (cd tanquam Dux,comes,Ddphillus:quo ca{u cran{\atio ce~l[erur faaa
cu fuis !lacuris &amp; con{uetudinibus,fccundùm de Ripa ibi. ~d
u etiam in duabus t Ecclelils epiCcopahbus ica vnicis, vt vtraque
[Cmalleat cpiCcopalis, volum C.1nonill:a: communitcr , in cal. /.III
ftd, v4cantr. poll: glof.lbi,in '!lerho, wlÎendo.&amp; cm. 6- temporû.l 6.q.!.
&amp; ibi gl.in'lltYb6,vnirt.Concludenres quod Iicèt VIlUS &amp; idem lit
epi{copus vtrill(que Eccleux,camé vcraq; remanet a:què principalitcr epiCcopahs, retinendo oOlnia (ua iura, ll:arull1,&amp; d igllicarem qU3m habebar ance vnioncm,&amp; in c. qlli.l monlljferÙIl'J'J, de rt1 J ligiojis d6mlb. vbi Panormicanus,II.7·noc:tt.in mona!l:crio t q uod
vnicur alrcri Ecc/eua! ciqllam Illonall:el'ium , quod debcat cLmc
con{eruari primo ll:arui, hoc cll:, vr habear monachos, &amp; ca:ma iura monJlterij ,qua: habcbac ante vnioncm , &amp; Felinus in·
J.c.lr.lRJIJIO, fxtr.decolJjltmt. &amp; if'to ca{u poreO: vcrilican quod dicic nalJ.1Il rap./.§.pwmJ Dllca'lM.vcr! (l 'wo 'ft/odJi ltJarchtonibll4,
dt prohlbila felldl ,,/ienal. pcr Frid",c. illvjib.ftlld. vbi dicit quod
non {cquicur,vc res donacx rcgibus vcl marchionibus {ine de re14 gno vel de marchia, llili probencur vnicx accelI'oriè.
~od aucem (upradiél:i comirarus ProL~lJlcix,F orcalqueriJ &amp;terrx adiacenres fucrinr adicéti regno principalirer &amp; per (c,
~ 5 manifdhffimè demonll:rarur ex inf'trumencis vnionum comitaCllum. ~arum prima faaa fuit {ub Carolo oaauo Gallorum.
Rcgeinuié!:l{simo, anno Domini /486. in men{c Oaobns,regifirara in rcgiis archlUls diél:i comiratlls ,Ill regJlho Griffol1ls,fol.
; 4. Altera veroiifdcm formis rcperirur faaa,[ub Ll1dOLlÎCO Xli.
Regc

t

Caulfa 1. ~z{r.vnica.
~
XI1. Rege Chrifiiani!f.anno 1498. men(e 111Iij,tegiltr:ua 111 ii[dem archiilis in regifiro Columba: fol. 60. Ex quibus apparcr,
pta:diaos Comicatus rerra(é[; illis adiacel1tes,fuilI'c vnicas regllo
principaliter,&amp;quoad quzdam ranrùm:videlicct, vr non pollent
ex quacumquc: c:luffa in fururum alieuari aue [eparari in torum
velin parte ab ipfo regno, &amp; vt Reges Francia: illis dominarentur, callquam veti Comices [upremi corum domini , &amp; ad hoc
cancùm faaa fuir vnio diL\:orum Comicarul1m.In ca:tcris aurcm
omnibus rctinenrcs propriam nawtam , !l:atulll , dignit:trcm &amp;
pciuilegia,vc ex carum !c&amp;ionc facilè e.0tcf!: colligi:quarum di(politlonem hoc 10co rranfcribcrc volui, VI' {cquitm:
tAv 0 N 5 pOlIr nOlu, 6- nos fùcuffiurs Rois tle Frllnce, vOllfH,6'VDII/OTU 4/1oiy, 6'- tenir nofd.pays,6- Comté de Prol/mce,ForcllLqllier,&amp;Urres 1/«lIIcm/(s [oH! nOH! , &amp;- nos flcceffeurs à Illdtle COI/ronm de
Fr4nce,perletilellcmmt,infepAr.tbltmmt , comme vray Comte 6- fJ/II/erailJ SeigtJeur ~'icet/.xf, finS ce que iamais ilscn plliffint ejfrt IILm;!-=.,
".1 trllnsfirez Il ql/tlql/es perfonms, ny pOl/r ql/eltl'lfJCIl It}s ,ni ccc~·
fons que cefoil,Oll Pllij{e eflre en tout, 0/1 en p"rtie. Et qU411f à co: fl,,/ement Les allons IIdioints &amp; vn,. à nOl#, ér dladite COI/rOnll( ,f,m c'
(plell icelle Couronne,n,y ail Royaume i!s flymt p~/Irce atlCl/mmflltflb.t/terRez pOlir ql/elque calife, ny occl/fion que cefoi!, ny Plliffi rjll'e ores,;7Y
peur /e temps IIduenir, en ill/ClIne /?U1lJicre 11/C ce foit, nyal1t qui pOl/rer
I/Immement Pllij{e nuire,preitulicier,ny deroger Il let/rs prilli/cgcs ,MerUz franclJlfes,condl/ions ,chI/pitres de poi:.:,loix ,co/lf1:lmes, droie'ls JI.rt/IfS'lo/ices,&amp; matûcre de v illye éfdirs pI/ys , 1"i /Ctm ont c/fé o[/ro~e=.,
6- cenjrmez en gemYtl! &amp; p.tr/iCl/li:l':[o ye", Il geHs d'Fg.'fe, nobles,
vtllcs , citez, COllJil1lltJeS , &amp; Illitres peJfcnms 'l!JdCOlf'lucj , t.mt p,rr Lt's
[cu,x Roù,Roims,Comfes,&amp; Comtrjfes dlldl! p,'ys, .JIII?" C)' dœ.17J1 OrJt
1felmrs LiC/ltenllltlS,COlI/urnellrs, grands Sencfclhw x, qlle pllY nou!'
IIIllis lrell:': /C",. IIUM S de nOlllte.!/t Ô' d'lIj,ol1a'.tJJ/ p.lr l'l1df/;'; 0~ deltbeqlle deJ1iu , cortjirmas , 101iUS Ô' IIpprOlllltfJ ,de "111''' cerl.';lIe
jùrnce , grace f}ec/lllc , pleine p"ifftnce 6- ./lII/JOrll,· Ro)'.'/e p.1r C':(.!lfCi
pr*nfes,jiglJus denoflre main: p.lr LcfcJudles !r~m(l/om cr. 60nm for,
&amp;porole de Roy,&amp; il/l'Ons les tenir,gl/ydcr,o- fJ1/retcmr,e1Jfcmhle !.Idlte
Vfl!Ofl,&amp; I/dieÎnffioR,infopar.lbÙmmt, perptllle/lcment, 6- nfot/fl~II"s;
nolJobf1ant 1/te!conqlles Lettres , chl/rtres , (7' mandements, 6'c.
~o accecilt quo d prOEdi ai ComicacUl t peru encrllr ad ma- 2. 7
nus Regum Fraco ru m ex re!l:améto C aroIJ [erenilIimi C orn iris
Prouillcia:,cx lilu!l:nIlima fam llia Andcgauix, poll:rcmo defo nb
éli,f,1

,,'tBn

••

�10

C.udfar. ~xil:. vnÎca.

Hi,~Jtl:o 3n110 Domil1i 14H l.dic 10.Decemb. In quo diél:us rere-

mlhmlls Pnnceps infliruir Ludouiellm X I. Chril1:iani{f. Gallorum rUile regnanrem, &amp; polt cum illul1:riffimum C arollltn Delphinum eiu(dem Chrill:ianillimi Regis filium vnigenirum, &amp;
mnes, &amp;: quo(cunque (uecellorcs (uos , de(cédcnres à Corona
Frand.T,enixè rogJndo,vr diaos Comirnrus, &amp; rcr ras iUis adiaccnces, velléu n fuis hb~rraribus,e(lnucntlol1iblls,conftirl1Cioni­
bus,pnuilegus,monb ul,con/llcrudlili bus, vlibus &amp; riribus con,crunre: quem.1 dmodlllll ir(c feccr.lr poil: obirurn (eremflimi
Regis Rcnari immcdi.\rè pl',nl~ccflo IJ S (u i, ac oh(~nJ3rc &amp; obf~lU .i1I mandare i',r.\\\Cr.lr , III contilio [riulll ordll1ulll Prouin1 Scix.Per qlll: vcrbJ,ccnfl mur t Olllncs (ueccJlores il1 di éb. corom rog.m &amp; fideicomi!lo grJ.uari,pfx /(xl. &amp; Iblll raeur pcr 00ùor. port B~rcol ml.fed &lt;IfiJic.Jfde !tg,ll. ;. vbi (lib Ilomillc appell.Jt:uo, POfllllH omncs (ucce fi ores gr.\lIari, vr ibl dcclarar Barrol.
&amp; m .rl.lm~, quoniam dié!:o (uccetlores, quos rogallit, vocauir
aJ ,,:rcdlrJrclU &amp; Cuccdlîoncm dlt1:orum Comiratllul11, vt proCU!d1101O porucrit illos grauare,pcr notara in 1. ab (o. C. d(Jideic.&amp;
! 9 in I. (o/;mdl.§.o~m fli.l!.fJ.d( •.lf/lg.&amp; pupill.Er 1Jcèr Regnumt F rancia: non fir hercdirarium, fcd Icgc Rcgni , 'lux Salica nL11lcupatur, ad primogenlrllm aut agnJrum proximiorem (em per de0
3 uoluatur:ramé cum pra:diél:i Comirarus t finr (eparari à Regno,
non ex lege Salica ,(cd rcl1:arncnro iUull:riflimi diél:i Comitis,
Gallorum Regibus in diaa corona fuccedenribu s defefllntlU:&amp;
Ideo obliganrur ex reltaruenro quo (llnt vocari. cùm hoc grauamcn dcfcendar ab ip(o tell:arore, &amp; nOI1 ab cius heredibus, d.
1.(o!}(Yu!t.§.cùm fli.e.fJ.devulg. &amp; pl/pill. &amp; ibi pcr Scribenres, &amp; in
31/: ((nil/rio. t9. IÎt. Er cùm dié1us (ereniffirnus Princeps t dixerit in
luo rdbmcnro fe imalfe in concilio trium ordinum Prouincia: ill. ob(cruare, &amp; obfemari mandare : ccn(cntur cx hoc dlai /llceelfores obligari illa obferuare, ob(cruarl quc rnandare
fine alla probarione veriratÎs ,l.Cf/11J 'lllli deudm5. §. (odiallLi. de
!tgal.3. Cilf1:ar clllm de volumarc enixa Principls renantis~ velle dl.:tos Comirarus,&amp; rerras illis adiacences,iu (L1is, ftatu , diO'ni3t rare,ar&lt;jllc aurhorirarc conferuarc. quam voluntatem t ab hZrede decipl~ Catis inbumanulll clt, vr dicir rextlls ,in l. Pamphrlo li6m,.m prtn0p,o.ff.de let'It.; .vtJnlfimili fpe cie, MarcllS lm pCl'ator
eonl1:!tuir in l.vllllm ex familia.§ln.fJ.de legat.l.
Curo Igirur rale grauamcn dcfccnd,\r J rclhrorc ) qui Chn{lia

Caulfa 1 Q:!xÎl:. vnic'l .
1 r
ftianiffimos Gallol'llm Re-gcs inll:ituit, &amp; VO(;~ul t .ad dictorl1m
ComitatuuJn [l\ ccelTioncm : mcmo vldcrlll' dicendulU, in dlaa t corona [uccc{[orcs non po{[e cOlltra diél:ol'u l11 Co mira- 33
tllumlibcrrarern natl\cre , a l\t amiql\l\m illorum Il:arum muratare) Mg. 1. C(lmpl/1Jus.l.Ji quis h,tc!j:d( oper. libm. In ql1\bus dicitur, t hercdcl11 rogatllm vcl iulful11 dJ.rc libcrratcm (cmo, non 34
po{fe operas, allt iugum aliquod imponcre (ecuituris, &amp; mll1ùs
porell: clim in (cruirucem vi ll dicarc,I.2. c.de oper.!Jbcrl. pel' quern
rextll1l1notat ibi Bald . qu àd !Jeres iuflùs vcl l'ogarus t mallU- H
rnmerc (cl'Uu1l1,velllbcrare va(allllm , de ber el1111 mallllmirrcre
velliberarc unc aliqua rc(ccu arione (Cruirutlllll , cllm rogarus l
rell:arore hoc fa ciat, non à (e ip(o : loqu or verà ('go de porcnarc
ordinaria Princi pis legi bus rr3nflara: nam de porell:a rc t Rex 36
ornnia porcnablolmè , cùm R6:.x Francia: (jr 11l1peraror in (uo
rcgno,c.t'rvmerllbilem.f(f/i fltjjint Iegiliml.dr m c. vUJerllbJ/em.de
tte[fj~ht. Boenus ln IIlIrw dmjiol1lb.fjll.tjl.q 8 .n. 9. in 1. pl/rtc,&amp; ln
traŒ d( lIuthoritlltt mllg.cOff1.47.&amp;~ .,&lt;8 . vbi alios plures locos citar.
Connat igitur ex [upradiél:is, quom odo t diél:i CGmir:trus 37
fuerim vniti principaliter regno, &amp; vt Rex Francix ranquam
Comes habens (uprcmurn dom iniulll dom in:1rerur in illis, nec
{ubalternaremur regno.ideo non poten t côfl:icnrio vel con[lle- 3S
cudo regni qu::e de Albcna cft, habel'e locum in II1:IS comiraribus,(cd oponet vt (pcciali cOJ1ntruri one'à Regc, tanq\l&lt;1m Comite Prouinci::e,inrroducarl\[ de nouo, &amp; rccipiatur à filbditil:
licut fl\ir faél: um t anJ10 153 9.menfe Ianual'ij?t Chdl1:ianifTimo 3;;
Rege Francifco , qui pl\blieo ediél:o, vri Cornes Prouincia: &amp;:
Forcalqueri) &amp; terrarllm adiaceh riu m, voluit, !l:aruir &amp; ordinauir,vt ius Albenx in pOncrul1l haberct locum , &amp; ob(eruarctur
in du:l:is comitanbus &amp; terris ad iaccnribus. ~od cdiJ:ull1 fuit
publicarull1 in P arlaméco Prouincix al1no 1540.10 Mal)'à quo
rem pore ius Albenx in diél:is comitatibu s fUIr receptlll11. V nde
omnes, qui ante t publicarioné cius ediél:i diél:os comH3rus illcolebant,licèr Albmi eflènr,&amp; extra fines rcgni nJci,ralllcn pol:"
flint te!l:àri &amp; di(poncre de bonis (uis , ~ ab Jl1tcll:Jro leginmo
habere heredes,flcuc veri onginarÎ) regni:quia ad !Ilos edlél:ll no
extcndirul', (jCllt idem Rex Franci(cus dcclarault 154 j. &amp; dlc
18 .Mai) liccris patentibus rcg\ll:ratis in dit:b CamCl'l.
V ndc: qllon ia ex arrenatlonib.&amp; aél:is pl'Odlléhs 111 hac cJ.ulIà
àparte heredll d. Girardi, coCtabat d_Girardlllôgo tépore ante
b ~
publi

'.

�CJlIfIll.

Il

publicationem illius cd,Qi, cum Ol111l1bllS forCtlnis rranftuliJlê:
incohtum in d,Q,un ciuieatem Arclaten. vbi reltdebae cum y xore,liberis &amp; forcunis: merito omnium (ulfragio placuic cunx,
hercdes àparrono fifci non inquietandos, quamuis eo;-um pater
d'ploma narur.llitan, non impcrraflèr: ve conChe iam dié1:o Arrcll:o publicato .1I1no '5 67.die la. Fcbruari;.

---- - - - - ---- - - ----C A VS

A SECVNDA.

Caulfa 1.. ~a:l'I: . 1.
r3
Il 1. t.1.vac~uti:ll.fin.i ll pr.C.de bonis vacant.llb.t o. &amp; copio!iùs il\ prima quxlt.hu .
ius cau{fz.

b N3m aditione hereditatis dire!\:.r Cub!\:itut iones puberiéu5 faQç expirant J 1 pon
Qditam.C.de inlpubc. &amp;. an AIbinus habear aé\ioncm tenarnc:nci paffiuam , vr adire poffic
hcrcdiratcm fibldd:1tam) vide in l . qu ~n ionc huius caulrx.
c l.fi. n &amp;. ibl Ccnb Cod.de ed.aao Diul .A ltn .tol.&amp;. ualhtur in J.qu _hu lUS ourtz:

cl I.n:cuCare.S,(j fi(co.l.Marcdlus.§ fi ff,adTrcbc1L. I.nol\ Întcl lIgltur., cùm cl..cau(a·
H:deiure fiCcil qUidam tcfbuncluo.§.quories de Icgat lib.1 in 1..quœft.hUlus C3Utta:.
c. tUIta commullisfcl\olœ [crJbt'ntium (cntcnciam in auth,res"&lt;}ux. C. comm. de le ...
g3t.&amp; fidcicomm ,q ui rdhingunt priuîlt-giutll iIIius ad Colos hbcIOS tenatons, D e (UlUS
vcritate difpuc:ltur in qua:filonc quarta hu ius caulfx.
f l,l.1f lo!uc,macrllnolUo.

11(.

Elhror Gallus, Nieien[em nepofem
hercdcm inllimit, &amp;: {j deeederer Gne
liberis, (ubfliruit pnln oge nÎtll J03n ·
nis CI;llIdij Lendie. T cJbtore ae polkt Imede lille Iibcris dcfuné.l:is, fiQ)
[cus ( vrpore quod beres dcfuné.l:us,
non ll1unitu5Gallica: ingenuiratis diplomate,deeefsiflèt)
bOlla occllpadnrercedut [ubflitutL1s,ac Carh~rinaBour­
uaud:l, defllnéb hered is vidua,&amp; cauifam dotis luedque
lluptialis) &amp; [ublhtmionis potiorem contcndunr, camque 6[co anteponelldam. Cauifa diéla , &amp; ad am pliùs
deliberandulll in con(ilium miJ1:t, poitea vero ad amu(GmdiCcuiTa,Plaeoit curia: fiCcum iure Alben&lt;l! [uccedentcm ,Albini bona Vt vacamia poruiiTe ca pere " &amp;: [ubitit lltU I1l Alblllo defunélo une Iiberis, ulceedere, non quidem iure direélo )[ed per fideicommi(fum b ) quod bo ·
Ilorum defunéli occupationem no impedit " Sec! tamen
obligacuf fi{cus [ub/htuta) bona reltitllti oni obnoxia
rdbtuere , ded uélaquarta Trebellianica d. Ex qua,&amp;: bonis delùnéli Albini) vidua: dos reltirui debct: qux fi ad
rellicutionem dotis nOI1 {ufficiât, res 6deicommiŒo fub ·
ieéla: non capiuntur ' :'lic~t vbiq ue alioq ui cau[.1 dotis Ut
[emper prçclpua.Pronunciatul11 ex maiori p:arum (uffragio Il .Maij ,15S7·
a L. I

C TIl r S

CArS S AE D E C [ SI 0 1CE

~~druplex

filit qll4fio.

1.

An ha:c bona dic:lncl!r Vlcantia : &amp; quo iure ad fifcum
fine deuoluta.
Il.
An fifcus fuccedens iure Albena:, teneatur ad reftitutionem fideicornrniffi.
II!. An petitio fideicornmifsi impediat bonorum vacancium
illcorporationcm.
III I. An pro reftitucione dotis vxoris dié1:i ClaudiJ heredis, fi
eius bona non fufficianc,\1cc quarcjl Trebellianica,poffint capi bona reftitutioni obnoxia.

---------------------S fi M MAR 1 A
prim~
1

1.

3

4
S
/)
7

fZY

AE S TI 0 N 1 S

,fielmd.e CI/IIJf.e.

AlbifJOrtlm bon" t .V: cOl1j!itulÏone mlla ChriJli411ifJ. Regi; Frl/neifci,
I/n110 r f3 9 .menfi JI/nt!4ry,pllblieatl/ in flnAtu 1'1,uinci~ die decimac..M1llj,1 54 0 fimt vacantia iure Alben.e.
Bmll de Îlm nDll dieun/llr proprtè vacantùf,niji in defiauln legitifflOYllm beredllm.
Bonlljùb genertrli &amp; lata.ftgNificAtione dieuntllr VlfCantÙt, quoquo
itm.ftnt inftjùmJ delatA.
Albinomm bmA impropriè &amp; fob lala fignifielltione dicunlllr Vl/caNt!a.
Fi[eUl jùccedens hm Alben~ non dici/llr heres.
Fifcus non fi,cadil vi hms,nijidHoblu eaJibt14.&amp; n.8.
Fifcm p(r confifcationtm jùcudms , non if! propriè hms : "(((diu!
fjlMfldo dm/tllr iacens,&amp; quanao '1Iacans,/bid.
b 3

9 III

'.

�r4
Cau/f.1 L.~X(1:. r.
9 INtiicifim (Ilp/Hm ,,/m Albillo,qllod mpalltia/lppfll4tHr &gt; fQ difimllo
.11 /w{ral inffilllll fÎl(udmttm ùm AlbuM rfTl/ifiu?

fi'

fl.f

AE S ']' 1 0

P R 1 N A.

Voad primam qllxll:ionem, t puto Albinol'l1m bona,
qui literas naruraliraris 11011 impctr3uerunt,pofr motrem eorum elfe vacantia iure A lbenx,cx conltiturio•
ne noua Chrill:lani(simi rcgis Franci(ci. f:tfra anno
15 J 9·mé(e1anu~riJ, publicara Aquis in (cnatu,die dccima Mai),
1540. ~icll:nouus modus vacan di moriblls Gallorum imrol duétus:Eùm de iure (cripro,bon3 non dicantur propriè vacatiat,
Dili ob defcétum legitimorum (uccellorum, hoc cfr, quando i11te!!atus dcfuntlus nullllm habet,ex qllalibct (anguinis linea, vel
iuris titulo,lcgitimum hcredem,qui excludat fi(eum,l. 1 .1. 'VaCAnt/A.C. de bOI/IÎ VA(û/lt/bJl4.lib. 10. &amp; ibi 1I0tar.Bald. loan.de Plat. &amp;
Call:renlis illl.quiJam ulammtl.§.quolluj[.de Iegat.r.Nam per diétam conll:itutioncm, Albini defunai bon a ranquam vacanrla
fi(eo dcfcrunrur:ctcllim Gcut adoptio in iure reperirur in genere
&amp; in fpecle , hoc cll: in fpeciali &amp; pro pria lignificatione, &amp; in generali 1. t./.l.ff. de adoptionibUl. &amp;emancipal. ira &amp; bona vacanria.
Nam propria &amp;[peci'lli lignificatione diclll1Cur Vacantia , qllando iacent ob defcél:umlegirimorum fllccelfotum, vt fuprà di&amp;ü
l ell:.Sed generali (ignificarione bona dicunrurtvac2ntia,quocunque iure linr in fi(cum delara, vt inl.I.§.fll. I.eum ql/i 'V,wl1Itia.Jf
de iurejfii,&amp; in d.l.qllÎdam tejfamento.§.quolies.de legat.I.&amp; ibi declarat PauI.Call:r.&amp; loan.de Platea pollBaldum in d.t.l. C. debo4 nù va(all1;bll;:&amp; primo modo po(fUl1t dici neamia tbona Albinorum: namque vacant ob defectum lcgirimorum hcredum:
cùm Albinus ob con[titutloncm iam dictam non poesie habcre
heredern.
r Sed ad fi(eus t fuccedcns iureÀlben::e dic:ltur hereS1 Exi[timo
ego cum propriè 11011 elfe heredem,cùm pcr difram connitlltioncm Albinorum nulla po(sir elfc herediras, cùm Albini heredes
Ghabcre 11011 po(sinr. Sed fi{cus non (uccedit t vr hcres nifi duobus caGbus, (cilicer quando en inll:irlltllS; &amp; quando hc:rcdlras
iacet ob defctlum Jcgirimorum fucceiJorUm,tlor.loan.de Platea
per ilium texrum, ml. I. &amp; III l. vacantia. C. de bonlo vacanllblH ,&amp;
Bald.inl.fal1cÎlllIu.§.{fIm alllem.c.~d Treb.(ol.l.verjic. qU&lt;fro 'fflomodQ
potlleffi vi ql/ù dradat flle heredt.lll Paulus Calkin 1. q/Illiesj[. de
7 nOI/at.colftn.n. 4· vbidicit t filèumnoll dfepropnè heredcm pcr
con

1

Caulfaa.. ~ren. 1.
1f
confiJcatiol1em,fccus fi fucccdat pcr defcfrl1m legitimorutn [uece(forum : nam qllamdiu t legitlmus hercs potcfr aillre, dieicur 8
iacel1s hereditas. Sed pofrquam non pocefr adire, deunit clfe hercditas,&amp; ineipiullt bona e(!è vacantia,d.l. [.&amp; 1.'VllcaN/ùI.C.de bonù vacant.&amp; ibi Baldus,&amp; 10anl1. de Plat.notant. Et lic IllIs duo·
bus cafibus fifeus fuccedir tanquam heres. Sed extra hos cafus
non cfr propriè heres,fcd loco hcrcdis habetur,vt notat Glolf. ill
l.intercos.§.jn.de jdeù1fvbi Bald. &amp; in 1. tlltorû.jf ad legem luliam
de vi pllblicl1, vbi norant Scribcntes, &amp; in l. non intelltgitl/r. §.Ji ex:
(A~jf&lt;j[.d( iur.jfci.aart Bald.&amp; Paul. de Cafl:r.in l.ql/olies.in finjf.de
1I0uationibru.
Sed magts dubium cfr.An iudicium t COCptllQ1 cum Albino, 9
quod 1nnantia appellatur, co defunfro cranfeat in!ifcum fucccdcnrcm iure Albena:.vid.texmm iN lJi conlanle. §.f.follli. M4trim.
vbi Scribcl1tcs communirer,&amp; maximè ibi per Alexandr. &amp; lmmol. qui copiosè &amp; abundè i~ difemit, &amp; recenfet varias &amp; diIIcr(as fentcntias Scribemium:vbi dicit,Tot elfe femcmias,quo[
capita Dofrorum.

-_._----

,.
S V M .M A RIA

.f2...Y AE. S Tl 0 N 1 S

flcund~,flCJmd&lt;f Ca/lffi·

1

FifcJJJ fùccedem iure vflb(N&lt;f Ad reJlitlitionem fideicommifsi ~bti­
gd/((r.

t

3
4
f

6

7

Albino inJlitllto herflie,&amp; eiJi decedmtJine liberu faaa fublitllli6~
ne de primogmito cllff/dij Leueje regnicol&lt;f , an cafÏl fùblitlltiom.
adlleniente,admittatlir per'Vulgarem,an perfdeicommiJ/ilm_
&lt;...Albini 'Vident/Ir hereditlltis effi inClfp4ces.
InJlÎllltlH primo loco, fi 1111//0 modo Jit caplfx hereditlllu,fùbJfitlltlfl
in tot/lm admittitllr per'VlIlgltrem,exclllfofifco.
InlitrlllH Jifit incapAx herediwis, leJfammtllTl/ incipit J fimndo
gradll,&amp; Ab (0 fùmit 'Vire&gt;.
Albini Illm beredlt~tû,'lliJm alterim rei HCqllÎJilionù de iure &amp; ronjilC/udine reg»i fùnt capaces. &amp; 1I.g .
.
pmgrini bon" peregrinatiolU, hereditatis funt capAces : &amp; ideo lex/_
in 1.1 .Cod; de J;ered.illlit. proudit in pmgrillllmibllJ Cll11fo deli{/1,'Velalitl'1nllla peregrilllf/iowe.

�Cautrl 1. Q,!!zll:. vnica.
9 vflbi"ijiCllt !~tJimt acqutrm eo fll6tffiaJl,vt dllm VÙ/Ul" re·
,i"Wlt:;t" M/I POJ!illlt 4(1"irm, vt de IlcqltiJitis ~fsjflf difpo/lm : &amp;de il/ullu111 cOl/jlitlltiol/1.t v.rlbiflomm.
, 0 CO/ljlitlltio illflf vflhtll.t,mipit dedarlll/melf) ex vJiI &amp; confoetlldil/I.
n PriuJlIg/llm tlllbillm &amp; objùmlm JeclarlllllrflfJicims ex vftt,&amp; COlIJUefudim,
.
I l Ex pP/rfsio:Jf pr.tjnmÎfllrquAliwlitlûi,rifpeélltjllltm in '1/10 polJef
jio rl!"Îtllr.
CPlljilfludo &amp; ohftTIIIl/i/ia i/llerpretal/tur dubill capitllla prjuilegi6fi/m,ibid.
1J EfjlaM.1 &amp; iru commum alqllt 4d,'o prlllilegia gmeraliler l0'lumtù"tllbmt fùmm interprttatio/lem lib vfo 6- conJiw/ldi11t,ttiAm
contr. propriuTN jignifcatiofJ(/1) verbomm.
J6

fl..Y AE

STJ0

SEC r ?{,

D A.

l{eus flleeedcllS t iure Albcnx, ad rell:iturioncm lidcieommifsi obligarur,!.IlCClifare.§.
ji(ifco. I.tM~rceIlIIJ.§.fl/a!jfadTrcb. flO~ in·
telbgilllr.§.Cllm tx cA,iffojf.de JUre ffct, &amp; tIIl.
qllidam trfllmemo.§.quotin &amp; ibi Doél:or. de
!egal. J. CIIInjimi/ib. ibi atlegatis ptr glbffom i/l
vubo!r.-jl4I1/IIT. Er ha:c ql1xCbo non habcr

f·

dubium.
Sed ruagis dubium dl:, an {lIbflirutus t admirrarur per lideiCOOlOllffum,an vero per vlIlgarcm. Er videtur mJgis per vllIga3 rem ,ex quo Albini t tam de iurc, qu~m per confllrurionem, cu·
ius memml in prima qu:dlione hulUs caulfa:,vidcntur hcrcdira·
ris oml11no elfc incapaces. am de iure ,. pcregrilll hercdlrans
fùnr incapaces.I.l.c.d~ bmd.mfh/./fed rtJi COIIdIllONl, §folmmis.jf.
dt bmdlb.lI1Jh/l/md. &amp; vcrba diél:x eonfll[urioms (jc h~ bem ) Ej rAngl r /Ir pm/dcql/trlr ,liI(Um bum m fJojlrt R~rallmc fl yeM XlJeublrJ
orlllllmwbits. Er lic rcddunrur per dH~l:am conftitLItlonem pelll[US incapaecs aequi/üionis. nam negarilla prxpo(jra verbo , po·
rdl:,abllcgar omncl11 porenriam aequi(jrionis, vt notant Doél:orcs,&amp; maximè laCon in 1. GallNl.i/i princ.ff.dt !th.6- poftb.$oo quan4 do pnmo locot illfhmr\ls nullo modo eft ·capax hercdltaris,
rune (ubll:itutus 111 tomm admittirur per \'ul g~ re m , excluCo
fifco
l

Caulfa 2.. ~z{b .
'1
Mce,I.I.c.dt hmd.injlit.vbi Bald.&amp; Scrib.inl. r.n1.lximè perIaConelll,Angelum t.in temptujfdt hem/.inJlit. Barto. Bald. &amp; Sri bcntes m 1. 1 dt vlIl". &amp; pl/pit. in illa quxftione herede in/htuto cxifleme I11digno,";n Cub/bturus cxcludat Ii{cum : qu am ibi traél:at
eoplOsè FranciCcus de Ripa,cot.2. 7.11.1 55.&amp; Socin.col. 2. 8.nll1tl. 33·
&amp; quando t hercs in primo grlldL~ inftirutus dl incapax hcrcdi- 5
taris, run c teftarncnrum incipit?, (ccundo gradu) &amp; ClIlIlir elfcél:um à vulgari Cubll:iturionc: vr cil: rcxtus f/J /. nit'"Ji n.ilts. If Ù
i/lilljlo rupt. &amp; in t. 3. §f:ff. dt !sb. &amp; ,oJ1h. idquc trad Ir Barrollls 111
fccundo etfeél:l1 vul garis fubll:it.in !.I.ff. dt 'L'ldg. &amp; pl/pi//. co!. 7 .n.
19. cuius doél:rin'a m Cequunrur communiter Doél:ores, vr ibl d, ··
eir Socinlls co!. 34· lwm• 33 .Er meriro,quoniam (ubll:irurio vulga.
ris faél:a alicllI) fi hcres non crir) habet locum 111 caCu quo hcres
elfe non potcft.Barrol.ifl 1ft fllllter. §.Ijf.dt vI/tg. &amp; norant Doél:o·
rcs in l.GIII/IIJ.§. 1.&amp; §.&amp; {ftlÎdJi tantumjf. dlltb. &amp; pofth.&amp; dl textus in l.cltm propOl1/U.C.dt heredlb.inJlù.Ex quibus viderctur dicendum, diél:um loanncrn Lcndie, (llcccdcrc pel' vulgarem in [0tum,cxcJuCo Ii(co:vt in umili conCuluit Carolus RUll1us conjif.no·
fl4gtjimoprimo, vol. 3.
... .
T amcn verior cil: contraria opinio , &amp; rlltl(!ll11bllS IirmlOnblls
conlirmata, fccundùm qll am fuit iudicoltllm ex maiori Cutfragio
Dominorum, m hac callfL'l, vr non Cuccedat pcr vulgarcm, Ced
(olùm per fidcicommilfum. Nam fal{ulll cil: Albinos telfchere. 6
diratis veJ acquifirionis incapaces, cùm ram dc iure qUlm de
con{uerudine linr &amp; hcrediraris &amp; cllill{uis altcri lls acquifitionis
capaces. Ex hoc enim quod !lm exrranel,&amp; extra hnes rcgni I.U ri non cmcillntlll incapaces herediraris, LAmh.omms peregrl/ls. C.
,
r '
c~m.de flccif.Ced polfullt ClIcccdere &amp; hercdirarcm non IOlum ca·
pere/cd rctlncrc,t. extYll/Je/l7II.C.de h"ca .m!f. §jin.lnjltt/l/.eod.til//I.
dicuntllr t enim pcregrini , bona peregrinarionc , vt verbis no- 7
ilrorum vrai. Sed tcxms in conrrarium allcgarus in d. t. r. c. de
hmd. injlu. CIIm jzmitiblPi, procedit in pcrcgrinarioniblls cariane
deJiél:l, vr ibi volllnr poil: gloŒ'lm,Barrohls,B.lld.AlexJl1d.lafon,
&amp; omncs Scribentes:Nam t pcregrinanres bona peregrinationc, 8
habcnt de iLlfc faéboncm tell:amcnri tam aétilHll11 &amp;. paffiuam,.
Au/hmt.om/ltj peregrini.C.com. dé fclCCeJf Et de conCuerudine genc·
rali ram in hac Proumcia quàm in rota Gallia, Albinis pctl'l1iC(um cCl: acquiren: bOlla in rcgno:imo dum Viullllt,omnia polfunt
,
face-

�l,

c.\llrr.,!.~x(b.

f.lc tc,quanrum ad acquitendum, qu~c yeti originarij regni poC(unr, &amp; lÎe habcnc fJ ébonem ccfhmcnri pallluam , quamdiu viuum , &amp; libi acquircre po(fl1\1c. qux con(l1etudo habctur pro le·
ge/de fJuibllJ.ff.d( Irgih.&amp; ibi not3llt Bm. Bald. Paulus de Ca{h.
Angel.&amp; omncs.
~:t fcnrcntJ a ver.l comprob.lcur, cx his qua: (cripfit vir do':bC, UllUS 103nn S BJCquecus , JO 1110 cIcg,lnci traél:aru iuris Albi'
nacus,in pY/m,tf .lru,CdP. ; .qui n0l1ill1 Ille peruenie ad manus meas
in (IUO cap. rccen(er mcmorialc 3nciquilTirnuI11 huius imis Al·
binacus, cran(cripcum ex C;tmetx ratJ ociniorum Galliarul11 re·
gillris vbi ill 4. &amp; I~. arcic. ha!c noll:ra (cnrcntia probatur. fiquidcm iIl4.mic.Efpal\0,hoc clr,AlbulO {eu extcro motieme in te·
gno line heredlbus legltimis ex proprio corpore procrcatis, (uccedit Rex, iurc Albinaeus: nec pOtcn tcltal1lentull1 face rc Alblllus, niu de quinq!1C {olidis r.mlis. Ec III an ic. 12. dlcÎwr, quod
Efpauus, hoc en, cxtctllS non regnlCol,l, potèll: Icgitimis cognatis, natis &amp; hlbitancibus III rcgno,lùcccdcre: {rd poll:qu .lm (uc·
cerm,1i moriatur line hercd i us ex propri o cor pore , in rcgeo
procreatis,Rex dli fuccedir, ranqulm Erpl UO, hoc dl: excero de·
funao fine liberis: Et fub hlC form a fuJiTe ius Albinatus rcce·
ptum, &amp; con(uerum cxigi ab antiquo, refl:anlr ilIlld mCl11oriale.
&amp; cap.vlq. partis eilliaem tl'aél:arus rcfcrt, Ilc fu ilfe illdicarum
pet [llpremam curiam 155 4· dlc 14, AuguTl:i pro Godofredo
Decelllnniaduer[us Ioannem Ldllguevalum . Et lidt Cdp. 3o.
tù1drm !rla. vidcarut ,velle concrarium, dum di cit, cxreros ciui!Jcate Regni principali diplomare donatos , non pollè infl:ituete hercdcs, etiam proprios libcros extra rcguuIU natos , veJ
habitanrcs. nam Id comingir in Gallia. nOIl qUld em ea rariooe
quod extcri {cu Albini li ne de iure commu ni !Jcrcd\raris in ca paces: ( nam capaces elfe fuprà docuimus :) fed ob id poc,iùs, quia
Albinus Regis codlCillis non e/licieur rcgnieoJ a,nifi ad hoc tantùm, vr porsir ex cdl:amellto vcl ab inrcfl:aeo habcrc hercdes re·
gnicolas:liqu,dem Alb ini ex codicillorum pnncipls in rerin aeio·
IlC penilus arccneur, &amp; incapaces reddulltur hcrcd irari s , proprer clau {ulam, prolltfo fJI/od l/lJpf!rdl1tù heredn Jint regniro/.t , qua:
fe mpcr adiicitur codicdlonlm IIlrerinationi, vr ip(c: Bacqnertls
dcc!arat, eodem rra/heu capir.q. Nam !llorum incapacitas non
dt de iure communi , {edcx codicillo\'l111l inrcrinaeionc vt dill:u mdl:.
Et

Caulla 2, . ~:cft .1 .
19
Ec quod in Pl'Ouincia Albil11 ance :l nnun~ 154u. quo al1110 cdiél:o pub!Jco il1s Alblnaru s à Pro\1i nclalibus fUir rc:cc ptum, iurc
lèripro 11.1berenc refl:,lmcnrl f.lJ:ionelll .1él:i UJIl1 &amp; plf.~Ill .l\n ,mJ­
IlItèll:c oll:endirur ex Gonfl:imtio nc Cluill:i.lI1i(f.Regls Car'oli lue
derc f.tél:.l Ambciix, clic dll oLlccim.\Oél:obrl s 148 , ·.quainuiél:Jf, imus dcclar.1 uir Prouinci.lIl1 iun A lbinatus am con(uetlldill! GJII\.c, qux ius lllud inrro dllxi r , non adtl:ringi , rcd pror(us elfe l!bera lll . Galfando &amp; 111 irrirulll dedu ccn do omnia (ai{iIl1CIlC:l &amp; procelflls adncr(us Albinorulll deflln él:oru lll heredcs
&amp; bon,l faél:.1: J cclarando cam ori gil1&lt;lCl OS PrO\llll cÎ x, qu àm exceros &amp; Al bin os ill:tm incolcnte , poIre iuxt.l difpo!ltionclU
I\Iris rcripri face te telbmenra , &amp; dc bOllls (UISliberè d,rpo ncrc, licur :lb ~ nr i qll o conlùcllcrunr : &amp; ideo Al bi ni qui habitabam in Proui nciJ amc annu l11 1140. non egc nr " relis n arur ~ li·
taeis am illarum inr~ri n ationc, {cd iur rCClp to r 0f1'u nt nedum
hcrcdlratcm c~pcre, Ccd etiall1 rell:.l'TIema faccre , &amp; omma qua:
veri on rinarij polfunt, vt docuil11ns (li p cr iùs,w~q:: I.q.vnirll.
Nec repu gnat conll:lrurio in pnllC!pio d iél:a, q \1la non fim plicitcr prohibct t cos acqmrerc bOlla in Regno,fed (olùm ad elfe- 9
él:um vt de illis non po(sinr di (poncre,dcbc llt enim vcrba lupradiél:a: conll:irurionis rcll:.ringi &amp;. dcc1arari per verba imlJlcdiatè
{equcntia : vbi cnim dix ir conll:itmio , Albinos non po(fe aliqu a
bona in rcgno acquirecc, Il:aeim {nbi un git: A tellt Le moillS dOtJt
ils puiffint , ér Lmrf/ljlloiflbü t~(fer , n:y.IIICfwmc",; dj}~(cr. ~a:
verba rcfl:riIl g\1nt &amp;. decl\r,lI1e Principi l inccn no ncm fllil1è, non
pr6hibcre Uli s acq\1ifitioncm bon orulll &amp;. f.lc1ionem rclhmen ri parsi\1:lm , (cd {ûlùm di(pofi tioncrn illol'll\n &amp; rcfhmcnri tà·
êllollcm aB:i uam, &amp;:: fic A Ibini pollllll c acqu irere ad hune dun·
raxat e!T'(;J:um, vr qu umdiu \'IUllllC acquili ris &amp; l'anis fmancur,
&amp; rerlllCa nr illa,llo n aurcm,v r de acq u i fi ti~p orslllt dlponcre: aIio&lt;]ui implicarcr ipra co nll:irUlio ('o nrraria, vt cù m difponar Albinos nnn pofle di[poncrc de bo nis pel' cos .lcqaifiris in Regno,
Ergo ncccflccll:. , vr volucrir illos polle acqui rerc. alio qui quomodo pofle nt dl(ponere , &amp; quornodo poncr fiieus (ucccdcrc in
eorum bonis , mfi pollè nr ipli acqu irerc : vr dcclarar Bart . in 1.
1. coL. 1. nllm.2..Cod de IHredibm mjllllll'lltl. vb i vulc, Idco nOIl po[[e heredir.ltCm aurcrri inca p,lci , r.m qu.l111 ab ill(l1gno: qU Ia Illcapax Illillam hab er hl:tl:dlr.ltCl1l , Ilec aélull ec POtCIlt I.l, qux
po(sit aufcrr i. Prill.1tio cnim prçCuppOlllC haHml1l.1. ,jufm ..§':
c 20
de

'.

~ '

..

�10

CJu(f.tt . ~:rlb.

.

ro if'llfrP. obli~. ~x confticutio CXV(u t

&amp;: confuetudine '(ub(ecuta IJm reccpic dcclawionem, vt Albini PO{l/llt acquirere, &amp;.
derebus acquiûeis fmi &amp; gludere quamdlu viuunt: nQm ex v(u
&amp;. con(nceudllle (ub(ecuta conftirutio noua reci pit dcclaratio. Dcm &amp; inccrpretationem, (~p. cùm dlü,ltu. exlr. de cmjilfilld. vbi
nOel11t Panormlt.B~ld. Butr. Immola &amp;. cOn1llluniccr Scribcntes
per IlIum ecxeum. Nam ibi v(us &amp; con(ueClldo interprcla:ur alitcr lbcueum qllàm ius comm une, &amp; in ClIP. (~m perfonA!. §. ql/'od

Ji

111,t!(Jjdfpriu'/fglu,lI".6. vbi priuilcgiu mdllbillm l' dcclararur (ufIiciclIS, ex v(u &amp;. con(uecudille III b(ccll ca : noe:!11C per textum il·
lum ibi loannes And!'. Philip. Franc. &amp; Gemin. quèd in ptiuilegiis fi dubium fic, an ex I110rul11 vcrbis deeur plena cxempeio,
poeenc per con(ucClldincm dcclarJri .pro quo adduco etiam textlIm /11 C,lp. ",m wlItJf:nl. dein/hl. llam in illo tex ru erat dllbium"
an cOllcelIio Epi(copi fJaa Archidiacono de infl:irmionc per(olIarum &amp;cultodia Ecclcliarum vacancillill in (ua diœceG, fuiflèe
perfon.lllrer Jut rdieer faaa,qua: ex v(u &amp; po{]èlTione (u b(ecuca
dcclJmllr fllilfe realieer faéla. Per quem rcxClI ln noranr ibi Pan Dormie. &amp; Jmmola,qllod ex po{[c(sione t prx(umirur pro rirnlo,
&amp; quahraec muli,rc(pcaul1:arus in quo po{lèCsio reperi rur : nam
confllcmdo &amp; ob(cl'l1 ~ ncia Inrerj:'ICtllHlIr dubia capitula priuilcgiorum,vr lIorat Philippus Franc.in d. (apiw!rlJ peljiJlM. §.jn. in
p""JO nOla". &amp; in ltaeuro Prou inciali , faao in aa iLIli:! Foroilllicn.
Ira rc(poudet Prouincialis Petrus Antipolis in Ir.IElAtll de fJJllmribUJ 6- honor.in §.mlliliplex ef! diuifio 1/Ilrnertlflt. coluTII. 9 .mml. 48. per
ecxrllm , in l.fi dt il'lierprttatiom, cum l.ft1/1tnf.jf dt /egib. &amp; adeo
hoc verum clt, vr edam contra propriam lignilic:ttionem ver·
1j borum cam ltatuca , &amp; ius t commune, ncdum priu ilcaia
&lt;tcne·
b
b
r.lhrer loqucmia, fum ~ nt intcrprctanonem. nor~t Panormit. in
(~p. mltjiCart. in l .no/,tb.dtftpultur.&amp;ç Innocent.in CliP. olim.dt 'Utrb.
hm!gloff. illl.nDlI poffirnl.8arro. &amp; Caftrcn. in 1. 11t'fIle.ff. dt Ügib.
&amp; ptr Bal col. in 1. omms pop/lli. de /I/flt!. dl iurt. vnde G quid effet
dubium l'cl ambigllum 1I1 diéta conlHrucionc,(aris eilèt declara·
tulll per illam con(uccudincm gcncralcm,
Non rum igi cur Albini incapaccs acquifieionis hercditaris l'cl
alee nus rei dG vl\lum,lkèt de bonis (uis tefl:ari aut di(ponerc né
pO(,lIlt , aut heredes rclinqucrc. Cùm ergo diétus Ioannes bercs
IIllhrucus effee capax hcreditatis , Idcirco pel' dus aditionem
fuir

CaulTa 2.. ~xfl:io 3,
2. [
fuir exrinéb vulgaris contenta (ub compendio(a, l.poft ,tdium.C.
dt imp/lb.l.'UfYbù ciHillb.ff. de 'f.JlIlg. vt ibi notant Doétores , &amp; in t.
ctfllu(io.eod.tit.nam diaa (ubl1:itutio , faéta (ub conditione, G diaus Joanne! dccederct Gne libcris, dicirur compcndioCa: qua:
polt pupilJarem xtatcm , &amp; adiram hercditatem cominet lidei·
cOl11mi{[ariam, (ecul1dùm Glo!làm,B:!rtol. Bald. &amp;: omnes in 1.
prCC/bll4.C.df irnpubemm,&amp; in ".l.cmtllri, . vbi copio~è rradirur per
Alexand.la(on.&amp; de Ripa,&amp; per Dccium, in 1. in fef/llmento. c.de
IlIrlit.leJl. Ad ClI iL1S fideicom l11iffi rdhtutionem , obligatu r fi(cus
(uccedens iure Albcnx, vt diétum dl:,&amp; fuit conclu(uffi &amp; Pf(Jl1ullci:!tum die 13 Maij, IH7'
SYMMARIA TERTIAE f&lt;.!'AESTIO'l(JS,
/tc/md~ Cauffi.

prillfqlwn I/d bonorum incorporatiomm pemmiri pofit, duo re'lu/TIIn'ur : primllm, 'Ut bona fnt in jftum delli/a: "IUrt/In , 'Ut dJligens perquijitio &amp; indl/f,I/fio bonoYllm j "t cum il1uentario : &amp; citandi font, quorum interej1'Uoce pr4conû , &amp; conlrAdiElora .f/Id/end/.n. 2. .
J Litt pendmtt jilper OppofitiOl1ib/# velinlercefionibus,poffiffom 11011
fitnt tllrbandi nec inquietllndi.
4- SftjueHratio fI/men bonomYlt adfalllllm ius hllbmtMex cal1fa !egitlmlljer; potllJî iudici 'Uidulur: tl/mm non debet i/lllm,mji ex
mllgna &amp; illJ/a w1fa ordùrare, cùm flqurjlrl/lio ftt regllt4rifer
prohibita.
5 Incorporalio bonomm infiftllm , prilu terminl/tu iudicio ji/per oppofitlon/bus, ritè &amp; rem flcùnda rfl.
6 IncorpOYlltio1'JCm flium jer; impcdi/lnt dfl~ C1111fo: conlradiElori.f[ci• liCC/po./Fflio, 'Ucl propritllU. perfon4lts "UtY8 IIElio non impulit.
7 Fldmomm:fsi pcritio incorporationrm non impedit.
8 Pro rrjhtlllJOnr fideicommiji,compel/lnttr{J aEl/onC! : perfonAlis f.&gt;Ç
teftllmmtu ,rri 'Uindiclltio, &amp; hypotbullria.
9 III jdcicommilfo 'Uniuerfitli,d.minill11J bmorllm non trAlljit;'J fdei commiffarium "nurej1illllionem : idt. rri 'Uindiclllionem intmfifre flQl1 poteJl ,mU rrjhtlltioncm .
J Il I.At1io kl'F0theclfrù: pottjl C/lm arfione ex teJ!/lmum C/tmll/lIri.
C
J
II Arfio
1

�11

.

CauO:I1. Qgxl1.rcl'tia.

li

tAEliD hypotluwiuft ln mn, f,ildc# n./lliri/fiât .tdllcrJlfi#1/I
P~fJijJortTIJ.
.

11

F,dmommiffom Vllliurfo/e !tli minime pOl1' .,tfiont hrpothtcAYIJ,
Jiwt nu rci vind,cAI/ont; qllonl&lt;tl/i IIl.e,1{fiolle.' projdâcommifJo
vmutrfoll nDlI ""tml/mmJ ,jt'd pro pJrliculmi.
CArSSAE t. ,f!J'AESTlO}

(

Riu(quam ad bonorum t incorporariol1cm perucniarur, duo (um necelfaria: primum, vt boua
ftm ad fi{eum dclata. variis enim ex caulIis bona
ci dcfcrulltur, Vt dicit tC'(tllS, IR 1.I.ffde it,r.jifci.&amp;
licèt aliquando dominJllI1l bonorum cransferal'ur ipro iure in fircum,vt in criminc ha:l'c(cos:tamen anrcquam oecl1pari poffine vel JI1corporari, rcql1lricur fentenua dcclal'atocia, CAp.cliTli flcu,Jdil1l,.dc lurellc./ib.6. &amp; lbl notane
Doétorcs iuris Ponrificij.&amp; facit rexrus in 1. CÙIi ,!NI dèlatorem. ff.
dt iurffci.Seeundo reql1irirur, vt diligens hat perquHitio &amp; indagatio bonorwn, eum de(criptione. vel inuenrano, iuxta texeum ln l.fn.c. dt bon. '1IItc4nl. ~ ibi Luc.de Penna,Bald. l!artol. &amp;
loann. de Platea. &amp; dl: rextlls inl.Ji qllis ill/ra. c.de bMis proftripl.
vbi hoc notant per ilium cexcum Bartol. Bald. ~Iyc . Ô(. ali)
L' Scribb. inl.difenJiollisIAmlllU.c.da illr ffci.lib. r o. In qua t inqui1Jinonc &amp; de(criptionefaeicnda, li aliql1i (c oppon~nt , audiendi funt: imo voce pra:conis eitandi omnes valences conrradicere,vt comparcant, certa die diéta, pcr texcum ln lfn. ibi, c/lm
dMareclalllandlCopia. C. dt beni; vae.ml. vt ibi notant Joann es de
PI.tea, Lucas de Penna, &amp; Bald. 6- ml. fi fi NIS in/YIr C. de b011lI
3 profm!IOrUIIJ , vbi Salycetus. Et pendcnrc t lite fuper ? ppofirionibus , polfelf()res bonorum non (llIl[ turbandl nec Il1qUlet,lndi ,per rcxrum in 1. difenJiol1lI!aculld.!. C. de ùm jfc. &amp; ibi
notallr Barr. Bald. &amp; Joanlles de Ircr. Luc. de Pen. &amp; {oan. de
Platca, 6- in 1. fi. c. de bonis 'liMant. III d.l. fi 'lilis pofthac. nam lice
pendenre non acbet pollèlTor (ua pollèflione pril1ari , aut à perelpielldls fruaibus prohiberi, capit. r. 6- LM lit. pend. clement.l.
4- ml.l/t. Si tamen iulta t caufa adftt, polfunr boua pccdeuce lite ad f~Ullm ius habenris fequeO:ran, arg. 1. Imperatorcs. §.jn.
ff. de alpell./. ab mculione. c. qllomm Affd/at. t.Ji milgijfffltllSjf.de
prÎlI;

Cal1fT'a.

L

~a:!l:. 3·

2- 3

priuilegiis credit. Ifjdeù~(for.§ jil,!/li fttlftl.tre cog4nt./.4,!ltiflimiijf.
devJiif.&amp; ibi DoCt.lf.de Ye'!.rClS.&amp;lbi B.lr.&amp; in 1.lillb.C.de agYIC.&amp;
(if !tb. r 1.&amp; lbi pel' ScribCt.tamé non debec neri diCta fequell:ratio,l11ft cau[[l fit adee illll:a &amp; pra:cifa, ltql1e adee nccellària:cu
(equell:cacio fitde iurc pcohiblra,l. r.c.dr prolJ/b,tafeq/l1'ratione,&amp; ~
ibi nocant Scribentcs. Cxtcrùm il1tcrccffionis t feu oppoftrionis lire'finita, fi conll:ct nullum elfe qui illa bona poflideac vel
villdic~re polIit,tunc ~ procuratorcCa:faris ritè Ô(. rcCtc facicnda
cO: incorporatio,iuxta cexr.in If.c.de bOfJÙ VdCllllt. &amp; inl.Ji '!ultndo.eod.tit.lib.lo .&amp; ibi notant poll: glo{[Bact. Bald. Ioann.de Plat.
~Luc.de Penna,&amp;ol11l1CS Scribentcs,&amp;in d.t.deftnJionis fict/ltlts.
if de ÙlYC ftfci.
.
(,
Hanc autcl11 incorporationem t neri il11pedlunt fo11\m dux
caul!'a::fcilicet concradiél:oris proprietas, vcl polfelTio, d.l.jn~lj,
VtrJic. n/llll/m id v ellllYc pofidere,vel vindicltre cQnjhleriJ,[cd pcr[onalis aCtio non impcdit,vc ibi notam Bald.&amp; Ioann.de Platea,&amp;
omnes Scribcnccs,per ilium ccxt.in 1. 1. C.pœlJlfJftaltb.crul. pr~ftr­
ri.lib. r 0.&amp; ibi Ioann.de PI:aca n.2-.&amp; in d.Iln. 3.Bald. &amp; Angel.
in lJi 11I11rito ill prl11cffJo/IIt.millr.ô(' ibi Alexand.cotji.verfic.mlo etiATli ex iRo text.qllod vxor non poteft impedire cOlljfc4tiollem. &amp; Bald.
i» 1.Ji qNi! poJlhac. c. dt bonu profcriplortlm.per ilium tcxc. Bart. in t.
Jijnita. §.Ji de veéligalibjf.de dilmm inftaJaciunt notata pet Ba t tolum Ô(. Doél:ores communiter,in l.à Diuo Pio.§.Jifuperreb.jf.de
Tt illdicat.&amp; qua: fctipftt Cyn. in t.ob maritomm. c. ne vxor pro marito.
Ex ql1ibm infettur ad decilionem noll:r:e quxll:ionis: fcil icet 7
fidcicommlffi tpcticionel11 non impedire bon0cum incorporacionem in fifcum. qllod Eamen intclligi debet de occupatione
rerum vacanrium,feu faiftmento, quod pra:cexcu fideicommiffi
non differwr,vt poll: glollàm concludunc communitet Scribentel in /-f.C. de edla. Dlui LAdr. loll. Sed legitima &amp; folemnis incorpocario, pcr quam dominium rerum vaqantium acqUlritur fi{co irrcllocabIlitcr, impcditur , ~ quallCum adhoc fidelcommilfarius ell: Icgicimus contradiél:or , V't impediat in corporationcm hanc ficri , licèt occupacionem bonorl1m vc:l faiftmcncum rcrum non polllt impedire: vt ob[ctuatut ctiam de
eon(ucrudine in diél:a euria , &amp; ill:ud mco iudicio probacur
in t. &lt;.MArceI/,u. §.fin. &amp; in t. reeufare. §.Jil1'o.j]: ildTrebell.&amp; ln
I. SlIf/ius

.•

�1~

Caulfa ~xlt. 3.
I.SI4tIlJJ F/mn.§.corIJtlio Fdici/dt illr.ffei. mmjimiti/lIl4. III qlTib.
rcl1icu{1o fideico,?milli debet fieri l fiCco tanquam po{fclforc,
rc.tlitcr &amp; cum cffefru, ad ql1cm bOlla vacamia fuerunr deuolu_
t01:&amp; facie rcxcus in lfi m~rlto,in prillci.[olllt.mafr.&amp; ibi noeat.communitcr per Scnbcnces,&amp; inl.l.C.Ad 1.I1I1.de 'Il; pllb. cum (itml:hus.
Habecur cnim fi(cus loco hcredls, q\1em fidci comiflàrij con·
mdifrio non impedir mirei in polfdIioncm bonorum dcfunfri,
Lfe.dlldlEl. DIUI AdrJo!!.
g Ex quibus paree nOI1 conrradiccre, t qllod pro rdtimcione
fidcicommilli,comperant crcs afriones: Per[onalis ex tefl:ameneo,rei vindicario,&amp; hyporhecaria,I.I.c'comm.de LtgAI. &amp; pcr Dofrores in I.l.ff.dl üg4t.I.&amp; §.in noffr.t.lnJfJtut. de Leg4t.na quamuis
rei vindicario concernat proprieearcm bonorum feu dominium
rdlirurionl (ubicfrorum,l.in remff.ù rli vindic4t. &amp; notant 00{lor.ill L.IIAlllrAilter.§.lIihil (omlllle.ff.de 4C1J1lir.,offiJ!&amp; in §.omnillm.
11lJflt.de .'homb.&amp; ibi per Ange\.loannem Fabrum &amp; laron.Pra:fupponit enim dominium vel quali, ex parte agentis ) diél. L. in
ruIJ.&amp; polfellionem,cx parre rei conuenti, vt volûr Dd. in d. §. I/ihsl com1lll/ne.camenllon impe.dit hoc (aifimenr\1 m bOllorum : li·
cèr illud impediar,vr dictl1m ell:,corrad,,~\:oris proprietas: &amp; pof9 fcllio:quolliam ifl:o ca(u aduer(us 6(Cllll1 t peeimr tideicommiffum vniuer(ale,pro quo rei vindicario non copeeit tideicomilfa·
tio,ve volllir Barr.i/l d.L.ljf.dl legat.!. Cllius (enecnci am [equunrur
rald.Ang.lmmo AIex.Caftrell(,la(oll , de Ripa, &amp; omncs Scrib.
ibl. Nam ance rcftlrurionem ,domini11111 rerum non rranlie in fidcicomnuflàrium ,lflaa.l. reJhll/fJ.jf ad Tr!vdlt"'Jum. ideo nOIl
porell fideicommiffarius agerc rCl vIndlcarione ,qux prx(lIpponit dominium ex parre agcncis ,vt dl(~}um cll:. Idee&gt; expefrnre debet rcfiicutionem, antcquam polllr agere l'ci vindlca[ione.
10
Parirer non obftae aaia hyporhecaria, t eriamli pof1ie eum
atbone ex rcftarncnro clImulari, l\lxra rexrum 1/1 §.fid JJ(qN~. ill
villlhentic.de fdeiulforlP. &amp; Ibi norant Scnbcntes,&amp; per Dyllllm,
in cAp.nllllus pltmblls.de reg.Îtms,lsb.6.quia agcl1S aétione hyporhccaria non fundar inrencionem (nper pollè:llione, cùm inrendar
auocarc polfellionem rci,quam alius pollidcr, vt declarant Ang.
Arer.Ioan.Faber.&amp; la(on,in §.iltllJ StruÎlJn4. /JJ(!tf.Je afliomblls, &amp;
cft texrus,in LJi CHm vendllor.if) prillC/p.ff.dr /Ulà. &amp; ibi notat Bm.
&amp; in L.rem AlstrlAmffdleigll.aa.&amp; ibi BarcoJ.Bald.Paul.de Call:ro,
&amp; Seri

Cau{fa 2.. ~fl:. 4·
.t f
&amp; III t. r. c. de S"IU14110 interd. poll:

&amp; Scribentes commllnircr)

Glo {fam ibi.
Ell: cnim hypothecaria t in rcm aél:io , qua: fui namra facit I l
adller(arium polIèflo rem ve volunt Doé\:ores in §.omnwm.rnjht.
de Aé!. Ee pel' con(equ ens , agens illa aé\:ione n011 dicimr poŒcf(or,cùm ill am velie auoeare.
.
~in eri :lITI fideieommilfarius t vniuerralis, ûcut ante rell:i- Il.
rueionem hercdlran s, non pordl: agerc rei vindicarionc : iea nec
hyporhcc:lria : eùm illa: at1:iones pro tideicommilfo vllillcrfali
non hab canc 10CUlU, vt cOncllldl1l1r communiter Doé\:ores in d.
/. r. de legAl. 1. &amp; in IlliMlocis filpr/! 4!/rgAtM: lie meriro non impedilll1t bonorllm incorporationem , vt fuit conclu[um in hac
caufL'ldie !J.Maij , l f57'

- - - - --- - SVMM.ARIA .2!:.ARTAE .2!:AESTIO?X•../S,

fu,md•• C411fe.
DifpO
JilioUIIIIJmt. res qll&lt;t.C.6om.de legatis,procedit tantltm iw liberis teJlatoris fdeicommijfo grauatu ,foC/mdltm opinio11em Dd.
fcC/lndt'em qllttm[I/it illdlCMM}') in hàc Ctt/iffa.
1.
Dsfpojitio § .qllllm8"7e.i'l ullthmt.de reJlittil.&amp;ea qU&lt;f pttrit,&amp;c.
dec!A1,ltllr,vt comprelu ndat dOfes &amp; donati9lJes propur wupti,u,
tam extrAncor/m1qu./m Liberomm gr.I/Mtom1ll.
3 Ratio legis gmet'11lis , i'J 0iJ rfjfringitllr ad dic1u/'J'Ij}eciAle !tgù.
4 Prùlilegitlll'J u llt»ent. res qu,t,non[und,lturfitper voto pttlerno,fcd
ill publlCd vtilttllte , ql/&lt;t prol/enit ex IIIlptiis.
.
f Dos in dcfcmd C/Jtib/tf t~(f. llo ris ,infclligit'17 o:empfA,lfideicommijfo
ex tdcit.1 'l.Ioluwt.lte Ilfcendmtis, 9111 jdûcommtj/itm retit"lit.
6 DifjOJifio AII /hmt. res qt/~ , e(l 'Velut exC/plio ad L.f. §.Jin al/ f/111
fob condlfioll(. C. comllJ/I. de leg.lf. c!r idÛi fiqllittt7 geNus ipjï/IS
Yegl/ld! codid.'.
7 Conc!ttfio, 'Iuod f ri/û/egium ur/d,ml. res ''l'Id! , compct./t IItm extrmws q/làm lsbmsfideicommijfo gril/Mûs, dcc!m:tfflr procedere~
niftfr'lud/IIClftcr Ad eucrfiollemfideicommifsi , &amp; .,d illfdiM rejlitlltiolzis,f cm dOlis reftit/lfio, .ult conjlitutio v et dO,Mi~ fropter
nllptittf, q,Ii,, /ttnc non pr.ritsdiclltlfrjdeicommijfo.
8 pr4/mmllr 1181111'1 }leiLIIIS in[nllld, If) fdticommifsi ab exlrAllfO'
'lI/am It I!ba i!.
d
&lt;..Arb;
r

�Cauf!:, 1. ~Xn. 4.

vI/v/tm ludil/J rdiliquitRr qllmlo fûUI fit f.Io" , qui e),' qllal/titaU pttrin:ollij &amp;dlgnil.rfl prrfonamm,&amp; aliù ClYeumjl:ltlltm
"oc perpU/dm devel, ibid.n. S.
9 ntfiinguiiJur triA tempor4.,ad [citl/du/Il,qrll/lldo in faudem reIlila,
fiDnis fitfial dg!Mlio,71tl dolis eonjlitlltio,vtl exaffio ipfi'H.
10 Dos vel dmatig faaunu srallilmm jideicommifsi , 1f[emprr exIr. ommmfofpiâgllem/yaadis , fi àliberis grlllMtu fit fo?la vel
cOTIHilKt.,Jiuub IxtrAl/às.(;o Il. II.
11 Dwvr! do/14tio propltr IIllpJitf4 fira~ à IIberis jidcicommijfo grtlHiIIf; , Ji foRa Jit pU/tfente eOl/dt/ione fdeirommifi , an ~au­
AW/t prilliügio lic7A llutiJent. res qll&lt;C. trip/ex rrfirtur ttftnlO,
&amp; mul/is MltonibllS cOl/fi"''''t/lr opl1l10 loann.dr lAnarJ/lI.
Il SmtlntMloallllis de vinania,amp/w/ll' vt proeedat etÎ41n i" dote
prom!ffo &amp; nonfolHta.
.
'
14 Dotm fliam eftoffemm paumum q/lod IMbu legis muftittllem.
15 Fi!1I11 vd fli,j grallati ~ patre. an pofsint sdlm facere Clrclt dottm
v ii don.rtiontm propt" IIIlptw pro ft &amp;- liberisfstis ,ql/od ten/ru., teft.torfJarl f ad/Jlle '!JÎtI/rct.
11;' SI1lt/ntiJ IOAn1lis de Al1aniû Ampliat.r, vt proeed,ft fille vxor,
CIIi l1ifi/U(l1da eft dos ,[cituri! fdclcommiffilm ,ql/ando dotem de·
dit,ful igl1or4l/(rit:dumfmdo bonaJide (;0 Jine frallde doum dldlril.
17 COl1ditiD fdeicommifi qllamditl pendIt, vxor prob.bi!iur igmrat
411 reftillllio jdlicommifi pofsit babm loeum.n. 2. 4.
18 Vxor prSbAhiliurfperd ptr fo[clptioll/m Itgit im~ prltis, dl/dmfideieommifsi reflltt/tionem.
19 Difpofitioat/thmt.TIS !Jlu.promlit niam in dote eonfiffi, qllamdiu
non probAtur col/trarit/m.
10 Conftfsiodotis an dieatur mW14YI in mauria fitfp eéla.
11 Faci/;'ils pr.tfomitur fralls;1/ AHgmenlo , q/làm ln ipfa dote.
12. Dtfp~{itio aNt/lll1t. m qu~.pr6Uditeti4m 111 extraneis , lm' raliolltl
Ibidem rt/altl!.
1; DtfpoJitfO IlIltbmlie. m qtt.t. proredil in jidticommijfo conditiol1ali
pendmte co"ditiMt: /1011 41/ICm poj!quAm conditio ejl pl/rifeata.
qHia tune bAbetllr pro pllro,ideonOIl pottjljitri donatio, vel dotil
conJlitutio,pojl pt/rijienlam conditiol1cl'IJ,!fllod pmu/dllbio proctdit in IxtwlfO t,aum, n. 1 f. Sed illlibcris tejlatorù jïdeieDIil'
miffi grau.tis, 4n CDllduJio procedat, AUlhorisfintmtÎ" ponitar,
I1l/mUo ,if.

Cauffa. 1 ~zJl.4·
G)

V AE S T 1 0

~

2.7
4.

0mmuni Scribentium fcntel1t1a t probatut, difpo- r
fitioncm IIMb.res qll~.c.comm. de legat. non habere loI l cum IlHi in libcris tefl:atoris fideicblIlm ilfo grauatis,
'it volum Bar.Cyn. fa ld.Al1 g. Cafl:rcl1f.&amp; Salrcet. tbl,
&amp;: l afol1 n. I l . tefl:atm communem, fi cut &amp; Panl. Cifl:rcnf. i/ll.
ffmlitr.§.cùm proponerell/r.il ad Trtbell. &amp; Raphael Cumanus,În t.
jilitlSramili~•. §.diui.de tegM. 1. vbi idcm refert Ftancifcus Ripa,n.
70'&amp; hanc opiniOl1cm quoquc feqLluntLlt Bart. Bald. lmol.Alexand. ibi, &amp; lacobu s de Bcllouifu , in allthent. de reJhllltione &amp; (a
q,/a pnril, &amp;c. §.q/l,7obrem.&amp; in fpecie frmili nofl:rx,hoc efl:,in filio
fratri s fidcicommilfo grallato,!ta confuluit Franci~cus Aretim~s
confit. 37·ftquendo ordme", in tertio dllbio.per textumm 1. 3.§.ltberl6'.
ffde legato prd'fland. &amp; fecundùm hanc communem opinionem
ex maiori voto fuit conc!ufum in hac caulfa,die 1 3· M ai), 1 f f i .
~a: communis o pinio nimis iudi cio mec co:mlat rexwm
in d.§.quamobrem.in aurhent.de reJltt.&amp; 1.1 'll/.e pant, &amp;e. qui texms
ponit reg ulam generalem , eximendo ~ rcfl:itutione t fideicom - 1.
miffi gencraliter nuptialia documenta, &amp; {ilperl11S faétas al ienationes aut h ypothecas, nihil quantum aclbocc rcfl:ltutione valeme.cui regulz genemli fubilmgir ur fl:a tim ab Lll1pcratorc rario calis : ta mim qll~ commlmtter om7ljblls pl'ojimf,lJis, qll.efJmi.Jüttr
tJllÎbllfdam vlilia fimt,prd'ponimus:qux ratio proprer (uam grnCf.1liratem ,omncs dotes &amp; donanones proprcr llllp ro as comprehcndit, nec rcfl:ringi tur ad folos libcros ccfl:at om . cui rationi
fubiiciu HUI' immediatè hxc vcrb.1,jùri hoc nuptl.IN,1IlJ don./IIol'lib.
(;0 hm~m eXA?!lonibus priutfegiumfi (mm &amp; Ante nos,otc. ~'t: verba demonaranc cni xa m Imperatoris volumarcm tuilfe,dotIbll S
l&gt;l earundem ex ae.tionibu s rribllere priuilcgium : nOI1 amClll Illud in foli s libcris includcre. nam cùm vcrba d ifpofin1l3 a'tRI §
'1uamobrem, logllamur generaliter &amp; indl!l:inèrè de nuprialibll ~
marumentis, &amp; fuper his faél:is alicnarionibus am hypothccis.
ideo gencralircr funt incelliacnda',
1. I. §. '"l7emnlilLY. de_ lrg.u.
b
pr.ejhmd. 1.2.. §.dolo .verf hommeJ cs,rOIS.il vi bonorw'!) r,rptorum.!.
item apud Labeol1em. §.gcJ1ertrlit erif de imur.t.mctm1i. §.,rnim"dll crle''e.ff. de tO 'If/pd metus CIlIIJf. nam vbi lex non dtfUnglli t , I1cque
dcbemus nos. difhnguere, 1. P'''IOjf. de P"b!ici,'I1.' /11 rlm Ar,'.

[l

d

1.

N.lIU

�lS

CaulfJ!.

Il:rll io 4.

Nam \·ti dlcit ibi tcxtuS ,cRêt COllm (, IltcntLln1 lc:gillatons,di_
Ibngucre Icgem gcneralitcr &amp; limpliciter (cripram. &amp; quando
mlo dl cxpreffil inlcge, non rceedltur ab illa : (ed verba Icgls
ampliantur vel re/hingumur [ccundùm illam,l.milites Ilgrllm. ff.
d( f( 7/l1/rI. (;,~ i" /. (llm pJur.§.dl//cifI7/lù.ff. de [egll/.:!. &amp; ibi [lotant
~cribcntcs,&amp; pel' Bart.m /.paur. §.fimtlu?tJff. dr/eg'lt. 3.Scd ratio
exprefilln d.Jutluclpieir fimpliCltcr f'1lI0rCIll marrimonij, &amp; libcrorum procrearionem, ln qlllbllS puhliea con!ilht vrilital,
Vt airrcxt.ItJI. l lfo!tIl.7/I~tr.&amp; Ibl pel' Scnbentes, 6- §. mrfiu, ,hi,
7/lJ.mn 1/1 Impriù,qlllbllJ 1111111 tjfliPInJ11Ib,', t'/lfrlfJ,tttn1"f1m [olis ho.
I/,ùmfutr( 'IJdlrllllbus.1n d.allth. de refit. Ô· Cd 1"if parit, &amp;c. &amp; fic
mie cxprcfiàm d/C1~ 'II/bmt. dl: g~nrralis ad omlles nuprias,&amp;
proinde gcncralitcrcft intclhgcnda illius dl(pO!itio: :lec potcft
reftringi tine magna violentia ad (0105 de(cendelltes te!l:atons.
maxlmè cllln videamos cadclll rariolle piura priuilegia fuillè
conCCOllll1prialibus clOCUlllCntis: It,l vt dotis eau {[a (emper &amp;
vbique pr:rcipua !ir,vt dim rCxtlll ln 1. J. &amp; ibi Scnbenr.jJ.[oiNI.
m.lr. qux priuilcgia rcgulamcr non limirantur ad [elos Iibcr0s
reftJrons,rcd gcncralircr locum habcllt in quibu(cumquc doribus ~ donariolliblls proprer llUptlaS , vr ibi volum Doétores.&amp;
ilbm opin!oncm conrra eOmJl111IlCm, rellcr gloll"iJ originariè, in
d.§.qH41/J0hrcl/I.i!l1·"boJi1fict'TIt.1!I fn.&amp; (rqultLl r beob.de Bellouilll,ibi por rexrum in NOrlrllù,in IUfr qrllS vnmn de Itberis, '!Jet rxtrdHmm hmdrm/iripfirit. qui rcxtlls cbrè deeid il' quœll:iollcm
pro opinionc Ilo(ha:qllx ctiam probarur in li. §. ql/Ilmobrrm. decLuJndocum vr Iuprà.
Et rcncndo hanc opillionem,noll obftant fUlldamcma eOllllllUl11S opimonls.&amp; primo,quod tCXtus i/J d.,lIIt/J. res qllif. expre(51: loquJtllr de Iiberis &amp; nOIl dc extrancis Item , quoJ non babcrrclhror hoevotllill erga ex cran cos . quod baber erga propnos libcros,/.cvm ~/1II.r.ff.d( COTI4.0- dallOi1fl.&amp; in d./.l1'Jllltrr. §.ClI1II
pmpmmlllr.ff.adrrtbdi. &amp; ibi not. DoB:.
• .
Nam rc(polJdcrur, compilationcOllrncri) non clLbc:re arrendi.1lI d..",tlJ.res Ijl/.tfcd vcrba Icgis. in d. § 1'"rmobran, q ux nullo
modo le rcll:inglllltJad Iiberos. &amp; lieN III vcrbis narratiu is,&amp;
111 CJ(u de quo III ill. allthcllt. habctlll', fiat Ilberorum mentio:
3 taOlcn t ;mcnditllr lcgis dl!i,olino, &amp; cau rra Ji Ila 1is i Iii II s qux
~cncr,lh, cfl:&amp; qllando rario Icgis dl: gcneralis~.'qllanlI1s diétulll
tir (rcCIJIc: non r311lcn rcll:rillgJ(\ll':\d lIlud dlCl:ulll, vclcafum
in co

C:LU lf.'l2. QI!:dl:. 4·
1. 9
in co pl'OpOlitlllll , (cd generalirer comprc:hendir omncs caCus eiu{è;km rari0l1ll)110t. Bartol.&amp; Bald.per tcxcum ilium ln l ft;;'«!'"
§.ft 1"iJjf.de iur.àfaél.igl1orant.pcr Sm.in d.l. pater. §.fimdllm. de
legAI. 3.&amp; pet Bald.in c.'1..rrquiYltllr.de /lppdlnl.&amp; 1a(on.i;1 d. Wlltb.
rcs 1U.f.co/lI1n.2..
Parieer non obO:at , qllOd tell:aror non habct hoc votlJm erga
cxtrancos, quod habct erga (uos defccndelltes : nam fareor hoc
vcrum dlè, (cd prillilegillm d. lI/1th. rrs1utI. non fund.nut t fi.!- 4
pcr voto ])l{cmo, (cd Cuper publica vrilirare proucnicnre ex llllpriis, r~ nquam (ulis homil1cs faccre valemibus: vt dicitur ln d.
§rurfirf. in IIIIIIJ. de reJlitlll. 6- eA titi'" parit, àc. qua: ratio dl: omnino (cparata à VOto &amp; voluntaec tcllatOris: &amp; d[ gcneralJs edat
ad exttaneorllm nuptias, VI' non !il' mirum !i ad illas trabaCl't
decilio legis. ~inimo li de (olis lib cris loquerctur , ramell proprer rltionem ibi exprc{[am, extenderetur dlf po/itio edam ad
nuprias cxtrancorum , in quibus ea ratio mil iraI': pcr ca qua: noCam Bart. &amp;, Bald.in d.l.rrguIA.§.ji qutf.jJ.de il/rù à Idél. Igno.nam
diB:io qUlllrumuis lit taxariua,legis difpo/itioni adieéta,llon exc1udie caCus alios habenres eandem rationem,vt volum communieer Scnbcl1tes,in/.ob ifS. C. de prtldiu &amp; IIL.r(b. minor. &amp;. facie texr.
cllm gloiT.m l.non poJlimtjf.de legibuf.
Alia Item r;teione non procedir communis imelleétus : ~o­
l1i:101 tin d(l[cendcmibus tell:atoris, ex eacira voluntate illius, )
imelligitur dos à fideicommirro exemra, &amp; excepta, vt dicirur in
1. "Iulier.§.cùm proponeretllrjf. Ad Trebdl. &amp; ad id norat lingularitct
ilium rextum Paul. Callrel1.mlm.4.ilJ d./lllthtnt. ref tjl/&lt;f.&amp; ibiBald.
ac ideo dos &amp; donatio non continentur in fideicommi/ld') qUIa
rell:aror pr~(L1mirur illud volui{fe excipere,quod mulieris pudici.
cix &amp; voro paterno congrllebar. Adeè VI' pra:(umprione iuris &amp;
de imc ccnlèawr iilia grauaea rell:iruerc id [olum qllod deduéta
dore [upcrc{fet de heredirare:vr diciwr in illo rextu,&amp; ibi declaram Rarr. Alcxand.Immol. Ang. &amp; 0111nes Scribelltcs : ira vt quatenus dos vel donario proprer nuptia~ venir dcerahcnda, inrclJigitur magis non darum iidclcOlnmi/li.1111 qllàm diminlltllm: vt
ell: commuuis omnium fcnrcnri a, ibi per illum text1ll11 in d.•11/thm/.I'rs qll,c. &amp; llOCat. Alex. in 1. 0!û:rcellm. §. res 1".t.ff. /Id TTfbdlianllm.
- Sed Illlpc:rator in corpore iUius auth. JoquÎrur t quando bo- 6
11a, de 'l'l1bus dos l'el donacio propeer l1uprias dl: de.trahcnda,
d 3
etanr

,

.

�Cau{fH.~a'n+
cranC rdhcutlOlli obnoxia: &amp;. hac ratio ne erant prohibira alit&gt;
Ilari per l.Jin'11. §.ji/J IliUm. C. communia de leg4t. ad cuius legi!
modificationem, &amp; corrcél:ionem fuit fuél:a dil"l allthm. m qu~
&amp;. exprdJ'è dicirur III J.§.wjiu. &amp; §.qllamobrem, vbi dicit fe per

JO

,

aurkcntic innouare &amp;. murare legcm alltiquam Codicis ,de qua
1/1 d.l.fill.§.Jin 'iltet/I.vt dedarat g!o«i/1 d.AI/th. in verbo, legem: &amp;
r" '/J(fb .•li.lI'l. quod etiam c1al'è demonll:rarur, ex eo quod .lIth.
1tS qU4.CO: polira immediarè poil: §.jin aillem. tanql1am cxcoprio
ad {uam regll!am: vnde lieut cxccptio, licèt lit dïl~erfa à rcgula,
ramen cO: de genere rcgula:,/.1I4/J1 Ijllod li'lilidè. § .jn. ft. de pm. 11g'/. &amp;in 1. \.jf. dmg. Ît/r. vbi notantScribcnt. communitcr,ideo
necc(Jàtio concllldclIdum dl: tcxtum i1l dl84 aNthen!. res q1/4. &amp;
in corpore vnde{umicur, loqui &amp; dcbcre imclligi co cafu, quo
nntc ditbm Autheot. dos vel donacio propter nuptias comprehendebatur (lib fideicommi!fo, &amp;. conrinebatur fub difpolitione
§.jin4Ilftm fob conditiont. ideo comprehendit etiam dotes &amp; donationes propter nuptias, 111 quibus de iurc Codlcis rc!litm{o 6deicornmi!li locum libi vendicabac, iuxta difpolitionem d. §.ji~
4uwn.
7 Ha:c tamen opinio recepit declarationem, t vt procedat nih'
fraudulclltcrad cucrooncm 6deicomiffi &amp; in/idias re!litutionis
f.tll:a fuerit dotis conO:iturio, &amp; donatio proprer nuptias : quo:
niam tune non pr;riudicatur refl:itutioni, vc voluit gloffa in d. §.
1u4moprem,in Ant!). de reflitutiomfÙJeico/J1.in verbo, won jùffiarit: &amp;
probatur il; §.h.tc igitttr.j/1 tlI#hent.de reftitutio.&amp; in d.t.mutje, §.cllI1l
propD/ltretur.&amp; ibi Call:renus.
g Przfumltur aurem fafrum tin fraudem fid icommifTi faciliùs ab cxîraneo quàrn'à hbcris, d. §. cù'" propMerelur. vb i ad ex·
c1uliOllem {u{picionis fraudls, cOllfidcratur princi paliter votum
cdlatoris:&amp; merito,quia ccn(etur teO:ator hoc difpofui{fe, quod
facere tenebatur , {fvoo!fer: &amp; omnes ibi decJaranc poil: Barrol.
CaO:rcn. Immol. &amp; proptercà cùm dcrrahatur de fideicommif.
fo Cl( pr;t(llmpra vollliltare tell:aroris,ideo non poteil: circa iIIam
fraus con!iderari: Ilam volenti non 6t fraus neque dolns: vnde
i~o ca{u,arbitrio iudicis rclinquicur, ail fraus inrcruencrit.quam
ex qllanurareparrimonij, dignirate l'er{oparum, dotis confl:itllrionc,&amp; aliis circumO:anriis, diligenter perpcndcr : in quo etiam
confiderahir index an fuerit dotis vd donationis propter nu.
prias (ola confeffio, qua: in exttanco adiunél:is aIiis adl1liniculis
(u{pe

•

Cauffa }..~:d1:.4.
3r
fufpetb dl: fraudis, per ea qua: VOlllic Angelus iH d. §. t. in Au/l,.
de rcJli!II/. dr Cil '111,. parit, &amp;c. &amp; Bald. Neucllus in Ir4[1. de àote, in
3.prluliegio,in 6. pllrte. Nam fola confdlio /ine aliis fraudis adminiculis, in dote llon furncC:lrcr,vt cxi!limanc Ang.&amp; Bald.in locis
allegatis,quos fequitur Francifcus de Ripa,in d.§. Diul. deblli t:lmen fundamemo : cùm confcflio dc reccpro in dore, (lr priuilcl?iata,&amp; inducat folutionem rca1em pra:fllmptam d. t.1n contr!lcrl/1I/J. §.fed ql/ol1lam. C. de non nl/meraf. pWIII. &amp; ibi no rat naldus &amp;
omnes Scribent.&amp; Doél:ores iuris Ponti/icij,in cap.ji ca/lrio. de jde
j'l'rumcntomm.
Sed ran'\.Cl1 vr verè fciamus qllando in fraudem t rc!lirut)o- 9
nis lie faél:a donatio, aut dotis re!lirutio aur fo!urio, tam à !iberis
quàm ab extraneis /ideicommillô grallatis, lleccllàrio (um diIlingucnda tria tempora. Aut enll11 dotis conll:itutio veJ donatio proptcr mi prias faél:a cll: ante grau amen /idcicommifsi in
iunllum, am poll: grauamcn,ramcll ante condirionis fidcicommifsi ellcncum,&amp; illa pendeme: aut vero poil Vtrlll11l)lIe, fciliCCt grallamcn &amp; condirionis implell1Cl1t1l11l. .
Primo cafu fine dllbio t proccdit d.4Iuhmt. in liberis tc- 10
fraroris, fecundùrn communCl11 opinioncm Dollorum fuprà
commcll1oraram:qlloniam cùm rempore donationis, vcl doris
cooll:itucx vcl fol ma: , non d)'ct rellél:um liberis /ideicommiCfum,&amp; grallRmcn iniunél:llm: ideo non potuit circ:l illud fraus
aliqua ëogitari. cùm non cncis nullx lil1r qllalitaees : nec rUll1pi
pote!l cefbmcnrum,quod nllllum e!l,t.nam &amp; ji.in prll1cjf de il1mJl. YI/pt.tcJl·
Scd in extraneo grauaco t quid dicendum i!lo ca(ll!U tenea- I l
mus communem, c1arum e!l, difpofirionem Amhcncicx non
habere locum in extraneis,fcd folùm in Iiberis tcll:atoris : fcd tcnédo cum Glo{f.in corpore dlll,. lIuthcnlic.t, vt dilla amhen .pro cedatct~m in cxtranco grauato,quam opinioné ego fum fecurus
canqual11 iuri magis conformcm:llon video cur i!lo cafu magis
dcbear prxfumi fraus in extraneo,quàm in liberis,cùm non c[Jèr
illo ccl1lporc fid eicommi[Jùm reJiél:um, in cuius cllcrlionem pocuerim parari intidi",aut fraus excogitari. merito /i procedat aurhcn.ill:o cafu C:lm in Iiberis,quàm cxtl'aneis /idcicommillô grauatis , CÙl11 fit par ratio vtril1fque: &amp; hoc tcnet An&lt;rclus in d.l1l1thenl.de rcJlitllt.&amp; ra qH,. pllrlf,&amp;c.
b
Secundo ca[u '. refpeél:L! hbcrorum t comrouerfia dt inter I:!.
Seri

•

�Jl
CdufiJ ~. ~xfl:. 4·
Scnbenres ,ln loeum habeac dilta auchentica. Ioanncs de Ana·
nia cm]il.6 I.illçlpmm, V,fj 0'.. pOl/d/wu, dicit, mo ca Cu :lUrhenricam procedere,vc pendence condiCione IideicommilTi,pollinr li·
b ri rdhcoris dorem conlHruere &amp; facere donarionem proprer
nupciJs,non oblhnce IideicommIilo,pu d.vfuth. qucm Ceqllicur
ibi Bolognillus,in addll.&amp; !oan.Crorrus inlflll~f,mllilU. §. Dtui.
III pomlr. ,hm. per rexrum in .hr", AMhml. de rtjftwtiombHJ , &amp; /4
1"oi p.• rl/.yb, diClCUr,1l01l elfe iull:um,lI1uhcrem ignoro\mem relU·
rutionclIl aminionis doris periculum (uIHncre.
Conrrariam vero opinionclU relluic Angel.in §. 1 . in d.aûthw.
da1ftlNl.&amp; IiI q"~ p,mt.&amp; laron i/l d./.ulhm.m 1"«' col. 7. lmm. ~8.
&amp; CaroI.Ruinus,ron]i1. 1 L )-wcipim/r, ql/ia circ,l.numero 13' vol.l.
per cexr. in d. vfll/hm.quoniam ,II ils faeilè polfec grauamen du·
di , li 111:0 ca(u ell'cc perrnill'.! alienacio vel obligario. Fl'anci(e. de
Ripa jlJ d.§. Di"i. nllJller. 77' yolens concordarc: opinionem, dicit
C.lm qua: dl: Angeli &amp; (eqll:tcium, proccdere in dore [olùm con·
fe{f~,nonduiU ramen (oluta:quoniam runc prxCumirm confellio
faéh in frludem fideicommllli, cùm cen(c:\tnr emana{[e in mareria lu(peél:a, \'r voluit ibi Angelus tx. Bald. Noudl. in tra{l.lfl/ de
dote'Jn 6.pnrte,m t J. prùûleg/o. opinioncm vero Angel. habere 10·
ctlm (ccundùm cum (olùm , in exaél:lone vel rdl:irurionc docis:
ca(u quo vxor 'gnorall'ctoprohibiticl\lcm:per tcxtnm in d. §. 1. dt
rC~i1"/. 6- t.t qU.f p.,rit,6-c.Er hoc fauore doris,cùm alias impuran.
dllDl ciTet conrrahcmi, qui non cxploralfet conditioncm dus,
cum quo comrahcbar,IJui (um .diojJ.dl r!g.iur.&amp; hrc dc Ri pa in
d.~.D/l/l.é7r.

13

Ego allt::n cXI{Hmo opinionem t loannis de Anan io. contra
eommunem ycrioré elfe de IlIre,Cll11qlle procederc CCI .\l11 in dote promill:l, l grallilr~ per!ona, fiue pro Ilberis (l\IS , Jummodo
grauarus lit de hberis rcl1:arom,fiuc pro (C, ae cClam in dore nurus, ab Ip(O grauaro reccpta) dummodo fucrit r~ ,\ltrlr Colma: &amp;
pro h,lc opinione addllco rcxrum m d.l.m/Jlitl'.§. rÎIN'J proponmlllr.
jf. a~ Trthrll.qtù hoc probar apcrcè. Nam ibi liha à parre, hercs
mlh:ura &amp; grauara,fi dcccdcrec fine ltberis , refbtllcrc hcrcdiearem Tirio: qux filia grJuaca conl1:ltuir dorem cerra: clualltitaci~
mariro, mox iIIa dccedens fine hbcris in{l:itllit manrum heredcm,qui vr ibi dcclarat Paul.Cal1:rcn. r:\I1quam her~s vxo ris v'oIcbacdorem fibi prorniffam aducrrlls fidclcommiflàrium deducere: &amp;: quxrcbacur , an dos dctrllu polfct ~ &amp; reCpondee iuriC
COIl[U~

Caulla l· Q:!;x{l:·4·
33
con[ulms, nOI1 pollè dici in cuc:rlionclI1 lidcicommiflt f.lél:ull1,
quod &amp; mulierls pudicitia: &amp; parris voco congCllcbat. ideo decidlr, dorcm decedere,:lc li quod wpcrtùilfct dcduél:a dote, filia rogara elfet re{l:imerc. Ecce crgo tcxCllm , in quo lilia qux,
po{l:quam fuerat lidclcommilfo grauata, libi con{h[\lcrar uorem, pendenre condltione I1deicommilTi: &amp; C,lmen uccidirur,
Ibi non ellè f.lél:am in fraudcm lideicommilli, licèt pendcnre
condirione lideicommiffi fLlilfet promiff.l dos &amp;: conlhtuta.
Nee porefl: illc eexrus imclligi de dore con{l:ituta ;mcc graua·
men lideicommiffi, quoniam in vita re{l:aroris non rencbacur
lilia Cc domre, !Cd parres l'l'am parris. clun dotare i-Jilias fit of- r 4
licium parernum, L. ]il'). C. de dot. promiff. Et porefl: ad dot.1I1dam
liliam pater cogi officio iudicis , t.qui /tblros. de Y/fil nu?t. vbi hoc
necat Barrol. &amp; alij Scribemes,in d. L. fin. &amp; vcrba legis, &amp; in.
d. §. c~m propomret/lr. nunife(l:è vohlm , quod dié\:a liha do·
rem libi confl:ltucrar) &amp; non pater, &amp; ira imclligul1t cum ecxrum Ibi 101nn. ab ImmoI.l. Alcxand. &amp; Cafl:rcn. &amp; oml1cs Scribel1tcs: concludenrcs commul1Jrer pel' illum ceXtUIU, Fi1lum
vcl t liliam grJ.uaram l p,ure , polle Id f.lcere circa dores aut do- 1 r
narion es propter 11l1pri:J.s pro le &amp;: libens Cuis, quod renererur tcIbcor faeere,fi adhllc viucrcc.&amp;: lie rr,lI1(elll1t Dd.ibi, ·I-in d.A"rlJ.
res qI/if.
Arque ifl:am concllllionem l ari~s t cxpticando , imclligo fi- 16
ue vxor cui efl: refl:iCL1el~d ,l dos, fciucric lideicommilrulTI fuillè
rdiél:ul11 rempore quo dlbat dorem , fille ignorJ.ucrit, dummodù bOlla !ide &amp; line fr,\Ude mariro doccm rolLlerie. quo el probo
duplici r,ltione : Primo, pcr teXCl\ m in §. 1. ib/, fld Ingpmfotb.,t
illjl~ multer, dl' diccb"" inil/Jt/Jm ~ffe qll.tji per dcaptiomm dumlli/lm 111idem vimm fiai dotls mùu , ideo porre virum dorem
conlumere, &amp; pcrdere dUll1 viuir : illo vero mormo proprer fi·
dcicommiilùm, cujus rc1l:irurionem vxor ignorabat ,amillionis
elocis muliercm p'! tieulum [u(l:incre , in allth. de rejlif"t. à fA qu.c
parit,&amp;c. qllx ratio rnaxim è mouir Impcl'arorem, ad con(l:ituendam legcm gc neralcm,Î11 illa Amhcmic.l.&amp; magna nititur xQl1itarc:nam conliclcrae duo, Primull1, qUi.l l'Cl' iuris dirpoficionem
marirlls efficirur dominus rorius doris, 1. é7ji dotù.&amp; ibi gloll~ &amp;
1 l.de hÙ. &amp; 1. Il) l'eb/M. ôC ibl nota,nt Scribcnres. c. de irtr.dotlflm, &amp;,
adeù efficicur dominus,v rco villenrc,non poCsit vxor dorom l'C '
percre, aur circa ill,111l aliql1id dirponcrc noie me m,uiro , t. doce
e
I1TJriUMJJ.

�H

Caulf.1!. ~a:[t. 4·

aIJ(/II.lfII.c.dt /ti vind.l,pToldlll/1/fld( IIIT. dot. notant Dd. i" I.Ji (0/1J!./III/Jl fol. m.,t r. &amp; id '9 fi vir con(llmat OlUl1cm dorcm , &amp; poft

elUs morrcm omnia cius bona inllenianrur lidcicommiffi rcllitutloni fllbiC'éh,dfcr iniqllllm dorem non dctrahi de lidcico rn-

miffo,cùm alio modo non ponet ,lIam libi haberc Calual11,&amp; fic
[cman rer tndotara,vixq; ponèr facilè il1l1enire Cecundum vlru,
&lt;]lIod effet damno(um Reipub.&amp;vlderel1tl1r Wo ca{u \cges quç
faciunr mafltum domiol1m torius doris, &amp; Iprohibent vxorem
cxigere illal11,Ju r repercre confiante matrimonio, faéhs eife ad
Îl1lidias &amp; deccptioncm mulicl'is, vt non pollir con{ulere con{eruarioni dotis: qux hannTI kgum nu(qllam fuir aur mens aU[
imcntio.
Secunda vero ratio ('onlidel'ara in illo rcXtu cfl:, quia pC'l1dére rempore,quo manms cfi verus dom iuus rerum doralillm, &amp;
quo dilapidabar dorem,vxor ignorabat relliwriol1em fideicom17 mi!!i, hoc cfi, implcmclltum conditlonis cllcnrurllln. Nam t
quamdiu pcndcblr conditio Iidcicol11mllll,probabi llrer ignora.
bar vxor an rcfiitutlo fidelcommilll poffcr habere locum . .Cùm
pendenre condirionc non Gr {aciClld.l rdl:irurio , nec debcatut
JideicomrnllllIOl,/.l.t.in trjlAmento. /. ;'cm melM.ff. de cond. &amp;dlmUNI/.I,cI/1n ;'em ff'f/tAndo dllJ /tglil. 6 f d.ced.l.he'redc5 nlel. §. (ùm
ila.§.ptloJlad TTlbellu n/tm. &amp; IblllOrallt Scribcnrcs communi1 S ter. Er debuir vxor probabditcr t (perare pcr Cu{ccpriollcm
pl'olis faccre dcliccre condirioncmJiJine ilberû.cùm linalis cauf·
(J marrimonij,fit procrearib libcrorum,I.I.fffolllt.mlltrim. mm ftmi/ibtHihi ./ügatiJ in gloJ!. &amp; mcmo, Gvxor Iil:o ca(u ab omni
dolo &amp; fufpicionc {raudis lit libera.
Prxrerca rexrus in d,,7.at/t/"dicir,wùu reJlilutionem 'IJx or ignorJbd/ : qu:!! vcrba refcrunrur propriè ad tempus cOlldirionis imrlcta: &amp; purificarx: cùm ab eo tempore incipiar fideicommilli
rdl:iturio deberi, cùm anre conditionis implcmenmm non poflit fidcicomllli!!i rcfiirurio peri, /. in lejfamCJ1to .l. btres mutl.Jf.dt
candll.r1- dfmm/ér tOl.fit''fu4nd~ diu fideicomm .Et fic propriè verificlJ1lUl' illa verba io ilto ca(u (ciliccr , quando pcndcnec con·
dltloncEuir dos conltirura, vel donario propter nu prias faaa,
cùm illo rempare vxor ignorabar ccrtè fidcicomm iffi refiiwtio'
Ilcm, ex co quod nondum vellcrar fidcicommiffi conditio , vt
relHrurio poffcr habere 10cU.&amp; fic mctito debuit mi vxor ignorare,

Caulfa 2. ~:di..4.
ly
rarc,qlllJ nodul1l vcnerar:ncc vcnruram debuit proG.lbIllrcr Cpcrlre propter votllm natllrale procrcatioms libcrorum,quod habent coniugcs,vr diél:um cil:.
Ca::rcrum rario publica: vriliuris conlit!erata ab Impcrarore,
in d..aurh,proCl:dtr,liuc vxor Cciucrit,liuc Ignor:ll1erir grauamen !
nam fempcr inrcrcll: Rcipub.dorcs mulieribus con(eruari, vt fieiliùs nubcrc poffine fecund è ,&amp; CÎuir:mm liberis implcre. Cùm
crgo mtliret edam ill:o cafu rario ,in d.Aurhen.exprelfa, ergo 10CUlTI deber habere ci us di(po (itio,l. illlldjf"d leg.LA'qllilI4m.
Concludcndo igitur , in iO:o {ecune!o cafu:purarem qllod liue agarur de doce rcll:irucnda, quam reuera grallarus rccepit:
Gue conll:imenda, &amp; donarione propeer nuprias, liuc pro Cc, fiue
pro libcris Cuis, du mmodo Cmt cales, pro qllibus rell:aror, li viuercr, rcncrerur ad dorcm vel donarionc:m proptet nuptlas, tUlle
derr.l.h:trur dos &amp; donatio de lideicommillo : nec pra:Cumirll[
tunc fraus faél:.l rell:irurioni:per rcxmm.i" d.§.cÎtm proponeretllr.&amp;
AIII~,de quibus Cupr~
Ampliando {uprl di éta ,p llr ~ t dtfpofi{ic:mem d.d/,,hm.procc- 19
dere in_dore confcŒJ, quamulU lidclcommi{[arius non probat
colltratiulll, {cllicer, quod rcuera non fu erie (olm.l. narn qu:mda prœccdir refl:jwrio docis,dcindc r&lt;.:qllirur cotlfelTi o {olmlOl1is,
ealis cOl1fcfiio.haber clfeétum rcalis Illlln rariol1is, f,llIorl! doris,
t. inconlra[ftblU, § ..fi:d quoniun. C. de non nllm. pwm. lJCt; Felil1us,
zn cap.Ji calilio. de .ftd. tnjfmmcnt. col. t 3· w1 fitllt/q":trlo. Vilde
rune dcber idem illdtCMi de illo , quoe! de rel li Ihlln CratiOne
quamdill non p r ob :t r~l r concrarillll1.' nimiru m lÎ ,wrh en . habear 10 um III illa , qu amd1l1 non probarur COl1t LUl lIlll per fid icommi{[arilllll.
Non obfl:ar rari o Bald. NOllclli in 6. plfrt Jn 1 J . prllliltglo do/is,
&amp; Angel.in.rI.§. I.in Iwthm.de rtflitu/iombus, &amp;c. vr pra:(umarurt tO
fraus ll1 exrraneo, qui a confelIiio inreruenir ln Illarcria fu{p eél:a:~q ltid c m.hœc rari o ell: nÎlnlurn d~bilis. N am non cfi vemm,materiam e{[e li.lfpeél:am, maxim e: propret- incrrrum COI1clmolllS etlenrum , pro pret quam debllir graU.lrLlS Ha bene
(perare de CUCI1CUS conditionis arque lidcicomm if[u'illS : cùm
vtrfqu c elIct incertum, 1. 1. C. de trllnfoél. in quibns lacis hoc
ooram Barrol.&amp; Bald.1m mola, Alexand.&amp; D ecius. Ratione culUS Il1ccrriru.dinis ce{[are deber offinis {u{plcio frau d,s conera
C
1.
gralla.

�trI

CdU l.~.rl}+
gr.ILI~tlIm, &amp; maximè in dore,cuius confcJTio non inducit (uCpi.
cJOllcm fraudis,imo 11Iam excludlr IlIrequod,1111 linglllari,d.§j,:d
9110IlWII.&amp; ibi ooram Scrib.&amp; ln 1.1 ifjùlllt.m.,lrilll.
Pariter non obll:ar texl.in §.fod Igl/lir. ;'1 alltl,.d( rrjlitllt.&amp; ra 1N~
p.lri/, 6-c. nam loquirur in augmcmo doris, qllod grauarus faeir
ex IIlrcru~lIo poil conrraél:as nupr.ias, &amp; confeéb Iluprialia documenta. nam rune in rali augmento celt1t rario pnblrcx vnli.
taris in aurh.confiderm:, oquidcl1l poil c:omraéb:ls nu prias aug.
mcntum dons {upcrucniens, non rcplet ciuitaré Iibc:ris, {ed pra:.
ccdcns mJrrimoniul1l. lraque mcrirô tale augmentum fupcruct 1 llIens non haber prillilcgium Joris: Icxque pra fllLl1ir
f.1c iliùs
fr.1uc!clll in augmento , qUJm in dote principali , in qua princlPlllitcr conoderatur vrilicas pubhca, &amp; non in all gmemo ex in.
rcmallo t:létO.
11
~id vero diccndutll in cxcranco t grauaro, qui propriè ca·
Cns cil no!hx qu:ellionis:n,lI11 d,étus loannes , qui fuit grauarus,
llÜ erat Je hberis tdlaroris,(ed cxtrJncus, crat cnim Ilepos tella·
tons ex [r.ure. Siguidem in hac nuteria O!TIncs gui Il Il {une de
hbcris tdhtons, dicunturcxrranci:qllamllis aliàs {jnr agnati vcl
cognari rell~ toris.Ira cnil11 in propoiiro dl(linguunt illbcros rcIlaroris ah cxtraneis SCl'lbenrcs, in dlllb.res 1/1,f. &amp;;'1 nliis flfCMft·
pr,t dllcg.lfù.Ee rencn do commllDcm 1ntellcél:u 111 , rcs
clara, vt
d. JUI".non proccdat in cxtranco graumo fidcieoll1miDo, {cd [C.
nendo opinioncm gllln:~ IH d. §. qlwl1Obrem. in vcrbo ,fi non fi1fiUfII,ill.INlhmt. de rrJfltU/lOllibllJ, 6- ta 11/~ p,mt, &amp;c. qUCI11 imcl·
leauln cg&lt;l (um [ccutus, cùm fit magis illl'idicus, qll~l11 COlnmunis:prouc ctiam faecrur Philippus Corneus in d. Iluth. res qll«.
col. 1. III '1)crfic. nOH b.bet lomm : vbi rcprchendit commllnem
inrclleéluIn d. dl/t/;. co quùd nimis rdhingat textum , &amp; lè·
cundùm inrellcé\:um hune, in hoc caru fccundo , dlCClldul11 cil
auchentlcam haberc locum cciam ill ex rranco grauaro fiddcomnJ.i{T'o , ii(dem rationibus qui blls dicchamlls habcrc 10cumin Ilbcm ecllatoris N~ll1 &amp; vcrba logis, &amp; rar io publicr: ynhtatis 111 tc~tu ex prcflà,proccd li t in ex rra neo ,li III il ite r &amp; ignor3miarcllltlltionis, &amp; quod m~ritlls fit cf\:èél:us dominlls ronus dmis,vr nO\1 pollie Illlllicr pLO dotc libi eôruicrc ,c:,mq ue rc·
pétcre conrbnre m:mimonio. hem &amp; illCertll illud cüditionis,
proprcl'llllod prxClimitur bona lides in grau~eo: &amp; YOtlllll nanua',
j6

t

ca

Cauffaz.. ~xCt. 4:
•
37
tmx,quod h.lbel1t coniuges in nuptiis , vr faciant ddicerc condicioncm fifine ttberis , pel' rl1rCCptlOncm,&amp; procrcationcm \J be·
romm. Hl.x omncs rationes qux conliderantur in ifl.o priuilegio
dotis, h:1bclJt locllm etiam in cxtranco , aegue in hbcris ee(la·
toris:vnde mcritu debet habcrc locum dilpolitio iUius authent.
.rg.l.illlldl! ad lcg. Aqllilùtm. Er pro hoc ca{u eft tcxms exprcffus
decidcns carum no(l(lIm, in 7'(glldllS in titulo,fiqllls V/1/lm ex !tberis ve/ extranwm b,fYcdem inifitlldl , rogl/lls eum tempore ql/o morcreIllr Imedit.tem /I!iis reffitfICr(. vbi apparct priuilcgium hoc gcnel'alirer fuiITe concdltlll1 docibus &amp; donationibus propccr IlU'
ptias,eam libcrorlll11 qllàmextrancorlll11.&amp; {jc clara eCtibj conftiClltio pro noftra opinione, contra commllncm : qua: polita cil:
;n prime/ibro Noudlamm,tiU l.jilb dill. rllbr. licèr plurcs {jnt &lt;pli lidem non adhibenr NOl1ellis illis, alioqui non {peroenrus.
Vndc concludcbam cgo, in procc{[us t huius rclationc, di- 2. 3
ll:am vxorem debere gal1derc pnuilegio diax amh. pro [ua: dotis rc(litlleiol1e aducr[ùs lideicommillà, &amp; maximè con{jderaris omnibus circum(lan~iis huius cauffa:, in Ciuibus ceffabat
ol11nis fral1di~ (ufpicio.Nam &amp; dos ipGus quç crat tanrùm quingenrorll111 /l.orcllorum, in1pcéla quanritacc pattjmonij &amp; per{oIlarum ql1alitate ) non exccdebae modum debirum, cùm bOlla
x(lim~remur plu ris guàm duo bus miUibus Horenorum,agcbaetlrque tantùm de reaitlltione ducclltorum qtlÎnquaginra flo·
renorllm 11llrito (o!urorum in dotis dimutionem) reali &amp; vera
nllmcratiollc.
Tertio caru , videlicct quando t conditio fideicommifii cft 2.4
purificata, tunc non proccdit dléfll nllth. res qI/of. quoniam tune
ceffat ratio ignoranria: fiddcommifii, &amp; ctiam incertirudo con·
ditionis : cùm certum {jt runc fideicommiffum deberi propter
iplillS conditionis implcmenmm: ncc CLlnc loquirut d. auth. in
ilto ca!ù, qua: ponit exceptionem ad regul5. d.l.f.§.fin nllumfilb
CO/ldttiom. C. mm?l. de leg.t. Ideoquc de bel' imelligi iuxta terminos illiliS §.cùm l'X cc f'tio {jr clC geneTc regulx,ll1am qtl~dLIqllÎdè.
§.fn.JJ.' dr pefl/llegdt. aliogl1i non I11crercmr dici exceptio vt voluit Bart. &amp; Scribentrs communieer in 1.ljf.d( rcg.illr. &amp; ibi Philipp. Deci us. Vndc inrelfigenclo d. ~uthenr, {eeundùm terminas rcgnlx d.l.fin. §.JlnIlHtrm, non potcil: illaAuth. cùm {jt exceptio ad hanc l'q~ ula1l1,intclligl am habere locum,ni{j in fidei·
commi(1o conditLOllali,&amp; alienationc faélaex cau{[a dotis, aut
e;
dom

�38
Caull:n. ~xfl:. 4·
clona[lonls propcer nuptias , pendére condicione lideicommllfi:
11011 a\ltem in fideicommiIfo purificato, pofl:quam condido dl
Implcta. quia haberur pro puro, vr dicit teXtus i" d. §. Jin AUI/m
[lib c~nJiIIDm, in fllt. Meriro icaque dotis conU:itutio ~d donatio
falla poft purificatum IidcicommHfum, non vale~ \II pr:rlUdl.
ium fideicornmiffi, proprcr fufpicionem fraudis:alioqui facilli.
mè fl1bucrrercntur lideicomrni(]à, per huiu[modl donationes,
vcl doriulll con/hcuriones.' nec hoc cafu loquirur rcxtus illd.
41111'.I1CC procedullr eius rariones,&amp; elfcr valdè iniqllum, fi lice.
rcr grauaro alienare ex caulfa doris vcl donationis. Et ita COll.
cludunr omnes Doetores in d.all/h.res '1'1,..&amp; ,ftils locis jùperii/J al/egaliJ.
25 Ego in exrranco grauato proculdubiè reneo,i/1:am conclu·
fioncm,bacrariolle:quia de iure Codicis per di[poficionem dilf,
§.pfJ a.II/II, ornnia bona re/btoris , quarta T rebcllianica folùnl
dedulla,veniunr in rdhtutionem lidcicommiffi, &amp; poft purifi.
cararnconditionern habctl1r fidcicommHfum pro·puro ~ita vc
omuis alienatio~e iure Gc prohibira, d. §jin allft"" jitb COndlliDnI.
in fm, &amp; ibi Dd.ldeo ccaànt l'aciones au/h.res 'lUdI, hoc eft,igno.
ramia reftitllrionis&amp; in.cercum conditionis , qux rariones ma·
l1erunc imperarorem ad illducendum priuilegiuro illius authell!. vr lcgilUr in corpore ilhllS, &amp; licèt ratio /inalis publicx
vriliraris foctan iIl:o in caru erium vidercrur habere locum: ramen conftirutio illills amb. 110n cgredirlJt fuos terminos, hoc
cft, rerminos ip/ius rcgulx, [lib qua ranquam exceprio., V! di·
aum eft, pofitaeft: nam rario ifto cafu non arnpliat difpolicio'
ncm, cùm iurt lingulari procedar ad correLhoncm iuris corn·
munis; vr Don (ir arnp~aDda, &amp; vlrra proprios terminos exrendenda, "g./.prot.cipimus.c.de w eil.
2~ Sedin liberis reftacoris t fidcicommilfo grauaris, an hœc con·
dulio procedar, dubium dhpud me. Cùm fideicommilfurnà
libcris relhroris reliél:um, non indueat omniL1 m bOl1orum reftirurionem : f~d ex cacira voluntare cenfeamr rc[cruaca libcril
fuper bonis congrua dos, vcl donacio proprer nuptias, ira vr nOIl
cadar in obllgationem IiJeicommi/Ti. quafi ab ipfo reftarote
fl.lerit cxcmta à Gdeicommilfo, vr volunt Paulus de Caftro,
loan. ab Imo\.&amp;: omnes Scribenr. communiter , in d.L. millier. §.
IHm propol1mtllr. jf. ndTrcbtfl. per illum tcxtum , &amp; Janùs dlxi
in pr~

t

Caulfa. 2. ~,dl:.4·
~9
in prxeedcllt&lt;;; quxO:iollc. Ergo fi pendence conditiollC do ~ &amp;
dOlH\rio propter lIuptias ccnfcballtllr cxccptœ &amp; cxcmtx a fi dcicommiffo, &amp; bac rationc poterant bona vfquc ad congru am
quanrirarem doris vel donarionis propter IlUptias , non obftante fideicommilI'o , alienari: Ego non video qua rarione po[unt plll'ili. cata condirione cadere in lideicommi{fum , &amp; cenferi
probibita.' nam implementum conditionis non poteft murare
volunrarcm teftaroris , &amp; facerc vr dos vcniar in re!l:itlltiollcm
fi~cicommi/Ti) quxab inicio fuerat cxcepra ex cOldra voluntate
rd~aroris. Siquidcm implemclltum condi!iol:\is non pordt
exrcndcre obligationem IidcicommiiTi, vt poft illud alios cafus
vcl rcs comprc!lcndar, qua:: ab initio 110n comprehcndebantur: &amp; maxime ,cùm fideicommilI'a omnia ocpcndcallt ex volunrare rcO:anris, non à fOl'runa &amp; implemcnro conditionis) §.
liifPonat. in amb. de nf/pt.t. l. C. de jllcrof Ecdef &amp; ibi Dorant Dd.
&amp; 1. in conditionibl#.fl de cmd. &amp; demonfl· 1. bmde.c mti. §. cHm
ita.if. IIdTrebcll. &amp; ibl per Scribcnrcs. Accedir huc votum teO:aroris, &amp; pudicicia mulicris &amp; nccciTiras dorandi, ad, quam
parcr rcncbarur ex officio paterno. ~x omnes rationcs confiderac:/! per Scribcnrcs ,i/1 d. §. cùm profonerttttr, ac eriam publica vrilirarc, qLla: prouenircx nl1priis ,qua! oml1ia cqilcurrunt
&amp; habetit loc11l11 hÎc. Ncc polI'ct dici licri in fraudem J\deicommi/Ti poft purificatam conditionem, cùm, vt diél:um eft,hoc
cafu dos ve\ donacio 110n cedat in obligationcm fideicommiili,
fcd tacitè cen[cancur à tcO:arorc rc[eruarx, &amp; exceptx à li.deicommilfo, ne venirenr in refticutionem. Ex ql1ibus , [upradiél:a
conclu(jo in liberis nec remanet valde dubia. Sed lariùs 110n
in(jfto ,cùm non fit prx[entis [peculationis. Hoc [olùm volui
hic obirer annorarc, vt non ira facilè iuremus in verba magifl:ri,
fcd cau [as &amp; iura diligenriùs perquiramus, vt iuxta Ari!l:orclis
prxceprum,fic magis amica veritas.

CA VS

�CaulT.1. 3, ~:dl:.

-----------C A VS SA

doulc! Regis XII. Confl:iwtionem inuitum &amp; nolenrem
adO:ringere b.D!c J 7. luniJ . l Yy6.

3·

a Pet cc x.i nl quod :lucem Sab ln us. Lri vendiro r. in fine pri ncipij.ff.de diem 3ddict.J.
J,de co ntr:lhcn. cOl t.&amp; ven d.l. [ ff de leg,com m l (fofl3.. \'Ide jn hac c3.uR:l,q. 1
b Scil.cc t lic iurorc m :cul primo loeo fuerac fafl a IIberacl o. liq uldem f:lUorc CIUS &amp;:
ln pa oam nOIl damis el.proJ1l1 lforcm iut ra olb uu m dlcm J fu it f~lta COnnl.
cuno: ld c:o intcrprccanda., VI profie prio ri &amp; naccat rcmpt r vJrimo hug J.nti,
v[ plcnè probat ut iu hac cadlfa&gt;quzfr. l .

ORCALQYERII rcribatus loeatio
auétione publica Stcph ano Bocrio
plqrimo licitanri fuit addiéb , {cd
O!gl)·~;' hune Fulquetus Sobolinus auél:ionem duplicando, de l11 élre excluot
dllpli augmento : certior f,1CtuS Boeriu.,manusvIrro dedic,&amp; haO:a: nihi! quicquam ampliùs
[e velle addere vitro profeffus' en:. Atque ideo Sobo lino
liberaca en: locatio. ~em !l:atim , quia [orlan vitra
modum [olita: 10G}tionis licitatus effet, aut quo d fide·
iufforem non inueniret,pœnituit addiCtç 10carionisJup·
pb curiam adit,vt Boerio,cui,vt diél:um dt, priùs locatio fuerat llberaca,adiudicaretur : offerens id om ne,quod
vltima licitatione [uperadiecerat, in fi(ci compendium:
contrà vero Boerius'inuitum &amp; recbmantem [e, &amp; iam
auétione {olucum,&amp; llberatum , illa rur[us im pediri graue nimis &amp;durum effe,nec id vllo iure c6nihrutum. Sabolinus ex aduerlo cautum effe diui Ludouici X II. Con!l:icucione, nifi inm dies oéto, is cui locatio addiCta cft,
exhibw expromllrorem, qui apud aél:a fi [co promiccat
indemnitacem, eum àlocatione repcllcndum , dimque
concedendam ci cui primo fuerat addtél:a. Cau(fa litigata &amp; pofl:e,t diligencer di{cU([1, Placuit curix , ad ieél:a à
Sobolino ob dupli augmcntum, auél:ione , Boerium cui
primo eafuerat liberata, ab ea ab[o!uendum &amp; liberandum ' : Adeo vt non valence Sobolit1o indemn itatis n{ci
expromifforem dare,ei inuico &amp; reclamanti non rdh~ituatllr)nec cogi poŒe ad ~~~a!i~l~em ; ncquc eum Lu·
doui

41

l,

IN ENARRATIONE HnVS LITIS

de duoblls fllit''Ju&lt;tfitum.
Primum,an pcr duplulTI à Sobolino adicaum elq.uc addiaam
, loeatÎo11cm, fu crim priores lieicacores ae Boerius au aiont
publiea [oluci.
Secundum, circa inrclleaum conl1:icucionis iam diaœ, an habeac locurn nolcme Bocrio loeariollcm : An vero cogarur
Înuicus locariollcm acccpcare.
------~

S V M

]0{

A RIA

.f2J' AE

S TI 0 N 1 S

primte , ter/id! Call./ft.
\

Liciworcui IJlljJtejifcalû /raditioncfiût f &lt;e7alibmttio,ab baflte ob/igati~nc ipft /lm deliberait/r d/lpillm vel /riplllm,illxta regùu conH/llllionrs,alio offirente,ft cidem res p8jJell adilldicttHr. &amp; n. 1. ,
3 Valrt argumm/mn à venditioneflrl" ji,b parlo "ddillionis in dU1!J,
ad vendit/omm foc7d'" jùb hl/jJaJfc.di. .
4 Y~ndllio filé/a jilb hl/jJ'l [tfcl/li, cominet tdeilHm paé"lm addic7ioni; in diem à lege fobintelltrlllnJ, 6- n.6.
Yendlliojùb hll ffil forla, non pmjJ de ùm comml/ni rifèindipr«lextu
oblationa mai or;' pretij, Nift de iure fp eciJli per r1fitlltiomm in
inugmm.
7 Lici/alor prior prr oMa;ioncm v ltimi , inul/igil/tY libtr4tlUji in pro.clamale dlrlllm/it, 'J,/od res l'tus offirenti tradm/llr.
S OfJicuzlis Cfl/Î hlljJte pr"Jldct 11111 deltgallu, cogit/lr ex ofjèio trlldere
pl,1S offirenti: Cflla.ndoin procillmate dlrlNm 1f , ql/od res pl,fS ofolfere1ll1 lradelllr.
9 Vtrba prtKMÎs, qu od plus offerem i tradenw r, opcran/llr in fluown, prim! (mloris 'lIet tlcil.l/oris l.amum , q/lant/lm o!trareillf
1

f

pl/a"Jl1»

�4~
10

C JU(flj. Q:!.,rfl: 1.

'

,.1:7/" 'Ut li(M l'NIOri llIdim (ond/tlont ~n~td , 'plirt, é,- /1.1 1.
OP/NID Bmoli, &amp; (OlllmUII/! ln I. licitario. dt public. Wlligdl.6ronmllf!. dulJr.rIlIr.

J2..TAES1'IO

PRIMA.

'. il; N hac qua:fhon,c fuit conc!u[llm Boerill fuilfc

'pro IUre hbcratu t ~b hafh fi(cali pel' duplu!U
,., .'
J ~,holmo Juélum &amp; bberarioné eidé per ClI.
!
riam futl.5., per leXtll111 in /. ql/od d lile S.,bI»I/J.&amp;
, ttl
ml fi 'Vwd//Dr. i" fim' priNClf/j.il dt in .l'm: addi1 - ~ [flOT}./'. vbi vcndltlo comr;, él (lb l 'lll :d.li·
{Honis in dicm,vcndirorc mcl ior': wnd l. ;( 1L "L,Llc:\:c Lp' m,
rcfol l11tl1r 11'10 imc, &amp;: primm (mlor dl: Iihültll &lt;, &amp; qL1 i adll clt
remanct Colus "c nrutou oL,hgJlus,t:1cir I.l. Ô' /P/. tif fj:de in dmn
~d{':&amp; i~ 1 ~ ff.dc ~o~/rnh rm/.&amp; 1',I.j. /. !rg.• ~1/IIn. (f 1t1 fimilib.nPrg.
lb/ ln :sl.&amp; hc mento hbelawr :p{C&gt;Il1te pllo r e111tor , &amp; po(l:criot
r,-manet obl igarlls,i.itrlll '/'/0&gt;1 dl[f;; rjl§Ji q/lli rx'irmt.l.fi ql/û ex
dllobus.§frd &amp; ,I/.IYCf/l",.&amp; Ihi glon:ill '110;'0, difinm. il dt in dum
.dd,{l..,,- notant lm Dd ~od .1dco "cru m c(l:, vr eriamTi polkrior.qui mcliorem conditloné nttulit non lit (ol ll édo , llIhilomi·
.
nm li vcnditor illum ndmikric,&amp; fLi am ob lQ[Jollcm arr robal'c·
m,ltbcrerlll' prl~rcmror, &amp; po(l:crior (olus rcman('ar ob ligatUs,
"t rrobat texr. hnglilaris illd. l.fi7I md/lor. in pnnapin. in 'l:erficll'
!o[cdfi /lCI/IIr.Nam vr Ibl diCit rcxr lll ,mc!icr conditio ea imelliglrur,quam vm dlror coprobauir. pel' qu~ rextum notat ibi AIber.hoc haberc locum cmm in auél:ionc publica, Vt prior \tcira·
! ror t Iibcrwlr per oblatloné faélam à po(l:etiorc,qui non dl: foluenclo ,r~vc nd,ror ilbm approhirit,&amp; requitm Ang in (01ifi· J q.
dJtllm~ p,moy"m eolor:.! . Hinc dicit gloffa communirer approbata
ln 1.2.1f) gloff. Lm fllejfdc If) dum nddl{h~1Il , quod vcn dlror,qui
vendldlr fLib r aélo addiélion is in dicm , approba ndo fccunduJn
~ cmrorem, tccedit 3 pri mo,&amp; v~lct ar~u111cntl1m t de paél:o addillionis ln dicm ~ ad vendiriollcm fa éhm (li b ha!l-.l fi(cali. Q::o
gcnere argumentl vtllur Paulus lurifco n(ultli &lt;,in ljin.d~ itmfifii,
&amp; Barrol. In I.li(ltnt/~ . jf de publicalJ. 0~ vdhg.m prim'l ,/:14"0. &amp;
etlam Dd . r~l\ Glon am ln l.fi tempnr'J . 4. C.de/ilJ. mflr. O~ il/r.h.JI.
4 ffinl. Et mcnto, ql10111lm "cnd ltlo t faél.l fub ha(l::! Iî(cali haber in fe taciru m paétu m addlél:ionl s in dicm à legc [l1bimellcaum

r""o/'nl

Caulla j.~, :dL 1 ·
43
étum, vrnotat lingulariter B.lLl"I. LIIClIU.§fnllad 1JJ/wicip.d.pcr
texrum ln d.l.fi ttmpDYII.narn ibi res fi(cl fucrat vendlra [ub h.ll1.1,
&amp; clIid:un liberata, &amp; proprcrca dccldl tur ibi,ql1od fi alius inir.l
tempora al1aionibl1s fi(cahbus Il:atllta offcrat mdiorcm cond !tioneru 6(co,c um cifc adm it,cndl1l1l &amp; re cipiendum.cx '1110 (c~
qUltl1r,quoci pl ill1X vcndlrioni in crat racitè p.lallm, vr fi JllUS
lIltra rempora (l: atura mcbot'cm co nd itlonem .1tf.:rr t, rcs cI[er
priori inemta : alioqui non polfet poll:erior admmi, vc yu!: Hie
rext.&lt;.:ùm.imc communi non pofIic vcnclirio faaa [ub !talla prç- 5
rc~tumalons pret! J oblati rc[cilldi,ni{; de iure (peciali,&amp; per re(l:ltuttOllcm. vr zn m1l10re,l.elfifim. in prine. ver[. Qll4itum efl../f. de
1/1IIIor. 25. mn. &amp; ibi pel' DJ.&amp;: ibi norat Bart.&amp; in !.I/CII.,tio.m pl'.
tn'Ulmna fj'l./!fI.f.de pl/bl. à vec1ig. in aliis Ju tem feru.ml[ ius comUl1e.vt ibi volul1t Dd. Ideo i:1fifco t poil: Iibcratiol1em prion G
faél:am,admirrirur po(l:eri oris liclcari o,&amp; pretij augmcntum :lb
eo allacum.qllil &amp; ha(l:is fi(caltb us ex prillilegio fi!Ci incll: racicè
pJélum addiél:~ol1is in diem,à legc [llbimelleél:um,d.l.fi /emportl.
&amp; Ibillot.gloll . 1. &amp; Dd. COll1.lUul1iter. quod e(l: (pcciale priuilegl um fifcl,vt pulere po(l: glo!lam decbrar ibi Ioal1 ncs cie Pbrea,
n.2.'Uuj.IJle tft cu/ils no~.1 .~tl/S, &amp;JJultzle prwile;;wRJ fifr.i.&amp; hoc ell: in
cffcélll,qllOd ibi YOlllit B.1rt.lill.q/l.ejf.n L.dllm dieir, vcndi tioné
faélam fub hall:.lfiCcali, 11.lbcre racitam co ndir io ncm, nifi me I!OtC111 con diti ollem alius imr.l tcmpus appotirum .1llél:lOni afterac.&amp; clIl11Ccql1i rur ib i 10.11111&lt;:S d.:; Pbtc.l, d.lo." pr.&lt;!"lIt:g.lto.&amp;
Ee rtn ch . d~ FmlllO lfJ /n c1 . .ft [,.,bdl. m 2 .,0./1/. (J-I .ft . S. Et hrc opi1110 onglllJltcer ftllc glo{f.m d.tfi ttmpor.l.qll .1In le: jllitur ibi l:art.
B.lld .Rcbllff.LlI C.dc Pen n.&amp; om l1 e ~ Scnbcnrcs, pu Ill'im texlum.
&amp; gloffa vlI lt id erre pl'iuikgilll11 fi (ci • quod nOI1 comp tie cmitJtlbus,111fi hoc habcanr priu, legio (p~ciali vcl ll:acuro muniClpali. &amp; li c ll1e(l: vcndiri oni fi[c.lli ex priuilegio {ifc.llt tacicu paél:l1m add iél:ionis in diem ,vr res lie incmra, il abus iacra tempora auél:lolllbus fifcahbus ltaruea, meliorcm conditioncm artulcrir,vnde mcliori condirione all aca per Sobolinum, &amp; per Curil
approb;u a fuie,&amp; roeriliS libcratus, &amp; vcnd i[lo el f.1Cb ipfo iure:
rc(ol llCa per (Llpradiaa.
Accedit cti.lm,qu ia in huiufm odi hall:is t fifcahb.fiunt fcm- 7
- per proclamati oncs voce pra:co nis,'1uod l'CS plu s offcrcnri cxrIlléla candela rradcnrur &amp; li berabumur. quo a(u prior !tcirator
f 20
per

�Cauffa ;. ~:dt. l.
pcr oblacionem vlcimi &amp; eius acc,:pcltionCITI , intdhgitut libe.
mus ab h,l(b 6bh,propccc illa vcrol prxconis ,ql/~d pltH offrrln.
8 IIlw{mft/r t : propret qu,t, qui ha(1.; fi!è:ali pcxcfr, cogltur cx
officio mdere plus otfercmi,ve voluic Bart.in dlJi tempora. col.t,
1I-4-'Vtrf1M.lf8 vlrilm offiâ,,11I obligtlllr. &amp; ibi Ioann. de Plat. COl.l.
vtr(Pd qum a1/ 10 Ipj".&amp; [eqllulltur Bald. Al1gel.&amp; alij Item Lu9 doulc.RomanusjÎ"gl/l] r 5·l1Icipunte,Tllfcis. Nam ilh verba pra:conis) quod pllf! ojform/llrAdclItllr, operalltur in fauoi cm primi
cmrollS,&amp; !JcitatorÎs cantllm, &lt;jllamum operacur paé\:ull1 , vc Iicpc cmeori rcoltre meliori coodiclonc allara , vt voluic Boeriu$
J((i(ioiJ.14S.CO/·j.'lJlrf6-/1"c flÎl v/tima opillio BI/rt. Sed cereuro &amp;
. indllbitacum dl,&lt;juod 0 vendicio dlcr faé\:a [lib Ill" paé\:o , vc ftcerct emrori meliori conditione albcl rdilire 3 vendicione ,{a.
llè meliQri condicione aliaca vcndicori , cciamG III am no11cc admirccre vendlcor,nihilominus re[oillerecur i pro iure prior vendicio,&amp; po!1:erior,qui obculir [olus,rcmancrcc obligaClls ,pcr cext
tn I.sabimu.tn Vtrf1Nid/dmfll jÎ huma/.ff. dl in dum addia. quem
ccxmm ad hoc propoucul111nducic Bocrius III d.lo{o.
~il1eciam licèc in l}a.c maccria diucr(x (im Doé\:orum [cn.
cenria:,cx diamccro repugnanccs , \ I C rcfcrr CremcnGs jingulari
+0.&amp; Palll.Caarenf.iJlI.IiCJwiojJ. de pub/lfani.. vbi diucdÎraccm
t1lam conawr dtain ébonis fœderc .Id concordiam rcduc~rc:
concurrunc camen omne5 in id,vcBocrius Ot ab haf1:a libcracus .•
10 Siquidcm prima t opinio fuic Bm. in d.I.licitl//io. vt prior licica" CUS per oblacionc01 fccundi ,non Oc libcrarus:qu&lt;t opinio, vt ipfemec dcclarac 1/1 d. l.ft tempora. col. 1. in J.Clfl.ej!. H+ no n proccdic,
&lt;jllanJo 111 proclamacc (unt adieé\:a illa verba ,!lIùd plm offimit; d.,bulIlflr.quia ClInc primus hberar\1l' pel' obbcioncm {ccundi, quaG illa vcrba iuduca11C pattuITI caClCllln, vr liceat cmcori
prion ve\ ltciclcori ab cmcione recederc , (i altcr ottcrar melioré
conJiuonem,ptr d.l. S"b;mu. vt fuprà dié\:Ulll ef1:,&amp; CUll1 hac dec1arauone f~ u limiclcione, cran[cllllC commullircr Dd.;n d.l·fi
IIliJp6r.1.
Pcxterca di':l:a opinio Bartoli decbratur , vr proccdar quamdiu partes [Ul1C in aél:u bcicacionis,hoc e!1:,anrequa rcs, que; [ubha!1:acur, fit alicui adilldlcacl, &lt;juia pcnd cmc (u bhaf1::.m one,porc!1:,qUl ha{1:a: prxudcc,ci,cui vulc,dum camen (it vcilc fi(co, Ctldere rem fiCcakm:fccùs (i fucrit vni adiudi car.l,~ tune non procedir dlél:a opinio, &amp;cdIar rario Irgù SabtnlM , in qua fundac
[uam
4+

Cau (fa 3.~a:f1:. 1.
4f
[Ulm opinioncm Bart. &amp; ira dcc1arat Caf1:rcn. in II. /. ticitntio, &amp;
DOaorc5 communilcr in ,1./Ji IO"P0/,(/. ~x dcc1aratio eoolitmacur per tcxtum in d.l. S"bmu.. iuna" 1. Ji vmditor. in f'YJnClP;O.
ff. de in dùm add/ff. Nam dicitur, in d. 1. S~bimu. qllod veudicor
oblaram meliorem conditionem pocdl: rciiccre, &amp; [equi primam. &amp; in illo ceXtLI, fuodat B.mol. [uam op1l1ionem: qui ccxc.
Iimitatur &amp; declaracur per dlffam !. fi venditor. §. 1. vt procedac,
quamdill vcnditor non comprobat t meliorcm condicioncm
:dlacam : quia (i ill,.m comprobarcr, 110n po(fCt ampliùs ab ea
refilirc, &amp; [cqni prim am , vJ d. t.Ji vendiror. &amp; Ge opinio B:Ht. ve
{uprà dcc\ararur, non oblig:ft Bocrium , &amp; multo minimè crit
obligacus fi cundùm opin. Bald. in conJiI. 338. i"cip. foall'" fi/pu '1110 pof/Illatur conJillIIm. cujus opiniol1em (cquicur &amp; rcfcre
Franci[c. Crcmco. d.jilfgu/. 40. &amp; Bcrrach. de Firm.in IraOatu
dt gllbcl/. lit 1.-. pt/rte, 'l"&lt;fJl. 8. tenences concrariam opinionem
Bartolt, vr prior liciraror per oblacionem [ccundi, &amp; eius rccepcionem fie liberacus, vndc Guc [equamur opinionem Bart. fie
limiclcam, (iue [mcenriam Baldi, Guc dif1:iné\:ionem Cafrrco.
omnimodocrie concludcndum,dié\:um Boerium per duplamcneum Sobolll1i , &amp; adiudieationcm pofica eidem faé\:am omnino
fui(!è ab haf1:a libcratum. Et ita fuit eonclu[um in hac eaulfa, [7'
Iunij,J ïf6.

S

rM

MAR J A

.fl..Y AB

S Tl 0 NI S

fiCUl14Ü , t(rtid: Cauj[&lt;f.

Co))jlitlltionc, non I/Iltem conjiutfldine introdual/In if! : vt ;. cui res
.fob h'!fll/ frfcl/li fiterat !Jbmtta , eXcil/tI"tllr pœn(/ ffllLtd! licitationif inllllU&gt;S ,Ji in/ra OaD dies nm deduit fdeilljforeln : 6' remallet
apl/d ClmJ /tcita/io feu 10cl/lio,,!l&lt;i vltimeu obtulmll.
2 Prollincia regltllr ÙJrf (cripto, &amp; no" GIf/lomm moribtu.
3 COlljlit/itio hd'e if parfimfol/orllbilù, partim odiofo. Nllm rifpeau
eùu,mi iff.; c1allberatio,dicit/lr Odtofofed refpellll vltimi IlCltatorû,cHI rts defirtur,if! foll orabilù:&amp; nllmero 4 .&amp; 6.
f SII//II/ilm omm pœnlfle dici/I/r.
7 Edifl/lln l'I'dl/oru prohibms !i/;ertllmvoctfrt patmmm in ilM jine7le1Ii",jilb pœ/Id 1"ù1tjJl"ginta illlreOrHrJf , ex parte [iberti dici/llr effi
odtofitm,fed ( X pI/rIepalroni diâfllrfo/lorl/bilef 3
8 Edi
1

Il

'.

�Ca\1{fa 3. ~a: f!.1.
8 IJlflHm l'r.tfOrIJ pr,bibtns ilber/1I1l1 agm vrl txcJpm d~ dolD conIr" pJtrmllm.pmim odlofilm pdrtlmfoNor~bile.
9 SI.lt'lttlln e:al/ldtmfœ",mllJ Ha/lllblls /I1aftulu , ex parte mafC/lI~
rum Jicilur f./I/or'lbilt,tx parft 'UtTOJ/iarl/1I1 odlofum.
10 F./IIBYt JlicHill! eonJh/lilum, 1/" dtml/m h,/bel [omm ,Ji ille il, euiUJ
f.lI/mm mtroduc7um tjl, vtlll vii: nec enim tlllll adjfrmgit inllit/l"':q_od ptr piura exempta comprobAiur.
.
"
I l Lex ind~ems il/iqllid ifl fouomn"lteuill! iure finglel~Yl, non I11te/l,gllJIY lol/m aliJ iura pr/ùs ÙI rill4 fill/ortm inlrod/téta.
1 l C:o"./lilulio odiofo,debet ftmp" illterpret~rj in dij}mdium eilM C/lilU
odio fi,Oa tjl.
1) PrÎt/./l/o in odmm a[,cu;,u,noll habtt1fiélllm,.fi ilti pritwio '!Jtili/a46

It iii 4firrct.

ab officiü pub/ieis, inltlligitur de vtilibm &amp;non
dl olimfis.
J 5 S,111n/lm drfinit tfe CÙU! , ql/oad ta qu~ rtj}iciul1t filM vtilitAltm,
non aulem quoaa omr4.
_
_
1 61'(jbililatr priudl/t&lt; àIcge veljfalMt8 profltr crime»,inlelligitllY !fuoad bonortm,Ô' c.'folrlm,'l/'~ affirHnI vullta/cm: »ona!llem ad la
'III" inducunl julllillm &amp; OfllM.
17 SI41/111/lil d1PD!1(RS, mere,lIorem vfi.rarùtm /IOn IMberi pro mcr~A.'O­
re: mlel!tgilur 'lN'III/Hm.d ea qu,. mrrcilforibuJ afferlmt v/lillaum:fcelt! fi 0111/4 vet d1P endi// m .
.
.
.
J 8 Difpoji/iu vllllhwt. "0' ampliuJ. Cod. de fdtlCommtfsu, ql/~ mali.
ci/ ?(l'na,,, prùldtion/! hmditati; 'OIl/r,1 luredem non ad/mplfll:
tlmil1lra ann.m dtfpofita in leHamenlo. non babet lommJi d/C7M
"md/bus fit damnofa: il,t vi illam fllbjfitlltus /JO lit h.lbtre: nA/))
lune debet remAntre aplld Imtdem.
19 COI1Jhllltio,nI /xlommuni,a/us p11t ~gere vet IXcipere, &amp; effè in ÎI/dioo,cùm in od,u", excommunieati fi [aOa, non IJahello'lIm,fi
excu/nIllNnicato hoct/fll 'Ville, '}uia tl/nc poterat cogi effi ill/uduit.

J 4 E.wlllfo' pIT Ügem

CAVS

Cau!fa. 3. ~:d\:.z..
CAVSSAE 3.

f)J;'AESTIO

47
1..

Al1c quxftionem tl'afrat vil' dotl:ifIimuG dominu s Nicolaus Boerius dm! 2.48. vbi poft
mul ra conc\udit, Priorcm licltatorcm pCt !
obbtiol1cm vlriml ,l1o cOi: liber:ltlIlTI,&amp; hoc
de con(lIctudinc ,qllam diclt gc ncra licer ob- •
fcruan pcr COCJI11 pa:nè Galliam, vt fi mtra
rempo.a :tufriombus pl'a:ft ltura , vltlmus Ii·m.,lUI' rCllul1 uc r.vel non rollit dare fidclLlIforcm ,hbtrcrur, (01u nJ o(vc dlcunc)[\u lram ln ariar.iollcm, &amp; prim Itciraror rc manrar obltgarlls.tdcà air malè concigif1è ctl_i cHi dcSallignaco mercaton &lt;lb lbd ram i Ilcàriacioncm, quam titco (oluerar. Nec 11l\lus
rcgla: coftirl'Cionis mcmÎnIt Bocrius,qua: in ca(u noftro fol a mollct dlfficnlraccm,fed fu ndac fe (uper co[uetlldinem iUam , quam
in h2C ProulOcia non habcmus,qux regicur iuret fCripto.&amp; pro- 2p~lis (On(llctudinibl~s ,&amp; non G~l\or um lT!~ribus &amp;ub~rnarur .Na
cum fuem r&lt;."0no pnncipalner addlra &amp; no accc{]one,vr d,frum
fuir ruprà,1!1 1~"I/JIà,q.I.7J. 2. I. ideà non [u biicitllr Icgibus aue monblls regnl:Ced proprils vricur, vr poft Barcolum concludunr omnescommunirer in [fi cOrlllener.t.§fi nlldaff.de Plgn.ac7.&amp; Canol1l. ~
fixin cdp./rll!1jlMo.dc CMjf/t. vbi eopiosè per Fcli num.
Vndc eùm rimus in par ria iuris (eriprl, in qua non dl: tahs co(uccudo, mericà de t iure con{l:itutionis rrafrandum dl:, qua: ;
ira loquicur : I/em ordonnons aux: fermiers lIommer aux gr1fts leurs
pieges dedans le iOl/r de la ddiurancI, ér icwx: 4mener dans ,'Jlliéf
io",.s: d//lnmenl pdyeront lafollt enc!Jere, &amp; demel/rer" 1" ferme a celu.r
'lui acmier l' I/I/ra mchtrit. ~a: verba vlrima in prima figura
vidclltur permittcre vlrimo hcirarori liberè rcrillre ab hafta
rolucndo f1:ultam It clcarionem. Tamcn cùm hxc t conf1:irurio 4
rerpeau vlriml Itciracoris rit odlOfa: nam Offine ftarumm pœ- 5
!laie eft odiofum,Bal.ill l.ll/I/d.eolum. 2..;', 'lJ(rfli:. IIII/d e(l nof.mdl/m.
C. de pero{ Eccle( 6- ln §. 'flli" 1.mo ÜOltù. viI/th. dc non aL!Cilllnd.
rtb. Etc/t[ &amp; Ibi nocar Ja cob. de Bel\oui{u, &amp; narro l. III 1. 9'U c;'&lt;cep/ie!1em.?1. 3 ff.,de cmdrc7.liJdeb. l'hi ln f1:acuro dl[pone~te, t1llUd
fi guis non aJlignalicri r debicum in entaf1:ro, c~dat J lllre (uo,
dicit oriri ex co exceprioncm odiof.11ll , quol1lam 111 odlum 6
non (0lucl1tls dicilur IbruCLlIl.j : &amp; Idem dicic elfe dicendum in
.
!imi

t

t

t

�48
C;J.uŒlj. Quxll. 2..
limilibus caliblls : &amp; Bald. il, d.I.,J(xwlllom. C. ql'DYlmlapp. non
rmpllln/llr, &amp; in 1. 2..jf de in ùu voc.nd. &amp; ex parrc prioris Iici.
rarons , cui l'es deferrur , fiue locario , conO:itutio dtcirll(
f.l\lo(abilis. QE;cmadmotlum dicitur de edlél:o Prxtoris pro1 llibente t IIbcrrum vocare in ius parronull1 fub pœna quiu.
qUlginra aureorum. Nam ex parte liberti dieitur elfe OdiO'
{1l 111 , ex p,ure vero pJrroni cm honor deft:rcur , dlcirur elfe
fauorabde. VI' voluir GIon: quam ibl approbanr Bald. Saliccrus,
Alcx3Ud. Callren·. &amp; Ia{on in 1. vmi4. in verbo , lrbm~. c. dein iUI
VDr. &amp; idem dcrcrlllinar Gloffa i1l ljedJi hllc. §.fin. ill verbo, intlr.
/lcnù/.jf (od. &amp; criam gloU:1 ÙI §. pemdl. in verbo, in im voc,tjfi/,
S âr(~! iu11J.lnftitul. dl aRionib. quocl ibi norant Angclus,103n. Fa· ,
ber &amp; laC Sic quoque ediél:um Pr:Eroris t ,prohibcns libertum
agcre vclexcipere dc dolo aduer[ùs parronum&gt; dicinlr parrim
, odlofum, parrim fauorabilc: cùm refpeél:u liberti fil' odiofllm, &amp;
re[peau pmoni fauorabile, Vt d. gloff. in 1. IIpl*d Celfom. § Adll/rfos. inVlrbo, txhibm.f dl lXUpt/OIlI doli. &amp; glolf. in l. qUI bon•. §.
fi J/linn.in verbo, dlbll i/lr.rt.ff. de d.mllo illfia. &amp; idel1'\ in Ihru9 to excludènre filias à fucceffione panis. Nam ex parte Ina{culorum dicitur fauorabilc, ex parte vero fœminarum dicitur odid[um , vr dicir Paul. Cafrr. &amp; Alexand. in d.l. venùt. poO: gloffam
ihid. dt tri ùu vo(.ndD: lieèt Decius ibi, Imm. f. ccncar elTe merè
fallorabile, ratione frlturi principali con Gdcrata , qua: fuit COIlferllarc bona in agnarionc.
10
Vndc cùmdifu confl:irurio t Ludollici duodccimi rerpellu
pnom liCltaroris ur fauorabilis ,non debet ex ea Cum i Îlltel'prc.
ratio, vr Gbi noce.t, 1. nN/l,t iurM.jf delegib.quod notant ibi Bald.
Paul. C.lh.inl. q/lodftllorl.jfdllegib. &amp; ibi Cynus, Fald. S a lic.~
alir&amp; Dynus i11 c.quod ob gr4liam.de rtg.iur. lib. 6. [cd debet inter·
prcrari in elUS fauorcm, vt itademum habear conduétionem dilltfcribarus,&amp; bClleficio confritutlonis fwarur, fi ipfc velir, non
etlam inuitllS. Nam &amp;1 legem cOlTIll1ifforiam, quœ in vendirioni·
bus,graria vcnditoris apponi {oler, vcnditor fi volet e:xerecbir, &amp;
non inUltlIS,I.l./. 3.dllegt commiffori.l,vr ibi dicirur .idem in pallo
adth8.ionis in dlcm,l.$abimu.jf de in dltm add,élione. Sic quoque
remedlUnt imis Canonici,quod marirlls hab ct, vt ponit expellere vxorcm aduiceralll, procedit marito voleme. Panorm. in (Af.
'Jutmadmodum.col. 3.dl iurl ir/lmun;t.
Sic quoquc annullatio matIimonij euro [CIUO contraai àca·
nonç

CauJfa ~. ~a: [l:.l..
-!~
none incllléta,ita demum locum habet, fi altert COI1lUgl pla eult,
gloff.fin.inJnl ,in cfin.de coml/gÎts jè1llorum: &amp; ibi norant .)cribcn·
tes. Idem in fepal'ationc matrimOnl) ex caulTa frigiditatis, \'t
lion habc~t Ioeum, nifi altcr cOl'lillgllm hoc velit &amp; perlt. notatur in CllJI.ji qNls 4CCfpmt.13. q. 1. SICquoquc conrraétlls dolo illltus annullawr t1111c,qui dolum palfus eil, vclit annullarc,i. d eg'lIlr.in prmc.cum gloŒ inverb.millamjfde dolo.Panorm.in c. (o"dt·
lionaliur. de emtlonl &amp; venditione.Similirer ~ iura irritann.1 CÇllltraaum minoris ob {olcmnia non fcruata&gt; ita dcmum habcllt
!oCLlm,fi minori placll('cir, 1. non eo mùÛ&lt;s. C. de pro(llral. Roman.
(onf, 6.mcip.arca propoJitttm. Sic criam iura rcpcllcnria domdli·
cos à rcllimonio,proccdLIt,dummodo aducrfarius hoc vdit, I.l.
e.dt tif.cum gloiL,ibi.&amp; Scribent.Nam quando!ex aliqllid 0:.1
tuir in f:luorem a!tcuius,ita demum talis di{poucio hab ct lodl,
fi ille in cuius fallorcrn, id O:aruwID cft, vclit vti illo iure,aliâs no.
1ft iudexff.de minorib . ~ y.llnn. &amp; ibi notant Bart.Bald.Allg. Ale x.
&amp; omlles Scribcnres com~unircr.nam porefl:quis iuri in fauorem inrroduél:o renuntiare,{.inlco1lfcrrbend~. c.de plIC?is. &amp; ibi notatur, 6' in d.l.ji il/dex.~o fic vt diél:a Regis conO:itutio,no porfit diaum soerium nolércm&amp; inllitum adO:ringerc haO:œ fifcali,
{cd ica dcmum,û ira velit,ex co quod diél:a conO:irutio in il11US
fauorcm cO: inrroduél:a.
Accedit,quia, vt diccbamus in pr:Ecedcllti qurellionc, Boerius
pel' duplamentul11 Sobolini ,&amp; adiudicationcm eidcm faB:am,
fuit ipCo iure ab hall a liberatus,idco inuitus cogi nop dcbcc.Nâ
auél:io {cmet extinéta,nunquam rCuillircit. At quando lex tin . ri
ducit aliqllid inrc fing ulad in fauoram ,1!tcuius,non 'ntelligicur
[Qllere alia iura in eillS fauorem introduéta, ncc vna lex fauora·
bilis tollit aliam.&amp; induéta in gratiam,non operancur colltrari li
effeaum,vt notat fin gularitcr Cafl:renf. inl. n1/1l4.ff. de Legtb. &amp;
»aJd.in 1. RuffmtS, pel' illu m texru m ,C.de teJlammt.mlltt.nec Ilaru tum al\[ conO:itmi@ intelligitur vnquam tollcre ius fuum , ni G
exprcrsè dicat: Vt notat Bald.in c. J . in verb. addt fjuod jl.ltlltllm.de
natllrafil~di.&amp; in l.ft. §.in computatiONe.C.de ùlY.delib.quia debet ita
imctprerari,nc alicui afferat prreiudicinm,&amp; Vt non corrigat ius
commune:gloŒm l.danmi.!. §.ji ù qui. cùm ibi notat. /1J CAp. (ù'"
di/dhu.de confoetudme.&amp; ideo diéta Regis conO:itlltio, non to llit
iura, qua: prior licicator habcbar ; ex di[poûtione illris COIDffilUlis

g

�ro

·

.

CIlU!f., J. QE.:d1:. t .

Et lnulta magis c~m eiu(lllodi canfl:itlltio, vt diau m dl:, CK
p~rte vitillli liciraroris dicatur odiofa, quo cafu debct fcmpci
IIltcrprerari in (UI pra:iudicium, vt notae Baldus ln 1. qllid fl·
uort. (0111111". 1. i" val'. ((ontrA, Drdif/dl/In ,Id odtNm nDf/ v('f)/Ilir
i" fi.ortm . &amp; Dyllus in '.pit. 'Illod Db gratù/m. 1fllmtr. 3o. dlT/.
gui. M. i1l6. per rexr. illi. rtltgilorum. §.f.Jf. de intmM!. &amp; rtltg,
s.: Ideo quando !ex auferr VIIi in pœnam, illud applicanda aile·
ri: lion proccdir, nili aIrer velir i\lud acccptare. Nam fi e{fcr
inurile vcJ da 111Il 0 fllm , deberet remanere penes illum, à quo in
pœnam fuem ablarum , vr pro bar texcus in 1. 1fermJ4 pluriom,§,
Ji qI/li dllll, ff. dt Itgat. 1. iunéh 1. Ji hac q"&lt;fJliOlU. C, de hi! 'lllihlU
'lit ind'gn. vbi li heres adeat hcrcdirarcm occili , ancequam fu·
per ncce dcfunél:i de falllilia qllxfl:io habcaeur , in pœnam au.
ferlllr heredlras, &amp; applicarur Ii(ta. ~od ira demum verum
efi .li velir hereditlrem agnofcerc : alioql1l li nollce, quia forfan
filli elfer damnot":!, deber hcredirasrem:mcre apud ilium, à quo
lll felcb~ rur, Vt dicirur in d, §, Ji 'lltM IWU. &amp; ibi glolfain'V/f.
~o, 0111&lt;1. Norlr fingularircr &amp; hoc Bald. quod priuatio indu/h
13 p:r kgcm in odll1l1l t aliclliul, debet apud ilium remuncre, fi
hoc fit illi graue &amp; damnofum. :-.lam debct ficri fcmper inter.
14 rr~t.ltio vr libi Iloccat , nOI1 vt profic, ldco cxclufus ab officiil
p lbhcis , intelligirur cxcl,rfus (olùm ab vcilibu s &amp; non ab one·
l'o(is, per cmllm il1/. Ji 'lI/il folidl/m.jf de hmd, I11Jl, &amp; ibi glo{fa,
Ijllml rcxrunl ibi reputanr fingularcm Bald. Ange!. &amp; alij Seri.
be.nres, &amp; Bard.in 1. fa/II 'l,wn, c. dt fdticomm. Sic quoque ban·
1 ~ nitus tdefinic clfeciuis,quoad ca,qua? rc(piciunc eil1S veiliracern,
non quoad onm &amp; dlfpcndia, vc voluit gloir, nocabilis if/ l, l,
de cnp,dlmm"t. Allloh. de Butr in C4!, pey tllU&lt;. fr'pey gloff. dt fi".
/6 ImUxalII. ~emadll1odl1tn fi quis pel' ftnrutLI m t amirrerct
nobiltrawn proprcr nimen , inrclligirll[ quoad honores, &amp;e.
tàlùm, qux altèrunt vllltrarem: lion aurcm ad illa, qua: indu·
(\1111 tilmrum &amp; OIltIS. vr norar SaI. m l. 1. p~r ilium texrurn,
c, dt l1I(.m. &amp; in l, I.lO/. rmllft. c,de d'gnit,ltb, 1 2..&amp; feqllirllr Rom,
!ri I.fi 1 ~ù ;11 gr'"II, §, de IJ/f. ff. .d Sy/lanjpllll/l1. Angel, dc Arerio
iI,/rnci.,. dt m.tifial.&lt;, ln vf /'b, {crl/per. col,fn. Similirer li quis fen·
rcmia PCI\\ttl\[ loco &amp; capire, nOl\ inrell'gitur priuatus hir,quz •
fi blfun r onen &amp; pra:iuJicio , vr dicir Card, clement. 1. de r(gul.cll,
' 7 fin. Sic quoq\le fi.mrum t difponens, Mcrcatorem vfurariurn
/l011 habcri pro ll1crcacorc. imclligitllr qu antum ad ca qua: mer'
caro

11

CauCfa 3 · ~xft.Z.,
rI
catoribus afferunt vtJlicarcm,non aL1tcm qll oad oncrofa , qui a il·
los grauat, vr tradir loannes Baptdl:,de Sanfro Seuerino in repelil.
I,DmntJ pop"/i.ff.tle ù;jJ, &amp; ÙIYt.
~orum rario hxc dt, quia indufra in odil1m t llunquam 0 - J 8
perancur fauorem. idco dlfpoiirio &lt;...ANthent. hoc amp/tlu. c. de
jdeirommiff. qua: induclc pœnam priuationis contra hercdcm,
non adimplencem intra annum djfpo!ira à rcO:atore, non habct
locum li hcrediras lit damnof:!,qua: remancbir apud h.eredcm, ve
norac Petrus ùe Anchar. in c,/pit,rùm intelleximUJ, de iud. Similiter
co ufl:irurum t cO: ill odiutn excommunieati, ne pomc agere vc\ r 9
elfe in iudicio:t:!mcn fi eO: ei grauc &amp; onero[um, poteil: eOll1pe~i
agerc &amp; ellè in iudicio , ve norar lnnocentius i1f (.Ip, cxreptimmz.
dee.mpt. qucm rofen &amp; [equirur Bald.in 1.I2I,l/a iurù jJ.de ltglbld,
Ex quibus concluditur Bocrium compel!i non polle inuitllill
acceptlrc locarioncm ,fed Sobolinum elfe cogendum iuris rcmediis dare lideiuflorem, pcr fupwjifra : &amp; maximè ptr d. I.fi
flYlttu pll/ril/m. §. fi 'lI/M. &amp; norar. ibi per glo!f, Bart. Bald, Au ge!.
Pau1.lmmol. Alex, &amp; alios. de quo criam cO: gloCfa iingularis , in
§. fi1m'o, in verb. venient, in al/th. ,,~ htred. &amp; Falcid. quam ibl
approballt Barr, Iacobus de Bcl!oui[u &amp; Angel. Vu de fu ir conclu[um in hac c:ll1Cfa, maiori fuffragio Dominorum , Boerium
fuilfe fub lutta (ife:!li liberarum, &amp; SobGlinum ellè cogcndum
rcmedlis iuris dare liùeiulforem pro indcmnitare fi(ci. Prenunciarum die 17, Iunij" r r 6. Idem poftea fuir iudicarum &amp; connrmarum,in alia cautlà inter Honorarum MatT."lm,:agenrem contr,l
Ludouicum Graillc,&amp; Joannem Andiberrum reos,die duodeclma Mal), 1 r r8. Cxrcrùm li Sobolinus non polTir inucnirc lideiulforem,an faltem hoc CJ(u redintcgrari debe:!r prior 10catlO,&amp;
dit1:us Boerius cam pelli : &amp; fuit conclu(ul11 non cogcndum . {èd
debct irerum firm a fubh afl:ari pcriculo &amp; fOl'cuni s vltllni Iieitatoris,vr dicllllr cCfe d&lt; cJfum ordlllatioilc Regia,

g

2.

CA VS

�Call1là 4. ~:d1:. vllica.

---------C A VS S A 4.

V PLI ve\ tripli adieè1io, intra qua:
temporJ Juétionibus fi[calibus lieri
admittique debear. &amp; con{ulcurn fuit
Claudio Cazanoua : cui latarum (vt
vocant) Aquen{ium veétigal, publica
•
audione,vti pluris licirami, fueratli·
beratum,&amp; Ludouic0 Sallocane, qui Cazanouam duplo
:luéto excludere conabatur,lirigatoribus. Caulfa perora·
ca. Ex rem pore pronuntiarum ell, licere vnicuiq ue incra
oc1auum diem poft liberationem) dupli vel cripli aug.
mento licitari,nec minore tempore pr~[criptum elfe. id.
qlle conftitmionc Regis Ludouici XII. vt [uGùs in qua:·
Uione.Pronunciacum die x.Dccembris, Anno Sal.15 P.

----..--S JI l&gt;f },{ A R [ A

i l AE S

T J 0 NI S

vllit.e , CalljJot quart&lt;f.
v/ddiG1io quidjit,&amp; tiTIS deflliJio ve/ poti11J defcriptio.
v/ddiEf,o regll/ariter 11011 admlltltllr p~/l h4'L tradltionem dl Mt·
"lioNtm ln venditloniblls vel umpmtllb/IJ localioniblls rtYUIII
lCclifùjbcarum VII ciuitatù : nifi ltgl municipali vet pac7e de ad·
mittenda wlIAtur exprefs?
) Ecc/pa vel ciuiwjicut rlilllor,an pofsillt in integmm rejHtHi, vt adtÛtf/o,pojf IJdjf.t traditioncm &amp;lsbcTAtionem aliC/ii faaam,adlIIit.
tawr,v/Illa mrjilm fAt ftCllt in minore, vbi p ap.t duifio refortllT,
qlll/ prifu7è non caret fcrupulo.
~ v/ddialo de iure com1111mivt pojfllberationem Ifd1'hittatllr, non
habet lomm niji in vmditioniblls vet lowionihlls rerum ftjè4'
/Ium.
) Tlln

1
l

C:1ulIà 4· ~{1:. vnica.
r3
) Ttmpor,/ tria font diligtmer c8nfiderandd in IIIIé1ionibl/s jifcaltblls.
6 Licita/om mum ffcalinm Poft jifam ohl,flionem f,.b h41a faaam,
jilllt omrm hajl.t obligati,CfuarJJdit~ durat hajla:nec prlorrs per.of:.
LI/tionem poJteriomm jimt Itberati) donee pendtt hAffa, h6C ejl,
antequa,!" fit 1er tradilionem JJajf~ vni adludicata , &amp; ltberMa.
7 primum tempNs aumoniblls de ùm cjl XX.dicmm.
8 Tanp/ls IJOC XX. diemm ) de iure non pefejl mlniui mc prorogarj j"
prd!ÎtldlcÎltm tÎlI.J qui ob/ulif in termmq.
') TempM hoc X x. dieY/im al/moniblts publici. de il/re jldlutum, no"
jèma/llr de conJuetudine l'uius Proumci.e , in vmditiomblls vel
/ocatio1Jihu; rerlfm ffcalium,fed h.tc tempora arbitrio eius qlti haJI.e prLejljlatlllIJJtur.
10 Confrl/!/Hdo in .auc7lonibus &amp; h'AjliJ maximè eJl at/mdmda,&amp;./JIaanal!.
1 1 SU/mdl/m tempus qllod in hajfis ffC/llibus cONfideratur,ejl dt /lddi(710nibl/s fadendis , &amp; /ldmittendis ,poft Itbmltionem per haff.e
trl/daioner/) faflam.
! L Le.\',ji tcmpora.c. de jid.inffrument.&amp; iur.haJtffcalis,lib. 1 c.replltatllY dtjJcilis propter varios inlellealls gloJ!. quorum primus approbatur,ali) verp duo vt Jiuinatiui mtrifD rtprobant,'Y.
r 3 Impp.Diocletilfmu 6- c..M4xùnianus promulgame; dic7", I.fi tempora ,filemnt multù flculis ante Iuflinialll/m legiJlatofl1n ailtJJentic.e, hoc iure porreaNm.c.defocrofonc7. Eccfejiis. #4 VI minimèpotl/erint de illlf IIMh.cogita".
1 4 7émporc 1U8 d.lfi umpora/uit conJtituta,tempora de addic7ionibus
Admittmdis erant arbitrariA.
r 5 0lfodllJ "ddic1ionis f.ciend&lt;t in haffis ffcaliblls ,hodie Gallorun.
moriblls &amp; regiis conJfitutiunibus mutatlls eJl, tam circlf ql/antitattm a/lgmmtifoâmdi, qrldm circ" tempus i/ludfadmdi ..
16 D/lpll/mentl/m vel triplamenulm pro regiOn/lm tIC locomm dillerjitate vari~.JÎlmitrlr: um in Delphin"tll r4fr/llr adfil/n,nam primo Idco obllltam : "pud nos vero relatiomm "abet adfil»tmam
poHremo loco oblatlfm,cillSClli foc7a fim libmtliu. Sedfi."t apud
Gallos "onn/rll" prMinci,,) Cf/lU•..: confoulldine ,veL loeali lege,
fir.mmam dl/pli ve/ tripli,jinglltis httjlisjf/ftuunt, ae moderan/llr,
(OYllm qui hajf&lt;t pr.tflml !lrbifrio.

,

�54
Caulfa 4. ~Il:.vnica.
17 'Ttmpl# nddiE1ionu fiuimd.f 'Ile! admitlrnd.t IIpll.1 nos tft oEfo
ditru",.
1 S t..A ddlflio dupli vrllri!ft nihll rifrrl , An illico plj/libmlliomlll
vel ex inlmlAlto fal , dll",m,do m;r" oElo Jin &amp; nd idjfatulo
fit ft[f4:nanl poJ1ll1ud /tmpll4 nol( ej1 admillmda.
1j TerliulII templl4 ù/4l1flionibl# focihJdi4 jfat/lt/lm tftoélo dierum,
Îllfr" quos illt 'I"/ ptrdupli vtl tripli lIugl1Jtntllm filmtl txclli{//J,pouril rllrJiIl4ddictrf,&amp; hajfali d«tllo licilando dJlplicanlC/11
'IItl tripli(allte", mai"i 4u;,menlO Jilptrarf.
20 'Ttmplli hoc oElo dimlm ,jfa/lm a/ql/t dllplHm vd Iripltlm IIIIElHII/
tjl,inripil mrrm.

.2...,r AE

ST 1 0

r NIC

A.

VOlllam de addiélionibus rra6l:andii dl: i1\ luc qU:l·
~ ltione,oper:rprerium cil: obirer annorare quid lit ad.
~ diétio, &amp; qui bus in rebus locum habcat: quibus co·
gnitis ad qu:rll:ionis decilioncm faciliùs pcruenie.
1 mus.E!l: igitur additlio ,augmemum prctij vcl mcrcedis,quod
po!l: vendirioncm, vellocationcm fub hat1:a l'crfe6l:am illico,
vel ex inceruallo infra tempora cO l1f1:iruta offerrur venditori vel
ofliciali ad id deputaro, vr colligicur ex L.LllcÎlH.§.j.cum gloj[ in
verb.,dmil/tl1dil.f..d m/l11icip.&amp; 1.1.c.de velld.rtb.cil/it.tib. 1 1. &amp; ÎI'/.
Ji remporA.curn glolf.I.c.de inft. &amp; illr. hajf.fifèat. &amp; ibi notant
Bart.Bald.loann.dc Plar. &amp; Doa. communiter. Nam in vendi.
tionibus fiCcalibus fallis (ub ha!l:a, vcllocarionibus cemporali.
bus,ine!l: Cempct tacitum paaum addiaionis in diem, vt lingu.
latirer nom Bart.in J./.LtUÎlu.§j.&amp; tra6l:arum fuir in pra:ceden.
ti caujfail1l.~N4J1iont.n-4. &amp; 6.Hinc propter illlld pa6l:lIm addi·
ilioms racirè fubintelleaum, oblariones qua: fiunt poft libe·
IlCionem , appe/lan,rur addiaiones , de quiblls 111 hac qua::·
frione.
Sciendum en aurem quod,quanrum ad addi6l:iones pertiner,
a1iud ius confrirururn eftJn lifco, aliud in priuato,Ecclelia,ciui.
l. tatc,&amp; rninore:in t quorum rcrum venditionibus vellocationi·
bus Cub ha!l:a fallis,tegularitcr addiéHo non admittitur,nili lcge
municipali hoc caucacur,vr dicitur il, I.Lt/cùu. §.jiff. ad muni"p.
&amp; ibi Ban. &amp; in 1. I. &amp;2. C. ac'Vmdirim. rtrum riuit.tib. 1 I.niû
diUa:

œ

t

p.

Caulfa4 . ~:t0:. vnica.
rr
diax perfonx 'in vendirionibus vcl locat!onibus [ub ball:a faais,de addiél:ione adm irréda cxprc{fo l'atl:o eaui{fenr,luxt.rcxtum ill d.I.I.tbl, fiJil}( conditlolJt.quem intelligo de if1:o pa6l:o ad·
diébonis,prom eriam gloifin ;.inrcllcél:u illtelligit texcum in d.
I.Ji l(mporA. extra cnim Illos cafus Ecclelia, mi.,r, vel ciuitas
non poteO: faeere add,6l:iollem de iure communi, nili lit minor,
qui poref1: ad id ret1:itui,l.uJiJine.in prine. in vtificuL6, qu~Jitlim if,
jfdtminoriblls l \. am/M.
Sed d~,bi\lm magis cf1:,an lieue t millot , ita Eccle{ja vel ciui· 3
ras,vr add,6l:,o in Cui vti!iratem admitratur, pollit rel1:irui bene·
ncio Principis?~od vcmm elfe in Rcpub. vcl eillitare affirmat
Guido P,Jpx,daij. 5 36. ver[ [cd quidfi m "limills mimrù 'Ile! Rd·
p"b.pct trxtllmin t.Rempllb. C. dt il/Y. Râpllb. Lib. Il . "bi pu pilla &amp;
Re(pllbl . extra ordinem illuantur. &amp; ira dicir fuilfe fcruatum in
qu:tdam caullà. communitatis Gr:ltionopolitanx, qu x tune fuit
iud,catll:eius tamen decilio non caret fcrupulo, cùm tcxrus in
co,nrrarium decernere videatur in d.I.Lucius. §fn. vbi Icx n·omi·
natim n.:gar, ciuirates polfe adie6l:ionem faccre,ni{j de hoc ha·
beam Iegem (pecialem,hoc et1:, priuilegium, vt ibi exponir glof.
{a:vel ftarutllm,vt ibi placet Bartolo,&amp; cil: {jmilis textlls in d.I.I .
c.dtvelJd. yrb.cùtit. &amp; {j ciuirati ex hoc capite darctur ret1:irmio,
elfct edam dan da Ecclelix ,cùm eiuiras &amp; Eccleiia pari palfu
ambulel\C,pcr Ilot.lfn.&amp; in dlllh.q/M4 "mones.c.defacrofEccL.lmo
fauor Ecclclia: prxpollderat fauori ciuitatis, vt ibi notarur,&amp; to10 Ii/nI. &amp;- in t. font perfllJ4. If de rtligiof &amp;- fomlib/lS fonerum.
Hinc cr,go fcquitur{olùmt habere 1oel! addi6l:ioncm de iure 4
in vendirionib. &amp; locationib.lifcalibus, vt probatur in d. t.Ji ftm·
pmŒt ibi Dd.notanc hoe elfe fpeciale priuilegiii lifci, &amp; ibi no·
rat lohan .de Plarca col.:..verftft hicCAfi,s 1I0tabili4, &amp; ftllgulArt tYi.
uilrgùlm jifti.&amp; ill d.t.L'lIcÎlu.§fn. &amp; ill d.t.I.&amp; Lc.de vtnd.reb. cilIit.cum fimihbus ibi allegar.in glolfa.
His ira prxmillis, fuperdl videamus intra qux tempora t de 5
l~rc l'el cpnfuctudine addiél:iones in vcndirionibus &amp; 10catiCl.-nibus tcmporaliblls rerum lifcalium lint adrniercndx, &amp; cuius
qllantiratis offcrri dcbeanr. Ad cuius declararionem fcicndum
dt,irt au6l:ionibus lifcalibus tria tempora elfe t1:atuta.
pJ'imum remplis O:a'tutum cft ad lieitandum , imra quod
cuiqucJ lberll cil: offerre rncliorcm conditioné, donec plus offercn
•

�CautTa 4. ~xfl:.vl1ica.
r~ntl fit f,llh liber~tio &amp;: adiudlcatlo per rraditioncl11 han~
Iifcalis,ve1alilld fignllm de more r~ctptum rraditionis fignifiCJ'
6 tillum:&amp; donee Gnt in afru !JClt3tionis , &amp;priu[quam t fit Idéb
hbcrano, omn~s liciratores funt lifeo obhgari, nec cé(crur prier
per ohlationetlvltimi Iiberarus, quamdtll res manct (ub hana:
&amp;: in hoc fcruatur opitiio Barrol.illl.lwwio. /fi l.ql/,.jf.Jf. d, vtéli·
g.rlib.6- comm. reprohara opinionc Bal.qlla referr Paulus Cano in
J.t.IICiwlO.&amp;: Franctfè.Crem.jïllglll.trJ 40. &amp; rcccpra eO:ciufdem
Canr.dininébo ill d.Watatio, qua: eriam cOl11munirer approba.
56

tUf.

Seeundum rem pus , naruirur pro addifrionibus faciendls &amp;
admittcndts,cuius rerminus de iure omnino inccrtus , fcd ex rc·
gia ordulltione clt ofro dterum , vr infrà dicirur.
Tcrriull1 vero rempus,cf\: terminus ofro dierum , quod ltarui.
rur per ordinarionem Regis Ludouici duodecimi, infcriprain
Prouinclalibus,intitNto,dn u'l14iHm Ratio"al/x, art.9.quod rem·
pus natmum en fauore vlrimi liciraroris,eui fuir fafra liberatio,
&amp; qui per dup\i vc1 tripli augmemum fuerat exclufus, Vt rurfus
admittarur ad licirandum contra el1m, qui dupli vel tripli au·
gll1cntl1m obrulerar. Sed qlloniam in fingulis ill:is remporibus
[unt quzdam ungularia,tam de iure quàrn de cô(uetudinc, ideo
. de ungulis feparatim &amp; dininétè dicendl1lTI ell:.
'7/ Primumigirurrempusad licirandurn t ptodixum de: iurecfr
X X. dicrum, quibus publicè lit notum voce pr~conis , vt qui.
cunque voluerit emerereru fifci, vcl conducere, compareat eer· '
to loco, &amp; hora: vbi lieitanda plus offeremi liberabitur fub ha·
f\:a, candela cxcinfra, coram iudicc vel delegaro, vt probatur in
aN/hellt/c.lm iI/s poméfum. c. de focrof Ecclif, quod habet loeum
etiam in rcbus fifcalibus &amp; minoris, vt dicit Barro\. in d.l.licilJ·
rio,i/1 z.&amp; J.qlllliom:1/.2.&amp; J.ff.de public.&amp; glo.fingul.in 1. l .i/1 V/f'
ho, omlli ordim.C.dejde ùif!rummt. &amp; illY. haft.lib. 10. q.uam ibi Ce.
quuJHur BarroI.Bald.Ioann.de Platca,&amp; omnes Scribentcs corn·
muniter.Jdem renct gloŒ r .in J.intel/eéll/. in d. I..ft t(mpora. &amp;: ibi
pct Bartolum,Baldum, Ioann.de Flatea, &amp; alios.
Q.!!od rem pus viginri dierurp, non potdl: augeri nec minui
perR.egis officiales am eomrnilfatios,Bartol.in d.t.p ((mpora.col.t.
Vctllm cf\:quod de\egarus vc\ otdinarius, qui viginti dies lega.
les naruir,l1on porclt i11l.1d rempus prorogare am dare aliall1 dl·
lanonem, pollq\la in primo termino aliquis obtulit, &amp; maximè
!iiD

Cau{fa 4 ~xi1:. vni,a.
Y7
fi in proclalll:ltc fic di thll11 ·F'·.! pl" . njf-renli !i';.·,,{,i,'IY, qlli~ co·
gitur pll1~ off~rc\1ti libcr,lre . vt dlcit 8arrolus, CUIUS lèmcncÎl
coml11UniCCT .Ipprobatttr ln dJ.f Itmpora.colum. L 11 . .,.. &amp; y. &amp; Ibi
Ioanncs de Pl:tcca cO/fl1fJn. t . vbi d icit , quèd l'cr obL.cioncrn f.1fram in primo termino fuir ius qll :dirum olfercntiquod 3uf''fri
Ilon potdl: Illi il1l1iro qua: ratio ccn::t qU3ndo l1ltlIlII obwltt in
prilllo termino. El'go poterit run c fini prorog.ltio, vd ,llia dl la·
tio dlri. Et (li prao ifr.l proccdllllt de iure comlllul1i, qllot! ramt Il
de confucrudtnc non (cwlrur,quia t tempora at:él:iol1lhu~ CO I1 - :&gt;
fiiruunrm acbit rio iudicis ve,l dclegari • cuius at.lr\lOrirart fi, hafla lifcalis:alitll1Jndo plll s,alitluando minus, in(pcébs llu al! r:lte,
&amp; rel'llll1 ci rcnm!l:anrtis &amp; rcmporum. ~a: confuctlldo t ma· 10
)Cime: cf\: atrc ndenda in huiu(modi ,1lIfriouibus, vt dlcit BOC!'IUS
,ÜCifl48.coljin.ln ~erf üd 6- conflletudo a/lt flY/lis' &amp;'G uiJo Pap.
'tcifJj~.quç con(lIctlldo inuctcrara habetm pro Jcge.
Seclllldum vero rempns , t qllod conuderarur in hac marc· I l
ria,cll: de "ddiél:ionibus facicndls,&amp; admitrendis pollliberacionem: ~x hberario (olùm in caliOis fifcaJibus habcr locum, vr
difrull1 ef\:,Je quibus propriè loquirur t rcxrus Ir. d. If (emporlt.. 1 z.
qui rextus à Barto\. ccll(ecur diŒci!is proprer varios inrel lc.1us
glolfx: quz inrdligic, rem pus addiéhonis, de quo inl !fo ccxru,
fuir oppofirul11 J procurarorc fi(ci , altero dc rribu s modis : vcl
arbirrio fno Il:arucndo cerru répus il1tl'll quod quilibcr vcnÎc:ns
adtni.ttanll· ad adiidendu: vel apponendo répus raxarul11 i lcge,
quod eft viginti dieru m, vr qUÎCumqne venerit incra illud admirtatu r ad "ugendam pretium. Terrio modo,inrclligit cempus
jilud fuilfc appourum paél:o cxpreIfo in ipf" Iiberarione, (cu in
~fru ipfo libcrarionis , p!.lta qU3ndo procurator fifci cxprc{fè refcruauit ccrtlll11 rempus, inrra quod aliu5 offercns meliorem
condirionem fi(c{) admittatur. Sed veriorem (emper cxill:irnaui primuln intel\eélum, tul11 quia magis eOl1llcniat lirerx,
mm quia poll:eriores dm&gt; inrelleél:us funt pror(us diuinattui,
nec polfunt (ubGllere. Neque enim reperimus quod tempore
promulgara:: 1. fi tempore, cllèt aliquo? rempus de aufrionibus
conltitutum'nam dad wlttbent. "O~ÙI! porrdlîlm, qua: primum
fiaruittempus hoc Jegale viginti dicrum in halNs publicis feruandum, ell iuris noui/Timi lull:iniani Imperatoris, qui mulris
poil: DiocJc:tianum (eculis rcgnauir, qui t Dioclerianus C\lm 1;
h
MlXi

�\8
Callrra4· ~:ta. "nica.
Ma~imiano, :mthoreO: d.1 fi telllpor4. ~o fit, Vt non potucrint
condcndo d./fi ttmpora.de dié1a authcnt. cogltarc: , :lur dillinate:
\lt mento non Cub{j{ht fccundus glolfa: Imcllcél:us : Ccd tempo,
14 re illills legis , tempora eram addlé1lOlllll11 arbirraria , &amp; arbi.
tno IUdicis aut ddegati con{htuenda. NJm quoties lex rcquirit
rem pus ad aliquid facicndum,&amp;non adlicit dicl11,rclll1qUlt Illud
ius diccntil arbitrio,vt nmanr Bar.Bald. Ang.Call:rell.&amp; 01l1l1Cl,
per texrurn iIJum,tnl.L§:fIlJfde illr.dtbberalld/.cum fimihbus ibi
allegaris in glo/r:Jicèt glolf./II d./.Lin 'Vub.pr.tjhtl/tA.C.de 'Vend.rlb.
ciH/I.&amp; glo/fi" d./fi tempor4,dicam tempera 2. o.dlerum addiétio·
nibuscllè prxlHruta:ramen hoc non firll1am. quinimà farclltur
nos non habere legem, qua: hoc dicar,&amp; teXtll111 in d.•1uthelll.hoc
;/IS pomflum. loqui de rcbus Ecc\c{jx, nec ad illam Icges, quz
de addiétionib. Joqllllntur,poruillè rcfp,ccre, {jCllt d./.LIICIIM.§!.
&amp; d.I.t.&amp; 2. .c.dl 'Vwd. reb. ciul!. qua: omnes promulgata: fuerunr
multo rempore ante d. amhem. &amp; non porulffe earum condiro.
[(5 de Il\a cogitate. Er hxc proccdllnt de llIre communi ,&amp; Cc·
el1ndùm Romanorumleges.
15 Scd Gallorurn lcgibus t &amp; conll:icutionibus hoc immuraturn
dl:.t3m Clrca quam_tem àug/ncllti adlÎClclldi , qUàll\l circa rem·
pliS f.ciédi illud. De IUrc enim Cu fficicbat qll&lt;;libet adiefrio,mo·
db fie rct illera tcm pora,d.l. LtlClU&lt;.§ji. &amp; d.l.l.&amp; lJi umpora.curn
fimllib us: (cd hodle pet ordlllationes regias modus adieél:ioni!
) 6 faClcndç taxarus cil , dupIi vcl rripli augmento. Variè tamen t
pro reglOoum diucrlitatc hoc duplum vel triplum,fcll du plamé.
tum vcl triplarncntum (vt vocant) (umitur. Nam in Gallia ali·
qllJudo relationem habcm ad Cummam primo loco oblatarn,
lieur [cruatur in Delphinaru, vt afferit Guido Pap. dUlf 536.
A puel nos vero aliud ÎcruatLIr:na dupli vc1 tripli rc1atio rcfctCUt
.Id pnmarn lieitationem 1 Cub qua.-fllir falla liberatio. debct
enim furnrna vltirno loco oblara duplirari ve1 rriplican 1 &amp;
hoc iure Cemper vrimllr. Licèt non ignercm aliter in Gal·
ha fcru ari (uper dllplamcnto , aut ( vt dicum 1) rier{amcnro:
[cd in hoc vnaqllxque prollll1cia abundat CLIO' len(u : tcnl171'1U ~ au reIU adlcétionis faeicndœ per modum du plarncnti
vcl triplamenri , per rcglam ordll1ltioncm Regis LudoUl'
ci X II. mje. lj. fratutll l11 eO: 0&amp;0 dlcrllm , imra quoI
81 rCClpltur augrneorUll1 dupli vcl .trl pli. , Poll:ca v e f(~ t 1101\ . ad·
IDlttltur,

t

Cauf1~ ;. ~:X:Il:. 1.

5?

mittitur. nec refcl't an Illico poll: f.lfrâ 11ber.ltlol1cIll vd ex imcruallo acliiciatLll',diimoclà intra rempora ofro dicrll fiat adicCcio.
Eft: eillm tempns hoc ll:aturum in fauorem lifci , vt meriti&gt; talis
intcrprctatio Geadmlrccnd.l, cùm id Gt vole fiCco, &amp; textu~ ln d.
lfi u"'porA. cum timilibus (olùm dciiderac adletl:ibnem fi CI i
inrra tel1lpora , nec dill:inglJlrUr an dllcà, ve! ex imerua\lo ad"
ciatm,fcd limpliciter loquunrur legcs illa::: el'go limpliCltcr cl.
bcnrinrell igi, quÎ.l vbi lex non dill:inguit) Bec nos dill:ingucrc
dcbcmu~.

Etira fUit conclu{uin &amp; iudicatum in hac cauff.l.
Vltimuin reu tcnium tempus qu od in fi[calib t hall:ls fp~ 19
fralldum cil:, ell: oao dierum (pat1llm , quod pel' ordll1anoncm
Regis Ludouici d~odecimi ll:atLitLIm ell:, vt ille., qui per dU pl.lrnentLIm ve1 triplamentum exclu[us fuerat, poillt rur[u s hClran·
do intra alios dlcs ofro, excludcrc eum qui dupli vcl tripli au·
menrum intra primos oao dies obtulerar, inuicem licirando
&amp; adiiciendo,' nam inter duos illos liciratorcs c:lntùm ducllum
committitul', &amp; dllranre illo ofro dierum tempore, licitatio intcr illos duos dul1taxac admirritl1l',aliis omnibus excllliis per regias conll:itlltioncs, conformes in hoc d.ifpofirioni iuris ciuilis,
I.ltctt./.nmffi.ff.dt in diem "ddJl:t.
,
NOil pra:rcrmitram, qllod hoc loco notandum puto, quod
hic t terminus Il:arim incipit atque clupli ve1 tripli augmentum
fa&amp;llm ell:: nam cùm . (emel tamù m adieé1:io fieri pollit iuxra tO
texrum I11I.t. c.de locatiom rrr.eil/it.lib. Ir. &amp; Ib i gloffa notat, Vt
etiam ln 1.1.c.dt 'VmdHb.cùût. Ideo ll:atim a.rque fafra ell:, cxpi.
lar dilano ofro di erum ll:atllta ,ad faciendum adieél:ionem,' liquidem ccerante cauf1à dibti o l1i~,ccf1àt dilacio.Uji/ia.§.,rli/I1ojj:
Rd Trebdlliln/l1tl . MelÎrà, cùm ccoCeatur finita illa ddatio, ll:atl Il
incipit terri liS terminus ofro dicrum qui d2tUl', vr dIe, cui per
dl/pli vc1 tripli adietl:ionem [es fuerat ablata, rur[l1S ~d liciran_
dl/m cOlltra duplamcm vel tripbntc.m admittatur:liquidem inter illos duos tanrùm pugna auaionis committirur) vt dlttum ea.
1:1. :.

CAVS

�Caulfa ;. ~xl1:. I .

C AV S S A f'

N r 0 NI 0 C.1Z:lfloue ceu plu rima
licitanti lararum,vr vocant nolhi, ve·

d ig.11 addldum fuerar, die Cequenti
LudouicllS Slllüec:me du plo licira·
tur: mox G~neuonl1s quidam tri pla:
arque id eo euffi dlL1alibllS Principum
n,)Jhorum con!èirutionibus , c:rreris exclüGs, fupe reffet
h,s tribus bac de rc dehnlcnda conrrouel ria, add i6tio·
DIS dIe ,qua dimicandlll11 er.l[, prodilt Claudius Ca·
nDoue augmétLIl11 ptnguc.ad lllodul1l, &amp; Curra omnem
{olirx loc.ttinnis alcam oftmm tifèo, fi ad licirand um
admnr,ltllf, Ce vi maiore Il..: rempdbte imped iru m , non
POllllllè J lé1:a die,&amp; con(tituca velllre , I,n intl [u m que au·
XII nI 111 rdlitutioni~in id hlct pmonus (ibi impartlri po·
ltulJ.bar. Caullà peroma, non cfl: ca ViGI prxCentis di[ce·
ptJtiOllis.. Et ideireo iudleio po(l:ea' rerrn inara:p lacuit cu·
Il.1: «lIgmcmum Claudij éaducum a , nei fiCCUU1 rc!li·
tU~lIdlJl\lb. Die l+D,cembr. , f id.
a 1fi rempota. à contrario fenfu . C.de: 6d ion lib
uLln llinol in l.1icÎc:ltio

1

o.ibi B:urol.&amp; Ioanne! de: Piaffa,

q.I1.fLte publ.&amp;"lI.Titi:.

§. v[uras . ft

de: leg

1.

&amp; I:HÎÙI

tu lbtur t.i n qUota one ht lUS c3ulfx &amp; an d,Jiu,io OCCCIll dicruOl côtlitutionc tCgll pro ilcicndlS addiéboulbu( natuta cxpirct hatim poÜ faétum augmcmum
duph.3Ut triplt;cuamu l ,die Jd,U1oni~ cffce faélum. \ ndc in 1..'].huius Caulfol,

b

QUJmUI5 mm. r!~ an.C),;
lU t {1.hlL IU~ ,.:m{f:r.

S V JI

,1f

hac Cluflà n:flICUI puCsie ]t«tIO 3U cm dl ucrlitatisCcnbllur

.tl RIA

1.

fCV .'} EST J 0 NJ S,

qU/nt.e c.'IIJfe
f01f(1IJ

&amp; affirrm if/Ira lempora "ddilJionis 11 rcripimd/ls.

vidd,c7,ofrmrlla1itlm, lm polrf·
TcmpHs oc1o dùmm pro ddd,c7wubIlS f lciendJSftdl'lllIm ,expirlt
Jlatimf,fla .ditéfion,·,nùlm Ji pm". du tmlJmÎ ejffiElII.
4 Finitll w'ffo dtlarionis, anp/urJinilll dt/,I/lU.
5 Di/Aliom s,qU&lt;f pOll/mlfir i/ljflbhaHalioll/bl/s ,protrjfationiblli,6imerplUationiblli jiml prY/m/or/lf.

~

"
JIl

,f2.IAE ST 10

G[ ,

P R 1 M A.

Va:fiionis dl: , vtrùm poil d upl amcntum vc\ tripla.
l11eocu 111 oblatio faL\:a à diéto Claudio lit admittcnli-'
la:in qua dllbillm facit , qui a iocra oa:~ dics,qlli ad·
:.
diél: ionibus faciendis [unt Il:atllti , fuit faél:a obl:uio:
&amp; IICimra rempora ad adiiciendum Il:atut,l, vt m erico videatur
adlllirccnd:l , pcr tcxtum in/Ji :empOTa. c. dl fd. Îpftrument. &amp; iur.
hrjlj/[ù b.l o. vbi vcnicns t &amp; offercns intra tempora addiél:ionis
rcc lpl cn dus dl:, &amp; maximè clun diél:us C laudiu,s vbcrrimlll:n r
prrti) augmclltum obtulillèc. Cùm m ulca pro vuliratc fi[ci lint
cotllhwt:l. vr colligicLlr ex fit. de il/r jfc.
Tamcn concrarium fui t in hac c:luffa cO[lcl u[um , quoni am
de iure t po!l:quam res fi[ci alicui cil: vendita&amp; liberata [ub ha~ %.
fb,non putcll nili [em elneri adic:él:io,I.2. .c. de local. pr..d. ciui/.ltb.
Il. ~x adieél:io hodic ('er conll:itutiones nollras eO: du pli vd
tripli vltimx auél:ionis. Er idço t Il:acim arque dupli Vil! cripli ad- ~
diétio fll.h cil:, ex pirat dilatio oél:o dierum ad addiél:ionem facicndamll:atllrorum, criamli prima die dilationis lieret augmé.
t um dupli vc l crip li,vc notat Fart.per ilium rextum ,in lJi 'l"ùhcm ilaffdll/cq./Jered. vbi Dd.communircr notam, dilf.tionem ad
prOba[ldll cxpirare in prima die., li in illo cllèt faél:a prooacio.&amp;
idcm tenet Bart.in lJiue parib.in2..oppo.jf de dill/t. vbi lin gularitcr
Iimicar illl\fl1.ccxtum,di[pollentem officium iudicis co nquie[ccre pendcntc dil;uione, non proccdere li cauffa dilationls ceffer
priùs,quia tullC ip[o iure ccn[ètur nnica dilatio,/.à jlia.§. ljf ad
Trlhell. vb i sart. Bald. An gel. Alexan d.Paul. de C afUmol. &amp; Scri·
bene.commun.&amp; in 1.1.in jff.de rt ;lId.&amp; facit textin 1. J. §.j sficlJ/lSffdt (fatl/!tb. &amp; in l.ltbert o.§.j. &amp; ibi noral' Barc.in f .jf tie anII/lÎs Itg.&amp; PJ.norm.in r.poIIIÎt.dt locat. ~ia nnita cauffat dilatio- t4nis,cenlctur finira dilario,d.l.àj/ia.§.j. ideo non debemus vlceriùs expc':bre dib.tioné, culic nllltaJed ad vlceriora proce dendU111 cll,d.fJi q,.û heres. &amp; ell: ad hoc textus valdè lingularis, in §.
pen.lnJl.de bon.poif.vbi li vnl:!s ex lib cris , qui bus annus datur ad
pcrcnd'l ill bonofllm polJ'ciliolJcm,repudiet , dicitl'ClCtlIS, qllod
ca:reri Il:lcim ex codcm cdiél:o adn;rirtunrur, quali imeremra
lllni primi ddatione.Noq uc [peéhl)9um cil:, quod tempus anni
h 3
pra:fi

�Call(fJ r. ~.l:Œ.l.
pra:flnirtlm cxceffcrir, &amp; Idem diwlIr in 1. ftll. ùmt'l.l g/of{ 1" Vtr~
praprranlizu.G.q//i .dmttti .Id bonortl11l. &amp;: in 1.1'§'1"lbllJ.dt{llccr/ftd,.
{fo : cùm ergo fuerir dilario ad adllcicndum Œacura ip[o iure finI'
ta,!hrim arquc fucrir f4él:a adieél:io dupli vcl En pli: meriro con·
cludendum cf!: oblarioncm diél:IClaudij Cnzanollc flliflè fJél:am
port rcmpora addiél:ionis. Ideo cùm ccnfeamr faéb poil rem po.
'ra, non eŒ admincnda, per rexrum in d. {. fi umpara. à contrario
[cnlil,quod lbi norar loall.dc Plarca,co{.2 .in vufe.'C hac t4111(11 gl1i IU/lflo Ir-&lt;I/I:vll, eriam gcnc raliùs rradir, di lationes t qu a: ponun·
rur in lùbhaŒarionibus, prordl:arionibus, &amp;: interpcllationillus,
inrclligi peremprorias,vr voluir eciam BarroUn l.Tltid.§.vfurhff.
tir {rg.,.1.Er ~c fuir cOllc1u[um &amp;:iudicatum in hac caulfa,dic 14.
Decemb.l 55 S.
~

---------------------S JI lof MAR 1 A

i l AE S TI

---0 N JS

flcundtt,1uinttt C"iffo·
1
l

1
4
1
6

7

8

tMinorrlia", perft{fa vrndiliom fob hAfla,ji pretif augmentum offi·
TJlur,rrftiuzj pottf·
0\(l/Ior,ffcltl,&amp; rrjfllblicd,pari p4ffo 4/1'1b/ll.l ni.
&lt;..Arglmmllum ft (ollirario fenfil in lrgib. &amp; conjlitlIIionibJlJ, 1'714.
IidifsimH1H. PoJf ttrmillllln bannimmli in 'fuo aliq//i! obüllit,non potcJljeri aliHd
bannimelllllm.
TtTmini in h.tjlù pTLIIi/llti de ùmJimt ptremptor!i
R,t/io 111 dittrrfa in h4fù,itl ft/co,&amp; itl minor" l 5.4nll.
Du~ fplcia/ia non pofun', conCi/rreyt ciTCA idem.
GUid9nM Pap.f dwfta ill qu4hollt 336.oPfllglwur.

.2J AE S 1'I 0

SEC y 1{"D A.

Vbitabarur in hac qua:!l:ionc,quia minort
15- ann. criam perfcél:a vcndirione fi prcoj
augmcnrum olfcrarur , refiicui pordl:, le
IurCus ldmlttarur licirado, t. 6- fi ftnl./~
, princip. IN veTficu{~ , 1"4t"m cJl. ff. dl mi·
nOT. ~cut &amp;: CÎuiras: Vt vo luit Guido Pa~
de(i[ 136. if) verfic·fid qllldfi m al,milH mi·
" mrif,vetRtifHb,fcd minoI.Jifçus t, ~ ReCpubl. pari pafi'u am~

lanr,

Cau {[a 6. ~a:!l:.1:
G;
!am, vt Ilorarur in auth.qllM "élionrs. C.de Sacyof. Eccltjii!, &amp;:cxtra
ordmem il1l1alltllI,l. RcmpIlMlcam.Cd/ ÎlIT. Reipllb.llb. [ [. vc ibi 110[am SCrlbcnres.
Contrariull1 tamen fuit in hac qux!l:ione conc1u[um , pcr
ecxrum ill 1. Ji tempora. à contrario Cen[u . c. dcjd. injlr. /tb. [o.
~od t argum enrum à contrario [C!l[u, &amp;: in legibus &amp;: COll- 3
f!:icurionibus cil: validiffimum,ve concludune Dd. co mmun. peI
ilium tcxcum ln l.I. jf. de officio eim. &amp;: Canollifl:. in cap. cIlm AfaJlolic&lt;f, dl hù ql/ .•film, à PT&lt;flat. &amp;: cil: texcus in capir. citm vimm.
111 vel'bo.'; contrario, de regillarib. Sed texrus in d. l.fi tempora. nota·
Ililircr decidi r , Procuratorcm fi[ci , (i rempora patianCLIr ) de bere admirtere prctij 3ugmcncum. ergo à conrrario [en[u vllir
ille rextlls, fi rempora non patiamur , non adlJlirti prerij aug·
mellCl1111 , per qucm rextum nor. ibi glolfa:, Barrol. 10an. de
Plarca, &amp; Ol11ncs S'c ribcnres, Terminos qui in hafhs ponuntur,elfe pcrem prorios , pcr illu m te.xtllm à conrrario [cn[u, Vt ibi
per Barrol. (ol.2..n"mer. r. 6.7· &amp; Ioann. dc Platea ,in1. qll"'jlione
nHmrr.3 .Faci r quod voluit Barr. in 1. licitatio. qu41ion.jn.jf. de PIIb{ican. vbi co nc1l1dit) Poil: terminum t bannimcl1ti, in quo a- 4
liql1is obrutit, non po{[e neri alilld bannimenrum, vt rur{um
admitratur licitatio ., nifi bencficio minoris ret2ris impetrata
ad id rcll:irurionc , per ccxt. in d.l .etfi fine. in ver[. q,ufitum cJl.
vbi Baldl1s notat, in {ubhaO:arioniblls vcnientem poil: terminmu licitationis, hon elfe audicndum, {i aliquis obrulerar in
diél:o termino ,per l. 7I'Illllcipiomm.ff de optione leglltll: ni(i minor
ex pril1ilegio a:ratis , vt ipfe dicit. arque idem cOllc1udunr Barr.
&amp; loanll. de Plal'Ca in d. l.fi tcmpOT'a . vbi dicllnt, rCI1:ninos t qui 5
indieul1tur in allél:ionibus elfe pcrcmproriQs , !Ide hoc nol1
adiiciarur in pra:conifarionibus ,pcr tcxt. in d. 1. Tltia. §. vfimu,
de legato 2. . qllod procedit fine dubio, quando diciru[ in proc1amate ql/od!lJlJ offirmt; tradetll( : quoniam 'tullG cogirur officialis
qui hall:re pra:fider, tiberare ci, qui mc1iorem condirionem 1n
termino obrulir: vc notat Barro\. in d. 1. fi lempora. colU/lI. 1. nt/Wlcr. 4. ver[. 'lu&lt;fro vtritm. &amp;: ibi conCcnrilll1t ci Bald. loann. de
Platea, &amp; Ol11ncs ibi Scribel1tes. Nec obfiat quod dicebamus
minorem ex hae cau(]à rell:irui, quia id non rcperirur conll:itutum in fiCco: &amp;: cil: vtriu[que dillcrCa ratio. Siquidem minor
pc:rfeéb venditione [ub hall:a, non potGa de iure communi pretextLl

�64
CJuffa 5· ~xfl:. 2 .
rexru ClTiuflibct augmenri, vel ulbcéHonil, di(cederc ?t vcnditione . ,'$(, adm ittere uddl /l:io nc\11 , nifi benelieio retaris , extra ordi·
nc m in lIlregrum re!Hruarur . d. l. ttftjim. qllx pra:(l'pponit illl
commune cnè ill colltrari ll m, &amp; probatur ln 1. LuciliI. §. ftn. ff.
Ad mUlliapJ/lm. &amp;;'; 1.1. &amp; 1 . Cod. de vend. reb. ciuit4f. Sed /ifcus
habct prillilegium in cOl'pore, Vt porl vcnditioncm &amp; traditio.
llcm ha(b: , poUit intra oéto dics acNnitti iIl addiél:iollcm, &amp;
prcti) augmcnrum , d. J. Lucùu. §. fn. &amp; d. I.Ji ttmpor" , &amp; ibi
notant hoc Barrol. &amp; Joann. de Platea. Merito cùm poUit fifeus hocücere iureordinarioex prillilegio. nec mirum li non
poUit rcfticui &amp; vri iure extraordinario, 1. in e,tuJf.e. ff. de minortb.
7 alioqui duo t fpecialia concurrerent circa idem, quod de iure dl
prohibirum, 1.). if. de dotiJ promifsione. Nam li polt rcmpor3
addiétionis faciendx porret rdl:irui , vt rurfllm admittat addi frionem,enèr aliud fpeciale circa addiél:lOnem, quod n eri nOIl
pordi.
Accedit prxrcrca quia fi Ii(co ex hac eauera concedcretur rcniturio,multi allocarentllr ab harla,vtputa,qllia vidercnr 111111um
erre modum aut certitudll1cm in harlis fifcalibm,qllod redundaret in lifci prxiudiciu\11!idco noo dcber con cedi,arg. l. ratM. Coti.
de rt[and.vend. vl!&gt;rperfona, alioqui priuilegiara, 110n ha ber priui.
Jegiwn , quando ex cali priuilegio fcqLlcrcmr aliquod itlCOI1UCniens in fui decrimencum,
$ Er quanrum ad ciuirarcs t oon dl fine [empura fupradiéla
Guidonis Pal'. decifio., proprerwlicum d. l. LucifH. §.fin. &amp; cexmm 1. 1. 6- t. Cod. dt vend. rtb. ,iuil_ rll quibus iuriblls porl ven·
dirioncm pelfeétam , prohibitum ell ciuitatibus adrnicrerc ad·
difrioncm : cùm fit (pedale in lI(co, nec habcmus legcm ex.
- prcfsè difponenrcm,Oandam elfe rel1:itutionem in imcgrum ci·
lIiratibus,ficut habemus in minore. Ideo fuit conclll(um , Oblationem dlGh Claudij Cazanoue non elfe reeipieRdam ,dic 1+
Dcœmb,IH8.

CAVS

• C auera 6. Q.!:!,œlt. vllIca.

C AV5SA

6y

6.

VIT ~u a: lliol1is, dupland:r auQ:ionis
facultas ad ql1cm pertinct? An Iicitatori penulcimo tantùm:An vero mnnibus tanquam fi pri lis Iicitati eiI'ent.
Et placuit Curi:r admit~en d os omnes
ad du pli augmentum, quamuis prilis
licitati non fuiiTem.Guilleimo Sumecanc) &amp; Antonio
Gancezio lttigatoribus,die 5.Fcbruarij, 1554,
a ~ni:l.m J.fi tempore.C.de fid.inftrum lib 10 .&amp; I. Lucius. § fin,ad mwlicipll. &amp;: Gffilles qu:t de addiéhouib.3dmltccndJs h'tlllu ocur:nou ddhnguunt perronas ) (cd

qualitcr loquuntur latiùs in quœll:ionc hUlus caurs ~ .

SJ'MMA R/A .f2..!:AESTlO7XJS rN/ C AE,
f txt.e Clliiffr..

Aditaiomm dllpli v c/ tripli poJJimt omnu[aem , quib'l4 permijJim,
eft de itm licitari &amp; 1firreJi.b "".fla.
1 Ltges qu.e de add,E/ionibtu loqlllll/tur,non diftingulINt perfontU,fld
generaliter loqlmntllr.
3 Ordilldtionù Regi.e verba inflruntur,de''1uain prollinciatib.in titll10 des mailtrcsRationaux. Arr.8 .
Ordtn~tio Reg/lt ftpr), dic74 , qUIf pr4i.fPonit liberationem fob h".fltJ
fia./m poffi tollt per duplamentum vel triplamentum,intclligitur
dt dtlplamcnto vtl trip/amento fAE/o àqllaCHmqUt perfonll,qllA! p~ ­
ujloffirre fÎlb "".fla.lbid.
1 peiureo","ü perfonll,qu.epmJ1haJ1.eojftrrt, tJddifliemm ql/Oqllt
dupli vellYlpli pottfl[aem,quauM prlftI fNb halla nthil obtuJiffit
veillalMM e!fot.
5 Conjlttll/IO vcl ediE/llm Rtgif,qllllnlflm jtri potef, dcbet rtduci ad
1

Immnos ir/rI. comml/nû.

Jt!AE

�Caulfa '.~:t(l.Yllica.

66

,QfAESTlO

-------------------------------------------CAVSSA SEPTIMA.

Y1{.ICA.

N facultas duplandi vel triplandi auél:ioncm,de iute
(oli penulrimo licitatori: an vero omnibus ut con·
ce!fa.&amp; quid de conrl!ccudine.
1
ln quaqu:dbone fuitconc!ufum,Omncs t peno.
nas po!fc dupli vcl rripli adiec'l:ionem fa cere ,qui bus dl: permi(.
(um limari,&amp; olfcrrefub halla, quamuis PTIÙS non fui!fcnt !tci.
tacx:liquidcm I.Ji Ul'IfpOr4. C. dlJid.mflrumtnt. &amp; illT. httj1ffc.l. &amp; /.
Ll/cÎl/!.§jl1jf.ad 1f1Imiâpa/.&amp; l.I.&amp; 1. C. de vmdm. rtb.âuit.M.II.
:. &amp; omnes lcgcs t quœ de addiélionib.loquulltur, non dHl:inguur
perronas , {cd generalitcr loquuncur. Ideo nos non debemus Jilboguerc l.de prmojf.de Pub/'r,'m rmuéf./. 1 .§. gmeraliur.Jf Je ltg.
3 ,r".JI.cum fimihbus,ibi allcg.in gloO~ Iraqllç t confiiwtio illare·
gia Lud. XIl.de qua diél:um cil: rupr:r in duabus caufTis pra:cedéribus,par timemllltou doublemmt aurollt.tjlé ojlteJ: p"'/font ial/IITI'
rouurer,tn m(/tanlv/Il m(hmJi" ((111.)' qUI rllura tiercte Olt d,lIb/it: Et
ft~bldbümmt "VII Jilf l'alltre dam IJUléliol1YJ IIfKt! le litrcmmll Il
dOllblrmrnt,tallt 'JlI( ben llllrflmblera,&amp; 1I01lllutrfJ.
Debet dié1:aordinario, in co quod prx(upponit liberationem
{ub hal1:a faé1:am poOé rolli &amp; rcuocari per duplamenrum ebla·
tum ab alio,inrelligi de duplamcmo vc1 triplamenro,faé\:o à qua
4 cumquc perrona: quoni~m t de iure commllni omnis per(ona
potell: addiéhonemfacerc,licèc nondum licieatus clfet (ub ha(la,
5 dummodà aliàs fit ad licitandum habilis. :--Iam t con(l:itutioregia quantum lieri porel1:,dcber rcduci ad terminos iuris commu·
nis,I.I. C. d( nox4lt{,. &amp; ibi dicic Bald. quod Il:atutum dirponcns
{uper eo,quod di{ponir il!s commune, interpretari debci (ccun.
dùm im commune,glo!f.lIIlj.§.in w»!"talÎone.in v(rb. (onjI/nia.
tllr.1II verffld 'fNidJi perjlatlilum.C.d( illr.Jtliberandi.&amp; ibi Bart.Bal.
Alex.J\ng.&amp; communiccr Dd.hocconcllldullt. &amp; Bald. in rllb.C.
9/1i 4(cuflre 13011 poJ/illlt.vu/qu.rroJijlattltllm. &amp; ell: communis opinio Scrib. proprer quam fuir conclll{um in hac cauffa, dupli vd
rripli augmentllm quemlibet facerc poilè, cru aufrione pnma
non fl1erirlicitatus.Pronuntiatum die f. Februarij,IJ 64·

il
~
.

CAVS

Ranci(cus Martinus du plicando aultionem,Pc:notum (CI:1i (cribarus Barfinonia: locatio fuerat liberata) excluGt.fed cùm Martinum locacionis pœnitcret,nec po{fet ( vt dicebat)fideiuC[orem dare, locationem abdicat, p~­
cens vc Penoto, cui iam fuerat liberata, addiceretur. Re curat mordicùs Penotus,&amp;[e inuirum location;' ad!l:ringi
minimè poffe. Cauffa enarrata, placuit curia: maiori [uffragio,Penorum auttione omnino[oluendum: [cd Martinum fi[calibus remediis , hoc ell, capcione pigno ris, &amp;
nexu inito, vel mullta, cogendum expromifforem re[pondere a,qui fi{co indemniratem promittat. Extc:m porali iudicio,2 5' M:lij, 15;7.
1

Docct Paulus in 1 cum Cet,l[ ad LIul.pcculat.

SJ/lrJMARIJ/M.
1

PTluilrgiumffci,'1uo debi/ort! f.os cogit (l'porû r(tenlùne , pignQrû
. (l1pllonf,&amp; "'lIléfa,vbi (onjfilutum.
.f2....,V AE S T J 0

J/ NIC A.

T que in hac qt1a:fiionc fuie conclu(um Pc·
notum pcr dupli allgmcnrum, &amp; adiudicarionem inde Marrino faé\:Jm , flliflè ab ha- •
fia: fircalis obligatione Iiberatutn,&amp; Martinllm erre obligatum : vt p1enè probatulll
fuir (llprà CAHjfa )' qtujf. 1. Ideo tenetur pro
indemnirate fi(ci expromifforem dare imra
oéhuum diem auélionis finira: ex conll:irmionc rcgia : ql10d 11
nOIl fecerit, fifcalibus rernediis ôc cocrcitipnibus cil: cogendl1s,
•
1 1.
hoc

�6S
Capflà 8.
hoc el!:, per eaptlollem pcrlonx, &amp; vendicionem bOl1orum.Iux.
ra rexrrÜnt.cum t~ AlltemJf.atl leg.lul.ptcu/at .. vbi ~onrra 6[eo obligarum procedirur cxecutillè , capicndo pcr[onam , &amp; bona, &lt;le
per multl:arum, hoc eil pecuniarulll impofirionem. Ibique noranr Banol. &amp; Dd. eommunircr, in /. nt",o caretrt",. C. de eXA{f~.
rib. IY/b.ltb. 10.&amp; ibi BartoI.Bald.Luc.dc Pen. 10ann. de Platea, &amp;
omn~s Scribenfcs.&amp; gloflà penulr.quam fcquunrur Dd.commuIlircr ;n J. 'ni/il opinalms. 7'C' (Od.tjful. &amp; hoc cCl priuilegium fifd, vr dlcir B~ld.i/f l.l.coll.mn.l.C.de bmd.vr! Ac7. 'IJend. &amp; in l.I. C.ft
propurpu61. penfw. Ideo fUir conclllfllm,diél:um Marrinum carcere dcrincndum,ex rem pore ql\oufquc dederir fideiulforem.dig
lf·MalJ,1 ff7.

----------------------

Caulfa 8. ~fr.

J.

69

generalc', in dubio non derogareordinariorum, iurisdittiol11 b. Calcn d. Dccern b.1 f r 6,
~ C3p f:anèc:x de officia Be porcftate iud. ddcgJti.
b Cap. !lccc 111 comgendls' &amp; cap. graue. de oJijclo ocdioarij. cap. Cuper co. de off. &amp;'
pot.iud,ddcg.lc &amp;copioliù~ III quzfiiou.l.

IN ENARRATIONE HnrS LITIS

qU&lt;frebl1tllr.
Primo, An per huiu(modi 1113ndatlll11 Principis inrelligatl1r fat1:a dclcgatio, an vero monctalts ordinaria iurifdltl to fir [0lùm CXClr3ra.
ScclIndo,An per ralcm dclcgationclTI imclligatur oldinariotum
iurifdiél:IOni tacirè dcrogaculTI.

C A V S S A 8.
.f&lt;..Y AE• S TI 0 N 1 S
prim,t, oéfall&lt;f Cau./ft.

s r M MAR 1 A

ONETALIS cmil: conff:ripti,inGn.
gulas [ux iuriidiaionis prouinciJs lu·
thali vicdsirudinc rccuperatores mit·
tllnt:qui 'principah m:ll1daro de monetariorum abu[u qua:ranr,eorurndemq;
fucum &amp; flaudes coerceam.lraq; Ioa'
nes Mettaye,&amp; Petrus A lIegrer viri llluflres, &amp; diétx cuI ix con(cripü , cùm à Chrinianiff Principe no/èro man·
d~rum hoc accepiifent, impediti [unr à r:lrÎ0I111m huius
Prouincia: magifhis,illud execucioni manJare:prxcipuè
quod omni3,qux in illo mandata contlllcrentur,ordinJ'
na iurr[diaione reeens à Principe IIJIS conce(fa, expliea.
rent &amp; expedirenr. Enimue;o hi à Principe deleg~tos
dlcebanr , funglque vice Princlpali,atq lie adco in callfià
delega,a potiores elfe quouis ordinario a• Sic fuperiores,
cauflà i'Jdicialiter confl:iruta, &amp; dcmnm in in rimo Regis
conGiiodecifa. Placuir principi o pt. Max.mandatu hoc
gene

«

l
2.

;
4

5
6

7

Generales monetarum pojfimt ex iurijdléfione ordinaria vijitarefo.e
ùIY1dlCftonM p1'Oluncùu.
.
Delegdtionu materitf ptT qllinque cafus &amp; quinque conclNjioms hi'c
dcc/ar,rI Ilr.
PrimlU cafos , qlMndo Princeps ma"dAt ei qui "ul/am hAbct iurif"diéf/omm, &amp; ijlo C4ft efJicÎtllr delegAIIIs.
Swmd/IJ,qutfnds Princeps mandat ci,qlIÎ habet ardinariam Îllrif"diéfiomm,'!lt fociat ta (jll.e ipfl folus poffit ex poUffait foa ordinar;,/ txpedtre:&amp; tunc fil11tJùbdlflinguendl dtlQ c,,-fos[clilcet &lt;..An
c01pmtfliofit generatis,a" vervj}waIM.
nrtius cllfll,qllllntio Princeps committit '!ln; ta 'J11.e ex poteffate ordinaria n011 p~teratJol/IJ filetre,fld mm Ath! , c/lm quibtls habet
IIIr1dlél1011em commlmerN . &amp; ifto cajù ejJicitur dtleg4/us.
.f!!!,drlll4 CaJilS cj,qllando pot1f,u 8rdi»Arù, md,cis allcratur ill4li·
quo per 1rlegationemj}ecialiter foéfAm ftlptrart4 C411Jd, 'ltlO C4fi/ fifjenditllr ordi"aria , 6- proceditllrJolkm ex dcleg 4tl/.
.f!!!,intlls caf/s, quando p~teft4' ordmaria itldicis "",,afur !t, commijionem PrinClpis geneY/fliler foéfam 1 ordin4rio f/ptT certq
grntre c4uffarllm , vt! etÎl,", fuper omnibtl! fllllfsis 4d eùu ordinaril/m ÎllrtfihOiommfpeéfill9tibus:q'l~ caJù rmfl/nef ordinllrÙIS,
i;
niji

�70

CaulTa 8.QE.:zn.

•

J.

!Jifi rirc41' qlM Prilmfs rifcribmJo tXfrtj~

;,mm~tllllii dt pOl/flalt tillJ orJiI/Ari,.
1 Ptr mal/aall/m 1110 ""naAllir ia quoa '1l1ualids p'Uratflcm de iu·
re mnmMni,IIon mltur nOl/a p6trjlll4 i» ordinllrio.
? Dt/egll/14fi tJfcilur iNdex ITdi,!arim C4/1f.efibi delegat.t , ;lIdicium
[ollmur.
10 Lex ,,,bel pro abfordo, 'lpOd ~ordin4rÎlI1 fiai ,,,biter iurù in c.uJfo
(U;1I4 tj1 "dÎlmÎlls.
Il Rt11wl;u~ extraorail/lITiul/ll/,n habet llellm, qllal/do haberi fottft
mill/mum.
1 L Amol/es VIi/cs I/III/quam lT.n[tl/nt in ellm qui hab a dirtEras.
1] prinups in a.bio I/on intell~itllr 'f.Iel/e concedere il/Hd de jure j}ecitli ,quod quil haba de iure commun;.
14 prif/ceps rifcribena, ,rdinAria , cenfltllr conformare v,I/IR/.tem
[uam CMm difjoftliont illrù c,mmuII;'.
J 5 fidtillfforù obligAlio cDl/ful/ditur (/lm ,rincipAli, qllAndo cMeurrUI/I ln eadem pe101l4.
16 IUTlfd,{}I, &amp; domil/ium 4quipawIII".
17 Refcriptum principit dire{}um iNdici orJinario,qllo mandlllur vI ill
~trtt ,:,Njf4 proudlllfilmmariè,&amp; de pit"" fine ftrtpitll 6- figur4
III"/(/1&gt;'f/1II0do proudm', (Dl/tll/tt Jtlt[,atAm iurifdilliol/(m:
ideo JfententiA ~ius inter/oeutor;a appellAllir ad delegllnu1rJ:fètl.
rejJe{}1I dtcifiOIllJ CAU/ft exrÎtat ordin.yiu/II , ideo Àflntenlia tius
'P,,!LJ,i/Nr Ad pr6xitum fu!eriomn.
IS Delt!.at. iuri[diOi,'nm inducitur ptr commifimtm generAltm
.Princip"Jal/Alli ordinari" nift circa il/. qll4 per rifcriptum Im7IIUI4/1tur,v/IIIAm oraif/aritlS U m6do,qu6 in rtfcripto exprtffo
fo/l/,nOI/ pojJ!t exJiIA ordinar;A ;urifdi{/jont expedirt.
19 Exceptio fofla in V110 "fo., eonftYmat gmerillim regHlam ;n alfs
ol/ll/ibus.
10 Ratio tliutrfa rjI i/lftr dtlegati6nt'" gmerA/em &amp; j}ecù,[tm: Il4m
aiffiru»t in duohlls pri/lcipAiittr.
11 Argumtnlum tlt j}tâali cOlllmifsi,nt ad gtnerA/em ,1Ion pyoctail:
eùm 1/6/1jilll dt iure 41,uiparm.&amp; 14'
2.1 Iudtx pOItj1fuperv110 arthulo wljft proctdrre vt DTdil/lfrÏtlS, ér
fuptr alio diuerfo tiufdtm calljft vt deltglltui.
'J I.Alttr4lio iuri!diEfio/lù ordinari.t'foElA per rtfcriptuI/'"non proa.ducet Im~edl4tt dtle~./~m.Std refcriptum , 'lit aliquid 0peretur,
hune tame 'feralHr tjfe(fu,1u"dfuj}cndit erdinariiî in il/a c••1Jd.

!l...!AE

Cau!fa S. ~:d\:.
.fJ.....AE S TI 0

1.

P R 1 M A.

Iderur dicendum eorum iurifdifrioné ordinariam fuHlè exciratam : pra:fupponiruc
tenim Generales monctarum,poffe ex po- l
telhre ordlllaria faccre iIla qua: in diétis Iireris mandat ur. vr mcrito dicendû !ie iuriCdiétioné eorum ordinariam fuiffe excita. ,ram,nonJauccmfaéta fui{j'c delegarionem,
per textum 11'1 cap.llCet II/urnged,s &amp; m clI.grllllt.de nfji"o ordll1arij.
&amp; Ibl hoc l10tat Dd per ca qua: fcribit Bal.per îIIum tcxtum in t.
r~pejf.de offeil pr~(id.&amp; notant An g.&amp; Alexander ml. &amp;quia.jJ.dt
lurl(d.omlJ/lim md/Cum.!icut Chrirhaniffimi Regis Henrici placito flllt comprobawm allno 1555, die prima Decerobris:vcrùm,
ql10niam incidimus in mareriam dclegarorum,qlla: fatis confusè &amp; inordinarè à llorhis rraétatur. ideo ordinarim proccdendo
&amp; c1ariùs illam eXpliCa\ldo: ddhnguo hanct mareriam per quin- 2que ca(u s,&amp; qui nq ue concl uliones,ex q lIibus clarè ac manifefrè
re(ulrabit noCtra: quzfl:ioni.s dcclaratio.
.
Primus ca(us, quando Princeps mandat iIli qui nullam ha- 3
bet ordinariam iuri(dÎl~ioncm , &amp; ifl:o ca(u efficitur dclcgarus:
(4p.cllm IltiquibllS. I.refpon.de rtfcrip.lib. 6.&amp; in 1. 1. §.qui 1nandatam.

t

&amp; l.m."d.flfff.d~ oJji.âllS.t.

&amp; quia.jf de iurifdia. omnium iudie. &amp;

firè per torum tit.deoffcio iua.de/egati. nam cùm aliàs hoc non poCfct faecrc:merito imclligitur fa8:a delcgatio .
Secundus caCus,quando t Princeps mandat illi,qui haber pr- 4
dinariam iurifdiétioné,eaqua: ipfe poffet ex potefrarc ordinaria
folus cxpedire,&amp; tune (unt fubdiflinguendi duo c.aCus: primus,
quando Princeps comittit ordinario generalirer fuper.certo genere c:luffarum, vel etia fuper omnib. fpefrancib. ad eius iuri(diéHQnem,!ine aliqua alterarionc potefratis ordinaria: ,&amp; ilro cafu
non efficirur in aliquo delcgatlls ,Ccd dicitur cius officium ve\
potcfl:as ordinaria (olùm excirata.cAp.licèt in corrigmd.ea. gralJ~. d~
off.md.ordm.&amp; qua: notat Bald.in d. I.f&lt;pe.jf deofjcio pr4dis, per

Iliu m rcxtl1m.Ange\.Alc:xan.la(~n in t.&amp; qllÙI.jJ. d~ illrif Dmn. illdtc.Bald. &amp; JafoB in t.ius âlliüjf. ae ùifl.&amp; iure.
Secundus cafus quando Princeps fpecialitcr commircit 0[dinario caufsa qux ad cius ordinaria iurifdiétionl: Cpeétabar,fine
alrCrôltlOne aliqua ordinôltix potcfratis. &amp; ifto çaC\1 vt refcriptu
Prin

,

�71
C311(f,\ 8. ~·d1:.r.
Principis aliqllid opercrllr eriatn cum ordinaria iurifdi(~l:iolle
habcr delcgar3m III dia cJu(fa, &amp;: pordl: c1igerc ex qua pore!1:are
vellr procedcrc:,lliàs procedendo limplicircr, inrclligirur pro ccdere ex dclegata, tanqu3rn dlgniori. Er hanc conclufionclll approhanr Panormlr.lmmo. Fellnus &amp;: omnes 5cnbelltcs poltln.
Jloccnrium III (U,,'" rx ofJiaJ.dr pr.tfcripllo. pel' rcxwm ln (dp. nifi
rJfinl.depr.tbell.vb! hoc norar.Panormlr.&amp; in cdpjig1l1c.iui. d((Or·
porr v I/W. pet ilium rexrum,&amp;etiam per rcxtum 111 ca. prrboc. dt
hmt.bh.6.vbi norall[ Phllipp.Fran.&amp;Gemlllia.&amp; lare FclillllS in
d.c.p'(/~'" ex ~ffa). &amp; laron m/./Ils dlll/r.ff. de iujl. &amp; ùm. &amp;: inl.Ji
Pf4lorldrof}i loetlls. &amp;ibi Philipp. D CIllS.
r Terrius cafus t pLincipalis, quando Princeps comminir Vill
ca , qux ex porell:arc ordinaril non pofièr (olus faccrc ,ccd cum
aliis, cum qlubus halxr iun(d. communcm.&amp; iIl:o ca(u efficirur
dclcgarus: quoniam ex commirrione nanci(citur potell:atcm
hanc,vr (olus porrir in cau(fa delcgata proccdcre : cùru aliàs non
po(fer ex ordll1aria potell:ate.lra dcterminar gloffa repurata fin·
gularis in c.Cllm alifjuibu!.in verbo,ad eofdem. de refcriptù, lib.6.qua
Ibi approbanr Archidiac.Doruinic.loan. And. Gcruinianus, &amp;
reliqui Scribenrcs.
6 ~arrllS ca(ust principalis ell:,qllando porell:as ordinaria iudicis:pcr rcfcriprum immuratllt vd altcratur in aliquo. quo ca(u
fu(pcnditur ordinaria &amp; procediturfolùm ex dclegata, glo«' in
(apJiIJui depr~end.lib.6.&amp; ibi per 5cribcntes;&amp; pel' Panormir.&amp;:
Felm.&amp; omnes communiter,in d.cap.I/CI:t.de off.ord. Bal. &amp; laCin
, d.l.wJciuilf. jf. deil/ft. &amp; i/lr. &amp; in J.l. etft pr,elorffde ttmfd.omn.itld.
Alc'X.&amp; Angel.in d.l. &amp; fjuia.ff eod. de itmfd. qu a': conclulio licèr
communirer lir recepta à Dd.ramen rcddltllr dubia , ex hls qua:
dlcam in quinto ca(u principali:nec Dd.pro ea allcO'anr iura qua:
dircélo &amp; clarè probcnr, (cd vrunrur (olùm argu~enris illdlCio
meo non admodum ll:ringentibus. ~am conclulionem criam
impugnat Raphael Fulgolius ind.l. ttft ,r&lt;lfor. &amp; Arer. in 1. I. §ft
quis[tmpliciltr.(ol.4Idtverh.ob/.ramcn proprer argumcnra (cho·
lalhca,non dl: reccdédum in iudicando à c.ommul11bus 0plllio·
nibus.vt dicir Fclinlls iR d.cR.cù", txo!fcij.col. 10. in 'Verf,lIihllo/llilIU! 'mi/u iJtü.
7
~h1tus caCus t quando poccll:as ordinaria iudicis alreratut
per commiflionem gcneraliter faél:am ordinario,(uper cerro gcnCl e callffarum,yçl ctÎam fuper omnib. ad iurifdiéboneru ordillarÎam

Caulf.'l 8 ~x(l:. r.
7,
nariam fpeél:andbus. Sed vero caCus ifl:e non dl: illdicio meo
darè decerminarus à Scribenribus,cùmloquantur,quando in vna cauffa alteramr potell:as ordinarij , ve efficiacur dclcgatus in
ilIa caulfa:in cxrcris vero rem:1l1car ordll1arills. Sed in ill:o quinto caru non porell: illa condulio Doél:orum accommodari,alioquiextingllererm ordinaria in wtum proprer delegatum generalem. ~od e([cr ab(urdllm &amp; contra iuris di(poûrionem , vti
dCl11onll:rabo ex infd dicendis.
Vnde ego exill:imo in ifto qllimo ca(u effe concludcndum
\lr remaneat ordi~~arius, nili circa ea qux princep rc(cribcndo
ord1l1al'l0 cxprdle Immutalllt de poccll:ate eills ordinaria, ira vr
non lndllc;ltur delegJIa, nifi guate11l1S Princeps manifell:è voluir rcccdere à porcfl:are ordinaria iudicis : quam concluûonem
confirmo fequcmibus mcdiis.
Primo,per ca qu:e n&amp;tat BaldL1S in d./fort.iI: primo notdhilijf.de
offc.pr.tfdis. qllod Princeps in dl1bio non inrelligirllt velle dimilluere officium ordinarij, nec derogarc eius potell:ari,&amp; (equitllr
Immol.in cllp.grdflt.in 3 .notabtl,.de officio ordinarij "bi dlcit,Per
mandatllm t quo maHdatur id, qllod quis aliàs porerar facerc 8
de iure communi,non creatur noua porcll:as in ordinario : quoniam exprclIio corum, qux (ui narura in(l1llt, nihil operarur, 1.
fcimdllm.Jf. tif: legat. J. t. non r([l't . .If de jdeit1forib/ls : "lm Jimtlibus.
Secundo , adduco rcxt. in d. c'Ip.!icèl in corrigendis. (:J'orp.grarie. df ofJiao Qrdin.,rij. Na m ibi fuerar gencralJ[(;r commi{[l co &lt;.: rcirio in clcr i co ~ {llx diœcefis, qu.lm coercirioncru habcbat inre
ordinario : &amp; decidlrll f ibi,ql1od pel' rJles breras,fiLle rc(cri f' rull1
P:IpX nOllfuir ciara illri(diél:io delcgau,fcd (olùm ;xcirara ord;.natla,&amp; (eqllUntllr hanc cOllclulionem ibi 10:1 n11 . A nJ rc. In nocent. Pallorm 1LB.lld.lm moJa,F elinus,&amp; 0 runes 5cribeD tes, Bald ..
&amp; InLinl.itts (lui/t. &amp; Dald. in d./.flpe.
Temo , adduco tc:xtllm in cn/,. mm ali'/l '/lhlls. de l'efcnpf.lib. 6.
ponderando curn rexrul11.in co quod ibi Papa dlll:inouir,An ordinarius cui c:luffa commicrirur , po([cr aliàs de illis ~oO'nofè~l"C
iure orrlinario ,&amp; mn c non ccnferur delegarus. &amp; Jic delegario,
non inducitlll' clrca ca qua: ordinarius porerat facere iure proprio·, vt dicitllr ihi in eo rextu. Er fcquirur ibi 10a11nes Andr as,
Archid.Philipp.Franc.&amp; reliqui 5cnb. per eum rextum.
~rto, addLlco tcxt uro in t.llldiciHlIJ fllHilllr jf.de iruliciis, " hi

k

fi. d ~

�74

CJuffa &amp;. Q:!~;rr,[.

Cm {là 8. ~x(t. I.
7r
9 fi del~tuS t fiat otdipanlls,caulli libl dtlegatœ (oluitur iudi.
X,t!jt. &amp; notant Dd. in t. ntmo po/ejf.ff. de legal. r . ergo non debcmus inducere delegationem circa ca qux Princeps expreflè reC1um,ergo multo magis impcdletur ~ principio dclcgaeio, fi CG
(cribendo non mllcauir &gt;&amp; qux iure ordinario potcrar ordina.rem pore e/fet illius cau lEI: ordmal'illS. nrg. L. pa/rt fimofo.Jl dtlJII
rius
faccre.
'lui fom foi 'titi A/ie». /Ur.&amp; (4p. (l'ltmJdmodu19J. dt IJlreiurtllldo. pcr
OétJlIO, quoniam confundirur t fideiufforia obligatio cum 1 f
qllcm texcum moueeur Fulgotius colltra concJu(ioncm com·
principali,
quando concurrunr in e:idcm per[onam &amp; ca U!f.1m ,
munem m quarro c:lfu reJad zn d./.&amp; Ji pr.etor.ff. dt 1f.tiuJ.quem
I.gmerlliittr.ff.dtjideiujforib. !.jirtiJ.ff. dt duobllJ ràs , &amp; lbi Bal't.&amp;
(cqUitur ibi !a{on CO/!".II. 7. tamen hic ecxcus non adeo firingit
contra commUllcm, vt fir incuitnbilis ,quemadmodl1m exilliCaftrcn.it3 dc1egara iurit'diél:io confulldi de bec qU Jndo COIl Currir cum ordl11al'ia.
m.te I~on 111 d.coL.j.&amp; in l.i:lJ ciutle ../f de /11ft· &amp; illY. Nam ideo in
eo tCXtu foillirur iudicium, cùm dclcgatLIS incipit habcrc iurif· •
Nono,quoniam iUl'iCdié1:iot &amp; do rniniu m xqutp.l.r.lntuf,t.qll i r G
difrioncm ordinaTiam dclcgantis, 'llloniam non potdl: VllUS&amp;
fllTmff.dtflat.hom.pcr qué tcxtum dicir ibi Bald.&amp; Alberic. poil:
idem rcpra:fenrarc mandanrcm &amp; mnnd.\tari\lm,arg.cfi.de illJlit.
antiquos, ~od licut qui trasfcrt dominium in eum q ui non cil:
Vt ctiam ad Ilium tcxtum adl1C1tit Philipp.Dcc .in d.t.&amp; Ji Pr~t6',
capax) non perdir ipCum.t.mc vtiLem.ff.tx qllib. cal/f!. mtllo.ira dcrol.t.verfhoc WJJW rtplicnrt po/tf.quft ratio non pote!\: confidc(~­
Icgans Î11Capaci non amirrir iuriCdiéboncm. V.nde quemadmori 111 ifto qU1l1to cafu.
dum in eadcm perrona non poec rl: gClI1tnari dominium eÏl:lCdem
10
~int 6,\cx habct pro abfurdo,ql1 ùd t ordinarius fi at arbit&lt;;r
rci codem remporc , cap.intrr dt/e[foJ. dejd.ùiflmmenr. t. ji v no. §-.
Imis in cau/fa cuius cft ordinariu ,,/.fCd 6'Ji fc r1l1M.§ .f fj/l;' i/ldtx.
ft duobll1 v thlCl"am.jJ. loc&gt;lti, &amp; ibi noranr:ita nec iuri{diétio.
Vlrimù, pro hac eo nclulÎ o nc addu co t qux in Î1mili dic;ir Ia- 17
ffdt rmp.Rrb.crgo etiam qu èd fi ~ t dclcgarus , cùm Ut in vtroquc
cobus Burrigarill Sin t.1uI f roC/lr,tlor'll) d,lI.ff. deproclirnloYlb. in ill.l
Idcnritas rarionil ,~I'g. LtI/l/djJ.ll d Itg. /lq/l/ltllm.
qux(tione, qllando Prin ceps ol'dina rio relè nbit , vt cogno[ca r
I l
Scxto,rcmcdil1tn cxcraordl11arillm t non habcr locum, quaCUllllUlriè &amp; de piano de aliqua cauil'.! inrcr Cubdiro s [ux iun Cdlll h,ll1Cri poreft ordinarill./. in call/!u ffdt minorib.L. mmJint.jf.
dillionis. ~o cafu .ordin arius iure proprio &amp; cx (ua ordil1.lria
dt c."b.td//r..cum Gmiltbus,ibi allcgatis in gla tI Ergo ordinaria
inrH(liél:iollc, nOIl potcrir [llmmariè procedc rc ill illa cauffa , Ccd
iunCdillio illius,cui fuir faéta cotnmitIio,debct faecre cc/fare deex dcJcgarJ: qllonLlm ha llc potc(tarem habcr [ummari c dc
Iegatatn,tanql1Jtn cxtraordinariam,(altcm circa illa qua: dclega.
ll Oll O ca pite à rctC ripw altcratite in hoc ordilutÎa m [U J 1l1
rio exprc{sè nOIl irnml1tauit à formaanriqua iuri[diél:ionis.
illri(dlétio ncm: ideo III mo do procedendi di Ct rul' (olù m dcJe1t
Sexto,a&lt;l:ionel vtilcs t nunquam rran[cuflt in cum qui habct
gJflls : &amp;:. ab cius llltc rl oc l1tc.&gt;na àppt:!iabltLII ad Pnncipcm
d,rcétas, lfi/ures injhtu/uJff.adTrrbtll.&amp; ibi notam Bartol.Canr.
delcgamell1 : Ar à dc nn itilla [em entia rallqu.11l1 à iudicc Ol'Alcxander,hfoll,&amp;omncs Scribcmcs. Nam cùm iure proprio
mllnitu\ tir habendo ditelhs&gt; frufira tr3nfcunt in cum vo·
din J ri ~ bra)aprt lJ atio 0ft l'ri dcber ad pro ximum fupcl'iorem:
les : fic ordinarius, cùm ex potcfiatc otdinaria po/lît illaqu:r
qu olliam in modo procedcndi ) [olù m fu ir iun(diaio ci liS al[crnra pel' rc[criptll111 , crgo in rcliq uis .rcmanlÎt Ill dex ordlllarnandanrur faccre, crgo fruftra diccrcrur circa illa deJcgauo
rilll.&amp; han c BLlCti gar i) à ecifioncm (equulltllr ibi , BJld. &amp;:. Pau!.
faaa.
C.lf!:t;cn.col.fi. vb i dicir, hall c o pinionem elfe vc tl flimam de Itl 1 l Scprimo,Princeps in dubio t non illtclligirur velle conccdcrc
de lUte fpeciali,quod quis habcr iure communi &amp; ordinario ,/.
re,&amp; !l'Cm/./us cil/tleffde "é(f.6~ ]lIre &amp; m t.rlJi Pr.ctor.m primo no'f/Tllea.C.de th/fouri;, M. 10. ibi,hoc prU/bu s pojlHt4YC 1110" inm Iet/
labtii../f de ofJic.eitIJCH/ mllIId. Im moJ. &amp; FcJt I1LI S. In c.tp. rùm e.\'Ifplrmif!ùm iff·&amp; 1. '1u~ ji.b c01ldl/ioIJe.§.jin ../f de CMdit. infit. Prinjiefde pr·cf rlp.&amp; omn cs Scribcnccs cO l11mltlliter : ~ol1 ia l11l\ o n
ceps t refcribendo ordinario ccn[çrur eonformare ''(ual11
dcber al[~r&lt;ltio iuri[diél:ionis faél:a per re[criprutn ofli ccrc , orvollintarCl11 cum iuris cornrnunis. diCpofirionc, 1. 2.. C. de nIdinario, oiÎl in ('0 in quo eius iuriidiél:io ordinaril pcr rcfcripri! Principis [pccialitcr &amp; cxprefsè fuit al[eratl, &amp; immlltara:ill
Ka/il.
k 1.
[d l

�76
Caulfa 8. ~:d1:.t.
reliquis autcm debet remancrc ilhbara &amp; incorreél:a a"g. l.pr~­
âfimul.C. d~ apprllat. LJlllcimlis. C. de trftummtiJ. &amp; maximè cùm
delegarioJui narura lir nnéh iuris , nec cxtendarur reglll3riter.
(4p.I.6- (.'p.cII", olsm.de aff.lud.delegat ,c.'f .fignif,a nte .cap. RodIIlp/m.
dr r1mpt.eum fimihb.
18 Ergo pergcneralcm eommi(!ioncm t Princi~is faaam ordi.
nario , 110n inducimr delegatio , ni(j drea illa qua: ira pcr re{cripru immmarur:vr illa ordinariliS co modo quo in re[cripro (unr
cxprelfJ. non poTIè:t expedirc vlrtllte poren;!, is (liX ordinari:r.
T unc cnim indllcitnr ddcgario: qlloniam ahàs 110n poterar illa
f.lCcreex pordbrc (ua ordlnaria, d. c4p. CIIm ali1ltibus. de rifeript.
ltb.6.qui textus vult clarè 1nduci runt (olùm dclcgaram , quando aliàs ordinarius co modo lluO exprellà {unr in refcripta, nOIl
rollèr ilb faeere fX {ua potdbtc ordlnaria: alioqui li po(fet ilil
faccre eo modo quo fUll[ cxprelT., in rc(cripto: 11 ullqual11 ordi_
narius efUccrnur delcgarn l. ni li ln refcnpw .lditccrcrur exprcfiè
clau(ub, ql/àd alll"oriw~ PmJflpu prmdlllllr. vr probt rcxrus in
d.r., CIIm ali'l"ibuJ,ârc.tlr..lbi, h"! !.fI/ad mm al/t!,orlf.fle nojJr~ ruip/.
,.",t,m llOJlm Imril ('//ler~l1Irrxprcfr. Excirü ur igitu r dunraxat in
1110 [n[U vous c.lfus.
Ergo rcmallcr regula IllillStCXtllS gcncra'ircr nI rr a in omni·
19 bus a],is cafibus,cùm t cxct' pCIQ f,,/la III VIIO C.1 (U COllnr111e[ rcglila m generaltrcr in alÎl s, §."'m alllcm lex.in JI/ 1J,. de l'lan alienand.
.111/ commllldnd. r(b.Ece/.I.naln 'Illod li'lf,idè. §.Jin.JI de.pcml legal. &amp;
norarur in 1. Il dt rrg.il/r. &amp; ibi prxcipuè DeCIUS &amp; reliqui Seri.
belltcs.
His non rcpugnam qux di/la fuên: fupù in quarto cafu principali, quontam eonclulio commllnil D"tl-oru m in illo quano
eafu,procedic,in commi(!ione fpe ciali faaa ordin ario. Ha:cau·
rem notha conclulio loquirur 1/1 comm,Clîonc f.laa ordllJario,
(uperccrro generc cauaàrum,vcl omnibus ad CÎus iurifdit!io10 Ilcm.{petl-anribus.&amp; en diucrf., rario vniu[quc c.1fus,nam in fpc.
ciali commi(!ione cum ordlllario nafciwi criJm de le gara.V [ di.
Etum citr..Iprà itlftmndo (afit prmâpalt, 111. t. Ml'mbro , (cd in gcneuli nlllla nafci~ur delcgara/cd folùm ordinJria excitatm, v[ fUIt
probarum ln d.l.cafit m J.membro.
2. 1 Ircmln alio en dlffcrcmia, quoniam t pcr fpccialcm commi[·
lioncm Pnnc'pis faEtallllJonlt l bcllti IUrtfditl-ionelll , dcrogarm
iuri{diâioni iudlCÎs ord,nanJ call n;,; ddcgara: , CliP. fl/dlllJü dl
01Ji. dl

Cau(fa 8. ~xO:. [.
71
iff.ddeg.&amp; ibi notant Scribcmes. adeo, vr dclegatus efficiatur'
maÏor in ca cauffa quolibet ordinario, c. pafloral;'. c. fmè . de offc.
dd.eg.Cllffi limilibus. &amp; tamen per dclegationem gencralem à
principe faaltllnOn habcnti aliâs iuri(diél:ioncm, nOQ dcrogarue iuri(dlcrioni ordinariorum,c.per hoc.de ",,-ret.M. 6. &amp; ibi glo[f., prima cxprc(sè notat hanc ditfcrefltiam inter gcncralcm &amp;
(pccialem, qllam gloffam norat Archidiac. &amp; requiem. /ieue
Ioalln.Monach.Ioann.Andr.&amp; in fpccie hoc notat ibi AncharaDusin.l .not,tfJ.&amp; Philipp.Franc. &amp; cum ill:is concordar rextusi,.
eX"wtaganti Benedill.incipit, ex eo. in tit. de h~retiCM.
Ergo non proccdit argumcntum de fpeciali t commitIione 1. l
adgcllcralem : cùm non linr ha:c de,iurca:quiparara: nam f.lciliùs inducirur delegaca pel' fpccialem cQmmi/1îonem, quàm per
gcncralem,vt diaum cft. vndc fi per commi/1îonem gcneralcm
faél:am non habenci aliâs illrifdiél:ioncm, non derogamr in ali·
quo ordinal'ia,d.c.prr hoc. &amp; ibi glolf. I. communitcl' approbata.
crgo 1l111lro minùs derogabitur per commiiTionem gcneralcm
faél:am ordinario. cùm regulariter in ordinario pra:[umatur potiÙ6 cxercitatio iuri[diél:ionis ordinariz, quam dclegatio,d. Clfp.
licèl·ô /11 c.grllllf.de ofJc.~rdinlfrij, vt ditl:um fuit fuprà, l.ca(u.
Er qu alitas ill;\ altcrationis illrifdiaionis,quz confidcrarur in
qllarta ca(u,vt (u[pcndat ordin:triam iurifdiaionem , &amp; producat dclegarJl11,licèr illa qualttas interueniar in hoc quinto cafu,
r.lmen non poteO: fllfpcnderc ol'dinariam,&amp; in dueere dclegata,
nili qll:ltenus exprclfa in re(cripto n6 po(fçt iudex facere ex pote!tare ordinaria. [Il: enim diuerfa ratio inter vtrumque cafum.
nam in (pccial i com1111iTione faaa ordinario, lex haber quodammodo abfurdum, Vt in cadem caulfa, vel vcriùs fuper eodCIIl artlculo proccdatll\',partim ex ordinaria,partim ex delegata lurifdi tl-io nc: co nrra rcgulam,l. nllili. C. de :ud. cùm vna &amp; eaclem rcs non dcbeat diuerfo iure ccnfeti,l.(um 'fui tfdes.ff.de vfuc"P"lua: rario indiuiduitatis ccJlàr in gcnerali commiiTionc.cù01
in ca comineanrur piura Mo diucrfa capita omnino feparara:arg.l.
eti.mfi§.Jjf.de mmmv. &amp; in lJùendmnjf de verb. 4b!ig. &amp; notatur
in omili If) t.dgt {Inn Gemmiano.c.de trlln/all.
Ncquc cil: ine'onucnicns ,t vt idcm iuàex fuper vno articula u
procedat vt ordinarius ,&amp; (uper articulo alio diuerfo &amp; omnino
Jèparato,proced;l.t Vt dclegarus, ctiam inter eafdem per(onas, c.
k 3
11!fi

�;-8

Cauffa 8. ~:rll:.x.

Caulfa 8 . ~:l:ll:. t:

/lift rffint.dt pr,lb. &amp; Ibi [mmol.i/l J.notJb.lnnoc.in d.wlf1J eX ofJicii

qucm (cquuntur ibi [mmo!. Panor. Burrig. &amp; omnes Scribenr~s
commUl1lccr, &amp; copiosè per Felinurn &amp; P,lnormiranum in ca.in·
not/lit.dl a,hit,. &amp; ibi norat BlItrig. &amp; sn c.jignife411i1. de eo'pm vit.
o,d. vd 1/on. ~ i ncriam (uper eodem articulo p(')[crit iudex prC}cederc ex diuctlÎs potelbnblls, vt declarat Panor. in d. e. innmlt.
col.1.i/l WrjiCU!6''l/lOildj(C""dfl",.de 4rhitriI. Secùs (u per eodcllllrticulo indiuilibili , fecundùm Burrig:mum &amp; Dd. communirer
ibi.&amp; gloŒ i" (, exp'.ftf4. de ,,,bitrls, &amp; ibi Ilorat Butrigatius n. I! .
'IIerjic. flunq/lid A//Um po/ft jiltl1lt 'IIti arbitrarill &amp; delegat4 p8leJl'II.
quam glolfam CCqUUncllf ibi Immo!. Panor.&amp; alij pev notata ill c.
f2!!,i"t~/I411;'.dt itmiur.Q..,ux conclulio dl: communis ;n d. c.&amp; in c.
lXpjit4,&amp; in'c.inl/o/ll'Ît.vt 110/\ lit ambigul1m,dc ilHus authorirate.
1)
Pra:terea yt Clibriliùs t obieél::io de alccratione iuri(diétionis
faéb remoueatur,puto conGderandum alterationem iuri(diél:io·
nis fJLhm in re(ctipto,non elfe cauffam immediatam delcgatio•
nis:fcd reCcriprum vt opererur aliquid,iIl:o cu(u inducir dclegatlAlteratio alltem iutifdlél:ionil tollit ordinario elcél:ionem an ex
ordinatia, vc\ delegata ve\it procederc in call1fa libi commiifa,
quam eleél:iollcm haberec ordinarius nulla faél:a alrccarione iurifdiél:iollÎs,vrdicebamus (uprà in (ecundo mébro, 2.. ca(u principali, &amp; etiam in quarco cafu:nal1lper alrcratiolJem iurifdl&lt;~ho­
nis fu(pendicur ordinaria iurifdifrio,&amp; ordlnarius no porc(t procedere in illa c:luffa , Dili Cli. dclegarionc. Et lic refrè &amp; (ubtilitcl
confiderando, alrcrario non prodllCit dclcgat:uD , (cd hunc oPCmur effcél:um, vt (u(pendat orclinarial11,ita vc procedatur,cx fola iuri(dlétione delcgara, &amp; fic callac eleLl:iollem , quarn habcret
otdinatius,!i per rc(criptuffi dus irui[difrio ordü1.1ria non fllitTCt
III aliquo alrerata vd immurara.
~4
Scd &amp; alio IlIDdopacc(t rcfponderi,quia t non valet argllmé.
rum de (peciali commillionc faél:a ordinario ad gClJcralem: n~m
faciliùs(pecies detrahirur dc [uo generc,quàm ip(um genus rorû
pennlatur,drg.umm 'lu.t nOld/llur ln l.incmdillm.Cji ealum pU41.&amp;
in /.V'w:.tIIlIH. §.dllobm/fd'eltg"t.~. &amp; probarur in c. per hoc. de h.trtt
lib. 6. mcriro t'aci!Jùs 10 commifliollé (peciali induc:itur delcgara,
quàmin gencrali faél:a ordin"ario:alioqui exringucrctuf ordinaria
iuri(diél:io pcr generale mandamm. quod \ex abhorrer &amp; haber
pro abrurdo,vt dlél:um c!l:.Er pcr ifla fundalnenta puco (ufllcic'h·
Icr probatam conclufionem,quamfeci fuprà in quimo ca(u.
SY1/

srM

---------------------------------MAR 1 A

f

,U

AE S Tl 0 N 1 S

teUnd4, u{!lw,i Caf.ffi.

t Prinrtps in dubio nGn inlefligilur diminture ifjieù/1IJ ordinariorHm

il/dicum : aut committendo it/il erdù'ilriif , velle tDrum ordùll/ri~
il/ri[dimon; derogare.&amp; n. z..
$ COl1lmtjiio Principif djreOI/. ordinario pro exeCfl.lioHe iuJliti&lt;f,noD derogdt ordi"lIri4 iurij'diEfioni.
4- Prirûl6gi/lm principù JlriŒfsim~ interpmandffm, ne faciat tertio
pr,tÎtldiciftnJ. 'fuod proeedi! etiamji improprial1do v(rba friflilegiJ~
redderenfllr OtiR.0,vr! {Nptlflua. Idem in refcripto.&amp; 11. f.
.(j SWutd recipùmt reJlriélionem à iure aommHni , hacflla rlftiolle , ne
tertio fociant pr"iudicium,
7 Commifsio geJtmtlu faalt ordi/urio fi.per corrdliolle clerieorttmfo~
Jiœcejis,non exlcnditur ad c!trieos exemptos.
S ExunptllJJalif dicitHr;qui eJl ex aliena iuri[diOio11t.
9 we'lttipar(/nttlr de iure) qHod quis fit extra dil1!ufim, ve/ i/ll loc~
exempto.
10 0J{andalttm generale Pap.e ordinari6 direOum,1I8n derDgat ,riuilegioexemptomm : niji iN mllndl/toj4f .fJccillliter men/io de triujlegio.
·1 1 Prinerp! non intmdif derogaye iuri a!icllùufi de eo 110Nfaeit mentiomm iJj refiripto.
1 t Clttufola omni appdlacitlne rernora, aaieOI/ in de/eglltione , non
habet ifftEJum rejJeOulerlij'.
(J Cl4ftjùla omni appellacionc rernora operatur ifftEJum rtjJdlu
pmiuln litigantium: nON rtjJtEJu tertiJ' eO",!4renll4 prD foo I11ffr-

1ft.
1f

S/4/fllum 'fuo" remouet appellationem in i»lnm1tnto garmtigi..to,
110n intc/ligitHr remouert af.Pdliltionem rtjjeOu urt!!.

$JAE

~ .

�Cauffa 8. ~a:112..

fU' ~E S Tl 0

SEC V1{P A,

Oél4U.t Cauffi.
Va:riellr, an per mandatum gcnerale Pcincil'is,ccn(carur dcrogatum iuri(dW:ioni ordmariorum: eùm monetales eurix Pacilienlis pr:r:fcfri ad inui6l:ifIimum Rcgem
Henricum aduec(us Prottincia: rariollUIl\
Pr3!fcfros, ex clauCulis fupradl6l:is conquefti fuillcnr: lire (uper hac cauClà in inuiél:irJjmi Regis (acro confilio inltitura,ac deinde di(cuClà.Pbcuic Re·
gi mandatum illud generalc non dcrogare o(dinarioru~ iurifdiedom, fi non expre[sè id in Iitetis caueretur. Pronunclatum die
prima Decernbris 1 55 6 .~od plurib.rationibus comprobatur.
Primo .pct ea qUa! nom Bald.1n L,fope.in 1 .not.lbtltjf.de offpr.tf.
1 ~Od Î Princeps in dubio non inrclligirut velle diminuete officillm ordmatiotum:nec derogate eomm potefl:ati.PtO quo licèt
non alleget, ego adduco texrum ad hoc ungularem in cap.foplr
to. de offllld.dde!,. Nam ib 1 Papa dclcgallcrat [ub hac fotmaji conjhlcrit,im de qu~ agÎlur,ad par/em altemlram pertinere: IId pr.eflntilti6:Jtm eÎMfdem de pl10lla idonea nrdimt mlefram , ~ ta men pcr talcm
commiffionem, per quam in(peébnarura verborum , videbatur
conce/Ta de\egaro poteltas inil:iruendl ad pr:r(enrarionem eius,
ad quem ccrrum effet illS pra:(enrandi pertinere, nec derogatllt
ln ahquo Epi(-copo diœcc[ano, ad quem de iure ordinario pcrti.
nebat IIlftitutio. Nam vt re(pondet ibi Papa, non dl: noftra: 111rentionisdiœccrane prxiudlcium gcnerare. Per qucm textum
1 probatuJ c1are,Ptincipcm t commirrcndo ordinariis,noll dcrogare iuri(dlfrioni aliorum,am iHis velle pra:iudlcium .generare.&amp;
hoc notantibi Innoccnr.1mm. Bald. Panormlt. Bmng. Fchn.&amp;
omnes Scribentcs communiter, colligendo per illum teXrllnl,
'luOd Princeps Don imendit iuri alrcrÎus quicquam derrahere:
~od adco verulO dl:, vt potiùs verba commifIionis dcbcant
impropriati, quàm tertius (ua: iurirdl/):iol'lis diminurionem patiatur,d.capfuptr eo.iNnéla.ibi gloff./'HJerb.ordinet:&amp; lbl hoc exprc(sè notant Panorm.&amp; Immol,in.l.notab.Et maximè,quando corn·
~ miRio t dirigitur à Principe ordinario pro execlltione iulHti;t,
3- 'luilis fuit cororniffio de q,ua nunc agitur:nam tunc proculdubiO
mtd

Cau/J:'\ 8. ~:r(1:. 2..
81
IllrelIigïml' fa6l::! une prxiudi cio aliorul11 ,Vt 110tabilitcr tradir
lrnol.m d.c.fitp!r co. ira dccJ arando ilIum textum, n. 4. &amp;3. faclt,
quoniam delegatio dl: f1:ri6l:i iuns,&amp; rcgularircr nOI1 cxtcndirur,
(fignifiw)te.c,tp.RodnLph/{-1.{lIp. clnn olim LAbbtlJ.Cnp;I.6- p. de ofJm
Jdc!..lIi.ctt11J jimtLlblH.Idco d icie InnocentJus ln c.c~m dJ!ecTt_dc doIl.1f.~odt qu:!w:us priuilegium Prin~ipis prxlUdlcat !lin ter; 4ti),dcbet flri6l:lfIimc Intcl'prttan,vr minus prxlUdlcer terno qlla
6eri pofIir.clcment,pdjJortrlts.de prilliLegYs.l.z.. §.fi1uis à Principe. à
§.merit'off.nc quid ln loco !lIblico.
~od adeo verum cft, t vt procedat, etiamu impropriando 5
VCI ba reCcripti ,ne pra-iudicet rerrio,di6l:a v~rba reddercllrllt 0 tio(a &amp; CupcrAua:quoniam iura volum Vt vcrbarcfcripti fint potiùs otlo(a &amp; (upcrAua, qua \lt ordinariis pra:iudiciu IIlfcratur_
vt in termillis voluit Dec.i" d.c .Jilp" eo. (ol.l.i" 1 .limitatio.in -u,erft.
&amp;ho, /Ilte/llgmdllm.de offc.deiegAt.all egando notata pcr glo/lam,
Bart.&amp; Dd.m Lj.§.in complttlltione. C. de ùlr. de/Jh(r_ &amp; ibi larè pCt
Alcxand.quafi per duas collll1ln.proCcquendo arriClilum, &amp; pcr
Bart.in l.c/lm ,1 mdtre_c.de rci vmd. co ncludenrcs Dofrores ln 10cisallcgatis,S tarmat recipcrc reftrifrionem i iure commUl1J, Vt 6
rertio nOI1 fi ar pra:iudicium , criam!Î vcrba ftarl1ti rcmancœ dcbeant (upcrflua &amp; li ne effec.tl1. per tcxmm in t.2.C. de nuxA. lié! &amp;
ibi notant Bal'toJ.&amp; ol11nes Scnbcnr.
Secundo aUc"o rextum dccidenrem qu:dHoncl11 hanc
quafi in terl11iniso, in Cdp. grlllt(. de offc. ordil1arY. Nam }bi
Papa ma:ldaucrat Epifeepo corrc6l:ioncl11 c1cticorum lua:
diœcelis, &amp; tamen per ralcl11 cOl11miffio\1em genera\em
pro excclltionc Îllftitix fllfram ,ordlllario , non imcUigicur
concdTa iuri(ditl:io ordinaria , vel ddeg,lt,l in clericos [ua:
diœccfis fibi non Cllbditos : uquidem mandat ibi Papa Epifcopo , vt prudenter corrigat (enrcntÎ-as, quas atrellt3ndo contra clericos non fubdiros minùs prouidè promlem. Ecce qualitcr t commiffio gcneraliter fa6l:a ordin~rio 7
fuper eorrc6l:ione clcricorum (ux diœcelis nou cxrendHur
ad exemtos clerico$ , qu amuis dicantur ciTe de dlœceu '
Epi(copi : vr per ilIum rcxtLIm dcclaranr ibi Panormiranus,
1III mol. i\aldus, Felinus, &amp; omncs_ Ergo multominus comrninio ifla generalis,dc qua qmcritur nun c, comprehcnder perfonas (ub alicna iuri(difrione &amp; diœceu exiftenres, licut (Ullt
Prol1incialcs- : nam UClit in d. c. gr,IIIC. fuit fa6l:a commiffio
l
gene

•

�St
C.1lIr.:18. ~:l.rb.
gCllcl'alis ordin3rio ) {urer corngcnd is c1cricorulll delifris li
cxcdlibus : ita ln caru no(ho) fuit commillio gencrahs falla
i(Hs generahbus monCeltulll ) ad vindlcandos monctanorum
abu{us, vt Ianùs eO l1tinctllr in ip{a. Idco talis comnlillio ge·
neralis non comprchendit perronas nOll cxirtcncc:s de ordina·
na iun(diébonc curia: diél:orum gCllcralium : pec tcxtum iR
S d. (' /Plt. grauf. Nam qui c(\: ex aliena t iurifdiél:iollc, fatisdi·
cltur exc mprus , 1. fil. Jf. Je ÏI.rifd. Of»nt. iud. 1. ft ']ulo ex a/il.
~ 114. jf.' de lud. Et de IUrc t x'luipal'amur , quèd quis fit exera
dlœcclim, vd in loeo exempta. CJld. cMfil. 1 J. contra cltri&lt;um. tit. df for6 campa. Paul. Cllh'en. cOI/fil. 1 3L. t.:MllndUIIJ/fl
9"Dd Imptriali., colf/m. ptnultim. &amp; pl'opriè loquendo Prouinciales poffunr dici excmpri à iuri(dléhone curix generalium
moncrarum, ex quo aliquando fuerinr {ub eorum iuri{Jlfrionc,
&amp;: nunc edW:o publico fim cxcm pei, &amp; {eparari ab ea: fac it rexe.
III c. I.de priuiltg.üb. 6. vb i c'Xc mpeus xquiparatur cxtraneo, cum
finulibus allcgatis per Calder. i" d.(onfit. 13. &amp; notant Scribemcs
III dtéf.capit.gw,,: vbi Fchnus [uo more cumulatillimè traél:at arncu lum.
10 Tcrtio &amp; vlrimo t adduco CJl1:l' notaI glolTa in d. capit. griNI,
/If v"bo. IItermlm. quod manda{l1m gcncralc Papa: ordinario
dircél:l1m non dctogac. priuilegio exemprionis , nifi iu man·
dam fiat [pecialirer mentio de priuilegio, &amp; gloŒ fequ uncur
ibi 10ann. Andr. lmmo\. Bald. &amp; Dd. communiter. Er en
rario [ccundùm Panornllt. in d. cl7ft/lt. fop,r (o . c.l/lm. 2.. quoII niam Pnnceps t non iurendit derogare iuri alicuius , fi de co
non fçcit mcnrionem in re[cripto, dIa. capif. fiJpere~. 6- d. "!'
gwlt. &amp; faeit (ap/t. CofUmm. dt r'{cript. &amp; (ap. ex Cotterü. dt if.
ddegJt. (Ap. ~. dt dolo &amp; contI/maria. vbi non valent fecunda:
I1rcr.\: commi(Jionales , nif! de prima faciant mClltlOnem. 1girUt cùm in commilIione faél:a diél:is generalib. monerarum ,
nullJ fiat mcmio iuri{diél:ionis monctarum , quam habcr
curia eomputorum , in Comiratu Prouinci:E, nec (it clau·
fula fpcm lis veJ ge ncralis, dcrogatoria ad huiuCmodi iu·
nfdlfuone m, fiue ediél:um, pcr quod fuir co ncclTa iuti[dillio
moncrarum dUb: cutix: mcritè fi talis commillio quantumcnnqlle generalis non co mprehcndar Prouincialcs &amp; alios
commorames in Proulllcia, Iicèt in ea dicatul' ex prcfsè dt 'IIi·
fiMlolIt fimtnda /11 Pral/mC/A, quoniam Ealia vCl'ba debcnt poeiùs

CanfI:'1 8. QE,a:n.2..
S3
iùs inrelilgi fup:rRuJ , &amp; 0 c iosè po(ila, quàm dlél:x curia:
computorum pra:iudiciuln aliquod circa cognirionclIl monc!arum inferawr : vc fuprà en abundè probatum . Et quan·
tum ad hoc tales Iirera: commi lIio nalcs intclligul1tllt malltiosc l
Principe obtentzc , per fupprclIioncm veti tJtis : quo caru DOll
valent, c. ad aurcs. (ap. fitpeT ùfm5.de rtjèripti4 . &amp; ibi notant omncs
Scribcntes.
~od adeo VCl' um cf!:, vt clat1[ula omni appellatJom W?1'!A
in d. commillionc t, non operetur cffeél:um in p r~jlldic1Um 12.
curia:, per textum in capit.jùpereo. ibi, fi viJcnw IIlrl j;,o deIrahi d/Jxerillt nppellandlim. ex/y. de offic. deiegAt. n:lm in co texru
fumr canffa ddegata ):pi{copo o mni appellationc remota,
&amp; nihilominlls Abbas, cuius iuri[diél:io occupabatur per delcg~[Um , appellauit ad Papam , qui pronunriauit bene fuille:
appellatum. Pcr qucm tcxtum notant ibi omnes Scribcnrcs
po(\: lnnocentium, quod c1au{ula t appellatione remota, opera- r 3
eur effeél:um l':ltiOHC partÎnm, quarum caulfa dclegarur, non
autem re{peél:u terti; comparemis pro {uo intcrelfc: quoniam
poterit non ob(\:anrc illa clau{ula appellarc , cui appdlationi
delegacus dcbet defcrrc: vr Bart. voluit per ilium textum in
1. 1. §. ùlUydil:lllllJ . .If. à q/li/'. lippe/lare non lie. facit glolTa III
I. creditor. ;"princip. in Wlfic_ po/fe . .If. mandat. qUa! vult tirulum,
lIilllQllATi appellat. pend. 110n habcrc 10Clll11 re{peél:u tcrri} , &amp; fcquitut Angel. in 1. per hl/Ilc. C. de tempor. appel/M. Ba.1d. in 1. 1 . C.
comm. de !tgat. vbi concludLlnt , StatLltLlm t quod rcmollct ap- r 4
pellationcm in innmmenro garcntigiato , non intelligi rcmouele appellatioj1em re{pcél:Ll rcrrij) &amp; fcqultur Anchar. in cap. r. de
cMJ!it. &amp; la~ DccillS if) d. capfuper eo.cDlum. 3. if) verjic.ex ijlo n014bili jnJert lAbb,u M.

Il.

CAVS

�,

84

Cau[\ 9. ~xl1:. \ nien.

cr

----------------~---------------C A VS S A 9.
Il

VIT quoque qu;r(itum : an cliens regius, per procl1ratorem, tidci &amp;obfequij [acramentum rcél:2 pra'!fl:arct. Et
placuit curi;r per[onaliter clfc pr:dbndum a, nil! iulh excu[atiol1c lit tutus b:
vt (xp.: prom1l1tiatum fuit, &amp; libellis
fupplicibus re(pon(\1I11.
l

C,l.',vcmm.dc Ih,r.rcg.in 6.id\IUC' llotJllt ,bl frau clrc.3.: AUcl\3r.&amp;Roma. Gog 7,1,

b Ircf &amp;\LJc Arat~ &amp;. cOlOm Scnb.1\I C !.tit ~luO u:mp.milit.lU UCn.

-- ----------------------

----

fZ.V /lE S T I01'(.IS
vmc.t, non,. Callff,..

SV]lf];1 AR 1 A

~

3
4
f

6
7
g

9

CauOà 9- Qg:d\:.vnica.
8r
li/nC mim probMa ab[cntia morbo vel impcdimmto ,folet admitti procuw~r ab homagùmJ
facrammtum jiddiwis. &amp;
NIImero 1 O.
H0111agium potejl pr,tflarj pcr proCliratmm,(i qllalifAlivdfolliJi1118toria dom;11o.

InHtfilur.l pOltjfdari 6- rmpi per prO&lt;'lIPIOrtm, 'lit if! conjlilNW/J
tie ifm,&amp;jèYtlatllr de cOllfrellidinr.
.
Homagif/III an pofsit pr"jlm pcr pl'DClirMorem,ditmfo fon t opilliontl
Doc7orum,&amp; rccmjèl primam opi/liancm, ne poJsif p:.r promrat/mil pr.rif.ri.
DiElio egl,imporw induffriam pe1on,..
IufiuTMldu", jidelitatû h.bet arlllexam rruerentiltm,qtt.t in pe1oH4rHm pr,,[entia fùri de~ct.
ln ft~di. rC1u"itur d{ç"fsio qualitatù pcr[on.t, &amp; vbi r:duffi cognirio requirilllr,non pot1' ac71U explicarl per proamllOrtm.
Homagitlm pOI1' pr,ejlari perproCliratorem ,[cctmdltm aliam opinio·
nem,qu4 hic refir/uT.
Opiniollum dl/laftlU concili41ur.
Homagium érfocla111mlu111 jidelilatls, pr.f},t" lr perJil1M/im, qu,lndo dominlH v/lll vid,'re vafoiluln , VI ClIf" admOlicat , vcL dlllr·
rt," ,JijirJJ(C711111 tum h"bMt.
.
Homagium regul,witrr dcbet pr.ejl,rri domino pcr[orMliur. hllii
qllando vaf.ililu ~(fol dbftllS extYII prollinciam,long,' abf:nti.1 nl"fF'TM, vd fi aliqua corporù vet ,mirni i/;jirmil.t/e laporartt
,1/11 al,o IIrc~(r.mo impedrrmlllo,'t.·tnon pofsifpl/jonaliter accedm:
tf/ni

-

fZ.Y AE

S TI 0

V 1(.1 CA.

voad inucf\:iruram t dandam vcl recipiendam cla- t
ru m cf\: de iure vtr(lmque polfe ficri per procuracol'cm, cap.!. §. [cd vtrf/m. per quos jal inuif!. &amp; in c. 1. §.
_
• .
Item [cimdflm,de ml fil/d.in vJibjèud.&amp; in c.acadens.de
pr.tbmd. &amp; in fimili inca. ft tibi ttb[cnti. de pr«bend. titi. 6. &amp; !lorant
Scrib.in locis [llprà allegac. ~ç inudHtura dcber prxccdcre fidchr[rcm,vr dicitur in tit. qI/id pr.cCld. debeat in1l1111. an fiJetit. &amp;
de hoc non dl: dllbium : nam &amp; [eruatur de conCuecudine, vt
per procuracorem inudl:icura recipiarur in d.curil.
Scd dubium cf\: in homagio ,&amp; Cacf:tmcnco fidelitaris.' quo- %.
Ililm iura in hoc arriculo,videntur concradicerc &amp; it~uiccm pugnarc:nam tcx[Us in Clip. 1. §.vcYllm.deJht.regul.ltb. 6 . vulr va(alluIU
cuiu[cunquc condirionis, priuilegij , vel dignitacis fir, aré\:ari &amp;
pcr(onaliccr accedcre pro pra:(\:ando homagio &amp; /idc:!Jratis (aelamento, Principi , vel domino rempotali. vbi hoc norat Philippus bandn 'L.notdb.&amp; Anchar.in 6.17-OIAb.Q.:::od pro lingulari
ferip/ic Romallus [ingllt. 198 .incipimu,hab"ifh ,in til. &amp; (cquitur
Pcc.Rcbuffi,iN explicAt.arbfiudorurn,col.J. ver[ nota,!Jum efllllmtn,
quo" hoc illramelltum jidelttatis no pr,.latllr ptr procnratomn. "bi adducir halle racionem: quia hoc iucamemum debct pr:dbri pcr
diélioné ego I,r/is, vr in c.l.de noll&lt;tform..Jide!it.in vJibfiud.Er t ver- 3
bl1m,eg~ ,imporrac indll{\:ri,\m pcr(onx.can.de forma.%. 2,difltnB.Er
conlhe t hoc iuramcntum hubCl'e a1ll1GXam reucrcmili: cxhibi- 4
rioncm .qux in pcrColldrum pr:dè:mia ficri dcbeat: vt dercl'minat Ra!.t;/l-I.i" vlt.qu,.jl. de rcrit dlltifiom,per lfi no)} fortem.§./tbcrI/Ii.de'folldIB.indcb.idcm voillit ipCc Bald inMp. ~.injim, de o/-dint
cOgl1ll.vb·i mquir, HomagiuLn rcquircl'e pC:l'(onalcm prx(cnriam.
&amp; Id~\ll voillir i/1 t.ji.e.de condil.infèrtis.Addc quod in fend it rc- f
quinrllr dilCuffioqnaliratis pcr(on&lt;;,vr d'icie Signorollus de Hornodt'j~ ,.:,) roHjilio,illllpientt: :f2!!jdilm dic1'11S G..briwlI. l.afoll.&amp; Sotinlls 1;; 1. (;JII",..§/irrfi""', Acccdit.quod {cribit Otlofn;d, It/fl1!Jl 3
1&gt;(".)1'

�86
ClU{f.19. QE.:dt. vnica. ma,;n tit..Q!!jdltfr 4{'flllftHd.in 'fJcr!illm frirc dtbet ti.
6 Et pro opinionc t conuanl,vt bomagium &amp; iuramcntum fi·
dclitatis,poffit per procumorcm (pecialitcr &amp; ad id eonl1:iturum
Plxl1:ari domino temporali,allegatm C/cmm/ifM prima de il/mur.
vbi !mperawr per ntltium ad hoc (pccialiter depurarum l'ra:f\irit Papa: 6delitat is iuramclltum.Et ilJ ap.llbi dommo. "bi g loff.~
Archidl3C.6 J.dijJillfliolle,r':r m (Ap.9,wum .loo.dtfJ.&amp; in {.meIUIIItIS.&amp;: ibi glolf. q·'I".tJf.4'&amp; ilJ CJp.I.§. EptfcopiI.deJltlt. rtg. IIhr.o.&amp;
in C. I.§jî '1uù deceffirit. Si de fiud. dtjunB.(ontmtioJit mur d4minu/II
&amp; Agl/dt.rY i1l cAp.I.§.fod VI,ftm.&amp; ibi Bald. Aluer.Andr. de !(crn.
- Pra:po~rus,&amp; alij Scnbétcs per ilium texrum, per quos tat ;nil/ft.
&amp; glon.in (d?I.'fUO temp.miles inllcjl_fH' ·licb. vbi notant Bald.la·
cob.de Bellouir.&amp; alij,Bald.in l.v/fic.§.ne auteln.col·fn. ill frit. Cod.
de cad.tollmd. Aluerorus &amp; Pra:poCin ca. omlles füïfi defeud.fiurit.
contr.Jacob.de Ardi{f..irJ til.'fll:b.modfiud acqllir.(ub TUbr. illuejliln.
ra pOlejl ddrj &amp; dcei?i ptT IIHntillm &amp; per procuratorem. Alexand.cBII[.
98.vifo mjlmmtto.col.ptlll.lt.vol.o.&amp;cOjiI.lo.vi[o Înjlmmeto.col.vBI.J.
f .Cardinalis Alexander in cAp.pttvmerabtltm.col'4.'fui ftlyJint ftgumJl.Ro manus illi. 'lui bonif.§.ji alimo nomine.&amp; ibi Alexand.lIl.
ft:ff de ddml/.ill! Ja(oll, &amp; Socin us '11 d.l.Galltu .§.forfil Ifnffde Ith~&amp;
po(l".&amp; f~cittext.in (.jin.de illrdmtntocnlumni-e , libr. 6. &amp; in (,! .§.
Ilem [atndultJ.denOI fit/d.&amp; in l.iuJùlYandum.§.difmfor ffdc iureiu.
&amp; in 1. 'I/lolieS. §.ji tu/or. Il de noxAlib. aB. vbi turor pra!l1:ar iuramenrum pro pupillo , CtllU limllibus qUa! addlJci pof-

•

(cm.

Ha:c opinionum t diuer{jras &amp; anrinomiamm conflil1:us,
ex omni Scribemium (emenria (Qle[ conciliar; : vt aurhoriraw
S &amp; IUra (uprà allegara procedant,qnadot Dominlls 110n vult adftlÎrrcre iuramenru pcr procurarorem , (ed vult va(allu m perfonaliter accederc, vt eurn vidcar : quia fortè eum [u(peài:i habcl,
,el vult admonere, vel deterrcre, vel aliis de eau(sis cxpedlr do·
miuo,vr va(allus per (c pra:f1ct domino homagiurn,&amp; fidelitalis
facra mcntum. Ca:tcriÎ!i nullo modo vcile !it domino vidcrc va·
fallum.nec illud pof1ulet,fine dubio valet homagiiÎ,&amp; iuramcnrllm Iidelitatis pra:f1ltllm per procuratorcm eum [pcciâli mandato.Er ita dcclarant Andr.de l(ernia , &amp; Dd. eornmu. ÙI d. C. I .
quo u"'p.miles ilJlujlit.&amp; ibi Mattb. de Affiiél:is,col.J6. vtrfic. quod
'l/trum illtelligo. Er Jacobinus de Canao Georgio ill trnrl.de foNd.
itl wrJicul. qui qrlidel1l iTWjlili pr4Jllimmi il/rllmmll/m fd!ltU/is
.
,,l'l'

7

1

Call1là 9. ~xO:. vllica.
87
J. VtI'jiw t. IIUIIC 'ItUYO ,Vtrllm i/lrdlrltntllm jideliulis pofsi! pr4{lm prrpl'Orl/I'Il10rCm ~ vltjdllo (011 :fiIHtum. Et ha:e eOlleordia probatur clarè in c. 1 §.vtmm.de jlat.reg.lib. 6.ibi,niji 'ft/Dd pcr promra/4ru" tI/lld prilJ!ct,pO!tliffctre dpua {fflldcm.na innuic ill.: rextus,pcr(onalircr (empcr faciendurn cOè domino iuramcntutn lidclitads
lli!l Dominlls eon[cmiac, vc !ibi pra:fktur per proeuratorcm:&amp;
fic reqlliricur eonfcnfus domini, vc vafallus pollîc per proeuratorcm prœf1arc ilIlId iuramcl1Cum, aliàs non polfee inuiro Domino. Er hoc dl: ex mel1Ce omniulU (cribcncium in locis foprà atItgalis.&amp; {je (enCÎr Petrus Rebllff. inloco prififllrgato,&amp; el1: ex mente laurcmij Sylu.in I",allt.de fiud.l'eg.in 94'Qllifjl. vbi eumulati[fimè pcr(equirur arricullll11.
Ergo fuit eonclu(um, va(antl t dcberc in propria per(ona fa- 9
ccre homagiul11 &amp; lidelitatis (aerarnenwm Domino llol1:ro Regi, Comiti Prouincia:, &amp; 110n pcr procurarorern, ni{j va[allus
effet ab(cnscxtra Prouinciam ex caulfa nceelfaria, &amp; IOllga ab(cmia: am corporis vel mencis inlirmitate dctinerctur , vcl alio
neceffario impedimcnco : tune t cnim probata ab[cnria, mor- 10
bD , 'Ici impedimento , (,olet euria admittere procuracorcm,
ad prx!l:andl1m homagillm vel iuramenrum lidelitatis : iuxca
110r3ta pel' B:lld.in d.clfp. 1. qll9 /empore mi/fs. vbi dicir, v:nallum
ab(enrcll1, vcl allàs legitimè impedicllm, polfe prorf1:are iuramemum fideh atis per proeuratorc:m [pecialiter eonf1:iturum.
&amp; hoc (equitm ibi Iaeob. Alueror. &amp; in (dp. omntsJi!tï: ill tit.
ji de fl"d. defimB. (ontent. fit inlfr domil1l1m &amp; agnal. &amp; Iacob.
de{anél:o. Gcorgio. in loco pr44tteglfto. &amp; idem cO: [eruandum,
quando t qu.litas va(alli eIl: nororia , tune pordl: finc dllbio a- II
élus per procmarorern explieari : ve tradit Bart. &amp; poIl: eum IafOll ,&amp; Moderni in d. 1. Gallus. §. jorfitifl1.ff. de lib. 6-po(lhll1n.
Etirafuit conclll(um, eum f1:rcnuè dominlls Franci[eus d'Agonft. Baro Salrus, vcllce faecre homagium pel' proeuratorem:
&amp; po!l:ea ita ob(cruatum in d.emi:!.
(~t.

CAV S

�Cautra 10. ~'t(l:.vnica.

S8

---------.--------C A VS SAlo.

VBITABATVR edam an poifeC.
(or prxdij clientelaris, vl{allum di·
ceres, ex more per oCculum inuell:i·
rllS, polIit propria authoritare polfeCGonem feudi ingredi: An vero debeat aurhorirare patroni inuell:ien·
ris, mini in polfdsionem illius. Sed inudhentis aurhori·
tare immi[tendum , fx pe ac f~pifsim è dl: iudicatllm:
quin &amp; ex con[ue[udme ob[eruawm ••
a Q.!!on iam feudum rc(t:llm unecorpo:lli inudlitura connituri non potefi. heobde Iklloui. Salt! Alucr. &amp; rc:hqui la cap.1 . in princip. quib.mod,s feudum coofutui pOtc:It)&amp; dcdauturin quzfi.huius cauITie,

SVN MAR lA.

f2J' AESTl0 1{] S
10.

l

VN 1 C AE,

Ct/uffe.

ft

P1fifs~nem propria 4utboritatt mmo pote ex [où tit/lio dpprelit».

dm,IIrjijigllllln ali'luod inueJIitrmt. in contra{lu interuener;t, cf
numero 1.
3 EmphJlttltA reupta inueffitrlrt Rb/rjiua ve/ jignijcfltirltl-t domim,
pou) pro,ria ~fltI)orirn/( nancifù poJfe.fionem rli emphJUI/lic~·
ril, &amp; ,1I,1m ingredi.
4 COl/foe/Ndo inHeltwa.hllÎuJ Prouinci.f l' ' vt vafoUfls poft in~tjli.
tMam &amp; jiJtliwiJflcramentum pr&lt;lHitum , millll/ur in realem
p1filionem fiudl, au/hori/"tt CHrj" imtejhentis,qu&lt;I conjilt/Ual
eft conjormu irlri FmdorHm, 6- 1/H""er. 5.
~ Illuu1itura tjl i!!4 proprit , in qI/a confiflit fobJhmtù, po(fif/~'
~

7 l'a[.lIo vi Acq/liratur ÏJu in re filfdlfli, tri~ rtqllÎrllntur.

r

Prim~m,

ftudi {onaflo. Swmdum , inurjlilurlf, qll&lt;l l' pr"'ctdemù con·
cifiimu cOlljirmalio.Tmio, in poffifmntm mifsio feH induélil,
qUit eJl pY&lt;tudcntii i1/udlitur&lt;lfigmfca/iTllt rtal;' tx(cMio.
&amp; inN(

Cau{fo. 1 o. ~:dl:, vnica.
89
3 fllIIrffilllra rea!;' &amp; corporlf!ù,non pou.Jlfm nift!tr dominllm , vr!
pel' proc/lrlftorem j}tcialLm.
9 Vafitll/IS non potl' propi" ,tIIt/Jori/tUt ingredi poJftfionemftud; .&amp;
n. 10. in j Ù&lt;e.
10 {mlr/ht/ml rcalis nen poujl (ier; v"Jà/lo, nift priÙJ pr&lt;t.flito [tr{rtlmm/o jiddiflf fÛ,&amp; ruep/a i1llltJlttur".fignijclftiua.
II Feud//m rec7um &amp;
0»1IItll;.fine reali ér corpor,,1t inlleJfitlll'a minim~
poul
It Vtrba/egis dtbmt acû/i ln potentiori.figniftcationc.
IJ Cmlli/Mio Cllpil. l.in princip.deconfoet.reEltfwdi,declaYlltl/r,'VflJlle
ad fJlJm.16.
14 {l1Ileftllllr&lt;l verbalu f, bs1antia, attjue tffiéhu.
r
Ij In/lrjlilHra verbalis, rccipit interpret,tttonem à mtftetlulmc regio/111.
lb Diffirentia ejl inur ClIne qlli hlfbet verbalem inuejlitllram jine reali,

&amp; t~m qlli habtt exprtffim liet»tiam ve! m41ldll/llm propria
4f11horitate ingredlendi poJfcfiioncm,ve/fwdHm.
t 7 F/udalaritu 'l/endens fi"dum ,non potejl de iure tradere plfèfsionem
ftudi emtori.
ConfoeftldQ Ga/li.e, 'fi/[mda fint redaOIl ad i»Jlar p.ttrimmioru, intelligitllr quoad ÙIJ difponendi de ftudo tllm inter v ù/os &gt;1t1àm
v/tima voluntlfu. ibid.
Il COllflittlÛones fwdales[acitmtirH comm/me in omnibHs, in q/libllr
con/Île/udo expref(,t non derogat. eod.n.IG.
confrwlldo G,dli.e nil qt';cqtlam mlllauit de cPfJjlitlltionib/ls fiuda.
Mus circa inr;eJlitllram dandam 'Vel recipiendam, &amp; fius quali .
ta/ts : ide'o conjlil'fltiones fiutlalts qtlDlld ifJnejliturM flllt fer·

l'

Ud"d~.

prouincia vtiulr iureJcripto,&amp; admit/it conJlitut;o1lesfluda/es i"
iiJ''ltllbus confoetudo expreJ!à no" derogat.
1 Confoeliulo fjecialio prouinci.e, derogat confutlldin; gc1ftrali

10
t

G~lIi&lt;l,
H

Prollincta h&lt;lc Poft m orW" ilillftrifsi",i princip;' Caroli t:dllufliiJfAI/degauü [amilil' vltimo defonOi,filit 'Imita regno prinripalifer.

m.

~:AE

�Cauf\:1

1 O.

~.a:!l:. vI1ie:!.

fZ-V AE S 7' [0

•

Cau {fil 1 O. ~12Il: . I.
9 1
ulum fa éhm, vaCallus mmatur in rcalcm pollèllioncm fcudl,
authorirarc curi:4nucf\:icnris: qua: eo nruetudo t vcl vfus , COIl- ~
formis cil: difpolirioni imis fC4dorum ,quoniam in fcudis non
acquiritur !lIS in re, nili per i\llI~f\:iruram corpnralcm, vr vo ·
luit Bald. in t. r. C. derrr. permHf. &amp; in cap. 1. §.fin. de nOl14 forma
fdel. vbi tradit , Vafallum per solam inucll:iruram ,non haherc
ius in re, red dCllll!lll (ccura rradltlone. Idem vult lacob. Ra·
uell.;'1 Jùmmll fita, in titu/. ql/ibl/s ",pd. fil/d. IIcqllir. &amp; facir. rcxr.
in capit. per II/lU, de do»a/io. &amp; ibi gloif. &amp;c. Scribenres. &amp; notat
Immol. poil: Hof\:icnrcm in CI/pit. ex lller;s. de con[ueilldme. &amp;: gloC.
fa in cap.allthoritate. dt inffil. &amp; in c. ex ore. de his 'l"~ fillnt à II'II/iore
pari. c~p.&amp; noratur in CI/p. accde1tS, &amp; in cap. pro itLmlm.de pr&lt;fbmd.
Bald. &amp; Ang. in I.licè/. C. de acquirmd" poJfefsiom.Bald.in pr..llldiu
fiudomrrJ , &amp; Dd.communircr iN d. til''lllidfit inl/ejltl. &amp; in d. f.I.§.
f. de lIOuaforma fidelitatù.
.
Inucll:irura :lllrcm t propriè cf\: illa , in qua conlif\:lt rubf\:an- 6
tia PO{fciliOllis, rccundùm Dald. in d. tit.qllidfit inuejht. per illum
tClltllm.&amp;: ideo in fcudalibus t ,vr vaf.~llo :Ieqll1tarur lUS III rc, 7
trianece([ario requiruntur. Primum, fc:udi eonccilio. SeeundUID,inucll:itma, qua:: eO: pra::cedcnris concenionis confirmario.
Tcrtium, in po([eilionem miilio, liuc induélio , qua: dlconecriionis inuel1itura: lignificatiua:, rcalis &amp; corporalis c:xccutio, vt
rradit Dyn.in (ap.l.n/l1».1 2. .de reg.iur.&amp;: pulcrè dcclarar Mamnus
Silallian. in trll[fat. de fimd.in mbr.de ill/lfIfitllra , qua/Îlerfiai &amp; per
1uos,nllm.&gt;I9.wr(icul.ordo ergo IAlis flrt/alur. vbi di ci t, Dominum
pnmo facc:re va(allo inucO:i ruram, dci nde vaf.~llllm donlllJo IUrare lidcliratem.&amp; rerrià,domi num mirtcrc varlllull1 in vacuam
po{fclliollcm rci fcud alis. Er iO:um ordincm rcruandum probar
tcxtus in (./p.l.q,~,d prd!cederc dclma,imllftit.an fdelil . iunélo (ap. l .
§fn.dt nOl/a forfdd,t .&amp; in ("f. l. §.f».per qI/os fiai inl/e{h/llrl' : &amp; lbi
pcr Scribenres.
.
Sed huiuCmodi corporis t rcaIis inuefiirura non potefl fien , 8
nifi per dominllm , vel cius procuratorem an id rpecialircr
conll:iclltum , p.rà pcr commia:~rium curix, vr VOJUlt rCXL m
tit. plr quO! fiat inutjf. §.fld v/rùm. q lli cexcus vr remir Bald. ibi 10·
quitllt de inllef\:irura propria &amp; corporali , dum intelligic illum
textllffi, dc corporali pollèilionc traclcnda,&amp; (eq\ll1l1tur ibi-bc.
de Bello viru. Nicola\1s de Neap. Prxpofir. qui alleganr rex wm
fi)
2.
in C
liP.
o~

V. NIC A

c.l/lfo duimlt.
N hac quadl:ionc dubium facit, quia licèt
nOIl porlir quis t ex titulo qucm in re ha1
bcr,propria authoriracc ap-prchelldere poCo
(c(sionem"vr dl CCXtllS in 1ft ex ftipulatioRt.
&amp;: II/ lfimdl vendaor.de .cqulr. poJfejJ. &amp;: 1.1.
necvtr•. C.eod.cum eOllcordancibus,allega.
.
cis per glo{Unl.ji cxftiplllatione.&amp;: quod ibi
Ilotallt Immol.Alcxlnd.&amp;: laCTamcn q~lalldo interucnic in cotraau aliquod liglllllU illud'ticurx,purà oreulul1;l , cradicio cnGs,
alllluli, calami, aue fimilium ,ClInc inrclligirur daca licenCIa ap'
pcehelldcndi propria authoritatc,[ccundùm Cynum &amp;: Bald. in
1. 1 .c.de donat.&amp; Ia(onem in d.l. fi ex J1tp"l41iont .n. 5. &amp; Alexand.
ibi.n.l. &amp; in d.l.pr.fdia.cIlumn.j.in fn.&amp; latè reribit Alex.and.port
Immo\.111 /.J.in princ.(IIIlI11H+n. 15 jfdt ,fCqlllr. poJfeff. &amp;: Idem dlcir Bald.in l.tratiilionibus.in princ.c.de P4[f.&amp; in I.Lcolam.Jin.;n ftn.
c.dt rmllll ptrl11ut.DYIlUl ,in c. 1 .dt rtgul.illr.iIb.tf.n ..2. O'P'Ll1ormIta·
nus poil: llll10cencium &amp;: Holl:ienf.in cap. ex tlferu. de conjùetud.&amp;
plcnè pcr Baldum &amp;: alios Scribenrcs in tit. quidfit inutjfitura. 6• 1/1 cap. L§j.dt notla forma fdellt.in vJibfiud. Angel. in l. qludam.!f
de rti vindicat.Bald.in rubr.C. de co,mll. tmt. &amp;: notat Ioann.;Andr.
l poil alios in (. tranfmtJfarum.dt tlt[fi6l1e.vnde in rcbus t emphyrcllticariis,dara cmphyrclltx illLlclèitura à dominG, propria authoriratc l1 ~ncifcirllt emphytcuta po([cilioncm rci cmphyteu.
tlcarix, vr gencrali confucrudil1c obfcruatur in hac Prouin·
cia,&lt;]ux in hoe ell iuris diCpofirioni conformis. ~a rationc VIdcrcrur idem die in feudis, clun valear argutncnrum de cm·
ph)'rcufi ad fcudulll,&amp; eonrrà.
Vcriras ramen dl in contrariu : &amp; r\lfltccrct all cg~re conCue·
J tlldi net huius parria: ramo téporc obrenl-'tca,eu il! s non ell: memaria in cOrrariü,ira vc habear vim lc gi~, 1. de qmb. §. imle/mtA.
vbi notat Bald.&amp;: {.dlfllllrnajfdt {tgib.&amp; in l.(on.'ùetlldmis.C.qu41
{on"d con(rtet"do,&amp; ibi norat B~rr. Bald .&amp; Scribér .eom.&amp; in cltm.
dlldllm.§.vfYltm.deftp.lt.N am minim (: l1luranda rune qua: interprcranol1é eerra habucrunr,l.mimmr jf:dc legib.cO: cllim cofueru·
do Illuetcrara in hac Prouincia, vr poil: inucf\:irura lignificatiua
pCI

�,

9~

C.Il,n:l 10. l.!2.(ll'.'r.
111 ~,p. :radm.de pr~beJId &amp; not./iI' 1.Cper '1'1dJ' pafol1.nob. dCq. &amp;:
lare lai on.ml.tr.,dillo7l1blls. (o!HIIJ./ iJ. 1. d/llpli~ t. m"n. J. C. de p.,fl.
9 ~àd t aurcm va{.lUus non ponir propri:t :ll1rhorirarc apprchcndcre poffefiiol1cm rci fcudahs,probar tcxt. in cllpit. 1. §.fil.l.
de nPlIJ flrfd.lbi, 01H111110 cogamr domil1us iuucfl:itllm in V.lCUllll pontllioncm mirrere.&amp; III (.'p.r.§.Jifua".{i de fwd. de/unlf
(ontrofllllur dom.&amp; "gnAlos.vbi dlcir , Dominu m, poffeflioncI11
fcudl de quo llludbruram tè:cir , rradere com pellcndum. &amp; i~
("f. 1. in prm. ibl, co!,rtllr dominf/I "J.rfdl/lffJ ",iJ/rrc il1 fiudi poJfi.{fionml, l1J 1II111.fi de murfl.ftiul. con/ro. filml. quibllS iu ribus diclrur,
Dominum p ra!cis~ cogendulll ll\lrrcre v.llàllu m in reaJem pof{enioncm feudi : l1am illi r~x[U.loql1urur pel' verba prxci{a, vt
rcé1:è aduerrunr in iUis locis, B.lld. Alual'. de Ifcr. Prrepo. &amp; rcIiqui Scri~mes: adeo ql10d domll1us non 11 bcrarctur ab illa
ncccnirarc rradendi, licèr elfer pararus prrell:are va{aiio omllo
quod Ilia interelfet. vt dicitur l1J illo §.fil,ail. &amp; tame n illa iurl
Ioquunrnr co ca{u, quo va(alills fucra t inucll:itus pel' o{culum,
\'cl aliud lignllm lignilicarillllm, inuell:iruraJ,[CCllndùm con{ucmdincm loci, vt exprc(sè dicitl1l' in d.§..fI1.dc n011il forma fdûit.&amp;
in d.§ftfichac eriam Ilf tl/ft de Iflllrflïlfelltl.csntroller.fiw'il.in prin.
10
Nam &amp; iure feudi t conll:ltumm dl: vt illi non iiat inuenirura corporalis,lliG priùs prxlhrcl'lt iur:\lnenru m iidditaris Cdp.r.
§.fn.per 'IIIOI fat inNejiit. Sed ccrtum dl: qll od in inuell:itura abufiua &amp;lignihcariua, de bec {empcr pra::ccdere iuramcntllm fideliraris, vr dicitur in Cdp. J. qllid pr.wd. deb.ùlll~f!'. tin fd. &amp; notant
5mb.intlf.,!uid pt ilflllltt.Cùm igitllr conll:iturioncs F eudorum
dlrponanr,domin1l111,qui 1nllcll:lcur:un fccit,co mpellédum,pra:CISe minerc v.l(allum in polfcllioncm l'CI fCllda lis,vr diélum dl,
ex hoc llJfcrtur nccclfarià, var.111utn qui fuir pel' o{cllillm , vd
:ltud Jignum il111c!l:ims, non pofiè pro pria authoriracc apprcbcnderc pofiè:llionem rei fcud.lhs, ahàs frull:rà fcudonlm con(ucrudo, compcllcrct donllnum inucll:tclll'l m corporalcl1l facere, ri dlam propna authorzrarc va{allus pollet apprchcndcre..rg
1. ~ .de edOid. &amp; frull:rà quid pemur :tb alto, quod quis propria·
allthorirace
p(Jrell: faeere. arg.l. vnic.c.de Ihr(./IIr./tb.
lo.&amp;/llor.m
d.
1
~
•
~
1. ~.(} in 1Ji 'I"iHX ar.~MI.§. l'r,elor.Jf.de cdend.
~ on obll:ac qtlod initlo dicebamus , COllccllà licelltia pofiid:ndi a dOluino, polfe apprellcndi pollellionc1'll propria au-.
chorl

CalirTalo.~xll:.J.
93
m.lximè faéh vcrbali ll1Ucll:iCllra, Vt in Emphytcuta dié1:lI)ll cil:: ~oniam illlld procedit in aliis cau lis quàm-in
fcudo,q lod rC[\:lItn t co nfl:lttll11011 porcll:, fine corporalt 111l1C- rI
Ibrura à domino, vel ciu s procmatorc faéla: vr fing1.llarirer voIUlIC Iacob.de Fcllouif. Bald. A lucrot. &amp; reliqui Scribcll tes pel' ilIum tcxtum,in c. [.i" princip.iJllib. modfilldum confittlll pottjl, in '11Jib fiud. qui rextus meo iudicio clatè hoc probat.&amp; maxlmè intclhgendo verbum fine inuej!wmr,dc l'cali il1Uell:itur.l &amp; propria:
cùm vcrb.l lcgis accip lanrur in potc mi ori figniii caru, &amp; proprlcll jfjl "gfY vertig.vel emp"JI.&amp; lJi Mm rem.C.de m vind. cll1n
f;');/I.
Nec conrra.1icic tcx.t il1 t. Li" prin.de conjiut.reElifilld.in v(i6. l J
Flld.vbi iulli., s ~ domino coram pal'lbus cunx polTid re rcm nomine fcudi,Gnc alia inucll:itma,acquirit ius in fcudo ,&amp; conltitultur rcélum fcudull1,iu quolibcri mafculi porTuntfuccedere,
"r Ihi dicit texrus,&amp; gloffa ibi communiter approbata, dicit illud lied ex co quod coram p:lribus curix fucl'at faéla illa iulTio_
~x ratio milirare omnino vidcrur in inuefl:imra vcrbali faé1:a
il cllna:clllTI tUllc,ficur quando faéla ell: cotam paribus,cerTet 0mnis ratio fraudis,vel {u{picio doli ibi co nfidcrara à Dd. vr poil:
glofiàm ibi dcclaram Bald. Andr.de I{ern. Prxpo{. &amp; inc. [.
quib./Ilodfe"dl/mconjfif.potej!.vbi Pra'pofit.&amp; Bald.hoc declaraot_
Scd rc{pondcrur iIlum [Cxtum procedere in cafu fuo,hoc eft,
quando iuffus dl: à domino cor~m paribus curil:, rcm polTidcrc:
flamine feudi,mnc conll:iruirur rcélum fcudum propter iIJa verba:fèd,in ril11plici &amp; verbali inucfl:ltura,faéla à cmia , non ex- 14
primlllltLH verba, vt propria'aurhoritatc l'cm polTidere polTir nomine feudi, &amp; minùs iuberur hoc facere: {ed foIùm per taiem
inucll:lruram verbalem &amp; figniiicariuam approbarur à domino
vcnditio fcudi faéla:&amp; emtori pcrmitritur illam rem habere in
fc~!dum,&amp; renere fub dircélo dorninio ,&amp; non dicirur, ve ilJam
poflir propria &lt;1uthoritareapprehenderc vaf.\llns_
~illill\ù dia imlefl:irurat v~rbalis,rccipit interprerationem 1 S'
ex colutwdlllC reglol1ls, ve per tllum rCll.tulll pofl: Inlloccnriuffi
notal\[ Scnbcnres in c.ex litms.dt conjilCtudine, &amp; m c. per tU&lt;IJ. dt
dondl_Scd de' generali huius ProuinCia: c;:on{uctudinc,pofl: illueflituram vcrbalc.Rl &amp; iuramol1rull1 fidcJiratis prxll:irull1, vafall1l5
m.irtinlr 111 pollèfIionCll1 fcudi at1thorita~c: curix. ~x' confuem 5
cudo
thol'ir~\c,&amp;

t

�94
Caulfa lo.~.dl:.vnic;l.
rudo vel potiùs vrus, fuit introduéhs, qlloniam commillàriusJ
curia dcputatus, perquirit de iure feudi , pro con(eruando (erUi'
tio pcr[onali,quod rationc iUil1s feudi va{allus dl: adll:riél:m prx·
ll:are Regi, Conmi Prouincia:. Vnde cùrn ex con{uctlldinc rc·
gioni!, per(ol.m inl1efhruram verbalem per o{culun1 à curiaf~­
él:am,l1on cfliciarur va{ailul polfelfor,nec pollir propria amhon·
rate illgr.edi polfelIioncm fcudi , "ne diél:a: curire amhoritate, &amp;
per commillàrium ab illa depuratum : ergo eriam vbi inudhcura ligllificaciua fuillèt faél:a, coram curia, eo modo quo fuir fa·
lb coram pari bus in d/ao capit. r. de confimud. rtEl. fiudi. [amen
.dhuc putarem diccndulll, va[allum non poffe ingrcdi proprh
aurhoritate poftèlIionem fen~i, {ed debere petcre fc: immini in
polfelIionem, propter diél:arn con{uetudincm, à qua diél:a inucftieura debet {umere incerpretationc:m, v[ dill:llm cf!:.
Pra:tcrca Vt faciliùs remoueatur obiell:io d. Clip. r. in princip. d/
16 cOl1fowid. rea.fmd. conliderandulll ell:, effe differemiarn tinter
eum qui luber verbalem inuelbruram fine reali immillionc: &amp;
CUlll qui haber exprelfam liccmiam vcl rnandacum , pro pria auehoritarc ingrediendi feudum , vr notat Bald. in t. fommll rtrum.
ffdtrtr.diui. colum.l.'1' 17, vbi ponit qua:fl:ionem nofl:rarn ,quafi
in rerminis.&amp; difl:inguir ifl:os duos cafus,quali adimlicern couarios.Cùm igirur ifl:o (cclido ca{u,polIir propria aurhoritàte ingrc
di fer d. CAP/t. dt cOI/fot/lld. rca, ft/,di. ergo contrarium intclIigirur
clfe deci{u/ll in primo caru quali contrario, vt Ilon pollir ingrcdi
propriaallthoritace. Ec lic iUe rext.feculldùm Bald. in d.l.fim,m,
rerum.loquirur in alio caru diuer{o, imo contrario à ca(u no(\r~
qua:IHonis pr:lfemis.
Paricer non obftar,quod iura allegata,qua: volum, vc dominus
qui fccit inuefl:ituram, przcisè cogatur mittcre va{allulTl in pof.
fC(iionem ,loquunrur in ca ru , qu~ndo dominus qui concersit,
feudum ilIud po(sider : merito efl: cogendus,vt poll: glolfam volunc Bald. Aluerot. &amp; Pra:pOlitL1S 1!1 d.§.fifaElIl.&amp; in cap.J.§.fill. dt
118/1Aformajde/If. quod 110n efl: in ca{llllof!:ro:quoniam curia quz
dat inuefl:iruram,nol1 po(sidct feudwn.
Rc{ponderurcnim,qualltllm pertiner ad inucfiiruram façien·
dam Gue verbalem,fiue abuliu31l1,üue corporalem, &amp; propriam,
nihil inrerclfc an porsidcat dominus vcl alius vafallus : qlloniam
17 feud~tarius t vcudens alteri feudum, non potcf!: de iure tradcre
pof
-.

Cauffa 10. QE.zll:.vnica.
"f
poflèlliollcm feudi, emtori. Vt nommer determll1at Bald. in d. §.
Ji foaUs/.I.in VlYfc.&amp; nota,qllod ego loquor in proprielttrio vendenu.
&amp; hoc edam voluit idem Baldus.in d.I.fo1!11111l rtrumjf.de rer.diuif.
in 17.quA/fio!1t.
Nec vero rcpugnat, quod ex con[uc[udil\e generati regnl
Francia:, fcuda dic~nCl1r rcdaél:a adlnll:ar pacrimoniorurn : lJam
ill., cMlIetudo t intelligirll! quoad ius di(poncndi dc feudi s tam 1 i
inter villos,qllàm in vlcima VOllllltace : vt dicit Ioan.Fabcr InJ!it.
decan/r. (mft.in princ.&amp; i" aHth. ingreji. cotum.fn. verjic. qI/idJi 'Yap/m.c. de focrof Ecclef &amp; §.jn. circajnem. InJ!. de legit. pat. Iut. /5(.
lacob. de Bcllouifu, in lit. ex qlûbJ14 Clllif!. fiud. ami;' &amp; (cqllicur
Bocril!' il1 (QltfiwI/d. Bill/rig. tit. de COl1filetud. fil/dor. §. J. &amp; dcciJiPnt lOl.cci.l.num. 3.in 1. parte. In aliis ve.ro, in qui bus confuetudo
exprcfsè non dct'ogat conll:itucionibus feudalibu5, facium ius
commune, vt tener Iacob. de Bellouif. in tit.de hi! "IÛ fiud. dare
poj{iIl1/.c. l.ciTCIf!n.&amp; puJcrè de hoc declarac Guid.Pap. litCif.197'
&amp; copiosè traél:ar hUllc arnc. Laurentius Syluallus , in IraEldlu de
fllldù, q/t.tjf. J. v bi refcIT, hanc effe communcm Dd. opinionern,
quam difpurat ad parres per (ex columnas.
Cùm igi rllT confuetudo t Francia: circa ius inucll:icur:r ,nihil 19
quicql!al11 mmaucrit de:. conll:itutionibus felldalibus,mcriro [unt
(cruanda: , /.fil!1C1rJJtu. C. de tif. &amp; t. pr,teipimIl4. c. de appell. &amp; maximè in bac rcgionc t qua: vtirl1r iure (cripto, &amp; redpic confue- 10
tudines feudales in his,in quibus con(uerudo exprcfsè non dero·
gauir,vt dicit G l1id.Pap.dwff 9·&amp; z. 97.
~inil11o cri.ullu ex generali con{uccudinc Francia: effet immuratlllll circa ius inuellicura:: tamen ex quo per con{lIetudi!lem ab xuo [eruaram in hac Prouincia,varallus qui recepir inueIlimram ,&amp; pr:dl:icit iuramentum lidcliratis, femper adipi{cirur
pofièllioncrn fClIdi aurhorirare cllri:r: ideo t non effet di(ceden- 1 J
dUlll,proprcr con{uctudincrn gcncralem regni,ab hac cOIl(uecuncfpeciah:qlloniam gcneri per (pecicm derogarur,l.fiméliolegllm.
C.depœnû.&amp;m cft/ldlltjfi.dtofli.deleg. curn umilibus allegatis lbi à
glo[m vel'b.m4ndtltl/1n.&amp; Ilunquam cft recurrendum ad generalem confuctudincm rcgni,niu quando in ilIa prouincia non effet
de hoc conruccudo (pccialis,l.de qlub.ff.r.lelegib. vbi non recurricur
ad conruetudincm vrbis Rornx , Ilifi qualldo in preuinclÎs delidunt fpcCialcs con{ucrudines.nocat Caf!:.inl.ji cOnl/lm,il. §.fi lJ/Ida.i/J jiiJjlde pigllor.aéf.
~in

�96
1l.

..

Clu/fa r r.
~lneciJm cx quo ComiclCllS Prouincix, &amp; Forcalqucrih

t

&amp;rerrx ilhsadi3cenrcs,poft morcem illuftrilIimi Principis Caro.
li Andcgauix,vlnrnl Corn iris Prouincix &amp; ForcalqucnJ,fllcrunt
:rdiea:i rrgno Francia: non leceaoriè ,{cd principalieer, vc mi·
neane proprillrn nOll1en,adco qllod Rex Francia: diC:l.tur Comes
Prouinclx &amp; Forcalqucrii- &amp; eerrarum adiaccnrilll11, quo CJfu
Prouincia vd Cornitltlls regicnr propriis Icgibus,co nCl:iruriolll'
bus, &amp; cOJlfuecudJl1 ibus , vr po Cl: GlIillclmul11 de: Cuneo tradit
Bald. In I.fi m",rllerit. §·fi 1111d.,.! de pi!,. aB. quem fcquli llCUC ibi
Calèr.Salyc.BaIJ.&amp; rcliqlli Scribenr.lecm Barc. 111 I.fi 'fHando. ~r
ilium ccxC.c. de "fptlla/.Felin .in c.trllnJlnlo.col. 3.de conjltf.Bald.mr.
!.§.pr.tlcred dueJtlt!.de prah/bltll/el/d.alun.p" Fridcric. Barc.in "pu.l.
eotifiWNJ.C.q"J: fI long.eoT/lucl.,o/ft71.n. 37·per Cy n. &amp; Bald. in 1. II·
j"m c.de illr.dol.P ~noml . poCl: glolTam &amp; alros Scrib. in c. 1. nt fi"
v.lCant. Et eCl: eorn~lIuis Dd.o pinio,quam (cquuntur Ang.&amp; la·
{on in §./IJ pcrfonllm.lnj!.dtaBlomb.&amp; coü .n. 8.111 !. not ab. vbi plu.
ribus confirrnac hane Bart.opinioncm:qua artenta Prol11ncia re·
tinuit omDes (uas con(ueeudlllcs,confritU[iones ,&amp; ftatuea: quo·
niarn ,licèt lic adiea:a regno Francix ex edtamenco Caroli vltimi Comicis Prouincix ex illll(hiiiima Andegauix famr1ia, ta·
men non acceOoriè. (ed prineipalitcr fuiS adlc6l:a .ve di6tum fuit,
in l.qu.Etbone cau/fa: prima:.

CAVSSA

II.

Rouillc.iali!1:afuco cautum ell:,vt Pr:'
feé10rum vigilum ac iudicum hono·
raria, ex pro~elltibus curiarum {ingu·
lis anllis per{ol~antur. Petrus Durandusvigilum apud Tarafwnem Pra:f.
Salurisanno 1553. reos criminis mille
lib. mulGlauic, quas pofrea[upremo iudicio ad quingentas curia ceduxit. C::eterum cùm. aono feqtlenti ad (olubionem !1:ipendiorum, Prxfetli curia: prouentus haud
fufficercnt: Durandus r'ationum Pra:E penes quos hacde
~e f~mma cft iuri~di~io){up'ple~ acliic)&amp; pet!i~yt quod co
aono

Caulfa [ r. ~zft. t .

'97

anno deliciebat , ex prouentu IIbrarum fuperioris anni{uppleretu~. Caulfa pro more enarraca, maiori calcu·
la comprobawm' dl: , vt 9uoties prouentus ordinaria:
Iuri{ditlionis , mâgill:ratuum honorariis haud fuffice(ent, ex [uperiorL\m proucmuum vbertate [l1pplerentl1r,
vel {cquenüum PO :. ùneribus tamen eurire priùs exolucis b.
mediam :lutem mul'él:a: quingencarum ·Iibrarum partem
étG ex refonnarionc Senatus debeacur , curia: prouencum
nihilominus een[eri:eùro iure mun(eipio c id Gt ltacucum,
4.Decembris,1 ))6.

•

a I.cr(o vino. ff. de: vino tric l5c 01(0 ICI;. J, Finnio. in prin, If. qu,met dies !eg. ccd.
Hm. in 1. inter fi'pulantem. §. (:lCIaln. de verb. obhg. col. J. Qum.6. vide ID 1. quo Jtuiu5'
uuffz.
b H:rC"Cnim velu' "Ii mCnta p,x"'cncia prxecntis Cu ne prxcipua Be antcponcnda, 1. ;;lIlmenu Cde tran(Jc.1 l. cùm hUf cod &amp; qux nOtant ibl Scri bc Dces
c Cuius rellorcm vid&lt;: in fi ne primx quœft:ionls hUlus c3utrx,vbi cluxi rranrcribcndum,quoniam n(JU cft: Id l'cnes omnium mallU$.

Il{,

Hf/IVS

CArSSAE

.

DECISIONE

dl'o!itmmt dllbi.f.

PrilUlIl11 , An di6h mulfra mille librarllm ex quo SCllaws
placiro fuerae rcformara , di cercwr de prollcmibus Pra::fcfri vigilum.
SCClIlldun1, qllalldo prouel:cus ordillarix iuri(di6l:ionis non
fufficil1nt ad (olmioncm Itipcndiorum iudicis &amp; Prxfe6l:i (vr
(~pèconcingie ) Ail debcat id quod dclicir in vno allno [upplcri
cxproucmiblls iplil1 s clll'ix pra::cedenrium vcl (eqncncium annorum.

•
Il

)

srM

�CaulfJ. 11. ~xl1:.[ .
.- - - - - - - - - - '
S JI}.[ MAR 1 A i l AE S Tl 0 N 1 S
prim.t,vndwlllIt c~/lffi.
J

%.

4

5
6
7

'1

Sententi4 i/lftrioris illd/CÏ!, .l 'l//4 fuit dpptl/~tum/i riformetllrpt
SClJ4I1111J.elf/dtmn,tiD vel mHlfi. modrratll,exiget/lr vir/11tf ~m­
Jli 6- perthifâ//rAflIIPI !!pJerll/~m &amp;gis.".J.
c.Nu/{fas fue e!t/UJd"s Scndt//S vtt i"firiomm il/dleum IjHÎS exigit.
Aéln denominalltur àml/tantt 6- non n1I1l/tato.
~ptitl aliquid add!llIr vtt dt/r"hl/llrctrt.treÎ,1I'"A fPtcitscrcll/ur.
L/btllHm mlll41u cirea fllbftantialia,ali'lllld addendo vel durahendo,all d,eat/lr )fOllllm IJbellum !acBYt.
SIJ/IIII Pro/lilletatisde mlltaarllm applicAfi01ll formA ,

.ft/'AESTlO

P R 1 M A.

~.~I Vb'"m
;;Ô"'"" t r,,,,,,,,,, Mi p~f,ai ",il""
placito Scnaws huius Prouinci:e fucrar rcformara.quo

ca(u co ndemnationcl &amp; mulaa: debcnrur vi arrclli,&amp;
non (enrcIltIa: Prxfcéti,&amp; exigi dcbcnt à ~a: (1ore ge·
1 nerali t Re,gis,tanquam de mulais &amp; condcmnationiblls ipfius
Senatus: {iquidem inferiorum iudicum mulaas non ip{c, [cd
particulares Regis (u(ccprores , in {ing.ulis Pro(clle[calorum
3 pro(ene(cahis conil:ituti colligunt, vr moris dl:. Nam t {clltcn·
ua, faél:a rcformarione , euanl1ir ,adeo vr éx reformarionc {olùm agi ficriquep0QÎr mulaxcxaétio, licur in umili dicitm de
fl:atllto, ~uod addit vel derrahit iuri comml1ni, vr faciar propriam (pcciem ,I./IU cit/lltjf dt illJl. &amp; iure. per quem textum notant ibi BarroL Bald. Alexand. AngeL Cail:rcn. &amp; Ia(ol1 ,&amp;
4 omncs:nam ,vr ibi dicir Baldus, Aa us t denomin:LOrllf à mu·
r.ante , non à mutato , &amp; ideo mmans hbclll1m , cùm dicarur
nouum hbellurn faccre, debet condcmnan in expcllfis, vt ibl
dlcit Bald.quem rcql1ulltur Dd. com munircr in 1. (du a .m,.c.
dr tdel/do. Nam ornnis fotma murat'- di ciru r noui operis fallio,
. vr norat Bald. per ilium tcxtum ) in lcg. r. §.OpM IJ o/lI/m f.J(/.
. ... rejfdrnouiop.nunt. vbi notant Immola, Ang. Rom. Cafl:ren.
hri:Xand. laC. &amp; rclIqui Scnb~ll[es per ilium rcxrum. llillc dl

quèd

C:lUlfa 1 I. ~:dl.t.
99
quod,fi Princeps rercribit aliclli iudlCi ordinario illi commirrcndo caullàm aliquam rua: illrifdiél:ionis,tTIllrando ordincm aliqué
vel natum, (ua.:: illri(diaionis,ex hoc crcarur iuri!dlâ io de1cgara,
&amp; efficirur delegatus in iIla caulfa , Vt noram Pau lus de C a(1r. U
Alex,;n d.§ Opll4 no/mm. &amp; in I.etji Pr«lor jf.de ofJic.rùu . A lex.&amp; A11 gd.ill l.",orejf.de illrifd.omnillm iudJc.h f.&amp; Modcrni,in d,l.ùu ciu;.
lejfde /llJI. &amp; itm. ~ia quories t aliql1id ad dirur vel dccrahirur f
cerr:!: rci,conil:irultur noua {pccics,d.t.ùl4 cÎlliü. &amp; d.§ .oplt4 mUl/m.
~o lit, vt murans t libelllllll circa {ubil:anrialia,aJi quid addcn - 6
do vel dcrrahendo,d icarur nouum Jibcllum faccre:idco non potcn aliquid lite conrell:ata adderc vcl detrahere libello circa {ubftamia lia,de quo per Barr.Bald. Ang.AIcx.&amp; omnes Dd .;n d. 1. pdi/a.C. de edmdo. Sic qlloque, quando difpofirioni prima:: aliquid
additur vel derrahirur ,1.1. §ji tfl/Mfi"tpliciter ffde ver6. obi. vbi norat Iaf.lll1m. 5. per iIlum text. Ex quibus viderur concludendllm,
muillam hanc quingenrarum libraru m ,proLlcnribus cu ria.:: Tara{conis non adnumer:ll1dam. Tamen in hac lire maiori con(cl'ipromm calculo eil: comprobatllm, medicr:ttem di ax mulll:x
quingenrarum libranlll1 Turonenu um, erli ex reformarionc &amp;
placito Senarus debe rcrur, nihilominu s prouemibus diaa.:: curia.::
adllllmcrandam.n:lm id il:aturo Proll inclali nominarim caucrur,
cuius il:atuti rc:norcm placllir in(crendum: Rm}/tll&lt; t Dti gYMi" l e- 7
y#folem,&amp; Sici/id Rex, LAndegdl/i&lt;t 6- Loth,'rillgi" Dux, Conm Prouillci.e 6- Pedemontù,$!jtl Mn tj! illfllim nt,!ue ",lIion; congrflllm,q/lùd
clal/datl/r os bO/lilYltllranli: &amp;c?",'nmrrenITYiUd dignrl&lt; jit mtretde: con·
jlit/limm &amp; ordinaml#, ~od 4ultro omnil/m condemnatlOlmm CI//f
jafllm erimin,rli/lTIJ , 'lu.·pcr d!pe/ltlliomm dl'/Ioltl/lntur.d noflram C/l·
yiam ProllùJCi&lt;t :ji/if [entmti" itppdlalOrift conjrmenlllr :jille àp"rtJbf~
Ipp(/lttur 6- m)Ulltie/Hf exprtfsè (/fIt laeit? per dejèrltMttn,allt alltû:jiNe mitigtn/I/r 1J.tjtntmtùjù/t allgmententllr:mediettU harum rSJfdtm"./i~II/lm appltcttllr die!.. cpri.., .Iia vero /lIcdi",,; #rù,lsbm À'1'1/1&gt;1(4
AfPeUOIU11I forrit txfolH4tl11.

n

,
.'

2.

srM

�100

Cau!f:lli. ~:dt. 1 .

-------------------SV MM AR 1 A

Caulfa

--------

!2.f AE S T

101(.18

[ W/nIÙ CllltJ1i: vnd((im~.

f2...!' AE S

.

1 1.

Q..!;!.:dl:. ~,

Tl 0 SEC

JOI

r 1(.D A .

Vit in hac quxfl:ione t conc1ufum ex maiori domi- l
norum futfragio, fupplcndum dTe ex vbr rtare pro,
. llcmuum anni J y 6 3.quod de/iciebat ln anno 1 f 64.
, per ccxrum in I.ex eo vi"o.!f de trltiro Ô' v.n. Itgal. &amp;1.
ugat/l/9J.§.v;'/i FlIlerni.ff.de am:.legat.I.Firmio.in princ.ff.q"and diu
leg. ccd",. ve nornr Barrol. in l.inter ftip,liantm:. '§. flcrllll'l. de v erb.
obtig. col. J.". 6.&amp; in addirio. ad Speculat. in titul. defma.r}- intcre/ft. §. ! ÙoIS igitttr. colum. 4 . i" at/di/;one, incipiel1/t, pr.tdltta ltx ex
9HOin IIMltrillfmElllllm. Vt fuie ProLlllnciacum die 4. D ccemb.
155 6.
Fuit eeiam incidenter t hoc loco ql1xficum, fi prouentus 1cu ria: Tara(co Llis, non pollènc fufficere folutioni fl:ip C'Ildiorum
dlai Pra:fctl:i, an œmcs Prouincix cene:ltur:cx alia Regis peeunia fupplere, ve Pra:feé\:us vigilum haberc pollie inrl'gra fl:ipcndia , (inc aliqua dimiLlutione : quod nOllllulli ex dominis
prima facie vidcbatur iufl:um , pcr t. LucÎtIS.ff. Je alunent. legat.l.
l]u/d.11I.ff.de frgau.&amp; ibi noent Barro!. Tamen, nequ aquam fupplendl1lTI femper cxifl:imaui, nill cx vbcrcarc prouencuunl diax
iurifdifri onis (equencium vcl pra:ecritorum anntltum : &amp; non
ex alia Regi s pecunia,qux non fie dc proucncibm diax iurifdiéhoLlis ordinarix Tarafconis:n·am prouécus diaç iurifdit!:ionis,
ex quibus [olui debeant,iuxra fl:ameunl,falaria Prxfeétis, eOllfi{hll1e in pccunia numerara,cx qua pecunia foluul1tur diais pra:fcél:is. Scd t quando illud quod efl: folu cndum fingulis aULlis, J / '
nafcicur ex ip[:.! re dcmonfl:rara,euncgrauaeus nunquam fuppIet
de {ao,fed ex vberrare pr:l!ceden tium ve1 fequcntium annorum,
fi pollie,debce [uppleri,&amp; "1:0 ea[u procedunt iura aHegaea, vi delieer rcxeus tn d.l.ex co v/l'lo.&amp; 1.lt[.!;ltum .§ Vl11i FI/lerm.eu III li milibus. !Nam in ilI'is il1ri[-,us legarum C! rar a m phorarum deccm eius
vini qu od ex co fu ndo na[c l::o.lCllr : &amp; Ile legatllllllla(ccbaellC cx
re dcmonf1:raea,quo cafu fped:aeur vb~ r tas fr uç.tuulll prxcedcn- t
til101, vc l r~qu c l1Cilim annoruOl rci dcmonll rot;E, &amp; ex cis fur- !
pIe ri dcbet qu a l1Cie~s lcgaea , fi qùid dcficiar. Adco ve li vb creas
fnrél:lIl\tn prxcadc:ntiuJ'\1,.v c1 (cquétillm anl1 orum , 110n fufficiat,
~d {uppkndlll11 9110d,defic,e IHlrcs, 110n rc.:n earur ex aliis rcbus
hmdimi ls (lI pp]cre, (~ Ô peri e poeiùs lcgarario , &amp; hocefl: qu od
R 3
\'olll Ît

Il
&lt;

Conclufum f ût in tac C4UJf.t ,jupplmd/lm 1fo ex; vbertate pro/ltllllll
pr.md(ntû Alllli,qllOd drftcit 11/ fequenti,&amp; citarur "rrtJii dm.
~ Salltr/4 ludlCl/IlI &amp; Pr.tfiélomm vigillln:,an debeant folu; ex dorna.
nIAit RfgÛ pWllIi." '1".IIdo pro/lmt/14 (urio( nOf) f1fcitmt profi·
t#flomjhpmdiori;,in 1U4fJ/JJ!ftione concludùny non poffi ftllli,lIlfl
exvberl"tt pr,,{dOllfllln v et fl'l/lmtium amumm proluntllllm
dic1",um Cl/riarlml, 0- noll ex allll Regis p((unia q/kt 1'1011 fil dt
prOllmtlbUi.
3 Llg.ltU11I .1f1i1UHm .vtl.di.1dtj}njilio 111111114 fl lllt"dJ ex ali'llla rt dlmO/fjfrMa ,fi rtilOum IMfcl1111r ex re d(monftrl/tl1, tllnc grallallll
mmqu"m jùpplel dt filo ,[td ex vbertate [rlllilmm pr&lt;tadmtiuIII
vt![t'lllmuu", ."norum,fpofit,impltbit , ali,,; ptrit tegatario.
~ LAI/ml"m rebOIl'"fi IIb11 nafcatl/t' ex tpfd re dcmo1Jffrl/tit,tunc vtr·
bol dl, ex red ,rtl ralis fUlldi, illtllligllntur pofttafolùm (auffa dt7I101if1,.tionù,vt l'li[ami/i,zri confidmt:idco ql/od defcit vno lnlIo,jitpplebitgrallattl! de fùoft d anft/ltim debellt fupplm vdft'r,lre vbertatem[tfjlulItill711 annoi'HtII,d'.flingllit/lr ibi.
f f2!!,andofipMAlim vnlt dtfJofitione qlldl/titM rtliJ1q/lltllr, &amp; in ,,1;4
drmol/ftY4l#r ex 'Ilia re exol"i aroelft ,' IUn(fille vJ1icum fit rr/iOlim ,fur pa dtmo1Jjlratiomm • mtnquam al/gellir v tt minuitur
rd, e7uIn,fod "ms tme/urfun/m '1110" difiâl.
6 COl1clt{io [tC/md" , qumdoeadt", orlftione qllttntittl! re!il1quÎlllr&amp;
demonf/rdlllr , rx qUd fepercipi debe.lt ,fi relirtllln "aflllluY IX Il
dtll1Ol/f/r.ta, grdllMlu non (tllctllr pr.•Hllre vltr" FualH rci Je.
mOI/(lrI!/;",[oIi/1lJ verotmt/llrfitpplere drfirtllm vnir" IInni IX '!Ibertlfte pr.t(edentilllf' vII foqluntium al11lf1Yllm: fi vero rtilOum
lIOn IMF,lttrex re demo;:jlrat.1, (11f!C fi potefl[ri fplm ex vberNtI
pr.fudemi, vdfrfjllc1J/à am'; qllod dificrt,fCl"I dcbet : .,!toqlli he·
res fopplcbit de fi/o ,Ô' 19.7.8. é~ 9·
10 (,rg.ffllltl [m{/IIIIfI' alimitlA fl/ ndl,dicitll" rffi condit ionaü, &amp; hl/bm
c/Hldaiomm,jifrl/[fU4 na[cllntllr,''IlIdndo [r1l{fIM ,dimiuJ fo ndm ·
'. '. . li/Jqul/ntllr,non rxprrJFt ((rld ql/allf/lalr.
.f2...r:,jE
1

,

�JO~

Caulfa Il.Q...ua:(h.
voluü text.d./.inUr/hpuIAnllm.§focra7IJ.ff.dtverb.obiig. in verfml
fu'" expt{f.rre debeo,dOlJtc itemm l1aflalNr 6- dari pofsit. &amp; per hM VIeu,Aul uffotl/ranJ, Alli va/ilur~1fIJhpuMiomm. Et ideo Pra:fea:i vigilum,Gcllt iudices ordmanJ , non pollùnt HiG ex vberrare prouentuum fuarum curiarum , fupplere quod deiici t vno anno,
1(. non ex alia pecullia regia, ex qua proucntus curia:: Don nafculltur.
Er iura aIIegata in contratium in d.l. Ll/cÎtlJjfde alimeNt.legat. 04 il] 1''ll/id~l1I.de legat. 1. proeedunt , t quando legam m non naCct·
tur ex re dcmon(hat1l. ~am it, illis ioribus fuit Icgata eerta pecunia exfoluenda , ex redicu talis fundi , &amp; cenu cft pecu niam
non nafci ex fundo demonll:rato. ~o cafu verba illa ex reditu,
imeIIigumur poGta c~u{fa demonll:rationis, vt rci familiari con·
fuleret.ideo fupplet ex proprio patrimonio, quod deiicit, vfque
ad illtegra quanritate legatam.Et iO:ud intcIIigo,quando cerrum
dfet ex redltu talis fundi,non pollè folui annUU111 relia:u:~ip­
pc cùm PCt rcrum natl1ram, non po{fet fundus demonll:rarus
prodllcere ror rcditus , vel frua:us, ad perfolucndum Icgarum,
fuffiClcntes Iingulis 30nis: plltà, ~ando ccmum relia:a funt
ex rcdltu fUllcL 5emproniani, cuius anllui reditus fum dccem
r:lIlrùm, ita vt cmum Gr, relia:um )lon potTe folui ex rcdiribus
rei demonll:rux:runc hcres renebitur fupplere Ctari 111 de proprh1
pecunia quod dcficir. )ltC iO:o cafu tenttur lcgatarius exfpelhre
vbertatcm fcqucntium annornm : cùm ccrrum iam fit , nullam
po{fc vberrarem r a~l ram exill:erc, qua: pollit fufficerc ad perfoluendum legatum aUlluum, n~m frufira expea:arur quod ellenire non porell:.
Cxttrùm Gfmans fundi Semproniani dlene rami prou entus,cx quibns regularirer po{fenr eenrum fingulls annis folui: h·
cèt vno anno propter O:enliratem forrè', vel aliam cantTam non
nafcerenrut frua:us, qui fufficerêr ad folutionem dia:orum ecn·
mm ilIo anl10 ,rune heres non dcbet O:arim fupplere de propno
patrimonio,vt in pIxcedenti ca[u : fed expea:are tenetur legata·
tius vberratem [equentium annorum, vel quod deiicit compcnfarc eum vberrare pn,cedcnrium annorû.&amp; hoc in caCu loquirut
texrus 111 d.I.Firmio.ff.'1l1and.dies /eg. ad. nam loquirur in pecunia
legata ex[oluenda ex rcdicibus ceni fundi, cuius redirus fufficicbam ad perfoluendum ICJlurum Etde hoc vide in 4ddit.ad 5p((l/-

Ilter.ti.defruElib.&amp; in/mJJe,i" §.(cilH igilllr.in nddil.incipienlt, Pr&lt;l,
dir1a

Cau/fa I l . Q!.a:(tJ"
c&lt;,) J
ml/Uria!mChfllm .Et liœr pra:dia:a iura loquaneur in matcria rcCtamemaria, camcn leges ccO:amcmarla! valent
ad deciGon cm ll:arutoru111 , &amp; pet illas Frequenter Bart. dCGidic
qUXll:iOllCS O:atururias,in l.ommJ populijfde IItft.&amp; iure.&amp; Bal. in {.
I.e. defommll Tl'lntl. Nam &amp; difpofirio tcll:amenraria lcx appellacur, §.dt/ponat.in lIut!Jentic.dt nllptiis. lx. lloranr Scnbentes, in /.
IItmo pot1l.j/ de legato 1 .
Scd quoniam incidimlls in hanc rnateriam, qllam nonri Dd.
fatis inordinarè trafrane &amp; confusè cxplicant: ideo duxi illam
traa:are pel' aliquot breues conc!uGones.
Prima fit conclllfio ,qu:1ndo t fepararim vna orarionc quall- r
titlS rclinquitur, &amp; in alia dcmonll:rarur ex qua te Colui debeat
quamitas rc!ia:a:tunc fiue vnicum fir reliél:um ,liuc annuum,per
dcmonftrariOJlcm llullquam augctut vcl minuitLJr rcIia:um: fed
hcres rcncrur fempcr fupplere quod dchcit,l.qllidm"jfde legato 1.
&amp;1. Paulo Ca/"m.~cho. §jin.deleg. j . qua: iura loquumur de kgato
vnico: &amp; de allllUO legato loquiwr rcxtlls /11 t. LllciuJ.ff. de atim.
leJ!P.&amp; cO: ratio , vr dicir texrus ,;n 1. quidam : quoniam non videtpr cOlldirionem reliél:o inieci/fc, ex quo ab inirio purè dawm erat.&amp; hanc rhcoricam ponit CaO:ren.in confit. f 3.foper thrmatr. coiro,;. pen/dt. in antiquÎJ.&amp; Felin.in capi/.ad 4l1dimtiam. 1.. de
rifèript.5.colllm.6.qll.tft·lIllm. f·&amp; Bartol.inl.interftipll/llntem·§facr.
ffde verb.oblig.
Secunda concIuGo, quando eadcm oratione quantitas reliu,quirur,&amp; dcmonO:rarLJr ex qua rc percipi dcbeat. &amp; iO:o cafu puro c{fcfllbdill:illgucndurn: quia aut relia:um lla[citur ex re demonO:rata,aur nOlllla[ciwr.
Primo ca[u lit hxc cocluGo, heres t 110n tcnetur pra:!l:arc re- 6
liltum,Ii uc (It vnicum:liue lit annuum, vItra fmél:us rci dc:moll(!rar:!:, fcd quod vno an no deiicit , cogcrur fupplere ex vberratc
fequcntium vcI pra:cedcmium , per id rem pus quo durabir celiltum.&amp; Gnu lIa Gr vberras,noll pra:fl:abir de aliis rebus hereditariis,fed Icgatario damno erit.&amp; itl:o caru ptoccdunt rcxt.in d.l.ex
eo vinojfdctrit.vÎI1. &amp; olco legato &amp; t.legatl/m. §. vini Falerni.Jf de
Ann.lrg.1t.d,-I.interftipll/antem .§,frcram.,. de verb.obligat. &amp; Paul.
Cafl:rcn.in dia. confil. f j.col.pm.
Fallir qualldo t locus , vel ces dcmonll:rara fuit appofita gra- 7
til [axacionis, quiatun c reddit reliél:um conditionalc, vt 11011
dehrarur vitra relittlllll primi anlli, t. ,ùm certtujfde tril.vin. &amp;-c.
ljidr
Ii[fA lex lX qllo in

'-

&lt;

�ClulI'a 11. Qg a:ft. t.
!.jidfhitor. §. I.f1.dCCOllfr~". mit. qua: iura loqnuntur ill1~garo
vnico,in quo verba,quodffJtuf/I mt,operlnrur con dicionem d./.
c'ym a rttls,[ed in 31111110 legato 110n indllcit conditiollcm,Ccd demonCtrationem,d./.lx eo ~lirJO.CH", fmiilblH.
S Ratio ditlerliratis t cflè poteCt, quolliam in vnico legaro Itx
inrcl'prctarur ill. verba,gratia taxacionis appofira , qui:lllOn nia
CClllcl prxlhmur.Sccùs in annuo legato , q~lod (inglllis annis naCcitm:quia non cct vcntimile teCtatorcm cogiea{\è, quod in tan·
tis annis,oon pollie redmls rei demonCtrata: Cufficerc ad quanti.
mis reJiéta: prxll:ltionem, cùm vcrHimile (it in e&lt;l!Ncis annis, ob
Iterilitatem, aut aliam call(fam,frué1:us rd dClllol1rarç po(fc de·
de/icerc. Vndc colligimlls eius VOllllltarem , cùm Icgat ccmm
quantitacem aonuam, ex rcditib.s cel'ti fund. prxll:an dam, va'
lui(fe iIIam fuppleci ex vbertacc prxccdemium, vcl Ccquentium annorum.
9 Secundo ca[u,qllando relifrUln t nonna[cicur ex re demon!hata,fiueJir aouuul11,fiue vniCUffi lcg:ullm:quod vno anno delieie ,fi potcll: facilè (upp1cri cx vbcl'tacc fequcmis vc:1 prxiCdemis 3nni, neri clcbee:in d.l. Flrmfo.j/ qI/and. dm lcg. "d. qui
ccx. loquirur in legato vnico, &amp; in 1."1111114. §. d Tlti,T.jf de ann.
Irt.qui rcxt: loquitur de annuo tclié1:o. Si aurcm cermm fic non
pofiè {llppleri eX' difu v9crtatC, tullC hcrcs de aliis rcbus hmdHariis,vel propria pCCllllÎJ compcllirur (upplcrc. Nam ifl:o cafu
verba lX redftu /dIt; jr",d/, 11011 inclucllnt condiriol1cm ,[ed de·
Illonfl:rarionem,nrg.d.l.fjuiânm ..ffdc IrgaT. r.&amp; /.Pllfi/D Cd/I.§.f.jf.
dl legat. 3. &amp; iCtud remit texc. in d. 1. I.m",•. §. à'Iitio. q uando dl·
[it , Decem allllua in pcrpetuum efi,= prœfl:anda.
10 Ca:tcrùm, fi cclinquanrur t frué\:us alicuillS fUl1di 110n cxprc{fa cena qusllt'Îtate , tune relié\:u111 habee [cm pcr condirio·
nem,ji Il.[cantllr.l. t.if dllond.&amp; dl1mnIlrAt.cu m fimiI. ibi allcg.
Îll glolf. &amp; ex his puto matcriam hanc fufficicnrcr declara104

13111·

CAVS

C:urlfa

T 2..

l Of

------C A V SS A

H .

1 TE coram DignenG [ul?prxfeQ;o à
[al{à proeurarore eontell:ara. Lara(qut:
in/ïeiariol1c ere[eir in tripl um)à Claudio publieana per iudiee01 petira dl:.
Reus litis eonteltara:: nullnarcm allegar, (ed publieanus, Eminium debi·
torem eomproba{!e procuTatoris libellum, &amp; qua{j ra·
tum h:lbuilfe ex eo inrelligendul11,quod emendarionem
libellidia'i proeuraroris perierir,&amp; racihabirionem mandata comparari CauŒ1 lirig:lta &amp; ampliùs deltberata,
Ctf! eX' ronrefl:.atione liris CUl11 [al[o proeuratore non
debeatur lara " fI tamen dominus emcndacioncm vel
corrd1iallcm IIbelJt fidfi proeurJtoris petierit, debetllr
Jaca b:CLÎlll [1Q;um procllrarori~ rune domious intelligarur ratum habere c. Nam &amp; minor petendo rell:icutionem in inrcgrum, ;;d Ll W Ù Sgel1a per [J/[um proeuratorem, intelltgirur illa eo nomme taeirè approbare d. Pro·
llunciarum lite fid.uciari ,~Pub'l!callo :tdwdibta. IJeeimaguima Decem bris. J 556.
a

J.lin in vere qUi olbu:lnl "cl ah~:.w:f \'cétigaliç C:lUtf".l. C. de c:unuch. vb" notèlnt
But 8.lld.PJul.pofl Guilld de Cunc(),lil l.:lb cUltio nc ff,de pJ.élis. Nam !lus

co Otcllatio falla abco. qUI m ,1u~latuln nullulTl habcb:u,u,Jn fublill:'1C JI licet C.dcprocur.&amp; in 1.quxl1.huius Cau Cfa:.
,
1
b ScillCCt trlpb l ql1~ CI liti s contdl:J.tione dcbccur.
t
'
c 1. ,.§,fJICus.lF.\em r:teaOl habcri,
d Gloa:1I1 d.l. J in prin. in vcrbo nec fl:ipularioncm, in fine,qllam Scribcntcs ibl commUD!!Cr approbalH)Jn d. j.f31fus.Er vide hîc ln l. .q hUlus Caulf.r.

IN cnrs LlTrs ENARRATIONE

dt/plex jf/it QIl41io.

rala

,

Prima,An ex concdl:atione
procuratoris d 7beatur Jara.
Sccunda,A n inducatur rarilicatio racita , ex co {olo, quod Eminius perie rat falti procuratoris emc:ndarioncm hbclli.

"

SrM

�Caul1à 11.(bxn. r.

----

--------------------------

s v lof MAR

1A

i l AE S

Tl 0 N 1 S

pri/1/.t,dI16 dtcim.e Cal/1ft.
C/lmfolfo procurtltore.
2. GabrllJ n01l debeltlr ex contraElu Hullo : item nec ex IIIt. conUrfallQ·
m inNalid.t,dUI libdlo nl/Ilo, &amp; n. J.
4 LalullciltlrJl~llIla ill pŒn.lm negl/ntis.
Rallo 1tl« "'1"141 /fi gabell., proeldlt ù; laid: nam lat/l l' gabdl~
Jllis.

t

•

Call1T'a 12.. ~xfl:. 1 •
1°7
fAI{o procurarorc,quia cil de iu re 11 ulla, vr diQ:um efl:,&amp; habctlu
pro non fafra,&amp; pro non (eripra,qu:lI1rum ad iUrIS cffetfus,l.non
d"bium. C. de tegib. &amp; ibi llotant Barrel. D.lld. &amp; omllCs Seri bentes ln d.t.IICltID POleJl.deleg"/.t.Cllmfmi"b/IJ.

-------

L.lI~lIoll ae6elllr,ex ml/ef1.lIiom foEld

!fl..FAES'lIO

P RI lof A,

dtloatcllJu cI~ff•.

Erttlm eO:,laram t non deberi ex eomdhriolle, fa·
Eb eum falro proel1l'arorc, c~m de iure talis come·
O:atio nu lia Gr,l.lie?t. c. de procurai. l. licèl veru",.ff.
r
" INdiC. (cd t ex concrafru nullo non debcrur gabclla,
2. lfll. Ibi,(o qui DElA/laTIl vtldlltl'ûd veEllgatù la/tjfr pro
fifèeptrll.
c.de eunu,/; &amp; ibi notant Bartol.Bald. Paul. CaO:rcn. poO: Guillcl.
mum de Cuneo III l.ab emljfdc p/IEl.Bartol. lII.l. fn. §.fn alil/m.C.
com.delegato vbi Bald.&amp; in t.non dl/bùlm. C. d~ legib. pel' illum tex·
3 rum:ficut ex libello nullo aut !itis eenteO:arione inualida non
(oluitm gabella,qua: aliàs debererur ex comcfl:ationc: valida, vr
nom b(on in l.edlta ac7to.c.deedend. col. 7 .n. 2.1. ver[.flxt" addtin
qu.tnlllm ql/od Bart. ponit de gûhtlla. qucm (equirur ibi Dccius (It.
9. n. 37· &amp; cO: commu nis opinio. &amp; maximè , c~m lara dicatur
ltaturain pcenam ncgancil, adeo vr dicatur pœn:llis. uam illud
quod debetur in pcenam ncgationis , vel Il1fi eiatiollls, dicltuc
pcenale {ecundùm Ioan. de Plat. ql1cm refcrt &amp; ibi (cql1irur [a(
1» §.lripII.(01.~.nHm.8 ./'!.fIil.de .El.&amp; f.acit texr.in l.fn.lf de yci 'II/11J.
&amp;. 111 pcenalibus bcnigillor inrerprerario (C 111 per (ùml[llf ad vi·
tand.1l11 pcenam,tjaElllm CHUjlIC.§.1J1 p~·nAltb/lll.jf. de reg. IIms. 6' ln
[.Ip. In pœn,/' dt reg. ;'Ir. in 6.&amp; Ibi notant DylluS &amp; Scnbenres. Et
ratio qUa! mi\itat in gabclla,procedit inlara: d): enirn gabc\b h·
tis.&amp; ratio Ilulliratis,propter quam de; cO\1rratlibus de iure nul·
lis, non oCQcrur l!abella, llulirat eriam in conreO:ationc fa/hl

1 ri'

'1

1

"if

t

.

P.

,

fui

•.1

rM

MAR 1 A

SEC

rN

2.!!.41ioniJ ,lt.C.Wjft.

D AE

Dom;,ms fciens fltfom proC/maorem fou nominc in il/dicio "gtrt,
11011 probibens,intetligitut rlltijcare.
~ Dominus petendo (orreBionem &amp; emmd,tflOllenl libetli fllfi l'rom·
ratoris,cmjèl/l.f etliS g1'a ralijcare.
l Ulfinor 25 .annù,peltndo re/lillliionem ttduerfls geffafolji proC/lraloris,diâtllr CÙIS ge(la apprubare.
4 LAppYObalio ér reprobatlo circa idemJierJ lion l'offrml.
5 LAppyobafio ']11 .•Jit 'lit;dtlllllnl reprobetur, lion {jabetllr in confideraliom.
6 Reprobalio fi quo mimiS aEllis valea/:ergo non dcbeloperari ronlrarillJ1J effiElt/m.
1 Pril/ali8 non ponit necpr.efopp~1JJt "abitum, ljllùm mens difjonm/M
repugl1al.
S BaU; fel1ten/ia eommlmiterreceptfl in 1. 3. §,fitljilS.J! rem rdlaN) hi/beri,refi rfur &amp; oppflgnalur,&amp;" 9.
10 Dif/mc1io pOIlÎtM illierfoéllt711 7J1JÙ/i per[ond! &amp; ptt/ril/m perfol1~ml1J. &amp; !/fo flcllI7do CI/fi'frne dl/bio proeu/it opil1lo Baldl, &amp;
cOlllm/lnis fed pY/mo cajif Jil diflmc7so mil .• &amp; frf/gl/laris ,41/ t eIIIm approbalio &amp; t"ota reprobafio fI/nt citca. idem in f'bj.mtI',a/lf wsum ft cirra fdJftanlitlm, &amp; al((rum Clrca 'fualill/lem
aliq/lam[ubJf.11It/.f. &amp; n. 1 r.
J ~ f&lt;!!,ando rrprobl1fio ftcirca flElllm, 6- apprDblltio Ittci/,/ cadit circa
qHalstafem ipJills flm,IHne poJ!ill7l11S reprobare fIElI/m,ô- "ppro·
bare qualtla/em foEli.
I J F4{fum ip[um &amp; ljsMliw flr7i fmt diuerfo,&amp; flparllla ill flbft.tnlia: adeo vI defiEl/IS qualitalis lion inducllt fltlul/1 jilbJfI1n1i,e
principlllû.
14 LAliud l' jisbJfalllia illJfitutionis : &amp; a/iud quali/4i ifff7ilutio"is.
'5 ArbllCr f eondemnet ad dandùm mille cerlll du, cUJ(èml/r duo
pr.cccpla, vnllm de dal1d,;' mille J ql/od riffscil [ubJfanfi",,,:
o 2.
Il/Ifmm
1

�108

Cau[, n.~xCt.L.
de d.lndu CCrlo JI( ql/od rr{piCllqll.rlitatem Ji,bjanti~:&amp;
lictt fi' /4l1Jum non p~fit Iii Impleri ex alz'1/IA illf"'. cAl/ffi,ni/lI/l'
1/lillllS rem~ net pri_m .Ji·ml/m.

4ltm/H1

~ v AB SrI 0

1.

C'''.Ifr dl/odecim4.

N hac quxflionc viderut ·t.lCirè induél:a rari·
ficario gcflorum pet diél:um procuratorcm
ex plul'ibllS.
Pllmo,quia quando t dominus (cit fal.
~~ I;~~~~~' (UI1l pl'OŒrarOI'Cm cxperiti ('10 nomine, &amp;
nOI1 prohi ber,lllrelligiwr ratl/icareJecildùm
(1'~~~~~œ Innoce m.1n U.Y p.lrtedwU/i. in ':Jcrf (j'ex/IDC
drus f dommu! 'U idee Cdl/ift'" nomineji/oJgi per f."/it 171 proœra/mm.
eXlr.de rcfcl'lpt. é Archid.tn c'1"i ~d agmdllm.de procurllt.lib.6.Bald.
in d.!.ltCll.colj ll.ill vlt.ql/.tJf. c.d, pr8cllrat.:&amp; ibi Paul.de C aŒro lit
Scnhcnrcs communirer.
1.
Secundo,quia t perendo correél:ioncm ,&amp; emcndationem li.
belli f~ Hj procuratoris,cen(etur C/U Sgefla ratincare, per tcxr.&amp;
ibi ncrtarl,in d.I.J. §f.dji'Jjl mn rat.bab. vbi dominus appcllando
à (cnrcmia lara contra eiLls fal(ull1 prOCUl'atorcm, inrelligirm ex
hoc (010 ntum habcre dus gefta,quia li non haberet ratum,fcn·
tentia non poflèt illi nocete, nec erat illi necdraria appellario,
l.in c4rljJ.u.ill prilljf de minorib. &amp; l.fi rxprejfÎlm. ff. de "lpell. cùrn
ergo appellat, vult vt rentenria valeat. &amp; pel' con[equeos corn·
probat geŒa procuratoris ipous, quoniam aliâs (cnrentia valere
non porerat,l1cc appellatio crat ncccifaria. vnJc meriro induci·
tur racira l'arificario per diébm appcllationem.
3 Idem cft, (juando t minor petit ref1itlltionem in integrurn
aduer,ùs gefta per fal/\Im procuratorem CÎus nominc,rcclIndùm
Glo([u1J /JI J.f.].Î/1prme.in vabo,neejf/puill/ionem,inf nc,quam rc·
quulltll r D. co mnJuniter ibi.&amp; in d.§.falji's. quoni ,lIJ1 non erar
nccdtltia rcf1irurio 1111110ri,nilj habcrct r:ltlll11 gc ft a per falrurn
procuratore m ' cùm prûprcr nllilirarem (aris mlln icus eflèrde
iure co rr. muni : ica vr rcftirucio ex bcncncio xtatis 10Clll11 ha·
berc non pollir,d.l.in {,r.lfé , in prine. Sic &amp; in ca(u nof1ro, emen·
d ~tia vc\ comél:io libcl1i f,111i proclll'aroris , 110n crat I1ccdlàrb,
l.um e lUS gefla nl1 lhus clfcm 1l10mcIHi d. 1. Jlcel.C. de proC/lrato/J.
Idro

Cau1f411. ~a:fl . t..
ro9
Ideo corrigendo &amp; emendando libellum,intelligitur appro barc
gcŒa cius nominc per diél:u procurarorem .q ua; ratilicatio,ta citè
inducitllr in con[cqucntHi I\ecelfarii ip(ills emendarionis hbclli.
Nec his viderur repugnate quod voluit Baldus, &amp; poO: eUlU
Paulus de Ca ft 1'0, Ang.A 1 xan.Fulgor.&amp; la(on.ln f.p ejlhllmo. c. de
hOIJBY.pOjf.cOflf./ab.&amp; in 1. (ilto.Jf.dc inù'[lo rupt.&amp; Ang. in d.§.falfos.
ô-in 1.'Uenfrejf.de ltb.&amp; pojlh. in quibus locis Dd.commUlllter reprehendllnt Barcol. qui dicebat, Filillm pra:tericum ideo poire
agcreconrra tabulas parcmis.quoniam agendo COllCl'a tabulas,
ex qlladam necelfaria con(equentia,dicebacur approb arc t~fia­
Illcnrum:quoniam ali:îs nili approbalfct,non poterat agere contra rnbubs.quiacdhmclltllm quod nlllium dl:, rumpi non potcft,l.ndM ~tJi.ÎN 'Ufrfplltojf.de ill/lljl.fupt, vndc diccbat idem Bald.
Jrg.d. §f.r1fru. Filtum pra:reritllm polfe approbare tefi amel1wm
partis Vt fdél:UJl1,&amp; improbal'e,vt lic faél:lIll1: qllOd tamell com·
munitcr non approbanc ibi Dd.e:l ratione : qllia t approb atio &amp; 4rcprobltlo cÎlca idem clfe non polful1t.nam allcgaret contraria,
quod hw non porcf1:,1. r .c.de condiE! f/lrliua. Item, quia approbatio racirè hoc caeu re(ultans elfer mornemo duratura,cùm O:atim
rèquutllr rcprob:ltio. Sed approbatio t qua: nt, vt fiatim rcprobe· r
rur,ll ulb 111 conliderationc cen(etur:imo habctllr pro non faél::t,
1'1ui Jic.flde [01111.&amp; F ulgolius hoc notat pCI' ilium textum, in d.f.
pojlI1l//lJo.&amp; A nr.de Bl1tr.alfcrens hanc rarionem in Clip. cùm dile[fU S. dt arbtt.&amp; tCXtuS in d.ljilio pr&lt;tterito.cùm loquitllr de approbatÎOIlC rcftamcnci,qllam facit nlius pra:terirus:vbi loquicur de iUa
qua: dl1l':tr,lloll aLltcm Je ea quam nlius fl:atim improbat. quollI~m dia cft inucilis, vt dicit Alexand.in d.l.pojlhumo. col. 8. n. 10.
Pla:rerca reprobatio t nt quominus aél:us valeac,ergo non dcbet 6
operan concrarium dfeél:um,hoc eO:,approbationem per tcx. in
1.lcg",a in/&gt;/tliterjfde adim.legAt. vbi ex ad emptione)egarum inutile nunquam con hrrnacur , &amp; tamen adem prio non potefl: elfe
yalida, niii Icgaturn illl1tilc priùs conhrrncrlJr , quoniam qll od
lion cft,non poteft adimi.Priuatio cnim prx fllpponir habitum, 1.
dccem,ff.de vrrb.oblig.attamen concrariurn decidltlJr in d.l./rglltlt
iml/ilmr:qula, Vt ibi dicit textllS,adem ptia deftinatur, quominus
Icgatum dcbcatllr : crgo non operatur concrarium clfefrum.
lju01l1:tm induél:a addiminlltioncm, nllnqllam operamlll' all~ m c lltllrn,l.mm Iflle.§jin.jfdt cond. &amp; drmonjf.l.71lia fem is.§jin ff.
Iun.llll//1l1Jf /tjf,I.Et tunc r gub L.deam.non procedit:quia T pri- g
o 3
uat lo

�110

Cau Hà Il . ~a:rt. 1.

uario [Lmc \lon prxfl1pponir habirulU,l1cc ex priuatione CUllC Illduclluus habir1l1l1.Cùm repugnct mcns tdl:atoris, vr diél:ulU eIl.
Ex qlllbus vld~blrur diccndum, ex cmcndatione &amp; corrcél:ione
libellt cius approbationem non ll1duci racitè, nec gcfbol1cm Pc!
dlél:um proeuratorcm.
S Huic dlfficulmi rcrpondcntt communieer Doél:ores, (cquê.
tes Baldl opinioncm III d.§foljiu. &amp; in d.l.pojlhumo.in quibus locis
folucndo dltliculr.lrcm,dlcit: ideo i" d. §.fidfil4. ex rcprobatloue
fenrclltix per appellationem tacuè indllci llpprobationcm gcl\omm per fal(um procuratorem, qlloniam apptobatio &amp; rcprob~­
tio rune eadunr circa faél:a dillerCullm pcr[onarum : llam repro·
batur faél:ul11 illdicis,&amp; approbarur faél:um procuratoris, {ecùs fi
approb.ltio &amp; reprobatio concurrercnt circa faél:um ciufdem
pcrfon:t;.tL1nccnim proccdit opinio communis contra Bartolum
ql10niam approbario, &amp; rcprobario circa idem elfe llon porfUnt,
quia clfer {ibi conrrarins.&amp; mo cafu milirant rariones,qux adducunrurpro communi opinionc,conrra Bartoillm.
9 Tamcn hxc Baldi rcfpollfio tvel di{Hnél:io circa faél:llm vniUI
ve\ plurium pcrfonarum , non enerllat omnino dimcultatem: &amp;
vldetur confundi,per textl1m wm gloffjn d.t. 3. in prme. in verbo,
nrejlip/l/alionem!rem ralAm hab.qux vult, vt minor,petendo rcl\i.
tutionem in integrum bcneficio a:tatis,adl1erfùs folucionem.cius
Ilomine fdél:am à falfo procurarorc, cenfeatur ex hoc ratihC3rc
{olurioncm , &amp; ramen ibi approbatio &amp; rcprobatio cadunc circa
faétum eiu{dcm perrona:, hoc dl:, folutioni s faél:x à diQo falla
procurarore:nam rd1irmio petebatur aduersùs [olmionem,v t 11lam bcnehcio a:taris poeret reprobare &amp; refcindcre , &amp; l'amen ex
tall reprob1rionc refultar approbario faél:i fal fi procuratoris circa eandem (olurionem , adeo vt communis rc[pon fio non pollit
fubfiaere, &amp; cere vera. vndecmenàatio vcl cocreél:io Itbelli, de
qua agit ut in pra:fcnri cauera, cadcm ratio ne videtur [ccundùm
communem opinioncm , non polfc tacirè induccre approbationem, &amp; ratihcationem li belli, &amp; colltc!l:ationis faél:a: à falfo procumore. Ex guo cil: fa él:um , quod eiu(dem per[onx non POtea
fieri ';\pprobatio &amp; reprobatio, vr diél:um dl: [ecundùm commuoetil opinionclU.
10 Ego veto puro Dd. nOl1 t Catis explicare di fficultacem ipfam.
Et puro cere dHhngucndum inter faélllm plurium pcrronarum.
&amp; faétllm vnius, vt primo cafu pollie quis codem tCU1porc &amp;co-

dem

Canfiâ 1 1. ~xrt . 2. _
III
.lem hé\:o fille ne gotio , reprobare faél:l1m vnius per(ollx &amp; apl'roharc folél:um altcrillS. -~inimà reprobando cxprefsè faél:um
vnills ,ex hoc imclligitllr racitè approbare faéll1m alterim, fi alils non poterat rcprobatio ruum [orriri cffeélllm. Et
cafu {inedubio procedit opinio Baldi,&amp; com muni ~, pel' texmm in d.§.
fal[us.lum lbi fentenda fuerar lata contra falfnm procuriltorem,
àqua dominus appcllauit, vt [cntemia rcformarerur in mclius
per iudiccm aliqucm. Sed qlleniam procelfus fuerar faél:lls cius
nomincà procuratore,qui non habebat mandarum. &amp; ideo [entcntia erat nuUa &amp; nuUius momcnci: &amp; l'cr con{equ cl1S non erat
neccO'aria appeUatio,/ji cxprefsimJfde IIppe/lllliombtM. Ide6que Vt
arpellarto valcrer, &amp; po[[c:t [ortil'i effeél:L!m. inducirur racita ratihcatio gdl:orum ab ip[o procuratOle ex pra:rumpta voluntate
rc~r()bantlS_ nam qui vu lt vn um, vult etiam aliuo,fine quo illud
eOe 11011 potcrt, 1. t!lledff de Ifeqllir./;ered.&amp; l1ocJ.cur in l.2.Jfde ùll'lfd.
omnIum 1//{IICilm. Nam ad pofitionem con[cquclitis , Icquitur nccellariù po{itio nccelf.lrij ameccdcmis,L.8d rem mobILem.ff. de proC/l1.lt.Cl1m {il11iltbus.
,
Secllnde CJfu, ql1ando t dl: faélllm vnius perrona:, dl: lilbdi- 1 1
Il:lngllendllm , quia aut rcprobatio &amp; tacira approbatio hune
mc.! idem ln fllbCl:antia, am circa qualitatem aliql1am eiu{dcm faél:i. [cparatam ramen &amp; diuet[am à rUb{\:aFlcia ipfius fath: Pmno cafu , quando approbatio [eu ratihcatio tacita reful tans ex reptobationc: exprelfa, non pote{\: elfe nifi circa i\ludmet qllod rcprob:lIDus , adcà Vt ver[ctur citca Vl1um &amp; idem
in fublhmia: &amp; tune ex rc:probatione l1unquam inducitlll' tacitaapprobatio, pel' textum ln [.legata imtltliter.jf de dd/m. Le:!,. vbi
p~ r ademptionem legati, non confirmatur legarum priùs datum
inllttliter, &amp; ma ca[u procedu\1t rationes addl1él:&lt;e per Baldum:
[cHleet • quia circa idem approbatio &amp; reprobatio c:!fe nOl1
potcll:, &amp; elrct fibi effcél:us eoncrarius: nam n011 dl: de mente
reprobollltis , illud idem velle confirmare 6c. rc:probare, q\1od nidrur dcll:rucrc : vndc pociùs rcprobaric rcmanct fine eftèél:~I,
quàm ratthcatio tacirè indllcatur circa illlld idem, d. L. !cg,'11I
11I/1/11tter. 6 IIJ L. TIli-t. § fil. il d.- m"nt/ml; ;; tifl.l1nclJlo. &amp; j~tis
dlcicur rcmanere inutilis reprobatio &amp;: (ine cffcél:lI , qU&lt;lndo
Illud quod rcprobatur crt ipro iure 11ullu 111 ) &amp; iI) ualidurn. Nam
q~Odl111lll1tn dl:, de Il1re rumpi am reprobari n011 pOtCrt.d.l. lI.l711
o' f./I1 verji'il/. plltO. if. de ml/if!. rllpt, &amp; i!1:0 caru non habet 10cum

ma

v

�t

Ca u (f.~ 1 3.
11;
aliqn3 illfl:a e3u(fJ.,mmcn rCl11.lnct prr 111L1 111 firmul11./. cd(il!. §. r.
fldr •.,bl/r..;·. Ilocar Ba!.'" 1.I.cul.; .c.de IJI&lt; Iju",~œ"&lt;f nom.&amp;. in Rubr.
commilldflol1CJ,Cp:(lol,z&lt;, progr.fù6fcr. III/t/JOY/I,1t. yet iJ/d. 11011 b.16. qUIa
reprobando fall:1Il11 cOll1probal'c qnalirarcm f.lé.li videtllL
~are concludcndull1 inll of1:ra qua:f1:ionc D.Claudllllll E'l1iIlium, corrigendo &amp; emcndando libcllurn f.11fi procnratoris , &amp;
reprobandolll hoc fallu 111 ipliu s procuraroris:potllIirc approbarequaiItatem mand atl iplill s procurJcoris,&amp; quoad hoc ratlficJ. rceius gefla.QE.in imo cùm gef1:a pel' tpfum procuracorcm de IUre fine oulla,d.l.ücèt.c.de pr&amp;wralor.ldco corrigendo, vcl cmendido libcllurtl , cenfetur ex hoc tacirè rar tfical'e gelta pcocl1rarom
pet lùprad,él:a: l'amen hœc cau {ra no n fu il' ClI ne defi nÎtiuè decir.1,
eo quod parro lllls fi(ci dcprehcndcrat dolum dlll:i procurarons,
qui era r particeps &amp; (oci us diél::. co ndllél:ionis lararum, &amp; erat
Cufpiciomagna f::..llitatis faax circa d laull1libellum.~al'e Curia imcr.locLlta efl:, libellu ln in forma originall à d,ao procurntorccdcnduill, Vt partes 11l confuctlldlllcm cxigendi&amp; [oIIlCndtlacas inqu irercllt,q lIoniam de confuctudll1c Ilia parùm eonuentebanr. lntCl'lI11 ex cali Ois iam d,,~;b~ Ils ndllciaria fuit adilldicat:l
conduaori iUrIUl11latawm,dic 18 .D~eq11bris,1 f 56.
_

____

________________

~

ra
Cau (fa Il. ~xfl:.t.
cum r.eguh, quod Priuatio prx(lIpponit habitl1ln. quia tunc pnUltio dl !lne habim prxccdcmi,d./.üg.'ta il1l/titittr. qui textllsad
hocclt hngularis.
I!
cCll~do call1,'lulnqo rcprobano fi t circa faél:um,&amp; approbario taclt~ cadit circa Cjuaht:tccm aliqllam faél:i:&amp; rullC ht coodulio, quod poilimus rcprobare fall um :tliquod, &amp; approbare
qllahtarrm f.lcl:i , proprer quam tale faél: um de iure erac nullum:
quinimo rcproh lI1do f.1llumfimpltcitcr non faéb mcnrionc de
qualirate, inrelhgo ego tacicè approbare qualitatem ipfius faai,
qu:r oprmul' nuliitatclll ipfius allus,fi aliâs reprobario non pof{Ct (oHili cffellum. Et ilto ca(u incclligo procedere gloJf. comlllunircl' probatam ill d.l. 3.111 prillc quoniam minor petendo refiimoonem, aJucr{(ls fol urtonem faél:am fuo nomine falfo procur:ttori,reproblndo (olutioncm procuratori faél:am : ex hoc in·
tdligirur approbarc tacitè gelta ab eo procuracore,[cilicct refpeau dcfeaus maudati,&amp; fic iIIius qualitatis, proprer quam faauin
er::t ipfo iure nullum, (éd fallum procuratoris tanquam iniu·
fillm, &amp; ad fui l:rfioncm fallum, improbat per rdl:itmionem.
Cùm crgo reprobatio fiar circa faél:um procuraroris &amp; non CIrca
qualiratcm faa ',hoc clt,mandari:propterea dicitur fieri circ. dl·
urr(a, &amp; fic meriro per reprobationem falti, inducitllt tacirè ap·
. probatio qualitatis faW,fcilicct mandati,tanquam circa diller(a.
nam one iIIa tacira approbatione mandati ,reprobatio locum habcre non pocerar. Nam aduerfùs aél:um de illre nullllm, mioor
non habec rdbrutioncm,cùm illrccommuni mLlnims lit,vr dlcir
tcx[.m l.in ca11ft.t .in prmc.ff.de mlnaY/b.l- f .all.&amp; notat Caltrcn. IR
d.l. J. Et il\o caru cclfant rariones fupenùs in co ncrariul1l addu·
ébr:quL1 approb.\tÎo &amp; reprobatio non fi ullt circa idem:nccenèr
) 3 iibi comranus, cùm t faLtum ipfum &amp; quai iras fatl:i fi ne diuer{a
&amp;:. feparata in fublbncia, adcà ve defeél:us qualiraris non inducar
ddèéhllll faai principalis, vt pro bat Uxt.ml.l- .ff.de bered.mflit.vbi
condltlo ~?POfiC.1 in qllalicace inltitutionis heredis po(tca den·
ctens, non perimit ip{am in(titutiollCIll, quamuis pcrirnat iIIam
) 4 qualitarcm.vc lingulaticer ibi declarar Palll .Ca(tr.n.l.. Aliud dit
emmfubltantia infiiturionis,&amp; aliud qu.litas iplius, vr ipfc dicit.
) 5 Stffilhtct in arbirro 7 qui condemnat t ~d danda ecna die mille,
videcur facerc duo pra:cepta,Vnllm qllidem de dado mille, quod
rcfpicit rubltantialU,aliud de dando eerta die,quod rcfpicic qualiratcm {ubl\antia:; &amp; licèt hoc Cccundum non pollit impleri, ex
ali

C AVSS A

r

13 ·

v ~ti [U 111 fuir Lu~oui co Colllni-

\ bc('io crcdirpJ(,&amp; Srep\\apo Bot:
rio ~)lIbl ,c 11 10 JHI·gawrihus. An
Ir cc lU ebitori iam piglloraro,
virare fi.lOrum bonorum LlIftraQïbnem,dando credlt(jri 111 {olutum bona in pJgnustapra: &amp; an
udare auaionum vlé.l.'gal. .f::t Ji -ere.
proLlunriacum cft die r4.0ecembns,Anl1o 15 y6.
1

1 a P nhat Uf

in La piupP;o,§.G pignola in t .r~rr,ff.de re iudic4:[,notant canr.rmm. AJer.

~ m h(onc Ibl:ne,
111 quzflrone.

dl io·co lltidc:u1lon.e d.ôl.mnUID
1

l

lIjuod ,ootlngl[ pubhc~no, v~plobatur
1

srJ.v

�Canifa!). ~a:fEvl1icJ.

1 t;.

------ - - - - - - - - s P J.I }.{ A RIA i l AE S Tl

0 N 1S

'fIllÏu, rJ .Calt/t.
lur.1 iIJWltlu debmtll' lX rl6'14 plr Cdl1fdm ilidicl/li CI/ptll, lXIIM·
#01116111 CNln[lIhh".ftlltionib.legitim? frais.
L 110'.' inCAllfllnMn dcbmlllr,Ji debmr pnfl pr"-apll/In de [ollll/ldl
ddlm,ad inJIINtldm mditor;' ex CASffi, il/drolti frallln , dderil
ru C4pW in p;gllus, 411111lih creditori ill [olllliol1lm dcbiti ,nit
/toc modo d,/Ildo in[ollltHm, dicilur [rI/lU flt,luto filri, ticèt Poft
C.'pIM lxuutiOIl/ i" CIII1ft il/d,cali fiilt If) [o/fllm" dAtlO, dnu1lJ.3.
4 Fr.rtrdem f./cm non diâtllr, !flli flcit 'l'~od de iure frcere potcj1. dnum. 8.
i Frmls lIOn dic;turjl,ttuto fcri,fi lion fAI cmtra InUltem jl.rIHti. 6nnm·7·
6 Mms jl4tuli quod mducil iura incantllllm,!flld[I/crit.
9 Fr.us ft AI/t dae ad rem, Alli de perfim.'lld Plrfonam.
10 FraNS nOIl clIld'lditur IX Jolo fum/u jine IIlIimo.
t 1 Lt.~ qUllndo rt/illquit aliquidfuimdllm in arbi/rio 6~ po/ejlllte AliCIIius, vlililnI vc/ commodiIAs,qu,( alteri I/cqllÎritllY lX hoc fiai,
non 'fIt1Iit ill conjidtratimeltl.
IL Molendinl/m lIolliftr f,télllmji anfirdl 'fItililatem tOYum 1/1i pri~J
i~ant.d 4liud molendirJ/lm : IlIlif incommodilas 'Uel damnum
lion cj1 in conjideratiD1Il,ntc hoc cafo dicilNY damnifcdri.
1

..

1

m

f&lt;.Y A.E STIO

VN ! CA.

Clcndllll1 cft crcdirorcm tporfe dllplici via fibi con·
• _ , (ulcre comra condclnnarum pro (olurione dcbiri.
. Prima cxcqllcndo iudicamm, (cwaro iuris ordine,
, in bonis dcbiroris,vr noramr in 1. à dlIIo Pio. §.jifoPlf
rebus.jf de rI ludiwa, &amp; ibi pcr Barrolum &amp; ScribcllCes commumuniter. Er iilo ca(u proculdublo debemur iura incantus: quoniam non polfunt cxecutiol1es legirimè lieri , ni"
lianr auLHoncs &amp; illcantus tam de iure, quàm de con[uctudine.
•
Secundo

Caurfa 1 3. ~:d\:. vnica.
1rr
Secundo ca[u, fi dcbiror t non habear paratam pecun iam ex 2qua pollir [arisfacere credirori , porcft eriam poft prxceptLIm de
[oluendo, &amp; pignorarionem in vim iudlcati [allam,dare in (olu·
rum creditoti res captas in pignus, fi crediror con(cntiat , vt pro·
bat tcxtus in d.l.à dll~o Pio.§ji pignor/l. 1 . rcj}onf de re iudlC/II. &amp; ibi
hoc lirmam Cafl:ren.lmmoI.Raph. Cumanus, Alexand. &amp; I.. f. n.
7.~inimo fi debicor haber in pecunia numcraca,&amp; velic (oluerein rebus,dando illas crcditori in [olurum, cogitllr crediror l'es
mcliorC5 acciperc in [olucum, /luth.hoc nifi debilor. c. de[oll/t. 6- in
(orpore vnde ji,,,Jitur. &amp; ibi notar lacobus de Bcllolli(u in r.opp. &amp;
DoLl:or.comm. in d.dNlhmt.hoc mf debitor. nam con(bc reglliaritsr hoc cflè confticucul11,vt dcbicor pollic rem [uam dare in (olutllm crcdirori ~ I.JÎl CC(J1ims .C.dc /olllf.l.clim domiNllm. C. de pign.l. r. in
J.YeJ}0IJ. Cji "f'tiqllior credit. &amp; inlfin. §. &amp; Ji pr"-fo IAm.&amp; ibi norat
Bald.C.de illY.delib.&amp; ifl:o cal'u non dcbcllC ur iura incanrlls.
~oniam ,qlla ndo darur in (olmum, no fi~l1t fllbhafhriones,
neque incanrLls) imo foler licri dario in (olurum crcdirori, vr per
i1bmcuirenrm ima inc.lIltlls, &amp; expenf.~qux lieri (oient in cxecu[ioniblls fol emnircr faths.
Scd qux(bonis clt, an crcdiwr t accipiendo in (o!utum rcs ill ;
rtieati callifa captas, dicarut fralldan:-. ftaCLlCLlm , quo il1ta inc"l1[U S débclltur. {cd vcriùs dt, nllllam fraudem lieri ,cùm id fi at
iure permirreme, d. §.Ji pigJ1Ora .. Ergo t cùm id !cgc pcrmirrellcc 4
FJciam, nOI1 v idenwr fraudem faccrc , 1. inillrillYllm (/al~. §. rf 'J II I
itm pub.jfde Îniur.&amp; norar ImmoJ.in [,Iam Ù. in princip ..If de dOllo1l.
w1f.morl. &amp; inJi mili irJ rcfponder Carol. RlIin . cOllfil. ~ 4. 1iIIttm·.
16. v~I"!II.2. &amp; fralls non porcfl: t liel i ftarmo, nili conrrJ. men- 5
rcm rtatllCi filr. r~pit. CC'rtum.de reg.ùlr.in 6. &amp; 1. in fra"demjf de Icglb. CIIflJ fimddJ. Sc cl mens fl:aruri t non fLl ir prohibcre huiu(m orl!
in (olu ru tH dationcs, &amp; cogerc debirores inuiros diftrahcrc DOIla (ua, pel' (ubhafl:ariones , &amp; 3uferre illis bene licium iuris 111 (0Juru m dationis : lmo imemio fl:a' llenrium fuir,non derogarc 1\1ri communi, (cd fo!ùm in pœnam dcbiroris non (oJLlcnt!&lt; , inducercq.uoddam veél:ig,l! feu gabcllam, quando fierem 311él:iono,
ae quidcm cafLl quo IiCl'ènt : adco vr non faél:is &lt;lutbonibu s noa
dcbcantlll',ranquam dcli cienrc caLlilà, proprer q uam iura iDe an ·
tus dcbencllr,&amp; fucru nt fl:aCLlra.
TUlle t auccm qLlande (llbha(\:aüones non fiunt , ccDàm non 7
p 20
{o!ùm

�1 1~

C.Hi/Ill i .~;t: 11.!.

(olùm mcns,fcd ctiam verba (tatllri : ac meriro, li !1atLitum non
h.tbcar locum. tlInc enim fl:mltum dicirur habere locum,quando verlu &amp; mcns f1:aruri COI1Clll'rlIm, vr poO: Barrol.notanc Scribcmcs comm\tnlrcr 1I1 1.~'1JJ1CS popu"l dr iHft. &amp; IIIre. &amp; in 1. L. &amp;
ibl Bald.c.drj/lfl/;;/J7,/1/it4le. &amp; Canol11f1:a: in c,t.Cltnonflm jla!"I.,.
de {onjlllurJacir CCXL ln 1-4-§.lo/Jtslde d.ll1J19.infè 1. 3.§.h.ecvrrh
Sff d. li&lt;g~l. grJl. Er ti'Judcm Icgl t facerc non dicirur. qui facit
quod f.~ccre dch~r,l.1fl/ .fllteJ,:.§. np"d Ldbroncm. &amp; ibi BarroJ.ff.
dd"Jtl'ulII !.flldw)(rtd. &amp; in calll no!l:ro ccDàm omnes mOlii,
9 guibtls lCa ru«) pOldHr J llS hLl'Î. N,lin dc t rc ad rem :ncc de per{ooa aJ pcrlonam,1l01l porefl: fra us hoc ca[u cxcogiral'i,am hrri:
nec de con ti Jéhl ad (Onnaé1:1ll11. qUI rum modi q uo s ponit Dy.
nus lf1 d·E!.c.rerlilrIJ.dn.go:! im.lfb.6 .
10
Er h, lC hoc modo t conclllé1:orcs ,ltfralldcml1\' lu cro iurium
!Il, aIH11l1m qua: Jli.\s confcqucrclltllr f.1é1:i S cxcclltionibus &amp;
lubh.lfbtlOlllbus:ramcn boc non dcbc r artendi,cu animus ,:lein·
re mio didi ColllmberiJ &amp; eillS crcdlrori~ non fucrlt, fra udlndi
IhruoJcd V [ lli faJl1 li1an conlll lcrc[, quo caru fi in commodum
lX hoc contlngaralrcri ,llon habcrur in confiderarionc,t.l. §. dl·
III flll.jJde 41/1·1 pùlll ..",nld.&amp; ln /jlfillÎ7I/lm .§fin. de dnm. in! &amp; ibi
norant Dd,&amp; in limIl/ Ang.in 1fldtlaiIJ dlj}utati91Je,incip.1101"tù 111i.
d.lm gOlm: vbi concludlc filill m legitimaru m cxcJude rc fidei·
commJl]à rilllll vocarlllll llib co ndirione,ftft/1ft. dmfiffit pmfIii! Irgitlmù 6- ,/attmdlbr-u. vbi dicit, nOl1 ellè in co nfiderarionc,
qllod grallaro derur ex hoc occafio peccandi, &amp; procrcandi fi·
lillm,ex coicu prob ib,ro : quia (lifficit grauari imenrionem non
elfe .ld hoc principalirer ordinaram. Er in carn fi mili nofl:ro re·
IpondccCarolus Ruinus cOllftl'7 4.tJlfm. 1 4·v o/rll"l. 1 . per tcXrllnl;'1
l.Ji ve/;rndd. §. L! ad 1. Rhod. de MI1II. (;;'-- 1. 110n omne.if de jla/llith.
N.lIn vc fra us dlcarur hcri, requirirur propofirum, &amp; aniruus
fra lllbndi,nec (Illficir ClIcnrllS, 1. ait pr.ttor. §. if" dmJllm .ff. (jlui»
I l [r.llldal) mdIt.h. c. de[cYl/o.pig. dal. m,lnt.m. Et quandotlcx relinql1lr altqllid acbltrio &amp; porcl1ari aliCUllls,col11modiras &amp; volilas
qua: alren acqllircrerllr ex boc bé.1:o, non habcr ur in confidcra·
tlonc,l,iJber/w IIcgotiatorûl;/rop. "bcrt. per qucm rexrul11 dccidir
H.t1dus in d. 1. 1. in 13.0ppojit. C. de j(ntcnt. qlu. pro 10 qllod iI/t. &amp;
12 AlbeL l/I 1. ft manijiJfc. C. de (emil. vbi di cullt, qllod t li aufc·
rarm commodiras CUnri1l1l1 ad moJelldil1l11u primum , pro·

pte!

Caulfa 14. Q.3~(l;.vnica.
Il;?
prer (ccundllffi llollirer con!1rllé.1:um , damn1ll11 quod ex co illftttllr primo molendino , non d l: confidcranduffi: quia concur(liS molcnrilllU, cùm fit in eo rum porcfl:arc ire vcl non ire ad
primull1 molcndinum, non dl: in cb nfidera rionc : nec dicirur
damnificari,qui lucru amirrit, I. ProC/lI/fJif :/rf4.m.mf &amp; in amirrcndo lucro, velnon acquirendo 11011 pOl efl: fraus conlidl.'fari,l.
111/ all/eJn. 1. patrem qlli. mm t. fequInt.if qI/di in fr4N'd~m credito-

mm.

.

~a rc fuit conclll(um hoc ca(u, iura ·illcanrl.l9 110n dcbcri,

&amp; po(fc hoc modo defl'audari cO lldué1:ores vci;bgalfûtn iu·

canrus. Er fic pronunciarum die decimaqu&lt;lna Deccmbris,
1 r56.

C A V ·S S A

14.

V A EST 0 R xrari us roannem
Rodettum ciuem Mcmüfdraconis,
pro debito ciuiraris vrget pign6re
&amp; nexu. Rodetcus cluitati indemnitatis dicam impegit, damna, &amp; quoa
lua intererar,rdlicui pof!:ulans. Cauifa
littgara &amp; paf!: ampliùs delIberlta, etu ciuis pro debiro
cillitatis non lit in ius vocandus', aUt aliàs inqaieundus :tJmen li vrgente necehirate publica b , aut alia illfl:a caufa fuent compulfus, indemnitatem omnem aduer(us ciuitatcm reGlè poil:ular c. Pronuntiatum IJ. Iullj.
1557 Et iam id pro lege cen(ccur.
a 1fient mU llIcipUIll 1 non [3ntÙm .§ . vniu{'rfitafl'\ .&amp; Joli municipcs.ff.quod cuiur~]uc:
Vlli l1crrno.noranc,Baf. BJ ld. Angc1 Cuma Alex .Ialë.lI\.&amp; rcllqui in L .. ' .aétor.de
b

n:ltHl.
CUI:1 fJ.u\,lre rtccdi

ur:\ rcgu lis

Îl lrÎ ... 1 1. C.q Ll~l1do

fi(( t1s vel priutlt.nocJl BJ.ld.lIl 1.

belle.\ Zl' lIo nc:.C de: quadr prx(cnpt.&amp; pet ~c nb . Î ll Auch quJ.s Jélio nc:s. C. de: S~·

cro CEcc.l. ve grtldartm. tf de nli'ucrib &amp;: honorib,
c l. fi vero § Ctilll autCm legi Jf.dc h,s qui dciec &amp; ibi Ilotac F:ori3Il u&lt;;, &amp;. in cal' .l , §. fi
.1urem.de otf ordin lib (, &amp; not:tra 10 1per Fr:mcum.Archtd Aocl\:u. Geminia. Et
1t.1.1 d~hol1c. poci potd} damllum .vJd(,.· hîc in quxlhonc 1..

p 3

IN

�Cauf1'a 1 4. ~ll:. 1.

liS

IN ENARRAT/ONE EV/PS LIT/S
Juplex fût qruftio: vila illcidt/lJ, 6ali, prillciplflù.
Incidens,an Gnguli ciues compelli poffinc ad (olutiollem debitl
fua: ciuiratis, vcl municipij) quamuis non une SYlldici, vd
magiltrarum nullum gerallt, in municipio aut ciuirare.
Principalis, An ungularis perfona alicuius munieipij vel vniuerlitatis compulfa pro debito fuœ ciuitatis, indemniracem
aduersù' ciuitatem reél:è cxpoll:lllct.

-----------------------------SYM MARIA

.Q!:'AESTIO 1{J S P R l
Car1ft

1

lt1 AE,

14.

Si"gulam ptrjo"" "~"pDfJù"t illcarcmuj prD Jebito fil" v/liu/rlAti! :ftd debn exigi vIJil/erjilit~,allt fj"dicUJ, aut thefarmrilil.

&amp;".1.

'

3 Ylliuerjiw ft /1111 babtt communrm puulliilm , cogi/Nr im!onlrr
co/ldlam pro[oIUf/Ont foi debi/i.
&lt;4 Col/tfla regulariur impmitllr per "1 &amp; libram : 6- »on perc'pitl
velfU/lJAIIW,niJi CAUffa impoJitioniI r1}iceret perflllM pri/lfif4'
liter.
S Ex~aor vnitltrji/atil,fi negligat exi!,ere illtra te",PU! cOl1gruulM,
!Dttrit ptrfon.liler cApi,&amp; cogi fullUre aebi/Hm pro vrliuerjildtt,
'luod poJlea ipft recuper.blt Ab vniucrjittlte.

fU" AE

sT JO

P R J JvJ A .

Irca hane qua:ll:ionem t iura funt clara:
quia non po!fllnt Gnglllarcs perfona: com·
pelli aur incareerari pro dcbieo ciuimis,
vt notae pcr ilium rexcnm ln 1. JiWI mIll/ici·
pit.1f. quoa CUII/hut VI1Î1ltrjiWM lIomine,Ca·
rlrcn. Barro1.Bald. Cuma. Alexand. laron.
&amp; omnes Scribentes , in l+§. daOr. ff. dm
iudlcat. p.:r rex rum in/. non tAnÛI/'IJ. §. vni/llrjitatiJ.ffde reru d/llif.
1ft municipes./jiC/lt jfqllod Cllir'fIlie VllillCrjit. graue enim ell: &amp; non
[olùru

CaulT'a 1 4. ~a:fI:. t :
t 1 fJ
(oltlmlcgibl1s, fcd eriam natllrali a:quirati comrarium,pro alieIlis debiris moldl:ari, vt dicit tcXt. In l. 1. C. 'lit nlltl,1S ex vicd-fro
,lit.deb'I.M. I l . Ideo exaél:io t debct fieri contra ip(am vniller- 2ficarcm ', aut contra fyndicos vel thcC.'\Urarios, (j ipra vniuer(jeas
habet redirlls aut pecuniam,aut burf.lm, vt diclll1t,communem,
vüconc1udum Dd.eoIDmunircr in d. §. aEf~r, (j vero t non ha- J
beat burfam eommunem.eogcnda cil: im poncre colle6l:am, exigcndaffi à perronis parriclliaribus ip(jus vniucr(jtaeis,fecllndùm
Bart. ind. §. daor. cuius {emcmiam requulltur Dd . per glof(am inl. I.§. qI/Da Ji mmo. in ver60 ,proconful.ff. qllod CIIiu/qlle vlli~
NerJi. &amp; glof[ fin. ill d. cap. cùm dilcEfa. de refèript. Ex cuÎus
collcCtœ pecunia pcrfoluerur debirum ip(jllS vniucr(jraeis : l!:C
dcbcr t rune collcél:a imponi PCt {olidum &amp; libram, &amp;. non per f
carita vcl fumanres , ni(j caulT'a impo(jtionis refpiccret principalircr pcr{ouas-, Vt poO: Bareolum tradllnr ScribclltcS il1 d. §. 4{fir.&amp; nald.in I.//ùrm.colllmjin.&amp; penl/lt.C.de (.,&lt;ecHt.rei iudicat. &amp; in
Ifll!Jent.drji&lt;"ûo. C.aa nrtylli.rnllm.
C:ercrllm cxaél:or t vnillcr(jratis li negligat exigere intra rcm- f
pus congruum, poterir pcrConalieer dctincri &amp; cogi foluerc debirii ip!ius vniuerutaeis , quod poll:ea recuperabir ab vniuce(jrarc,fccundùm Barro. in a. §. Aûor. inJ. ~rl.tft. quem ibi [equuntllr
Ang.l mmoL Alcxand. Iafon &amp; reliqll1 pct tcxrum jn l.?Nifsi opilIafores,c.deexaû. tribut. lib. 1 o.vbi notant Bart. &amp; Joan.de Plar.l!:C
dicir Angel. jn d. §. IIEfor.irl fe:ruari de: eonfllctudine,&amp; {cq lIirur
Paul.dc Carlr.;'] a.ljicut.&amp; nald.ill t.1.§.1uibllS.jfqflod cuù1qlle '11mtttr./IOI1J,&amp; ill d.l.uiam.cde execul.rti iNd. Ex qui bus rufficienrer
probarlil. diallm Ioanricm Roderrum nonadChingi debiro vnillcrfimis. Verumtamen quia diél:a vniuer{jras recu[abar {blurioncm r~lIi:lrum,&amp; aliorum oncrum 11l1ius patrix, nec mandaris illu!his Gllbernaeoris facilè parebat:ideo fpeciali quadam ratione ab eodcm gllbecnarore qll~0:6ribus fuie cOl1celT'um, vr pro
folurione dcbiri difra:: vniucdiraris Monrifdraconis po!fenc bona pcrronxque (jngulorum iplius voiller!learis pignorari, &amp; carccribus dcrincri,idqlle pro vtilirarc publica , &amp; necelIleaee tunc
vrgcnrc conll:irurum, ob quam mulra criam contra iuris Cillili5
regulas fucrune confl:ituca, vt 1100:1.t nald. in l.benè àZmOl1f. C.
9u4drie/ll'J.pufèript.&amp; 1111.1. '1'l1/l1do ffcU! vel prit/at. &amp; i" ,II/Ibm/icil,
qua! amNm.c.de frcrofEcclef Idqllc omnibus placuit.
SPM

d,

�Caullà 14. ~ ,dl:. 1..

110

------sr M flJ

AR 1 A

Cauflà '4.

------------.2..Y AE S T

10 ?{.! S

flClIlld.r,Cd/ljJ&lt;f duilll.fquart.l!.
.f2.!!,.1I1do IXfi,flo alurù~ {FI;' mf1/1ifllr damlQlJm , 1It,.m po/rJaEliOllI if, flc7Nm pro d"mfJO CT IfJter~lft, vI /mù",rm conjerullul
ah lD.propttrftOl/m Cllit" d41111111rl' p4fm if.
..
20 Reprrjrlu11/.Ii1do illJl?fùmmt conu./ft prop/er foélmn VfJ/UI (11Ii&lt;,fi .l"]lIt! lX cit/ll1lUfit captlU ca/;Jfo rrprif4ifàrllm,~m,,( qllld
expend,/ occ.ji01l( capf/trot, reCl/terabil ab lO,ct1/l11 CilllJfI f~mmf
rrprrfoliuonc1f...
,
. .
3 IlItrralOI/m EcckjiafliCllf)uonCtjfom a Polpa propter ill/cums prrfo·
lU confllm.ciam, velfoélum:ji caufll propter 1/1a", mterdl{fum
flleralfar.llmft/leglflm~ 4pprobata, Illl c/litts call!fa interdlElr/m foit foncrjJum, tellttHr CallOllicis &amp; Ecdejiot, quibm d,bl/llm nffcilllH juil flb/raOum, r{Arcire omne d"l11l1l1m 6- iw·
tmffi,qu ot occ..ponc interd,rlifmt paft. ~od gmer;tliter l;abd
IOC/lIlirontr. ommm plrfoIlJm,wi/U o"afiolle 11115 d"ltmllrJ/ finji/.Ô' JI·oI·
S Circuillll inutilis 'Uifandi CJ.lljJ./,potrjl p~ocedi (onlr" fum, quiolllnl
caJtI 6- modo/enerctur re/euare alumm,mm '1"° videbatur pro·
crdend~", primo loco.
1

6)

V.AE S TI 0

""'-'

SECJI'ND/l,

) ~ Vando ex faél:o t "ltcrius qui~ d:llll num con[cqllit·~~,.! tur,agere potcn aébone in f~él:i'1 pro damllls&amp; inter;hJ1. elfe, vrindcmnis con[crucmr ab co, proptcr faaum
. cuius darnnum dl palfils,ljverù.§.Cllm "/ttem !tg('/.
de hi! '1~ i dâeur. vtt 'fi. &amp;. lbi norat Flonan. &amp;.. facit tex. in 1. J. §.
tir", ft.f.dt vtrb. ob/ig. &amp;. ibi Banol. &amp; ln l.mur coIJlredcwf, §.q.od

.

e.~f.{'o.jf.fa11J.hemr&amp;. ill].!;ut. §fn.jj. 71"/11. cil/tpon.flab.

2.

qUll1lmO

cornpctit ctiam aél:io negotiorum gcftorum vtilis , /. ex flOo. §.
n~m 6- Scruùu. &amp;. ibi notat Paulus Caftrcl1C &amp;;71 /..ft /t/IClIi.jf. dl
lJ/gOt.gejf. Et facit ad ~ccilionem buius quœll:ionis , qlJod tradit Barrol.in/r4élatll de "preft/lis , in 10. q'/otflione, vbi concllldu
poll Dynulil in cap.nm if f"e C/I/pa.df reg. iI,r,. 'Luando reprcfaunli:

t

l

C

uxfl:.

Il J

2..

iul1è: fuerunt concclT'œ proprer faél:l1m vnlL1S clllis, ql1 0 d
alter ciuis c~pcu~ recuperat atnne quod cxpt'J1dil' oeealionc
dlaœ captura: ab co cuius caufr.1 rcprc[alix fucrullt ~
concclfa:,&amp; boc f.:q uy mllt Angcl.Paul. BaLin /.n~m 6- ,S&lt;,mi/lsjf. a. a&amp;1,91. grJl. poil Ihrcol. lbi , &amp; Florianu5 in d. l.fi vera. §. mm alltrm.
ffdehis 1/1/ demer.&amp;. Barcol.poll: lacob. dc ArctlO m f·l.l.§ .1I&lt;'m fi
inf.lélo.Jfdeverb. obligttt. &amp; ibl per Immo!. l aC Angel. &amp; omnc:s
Scribelites:&amp; maximè per Alcxall. colllmJl}. &amp; pro bac opinl ne
facit optimè text.m C.l.§..ft ;IliUm. de njf. ordm.flb.6. Na vult t iIlc 3
textus , ~àd iIJe cuius cautra cclf.1.tum cft ab OIfiClO Ù'lllino,
clulfa,proptcl' qLl:lm fuel'at cdlàtum, fi fncrit iudicata Icgll'ima,
tcnctur ad omnc imcrelfe Canonicis,&amp; Ecclcliç,cui debll'Ll olficiu fucral' iilbtraél:um. ibi glo. in verb. occ.tjiom. quam lèqullllwr
ibi Franc. Gémillia n. Ancharan. &amp; omnes Scribemcs, concludentes t gencralil'er , illud proccdere &amp; haberc locum contra 4
omnem pcr(onam , caius occaGone quis palfus cO: damnum , &amp;
iutercnc : quoniam qui occaGonem damni dedit, damn um.dedi{fc vidt tur,capfn.de r''I,.Il1r.in 6. notatur in capitul.ficllt nobu. dl
trfltb. &amp; Arch.notat in "tHc. 2..coll'lIInln. pcr r!lum tcxtlllll, ÎLmaaglo!!: ~àd fi c.ll1Œun p.rxbcllt interdiél:i;:iuiratis ve l call:ri,
tcnenrur ad rcfl:irucionem damni &amp; inrerctrc, qu a: EccleGx, religiofi, &amp; ho(pitalia ciuir:ltis vcl call:ri , occaGone diél:i imcrdiai,in c!cmo[ynis, vcl alils oblarionibus [unr palf.1:ex ql1Jbu s fuît
conclu[um , diél:am vniu erGtatel11 elT'e con dcll1l1anda ad omnia
damna,interelT'e,expcn(as,&amp; ca:rcra , qua: diél:ns Rodd ctlls fuerat palfus occaGonc diél:a: incarccrationis , ccli llonnllllis dominis viderctur capturam pcr[ona: m111ùs Iegitimè faèram,ideo :1;'ratios quxftores tamRegis,qllàm Prouincix,quorum diligcnria
Rodderus fucrat incarceratlls ,dIè audlendos , &amp; priùs vocandos:vtlite cum cis priùs conlhcuta, &amp; vniuerGtate ,de indemlli tare incarceraci decerneretllr. Prxllall11c l'am en ali otllm [emelltia.Col1ITabateïïim ex alhs decon tumacla &amp; rebcllrone vni ll cr- '(
lIrat1S: ita ve cx illfl:a cautra gu bcrnator conceflèrit , vrgcnrc IlCcdlitate publica,pro vtilit.lte exaLbonem lieri comra Gngularcs
pcdonas diél:a: vniuerlicatis: ita vt eriam tcncretllt (eruare inQemnes dl(;l:os xrarios qua:ftores , li fort è fui !lem condemnati
ad damna &amp; intcrclT'c rationc diéb incarcerationis. ~o ca(u
Iloufullt vocalldi, vr cuitcrur inutilis circuitus, alioqlli caL1t~ 5
q
cuita.ll

t

�CaulI"a 15. QJ!:db.

CaUn:1 1 5·

I-U

euirâJus,vt cticit gl. in 1.I.invtrb.dtlri7ll~t4, cfomptus j"iu/ltI.lllu
"" om/us cslleg.p,trtin.lib.ll . PtonUmiarllm die 13 .Iulij, 1 r 57·

.,."

--

---:----C A V S SAI f.

~~~~fF.!iI XT AT CaroliIl. 5i&lt;:ilia! Regis 8c

Conmis ProUlOCla! llatutum, quo
cauctllr, vr de contraétu faao ad ma·
gnum cenCum, vr aiunt, &amp;; paruum
acapirutn, Coluatur laudimium. Ven·
alror L11tl1Ul11 territorij lftri, itl ven·
dltÏone dominium dlreaum Calms, &amp; 211nuum cano·
nemVlllHS af.lis Glilici Gbi,&amp; curia: eiu{dem loci Cucce(.
iOfJbMq~e pcrpctuo retinuer"r. Patronns fiCci'agit et
hac cauHa,ex venditione,laudimiorum nomine, &amp;; petit
pro cliêrelarij pra:dlj deterioratione, vr eiuCdem mulCie.
tur comml([o,aur pœna commilIl. Excipiebat Gerardus
Paulus emtor, conrraétum emphyteufis J Caro/i fl:atuto
non comprehendi. Cau([a litigltl J &amp;; mm deinceps in
cOl1iilio delibewa maruriùs:P lacuit curia!,retemione di·
reéti dominij &amp;annua! penfionis in alienatione rei feu·
da lis (aéta, contrahi emphyteuiin': alienationérnquead
parullm cen(um &amp; magnum acapirum,illo !l:atuto cam·
prehelldi,&amp; d.Henrici (ecundl ediao b contineri. Va(al·
Jum aurern,qui contra prohibirionem frequentibus alie·
nariol1lbus feudum reddidlt deterius, laud lmio &amp;; corn·
millo mu lfrandum ': ltcèt in alienatione illa,dominiulll
. J lreallm {ibi rè(eruauerit.die 14.1 an uarÎ j,lS7 5.
• I.m3nU(3,ra. -fi n If de contrah rmpr &amp; Ibl8al!&amp;: Tiraq. tfatl'ar. de l'ctr ,llgna lJ • t. l.
Glof[ 1 . 0 J .. &amp;: J f.&amp; hic fü{ius in I.q.
n
b Mlilmè propcer ediél'i vc:rba,qu% nom inJtim conwléhlS c:mph Y'C:llcic:uios indudc·
tt n 1c1ltur de: vcrnatc tameu &amp; inccllellu fi.tUC I &amp;: cdiétt abundè traébutr in 1.
qU:l!Jt hulUs caufT vbi [ariones ~uarc cnlphyccuGs cdiao vd (1::1[U[O uon poOit
camp c:hcndi rercruntur 1 rccitaturquc c.ontr:l rium p!acitum Cu da!.
c cap-1 qui CODt prorub.Loth fcud al.&amp;: cap. I., .aut fi huc:llario.titulo quib.modis fcg,·
(hun amiuit.Glo[(&amp;ç ScribclUcs 10 § ,calhdis.lIl vc rb,amittaM,dc prohib.fcu.aliea.
per Fndcdcum..

CAVS

CArs S A

lL 3

E 7{ ARR A TA :z.r AE-

rebl/tHr dt tribH4.

Primum,cuills generis effet conwlttus:emribne:,an vendirio,
an vero emphyrcu(,s vcl ftlpernciarius contrattllS.
Secundum, An dittum Hatlltllm Caroli Regis, habeat locum
&amp; verincetur in contraél:u emphyreutico,fatto ad parUllm ceurom &amp;c I!lagnum acapitllm.
Terrillm, dare qllod ca(llS Hle: comprehcncle:retur ll:aruro, an
ex co quod dittus Froi(f.1rdus alie:nauit vrile dominium diéh
ftatus Gue con(e:n(u Curiz , debeat criam priuari dirctto dominio, qllod libi &amp; [lIccelI"0ribus in. diél:o caO:ro exprelIè rerinuefat.

---

s-

----------------------P R 1 M AE,

M MAR 1 A

~41iol1û,

Cauffi / r.

pmij menrïo fi fat i" cOl1tYl/éll~ , prifumitur contralll/ '!J("di/iD.
..
~ :Qomil1ij diM{/i refentio folla ,in C011lrllll/1 venditiol1û • op'eY/ftur 'VI
contra/hu illefit empkrteu/icariH4.
) EMphyftll(ts Ecdrjittfli'6 rc[,ulAriurj/11IJ/lo pretio dl/to pro aCApi/~:
flcùs in rt~ prefanû.
4 Emphy1ttllici contraél/ll "flptex J}ecies fou flrmof .
-5 EmphyttllJi-sforma, qll4 mAiiffrtqums ej1 in Tt~u&lt; !rofonû hlc ponÎlur.
, E"'phJiuuli~Ud contrallm pArticipat pATtim de emfione &amp; venJiriont,&amp;- pllrtim dt IbcalÎone &amp; cOlldul/i",t.
7 Acilfiti nomine , arl4 quantitAtû datio non d! deJubjlantia etnpkr·
/tl/fs jectlntl;;m.commllntm opinionem Dol/omm•
g SnptrfciAritu, Ji habetJilperjâtm ft" annlll/ pen(iom , non dijfirt "b
tl11phytetlta ,jed rmm: e(l emphJlfutll .
, nria imp1lpril/ntf/r,vtjilbjlal1IÙI cmfrlllltu rtmantlltjirÛlIf .
1

�Il

+'

Caufià 15. Q:.d1:.r.

!!...!.AE S Tl 0
l).

r

P R / N A,

C.tuJf.r.

~~~~~ N h;te 'luc;fHonc dubiul1l facir,qllia in di/lo
~
cOlltrafuJ dlcitllr,&amp; appOll11l1tm hlic verba,
'Il."dld,t fl'(//O &amp; nomll/( prety 2. f oflor. ~o
ca(u cOlltrahcClIl' cm do &amp; vendirlo 1 §. pre'~~ifl'If"1j 11IJ.de ''''fI. cf,- ,,·cnd.l.2.. §.fn jfd, eOf/lr:-,
J
la
hmd.CJtIIIO!J(, Q,!;linil11èq vbi fi r mentie prcril prx[lIlTIit\lr vClldiriq eO\lrmél:a,pel' textÏl
in 1.f(ire4 ",td/ll1lJ.c.~ pr.erl.drcul'.J,b.lo. (1\I0n ' :1~~1, vr ibi dicit,glo,
in .tlûs eO[1t(lébbllS nbn cil: pn:t1\1l11 , &amp; iJ rCf/u.l1ls ilUius 'lux·
lholllS hoc v,de n~l' ttncre nald.m nd'r.C.de COtllr"h.rmrin 1I.qu41vbl concllldlc, e(Je vendlrioncl11 , 'lu5.do quis vendir vtile'doml.
J1Il1l11 rcrCll[O dLreélo, hcèr non valear fi vcndidenr rcrétoomm
dominlo dlrcél:o &amp; vnli , 'llloniam rUlle remollerm narurahs cf·
fcctus vcndltioni .
2.
Nlhllomillus vcriras dl: in corr:1l'iun\..-quoni am non poren
dTe luc emno &amp; vendicio, {cd alius conrraél:us , proprer rcren·
rLOI1Clll di,céti dominiJ faél:am, vt probar tcxt.li nglliaris i"l.eul/I
m.1n1l flt.l.§fnjf.dt (OfJlrnJ,cnd.cmt. vbi dicÎlUl',non valere vendi·
rioncm, in qua fuir dlél:lIlTI, ne dominium rransferrcrur inemttrem/cd rem ancrer pencs vcndirorem.Q~..ia vr diClt rCXlll S,nOIl
cft cnltlo aU[ vcndirio, [cd loetirio ,'aut alius CGllltl-aél:lls, {ciliect
emphyrculis,vr ibi diCit gl.qll~ [cqlliwr ibi RaId vbi dcrctmiI13[,
talé cétraétel, li appol'larur lolurio annlli canonis ,elfc eorra/lû
cmphytelllis.Er [cquirur Tiraq.in frdéhrt.dll relrllél.tlgl/lr,~.§.l.fTJ 1.
gloJf,, 7J• 34·6- Jr.Barrh.Socin.1!I eQnfi. 167. meip.non lntwlû.col. J.i,
'Lfr[1I1Ù;;lJIO forIIlM.&amp; pro hoc cCl: g lo(J~ 1. in Cdp. potlH'. txlY. dllo·
c.,t. qux conthtllir dltfcrcmiam II1rer emph yrcuiin &amp; vcndmo·
nem,lO 'lUld pel' vcndlrionCIl1 ex n .lrur~ comraéhLS , rr:1n sfcra·
rur {èmper dominll1ll1,qllod vendJror habcr in rc vendlta : tèells
11'1 concraél:lI cl11ph yrcuricario, quia /èulpcr rerincenr dlrdhllll
dominillm rran(J ,lro l' rili.
3 Nec rcpllgnartlluod in rcbus Ecc\diaf1:icis emphyrclliis diea[ur vera, nul\o dato pretio pro acapiro. vr m fit . de IltiUhltlont &amp;
Clnphl'tlufi,6-m atlt/I.ji 1"&amp;1 ruinaLe.de S,lerorllnéf. Ecdcf &amp; !lorane
Dollor. m c. pOl/ril. dt [Delita. 'luoniam, vr dicir P:1ullls C af1:r./fId.
IIl1lb.jiqllM YIImM,&amp; Ang.llf. §. qllill v(fo. (.inAIlIh.de no ttüen.rcb.ud.
&amp; Bare.

t

Cauera 1 f ~œll;. I.
ft.
&amp; Bnrr. in lfi mjhj &amp; TiNo ,ol.penl/lt J/. de vlrl!. oblig.fonna ctlim t .of.
comr.létus cmph) remlCI duplex dl: vna qu:m do a pllllClpio
pr;rflarur ccrm quantltas,&amp; c&lt;&gt;nfliumur modktl~ ccn/us aonuus
in recognitloné direél:1 domllllJ : -alœra fontt:l dl qU&lt;lndo oulla
qllanm,lS prxf1:arur, (cd conChwirur /olum pcnlio al nua in recognirioncm dlreLl:! domil1lj : &amp; h.1c forma dl: reg ubnr('[ pero
mltf.l cmp) hrcu!is Eccldiafiica, vr noratLIr /fi d. Ill. dr altOMI. &amp;
c"phytmf,r7 ,zllis lom prll'llllegllltS. Ira (ub prih1:1 forma il\ rebhS
rcmp0ralibus &amp; profanis ,(oilra efi &amp; freq I.IcL1s Cl11 pllyrclll\s , vt
con(ucrudine &amp; mç&gt;re Indus Prouincix dClI10nfhatLIr, vr hoc
non impcdiar hun~ conrra'él:um 110n elre cmpbyrcu!ill,c~m (ub
h1cfot'n\a magis fi-cqucnrcr cdebLJenrur conrraél:us cmph)'rcüeicatiJ \'~ hac PL-(,lfincia.&amp; cft Ilœc forl11 a de iure l'llagis a pprobata,vr dlcir Bart8!:}n t.!.c.de 11IY.(?nplrt,l.tn ! .(C!. vhi decla\'anâo dicil': co\lrraél:t1rÏi t I:mphytc:uri'c um fi eri hoc modo,qui-a in prin- i
ciplo .:L\tur ccrea quan(iras pucà cenrum dommo dlreél:o, &amp; poA:ca cii.fllrllir~h',m~~idj 7erra pé!io 'al;hUâ in r~cogni r i01lédireél:i
domtnl) magls,quam lh fm~llm compen(,'lbonem. &amp; rcquitur
j~\· ~uIl11acolt.!ic Ai:dt.Sa1ic.B~ld.'A lb-er FulgoC rlafon &amp; 'Specu'laror II'J lit. de cmphyt.in i .q(iltflion. Ioab.A\\tlr.Panor. Immel.'1hl.
&amp; brrlnes $cribcnrd 'polt glo(fdin. in 'do ~1l;'?n11ltl. B&lt;ild. in ,lib. C.
le IPt.tmp';yI.rrart.irrl.jNfJihi 6- 71tto .jf 'd~ vtrb: ob!tg~t. Ang. in §.
9HiAver~.i11 nllth. (le ,ron al~enilnd.reb. etc/if. Er .hahc diLtiollém certa: quà l1tit'aris pro :!Capiro volbcrllhr'eilè de fub!1'antla concra/lus'cn\phy'tet\rici,Hcobû s'dê Aret. Fulg. ind!!. I. vbi Albcricu~
dlclr, opinioncm hanc eflè commuhcm : prô qua facir g lo([ in
d.C,INollût. quam approbanr Dd. ibi, qll:e dJcir, Conrr:1él:um t 6
cl1lphl'rcllticum parricipar~ de conrraél:u vendicjonis &amp; loca(iOIllS, liquidem acccdir ad vendiriol1em in co: quia lieut in
vCI1?itlonc datur cerra qJ.lamira s pro preria, ira dacur in emphy[cuh pro acap ltO: &amp; acccdir ad locarionem. quia [jcur 111 locationc pr:dhcur merccs, ira &amp; in'conrraél:aemphyteu(js pr.1:'ft,l'
[tir canon.Er lic;:r Dd.ralTI il) d.Clfp .potllit.qu~m in d.l.I ~ magrs
qucnr~r ~Cllcanr, danoncm qOantir~ ri s 110mine acapitj, nov C
;je ell LlltIJ cmp1lyrclllis,cciam in rcbu s rcmpol'alibus,~le C,\
comraétllm hW po(fc commullis Scribemium (ch~cO:Ctllvr rcfw PaLlornl ir.ifJ' d. tn'p.poflliJ.col. 1. .ntlm.6.. ramI'''' non ne .1~
Doétorcs , qllin conrraél:us elnphyrcllfis reéH pofftt ce ,ran
[ub diél:a forma,dando ccrram quantitatcm pro aeapito eer.t 7
q 3
dano

j

W

�Jd

Cautra lf.Q,E;xll:.t.

dario quanrimis non fic de (lIbftantia contrattus, vc t1iélum &amp;.
&amp;. vrr2qllc forma emphyteufis in hoc comiraru Prouincix rece·
pra dt, &amp;. non (olùm in hoc comitlCU , (cd vbique cerral'l1m ~p.
probata, vt rdbntut Petrus &amp;. CynU.l' iN d.f. ",in L.fJll4fl.&amp; Salice.
tus ibi,column.pll1u!t.
Nec porell dici hic conrtaél:us fuperficiarius ,. cùm 21111UUS
cenfus liue canon fuerit impolirus: quia Jicèt qll:lndo vendico[
cOllcedir veile dominium rerenr.o.direél:o,intelligarur conrrafus
S fuperliciarius,vr notar Bald.in (Ît.de fillx,fiud: §.bo, 'lH0 'llle.co!/II11/1.
5:V~r.hll"rofi b"hem plenam proprut.ttem.. y,:ul1en fi talis t fuperfi.
cmms habeadilperliclcm (ub annua pr:dtatione, non differt ab
crnphyrcurll,(Gd reucra ell: emphyteur3 (c:cundùm Bart. in 1. 1. §.
quod autemffde fopr1c.1af.i1l /.princifilli. §fi ego.cpü jf de op. /10Mi
~1I/1t..Angc:l'l1J §.Adfll.loflif,tu locato.col}n.inJin.Iafon.in /.Jin. C. Je
,ur.e",phJwl. 37·n.1 3.ImInol.i» d.Cltp.pOlllit.CP/. j".Specul.in titu/.de
Emp''lt·§ ..1.7u.&lt;jl. fr9 :
. .
eum Iglcur oml11a [ubllanm.ha emphyceulis Înteruenennt
in ho~ conmG1:u &gt; merito dici porcll emphytc:ufis &amp; non vendi.
tio ve1 fuper/iciarius contraG1:us, licèt diél:um lir in conrraG1:u,di.
ilum Foi!fardum venditorem pre~io &amp; uomine pretij 150./lor.
vcndidilfe" ~ia error in nomine conrraélus non viriac contra·
9 élum,l.illfo/a71llfde pr..fcrip/.verb.(:i. ibi norar Barc. &amp; verba t im·
proprianrur,vt fubfta?~ia conrra61:u,s remanear (alua,tji vnollo.
1A1I.&amp; Ibl nocae~Jolf,w verb.tranfo{fj,o. ,&amp; in 1. vui illt dmallir.jf. dt
JonAt.cIl11morl. 8? ibi Dd. Ex q,uibus fuir conclu(um conrraétllm
hunc elfe cm phyreucicarium.

sr J,{ MAR 1 A

.fZ.J'AE;S T /07(.1 S

ficHnd.t,C4ujf.. dui"'''quint''•.
St4l1liiflu ~'~flil/Jtùn/J Caro/i ~.reg;' Hier/Jfa!e", 6- Sicili.., CDmi·
/M Pro/JlI1a.. verba inftmn/ur h" 10CII.
Rt!4tiuum,qu'Z,pojilllmJim copllla, rûlYingit filH", anUctdm! aa
idfolum,Clli pouffc6Jlllm;re iJ'Ialitl14 Adidla re!AtiulI.
3 /11(,'1. vn;1H eliam;N ff.lIut/J,lI1dllcit ~!reriU1 exc!1Iji8Rem.
+Come! h":inciot,an fit domimu mum parlic~/4rium,ex!f1tnt;lIm Îli
trYr//Orto &amp;foudo de Ijlrio,vel filv ,,/Jofi'ldo. &amp; n. ~ J.
5 D"';nillm direftuln,Vllh &amp; pleflll proerie/tU dlffmmt intcrfi.
6 DI

J

Caulfa 1 f. &lt;l.!!.z/l:. 1..
Il''
G Domini"", vniuerfale &amp; p"rtictlf"rt 'luid.
Domillium vtHe &amp; direlfum verfontur circa u"dem rlm velfu6ù.
{fllm:t4men in dùmfis perflnlJ reJident ".6.&amp; 1. 1.
.7 CaJrllm,vtf'a,/~rritorium &amp; CflrÎl.jHfll iur" vnit,erfalia, 6-rifPeff"
elllfdem //lm vnlllcrfalis fo/ejlvmu /14'bere dominium dmfftnil
&amp; alter v/i!e tantllm.
g Dominill'" remm fingulariNm exifle"tium i"trlt limitesICI/di, perti.
mt plenD tI&lt;TI! ad vafolùlln : Ita vt Comes Prouinci.e il!4rum mn
hahw dmllum dominiumfrd vafaillis. &amp; n.~7.
9 B9/10mm pojfrffor rifPeff'l illris vl/ùlerfalis, dicittw habere vlile J,mirlÎtlm,hms vero direffllm,&amp; ùlrlt hereditlltis direéfll.
1 0 BO~TIIm polfeffor,qu4m"is re[peffu iuris vniuerfo!is , dicatllrh4f,ere
(m,,,m vtile dominÙlm,tllmen refpellu rerllmJingu!..ri"", &amp; ;11_
rlHm ln 'l"lh.cor1rflit bonorum poffifsi', intelilgitur h",bere-veru1N
.6: petfillum.dominillm dIIlYllm,&amp; plenalnprllprialftem.
Il Fldmommiffimus vmuerfalis foÛII reJlilll'ione rifPellu iuris vniI,erfafis,diciltlr habert v/ile dominium,&amp; heres direthtm ~fod re[prll/l mu,,:, p"rticu!"rium 6- iurium,qu4jimt in hereditAte refliM~,bms m eu ntlltum haba duminium.;ftd plena proprietate per·
tmmt adfideicommiffarium.
Il rUI vnitmfale,qllodflla ",entis cogit4tioneccmprehenditur, ejfdiuerjilm &amp; ftpardtllm 4b ipfis corporibus,ex '1uiflllS conHitllitur.&amp;
N.I 3.Et ex hac C/!l1c1l1fi01U[eqlluntlirfl« eJfttlllS ;lIrisfinK'l/am.
&amp; n.l3·
14 Prim/IJ,'ll1ia 4S alienllm fl'1"itllr hude", lan'luam ÏI/t'Ù 'lJnùwfa'/~
focceffirem, 6- no» emtores, legaurios,a'lt alios 'luifuû flcceJforcs.
1 f SwmdllJ , 'lllia pemnpt;' reb/Ii Jingll!ariblls , /1ihilomùllIs ftmane:
Îlii ipfom ·lmiturfa!e·
I~ Tmit~ ,'lll;a it(.1 vniuu(ale, perfilbrogationem in lOCI/Nf -tÛmgrtIl4.
mm,conftrllatllrfeclIs in ,arlicu!dribuJ.
17 ~ar(lIs~'lllÎa ve-nditlJ.T' heTeditat" ,jingu/'" reblf] (/iù7is,nW1 unetllr
pro tllu de tIIillime.
18 ~intlts ,q/lia rrs ! /"ticulAres contmt.ef itG v n;uer!o , non dicH!JIur
e.~preffo)etJ4m gemrafiter filh nomine vnifurfoJi.
19 St.~t/lJ, 'l/J/a poteft .dominÎt'1Jl direllllm Îttru v nùmfolu , effi apud
Vnlll11,.&amp; dummlum dtrellllm rçrtlmjinguf.lYillm, 'lu.! in vniucrJo contmmfllr,effi ilp"d alium.
~o Rex

�nS

Cal1if.! J f. CZ!!a:(b.

lApN/i,t rt'J}(~II vnillf~(."ti rC~'li • d"it/lr hohm v/ile domj.
t:/Hm.Ecclrji.1 wro dméfll"!,'ftd r1Jtfhl c.tjfrorHm , qu", ipfi RI.f
miel/dm" ,dm/llr babm dmllllm d6mlniHm,&amp; !JOn Ecclejù,'VA'
fa/11lJ dll/m! v/tle.&amp; H. l 1.
1 t DOW/ni eutfdem rri poflilll/1fi pfum, &amp; ql~"e .Jominillm h"hw
COI/US proumci,tinfiudH,&amp; 'lll.de vdfo/III&amp;,&amp; ljllale emphYllllla.
&amp;1/.2;.
l4 Epi/ogllJJiue cOlldujo,rqù/ta1l5 ex filtradmu pro6Ationi/lIu.
1. 5 Vtf/ft CO/lfIlU Prsl/il/ci.t, tAm de Îlm qlJ.lm gOl",tli confil/ludi~f
PrOUlllcÎ.f ,pOffil/t m lmdi fiû dare i" tmpkyfeltjin jim cONftnfo
Comitis.&amp; 11.1.6.
"7 Feltda /lIIillJ Ploui"ci&lt;t regufariter ;lIl1enùmtttr mfiNdata de caj/riJ.
CIImoml/imodJ Îllrifdtaio/1e,ltrritorio &amp; dljl,icr/l.eod.11/lmer. 11.
1.0 1&amp;x

h r4.

:,8 Statutlllll C~rotj qI/aI/do habeat lommfcilicet.'fHando v4fallllJ'IJ/N'
dit im vlliuerfole fi'ldi, ill to/um ve/ i" parte, hoc eft, per portio.
nesfeclll ft m pnrfictlfaru fiudi det in e"'p~ytefljil1 , velad ((n·
fom:6-IIlImero 14.&amp;l/llm(10 p.
2;' Ratiofta/llti ,foit pwllldert viam',tudill/u , qU&lt;t fieri fllehn/ltdl
ro"trac711 ad contracrl/m, &amp;If.~ I.
3 Lnudlmill11l non dehmlr de!o(ltr,fall lùte"i vd ccnfo.&amp; n.40.
p RatiO1/(ft.fllili cejfol/U,ceffat Jlatlltum.
33 FWl4jeri nO/l potefl de Clf[u ad clljimi , q/lI1ndo prohi!Jitiol1l} rd!ie ill
Vnl cllfil,e! dtJsimllû in alio.
H Slaf(jfum ClYoli non procedit' ;ncDntr"n'l emphrUllticllrio flélD J
vaj'aflo Comitis Je re 61lqHJ fllrticlIll/YI foi filldi, fed procrdil;8
C07JIrallu cenfi/ali.&amp; 1/·3 f·&amp; n. 52"
36 Ct/lfllalil contra{f/ll duplex./J,cie. qI/id cOl/tranm cenji/fllis in gtnl·
re.&amp; de quibll&amp; rtb/M f4t.n'37.
;8 üue{/Ari/14 CDlltra{hI4,Clli/14 ejfon/tI,&amp; de ljllihll4 reh/H,&amp; d qUD fIT;
pofsil. &amp; "umm }9.
-+ ' Liutlkco»lrAlIu&amp; lion ft mmtio ill irlTe,niji per gtoffis ,&amp; qllu Jirl.
lU' /lC voatftt mmcupatHd,vide n.46.
4~ Lille/Ii cmtrllll/id in fohf!tmtiA efl m'foalu , de 'fIlO toquiltlrflallltum Caroli.&amp; 0.43.
44 Cenfl#l propriè-pr.tftatur ci qui non eftdomimls direlllis.
45 Cmfom Jo/u/mllS de Tt mftra, CII"Olle", autem ve/Jenfio"em dm
Aluna.
6
4 cmfos mmti~ fo1l4 i" fII"trallll ,fiâl vi cmtraaliS dicalllrce/1jiI4'

°

lit.

Cauffa

J

r. ~œfl:. 2..

ll. 9

lis ,&amp; "umm 43'&amp; 44.
47 CMtran'l&amp; qualliJù.cognrfcitllT ab eJfinll.
~8 CettjùIIlis C01llra(l'{4 r(glll,triler lion dehet feri de rehJ14 Eccleji.t.
'19 n,bdjarl/fi,mn d,benf i",propriari,fiC/lt verba contranll&amp;.
50 FlElII4 c'fos 1/#11 habcr lomm il/jflltlltlJ, C;I'" in illù verba debeant
propriè aceipi.
5' cOI/trarll1S ÎlI dl/blo iudicA'ur ccnjiMlû &amp; non emphyuuticarills.
51 Sw,,'um c,rruIJ loqllil/lr de contrlln" IÙlrllllrio.&amp; n. 53.
54 E1IIphylett/lCarillJ r.omrllnus,non po/tjl IYtmjire in tml/omm 6' vtPd/llOlUm,nec iUill! IIII'",am 4Jitmere.
5f FiElio iwdNnùlI1,non ind/lcitllrjilper impofsibili.
56 FiElio ad 1J/I1ICjinem i!1dllcitl/r,vt h"bMt effiallm wrÎla'û.
17 FiEllojlmt ars ,imitllfllr natt&lt;ra1n.
58 EllltlO 6- venditio effi non pottft, qllandO' vwditor jihi retinuit domivlllm d/renllmfcd tjlempkr/el/jis.
59 Cenfo.lir cOII/railllS ,j'ttpitferè "alNram emtionù vendit iOI/t!.
60 cm!l/afi! contl'aaUs,nOfJ d1firt à vend/tiol/e,fliji qllia cenfos aliqllt!
r/IIIJal/r.
6 J 'lVlllra râ ve/ con/raer/ls , dicitur jJlltllS per pri1s Jjmiâ al/rib.ltls.
61 Fralls {tteiflimè ft de contrllail cenjilali ad cOlltranllm emtiont.
dl vendaionis , propter magn.1m conformitatem 'lllllm JJ.1hmt hi
contri/ll/Is intel'fe.lum,Fr'lIIs ex d/lolJlls pr'.e[lImitM mlnlc C1II1fdllc1.1 Jlatllto.
6i pr.tJilmpl/o illrù 6- de il/re, dicitllr ,ql/olicsjilper p,·,tjitmptione là
flntl/ÎI,cO/Itra qI/am non IId1'JJittÎlfI.Y proba'ig regl/t./TIlfr.
64 f2!!"tllfi/.tJ 1l1./gnt/ljllolldj.:lI/IIHm , dtCÎINr, tjlla/1do tjl tt/nIa, vf
po/ili rci pretiNm (,lCere,' tamen relmqlli/llr "rbi/rio mdlClI, tjlli
illam diligenter ex ommbus circllmjJantiis arbll",ri debet. 6~ n.
6;.&amp; 66.

.

67 JllI/ditio filla minimo pmio , qlll/ndo dicatllr 't:mzditio, mm[-

fiuè.
68 Pll1ftO il/Jla vc/ cmjils trgitimtlS,dicitllY in rew/lS,qlujiml parNi redtIUJ ,vI illa qll.• ;11 2. G. d,mis afcmdil ,,41 va/orol'J râ cO/1ctJ!e ad
penftallem ve/ cenfllm.
69 JI/rhll dfPoftitl4 cdlm Regis Henrici JYltllfcriptaad verhllm.
70 YcrbulII GA((jwm à nOllue'1J Bail,fignijicat EmphJtettjin, &amp; ill hoc
fil/ftl IIccipiulr fecu"dtim vlIIgarem flrmo!J(fIJ, ljlli in ffatl//is de6(/ dttendi 6- cpvjfitHtj91liblls.&amp; 71
J

l

72

I/JI n.

'.

�Caulfa IS.~xfh.

l,',)

7l]/I/(nt;0 Reglo Henl'iC/,quali.;Jit i/l hoerd/élD.
73 Regll Hmrici ed,éll/m , non poffi comerthendere cMtraélllm rmph)tCllticarillm ,foa.m dvafall~ dr re partiCl/lari fou di , probA/ur l'
1Hl/ltis,v/qu( adfneln !JlÛUI cAuffe.
74 Y.:folllls dl reb/H,i/l fjulb/IJ folNIn halJet vtile dol9finium. "011 potlR
flcm cMtraélum emphYIt/lticarium,fid IÙIe/lllritlm.
75 Dominitlm dlm1uI1I &amp; vtile fml corrtl",illa: ideo 11011 poftmt iw
c"dtt/l P"ft""JimNt conftflerc,fid ill dùmfisjicu/ patermttU &amp;ftlt.1fl0.

,

76 R.,tio fn,tliudic1i Re!,ts Hmrici''f/I.J/lù ejl.
77 Comu Prol/incu r1fca" vniflcrfatiI fiudl, vcl eitu portionis vendit.. ,""betiNtentlone", foam [rlf/ddldm de ù,re fil/,er dominio dirl'
ao i/l/lu fil/di, vd eitl5 por/ionis comra v,.j:d/llm ,[WtS in reblll
parlieuLaribus fi/ldi.6- n·7~.
79 Con(hlll/io proh/b/tiHa Lo/hmj vd Federiâ Imp? in tit.de prolllb.
fiud. aliend!. pel' LotiJ. vet Federic. non [erlliltur dt conji/Cludint
hlt//ls prollinci.,.&amp; n.97.
80 CO'lcluJio exJilpr,' pojillÎ elicilllf, rdiElum Henrici. quemadmodulII
nte Jt~lutllm CJroli, nM babere LoCIlIn in contraEll1 emphJtI#.
tICO.
SI V"bum i"'ld G.ltliC/lm • à n ClUlIeall bai l , improprùltllr, 'f"a~~
materia[uv/ethl., no» eJlhabi/H adincbldendum COn/rllal/m l"'.
phyt.
Sl Cenfoa/ii contraal/S qua proprietale dijfirat ab cmpkrteutICo. 6- qll'
forum Jit propria lIatura.
S3 Verba accipillirtllrftcrmdùm [ubùElam 11ldtcriam.
8+Vol,mltU magù q~Rmfllerba in jfaillfis &amp; contrac1ivlIs if! colljide.
r.",dA.
8 S Verb.1 potiùs deftmire debmt natur" c4ntr.tEllls ,quàm Il.mlfa Vif'
bis.
S6 EmpllJtClltam pDjfi foure II/il/m emph,rteHtdm , qliomodo Jil inu/li·
gendlim.&amp; n.87 88.
S9 StJtIIllITI1 d1joneni idem quod ÙIS c07nmllnc,eff i/jJ comml/nt.
90 Slall/tuTU, UJamJi fion d1Po114t vltr4 iuscommune, tamef) valll in
'IJlm ffatllti,&amp; prodl/cit IIOI/am 4éliontm,nec regulatllY à/lire CDIII'
mum.,nif 'fNoad tffoc1um,de quo per gloffim.
91 Swutm.. fr'peYHemem in cafÎl dl/bio, in ql/o (rant varid opiniMli,
"'lerpreWter /IlS commtme,&amp; in omm/ms havet effiEll/ltI &amp; nalll..

,,11

C:mlf.'\ J y.~œfb..
l JI
qlload effiEl/lm dlc1d gloffi.
91 Emphyttuta, Ali pofiitfilure cmpkrlellt,"n,' varù font Scribentirlm
opinionts.
'3 Comes ProttincÎ.e h4vct pOlejl4ltm cmdmd.e I(gis 6- flatllendi contra il/s commune.
94 Rovmus Rex vtriJ1't!'u Sicili4-&amp; Camu ProllincÎtt,filit ftilis Caro
Is Regis,,!,.i ficit djfatutJlm.
9 f Decifù 0!&gt;!atlh.de WfJliEl.LL 9 ql/omodo procedaI.
\.
96 ConffitHtionts 1{Jllpoltta,n.e no". havent locllm in COmili/tu Prollinci .. etiAmJifllerint jaEl.. tempore, 1/10 Comitafus prouinci.e 6- Regmlm 'NjllpolitllJJUm crant jilbâllfdem princifis ·ditiolle , &amp; po~
111111 jfat/lti,eliam

tcflille.

Caro/i , &amp; ediElllm Regis H ènrici fion haberc LOCH'" in conlraON empkrwlfic4rio :fld in contraau cmjiMli liNel/ario tAntlem,qll4JJdo effjaEll/m ad magnum IIcapilum &amp; p.lYIlI/m cenfwg.
•

~7 Concllldituf ex fopra diélis,ftatutum

~V AE

S T J 0

SEC V N D A,

Cwffi deciWJ.tll',ùJ t.e.
Voniam de intcrprctari o nc fl:a tl1 ri di(pllcandum efl:, mcrirè hîc illiu6 vcrba de(cnben da (LInt. Ergo in ha:c verba di(pOlllt:
~oniam t inteJlc.~/""es 1u'od nOnJ'lIIIü poffifi,o-

nes &amp; ÙIYII q/l.e non poJ1imt titulo vendllionis
ve! conjimili,jineCllri-e 1101r.e vel,,{iomm conflnjittransfirri, &amp; pro qllibu] ejl pr.ejlandum ta/ldi.
,niumClliÙ»ojl~.e vel altis,cù", poffifsio vet illra tltlllo venditionis 'Ufl
4"0 jimJl/ IrdllSfeYtlnl/lr, prtfjimwII Ilransfirrc fill concedcI'efine confinft pr~d,éfo, &amp; ItII/lp pr,ejlJto taudimio , IIcapt!: pro hi! poffifiioniblls flu
iuY/blls magna ql/aDtllllle pwmi&lt;f,&amp; rectptt1 aiJq/Jo cenfo modieo, in ei[delll Jilwi ..", pro e{Mm.NoJ igitllr hllil1'm,di catliditaNvlIs obl/iantes,
&amp; al/mdell/cs 'II/od tales cqntra{htJ na/I/ram venditionis['pilmt, Cr ejl
tle IpjiS cire~ pr.emijfa,vt de vuulÎtionllm contr~Bibus,Î/ld/Cal1dllm:Pro­
!1I&amp;cmus hoc cdlBo in perpuuum vali/llro, tales contrllEllls in cemi/Il '
:ibM noJlm €eYl ,Jiac conflnjil,ltomm , q"om"/ Î,? vmditione fller"t
,vquiyendlls conftllftu. Statllentes, pro h'lùjmodi contrdEl/bM , ( ,/11qu~1'IJ .pKO 'lJenditiamblH pr&lt;fj1l1ri tre'1.!nll1fJ. Si ver. COl1tr.' foél/lm
r

.1. .

ft,

1

�13 L
Callf]'.l Ii. ~·dl:.l.
fil,p1fifsioms [CIl jlly.l,f'per tf'ublu conrr.tCflls hlli/l!modl [tarit dlttnlJ·
IU.!,.lppltmuT Ipft I/lYC tflJ,CIIIUS confi4iu f/ll'rolt reqttirendlls ,&amp; (/II pr,'.
jl.l1IdllT1l fT,/1 Irc::.,mllm.

Et ideo maion (uffragio placuir,conrraélum de quo qllçtitur,
comprehendl hoc fbruIO, cùm fueri t f.lél:US à diél:o domino de

L

1I1:no, Jcceplu magnJ pccunix guanrilate pro iplis (alribus,&amp;
rCI&lt;,nlo mod/co ccnru in ei(del11,(clI pro cifdcm, VI' fllir co nclu.
Il/m in h.IC c.llliei : maximè proprer tdlél:lI III Regis Henrici, pu·
bltcatum in PrOUItlCIX SCllatu ,Ir 49 . dccbl'arorium dié1:i IhrUCI,qllocxprc(sc cauctlll',ne fcudacanJ polli nI' alienarc, vc\ tras.
ferre ahquJs portlonc ~ (c\1ll1embra (lIorLim fèudorul11, (lib ntuJo noni ucapitl, daci ad panl\lnl cen(ull1 &amp; magnum acapitum
fine COI!(e n(u curix, &amp; (OILIIO budimio. Vndç viderur edW:urn
Henrici in hac parce declar&lt;tre fb clltllll1 Caroli, VI' procedat
tri.lm in emphyreu!i faéla [ub pamo cm(u &amp; l11a(7no acapito:
&amp;.. CÙI~l fÎc declar.lco[Jum,idco rra~icur ad prxrerira ~egociJ,quz
emellcrunt medlo remporc, inter Icgem amiquam , id cil (latu·
cu m, &amp; legem nou.lm,dcclarantclll, fcclIndùm Barr. in 1. 01/1»11
poplllt!fd~ ;"ft.&amp; /IIT.in 3'1/1·1'·4 prmC/pa ItS.n.44·qucm (equUllrur
communiter Scribenrcs Ibi, &amp; ln l. t .C.defium" .1Trinit. &amp; licèC:cx
m.liori fenrenria fic fll crit ilIdicaclll11:g II i:l tam.en nOl1lllllli rcclamabanr,&amp; conrrariam (cllrcnri_u',l (CqUCbJlltll r,qucmadmodll nl
&amp;: ego in relationc huius canlfx,&amp; qui a ha:c matcria fr~qllenrCt
conringir,ill q'ua variè cil illdicacu m:idco 110n cric inuClIe ratio·
nes conrraria; (cllCcncia: referrc.
Er in primis, figuidcm illa vcrba (lacmi,qtlin inlrLle...im/ls 'fI/id
nonmJlli [offiflones &amp; illm,qll.! non poffimlllfl/!o venditionis vtt aliD
œiftmli-l , fine CI"''' nojfr.!! 'Ile! ailoTHm (onfo"fo Irllmferr! : re(lrlllgullC vcrba gcacralia pra:ccdcnria, ve ddp ofitio nOll habear 10cum ,nifi in rcbus vc\ illl'ibus ,qua; nOll pofTunr alicnari fine
çOll(en(u clll'ix,vcl alrcrius domilll dircéll : &amp; pro quibus,qu3ndo altcn31lC1Ir , cil: prxlbndum laudllnlum clIl'ix, vc\ JIIIS per(onis, quarum cOll{cn(us cft rcquirwdu s. Nam t rel.ttiulln: qUI,
Ibl polirum fine copula,refl:rillgic Cuum ancccedcns, iu xta rCX!.
in!. '" t"",cJJltdiu110.!f de !cg. 3. ibi nor. Barrol. &amp; in 1. Tilld. §. 1.
!fde nlt",.&amp; ab.tr. zcg.'I.Glo{f. m!. mmes pop.ff de il/ft. &amp; il/r. &amp; Ibi
B.trr. Bald. Angel. Iar &amp; Scrib. communicer , vbi dicir Paulus
Cafl:. (o/. ~. n/lm. 1. Relariuum rcfhingcrc anrcccdens ad id (0Jum cui conllenire pocell: qualitas adicél:a rcl,niuo. Ec ideo

dtrpG

Call1T..'l q.Q.!!œfb :
_rH
dl(poni r Cbturu m tanrùm de his l'Cbus, qux'alicl1ari 110(1 poffUllr de iure finc con(cn[lI donlini, &amp; dc quibus alienatlO111bus
{oluendum eft laudimium: (cd de alll s iuribus vcl rebus a\lodiaItbus,am qua: pIe na proprietare polTidencur, in quarum :t1icllatione {olm concr:a hencium cOllfc:n(us dl necellàrius, &amp; pro quiblls nullum deberur luudimiul11,nonloquirur f1:arurum: lIuè eas
cxcllldic ,d. l. Cft t"men "ditélio. In t fl::!rl1[is , pel' inclufioncm v- J
IUtIS, indllclCllr racirè excl u!io nlrcriLls , vt voluic Barr. in t. 2.. §.
/"jf,td Tmyt.cot. 1. in 2.. qliltft. vbi loquirur de f1:aruco Floren.exc1udcnre m.lcrem cxcanClhus agnatis. vbi concludlt , ex hoc capirc, cxc\ulionc marris indllci incl~llioncm agn:!torum. Cuius
doéhinum (CqulIllCur Bald .&amp; Dd.communirc~ in !.m"ximu;. v i·
lillm.c.dc iJb.pr.turit. 6- in !. r .C.de in itf4 vocand.~ ibi pott glo!fam
notallt Bal.Paul. de Call:ro lar.&amp; Decius.facit 1pcimè texrus ifJ 1.
Cllm Pr.ttor ffdt IIIdiciis:&amp; ihi Barc. Paul.&amp; alij. 1
HlIius crgo t quxl1:ionis [umma pendec ab alia quxftione: 4Ali Co mes Prollincix iiI' dominus dlrcél:us rerum particularillnt ,cxdlcmill lll illtra limites diéli rerricori{ de Hl:rio: quia li lie
dlfCdus dominus rerum parcicularium,nece!farTh f1:arutum hoc
Caroh.ll.lb [IOClIl11 in hoc concraélu: quoniam ver5a &amp; mens
fbeuti in hoc cO\Jcraél:l1 veriticancur.
ln qua qua:ftione prx(L1 pponLndu m dl , quod [cribic Bartol.
in 1ft qllÛ' vbi.§ d1Jtrentin fj. de m i . paffif(. alllld t efTe dominium )
dlre.:tllm,&amp; aliud dOllliniul11 vnl ,&amp; ulilld plcna proprier:!rem:
fllllCcnim corrclarilla, &amp; ft: inuicem rerpiciunc,domlllll1l11 directllm &amp; vrilc:qulu dominium vnle, re cogno(cir dlrcéll1m , (cd
plena propricras ficllt allodium, nu\luOl düeélllm rccogl1o(cit
domil1llll11, cùm vrrumquc confundac plcnu propricr:ls.
His ira dellbacis Dd. cOl11mllnirer conc\udunr, t duplex elfe 6
dOl11l1lillm, \'niun(alc &amp; parriculare Dicicur dominium vniuerfale , rcfpeélll vniucr!i, (eu illns vl1lucrralis:dominium vero parriclllnre, re(peél:" alicuius l'ci p.llTlcularis. Vel'f&lt;mll' ,llltcm dominill\11 vole &amp; d Il'Cél:UI1l cil'ca idem (libicélum, !icèr circa diuer(lm pcrfon5.. Er ideo a! icuiu s imis vnillnr.'llis n:(pcûu vnillS
l'etfonx , dl: dOllli ni llm "rile , &amp; rc(pcûu alrcrius pcr(on:r eiuf:'
dcm iaris vlliucr(alis ell: dominilllll clireél: ulll , !iCllr ci uCdcm l'ci
parricularis apud vllum dicirllf dominium vrile, &amp; apu d alium
dicitur dlr~él:L1m . Hillc cil: , quod cùm call:rum, villa, t fcu - 7
'\U\11, &amp; cCl'ri[orililn ûne iura vniucr(alia, vc norac Alber. &amp;
r;
comm .

�Caulfa 1 5·~a:{b..
comm. Doao. in l.p/lpill/U. §. Umtor/ul1I. de verb. fign. Socinus,
Pau\.Ca!l:.&amp; alij inl.1 J1.de acq.poffiJf.CanoniCt. in cap. ex lirerù. dt
iur.p.rlr.&amp; infrà dicerur copiofiùs; idcà rerpeau iuris vniucr[alis,
qllod villa,cafirurn &amp; fimilia lignincit, conliderarur dorniniym
d,ireaum quod hnbce Comes ProLlincia: in illo cafl:ro, fcudo, &amp;
rerrirorio:&amp; confiderarur criam dominium veile illills calhi,m·
rirorij,&amp; iuris vniucrCalis,quod haber vaCallus,ql\od ql11dem dominium veilc iuris vniuerCalis, qllod haber vaCalius .in roro:feudo,recogno(cir dominiurn direél:û illius iuris vniuer(alis, quod
Corncs ha ber : &amp; rationc cuius diél:us va(allus renceur pra:flarc
homa~iurn Comiti Prowllci:l:, &amp; Cuperiorem cum recognofcc8 re, iUlque prxfl:arc pcrtonalc Ccruitiu rn. Sed t rcfpeél:u rerurn
parcicularium &amp; Ctngulomm pra:diorum qua: intra limites feudi Cu nt, Comt~nullum habee dominium , Ccd pleno iure ad vafallum pertinent : arque de his potdl: libc:rè di(ponere e::lnquam
de re pro pria ,&amp; in ilhs dicirur habere plenam proprierarcm&amp;
perfeél:llm dominium. Iflam doél:rillam ponie Albericus ill J.
1. p"pill'l4. §. territorium.jf de verb ..fignif. vbi referr, ira Oldradum
conCului{fe.&amp; fequirurBarrh.Soc.in 1.1jf.de IIcq.po./f.col'4.verf'tlm
"l//ld tfthabm dom/ni/11II urritIYij vel cllrid,Alitld ell hnbere dOl1lù,illnl
r~YIIm pdYtiC//(arillm exiftmtitll1J.În .cMril/.!!Jel terri/orio. Bald. in pmlm.
ffeDltlm.2.verjicul.ltcèt tnim iriS vnÎuerjitatM vtiliter pofsideaftlY,taml
in iuY/bmfingillomm ba~et plenitudilltl/l pattjlatiddcm Bald.in §fiN.
titul.ql/lbll1 modis fiud amilW. &amp;- in /. bene Zenone. c.dt qlladr.p",
flriftt. 6- in 1. 1. C.vnde legitimi ,que m il:&gt;i Ccquicur Alex:1nd.laC
Dcc.&amp; Alexand. C012fil. 1. lib. 5.co/l/mn. IIYJtep.emtll.v.eif,qIIlJYt rrfPondttllr.lacob. de f.1nél:, Georg. in IraO. fiud. 1/9 vtrbo, dl/X. alulII.j.
wrjicul. &amp; if/llotandl/m. Francirc. de Curr. iunior În .JiIO Irallat~
defiud. COIt'1ll. 19. J;'b titill. q/MIIS fit pOlejflU DI/cum , Comltlim,
Baronu1II.6- in ml1l. J.fiMd. (olltml1. J 4. in 'lJirjiwl. ft: etiam d,cimllf q"iJdjiYJ'!,Mlaria 6- partiC/lI"ria fiuda . Alber. Brun. qui allcgat
mulras lluthoriraccs , in confit. S. collimn. pen/dt. 'lIerjit'IJl. dm",,urlio, quod quidcm conlitiulD cil: domini lar. &amp; adde cundem.
!aConem IYJ 1. j .§. ex .onlrario.jf de IIcq.po.f[. collmm. penl/lt. nl/lIllr.
S'o. IYJ wrJiw(. tu .f/item./.llIa dtcJjiomm Ilfam Baldi. Dec. in 1. 1. C.
vnd.IeDII. &amp;vnd. cognati.Barto!. qllcm omnes !t:quul1eU( , in 1. J.
§. fn. i~ vtrftrul. ego Jlro quod brifera/or ejl dammuf tOtJtlS mlmdi.jJ.
de rli villd. &amp; III Extral/dg"nt. ad reprirNMd.m ,verbo, 10th14 11/11/1di •.1lI11II. 8 &amp; in d/O. l. b(f1~ .; ZClJITIC, &amp; lb. Rald, &amp; Angel
C;4

n

1"

'Caul1'a ! 5.~~fI:.l.~
'3 f
n prOŒIIJ.Digejf.Bald.ÏlII.! .c.defocrofEccl.Barto!.Bald.&amp; Angel. tIJ
l.Ji Imedis jtYllfls.fl de le:SM. 1. &amp; Canonifl:. eopiosè in Cllpittll.Jin .
deoffcio. arcbid. Alexand. conji. 76.in CIIUffa &amp; liu,volrlm.l.cotl/mn.
lllllmer.G.in conjit.1 11.CO"lmn. 1 .n.G.volllm.4.Caw1.Ruin.in conjil..
lOS .vif' IIC bene intt/{e{fa.ro!lImn.4.n.9 .verjiclIl.l .potlllt dtéfortJl1I bonDrNIn de iure feri ttlienalio jine liClntiA d6mmi.li.z.dc Ripa &amp; Barth. ·Socin.in t.1 .m princip.jf.adTrtbef{idlmm.colllmnjinal.vbi dicic,hane
opinioncm e([e communcm.Deeilis in I.I.C.vnd.cogn. Et conclufionis huius fund~mema pIura Clint.
Bmolus cnim, in 1. I. §..fn. mm t.feqlltnt .jf. de reivind. fundat
hane opiniollcm per illUl11 rc:xrllm.nam ibi pordl: vnus vindicarc grcgcl11,licèt Ctngula capita,cx quiblls grc:x confifl:it, fint alic:na.&amp; Ge prxCupponit rexCLIs i\le , dominium gregij clfe apud vnum, &amp; dominillm fingl1lorllm capirum ipfius grc:gis elfe aplld
alium.qllod alia rütione non coritrgit,niCt·quia vniuer{ieas t grc- 'J
gis per !ccon1iderara, dicirm diCtinaa &amp; Ceparata iuris eeCpeau,
àfingulis pnoribus confl:iruencibus' grcgcm : alioqui non po(fec
vmdicare gregcm ,eùm rei vindicario Coli domino comperat,
1./1) rcm. in prine. &amp; §. in hû. jf. de.rei vil1d.
Secundo allegacur, quàd t bonorum po{fe{for reCpefru iuris 10
"l1tUerr.1Iis, non dieicur habcre niG vtilc dominium, cùm heres
habear dircéhlln,&amp; iura direél:a,ve volUMe Cyn. ,Pet.Bare.Bald.Akx.lafon,&amp; em~1es Sctibéresint.l.c.vnd. legit. &amp; vnd.cogn. &amp;ibi
Dcc.eol.1..n.3.veifie.jinaliur tamen, v.bi dieit halle opinionem e(fe
communem. per textum in 1. I. jf. :de bonor..poffi.f[. &amp; !ibi notant
.Scribcntcs poil: Bart. &amp; tamen reCpeau rcrum 'partieularium, in
quibus cOll!ill:it bonorllm po{feffio,dicitur habc:re vcrum &amp; perfeél:ull1 domit1ium illorum,&amp; plenam proprierarem, adeà vt heres re[peél:u illorllm nullutn ius aut dominiû babeat, vt larè probam Scribcnres in locis allegaris, &amp; probar ccxc. i" I.I.jf.de bonor.
f,ffnam dicir, admiff.'lm bonorum po{fe!lioncm tribuere dominillm rcrUl11 , qua: in his bonis ClIm. &amp; appcllationc domillij
venit plenum &amp; perfcél:u m domin ill Ill, I.I. . qNI in pfrpetjfji "ger
'l'(ll.&amp; ira al'glll11enratur D~(\Îlts md. 1. 1. (0/. 3.in vtrf &amp; 1/fod diEl;; 11 prnb,lIl/r.&amp; notant Seribéres in d. {.J.&amp; ü.Jfde bonori, poffi.f[.
Terrio adducltur pro hat. cécluCtone,t quàd faél:a rdl:irmio- 1 [
"c vnilierCalis lidcicom licèt non tran[eat in ndeicommilfarium
lliG "tile dClminium iuris vniuer(alis, eùm bcrcs rerpeau iuris
vniller[ulisremJl1car diretl:us dominus : tamcn rcCpeél:u rcrum
iil lli U

o

'.

�IJ G
Cau(]! r î. Q:.:dl:. 2..
lingularium &amp; iurillm particulariull1 , in quibus confiitllÎtur lU)
vniuerfale,vcrum,plcnu, ac pcrfcél:um dominiû tranlir in ipfllm
ndcicommiOàrium, nec vllul11 renwlct dominium rc:(peau illorum apud heredcm,vt notat Paul.Caft.in 1. 1 .colfn.adTrebel.1i.
cumlbi (equl1lltl1r de Ripa &amp; 50cin.&amp; ideo f;tél:a rdl:itutiollC fi·
deicommitTi re(reau iuns vniuer(.tlts, dicitur vrilis domlllus&amp;
heres direttlls: (cd rc(peél:u rc:rum IinguLuium (ub illa vniuerfitare exifielltiulll, dicitur dominus fi mpli circr , &amp; habet plenum
dominium &amp; proprieratem : &amp; (eclIndùm il1:am diftinél:ionem
de ber declarari glo.iI' d.l. 1 .in vcrb.dominillmjf de bon. poff. V[ intelligarur de dominio re(peél:u iuris vniuerl:llis, qllod eft perm
hcredem, cùm vtile fit apud IideicommiIfarium: num fi imelli·
geremus glolfam de rcbus parricularibus, malè loqucretur , &amp;
elfct reprobanda, Vt ibi dlcune de Ripa &amp; Socinlls in t. l.in prillc.
ffAdTrtbdl.columnfmfne.vbi la(on poft Alexand. latitTimè hoc
pet(equimr.N:i ccrturn eft ius ip(um vnillcr(ale, qllod [ola menH tis cogltatione comptehendimr, elfe diuer(um &amp; Ceparatllmab
IpUS corporibus, ex qui bus conftituimr, fiue vniuerfitas Î1t fa8i,
!icue grex, vt dicit 1. 1. §. fin. de rei vind. &amp; ibi gloff. in verb. dlClIIdllllJ.iille fit vniueditas iuris,ficue heredita., peclllium, curia,ca·
firum,villa,rerritorium,&amp; umilia,qua: vniucl'lita.tcm magis illfis
qllàm fa[ti Ggnilicanr,l.vindicAtiojfde rli vind.l. 3.jf.de bonol'·PIJ{.
I.Imedlf4tifjf de vtrb.jignif Hoftien. Pan or. Innocent. &amp; ca:reri
comm,;n dup. ex litera. de illY. patron. Gc Princeps alicui concedcndo rel'ritorium, intclligitur concederc quandam vnillcrlira·
tem , qllernadmodum fi concedar caftrum vel villllm C\llll iuriCdlél:ione, vt dicit AlbcricllS de RoCate in d. §. terri/ormm ,à
tn J. ftn. e. de iurt{d. onmi. il/d. Nam caf1:rum , villa, &amp; curia,
[unt nornina dcfignalltia vlliuerfitarcm,qua: in Ce continet iurild.tébonem,honorem,&amp; diftriaum, Vt dkit Albericlls in loco al/t.
g~lo.&amp; Hoftien.in d.c4p.ex Ii/eris.de illr,p4tr.Tnn.&amp; Dd.communi·
ter in cap.cllm adftdem.de rrjlttjJoltat.6- in cap.ûtl1l contmgat. de foro
compn.
l

~

~arto, quodius

t vniuerCale lit difiinél:llm, &amp; Cepatatuma

l'cbus paniclIlariolls in ip(o exiftemiblls , probacur in l.fi grlgl.

wi,'luamuM y,rex defiiffèt cffi. CHm gl.ff delegat. 1 . &amp; in l.~. in pr.161.
f!.!!,od dici1llJ1II ipfa il/re do/em imper/fts mÎnui , non ad jingula corpori,
ftd ~d vmuerftwem refmndllm ejf. If de dot. pr.tirg. 6- in t. 'luod diciw. ibi , nOn tnim ipfo ;lIre corf~rum ,foi dot;' fit diminlltioJ
dWII

c.lUnà 1r .QE..d1. 2..

l,

'7

dl ;mpfn.inm dotI"rf.&amp; 'Ji is. §. quod dm/ur. if. ddtlr. doti"m. In
quibu s iuriblls, ius vniuc:rfale conlidcra.rur dtlbnél:um , &amp; (cpaab Ipfis reblls parricularibus iplius iuris , vndc quod vniucrliran debctlll',lin g uli s non dcbctur:&amp; contra. q\lod dcbet vniuerlims,lingllii non dcbent. l.fictlti. §.ji qu.id VIJIllCljitttfl.jf 'Plad
IU/llfqllt 1.'n/llcrj. Hinc cCl: quod licèt per(ona: vcl rcs vnillerlita_
lis mutenrur, ip(.\ l'amen vniucrliras rc;manet cadcm. t. fi grfg,t.
§.l.de !cg,'I.I.lfifllt/ .§fnif'ltlod C/I/11hue vniHerf Hinc eft,qll od vnillcl'firas rccipir au gm~ntum &amp;.di11linuti ollcm.!. 3jfde bpi'lOYl/1JJ
poff.i.pecnli1l1'lJjfde fCCldio.l.peclli1i4vcrb/lm.jf. dcvel'bjigmf &amp; dedatant Doél:ores poft Bart. in dehnit. doris, in t. 1.!f flll/t. n'hlJa[UIll

ln",.

Etquoniam t ius ip(lIm vniuerCale, illtis inccllcél:u c(1: diCcrc- 1 4
tum, &amp; Ccpararu111 à rcbus pa'rricularibus iplills iuris : ideo xs alicnum,lille aél:iones pcl'(onalcs , [equul1tur i p(um hcredem tan qUlm iuris Cucce(fol'cm vnilJc:r[alis , &amp; non emrores vellegararios,aue alios fin glllarcs (uccc(forcs, lfdâcommijfom. §.trdC71lItlm.
jf.de IIIdic/l~.I.fn.!f de CmlYdlmz. tmt.l.J.§.ji hms perceptofimdo.J!.
.dT,well. &amp; ibi noranr comm . Scribentes. Sic etiam pcrcmtis
l'ebus lillglll:mbllS, remanct inrcgrum ius vniuel'Calc.l. hercdi- 1)
liUjfdr perit.hered.l.; §. ,.!fde bMomm pofJeJf &amp;. con(eru.ltur vniucrlitas III l'n:l pcr(olla,licèt per vnam (olam perfonam non conllitllatll r,l/tcut/ §.fijJ:1"pd crm1q/lc vnitlcrfnom.
Hillce tiam dr , t qllod vn lllcditas conCeru:Jtllr pel' (mroga 16
tiollem in locum dC!l1l)l'tllOrum,d.tjic/!li.§jin.&amp; t.proponeblltllfif
dl il/d. è d.lji gregc.fl de 1,·f!."I.!.
Sic qll~lC, qllÎ.l t ILIS vnillcr(àlc cf!: (cp:iratu m à l'ebus ipfis: 17
ideo COIlf1:itllt1l111 dl-, vr VCndl[Ol hcredit.uis, non CCL1eatur de
cuilliollc pro iillglliis rcbus cl\lél:is, in l.l.e. de CHtfltMibllS. vr ibi
nomur.lnde cft, qllàd l'CS t particu larcs (lib vniucr(o comen- 18
l:t,non dlClllltllf expren:-e etiam gencralitcr [LIb no mine vniuerfali. Carol. Ruin. confilio 40. n. 6 .vol. L
Vndc cùm ius t vniuer{ale lit difrinél:lIm &amp;. Cepararum ab 19
ipfis rebus particulariblls : ideo porcft dominium iuris vniucr[alis elfe aplld vnum, &amp; dominillm rerum particll larium, apud
aliurn. Nec tullC rcpugnat rt:gula 1ji vi ctrto. §.ji dllobU6 vehiII/ll/m.ff. commodo&amp; t.l. §. ex contrarIO jf de acq: poJf&amp;. ibi not.per
Dd. quia,cùm lit diuerf1ll11 ~ Ccpararum ius vniucrlàle, à rebu s
p3[[icularibus , [ub vnillcr[o conremis ,ideo dominium non
s
dl ci.

t

�f.~;I!(b.
dlCltur c ·c elllt'd 111 l'C i, kJ J:tlCl(:r, \'t prOb,\tLI111 cfl:.
la
Et t" hoc mfen Bald.lIll. [. c.'V/i({. {(g/' . qllùd Rex t Apuba:
rcrpeèl:u VllillerlÎratis rotillç regni, dlclrlll vttli; domil1l1s ,cùm
illud teneat fub t'cu do 2b Eedc!Î.l. (dplt.•Id wpofMic.t. tIc re lud,
("d te(reau linguloru m eall:rorllm irlius regni,qux Rex ip(e lIlfc ud.llIit dlurrlÎ s p~rfo ni s, dicitur Rex dominus, cùm Ilia caflrJ
lcn" mt \'Jr.1Jli flic' cilll d,!' [to domilllo. &amp; IJelll volult S,\ld. In
pr' ,"',.f. collllt/J. L. &amp;. Ibi tri.lm norJr Ba rt. quem fequlcur laf 011,111 f. J. §. (rOltlr.'rJO.jf de 4(f}. poJf cO/Imm. 16. nllmer. ï 9· verji.
CI!/.frd .dnrlt 'I"od 1/ tiAre c..jùm, 'l'" lion fepugnJt. 1~O(i c!"Ojilll
,'01"" ,Vll/IS /1J V1JII/Crfo 6- .rI/IiS ln ji;'g,d.lrtbll.&lt;. &amp; Dcc. l1J d. L. l.C.
':-'fi,!.!', '. CO!";1I11 jiil."'fi". &amp; pro ptnca dicebar Bal'ro!. in L. I. §.
.5/:.,(/ II, m VII/d'CAl, proa /II.jf Ô' / Ex/r.lI"'!s. dd reprt7JU/ld. in
v (90,10. 'lS
ql'od Imprraror in vnillcrlo cil: dominlls tortu s mllnch , Ilcet domtni.l rerum p.\rtICularillffi flot lingu.
lonttn.
li
Vnde co nttngir , pl lll'~\ t dominos hoc modo neri ditler{oiure, &amp;. r&lt;ltione:VI~L1S qllldcm l'I:rpc[tu dOlDlllIj dlrcai ,&amp; alills re·
(pecru dominiJ vnlis, vc in Rcge Apulix dlallm dl:. CU lUsreglli duo (li nt domilll, (Gtlicct Ecclclia Ro mana, qua: habet dvmi Iliu m di rcautn Regn i ,C"11\ Illud InfClIdatlcm: &amp; Rex, qui
hJbee dominium vtile clu(dcl1\ rcgni, ex quo illlld rccognofèit
ab Ecclefia. &amp; quamuis rc{peau rcgl1l, non habcat Difi "ole domin ium, tamen re{pe[tu comiraruum, ciu itacum, &amp; aliorum
feudorum , qux contincntur {ub regno , qua: nem in i (tint concelfa 111 feudum,ip(e Rex dicitnr dominus,&amp; ilIorum haber plcnum &amp; perfe[tum dominiul1l, &amp; om ncm , propric.m : ita VC
rolli t Infcu dore alils fine cOI1(cn(u Ecclefiœ:cùm illa habcar, tencar, &amp;:. pollidc.\t pleno iu rc , \ft l' olum Dottores communircr
ln 10CIS allegatts. Er rmrllS v.l(alh ipfius Regis , qui rcnellt aliqua c.. fl:r~,ctlm dllln[tu, tcrmOtlO, &amp; iu nfdié.1:iont:, in fCLd um
,h 11'10 Rcge, rcfpcÜlI iuris vllllllrralis Ipfius feud l, dlcunrur
" "'·,'re tallCùm l'ClIc dom irttu 111 ,qt.: od rc cognofcit dire[tû,quod
dl: 111 Rege lIlf"n dJnte: (cd rclpc[tu rClltm particu lanum &amp;
!il1gulanum Iplius tcudi, var.lllus dlCitur dll'c[tus dOiTIlllllS, &amp;
11 ,11.\Cl11l1 habre do mllllull\ plenum ita l't t polllt illas res alceri
tnfC'hhrc &amp; dare 111 emphytculin fine con{en(u Regis. lie
hoc
1

S

C.\l11

,,,,,,,d·.

cr

.11

Cauffi J j' ~:db.
q 9
hoc modo POteCl: cOl1tingere gradatim de fu prcmo prinCIpe,
dclèelldcodo per pl ures gradl1 v{q lle ad cmph}teutas: Vt roffine plurcl tien do n1 1111 rc[peaIllC. Nam die qu i mfcudar aire, l,
remaner lèmper dammus direé.1:us , fi fClldata rillS ilium rc(()
gnorm. vnde li Ecclelia lIlfcudcr rcgolll1l :dIClIl, &amp;: Il1felld.1tlls
\ de Regno intèlldct ahq ll m de ducaru cxtf'tcme in rrgno, &amp; ra
lisdux f.lciat Comitem l'el BaLOllcm ,qU I Comes vcl Baro dlt
in fcudum eall:rum CUn1 iunCdtCt:ionc :dicui, q l\l l'urlu rcs parncubres felldl det in emphy ccl1fin . Hoc modo cO lltll1git PCt
quinque gradus, qllil1tll1C dominos dlrcé.1:os ncri, &amp; lJlIlIlque vei lcs, diuerfi t.lmell iuris. Q,::,la Rex refpeau reglll , 1rem Eccldia &amp; R.ex habcllt l'eCpcé.1:i ue domin iulll dlrcfru m &amp; vtile. Sic &amp; Rex te(peé1:u Ducis ,&amp; dux re{peé.1:u Comiris "cl ~a rollis, Comes l'cl Bara rerpeé.1:u va(alll , &amp; \ af.l llus rcrpeé1:u emphyreurx habcnr dircaum domtnium ,&amp; v lile rc(pc[ttUl:.
CÙtn iglcur Comes Ptouincia: , in hoc cafl:ro de lll:rio,non 2. 3
fic doml. us , Il ili re{peau i mi s v n i uerf.-dis toti li s ca/hi, difl:riaus,&amp; lurirdié1:ionis de lfl:rio: nec habear il1tClltiollcm (uam
fUl1 dat~m de iure COffimUI1l, nifl (uper iuris vlltuer{a!is dt[ti eaflri dominio , &amp; non ([lper l'chus vel illl'ibus particularibus,
qua: plcno iure ( vr di[tum cil: ) pertincm ad d. Foi(far. dum var.ülum C omitis : &amp; qui a pote Il: alicn~re &amp; dJl'c in "-4
rmphyteufi n (ine con(et\(u curix : mcrico IbclHuffi Regis
Caroli nOll tubet locutn in huiufil lOdi l'cbus parricul,\nbul. quarum do minlt1l1\ perri ner pleno iure , &amp; pIen:! proprimrc ad vaLtllul1\, aJcv v r Il:.mlrum non po me habcrc 10rum il! il lis.
~od vero vara III
Com iris Prou incia: ab co Il1fcud.1ri dl ï
d\ns, CUIn illnCdi[tlO nc &amp;: difl:rié.1:u , prout (unr l'cgllbritcr
omntafeuda huillS Prouineix, non [olùm de IlII'C, prout dlc1utn
fl,fed t1am de eon{ueClldi nc gOl\ crah Proui ncl:!: poflinrrcç
p.ttc\cllbrc&gt; (uorllm fe lldorum, l'cl eafl:romm , d.1re 111 cm
rcuGn Gne con(cn(u Comiris prollil1cia:,&amp; fi lle {ollltionc laud l
mij:&amp; de hac con{uecudme immemoriali &amp; gCJlcra li (wbl t
IOlnnes Reinauldi D oé.1:or Prolllnciali G111 (dp . imperlltlrm. §. 1 de
prohiblla fC/id nLim4t.pa Fridcric. vbi hanc Proull1cix eOl1fucrll dl

t

t

t

s

~

\1~ m

�140
C.lUfl~ 15 ~:.dl: L
nCl11 te!htUr,refcrcn do ita tr,ldidtll'c Pcrntll1 L1cobi ,Dolloretn
1!onrifpetTulanum:&amp; clndcm con(ucrudincm ira lè:ruari,p 1 rotum regllum Frlllcix,dlcir Joan. Faber ln §. ad~'o.fnjht.locaf.(,llIm.
I.invtrJir.fed '1uldd~ 'I/,z[rllo. ~inimo candcm eon{llcrudlllcm
fentari ram vlrra quàm cirra momes, retè:rr Francifc. de Curre
lunior iiifuo tr.tr1.tlN r:~l/'lor.1n -Ip./ru, in vtrJic.l. .ptincipaltfcr qll.m.
jùb tll.qlllS polit !Judit mnP,ldl d4rtJine cOl/finfl dd11l1ni. cirC4 Jill . ill
r,){rjir"I.. /d WIN'" POlO fl/mmopcrt "d1lcrtCl1dmn.&amp; N ICOlaUS Boerius
dm( r '4.1' Il .c,- d,ofl ol.N.j.tlua: qu,dCIl1 con{ucrudo porer.lr
hoc lIlducc:rc , yb l aliis \'ar.l 11 1 hoc f,lcere 110n poiTent de iLlrc
comll1 LI 111, vt probJr B.1rrhol.SOCIIl.COnfi' 6r. metp jùptr qu,cjhoms.
,,·oMm. j, rolllm,l.2. /11 vrrjiCl/I.r.'( '1" Ib:fJ fOiJjifto If7 .mC/p. vifis ilm rjlJllI,.ù.col1l"Il/. 8. In wrjic. pro qu,lrom 14iO#t. "Jol. 1. &amp; CardoZab.1rcll.
{uJlJiI.If.f./llci/,}/lod d,l'ni",s clrr_fùmn. Er fic t.lm de iure qu .l m de
con(uetudlnc, dl~1:u\ Fotlllrdm, nOli rcneb.lrur d.Uldo Hl emphytculin, dlth prxdia,;lut ilIa alienando,requircre eon(enfllm
Regis, (cu Comlris ProuIOCla:: nec pro raliuru rerum alienarionc, prxlbr elillid IIni li 111 Comlll, vcl CIUS curia:. Er pc .. co n(cqllcns, f1:.!tutllm Regis Carolt, non POtcfl: Ifl:O caru habc re 10(1I111 ,cltm loquarm dc rebus in quibus Rex ll.lbcr dircél:ulll dominium, &amp; qux ahcnan non poffllllr fine co l1(cn (LI ellls
eurix : &amp; pro 'luibtlS , cidcm curix (olllcndlim cf!: laudi miurn. ~od non clt in caru nofl:ra: qu,dhouis, V[ dlé1:um

dl.

~od alltem t dominium dircllllm rcnlln panicularium
feudi, pcrriJ1eat ad va(allllm , non aurcm ad Comitcm Prouincia:, probarur ex co, quia emphyreura: ahenando res parriculares feu di , quas renent in emphyteulin , rcnenrm requirerc COI1~ 7 Ièll{lIm va(alli, &amp; ab co perere illuefl:lruram, &amp; {oluere laudimlUm,&amp; n:cogno(ccreres illas (ub eius dlretto dominio: quod
non ficrcr,1i dominium . illarum pcninerer ad Comitell1. quoIliam hi !l1l1r Ilaruralcs cffettL15 dominiJ dirctti ,vr probarur ml.
1.6- 101. tif. c. dl //Ir. tmpbyt. &amp; non prxfl:amur nlii domino dil'CaO, nec poiTunr eodem rem pore duo eITè domini dlrcéb
Cll\fôCIl1 rci. d. t. Ji vt cerro. §. ft d"oblM. ff. commodo &amp; notant
Doû./JJ t.,. §.ex cD11IYI"iO.deIIcq.poffi/ fc ul11 ahis {upr?t alleg,ltis .Ergo non porcfl: domllliulD rcrum partlCl1lalllllU feudi,qllod penincr

Cau(J"a 1 r-~xfb,:
14f
net ad Yl(allum,percinere ad Principem.
~o fit vr fl:aru rum Caroli non po!Iit habere locum, nifi.
qUlndo var.11111s vcndcret aut daret ad paruum cen(llm, &amp; magnum acapirum vlliuerfale fclltlum, vcl eaf!:rum ,vel partem ali- 2.g
quam iplius {ub Ilomine quotx: purà rCl"tiam,quarram, vc\ aham
pornonem ipfius iuris vniuerCalis :ira vt res pameuJarcs tral1firent
cum yniucrliratc. Nam rune cum re{peél:u iuns vn illcr(alis Comes habcat dominium ditellLlm, vafallus vero vrilc t3., ùm,quod
lccognofclr Cuprcll1um illud dominillm, quod cf!: in PrIncipe:
idco ftanlCUIll habet locum. Quia va{alllls 11011 poteft ius illud
vnillcrf.tlc, in torum vel in parrcm alicnare,!lne cOllfcnfu ComiriS,lllC ciul curia: , in euius altenatione cius cf!: requirendus eOI1fCnllls ,&amp; dilla: euria: prxfl:a11dllml~udimium. Merito runc haber 1,)Cllnl fl:aruru m ,quolliam rUile verb.l f!:.lturi conuelliullt,t.4'
§.t 'J(J.J1.dr d,t/1111.J&gt;Jf'cr.
Nec ("Iùm verba t cOl1ueniunr, {ed edam ipfius ll:atuti ra(io,qll~ fUIr ,obuk'trc fr ,1tId Ibus q uet ficbant 111 prxi ud lcium i plius
cuna: Rcgix, vd altcriu s domini dirclli. Ilam eùm in vcndi- 2.9
rioll'; rCI cmphyrcutiearia:, vd vniuer(ails fcudi , reneatur emtorfo!u ~rc laudlO11um domino dlrcél:o, IUXt.j. d '{pofirioncm t.
fn. Cod de J"Y. rmplJyt. vt fraudarenr domil1ul11 dlreél:utn lalldimio, cùm yolcb ,111t vcndcre, li mulabanr {e f;lcere conrraél:u m
ccnrllalcm vclliuellarillm, dando magnam quanrirarem pecuni:r, &amp; confl:irucndo modicum eenfum:ira vt eomraél:us il1{pelb 6gurJ,&amp; verborum fuperficie, vidcrcrureen{ualls vel hu cJlal!Uslteer reucrà in {ubfl:antia ellèremtio &amp;: vendirio. Er hoc modo ficbu bus de conrrallu ad eOlltrlllum. Siquidem de C011rraCtulillc11i vd ceoCuali
deberur budimium,vr pra:{uppoIIIrfbtl\wm ,&amp; probarur ;'/Capit. imperùt!tm. in §. call1d .. . de prohtb.4iJtndl. pc, FrJà. alioqlli fruf!:rà faél:um eiTet f!:atutum, fi de ; G
cOlmaltu ccn(uali , aur hucllario debcrerur .1audimlllm. ~od
eriam aila ratio Ile demonf!:rawr,quoniam Il:aturu m (olùm dl(pOnic,foluendllm e!lè 1:wdimillm de conrrallll ecn{mli vcl!iùella'CIO, qllando efl: fattum ad pal Ullm ecn{um &amp; magnum aeapitii,
hoc dl Cl! datiollc m ~gna: quanritaris pecullix xquipollenri l'ci
prerio. ruile ellim f!:acutum vulr pndl:ari laudimium, ranquam
tlevenditione. Ergo à contrario fcnCu, fi eonrraél:us een{Llalis
s 3
vel

t

t no

�4~

C,\U{f.l 1 S. ~x{1:. 2.
"clliucllanuS,liat ad magnum ccn(um,non dcbcrur de iure lauJlmium.Nam fl:acutum prx(uppolllt ius commune elfe in concranum.
31 Et Ge rauo Ihruti t fuit, obuiare fraudibus , qua: licbant dc
conrrallu ccn(uali vcl liucllano ad cOlltrallum vcndinollls in
pra;'iudicIlIDl dirclli do mini , vt 111 iimili dicit B:dd. in d. (.1p:/III.
imptri.llwl.Îl1 prilmp. &amp; Barrol.lI1l.confrd.ft. dt Irf,lb. &amp; notant Bar[oI.Bald.
il1 1. non dllbillm. C dt I(glb/ls. ~x ratio militat,
quando va(alJus daree feudum fuum, vcl partern ad lllodicum
ceu(uDl,&amp; magnum acapitum " quia runc licrcc fraus curix rcgix. cui deberur laudimium ex venditione dilli feudi: &amp; mcri·
ro tunc habec 10CL11U fl:atlltum, fiue in torum, Gue pro parte
va(allus ,tiienee vniuerfale fcudurn: [ecùs quando darce in emphyteufin aliquas res particllfares iplius feudl:qu i:t cùm re(pellu
lliarum, Co mes non habeat dlrellum dominiuru, pcr con(cqucns non deberur ex earum venditionc laudimillrn: idco non
POtcfl: ratio fraudls exprcilà in fl:acuco ,haberc loeum. Ergo ncc
31 fl:.tutum, quia t ecH;mre ratione fl:acuti , ccilàt Ihrueum ,(4p.
c~mceJ1àn/(.de,1ppel{.II.I.ld/gm . §.f/lldmuis.dt ùm patr. Et quando
3 ' ratio t prohibinonis cfl: di[Jjmilis in alio &gt; 11011 poreO: fraus licri
) de ca[u ad ca[um, vcl de c011trallu ad conrraél:um, [eeundù111
Blldum,111 d. I.nol) d/lbillm. C. dt legib. colllml1. 4. 7Jtrftc. ex /Joc ù'fir.
tur. &amp; Bart .in I.contraffcod. &amp; jn 1. fponjù!. §. ctrca.JJ. de donat. inter vir. dr v:rP. &amp; pel' D.yn. in t.codicillis. §. inJlitlf!o. ft. .dt {Cfdt.
1.. Bartol. &amp;:. .alij il1 1. l'oft conlr.IBl/m. JI. de don.lf. Nam ceOàmc
caulf.r lillali legis,cclfat le gis difpofitio ,do C,lpit/l/. cùw (iffmu.
H
~apropter qiccndum co:,t Ibtucum Cal'oli Regis, llün haocre locum 111 comraélu crnphytcueicario rerl1m parricnlarit1m
feudi,cùm va[a!lus in his habeae plenam propnetàrem 3: pcrfcél:um domimum,vr polIi.t lilas Iiberè dare in emphvteuijn, tille
cOll(cn[u COlfliClS Proulllcia: fupremi domini ipGus fi Udl,&amp; cd~
(ane hoc ca(u ra,n verba qu~m rario fl:acuti.
35 Scd loquirur t l!:atllwm &amp; procedir III comraél:u cen(uali vc1
Iiudlatlo fallo (ub cen1l111l0dlco,accepta magna pecunix qual!mare: nam licut in iure adoptio in genere cominee dll~S (pc.
cles , (cdicct adoptionem in [pecle, &amp; arrogationem ,J. 2.f]: de
Adop/. leacolltralll1s ccn[ualis in generc, cominer duas [p ci s,
[Cllicet comraal\ cen[ualé in (pecie,&amp; concraélullI liu ellal'lt1111.

Jar.

Ji

Dicltur

Cauflâ 1 ~. QE.a:0:. 1..
14)
Dicltur vcrù comraélus t ccnfualis in genere, quando er.lnS- 3 (;
lerrur pel' Illum omne ius quod habet cedcns : leol ve nlhii iuris
lùpcr re concclfa remancat apud ccdel1tcm pra:ecr ccn[um, v c
probaetext. In c conJlItMI#. dt relsg. d,mlb. pel' ql1em texeum hoc
nom Ibl Pa11orm. TJ.. 2 O. Immol. BllCrigar. &amp; omnes Scrib. 6- in.
IAf". ,Id .lIIdm1l/am. de pr..fcrip'. vbi Fclinus copiosè pro[eqU1wf,
Bald./Il mbr.C.de IIIr. (mp/~rl. Barrol. &amp; Dd. il1 1. Lc.de lIIyt empk)·t;
al. S. n. {8. Vtrftc. "p",ro in qllo d/jJerat cOn/raChu emphyftHtlCtlfllt41t
(on/'M7u un[tt4/i: vbi conclu dit , Conrrallum cen[ualcrn dici,
quando ccdcns nihil libi rctinct [uper re co ncelfa pra:cer ecn/lm1. Et fit dupliciCCl:, vno modo t de re allodiali ,&amp; iO:o ca(u 37
dlmur prorliè &amp; Î)l (pccic cenfualis, qui habet locum , quando
cedens rr.\1lsfert plenum proprietatern, rcrcnro cen[u aliquo. Et
de 111:0 contl'allu loquitnr proprit: rcxms in d. cap. c911{htutlH.
Nam in ca[u diai caplcuIi, ecdens habebat omnc dominîllm, &amp;:
pl nam proprieratcm in te conceil'a, ideo tranO:lllie omnc dominium &amp; plenam proprietatem in ceilionarillm, Vt ibi dicit cexc.
.l.:om11es Dd. notant in d. ca pie. ad audienriam. de pra:(cri pt.
Et IltC conrrallus ccn(ua!is, pel' quem omne dominium &amp; pIen. propricras rransfertllr in eeilionarium , habec locum regularitcr in rcb. allodlabblls, in quib. concedens habce plenum dominium,&amp; plCnd1l1 proprieratem.
Alio modo fit t concrallus cen(ualis de re fcudali vcl em- 38
phyrcmicaria, &amp; ifl:o ca[u appellatur Iiuellarius concrallus , per
qllem (ohlln transl'ercur in ceilionarillm vtilc dominium , &amp;
non plcna propncras. qui ideo conrralllls liucllarills , dicimr .
ccnillalis,qllia de cÎUS natnra cO:, vt concedcns ad Iiuellum transfmt omne ius quod habee in rc concelfa, nih il fibi rctinendo,
nifi fol1l111 ccn(um : &amp; hac rationc dicitm ccn(uahs. Diftèrc aurenl l COl1crallu cen(uali in [pccie, quia concraél:us ccn[llalis in
fpwe, 110n potell: lieri, nili ab co qUI habct omnc dominium
&amp; plcnam proprieracern l'ci quam concedlt ad cCIl(um. Ae COIl[fat\us 1i11c1l.1nus nOIl pareil ficri, niG de re fClldah , l'cl cmphytCIICl(ana, i11 qua concedcns k\bct t,l11tÙllI vnle dOmlllillm,
6.; ahll' duc.:tu m. quo C.leU li lie v .,:·:illm , fi l~C cm ph ~ reura lit,
qui da! l'CI qllJS tenec [ub alrenlls dlreél:o d0t11111io ad cen(ulll
allllllUln ,dlciwr conrméllll11 eCll(uJlcm lillcllarlllm : quoniam
lion tralllfcre Offine dominiurn, [cd e:U1tum vC1lc, qllod babct.
~o

�c"l1rra 1 5. Q3,dl:.z..
~o ca(u contratl'l1s, licèc il\ (l1bflanria&amp; in genere lit ccn(uaJi , cùm omne ius quod cedcl1s habec rransfcratur in acclplencem,&amp;" nihil rcmancac penes ccde nrem , nili cen(us retcmus; l'amen in fpecie ilte conrratl'us appcllarur Iiuellarius , cùm omne
39 dominium t non trans(cratllr penes rHum, (ed rall[ùm vtile, &amp;
non poccfllieri ndi à vaf.,lIo vel em phytcuta de te f,,:u ll.1 li,rarione CUll1~ :Ilium recogno(clc do 111 lllU 111 dlrctl:um, vr lingulancer
dccLu'ac B,IL'C. in IJiJinùII.§.fi de vdltg.ll!bll4.in 3.qllA!(ljj.de dam. IIIpa. CU1US (cncenciam ibi (CqUl111Cur Dd. communlrer. &amp; in 1. 1.
C. de III'. empkyl.vbi Cyn. Barr.Salicec.&amp; lafn.j8 .Item Bald.in au·
thtHl.reStJll.l.columnf.C. comm. de legAt oCardo &amp; 1mmol. in CAp. potuit.de l,rJt.&amp;Tnl1o.i1J cApfin.de prccl.r.&amp; probacor in CAp.l.it, pmu.à
I1J §.dofl.lYr.t't.q"alittroltm v4ftl/d.potlltf alien.&amp; ;n c~p.I.§ . autfi iIII/Ilmo.in tit.qutb.modfmd.amitt. 6- in cap.' .in fin. de prolnb. [md" r'4'l lunat.ptr FYlderir.in quo cOlmaé1:u t liuelli((cu ltbelli am ttbe//ariD,
n~m fccl1ndùm Florcminam lcé1:ioncm V pro B (cribitur, Lombardis dam vlieacum hoc Emphyteucicarium,apud qllod id gcnus vcndicionis fcu eoncraé1:l1S cmphyceufeos imrodutl:ulll peimum efl.ve nOC.ex 7'{,oudl.Leon. 1 3'&amp; Callîodor. f .V ar.licbacaul'cm vendirio ha:c, per f.:riprurarum brcuem (cu ch irographl1m
parcÎum, qua: (cripellra eonrraé1:lIs bb rllarius dl tl:us ell: , in quouadens fClIdul11, cenfl1ln libi feu penGonem aliqllam annualem
reeinebae, qllam rcrfoillerc promiceebac accipi&lt;ns) de iure vcl
eon(ucrudlllc fcudoeU111 , non reqlliritur inlle!b ru ra aue rCllouatlO,V Ccommunirer volum Seribcmes iN iI.§Ji de velllg.dlb. &amp; ibi
.Alcxand.l1.l9.&amp; Bald.m mb.c.dt iuumphyt. Ia(on &amp; ahj ;'l d. 1. 1.
e.drlllr. emplJyt. Facir optimè rcxc. in prtnc. qU1lrtcr olim v4t!/. pgl.
ftud.,l1m. &amp; Ibi nom B.l1J.. &amp; d ~ mo eomratl:u liuellacio non nt
4' menrio in iurc,niG in vÎtbus Fcudorum;glo(f.camcn iuris t ciuilis de Illo facil1 l1C mcmioncm in d.§.fi devea'g.&amp; in Wllthent.rn4t grr(si.C.depcrofEul &amp; in plurib.ahis locis. t qui in (u bfl~ llcia,v t
dH:l:um cil, cil een(ualis; quia pcr illllm rradcns transfert omne
ius quod habcc in re fcuda!i, vel cmphytcuticaria,&amp; nihil iuris ru43 per ca rctinet , niCi folum cen(um. Ec de i!1:o ccn(uali t contra·
frllloquirur ltarnmm Catoli Regis, qllod probo (equennbus tacioniblls.
Pnmo,Pondcrando verba !1:at\lti ibi:wcc6pta pro ipfis poffifii,.
mbm magna qll.1/Ztitate, &amp; rm pto alu{lIo modico ccnfi, in tI[dem ,fou
Iro etflJem. Nam verbum Cenfl#,propnè loqucndo , denocat C011144

uaÜum

C.llllTa J y. QE.xlb.
J 4&gt;
ttafrum bu ne dlè cel1(u.llcm , &amp; non cmphyceucic.lrium. Nam
cérust proptiè prx!1:atllr d,qUI n6 ell: dlretl:ns dominus,vc diClC 44
B.ld.i/l extYa//IIg.de Jau (Jl/'ljlanf.in ver60,perfll//ere Jic7,lm.&amp;Feli1llls
I/I(~P ad 4udienli,rm.de pr.tjèript. colllmn. S. verjic.non alltem in CU/f*
i"1"0 .pr.rfùppoIJÎlur, dominium cJJè.penejfoltlU/um. &amp;"; Idem cenct
Innoccnt. Anton.de Buttig.&amp; Panorm. m cd;if. conjlitllt/M. dr rtl!g!of. domtv. Hinc dici[llr, t qu od cen(lIffi (oillimlls dc re nonra, 4- y
pCUOOI1CI11 vero de re alicna. Panorm. in dtll. rllpll. conjfitllllH. colUI/m.). In 2.. Mlab. mlmero 2. 1. &amp; (cqu li ncur eum ibi rcliqui Scribelltes.
Erquando t quis (e obligat ad (oluendum al1l1LllIm ccn(um, 4'
quod eomraaus dicatut ccn(lIalis(eùm vc diximlls , (lib annu:1.lia cenfu perColuendo confl:iruacllr)renet Socin. in confil. 167 .non
inulilM.colllllm.2 .in verjic. Sectlnd'ô Iflltem loco, 6- in c07lfl. 2. 6 6. inci;.
iwwf.. columN. 3. ver!fid in contrarùlm [aClf.ltb. 2.. Nam, vc dicit
Immol. in cap. ad aildientiam.de reb.Ecclcfnon alienandis,concraCtus
qualis t fic eogno(cicur ab cJfctl:u,l.non codicillum. c. de trflame"t. 1. 47
ftfhpulatigff.ae vJirris. Panorm. in d.c~p.cQl1J!ittjtllJ,column.penlllt.n.
la. vbi dicit, qll od in concratl:u emphytcurico propriè verrarLIC
pcnGo,&amp; non cen(us.&amp; ponit ex hoc ca melam ibi, vc in conce(·
fione,qu:x: lic de rcbus Ecclelix,llon in(eribacur quod ad cen(111l1
ntconcdlio. t quoniJ.m ex hoc genere comratl:lls illdicarecm 48
ccnrualis, qui lied rcgulaticer non debct de rcbus Eccldia: ; Scd
cmphytcu!is, vt (cqnicut cum ibi Amon. Bmrig. &amp; Scribcnrcs
communiter cam ibi quàl11 in capi(.~d audtentiam.de prA!fcript.Bartol.inl.l.§. 1. de pl/bl/canis. Igicur {j nrbllffi CmJils, poliwm in
contraél:l1,denocat conrratl:lIm erre œn(ualem, mulro fortiù s indicabie,poGrum in Hatllco. N:un t vcrba !l:atmi,non poi1ùnc im- 49
propriari,Gellt verba concratl:u s,t· 3.§. IMc verba. jf. de negot. geJfisvbi norae po!1: glolf.'un Bartolus, &amp; in 1.1. §.q/li inferdlll",)]. per illumtextum.ff. dt [mIe. Et verba fl:acmi adco funt attendenda,
vcabeis non lit reccdendum. Barcol. in 1. ql/od conjf/fMl/m. c. de
tejlamtnt. mi/il. Paul. Cafl:ren. conftl. 12. 4. (uper primo qux{jeo.
Hinccflt quod caCus li tl:u5 non haber 10Cl1111 in !l:acuris, cùm 50
in his debeaoc prop riè vl'fba accipi. !a(on in 1. fi /s q/li pl'O fm/ore.
colum". J9.11//rtm. 171 . .If de vJilca;. &amp; copiosl: per Alexand. &amp;
Immolam in J. ,.§.Jex Falcidi iJl. nd 1. Fûlcid. 19irur verba illa, re(Iplom~di,o cenJù jn fl:atuto [cripta, demonfl:ranr ip(llffi fl:.'ltlltum
t
loqui

.',

�W'
Ca\l/l~l lrQE:db.
Io.JU! de COlltrJa-U ccnCuah, &amp;: non de c~,phyrcmicario , hl quo
; 1 p,opriè pr:rft.HlIr penflo l'cl rano n. &amp; 111 t dublO , wnrraaui
iudi :lmf c.en(ualis, &amp; non cmphy reucicarius , fecl1l1dùm AIbcricum de Ro( in I.pmll/t. c. de INr. empkyt. "fllmn. 8. j" verji(uI~, 1"111 de 'II/.rjitant ,r me '1U4't4 per 'II/mdam prim"'.. vbi diçir , (c
ita rcfpondillc in q110d,lm fnao, &amp; fequlwr 50clO. 111 (m! 166.
(ollll"n. Il. if; V(rji(u/~.jè(/{ndo ql/ia vidffflr pr~bari (ontra{f,u ((n '
.(Ndlif.&amp; J11 CCllftllO 167.(0/1111111 . jèmndA.llb.,.
.
,
Secundo pOlldcranda ha:c (unt vcrba {btutl '. J&lt;flod mnnulil
poffiflilllu ~ ·cI iura, fJ'U noN poffimt titllio ~'endt/l?nM, vel a{,o jimlft
Jine cllri.&lt; mf""', "'ri .d,omm (Onjè!lfi.lransfem : 6" pro fJ'/JbUoJ tj!pr~­
Ji.md"", ldfldimillm CIIri.• nof/r« , vrt ~11f' , quando .vend"nlur vii
IrJ1J!mlnfffr. Et lic pr:r(lIpponit ftacutum, domllllum dlreél:um
illarum rentm eflèapud alium à conccdcnte: &amp; Gc loquitur de
s! rehus v 1iuril:-us, in quibus conccdens t ad cen(um, non habet
nili l'tile dom imum, exiftcnte dircél:o pelles alium : &amp; per con(eqllens eJo: h,s v ~rbis inferrur, &amp;c~ncluditur ,nccelfarià , {htu~
(um loqui de co mraél:u cen(ualt huellano. ~lIm zn hlllufmod,
rebus,in qmbm conccdens non haber mG vulc domllllLlm ,eontr2cl:US cen(ualis faaus dlcatur huellarius, Vt dicit Bar. In lJi
niln.§Ji devdligtlibudn J. qllo&lt;jljf.d.damn. infi{f. Cy.Bar.&amp; Salt~.
;" 1.J .c.de iur.emphytrut. &amp; ibi la(on nume. 38. quod etlaflo1 Cupra
cil probacum.
. .
.
.
Tcrrio,ilacurum loqui de comraél:u ccnrualz lzllellano,mal11'
feftiiTimè dedarant illa vcrba , no! igilur hui,,(modi ,,,l'jd,w/bUi
obuianus : 6- Al/mdmllS , 1.~d tales cWltra{f,u "aturAm vmdltionù
[ap/unl, &amp; if! de ipJis circa profmljfd,vt Je venditionllm (ontraélibm
iud/C4/'ld/lm. nam pra:(upponir ilawcum , quàd fiebat fraus de
1 J ronrraél:u ad contraél:um: nam cùm volcbant t reuera vendere, fing~banr (e dare ad Iiuelhlln , vt hoc modo defraudarem
dominum dlrcél:um iure laudimij , quoni am de conrra8 u CCIIfu alt, non dcbetur laudimium , nec peri dcbct inuefticura aut
renouatio, vt (uprà diél:um dl:, &amp; hoc pra:(u pponic il~tlltum,
alioq,ui non poruiITcc hoc modo fram fieri, I:ec fraudan doml.DUS laudimio, fi de I110 commél:u ccnfualt debebatllC laudl'
mium : Ccd quia non debcbatllr, vt pra:Cupponic ftatucum, ideo
frau s lichac : quia licèt /inalis inrcncio conrrahenuum elTee
vondere tlmen Gmulabanr fe dare ad ceoeum , accepta magna
pccuni:l:'qu3IlÜrate,&amp; reteneo in ilI:l. re :l.liquo cenCu modico. &amp;:
lie

f-

Cmllfalf·~a:ll.2. .

'47

fic fiebat fraus de concraétu ad contraétum , vt in limIli declarat Baldus in cap. J. §. (allulis. de prohi6. fiud. AlienaI. per Frideri,.
~ fraus fieri 'f' non poteil de emphytcuG ad vendmo ncm, f 4quoniam nOI1 poteft conrraétus emphytClltlC3rtllS vlld modo,
necverè, ncc per liél:ionem le gis , tranfire 111 comraél:um enmonis&amp;: venditionis , proue vult &amp; difp onir Il:atutum. DI(ponit
enim. qu àd de conrraél:u illo faéto accepta magna quancirate
pecunia:, &amp; rcecnto ccuCu modi co , inducitur idem , quod de
Gonrraéhl cmtionis &amp; vcnditionis , quia fapie naturam vendltionis: dcclarando pro huiu{modi conrraél:ibus, tanqllam pro
venditionibus, pra:il::lI1dum elfe budünium: nam ila~utum pra:(umir, &amp; pra:fumendo difponit ralem conrraél:um elle vendltlo~
nem &amp; pro vcnditione accipiendum . 5ed liél:io t induétiua, vu 5 f
iftadl, non IIlducitur fuper impolllbili de faél:o vr comm. fcnbunr Dd.in 1. Gall/u.§.ji eüu.jf. de lib.&amp; poJ/h. poft glolfam ,6- in!.
,dl!lio. per ilium textjf. de adapt. &amp; in l.flio.ff.de li/'..Ô- pojlh.&amp; i~i
Alexand.&amp; ide:m fi Gt impolllbilc de iure, qUIa fi810 vclmrls dl(pofitio fuper iUo non inducitur , vr eil: glolfa notabilis, in 1. t&gt;tlù
firip/url,in verbo,han( IIl1um.jf.de legato 1 . &amp; ,ibi notar Ban_~l. quam
gloffamrcpucae Gnglllarcm Bald. jn {tlp. rom con[uetudmlé. dl (ON-:
p"lf/dine. idem Bald. il' (lIp.inIJOIUil. de efec110rJe.&amp; i1/ 'Iùle p1fidm,.
c.de probat.&amp; in ljin.C. pro ~Mato . ibi Paulus.de C aftro ? &amp; latlfIimè per Bart.,:lLDd.m d.lft lé q/njf.pro em/ore.1ll fiél:lO~c lIldUétIU:l,
qu:lcommunis cil: opinio, vr ibi ~icllnr Alex. &amp; Ialon . Cu ms. t f 6
mio h:rccft,qll ia fiél:io ad hun e fincm IlldUCIWr, Vl habca c. dfellum veritatis,Vl dielt Barr.'" d.lJi û qui.&amp; C ardina lis m clement.
11Iodarc•. (0Ifill.l I. q.de c/trl. 51 crgo etfcél:us,ad qucm clcél:io,de:fiinatur,non polllt elfe in vc ritare de inre, vel de faél:o :mcnro
. fillio nOlllndu cirur. nam fiél:lo,ficur ars, i mirarur l'l:ltmal11 , Ita vc 57
'T'lod per rerum natu,ram ncri non poteil:,nec p ~r iuris d~(pufilio.
nem, non inducitur a kgc per fiéti onem feu leg's dlfpolmo nclll,
J.l.ad'pliojf de 'Idopt.§.minomn./njht.eodcm lit.
Scd cùm vcndieio per iuris'f' difpoGtione:m non pollle elfe:, fil
quando ille, qui vendit aliquam rem, ex prefsè Gbi rerinet direllllffi domininm , &amp; probat tcxc.i" 1. 0'",. ma1/11 [atn.§fltffde {8IJIrah.lmr. Scd lunc ralis conrraél:lIs dicirur elfe: cmph yteuticarius.
Vl ibi dicit Bald. poft glo[Jàm ,&amp; notat glolf. il' {Ilp. pOluit, de 10(410.&amp; ditlum fllir/ Il pra l'adcm r3ull: in 1 . qmdHone. quia ven d!t Jo
tOI'

'.

�148

C.mITa J r. ~XC\:.l.

roI' retinmclo dircélum dominiul1l , relUouct naturalern elfe·
aum ,'cndmol1ls, rine quo impollibile dl: de iure vcnditioncm
ficri, vr probatulll fUir (uprà, in qua:l1:iollc 1. Si igirur venditio
11011 porca iieri retento dlrcéto dominlo: crgo nec pel' fit1:10ncm
Ihturi een(eri dcbct iao ca(u cmtio prxClImptiuè lnduaa: quia
fiaio(vr diét\lm cil) nunquam inducimr (uper impoffibili dclure vel de (této.
SequitLlrel'go, l1:arurulll loqui de ~lio colltraB:u qui transfulIdl pordi, &amp; nanfitc per f!:.1rlltum in c111rionclll &amp; venditiollcm:
59 lieue ell t colltr.tchts cen(ualis, qui pordi facillimè tranlire in
c!l1eioncm &amp; V't'l1diriollcm,cùm Gtpiac narura111 cmtionis &amp; l'cn·
dtrionIs fcrè ill Olllilibus. Stquidcm ricllt in comraél:u cmtlollis
&amp; vcndirionis inrcrucnir prctium, &amp; de natura dl: vt rransferltur Ol11nc dominiul1l qllod habet vcnJltor in c111torc111, d. 1.
CIl'" m ' /lIIl{dl&lt;l §fn.6-!.ClIIIJ t,tbm/,/J'f! de contra". emt. &amp; vOId. im
in col\traétu ccnfu~1i 111tcrucnit d~tio pccunix loco preriJ. &amp; de
nltur~ comraétus crlllSfcr!ur omnc dOl11inium, &amp; omnc ius,
quod concedens h.tbct 111 rc quam concedit ad ccnfum , Vt probat tcxc.inc,/p.conjhl.de rellgjofdom.in 6.&amp; ibi nor.U1t Panorm.lmmol.Anr.de Bur.&amp; rdiqlli Scribcm.idcm la{on in 1. [.c.de lIIW1J'
p"yl.(01.9·11.48.in wrfqll,trto 1fWO in que diffi/'"t. vbi dicit,Colltraél:Ull1 ccn[ualcm propriè dici quando quis cerro pretio vendit
vel ~Iiena r ius quod habct in rC,rctenro a liquo modico ccn (u,ru~
pel' eadem re,quod voJuir Matth.de Afflia.dcCifl2. 9.col."n. 6. &amp;.
ca hxc cOlllll1unis opinio Dd.ùl d.c,/pit.conjfillltflS. Vt refcrr Toan.
Faber ill §.adeo.Infff.de !OCM.!&amp; cond.
60 Nam conrraélus t ccn(ualis nOll dUfcrr J vendi tionc, niu in
co (010, qUta cen(us'aliquis rerincrur Cu pcr rc vendita: quod non
Ça Ln \'cnditlonc,vt dtcunt Panorm.Immol. &amp; alij communieer.
in d.c~f.CO/Jjliillt/IS. &amp; d. cdP.ad alldunti./m. de pr.fjiript. bfon inloco
allegaro, &amp; Bart. In 1. 1. §. [.ff de pub!. &amp; veüig. &amp; maximè pro·
prer eonformiratcm, quatn Itaber COnrrJétlls ccnfualis cum cm·
[Ionc &amp; vendi[Iolle, quos ciuCmodi colltraal1S lcx C:l110111Ca ap.pc1l2t vendtriones , vr ln exlr.tl!ag. regj"JIIJÙ ,Jita fiib tit. dt "ni. 6vendit. &amp; merità: quia non (olùm habcnr [ubaanrialia vcndicio·
nis, hoc eft,rcl11 &amp; prerium, (cd cri am natlll'alia • quonial11 dcbct
ttanlirc in accipienrcl1l omnc dOmlllllll11 &amp;: 1 us,quod cOllccdcllI
habet in ilIa rc, vt dlfrUl11 cll:,quo&lt;l ca propnull1 &amp;: nacuralc vcn~
dirionis.
Nam

ï::

[49
Cauil"n 1 5. ~:di:.
Nalllnatur:l t rei vel colltraB:us , dicirLtr llarus per priùs at- 6 i
rnburu, (peciei iplius aé\:us,&amp; finc qua ab initio comraél:us produci non pocca,vt l'radit Ang. in cOllf 110. incip.fonéllf,ma &amp; illflj/riJf/llJ.l Regilld.Cot.j.in vfrjiCfll. tertja rl/tio eJl. Bald.in prd!IHdfiud.
in 9/1011'1,/ djuifione. vndc dicit Barr. in d. 1. cflm manll foti!. §.fnl'.
quod à quo remouctm naruralis cffeB:us &gt; remolletl1l' &amp; Cpccic$
per ilium tcxrum.
Ynde proprer maglum t cOl1formitarcm, qU:ll11 hi COl1rl'a- 61.
ltus h~bcm iurer fc,faci lè fiebar ft'aus de comraau vno ad aliG,
l't (latutul11 pra:fllpponic : nam volemes veudere, vt fr:tudal'ent
dominul11 direél:t.ll1llaudimio • Cimulabanr dare ad ceu(u!l1, &amp;:
qu.tdam col1lllione li\.)elli vendcbat,vt dicitur ill {al. 1· in princip.
diprolllbit .• fetidi tllien.tt.per Friderj.Ideo Ibrlltllm prohibet, Cine:
,C011(C11(U domini, fitri hlliu(modi conrraél:lls liuclJarios. Nam.
pr:e(II111ic ftacutlll11, fraudcm ex his dllObus, [ciliccr tex dacio- 6 J
ne magnx qll:Jmitatis &amp; reremioue modici cen(us. Siqllidcm.
qlland9 quanrit:ls data cil: magna,illa facit pretium rei, &amp; fic in- '
rcrueniullt (ubl1:antialia conrraB:us vcndicionis (&amp; cmcionis..
Vilde rer~ntio modici ccnfus, p~a:ful11irur colluCionc appoIita,.
&amp; pcr limlll.ttioncl11,vr probawr ill d.cllp. 1· in princiPlo . .&amp; in §'.
rJI/id',!.flepl'sb.feud. alienat.per Frid. Nam adieél:io modici cco(us,o(lelldir conrrahemium calliditatem,&amp; iII:lm maDifcll:ar, vt
,dicic Alcxand. jf9l. ftfni/a. §. fi de veéligl/libU1 n. 39· fi. de dl/mn.
ln! pcrtcxro\lm in cap. r.§. donau.in titill. q/Mt/ter olim Vllfotl.filld.
!Ol.•Iim.&amp; facit tCXtll, in lJi qllu eondllxerjt. ff. 10elIt. vbi locario
faltavllo nummo, dicirur donatio: Ham adieé\:io vi lis merccdis, dicirur fr3udulcnra , vc ibi dicitur : ideo non valet, l.fi ql/ir
an/I. §. fn. ff de (/cq. poffijJ. vnde ex rCtentiOllC medici cenCu$
cllllldariolle magnx quantiracis pecunix , lex prili.lluit fraudcm, &amp;. coIllllioncm,&amp; (u pel' iIIa prx[umptione difponit ll:aturum:ica vr pra:(umpl'io hxc Cil' iuris, &amp; deiure. Nam qlloties [upcrprzrLlm~i ol1e !ex Il:awit dilponendo, rulle: ralis prxfumprio dlcitur cITe iuris &amp; de iure, vr nol'ar nald. in lfùle pofstdetû.
col/mn.J.ifl 'llcr(tr.fed 111"ro "Ù vtrl"" ttjlif. c. de prohatiollib. &amp; jn 1.
jin.c.d/bcredib.ùJjlitlleml. contra quam prxfumptioncm probatio non adl1littitllt,·ctl&gt;p. is qlli.defponfalib .&amp; ibi pel' Scribenrcs in
l.pll.ed./III .!. lIn1iqll". Cod.,tJ rel/cia. Fclinus 0ngu larircr in ca!.
q"Mo.de pr.cjùmpt.(OI.l.in ver(,&amp; ad €ognofcmdllm.
~lldo aurcm dicarur t magna quanriras ve1 parua, rclin- 64
•
c 3
qllltur

•

�•

Î r0
CaUlfA 1 5. ~xft. 2..
quitur arbitrio iudicis , vt dicit Bart. poll: glalfam in 'dttthtllt.
nift brtlliores.C.J~ fllltmt.tx ~'tllic.mit.Bald in l. cù". ant~a. 'c. de Ar·
bltr.column.pmult.in v~rf'tem tft confid~r"ndum,&amp;fequ~Nti. Bart.Alex.&amp; omnes in lJifo{mAIt"'. §.4r/'itrDr."J.jf.pre fociD. &amp; in l.aam"..
1Jt"di.jf.d~ Il/rtillr.Ô' illlJi c:îflanujJfolllt,matr.&amp; in lJi Ji.fctptrit.§Ji
Mtrtus.jf.dt iud.6- inlJi 4rbitratl/.jf.de vtrb. DMigat. In quibus locis
concludunc Doél:ores communiter, id efTe polÏtum in atbicrio
iudicis,quando dicacur magna quancicas aut parua,ql1i debet I1lud arbitrari , pcrpenlis diligenter &amp; conlideratis circumltanciis
rerum,per(onarnm,&amp; cemporum iuxta materiam [ubieél:am, Vt
in limili dicic glo.in {.Cupitntes.i" §.I.in wrbo,co1fJmDd? de tlté!.lib.
6: Nam nulla cerra rcgu\a reddi pocclt : &amp; in his qua: non repenulltur (pecialitcr limitata à iure,!hcur arbitrio iudicis ,L 1 if. cfe
lur.d~lIber.r.d~ {al/ffa.de ~ff dtleg.cji. de tranfaélimibU!.
•
65 Ego autcm exi(hmarem, t iudiccm arbitraturum magllam
ve1 paruam quantirarem,ex qualitate &amp; qoamitate ccnfus : nam
fi celllus lit tam modicus &amp; vilis , Vt non poffit faecre contra·
él:u.m cenfualem,vt dicirur de locatione faél:a VIlO nummo,in 1.Ji
'luu tnu.§jin.ff.de aC'l.poffi!&amp; in 1.(1 'II'" cD"dllx~ritjf.IDcat.&amp; in {(.
1.§.donare.iN/i/ul''Jllaliul. VJ fll/i/·Alim. pouf!. tunc cùm propter
mOdlCIt:ltem cen(us concraél:us non pofli.t efTc cenCualis, meriro adicél:ione ram modiei cen(us rœieél:a, remanebit colltraél:us
III '!eris &amp; puris rerminis venditionis , ae fi diél:i cenfus adicll:io
non fuilfet (cripta. quia WHC apercè cenferur per colluliollcm
~dicél:a vcnditioni:&amp; lic meriro habetm pro vendiriollc, vt dicit
fututum, vnde per elCtCn!ionem paffiuam ,ornnes l eg~s qUa! 10quunmr de venditionc,habebunt loeum III co conr·raél:ll , ptr 1.1.
§.ltx FalC/d.jf.ad 1. Falcid.&amp; ibi nor.Barco!. &amp; in l.omnu pop"ü. in6.
fjN.tj.i" principjf.de iujf. &amp; il/r.
. ~alltiras vero dicerur magna, quandoelt rama , qu&lt;e poffit
66 rel pretium faeere.Nam li elfcr t tam vllis, vt non polftr con (litucre vendltionem am emtioncm. Pmà li vno nummo vcl ·a·
lio viIi prcüo res vcndererur retento modico cenClI , quia ru;l'
proprer vilirarem prerij nOIl elfer vendlcio, (ed donacio, lJi dOlla/jOIiM c41/([a.C.de contrab.~mt.&amp; I.cùm in vendi/iom/fde conlrab. emt.
iunél:a glolf.in lJi 'J/IJJ c01ldllx~ril.ff.lowi.qua: vulr non valere ven·
ditioncm vno nUlTImo faél:am :licuc nec valet locatio. Nam rune
in(urgir ex tali eonm.ll:a donatio,de qua non loquirur Ihrutum.
Loquitur eniijl) qU3ndo datuI magna quantitas pccunia: pro

r

ipfi.s

.

C:llIif.'\ If .Qga:l\:.1:

Tr r

ipfisrcbus retcnto modico ccnCu , adC'o Vt rciclh modici ccn{us
adlcél:ione,pollit quantitas data pro acapiro pretium etiamli 110n
iufium faccre.
Vendirio vero faéh t minimo prcrio ,quando dicatur vcndi- 67
uo vel donacio, vide Andr.Tiraq. i" traéf",. dt mraa. lignllg,. §. jD.
glfl.nnmtro j.&amp; Bald.in 1. vfi1mau.colllmnaln. in verflc. viterHII
"010. C.(el.matr.
[n rebus autcm qua: t [unt parui redirus , iufra anllua penÎlo, 6 g
vcl.ccn(us legirimus dicitl1r,qui ü, 2.o.annis aCccndit valorem rci
~~lIce(fa: ad pcnlioncm, vel ccn[um. §.fi vu'o"liCflù" EcclifùJliti.
IHulhmt.de n011allenand.yeb. Ecc/p. &amp; ibi dcclarar glo(fa in verb.
(III1PNldYI.qu~m [cquuntl1r Dd. ibi. Item voluir glolfa fin. in auth.
f"puNa.c.de facro! Ec~lif. quam mulrùm commcndant Fu\golius
Be Paulus Call:tell.lbJ~&amp; fcqL1ul1rur com.Dd.:\c quidcm Philipp.
Corn.{O//( 16 5.MCII prtml/m.colum. %. .in '11er/in h" enim r~bU4.voll/"'.
1. &amp;cMjïlio 10 1. vifts in lifer.. , L . &amp; CMjïU, 28 5" '1110 in liurd, K.
'1111. J.
Sed rcncnd o Itaturum 10ql1i de comraél:u ccn[uali,&amp; non de
de em~hytcutic6 : di!ficile ~ri[ rcCpondcrc ver bis editli Regis
HCllnc',quod cxprc[sc 10ql11rur ,de conrraél:u cmphyteutico fa·
no de re aliqua fcudali, faél:a ad. modicum cenfum &amp; magnum
acapltum. CUIUS verba dl(poutlua tran[cribenda exil1:imaui , vt
illiscognitis rei veritatem vnL1[qui[quc faciliùs cogno[c;l.t.!ra crgoret ha~cnr . ElI fuJl/ant l'Edit &amp; cmf!itrltion dll fou R~r chlldes, 69
Dtfmdons a 10/# noz. vajfmx ,&amp;fll!datlliru, ttRlfnJ &amp; poffidllnJ 111/'
'Un! fifz. ,Itms , d~1IJaùlts &amp; plaa1 noblo, DlllfutYIS biens[o1l"S 110prldtrrlle fllgnmfl( ,&amp;/OIIl/trAlllt/e , de dorefoauant ceder, alimey
IT4IIf}orll[ A/lCl/ntS portlons,DU1IJlmbf(s de lelIYS-ditz fef'{J'lllcts ou doI1I41NIS, a 4l/Cu~es ftrfonnts [oJe"t nobltS, ou emphyt(llfrs, P"Y forme de
mUII~Aubad, n paluscmjïUls, ér grnffis[ommes. dt deniers ,jMJS 114114
p~Jlr It dml dt loz. &amp; venus Il TID/14 deN, du prM &amp; accord dlldit bAil,
forpwlI d~ prrdition dudlftJ pims alitntts:: fj/le noJU /Ulom dh àpre·
fiH/ WH"'I pOlir lors,dia &amp; dtdart,m cas de cmtrttrmlion tJlrt à 110Ul
UUInUIJ , &amp; d(tfUifeS pllr dYDia dt commis 6- clldllcitl , &amp; comm~ t~/­
IIJ'VOIIlmujhe 'L'nils &amp; incorporas'; noffrtt/omaint. ltaql1e vcrha
tlllaronallC III conrraél:um emphyrcuricarium. Nam vcrba i\la 7 0
Gallica, t nlflueall bdil. ligu ificant cmphyteulin , &amp; in hoc [cn(u 7 J
accipiuntur, (ccundùm vu lgarcm [crmonem Gallican:!: regio-

n,

ois . .

�f"

Caufra 1r ~X(b..

Dis, qui debec accendi in Ibcucis &amp; confl:iClltionibus , Cccundùrn
Barc.inl.jltpulatio ijJ.§.h.rc fjIlDfjlle./ll/lH'4!c/e verY. oblig.cr in l, li.'
btrOmm,§.Ji qrlDd t,fmm C.rJÙtf.tN finff. dt/tg'lf, 3. Alcxand. confil·5·
lIb.4. Er proprer huiuCmodi vcrbl cdiŒ, fuit ex maiori [uffrJgio dominorum conclu{um , cdill:um hoc habcre Iocum in COll'
trall:u c:mphyreuricario.
71. Sed' iurudo meo non admodum t vl'ger cdiétum i1Iud Henrici:nam, vr ex leél:ura cius deprehendicur, 110n fuir imcncio Rsgis. per iJJud aliqllid noui;ltaruere, aut adderc antiquo Itatuto
Caro li, {ed {olùm illud renouare &amp; reducere ad ob[cruatiollcm.
Hoc enim demoll!l:ranr illa vcrba in fine narrarionis, InfinI/am
J'Edla&amp;- CDlIJlitHtiDn drl fm Roy Charlts,defindons àtOUd nes vaffil/x.
qua: verba prœcedunt immcdiarè di[potitionem edill:i ideo demonltrallt omnino {c referre ad Itarurum CaroIi, &amp; diCponcre
tanrùm {ccundùm illud: vnde t3nquam refcrens à relato, [umit
imcrprerarionem à Itanlto Caroli,cùm Itatutum fit in refcrente,
14ft totojfde bmd. inj/it. 6- 1.Ji itiIfcripfero.jf. de condit. &amp; demD/lj!.
Cllm limilibus ibi tradiris ,à glollà.
73 Et qllod edlll:.um t illud Henrici nullo modo peille comprehcndcrc: ca{um 1l0{h'X qux(Honi9, hoc ell: conrraél:llm emphyteuricurn,fall:um à vaCallo de te parriclilari fcudi, vel ca!l:ri, probacul' triplici ratio ne.
74 Prima, t quia illl1d Itatutum loqllitllr de rcblls fClIdalibus,
qllarum dominiwn clirell:urn perrinct ad, Comlrem Prollincia:,
&amp; quarum va{all l1s haber tantÙ;u vtilc dOl11iniull1 , &amp; de qui/lUS
dl: {oluendum lalld;·uium ComÎri,quando alicnanrur.hoccllim
pra:Cupponit:, imo dô{ponir ediél:\lm. At va[allus de his rcbus, de
f}uibus haber {C'lùl1'l vrilc do minium , non pore{\: [accre concrall:um emphyteuricarium, cuius natma e!l:, ve concedens rem ancat direéhJs dOll,illllS, &amp; habcar direll:um dominillm quod recognofcir cmphyrI'1lC3,1./.§.qui in ptrpet/mm. jfji ager veéfig.&amp; facie text.illl c"m mdflll pta.injne:iunél:a glo{[&amp; notaI'. PCt Baldum
ibiff.de CQIIIrAbmd.empt.Narnad hoc vt poillt ficri contraél:lls cmphytcmicus, necdfe elt VI' concedens hab cal' omne dominillm
Iei,quam vll1c rransferre:ira vr rranllaro vtili in accipientern, remallear direél:um penes ip[um, vt latè {uprà fuit probatum.
75 Vnde impofl'ibilc cil:, t vt va{allus rc[peau rei cuius elt tall'ùm vtilis dominus, poffir faccre contrall:um aliqucm c:mphy~euticarium, CÙIU non pollie rccinere dominium dircll:um quod
IlOU

Caunà'y.~a·lt.t.

'rl

non il ~bcr,rcd COlltraél:lllll ccnfualcm lillcJlanlll11 poreO: flccrc,
vrdillum fuir {lIprà.non poiT'unr enim enc dllo do mini direél:i
in {olidllm. lJi vI cmo.§.Ji dllOf/l(~. jf.(ommod. &amp; Ibl not.1l1t Barrol.
Angel. lafon. AIexand.l 1111110.&amp; oll1ncs.&amp; in 1.3. § ex contr"rioff.
dl AC1.poJF1f&amp; ibi la[on. &amp; if; I.bme,' Ze7JOne vbi &amp; narto1.&amp; na Id.
c.dt1",rdr.pr.1&amp; in prolI'miojf.c91. (.&amp; rn li c.de lur.cmphyt. vbi Ia(Oll copiosè hoc per{cqu irur ,&amp; Deci.m 1. 1 .C.vnde legit.ldco cùm
non porTir contr:laU~ em phyceucicarills lieri à va[allo de reb. vel
iuribus, gunrllm dominiu direél:um {pcél:a t ad Comité Prouinciz, nou pocclt cdill:um intelligi vc1 intcrpretari de concr:têl:u
cm~byrcllt i co : cùm de iure non poillr fieri à va{allo , vr diél:Uffi
dl,led debet imcrprcral:i, vc loqu arul' de contl'aél:ll cé[uali liucllario , ql1Cl1l3nreconO:iturionem Carofi porcrant va(a/ li faccl'e
fine con{cn[u Comiris , vcl cius curix, VI' fuir probatum [u,
pra.
Secunda rario, quia ponderanda fllnt vcrba illa "arratiua ediai : I~foitqrit P,fT l'Ediél1"jèu Roy Loys II. Comte dredlt pflp , no}rI prtdueJJe"r ,lmr Il'yttfte defindll de foire lefs &amp; fimblllb/es conIWI. Er lic prxfupponic conrrall:us de qllibllS loquiwr ediallm,
cfre tales, qualcs in fl:aruro Caroli conrincnrur : &lt;juod fl:acmUlu,
VI dCl110n(hatulU elt non cOl11prchendir c:mphyreucicos concraausJed ccn{ualcs liu cllarios.
Terria rario,quia rario t noa1is cdiél:i fuit con{crual'e laudi- 7 6
mla,&amp;: lu ra laudll1110l'Um cunx Regix: qua: l'a rio non pore(l: habrrelocl1m,l1ifi re(peél:u iuris vn il1cr[alis fcudi, cuius d0l11inil1111
dircdum pcnincr ad curial11,&amp; in cuius alicnarione laudimium
dccerurcmix,vt diétlll11 elt (uprà, nI/m. 28. 6- fl. QE.oniam rerpeau t fcudi vnillcr{alis, Cornes ProuilKix habec {upremum 77
dominium direél:lIl11, va(allus vtile tanrùm, qu od non pore(l: aIlenarelinecof'el1{ll curix. Ac re[peél:u rerllm particubrium feudi,CoJlles nullum baber dominium, {c:d pleno iure &amp; plcna proprieratepcrrincnc ad vaf.-dlum, vr (i'pùcopiosè dcmonO:rarum
fuir. Ideo non potelt cdiél:lIm Hcnrici ,incclligi de concraél:ibu5
iIlarumrcrum parricnlarium felldi: cùm ceffer eal'l1rn re{peél:u
nnalis rario caiél:i : hoc dl:, {olucio laudimiowl11.Cùm t mm de 78
iure qllàm de co n{uecudine hlliu 5 prouinci:!!,' po[sinc va{alli res
parri cl1larcs feudi, liberè dal'c in emphytellfin fine con{en{u Comiris Prouincia:, vr quoridie fit. Nec [cruatur t con(l:irmio pro- 79
hibuiua Lotharij, vd Friderici lmpp. in lit. df prohlb.feud. aIJen.rt.
V
per

�•

If 4
Clllfr.l 1r ~.d1.. 2.
fCY Loti",y. &amp;- Fri~cYir. pcr q~l~l11 conlHtutioncm non potd't vaC\\!lus quicquam alienare de tcudo, finc con(cn(u domllll.
80 Conll:at igitur ex t (upradiébl,cdiél:um Hcnrici,quemadmomodl1nl (l:arumm Caroh, non habere locum in contraél:u cmphyteutico,Ccd loqlli.de conttaél:lI cen(uali liuellario.
Nec (upradiébs rcpugndllt vcrb~,J nOIlIlW' blfil, polita in ediél:o,qua: propliè lignilicanr conrraEl:lIm cflè crnphyteuticarium,
in(peEl:a con(uctudtne regionis, &amp; v(u loqllcndi, qU,i debet ~t·
tendi, vr dll~l:um dl:. [ra cnim cc(pondcndllLn dl:, cum cdiél:um
81 t nullo modo po/lit ex fupradiél:ls verilicari in comraEl:u em·
phyteutico, ex co, quia non porell: lieri ab co qui habet {olùm vtilc dominium: nec rario ihruri mi:iret in co, vt diEl:um dl:. Ar
cùrn materia {ùbieEl:a non fit h:tbdis ad includcndum contraEl:Ull1 cmphyeeutiellll1 ,verba debenr impropriari &amp; aecipi pro
contraél:u ccn{uali, vt probat tcxeus fingulaeis in d. Clip. conjhtI/Nit. de relit,. d.mibru. Nam in illo rextu, liellC &amp; in ediél:o ,ex·
prc(sè dieieur, quod fucc:te darum in emp1lYtcu(in (ub annua
penfione oEl:o denariorum, idque , quia cOl1traél:us, de quo in
82. illo ecxw agienr, non poeerat elfe emphyecufis , t (quia natura
concraEl:us rcpugnabar, de cllillS natura dl:, ve non eransferarue
omne dominium , (cd tanrùm vtile) ideo vcrbum emphyullJis,
ibi pofieum,&amp; verbum pOI;jiO ~nnud,ill1proprilmur , &amp; lCci,'
pillntur pro contraélll ccn{ualt , cum (igm/icarent proprte
conrraEl:um emphyrellticarium , vt ibi dcclarae .glolfa &amp; Pa·
norm. nllmero 10. &amp; iea eon{uillit in eerminis 110Cl:rx qux{bonis Bartho\. SocinllS in confil. 166. inâp. in
col.;. in
VlpC. il. 6- h.ee COl1ffalmendo , qll~d effit contr.{f1/J cmfilalu,
lIOn habet objlare 1119d dlc1Nm Jit ln emphylettJin , 111ia (mpIJyteuf! im.
fl'oprit accipi debet ,pro (O}mfionl papelllil cenfùali. Jdémqlle voluit loannes de [mmola. in e.,p. ad ."dtl"Jliam. de ry«fcl'lpt.&amp;
iltud elnquam fingulare, notat Panormitanus in d,fI. ap. con·
IlttNffu. colllml1.fll. in '-'epc. &amp; ex "oc texlll /10/0 ,rlllld Jinglliare. Et
Romanns in 1. inttrdum. §. e.~ nallfi',,!,io.ff. de ,Ieq. pof! vbi tra·
die . quod fi il, inlhumcnto dicatllC acccpilfc fendum incm.,
phyecufin : e~m natura conrraEl:us elTer loeaeionis, non crit
cmphyeeulis {cd IOCltio. lecm voluir Cor{erus in Jingularlblll
fHI&lt; ,II'J v erbo , contr.ttr/f1. &amp; facle opeime rCXtllS m 1. infi.I"'1I./f de
pr«fclip/.v/rb.i" {Ji 'l)no .&amp; ibi Barrol.ifludf.lJijfipHlAtu~ jf.de vfimi.
fi 3 Nam verba t aceipiul1eur (ceundùm marcriam (ubicEl:am V[
tl'adie

w,p.

Caulfa 15 .~a:lb.
IH
!radie Bald.in rtlbr.de contra". eml. in nonll tjl/.tjlIMe. Bartol. in allIhml.i1lmft.in ftcunda qll4honl. in verfic.i/llid tmelU. C. de Sacrof
E(defJ~noccnc. in cdp.ex tiUYÙ, in verbo, non excepto. de iur. patro"'1.&amp; Bald.m l.r.in I.opp.c.de nlt,Qt.grjl.NJm in t Cl:aeutis &amp; con- S4
IralHbus ,ma gis atecnditm volllncas quàm verborum /igura, 1.
fR.C.1u~ m plgnori obl.pojf./.in conumtionabbU1.jf de vtrb.oblig. &amp;
ibi notae larpoCl: gl.quall1l1otat Paul.CaO:rcn. ml.fi ln vendtIJone.ùlglofffilljfcomm.pr",d. Baldus in I.elillm. in J .n,tablli. C'. dt irlY.
di/.qllarum ratio ponieur in l.no» fgl/r.ljfde aO.&amp; oMg.&amp;,ml ln.
C.defJjilyU,Cllm limilib.C2.!:!od procedie etiam in inuell:ieura feudi, perea qua: rradie Alcx. in confil. Il. f. c#l, Ji. n. f· Nam t verba 8 )'
debent poeiùs de(eruire naeura: contraél:us,quàm llatura _vcrbis.
&amp;ideo, ve (ciamus qllalis lit contraél:lls, inCpieieur eius natur3
&amp; (llbltantia,11011 aucem verba. d.cap. C011fitlltU4.d.l.in in/ùlam. &amp;
inü.C. commOdo Barcol. in 1. vbi itll dORa/liY,ff. de donlliionib. Calf.
morl.&amp; Alcxand.inl.'flli Ro"!,,,. pocl: glolf.ff,de verb. obligal.
Hlllcdcc\ararur diél:um Speculacons in tit. dt eltJl'hyl"rtlJi, §.
nQnc4/11I1d.in vepc. I l f. qucm (equicur Alberic. in I·fn. Cod. de
iN/.IlI/phy. &amp; ibi [a{on .coll/m. 13, nlfm. 100. &amp; idem h{on in 1. j.
~ (CMlraYiojf de Ilcq. poJfeff colum. Fr. IItlml. 73. &amp; Imm. zn Il.rap.
fDlpil.delow. in quibus locis concJudunr, t cmphytcuram cum 86
. confen{ll domini, polfe fa cere alium cmphyecutam : quomam
illud debce inrcJliCTi de ccn{uario , qui largo modo dicicur cm'? Panormir. &amp; omnes m
. d. cap. con 11:Ill/t'H.
'
phyreura ,fccundllm
&amp; Socin. In d. confl. 2 dd. rolllmn. 3. in ver[tc. it" &amp; h",( ((mtr:&lt;tenmdo. &amp; Joannc dc Im1110. in cap. IId 4((d"nl;'/",. de pr"fcrip', &amp;
ibi Panormie. &amp; ln d. cap. pofttil &amp; Alcxan. in I.Ji fnit". §.f de
wffio.llhll&amp;, Jf de damno infic7. Nam t emphytema, cÙl11non 87
f!cni/i veilis dommus, non poreO: fa cere propriè: 31il1m cmphyrcueam, qui eum reeogllOfc~r ,cùm non habcat direél:um dominium : {cd porell: faecre ccn(ualem, rransfermdo in cum
veile dominium , quod habcr : &amp; tllnc (eeundus emphytcuea,renteur dominum primum rccogno{ccrc , con(en(um cillS
rcquirere in rci alicnatio~le, &amp; Iaudimium illi (oluere, 110n aurem alteriemphyecutx , cnius con{cn{us non eCl: rcquirendus in
alicnandne, ve norae [mmo\. in d. Clip. fOlllil. co/'mm. 10. in ver[
q/lidjiempky1etlfa dedil in empl'lteuJin allfri. &amp; Specularor jn d
~ nUlIc altqll4. in veif·1l. d. &amp; b(on in d. 1. ft. C. dl inr. (mphyt.
v 2.
colm m.

�CallIT"a 1)~.1: .l.
Cllbcmcs co mm llnircr ind.
(Jp.potflll.Angcl.ili d.§.~dt'o.I/1Jhlut.dc I,Jc.to. Licèc Ioan. F:tb~r conerur ibi dcfcndae, cmphyrcuram lJ.lbcre quodd~ m ius domlni).forrnHum rc(pdxu reculldl,quod ellè non pordl:, cùm nullo
rempare habllerir dlrcél:ulll dominiull1 : &amp; nClllo poreit propriè
cmphyreu ram fJccrc, nlli b.1bcJr plenum &amp; pcrfcttum domiIllum,ira V[ po(sir rerinerc dircél:ulll,rr.lIl OJ.ro vr ili d. §.ildc'. &amp; lhi
1101.11.&amp; il, d. 0plot""I. rcleo em phyre ur.1 Il on porell facerc ail um
cmphyrcurJnl. (cd porcll ccn(u.llcm libl hominem facere de
confen[u domllli ,à quo parSI[ repercrc cc nCum allllLlum pro re
cmphyreuricatia.quam rranfl:ullr pel' budlUlTI.
Vltllllo,non obfhr qll od dlcirur. fl:awwm Caroli &amp; ed lfrllln
Hcnricl ellè fuperflu um , l1ilÎ cOl11prehc nd.lr cunrraél:um cmphvrcuri arium ex qllO de llIrc communi (arls crar prohibirum,
IlC emphytellr.1 poll(:[ f.lccre :Ilium cm phyrcucam : hoc cfl: cenlù.1lem,IÎnc confcnrll dOl11mi. laf. /Ill ft. coL. j Ln. 11 u. e.ae il/r.t"'·
pbyl.()·m l. ).§.r conlrdrlo.Jfde "'1.p~rrcol.l r .mm/Cr.7 3· vr diél:um cf[
in pl,'!:cedclHi arncu lo. ldco 11011 crat ncccll:ll'iul11 id (b ruerc.
89 Nam (l:arurum t dlrponens idem quod ius commullc,c\icitllr ius
commune. glolfin C.lp.I.lrI vcrbo,fléft, de c01Jffi/lltion.ltb. 6 . quam
[cqnunrur ibl Gcmi nianus &amp; Fulgo. in 1.1. In princ.! ad !eg. Fa/ci.
&amp; viderur ex l11ente BOlld.in 1. 1. c.de flm. Râp. m,l/Iumitl. id;o, "r
itarurum aliqllid opcrernr vitra ius commune, c\cbet intcrprctari,vr comprchendar eri am conrraélum em ph yrc uri cari ul11, l'r
in cap.Ji P'lpa,de prirlileg.l. &amp; 1'IdJldo.de !eSd/.l.
~o Sed hllic difficulrari t re(pondctur ,quoniam (hrlltum criam«
110n colltinear ahquid vlu.1 ius commune: ramen valer in VIOl
{brut i &amp; producir nouam aél:ioncm. nec l'cgularur à iurc comfillliji,llllÎ qUOJd dfecru 111 ,de quo in d.c.lp.IJcilicer , vr rcu ocaro
iure communi, declarcrur reuoc~tllm IprUt11 fl:.1rurum, vr rulcre Piuhpp. Franclls m d. C,'p. 1. (olml/n. -.:n HI! in ("dem car~If.'.
,b" im (ommUJ/!: &amp;: (cquunrur CUlll Ibl Anchar,llIus, GcminiaI1I1S,&amp; OlllllCS. Sed 'lu,llltum ad abos dfcél:us, ccnfi::tur f'rc&gt;pn e
fbrutul1l, vr volunr Dd.mlocu alkg. &amp;: rurnga ,,' (,,/J,l.ù rf/mp.
1mmo. &amp;: Fellllm (.11" (:171/ omlllS. de con.du. &amp;.. hoc affi rmar Alb,·
l'ic. de RO(1t. in 1. p.l'If .1/.l/1I/0rT/TII./n '}1I41 11 o.I1':C1p.vlteTiIIS 'illotrtt. Bart.Rald.in/. 1. Cdefi r. RCTpm.lIJ/1. &amp; in If.e. qll'" fit long.con{tlr/d. &amp;.. iflud, yt flarurum, crli dICpon;\r id(' m quod ius COOl'
1 sei

CO!IIiIJ.

l r. ;mm.

t lo.Plnormir~n. &amp;:

Il'l\ll1C,

Caulfa , 5· ~a: n. ,.:
1 f7
mUllc,llon ramen rranlir in itl Scom mUl1e , (cd iudicari debcr
merum flatutum, vt rcner Bart. In t. r . in prmc.". 3 jf. ild Itg. Fa/cid.
quem lè:quirur Ibi PauI.de Ca(l:r.&amp; Alexadcr, q ui arricu lum diCputarpcr rrcs coll1rnna~. Ex cuius diél:i s ,apparcr communem 0 pinioncm vrril1(qne imis,ellè cum Bart. eriamli difponar (opcr
re.de qua non crar in ill rt conr rOl1crlia.Ca:rerùm,1i de imc cornmuni cllèr t aliql1a dubimrio, aut Doél:orum diucrCa fo.: nremia: 91
tone (l:ar li tu 0\ inreruenicns in ca[u dubio , de quo cram opinioncs,intcrprcratur ius commune, &amp; in omnibus debct cffcélu m
&amp; naruram fl:atmi haberc,criam quoad effcél:l1m, G lo{f.in d.(n!.
I.Er hall e fÏnguhrcm d eciiionem tradir Am.de BLlttig. in C"p. l .
rllrlfrr.qucm rcfcrunr &amp; Îcql!lllmur Alcxand. &amp; Immol.in d.l. 1.
ff.dlt'!,.f'iI/cid. &amp; Philipp.Franc. in lc(opt,ut/tg. naF11 (aris diCltur
Mpollcrc,temouen do dl1bltarionem, qua: crar de iure comm uoi:idco haber prop riam &amp; vcram llaturam fl:aruri quoad omnia.
Erde iure comn1llni, an t cmphy tc ura pollir facc rr [ulIn- 97dum cmphyrcuram, lin e con(c n(u domini, varia: fuerullt opimoncs. llam Glonà ordinat'ia', d.§. ildtô. ""flll. de locllt. rener partem amrmariLlal", &amp; ibi loall .Faber. in 1 .coIIlMn. dicit ,hoc [eruari de COll(uCfndinc, vt Teferr IaCon in 1. 3. §.·ex c8nlri/rio.nl/m·7 3.
. Jf.J/ acq.pr!f&amp; in hac prou in ci a ante itarutllm C aroli, ob(crua. batur de con(üerudi ne h a:c opinio, vt pra:fupponir itaruru m:
tamen de iure co mmunis opinio cit in conrrarium, vr dici t Iar.
i»d./Ql~, 11. /1 0 Vilde 'ad rcm oucndum hoc dubium , &amp; varieratem 0PlIl1 Ol1Ll 111 . fuit ncceO'arium facetc hoc fiarurum , prollr &amp;
mulra alia hac de Cl u{[a rcpcriumur faél:a in'archiui s ,ad rollenda! varias Scri b&lt;:nr. opinioncs.
•
~inimo fi non flu{[cm Doél:orL1In opinioncs varia: in hoc
articula , am cont raria con(ucrudo: ramen quia hoc f1:amrutn
~013nalllr .Ib IlIulhllllmo Rcge Carolo comirc t Prol1i ncia:, qt~i 9;
habuit Icgis condenda: potcitarem , &amp; fl-anlti contra ius C0111- .
mun~,cllll1 non recognoÎcar rupcriorem ,&amp; lit Illlperaror in rerns (Uil, vr thurm,in c!eme11l'/'dfl",./.rlt Tf' il/d. vai loquirur de Roherra Rrgc \il1lix t Comice P1t&gt;uÎnci:l!, qt~i fuir lîhus d. Caroli 94
lI.~U1 fem Illu&lt;l IhtL1tll 111 "lu O c'lfil valer lhrtltUlll, cri.1111 li nihil
induear J e IlOt"), v Irra lU s t'om ln une , nec l'Cil ocaru r, e tl3/11 li i mi
comml1l11IÎr in hac parre dlrogatul11 ,lcc Ulldù111 Ba Id qué refcre
&amp; (eqUlrtl!' Al cx.1lJ d. /li d.!. 1llo/d 1. F~/citl. cdlllmn. p:(lff.'b,lIt 1,1IIItII Bd/dIl1. &amp;: lit" CJrU hn1lCarur GloiIm d.C4p. 1. vr ibi d inll1 C
Bald.~ Buu.1II d.r'lf. t. dert(ctifl.
v 3
Fr lic

�If8

J:

C:lUrraJ5·~elb..

. Et fic non obftat quod fcrip~t Manh.de Affiiét. in decifNtap.
ftlfJHif. 11.9. col. 1.."um. 6. vbl dlClt , de re feudali non porre ficri
cO ntraétUl~ cen(lIalem,ea ratione,quia re s feudales non pO([Ullt
rotahter ahen:m , quamllis per contraétllm cenfllalem errent in
totum ahenat:E.quoniam de natura conrraétus cenfualis dl:,tras.
ferre rotum dominium vtile &amp; direétum.Idem voluir 10anl1. Faber in d. §: .dtb. colllmnji/1. in ver[. mmc veniAmfH ad qu4'ionem noJh'4m, vbl dlClt de hoc erre commllnem opiniollem Cal1oniftarum i" d.cap.c9I1jlitl/tm.
9f
Nam pamer t re(pondetur per id quod dicie de Affiiétis i" d.
~(cif.q uO? proccdi.t ex quadam cOI1!1:itueione fpeciali reg ni Siciha:~ qu~ l~lClplt , dlll.t memorll&lt;, quam ip(~,allegat ibl , prxterea 10.
qUirur lbl de Affilll. de conrraétu propne cen(uah , prout eft di.
uerfa fpecies à liucllario : quoniam per ilium omne ius tr:msfer.
tur,eam vtil~ quàm dire~um, &amp; fic in toeum alienaem,quod cft
prohlbltum llla con!1:ltUtlOne regni. Scd nos 10ql1imur in no(h~
qua:ftionc, de coneraélu ccn(uali liuellario fa80 à vafallo, per
quem non transferrur,nifi vti1e dominium in accipicnrem:quod
non dl prolublrurn per d.conftitutionem,&amp; multo minùs prohi.
benrurex Ilia conrraéhJs emphyteuticarij fieri à vafallo de rebus
parricu larib~s feudi. Ex qUlb.apud va(allum remanee femperdirellum domlO1um,nec tran.sfcrrur in accipientem niû vti1e:quo
carl! non loqu'tuc con!1:ltutlO,fed quando in [Otum alienatl1r.
Verùm quicqu id con!1:iturum ûr in rcgno Neapolitano , cer9 6 rulU teft illam conl1irutionem nOI1 habcre locum III ho c Comiratu,in quo conf lerudine immemoriali, vafalli po([UI1t res feudi
panicularcs dare in emphyteufin fin e con(en(ll do mini nolhi
97 comiris, vdcius curia::nce ler1l3mr t con!1:iturio impcri~ li s Lothan) vcl Fndencl Impp.de qua habctur in tit.de pro/lIblt. {tlld. aluna/.per Loth.riNm &amp; FTldt.vr fupr.dlccb:lmus 11.79·
9 8 Ex qllibllS puro t concludcndllm ,!l:atlltum Caroli , &amp; Regis
Hennel edlélum, habcre locllm , (olum in contrallu cenluah li·
uellario ,fallo ad modi cu m cenrum &amp; magnum acapim m , ncc
cqm prc hendcre colltraélum emphyteuticarium.Et cùm in anl10
15 s8.limilis cauffa eucni([et filCi parrono,pro contrallu cmphyteur. bfro ad paruum cen(llm &amp; ma gnum acapitum , laudlmia
pm~lte à Dobili Balthczare Capello Maffilicnli, pro ccreis pra:dus 111 rernrorio .de Car rio '.ab illu!1:ri domino de Luxemburg.
dominO dlfrlloel de Can:1O 111 ernphytculin, vt diéhllu e!1:, da-

ris.

Call/l'a r 5· ~a:ll:.
r59
fil. Cauffa lirigata &amp; deinceps in conûlio diligenter examu'I:tt~, Placuit maiori (li ffragio ,patrollllm fifci petitionc [ua rcpelItndum. Pronuntiamm die 16. fcbruarij . 1560. me huius \itis
enarratore.

---------------SV M }.{ AR J A

fl..Y AE

S T JO ?{.l S

terti,e, CIII1f~ decim t'l"inu.
t.AliuM/iont partu fa[t.. contrdjfatljtl prohibitiolltm, an drhul vafil/lU priuari toto fiudo, de ~qllitate canon" : 1111 verd fi/llere pllrum.&amp;n.1.
Ratio qNando non ej1 maior perdmdi partem ql4dm tolum : lunc ptr
pdrlM contraflentlonem ft pnUIÙJO totiJH.
.
4 PIl". priuationû non egreditlll' termmos alima/ionu.
i SWulll1tJ Caroli non indtlcit cltducitatem, nijirej}etb~ rli con/rd /trmin"m wlJlitutimu fla prohibitiont. aJ,ena/~.

f2...,'" AE S Tl 0
Clf/1ft

TER T l A,

decillluqllint~.

Aec Qll:dl:io pendet ab alia:fcilicet, an pet t l
alienatio'nem partis, valâllus dcbear priuari
toto feudo.quarn qU:Ellioncm ponit glolf.in
c.imperialem. §.c"f/idù.t if .de prohl/' flud. ati enat.
per Friderie.il&lt; verb. admirtllt. &amp;. ibi Bald. Pra:por. Aluerot. Andr.de Ifcr.&amp; alij.comm.&amp; in
.
{ap.r.§f {iue/latio.in tit.ll'ub. mod.fiud. IImfft~t.
&amp;/nc.'p.1.dc va! ql/irontra prohd,.Lolhjl!Jld.alten.vbi dl: tcxtus admodum lingulari; qui cil canol1lzatus in Noudlis Vt ibi dicit
Bald. in (ap. l·§fi verù''l"alittr olim hud.pot.d{im.&amp;,; cltp.1..de f(/jd".vblloan~l.A nd. &amp; omnes Scribcntcs &amp; Fulgor. il, l. q/lidam ilt
INre.§.fll·ff. de dONatiomb. In qua ql1a:ftionc ctfi dillcr(a&gt; [li nt Doéforum fcnremix,vt-rradlr b(on tn lin.c.de itlr.emph.col. 36.in r 3.
.q.n.ltj.C~m c I1 T omncs coucniullt,Cjuod de çqlliratecanonicJ no 2perdl[ \lIft pnrrcm altenatam,&amp; (e~ua tur di(pofirio c. r. de '11,11'1/
rom.prol.. Lolb.C:rFrid,rlien.Er quidquid alij fenri5r,mihi valde Dia·
cet opinio cbdfl'.viri D.loan.Fabri,quam rcripfir tn §.fi Vfro.:rYf&lt;1
f".lnJl&lt;t. de/rg"t. vbi dlcic , qu ùd t quan do 110n ch: ma ior r.l- .

,

�Cau{f.,

I·r. ~'dl+

Caufià 16.

no pcrdcndi pJrrcm,qllln, rorum:vcllltl, ql1ando v.l(allus comInltir fdollla01:lum rune corum pctditur, &amp; rune catJf[, c~duci'
tatl romm fCl1dum re(picir. at qnando C.ll1tT.l caducitacis non
rclplClt toeum feudum,fêd parrem,ncc fllbd!: rario pcrdcndi rawm:nlllc nec lUte Romanorum, ncciure Fcudorum, deber taro
f lido priuan proprer dcuétull1 pams,l.rcfcriptllmlfdi: lm 1/1lb. 'III
i/ldif!,lI. &amp; glotl: tH J. §. c,rlltdu. &amp; cil cexclis ill d.o". 1 .Je ,'''.fill. 1,li
4COilfl'.conjhrlll.L6IIJ.b(JJfj"lien. Nam t pœna non dcbec quantirarcm ddlétl excederc,d.I.rifèriplIIm. &amp; pœnJ pnuacionis non cgrc.
d,tlI, c rnnnos alicnacionis,(ccundùm Bart.Bald.Call:.laf.&amp;alios
ù/lflfom.§ dllliJf.dt "S,lt. 1.
•
5 Acccdir,qlll:\ tbtutum t Catoli,acctiam Regis Hclltici, non
induelc cadueicacem, DIU re(peétu rci conrra formam conlliru·
rillnis &amp; prohlbirionis ahenarx: ergo non dcbcmus illam exrcn·
dere ad rorum feudum. CÙIl1 in pœnahbus non nJrextenuo/cap.
QdIJ. dt rtg. lur. lib. 6. &amp; Ideo maiori (uffragio fuit conclu(um,
budlrnium apphcandum Regi , ac ctiam dlreél:um dominiuffi
rci contra prolubiuonem ahenata:: quod ramen nonnullis videbacur durum, vr pl'iuarecul' direél:o dominio quod n011 alicl1Jucrar , (ed expre(sè fibi &amp; {ucceŒotibus in diél:. call:ro rctinucrat. Hocramel1 l'ationcquadam (pcciali faél:um fuir, quonialll
dlétus Froiilàrdus parricularibus alienatiOlllbus ferè totllm fcudum cl rcriorauerat , in prxiudic\ull1 Regis Cotnim Prouinci:!:, &amp; (oJicus erat hoc modo ~lminuere fcudum : &amp; quia dJé1:i
Salrll~, quo, dederar diéto Giral'do, cranr de antiquo dOll1anio
Jpfius fcudi &gt; &amp; quali nobilior pats rcrmorij : Ideo cona (equcndo vora lnaioris partis&gt; condemnauir difrum-Girardlll11 ad (oluendum laudirnlUID qu:tllori :trano R&lt;:gis,appii'cando regixcuria: dueéturu dominium ip(orurn Sa 1tllll rn. &amp; eodcm arrdlo
condcmnauir diétum Froifiàrdum ad indcmniratem ipuus Gi·
Tardi,Cl( c:luffa euiétionis.lta eoncluCum allno 1 557· die decima
quarra mcnfu Ianuari).

161

-------------~-

C A VSSA

--

16.

Xor defunél:i mariti olTInium bonorUl11 vfi.Jfruétuaria, doris [u&lt;t repetirio'
nem cuidam cau{farum parrono conceLS![:ceLsionarius ex priuilegio, pro refiiturione doti, heredcm pignorat. Apud Pro[ene[calum cau{fa tunc rraéta·
bacur, cùm Publicanus apud [ummos veétigalium ludicesde iure lata': concra v[ufruétuariam iudicium incendir,
fruaus bonorum pignorando:imerccdir mulier &amp; bram
nondurrl debitam fLl1{fc,dlm manrus morererur: argue
ideo lat:llTI) non elfe debitu111 hereditarillm, [cdhcredis
proprium At publicanllsconrrà, laram [eglleJam e{fedebiti defunéb,&amp; propterea cen[eri hcreditariam : cùm aece(forium [egL1arur naruram principalis. Call{fa litigatà'
ac cx conGlio iure diéto:edi~ , alienum de legato viu,fruttus omnium bonorum debeat dedllci a. tamen vec1igal
lara!,quod poil mortem ceilatoris b ob 1110r:llTI c vel culpam heredls debetur, placuit curia: non deducendL1m d,
niGculpa:turmora heredisnon incercc{ferite.oétalla lu. nij,1 55 7·
l.'I'r(Jfruél~ bODorum ff.2d Icg Fal &amp; l.fin de vrufruélJegat.&amp; ruébmr in I.qu:dl',
Cau/ft.
b InCIpit enun obhg.uio.lb hc: rede,c~rt) morruo telbtore dçbcacu.(.
, Intel1igc de moril rcgulari, qux fit per mcerpn.::r,HioncUl, per qu:uu &lt;kbieor ccreus
:1

bUUlS

brjadeci vt ignorarc 11 0n pollic.
ft eum ob!ïgario vclligalis tune Llon lit hcrcdlt3ria , (cd propcia hcredis: vt volui r

CAVS

Ang FulgoC.&amp; Corn in J.fin. § .lin 3u rClll .es J.hcnum.C.dc bon.qux lIb. Albericus ln 1 halll'IlUS,Jf.dc v[lIfrull:.&amp; in 1.'9.hu iuç Cauflx.
c:

•
•r

Pur:. quando heres probabllirer Isnorabar ,lUt iu/}:un cau(f~ 110n rolucnd, habe-

bat,IIIa enim impcdtunt mOram conln1lcti.glotf in 1. qUi

In

altenus ff. d:: reg. lur &amp; lbi

Dec.&amp;Scribcnt.pc:r ilium tcx.tumjin l.quod tc. fi cc[[um pet. &amp; uaél:atur in

t..

qu. hlllU l

Dufsz.

x

.f2J'AB

..

.

..

�Cau[a 16. Q.!!xfl:.
!U'AEREBATVR

r:

DE

DVOBVS.

Primo,an v(ufmél:uaria omnium bonorum teneatur exCo\uete a:s alienum heredirarium:an vero hcres.
Secundo. an lara procedens ex expolitione damori~ contr.
heredem pro debiro 'defunél:i,dicacur debitum hereditaripm,an
vero ipfiu~ heredis proprium.

SV M M AR I A

f2....Y AE

S T IO?{.IS

primll,CauJfe dtcim4èxt...
Pfif'ruEfI14ria ~rn"it/m bonomm,obligatur creditoribt# fecundùm opio
nioltm, Bartot.qNII commlmiter rtprOball/r: 'fuia hcres tenetllr crtditoribu~, flOn ,lIItem Vfiifl'lléll/aria.n.1.,&amp; 3.
4 &lt;..Aéliones perfollales dalttuycontra hmdem &amp; Hon cMtra vfofruEfuariltm.
5 Leg4tum vfH4fruélll5 omJlil/m bonomm. non cmtintl Itr alimllm'
qI/là priiu deducilllr quÀm pr1fetur legattlm.
, &lt;..Acri; alteni deduEfio , ({"omodo f.tciew,ii/..iI/'Jtc pr'!fl4tionem !tgali
/lb hmde,quil dedllmo jeri debet elillm ab h~rede jne ilzteC/ftario.
11'7'&amp; 8.
_
5) Vfiif'ruélu omnium bonomm legdto,licèt aEfiOJ1es aEfiu4 tr"ltflalJ/,/iJmen paful/d lion trilllfelmt. VfiifrllEfu omnium bonomm legato,
legatarùH aEfiones aàiutU exerat vt procllralor hered" ,&amp; ln um
[uAm,eoi.n.9.
10 Erntor hmdiwi; , h.bet aEfione; aEfÙ/44 Jaltem vtiles: ftd aEfionlS
pifsiH.t non tran(etlnt in ipfi"'J,fld dantllr c8nlTil heredem.
I

f1.J'AESTIO

PRIMA,

Artolus in ljiltal.jf. de vfi'.fr.legat, in pemdlll1l.
'l1lA!Jf.fllir in hac [emenria, V1: v(ufrl:lél:uaria t
1
om nium bonorum fit ad!hiéta,dc frullibus
b()norum [oluerc Xi alienum creditoribul &amp;:
legatariis.Cuius
opinionem reprehendllntt
2.
Paulus de Ca!h.FlI Ig,Bald.&amp; Phil.Corn,in /.
fn,§jïn al/lem ItS alien,C.de bom" '].1.&amp; Bald.in
'.J.C.ilefm1/b.&amp; Itt.expenf Paul. Ca!l:rcl1 .•&amp; Doa:. commun. in /,

vfof

Cauifa 16, ~:rlt. I.
16 ~
vftfr, bOltortl.jf. ad,leg, Falcid.Et hanc opinionem comunem conrra Barrol.artcltatur Alexan.in lJijliofom. §,(i vir in 'lllilt'f/~en. coJumll.p. [~.jffoLmatr. pro qua opinione con[lIluit BaLin conjil.
i"ci!ientt,vfùfméluar.omnil/m bonorum.&amp; Paulus de Can:.in c811ftliiuntiqllû confit. 387,incip.in ,caufo 'fliit vertitur Bononi&lt;L. coltlmn. 3·
in verjic. videndum eft ergo,mm'f,ûd U1IetllY diéla domina ad debita
hmditAYia.&amp; Carolus Ruin.conf .... incip.q/~ùt principaliter, colllmn.
plnlllt.mmr 1 4· 1&amp; conj!. 41. ver/';' leftam. co!.jn.nl/m. Il.. &amp; confi!.
to6.de plllribus.col.J!nrep. num. 3o. vol. 1. In quibus locis concludunt Dofrore, communiter, Acs t alienum per[oluendum eifc 7
ab ipfo IlCrede , ip(ûmque heredcm obligàtum eifc crediro
lib, &amp;: non v!ufruél:uarillm , per 110raca' per Alexan, &amp; Scribenresint, I.§jiheyes.ff. ad Trebel!. Nam aél:iones t pcr(onales dal1- 4
[Ur conrra,heredem, &amp; non conrra v[ufruétuacium; d, §,fi heres.
&amp;:probarur in d.!Ji vfméluomnium bonomf1l.jf ad leg, Falc. vbi de
legato v(usfruétus omnium bonorum priùs deducicur :ES alienum, Vt ibi dicitur, &amp; in d. 1. fff. de vfi1r. legat. &amp; notant Scriheures in locis (uprad. Nam talc lcgatum t non cominet:Es f
alienum , quod anLe tr&lt;1ditionem bonorum faciendam legata'rio deducenclum cil:, d.l.vfi1mc7/~,C/lm fm /lib, Bona enim intelligunrur dedilél:c a:rc alicno, l.mulier bonajf.de il/Y. dot. l.fitbftg ndfll/JI, §, bona.jf.de verb.figltifEt quomodo t hœc dcduél:io fit fa - 6
ciendn ante dcduél:ionem lcgari v(uftuél:lIs , tradie Call:rcnf.
(,njil.387' di cens ,quod primo dif1:rah enda (unt ab hcred() mobilia &amp; moucmia, &amp; li illa non (ufficiam ad {olutiollcm a:ris
~licni, vendcuda (Unt &amp; dill:rahenàa immobilia , v(q uc ad inregram farisfaél:iollcm a:ris :alicni, l]LlOd probarur in d.l. jn, §.jn
AN/lm, c.de hmÎs ql/,f lib. &amp; hoc modo [ol,utio reris alieni fit tam
de proprierate quàm de v[ufruél:lI: cùm vendantur bOlla CUIll
plena proprietare. Hinc contingit minui legarum v(u sfru étus
cum propneratc,vt aduCrtLlnt Ca(lrcn. Fulgof. Corn. in d, §·fin
Allflm 4S ,dien/ml. Et hoc procedit t etiamfi heres nllllulll iuucn- 7
rarium faceret : quia nihilominlls dedLlccnd ll m en: modo (u praditl:o xs alienum de leg~ to v{u sfruél:us omnium bonorllffi,
vr voluir Paul. de Can:r. in d, conf &amp; en: ex mente omnIum
Scribenrium in locis {ù prl allcgatis. &amp; fic hcrcs reman ct
. obligatus creditoribus , &amp; Il li~ tencrur per(olucrc dcbita 1
'hercdiraria , non alltcm v[llfruél:uaria, Ideo t amcquam tr.1- 8
!\atbona vtcuda &amp; fru cnda 1 gataria:, dcbct deducere xs abe
x

2.

IllIIll

.'

�Cauffa 16. Qu,dt. 2.
num: vCl1dcndo primo mobll1a &amp; m lI~nti:l, &amp; li nOI1 fllfficiunt,
f[1~mllnmobiha, vrquc ad c:lôlu[lollcm iotcgram debltorum.
9 Ec licèt t Icg~to vrufruél:lI omnillm bonorum aél:lones aéhux
tran(e:H1c illlcg~taciall1 , h oc tamcn ht prxlbca c:llltionc dc vccndo.lc frucndo,ex l.vxorl me.cff de vfufi.ltg. &amp; notar Bartol.m J.l.
jin.C.d.llf.quas :lc1ioncs vrufruJ:uacia excrcehit, ranquam pcocurawr in relU (uam,iuxra ccxc.Ji} 1. [.§. Iffvjitf..IIc7.quemadm.call.camen aébol1es p,üfiux llullo modo CCJllrCU11t in Jegatatium 1 Ced
d.!l1tur contr.l herrdem,vcdcclac.lc P,lul.dc Calt.d. conf 387' col.
IOpm~II.&amp; Ruill.conf5 l.iI.ll·VO!.l. ~c madmodum etiam t con·
{brucum cft in cmtore 11I:rcdic.ltis;1ll 'llicm tranreunc aé1:ioncs aé1:iux (alrem vCllicer,&amp; illas pord!: imcmare: tamcn aCtiones paC·
fi ux 11011 trallU li nt in Cllll1, (cd dalHlIc co ntra hcrcdem,l. 2. C. t/(
fJtrt4!I.Vl/.t{f.vmd.Et lu: c cft not.lbil is deelaracio dd 1. vxol'i Im~.
vr fUir conclllClIlll in hac caufla.
16+

S VM MAR I.A

6) V
""-'

AE ST J 0 N J S

[atmd.., dlClnJo&lt;ji.\lot CIfI1ft.
l

Creditom difillJc11,ér HOIJ /;mdis, pojFmt pum flp4mtÎonem bonorum.

2

LJI~ 1'Mndo

1 d(bitllm hereditaritlTII,/;abct eandem ~ypOtl)lc.t/11 &amp;

il/ire! priDrtWm','lH'lm habel prin(fp.de dlb,tHm.
3 L.I/.,.nJit debJtllm hereda,lrillm mene.vide &amp; n.1.
4 L.II,t cxpoJita poj! mordm rcglltarem fJtYcdù,dicitllr dcbi/lln: hmJir,
&amp;,,011 drjrll1c71.n. 5.
6 IgnoT,InIlA '" [.,&lt;70 atulJ8 ifprob"bi/ù.
7 Ùlf"lltpl/{a/lo,in dllblo nOll r.cjùmùllr.
8 f/xorvJùjm{ffldrl.l omlJl/lm bOl/orll1n mariti,polrfl petere «ow" pY/hl
dd"CI d, b011l1 ,.W/C1".11iI bond fibl trl/drrltllr jmmd., ex w1[.t
, Lcg.tl.
9 Heres lion duilllr iiJ CIl/pif (olumdi la/lIl1J ) fi ~nor':lIit d('bi/Hm pro
1'vO fiul d.uMr eXpofilllJ.
10 Ign0Y4n/I.1 pr.b,tblll! r.wllfo/ ,è pœlM, 1'I.t ,rll.èJjlric70 Îllre cOTllmim·
re/llr.
1 [ !f('fCS empIIY/CIII.r,f Ignor:?lIit fimdl/m, 11/m, vmdiditji1lC confcnfit
dommj,~fF: &lt;lnpllylt!lttc.m~m,l1o" tr.'Cl/rrr/ pO:llam c.,d,uit,ttlS.
I l Heres 1".rndo ex prpr!.' CII/p" cOli//t'Ililllr, propter il/jI'lIn iglJOrdn.
tiam e.,,"ji/llr.
.Q!.;AE

.

Cauffa 16. QE.xil:.

'
1]

.!Z!' AE S

2.:

T l O S E C V N D A,

dccùn.rfoXftt c;",Jf.e.

VxritLll' an hoc ius bta: dicatur hercdir~ rium: ail
.
ifcro proprium iplÏus hcrcdi s. &amp; hoc cft vrile ('Circ
.
propter mulla. nam li lit herc:dlrarium porell: imperrari Cep.lr,lrio bOllorum : (ecus Ci Cir propriLlm dc•
bHUlU hercdis, l. 1. ér tOI. tit.ff.dcfip~,at. bonor. v hl credltorcs t l
dcfunét i &amp; non hcredis, pollullr pccere feparatiOn COl bOllorum.
Item fi fir heredicarium t raql1âl11 acceflorium prillcipalis obJi-l.
gacionis dcfunél:i, h.lbcbir eal\ldcm hyporh cc~ m &amp; c2mdcm
prioritatClll, q uam habe r prin cipale debi ru III , iuxta tcxc. in 1.
Lucius.jfqui pOllor. in Plgn.hab. qu od norac de Ripa,in 1. prillt/cgùI.
If'" pYlull(gi,j cred,/omm. SUTIllltc:r fi huius Jata: dcbirum dl: hercclicarium , hcl'cS qui adic hercditatcm CUl1l bcnefi cio inuemari), fi bona dcful\Cti non Clint (oluendo, non tenebi tur dlud Colucre de {uo patrimonio,l:fin.c. de illr.dcftbmmdi, &amp; 111 IIlIth.de f, erldlb.&amp; F,tlCld,.fecùs Ci dc:birum effer proprium hcredi s. Item fi
dcbirum btl: etlc r hereditarium , deber Colui ab ipCo heredc de
bonis hcrcdicariis, quo cafu mit'llcrcrur lcgarum vCusfrué1:us
omnium bOlloru m,Vt diCtum fuit in pra:ccdenti qua:ftione : Ce·
cùs fidebirum fir proprium hcrcdls.
!rJt!UCvidcamus,an dcbirum t hac' Jata: fir herc:ditariulll ncc &gt;
ne.Er vldererur prima facie 110n c:flè hercdit3rium,Ccd proprin11l
bcrtdll:nam (\'[ dié1:um cft in prxcedcntiqua:ftionc)c ùm ad hcrcdcm Cpcèl:cr Col lltio a:ri ! alic11I,1i die conl1iruta 11011 Colu:lt, intclhglcur hcres in mora:&amp; ldeo,t fi ob moram hcrcdis non Col 4
ucnm pecull1a, tle ric c1amor expofitus, veé1:igallata: procedcns
cxcllmoris cxpolirione propcer moram heredis,illtclligitur eflè
proprium deblru01 iplll1S heredl s; ctun boc debirllm proucniat
ex culpa &amp; mol'.l hercdis, incipl~rqlle ClliS obligario poft morcClIld,func'1:i, vr obligacio Cit propll:' ipCius hel cdis, VI' voJum
Angel. Rapha. Ful gof. Phdip.Corn.tn d.L.jin. §.(Î111f1lICm .es If/ie
mlt/I.C.:!" !,PII. (11I.c Itb. AJbcric.m f.lhlc'tcnwjfdc vf!fr. Ô·1'f(i/Jad.&amp;
CJrol.Rl1inu, m c.n(;!OIÎ. vol. 2,(of.pemtlt. mml. jO. IIJ '1-'11'( ncc l'r.flAirs Objf.lt 'I/IOd .n'ho credulIYlbtlJ. Et ql1 ~ mll is rcxrus in d. § .f-'n .1/{" m,loqulr ur in p:ltl'C' '1l:l dl: v[l1fl'llal1~l'll1S omnil1m bOIlOtulll
fiili,cx dl(polinollc leg ls:r,lmcn idé dlCClldll cil: in v[lIfrllé1:u ario
x 3
ex \' 1

,

.

,

�166
CauiT'a 16,Q.!!a:ll:,2"
ex villma volunrate, (ccundùm Baldum Salicer, Ang, Ca/l:rCI1;
&amp;. Cotlleum ibi , &amp; Carol. Rui. il/ d, conf &amp; Paul. de Calho in
cmfi"iJ antiquM,cmf 3S7,Nec porcll: allignari rario diuer(irarisinrcr vrrumque calilm, cùm ex mora vcl culpa hercdis non d~­
bcar legararius in aliquo pra-grau3ri, cap, mortl, Je reg, IlIr,1II If, ,f, 1/1,
condelllnatio!J(, §, vniclli'lllcff.dt reg,illrfiât!Ji vnùl4,§,ante ommaf.
de paBis,
,
5 Conrrarium t ramen fuir in hac cauffa conclufum: quolliam
Jleres non fuerar conlbrl\[us in mora per incerpcllJCioncm, UIIO
fuerar in probabili ignorancia ex quo de nouo (uccelferar in'Ïus
defunél:i,/''lui in alterù'1jf.dt reg,illr,c, cum (l"M, d,/it,de reg,illr,lt6, 6,
6 Ulm t in faél:o alienO'probabilis cft ignorancia, l,j, f. profio, IJi
1l1ll!ur,jf ad Pll/csa, Er rnalCimè ,quia reA:acor in rcA:amenco grauauerac vxorem, ne pererer ab heredc rrecencos Rorenos ,quosex cau/fa dotis ab vxore acceperat,qu,&lt; prohibito fuit faél:a vxori [ub pœna priultionis omnium legarorum eidem reliél:ol'um:clc
ideo heres poruit ignorare retbrorem recepiife maiorem quan7 tiratcm docis quam tcA:aror profcifus ellèr: cùm t mulciplicacio'
in dubio non prx(umarur,l.plallè,§.I.jf.de legat, 1 .1.qllll1'1ullgin/a, dt
prob.riollib. &amp; an plus doris fucrir à rcll:arore reccprum ,qUa" qua:ll:iG cùm {jr faè1i,probabilirer ignorari dicecul' ,clrp.l.de conj.&amp; ibi
li lloracur./.cmc/IlJio.§.pmlll/,de curtttfllrioJi. Accedir t iClo ca[u &lt;]uia
vxor v(ufruél:uaria, porcf&lt;jr ab iniria percre doré libi [olui &amp; dedllci de bonis Icgari v(lIsfnlél:us,&amp; {je doremJeparare à bonis,vc
norarur in 1.Ji drMori.c,de p"Où.&amp; per Bald,in 1. i1JbemlM. C.~dTn­
bdl.Calhen.in COllf 3 87·col'4.i» verfe.vnde adpropojitl/1", Cil'" aitl~,
vxor Crl4l1rrx. ~od cùm non feccrie ,Ced omnia bona ad vrcndum &amp;::fruendum ab her~de aceepcrie: non pocuir, nifi ex mala
Ede, cedere parrono aél:iones pro reeuperanda dore:cùm ipfa cencrer &amp;:: pollideree bona,ex qUJbus doris [olurio Ecri debebar.vn)1 de cùrn hcres habebar iu/hm cauifam ignorancix debiei, pro
quo fuerar ex more acclamarus:non fuie in mora (oluendi ,I.q~o~
tun jjJ.Jicert.pmlt,&amp; Ibi Bar,&amp; Seribenrcs,&amp; in 1.l'JOn poteJlvldm
Impr~b/l1" jf dt reg. iu.t.. Et probabihs ignorancia impedie moram
committi, ve norar gl.in d.I''1111 in altrrit#. &amp; ibi Decius, &amp; Dd.'lIt
in d.l,quod,&amp;c.per ilIum rex,&amp; Paul.dcCaA:r.in conj.1. c./llcip.vltrA
ea 'lu.tjilperiùJ al/egAII!. Er mulra magis, li rcneamus ius !aea: fui{fc
mrroduél:um in pœnam debiroris non [oluencis, vr nOJllllllli exi10 frim ant, Nam t ignoramia probab!lJs cxcufac à pa:Na,qU:E Clriêto llirc

'Caulfa 17'
Ï-67
Ao iure cominrererur , glolf. fin. &amp; ibi Bart. &amp; omncs Scribenres
iwü,c.ddur.elnphrtelll.&amp; per Alexand.i»I.Cllmj/ills. §.in hAc.ffde
'11lrh,ob{;gat. Nam' &amp; heres qui ignorauir rem à dcfunél:o conduéhm,non rcnerur pocna, t, "011 IIbs re.C.vnde vi. Sic &amp; hcres t em- I I
phyceura! ,qui ignorans fundum elfe cmphyreuricarium, iIIl1~
vendir !ine con(en[u do mini , non ineurrir pa:nam caduclratls.
vwadir Bal. ;n CAp. 1. §.fi Vl/[a//'M. in tit. fi de fllld6 Jiurit folllt
CDnlmltrji4 Inter dom. &amp; dg". Vdfo/I. Er t quando heres ·ex pro- 1 2,
pria culpa conuenieur , proprer iu'fbm ignoranciam omnino excu(arur, vc nocac Paul. Caftr. in d. cDnjt. 1.0. &amp; in limili ea[u
tencr Cornclls in confi. Il o. inci" vidtlltr i" hile conJi,/t"tÎ6ne, co!.
lib, 1. vbi nocahilirer dec1:trar cexr. in 1. r. c. de dll/41io. 'lll&lt;t .
,""modo. non habere loeum Înl1credc qui ignoraucrir obligacionem alimentorum : cùm in dubio pra:rumacur iglloraife, d
I,q',; in AlterilH. Icaque in hac cauifa, placuir maiori [uffragio:
veéhgal hoc larx, e&lt;lnquam hercdicarium, [olucndum ex bonis hcrcdicariis. Nam ca qua: in principio huius qua-ll:ionis
dié1:a [unt ,proccdunt &amp; habcm lecll m , quandG mora regularis vd cuJpa heredis in non [oluendo inreruellir: rune enim
obligacio repurarur propl'ia heredis, cùm~ vcél:igal Jara: tune
proccdar propret. dus culpam &amp; moram : [ecus li Imlla ur eulpa
vcl mora regularis..hcredis : quia rune accedic herediraria- obligarioni &amp; ci us (equela reput3rur. Er lic fuir eonclu[um,die oél:aualanuarij,Anno 1 f f7.

in,

C A VS S A

17'

oN0

KA TV S Meiranus naturalis
filius, à Prin ci pe legicimarionem im ·
perrauit, diplomatis Canciendi decreta pater conCen{je , ex ceris cognatis
haud vocatis. Cau[f.l ampliùs dit'CL1fTa,
Placuir curia: filium naturalcm nata/ium ref1ieucionem à Principe p~ (oip(um poffe imperrare' . Et vt d~cretllm imerponatur, ftlfllcere patris
COH

�166
CauiT'a 16,Q.!!a:ll:,2"
ex villma volunrate, (ccundùm Baldum Salicer, Ang, Ca/l:rCI1;
&amp;. Cotlleum ibi , &amp; Carol. Rui. il/ d, conf &amp; Paul. de Calho in
cmfi"iJ antiquM,cmf 3S7,Nec porcll: allignari rario diuer(irarisinrcr vrrumque calilm, cùm ex mora vcl culpa hercdis non d~­
bcar legararius in aliquo pra-grau3ri, cap, mortl, Je reg, IlIr,1II If, ,f, 1/1,
condelllnatio!J(, §, vniclli'lllcff.dt reg,illrfiât!Ji vnùl4,§,ante ommaf.
de paBis,
,
5 Conrrarium t ramen fuir in hac cauffa conclufum: quolliam
Jleres non fuerar conlbrl\[us in mora per incerpcllJCioncm, UIIO
fuerar in probabili ignorancia ex quo de nouo (uccelferar in'Ïus
defunél:i,/''lui in alterù'1jf.dt reg,illr,c, cum (l"M, d,/it,de reg,illr,lt6, 6,
6 Ulm t in faél:o alienO'probabilis cft ignorancia, l,j, f. profio, IJi
1l1ll!ur,jf ad Pll/csa, Er rnalCimè ,quia reA:acor in rcA:amenco grauauerac vxorem, ne pererer ab heredc rrecencos Rorenos ,quosex cau/fa dotis ab vxore acceperat,qu,&lt; prohibito fuit faél:a vxori [ub pœna priultionis omnium legarorum eidem reliél:ol'um:clc
ideo heres poruit ignorare retbrorem recepiife maiorem quan7 tiratcm docis quam tcA:aror profcifus ellèr: cùm t mulciplicacio'
in dubio non prx(umarur,l.plallè,§.I.jf.de legat, 1 .1.qllll1'1ullgin/a, dt
prob.riollib. &amp; an plus doris fucrir à rcll:arore reccprum ,qUa" qua:ll:iG cùm {jr faè1i,probabilirer ignorari dicecul' ,clrp.l.de conj.&amp; ibi
li lloracur./.cmc/IlJio.§.pmlll/,de curtttfllrioJi. Accedir t iClo ca[u &lt;]uia
vxor v(ufruél:uaria, porcf&lt;jr ab iniria percre doré libi [olui &amp; dedllci de bonis Icgari v(lIsfnlél:us,&amp; {je doremJeparare à bonis,vc
norarur in 1.Ji drMori.c,de p"Où.&amp; per Bald,in 1. i1JbemlM. C.~dTn­
bdl.Calhen.in COllf 3 87·col'4.i» verfe.vnde adpropojitl/1", Cil'" aitl~,
vxor Crl4l1rrx. ~od cùm non feccrie ,Ced omnia bona ad vrcndum &amp;::fruendum ab her~de aceepcrie: non pocuir, nifi ex mala
Ede, cedere parrono aél:iones pro reeuperanda dore:cùm ipfa cencrer &amp;:: pollideree bona,ex qUJbus doris [olurio Ecri debebar.vn)1 de cùrn hcres habebar iu/hm cauifam ignorancix debiei, pro
quo fuerar ex more acclamarus:non fuie in mora (oluendi ,I.q~o~
tun jjJ.Jicert.pmlt,&amp; Ibi Bar,&amp; Seribenrcs,&amp; in 1.l'JOn poteJlvldm
Impr~b/l1" jf dt reg. iu.t.. Et probabihs ignorancia impedie moram
committi, ve norar gl.in d.I''1111 in altrrit#. &amp; ibi Decius, &amp; Dd.'lIt
in d.l,quod,&amp;c.per ilIum rex,&amp; Paul.dcCaA:r.in conj.1. c./llcip.vltrA
ea 'lu.tjilperiùJ al/egAII!. Er mulra magis, li rcneamus ius !aea: fui{fc
mrroduél:um in pœnam debiroris non [oluencis, vr nOJllllllli exi10 frim ant, Nam t ignoramia probab!lJs cxcufac à pa:Na,qU:E Clriêto llirc

'Caulfa 17'
Ï-67
Ao iure cominrererur , glolf. fin. &amp; ibi Bart. &amp; omncs Scribenres
iwü,c.ddur.elnphrtelll.&amp; per Alexand.i»I.Cllmj/ills. §.in hAc.ffde
'11lrh,ob{;gat. Nam' &amp; heres qui ignorauir rem à dcfunél:o conduéhm,non rcnerur pocna, t, "011 IIbs re.C.vnde vi. Sic &amp; hcres t em- I I
phyceura! ,qui ignorans fundum elfe cmphyreuricarium, iIIl1~
vendir !ine con(en[u do mini , non ineurrir pa:nam caduclratls.
vwadir Bal. ;n CAp. 1. §.fi Vl/[a//'M. in tit. fi de fllld6 Jiurit folllt
CDnlmltrji4 Inter dom. &amp; dg". Vdfo/I. Er t quando heres ·ex pro- 1 2,
pria culpa conuenieur , proprer iu'fbm ignoranciam omnino excu(arur, vc nocac Paul. Caftr. in d. cDnjt. 1.0. &amp; in limili ea[u
tencr Cornclls in confi. Il o. inci" vidtlltr i" hile conJi,/t"tÎ6ne, co!.
lib, 1. vbi nocahilirer dec1:trar cexr. in 1. r. c. de dll/41io. 'lll&lt;t .
,""modo. non habere loeum Înl1credc qui ignoraucrir obligacionem alimentorum : cùm in dubio pra:rumacur iglloraife, d
I,q',; in AlterilH. Icaque in hac cauifa, placuir maiori [uffragio:
veéhgal hoc larx, e&lt;lnquam hercdicarium, [olucndum ex bonis hcrcdicariis. Nam ca qua: in principio huius qua-ll:ionis
dié1:a [unt ,proccdunt &amp; habcm lecll m , quandG mora regularis vd cuJpa heredis in non [oluendo inreruellir: rune enim
obligacio repurarur propl'ia heredis, cùm~ vcél:igal Jara: tune
proccdar propret. dus culpam &amp; moram : [ecus li Imlla ur eulpa
vcl mora regularis..hcredis : quia rune accedic herediraria- obligarioni &amp; ci us (equela reput3rur. Er lic fuir eonclu[um,die oél:aualanuarij,Anno 1 f f7.

in,

C A VS S A

17'

oN0

KA TV S Meiranus naturalis
filius, à Prin ci pe legicimarionem im ·
perrauit, diplomatis Canciendi decreta pater conCen{je , ex ceris cognatis
haud vocatis. Cau[f.l ampliùs dit'CL1fTa,
Placuir curia: filium naturalcm nata/ium ref1ieucionem à Principe p~ (oip(um poffe imperrare' . Et vt d~cretllm imerponatur, ftlfllcere patris
COH

�J 68

Caul1à 17 · ~xll:. 1.

con(en(umb, edam non

vocaris cogl1atis agnat1fve c: die
tricdima Martij , 1557. Et alio in nc:gQtio ira pronuncia.
tuIU eftlccunda Oélobris.
1. L.lfde D3ulib.rtll.§ fi quis igitDt. 'rerr.1i vero qui(pi31n remeriprUIR oltè.r.1t. &amp; in
'Yerr.6n.CJus.~.1O Aurh.qulb.mod.n:u,dlic (UI.&amp; ln 1 quœfthulw Caullz.
b ~12 (oli p.uri asaafCltur &amp; (ùcccdu. , tiliumin Auch. qu,bus madls oarur:alesd
{ul.Er lirur lorspatcrna fiilo,lt.l fill:ll15 paUl dt Illctucnd.l,vt dicle glolf.1 1I j gc.
nCrJJltcr.cod. vade mcnro con(ën(us patm: ddider3tuf • vr in adOpJl0ue.1. CUIn
ncpos.§ tin dt: adopuoulb &amp; 10 1.qu:l:ll.hu,us Cautfx.
( Dd.communiu.:r lu 1GaIJus.§ dt &lt;]nid fi tantum.lf.de hb &amp; poA:h. probatur ml.cum
l

2doptlo tf.dc adopr.ac ln 1. .tluœfi.huiu$ Caulfr.

IN ENARRATIONE

HrrrS LITIS

d"plex fuit 'f1l.tJ!io.
Prima, an nacuralis filius pofIit natalium rcUirutioncm ip(c impetrare.
Secunda, an interinationi Iirerarum,p~rris,an edam agnatorurn,
ve\ cognatorum ,con(cn(us Ut necelfari us.

-------;sn/MARI A f&lt;J'AESTI07'(jS PRIMAE,

Ca/1ft
1

'7.

RrJcriplllm Icgitimati8l1i! P8/1' jlifMlldtrlralùjÎlo 1I0mim implIrllrt 1I1fcio palrt,lJte 11611 &amp; p"ttr Il,,trrr,,!t! pOltjl.lIud Impcl/arr mfclDj/tO:fod'N IlIIcr;'Mllonr rcfmpti,re'flltYltrrr c01lfenfil4j1:'feu1 qllmdojlùlf »alllraltj ill"d 11I1pelYaHII , in àu, Aff/oh.tIlom nwjf."ùl! 1'eo»fonflM patri..
.QJAE S TIO

P RI .M A.

Vbium (lcir in hac qua:fHone rex. in §.illuJ
tamm' /l'nb. modo nat. ifJieitmtllrfoi : vbi p~tri
[olùm pcrmirtitur offcrre prcces pro lilio,
&amp; dcc\arare quàd vult naruralcs filios rcliirucre anriqua: ülgenu itari ,&amp; iuri Icgi timo,
&amp; {ub porcUarc cius lieri, &amp; ill §.&amp; gwrr41"
~~~~r&lt;~~ ter. todem tit. (olùm lilius nalUralis impctrationi ingenuitatis courcnme debet.Ex quibus videtur,qllàd potdbs

C aullà 17. ~a:f1:.I.
1 69
ccfbs pctcndi kgitimationcm à Prin ci pe, fit fol, patri re(cruarl,
lion enntn lilio concelfa.
Ntlulominus fuit concIu(uffi, ram /ilium qu àm parrem de iure polle impcrrare ingcll uirari rc[cripcum. Ac qllldcm de pane
nominaritn d,ci tur ln d.§.t!lsu:l t"",cn.&amp; md.§.grnm.tlter.ql1a:: 1lira
iura 10qulIllmr, qU :\Ildo pater impetrat reftiwrionem pro /illo,
quam Dd.diclIllt valcrc,!i /illus narnralis con(clltiar Il1rerinationi rc(cripri, d.§. gOltrllltUY. De filio probarur ex natura corrclariuorum.nam que m admod uffi va let lcgirimario li lij il patrc imperrara,li lilius interinarioni con[c:nriar: ICa valcbit Jcgitimario à nlio impcrrara, li interi narioni pater co n[emi ar. Nam di(pofirlllTI
in l'no ex correlariuis,cen feru r di(pofitul1l in alrcro , lf-ff. dt acrrplildl.ljn.C.d( illdié1.1 vidflit.tol.&amp; ibi notanr Doél:or~-I.I .c.dc
luprrfù.&amp; (equirur ilJud in fimili Bald. in confi. 14.Ùtcipji'per legilinlitllonc.eo!lIn1l1.pellult.ltb.2..&amp; Angel.iH conJi. 87.intip.pro dwJiom
p"nfii.ro!ullm.2..in verfin conlïarium, vbi rej}odet ad tex. in d.§.I1lud.
~od hcèr p~tri hoc ibi conced:l.Cur, ramen filiis Haruralibus
110C ibi dcucgatur. Ad ::lIia igirur iura reellrrimus , qua: hoc derctminant:veluri in 1.2..1nfjfd( nalaltbu1 rtflifllcndù, ln §.Ji qflù igllrlr.ifl ""(1Ji vero flmetlP/llm o/fiYltl. 6· in vaf.f. in codem §. qlllb,u
II/Od.IMI. ejJjili. ~ibl1s iuri bus prob arur !ilium ll.ltllralcm po[fe
pcr(cip(ull1 impctrare hUIU(modi rcfcriptum: &amp; non dl: nOllum
in iure, Icgcm vnam pel' :lli am fuppleri &amp; dcclarari,l. non cf! no1111/11.&amp; ibi glo. Barro!. &amp; D oél:oLff. de Itgib. qUi.l 11 011 pOIfU11t
omncs ca(us vna Icgc co mprche nd i, 1. non p1Jimt. cod. &amp; li cèr ad
l'ahditarcllliegitllnario ni s, quam /ilius naruralis impctrallit, reqUlm urcon[eufus parri s: quellladmodum &amp; con(cn(llS filijef!:
neccOànus, quando parer ipfe im pc;rrauitlcgitill1ationem pro
filio naturali, d. §. genc,.,,!itcr ,1IIttm.ra 111 cn i nuiro ::t1tero non pro(cdir legi tim ario, vr ibi dicitUL Sed quando ccnfen(lIs parris l'cl
fihl in aliquo aél:u requiritur,rundiJfficit tnlcm con(en(um pra:ccdere, vcl Ceql1i aâ:u m, h oc etl: inrcrucnirc rem pore impccl'atx
Jegitimarionis, vcl pof!:ca rem pore inrerinJtionis Iircrarum .1. fi

quismilubon". §.illflilm.ff. deacq. her.ùlNélAl. final. C.• rd 0l[,fcedoNldn.&amp; in cap. r.llih"bitio.dc rtg.IIIY. lib.o. quod ibi norant Scribentes. Etqu àdi n legiti mationis impctrarione Cufficiatconfenli1ll1
parris inrcl'uenirc poU irnperrationé Iitcrarum ingcnuitatis, probarurcx natura cocrclariuorum, vt diaum cf!:. In d.§. gtncrablrr
AU/lm. Nam Geur ibi [uffidt, lilium naruralcm confenrirc poft
y
impe

�J~O
CaufT'a 17 .~:dl:.t.
impetrationem rcCeripti:ita &amp; patrem , Cle natura corrclatiuo·
runl, Vt voluit nald.in conjil.l 4.cofu1n.pmulr.&amp; Angel. in c",jit.pr~.
Irfltgato.lcaque fat ell: parrcOl Incerinarioni lirerarum ingcnuiraris IiIiJ confentlre, fi filius refcriptuOl impccraucrit. Pronunciatum die 3o. Mamj, 1 yF·

._ ----

Sf/MNARIA .QfAESTIONIS

jeC/Uld&lt;t, CAI/!f.. 17·
1

~

;
4

f

7

8
9

l

Legifimltio flij IMtl/ralio pey patrem impffrafd,noll potrfl interù,a.
rijine mi/enfufilijCorrd.tillorum cAdo" rfl lIaflmr:ideo dij}ojitmn in VIIO, illtdflgitur
difJofitum III Altrro.
LegttùlMtio perfilium impe/ra/a, non de6et inttyillllyijine COllftllfo
fAtri;.
FIlaI! natura/ùfl" p,rtri agll.ifêifl/r, 6- filccedit /t6 ùmflilto , 6-1/011
4ltù ag"dfu vrl cogllatl! patru.
CO!JjClljiU agll411Tf1m vel rogll,r/omm, 11011 rfl re'!ltirmdl« in ItgirimatlDnc filt; n,r/lITolis: imo mqlt&lt; "jèendenti/lm, nifi iflor/lm fitb q"orum po/1Ia/t e!fit parerfiltj Irgitimlllldi gptia.nllm.
eod+&amp;6.
LArgl/llle/f/ll1n virlet, de adoptione vc! arrogntiolle ad legitima/io'
mm.
Agllati ve/ cognati in legitimAtiomfilij IIdturàlis , 11011 dicNn/ur ha·
6m fr/ttudicmm 4"'1110" cOlljideralldH1I1.
Arreffa duo citalttllr.

,.
ri

f)J'AE S Tf 0

Cdll!f.e

SEC PN DA,

17·

' Onnar patris con(en(llm in hac Ic:gitil1latiolle
,~ debcre 3cccdcrc, duplici racione : Prima, quia fi
~~1f1J~ pater pr~ liho narurali impcrr;}{fc,t hane IcgirilUa·
~ rroncm, fille dublO VOlUllt3S lih) dlct rcquirenda, fi,
Ile qua non poflcr inrcnnari Icgitimarionis rc(criprum, VI
probarllr in §. gmerdltur Alltem. tbl , dltm à filif "oc r1l1H,.
"dbllmnt. ilt Atef"rnt. 'lulbll" modo 1I11/lir. iflic. fili ,&amp; inl. fil. ff
de IIIS qlll finI III vel al. IHr. &amp; hoc firmant Guill.deCull. AI·
beric. Angel. &amp; Paul. Je Ca(l:r. il/ 1. bmigllilU. jf. de legrbru,&amp;
Ludo

Il

t

Caulfa 17·~œfb..
171
Ludouie.RomajÎlIg/lI.2.2. i Bart.in d.If.Card.;1I cAp.pcr vmera{J/1/1II.§.qHod 4I1tem''lr,; jintjlij 'rg. &amp; DoéXor. comm unircr I~oc approbar, vr cUlUulariffimè probar Nicol. Boer.. duif 160. illcip!;"
rirrapudillum. Ergo diccnduIU dl:, parris con[cn(llm c{feneee(~
[ario requirendulU, quando nlius impcrrallir ]cg\cimarioncm.
Nam t ill corrc1ariuis, qnod dl: in vno di(po{jrulU ,ccn(erur di(- 2pofirum in alio.lfill. C.de illd. vid"it. 6- illi. 1. C. de cl/preJf &amp; per
hane rariollem hoc lirmar A ngel.conjil. 87.i6i,pro dwjiollt pllllm.
rllulnTl.l &amp; Bald.in conjil.14fliftr ItgitimAliDl/e, lib. 2.. column. ;. in
'IIt1fitprr legi/iI'lMtione. Carol.Ruin. conf I I incip. 'l'Mmu';;. col. 2..
Nlllntro·l·voll/m.;.&amp; d.Boer.diéf.drcif/lfo.ntlm. 3.
Sccllllda ratio, quia agirur de prœiudicio pauis, quoniam t }
pet halle IcgirimarioncL1l, filius n:ulll"aiis rcdigirur (ub porc{l:aIcm.ldcirco Illcriro requirirlll" cills con(en(us, argl/m.l. 2.. inj.jf.
dll/4/.rrf!. &amp; probarur hoe in l.e/lm lIepo!. 6- lfn. jf. de adoptiomb.
&amp;in d.§.gmeraliur atllem. Arque ratio in illo rextu cxprc{fa , miIilar ,riam in paue. Nam {jeur (ors parcrna mcrucnda e(l: à n. lio , Vt ibi dicirur,ira &amp; (ors lilialis à parre, quia, vr dicir Ibi glof[a,praulE conucr(ationis, &amp; morum pcruer(orum pon' r ,{fe fiIius,qui en in fuam pore(l:atem redlgcndus : vnde merirà panls
con[cnfll s ncce{fanà rcqllirirur. Ar quoniam (oli parri JgllJ.' 4
[citllr &amp; fllcccdi t filiu s naruralis , .&amp; n011 altis cognaris fratris, vr
dicirrcxr.fingllbris in §.jlil/m. ill Illltbel1/. fjlllb. mod. na/llr. cfJcillll/llrfui: &amp; ibi hoc nOrJllC pel' Ilium rcxrul1ï Barr. Ang.Iacob.
de Bcllollif. &amp; ali). item Barr. Bald. AHg. Alcxalld. IJ(on, &amp;
Scribcnr. in 1. Gallt/!. §. 6' qI/la ji lanll/m.il df Ilh .J~ P'1I. &amp; Ang.
il/d. rOIlp' 37. rolll",n. ~ . &amp; IJCO CLIl1ï filius narur:dis legirillurus
non fuccedar allO , &amp; reliquis a(cendenriblls p:mis : nec illis
adgna[carur aur eognarus fia r , ideo dlorum con(en(us non cl'!:
.lcqll1rendliS in dus legirimlrionc, nl{j vnO caru, (edicer, qlla11do parer t fili) naruralis cfièr in porcfbce aui, :lut alrerius a(ccn- y
demis: rullC enim allllS am allus ex a(cend clltlb. in cuius porefhreparcrc(l: eon(l:ittHu s, e{fcr nceefiàno vo candus, &amp; Ilhus
confcu[us perquirelldus in l'e(cripri inrcrin:lt1one, vr Plilcrè &amp;
[ubrilircr pro bar Carol. R uin.1IJ (01ji/·10. inClp. 'l1l."",1IS d tt&lt;.. ant1f
1I··dl 5.&amp; cmjil.immrd/l/fèfi'111 01/i , ilJcip. ']111I111rll1 ClYr,l. voJ"m. 3
colum 1.TI.2.&amp; 3.
Ca;rerùll1 , agn:lri t vel cog nari :t I.\rere parri s , nullo modo 6
fUI1t eirandi lut confcnfus corum rCtlllircndus: m.IXi mè q1l.lny 2.
do

t

,

�J~~

C.ll1(fJ

Callifa 1 S. &lt;2.!:!.a:l1:. vnica.

18.

du leglti matio fi c in vica pJcris, vc co ncllldlloc Bartol. Bald. A·
lex. 1ml1lO. Llon, &amp; omnes Scribem.1I1 'ia. 1. G"II~. §. &amp; 'fu/lift
fJI/ f"ml de I, b. &amp; pojfh. idquc probacur fingularircr in 1· CI'''' 4t/Opt/O.ff. 4c"dppl. vbi ln adopCione facicnda con(en(us agnatorum
vel cogn.ltorum non dt llecc/f.lrius. Er valer argumcnrum de a7 dopriunc t "cI arrCilgaciollc ad Icgirimarioncm,quo genere argumC 1lC1 vmur Barrolus m d.I.G,t!/U!.§.1I1111l dr leg.col.2.in verfrc.qluyO
vlr)111I pu IcgIlIIRJtlol.'!",.&amp; Rom.co&gt;l!194.Jbl in propoJilll cond/lfione.
S col"111 pr"Ri.m +dllb.&amp;CaroI.Rui.d.confil. 71.Nam t pacer naruralts
pOrCf:lf fertado vel aliàs corrahédo ,agnaros vcl cognaros Oll1l1CS
excllIdc rc J (lIccdlÎonc, &amp; circa illil porcrac illis liberè prxilldiClrc:v r merico confcn(us corum nun lic requircl1dus, vt dicum
Barc.Blld.Alcx:md.Arecin. Socin. &amp; Oll1ncs in d. §. &amp; quidfi fAn·
tum.à facir rcxc.inl. qui pOlejJ Ùlflilisjf.de reg.i"r. 6~ m t.2 .(fdt nat.
rejJJI.&amp; hxc opinio cOll1ul1lrcr approbJ.cur à Sc ribér .quall1 COllfirmac Boenus dwf 1 12. incrpunte , CIra ilIllm qu.iflionrm. pro qua
eClltn con(uluir CaroI.Ruill. confI2f.inrip.rff pmno. n. 3. vol. f. &amp;
Angel. m cm! 14. Er ica fuir conclufum &amp; pronunriarum in hac
caulfa,dic l o.Mar/ii, 1f p. ldemguc pofl:ca iudicawm pro Fran·
circo An[c1mo, fi lio nacural! nobilis lo(cphl Anrelmi ciuis Auenioncnus,vr conHar arcrto publicaro dic 2.. Oél:obris, 15 p .

C AVSSA

pronijcreditores Gngu li ,{ingu!.t credità petenteç:concurrit &amp; lacobus Balma veébgalilll11 auébonum publicus redemptor , Ce auélionis T n:.1n.t: nomi ne ca:reris crediroribus ameferendum , &amp; Tnio cledirori
eodemlin ordme di[cufIioni iungen ,h'l11 : quod au{ho, Tirtani deblti Gt [equela, eiu(dé'1lgue {je nawra:
&amp; hypoehecx:ex aduer{o credltores [e &amp;tem pore &amp; iure
publicano poriores.. conlhrlltum coim elfe credlro res
pœnisl1(èallbus prxferendos.CaulL. lirigara, &amp;j'Honu·
hoampliùs deliberata'; maiori fuffraglo comprobarum
elt, Auél:ionum v~éligalia (vu lgus incantflf ~ppcl la[ ) non
haberc hypothec;un a,nec priuilegium d, bm b,o b cuius
[olurionem auéllones faélx funt, nec iUlus drc accetro[ium. Pronunttarum die 12.. Februanj, ann. If)7·
quodtriplid rltion~ probaUlf,in qu:rfi.huius Caufsa:.
b (um Gnt ddlil1éb &amp; fcparat3 tnt&lt;:r [e,vr dicieur ln qu.dt.huius Cau($z.
t ÇU Ml 38-io &amp; oblig:uio exfiacuro veél:igaliulll dcCccnd:lt, &amp; Lion ex deb iti oblig.atio ..
ocaut iudici s officio debcao[UfJ Vt didcur in (lU . n,j , 6.&amp; 7.

1

18.

Sf/NNARIA

prOOl}

,ELf/AESTI ONIS

vnic~,d(CiflUOaall.l. C411f:e.

1eoneur(us Gr credirorum,priurquam

bona veneant debitoris, rune pri uilegiorum &amp; hypot hecarum habendacll:
ratio. Igicur cLlm Titius Sempronio
mille libellas G.lll ic.l~ dedilfer muruo,
(equcnri al1110 à pluri bus cred iror;·
ç
hu~ Semproni ll credIram pecltniam acecpit muruo. Ee
quclmdmodum priori Tirio , ira po!l:erioribus capi·
ee &amp; fOfwnis caui t. T lelus Se\l1plOnium l110ro[urn iu·
diclo prillilcglario oblig.uionis per [cq uimf ) pignus
caplcndo ,dlwJglle :l uc1ionando. Concurrunt Sem-

173

1

vf(ujforia ,'&lt;dl/dm! ùm 6- prùlilegiü fortlI principalû.
ExulII:o,dmtur dcccJforitw, fitU qllod f.Wlj/lit/Jr.fbd.n.r.

~

vfcet/ùonCi fiq/llmfllr nall"'l1n prillcip,dû debtti.
J lÂccefJorr.1 COfJfr"am!iclltfiqlll,,,tur prmcip,tlcm obligtt!ioncm,tl.1
&amp; perflnlu prinripnllUr eonlrolhent".
., lÂcujforia cof1traa"'J drbentllr ob pri71c1alem obliga!ionem:mor"
I~mcn vt! ûliq/llt il/fa callffi extrmfoC/JJ auedente.
5 lllrl illcilnfllf,dcbmtllr pri71dpatlUr ex drfPtftli~n(fafufi , &amp; 71011
propter prmcipalem 9btlg,lIiomm vet d,bitl/m. MCT/) in itm
lal.e : ideo pC/itl/r co71dic1iOl1e ex lrge, defcmdmte Ab/l"fllfO,

&amp;n.6.
7 wccefJorÎ.t emlr.Elus 1"a aElione pctan/llr.

y

3

8

fllra

�Cauffa 18. ~a:lb..
8 lt/rA inc.ll,tll4 m~giJ l1.tjÙmtMy(X dijlrlfilu 'fI/dm t."( cOIItraill,.
9 I.Âcaj[orù/", fi/m'fI/am perimitfollm prùmpale.
10 11/1 inclfntH4 dicilur odiofum &amp; pœnl1le.
I l SIdIIIII/m dicillir pœnAle, confit/m/lf principali &amp; /"all w.jfaJlAtl/OIlillm.
a Intmffit."( parte[oltlrntM,diâll/r pl1!ntl.
13 H.rpothecd pro forte jimplititer acceNd,RM (xlenditllr IId pl1!1Iam, et·
ia11l perjipl/latione", promiffim.
14 PI1!IM 911"f/mdit in /I(I/m flrlM, indl/it wiffim &amp; ,"'f!lram[orfn.
J 5 Fideitiffor ampfll4 pro tlehito principati , non taJtlllr pro acafsiD/l1
6d.ofa debiti.
16 LArgtlnunfll1lJ '/hIlet de pigmris obligaliom tld fdeillfforiam.
17 Arrj" duo tiltlnfl/r, Vllllm lro Ît/re iRCanf!I4,altefllm pro IHrt tau.

174

~

AE S T 1 0

r

NIC A.

CauJfo 18 .

N hac ql1x!1:ione videbarur prima facie dl'
ccndl1m,publicanum pro iure veD:igalis la·
rx, dcbcre gaudere priuilegio &amp; hypocheca
debiri principalis mille francorun':,pro quo
fucrar dcbiror pignorarus : &amp; prxfcrcnduIII
e{fc crediroribus: cùm vcD:igallara:, quo·
dammodo Gr accctTorium &amp; (eql1e1a prin·
1 cipa!is debiri, ira Ye, qui t prior efl: rem pore in (orre, incclligaeur
CClaIl'l pnor 111 omnibus acccnàriis &amp;a ppcndiCl bus ip!ius forcis,
[ccundùm Barr .per Ilium cex c.Il1I.LIICÙ{J.&amp; ù, l.inf.ld"' .&amp; loi notanr Bald.&amp; Fulgo( jf qui poltor.1l1 pign.ircm &amp; Sa lic. Barrol tcIaCll
in /fi dm, dotem·§ftn AllftmjffiIM.matr. na m iura inca nrus proue'
nillnr ex (l,bhalhnonib l1s : qllX lium in exccurione (cnremix,
vel infrruméti garcncigiarj:fcd eXGcurio efl: aeccffona (t:mencix,
(ftIuptr grJIi.t.de oJfdtleg. vbi ofllcium cxccuroris,dari pro execu·
none grJrix,cOnfideracur accctToriè ad grauam.ldeo non linitur
morre mandJmis,ficur nec gracia. quia (vt dicir rcxcus) accefi'o·
fium (.1pit nawram principalis. per qucm rext. nocant lbi GelJi·
nia.PhiI.Franc.&amp; ahj, poccfracem cxccucoris elfe accetToriam ad
graci.lm.&amp; D~cius ln (ap.cim, prùmpalir jf.dt reg.mr.n.l.
Tamcn maiori fuffragio placllJr mra incanrus (ua n3nn3 non
dTc accc{fona,3uc conllexa dcblto principali:(cd quid di!1:inétG,

&amp;!C

'7,

Cauffa 18. QE,a:fl:. vnica::
&amp;(cparatum ah co, &amp; hoc tri pli ci rllrionc. Prima, quia accclIio·
nes t fequuntur nltu ram (ui principalis &amp; dicuntur etTe ciul'tlem 1.
nacur:d.ji tX cert.jfde l'gal. I.U ibi llotat la(ol1 n. 6 . &amp; in 1. ,tilflf1.
C.dt IlIr.II.I.&amp; ibi hoc notat Dald.per illum texrum, &amp;pcr(cquirur
copiosè la(on in l.hllùifitJodt.§ .legatllm.n. 11 . &amp; H.ff. dd'gat. !. &amp;
r~g.aCCtJ!dt reg.iur.in 6.Idc:o fruD:ll~ , intcrelfe, &amp; alia: accelTioncs
confiderancl1r rc(petlu principalis dcbiri:&amp;ranquam iIIius accc(.
foria pcrunrur (olùm ab co qui pctir debirum principale, &amp; COI1 traeum qui principllitcr efè obligatus,&amp; non ab ali o, ncc concra
alium,l.venditor hominit .jfde tllillionib.l.l.jfde aél.emt. cum !imilibus.Ac ius veé.\: igalis incanrus,nullo modo peri porcn à ercd itorc
nccilil dcbcrur, (cd publicano fi [ci nominc ~ quo petitur contra
ip(um ctcdicorcm, ad cuiu s innanria m fuerunr faD:a: aué.\:ioncs.
&amp; ûe dcocrl1C&amp; petimr à dillcr(a per(ona,quàm debirnm principalc , quod t non en in acccnàriis conrraD:uum , ql1a: (equlllltur J
princip,dem colltr,lhcnrtum obhgario nern,&amp; principalis obligationis naruram : l~ a m ius veD:igalis incanrus,ranquam gabella,foluieur à crcdirore, qui cxecuriones fieri fccit, &amp; illlld à dcbitorc
po{lca rccupcrac ,ranquam expcn(as vcl damnum cmergés,quod
110n e{l in aecefforiis conrraD:uum,d.l.venditor homi,.û.&amp; in 1. videamIl1.&amp; fOI.tit. devf,r. Irem t acceCforia contraD:us, licè r pr~- 4
uenianr ex mora vel alia iull:a caulG , ram&lt;:n principalis cauna
per quam dcbenrur, ell: ip(a principalis obligario, Vt probacur in
d./.vendilor hominû.&amp; in 1. 1.&amp; illl.fij!erilû. §.cùm pcrvendltorem.
!f.dtaél. fmli. eurn !imilib. vbi propeer principalern obhgarionem aliqua iufl:a cautTa cxrrin(ccus accedenrc, inrcrcfle, frué1:11s,
&amp; aliaaecctTo ria,dcbcnrur emrori touit.jfdc vf,y.E n igirm ob ligatio,cauera princi palis,cur dcbcanrur accelTioncs : mora tamcn
aut alia iufl:a caulfa C)ffi'in(ccus acccdcnre: quon iam fine principahobligacionc mm porell: conrr:thi mora,l.ltllllffft wltlm pnafur. Sed vcé.\:igal incanrus nullo modo procedit ex principall 0bligationc;{èd dc(cendir t principalirer à Il:aturo cornieali, qu od )
hocvcétigal producie,adcè Vt :{icatur gabclla !iris, de qua 10qllitur Hald. in I.gmmrliter. colll1JJn. pcnlllt. in 4. 11I&lt;ej!. &amp; in 1. mdll. coItlllm.ptllllit. in ~'eljic. dtinde noll1_ C. de Epifc. &amp; cler. &amp; in 1. per cllHtrfit1· in 14. qll.ejl. C. mllndat. &amp; nc;rrach. de Firmio in Irllc7. dt g.l·
bll.i/l8.parr,. Cum igirur gabclla t h:ec dc(ccndat?, fl:aclltQ, ideo 6
pecirur condié.\:ionc ib.cuci: nam quorics ex !1:atllto immedi.lrè
inducirllr obligario ,ncc in ca di cirur qua aD:ione agatllr: rllllC
nafci

�Cau(f.\ 18.~x{l:.vl1ica.
na!èitur aébo ex illo {btuto, qU3' appellatur cond/8io, vCtraQuot
Dd.po!1: B.trr.I1II.1 jfdr and.(x Irg.A lcx.lafoll lx: omncs commuIlIter /Il 1.Ji dun.§:fi (!'IIJ /IIr./IIcri!.jf.dt ÎlmiIlT.&amp; Ba ld.m rllb Cdrcon7 dIB.,.\" Irg. At accdJoria conrraltlls t non dcbenrur condiébol1c
ex kge,fcd lU[ officio iudicis merccnario,vr not. Dolt. commumtcr ill 1.I.C.deilldlc.6- llf 1.(i.C.de tO ,/JI~d ctrlo 10(0. per tCXt.1n 1. 4.e.
Jrpeft.&amp; I1II.cf/m per co/lIlÇ4f1fTl1jldc né/lomb.cmt.aur ex f1:ipulalionc ,quando Il1tcrcclli r !1:ipulario fu per accclfOl iis contraltus: a ~t
aéhone defccndemc ex principali conrraltu, qu od noramr iN1.
vldw"us ff de vfitris. vt vohmt Dd. in locis aIlcgaris. Ex quibus
apparct, iura incant uum nOI1 elfe accelforia principalis dcbiri,
nequc-(equi eius natural\l.
8 Pr;rrcrea, magis t na[cirur ex di!1:raltu qllàm ex contraétu.
nam ex di(lraélionc rerum cx C311(f.1 illdlca ri faéla pro !olutionc
dcbiti,nun c mcantus &amp; nultio ncs, qUl' quidem rerl1m di(lraétio
principalircr fit ad diOolucndum principale debitum. Ergo non
pOOlll1t ha:c iura incanrus dici acceOoria prine/palis debiti: quo·
niam regula dl:,qllàd :lccdJorium non poteCl: eflè fi ne ptlncipali.1 ci.m pril1cif.dlSjf.de reg.IIIT.I. Ji 'luis ellm. §.JiJi•• teffamenlo.ff d,
9 vulg.IT.&amp; ibl norant Bart.Bald.Ang.lafon &amp; Paul. Ca!1:r. Et t accc{forillll1 nunquam rollir vel pcrimic fuu~m principale, l. lll.dd.C.
dt cont"b.&amp; (ommjhpul.&amp; d.I.cltm princip"lis. &amp; notat Ia[on in I.fi
dOl1J/1s.§.dr ClI/é/.n. 19.ff d, legdl. 1 :Ergo crit aultlOnu m veétigal
accdlorium ipGus incanrlls, &amp; non debiti : accedi t cnim execlI'
rioni ronll s quàm obligarioni.
Secllnda, quia lUS inc311tus dicitu r odlOlum &amp; pcenale, cùm
fueric ab [lacuto introduél:llll1 in odillm &amp; pœnam debiroris non
I l [oluemis. Nam Ilamrum t iudicarur odio[lIm vd pœnale, conli·
derara pnncipalt cauilà &amp; finali incencione ll:arucntiu m.l. ex((ptlOlfrmffde (011dI8. ind. &amp; ibi notat Barr. per ilium textum. Cal·
der. (o'1fl. '4 .111 Ilt.deverb.Jigmfirem Barr.Bald. A lexand.IaCDec.
&amp; ah, communirer ln l. 2. C. de ln jus vocdlJd. &amp; facir 1. Ji 9uiJJ/lt
wtjfom.ffJi ceri. pet. :ldde quod notae laC in 1. f".ff de eo qllod ur·
tolo(o. in 2. nOlab. vbi dicir, quàd incerelfe ex parre [oillentis dlI l cicur pcena, t quando [oluem I1Ihil recepit in cuius compeIlCam [oluit· &amp; lue ratio ne dicirur pœnale. Cùm igitur li t pœnaIc,merirà illi prl'fcrumu r creditores, qui ante clamorem concra·
xerunc, drg.l.!. C. ll1ms fft. (rtdit. pr4èrri. &amp; not. ibi per Bart. &amp;
Scribenc.
Tereia
1;-6

ClU !!:1 r9·

177

Tema rano, qUIa t hypothcca Ull1plic'tet accepta pro [orec
plincipali, non cxrcndirur ad pœnam, etÎam pcr Cl:i pulationcm
prorni{fam.nili hoc fuerit diélllm cx prefsè J vt dlcit text. m l. greg/. §.f.m fjf dt pigno &amp; notae loan.de Platea in l. J. In 2. nolab. C.
dtvforjifè,tI.t.b Jo. nifi qllandotpœna [llccederee lo co [orcis,rullc
cnim inducit (orcis cauffam, vt vo luieBald.m l,pollor c(l.§ft parallu.
invtrf'lll~ro, promtji lib; fmbercllbmm ../f tf/Ii pOl. in plgn. ficllt nec
!lip"lario dllpli,cùm lit pœnali s,l1011 comprehcndit aceelforia, 1.
V4({~ffde cIIIB-.Iaf.inlfifdelllffor.§.memll1ijfo.n .• ojfde Iegfll.J.
Acccdic,quia 6deil1!lor t accepms pro debito pri ncipali, non
tencrur pro acccffiollC odio(1 âeblti , vt dicit glolf. &amp;. ibi sart. lx:
olUnes Scrib.in l.'lIMro.jf.16Ctltl.Bal.Salic.&amp; ali) in l.l.c.de (011l"i8.indcbit. Scd plgnoris t obligacio nOI1 cx tcnditur pl u(quam fidcillffio , &amp; vakt arg umenmm de VIlO ad alrcrum, quo gencre argumCllti vritur poil: glof.loan.de Plar.in 1ftfob p/gnore.n.2 .c. de vfilr.
fft.ltb.,o.fA'go piglloris o bligatio, accepta pro pri ncipali dcbiro,
non cxecll,!Itur,v r co m prchc ndat ho c ius inc.\I1 tl1 s pro quo f3CJt
eext.iIl1.4.I.pign~ri b.l.Ji per retwlloncm.c.de vf;'r.&amp; notat Io.dePlatcain/./.in Nlot.tb.C.de vfùr.jif:.ülJ.lo.Er Ha fui r conclu(u m in hac
cau{[1,die 12.. Feb l5 57. Idem t quoqu e poCl:e:, ex cempore illdicarum 111 al ia fi mili c:llllfa, die 19 .ratlnar. 1 5511. inter CLllIdlum
Caz.moue co ndultorem iurinl11 brat lll11 agcnrclll , &amp; IO;lIJ ncm
POrret loci Ctlcuroni,rcu!l1 CO nli Clltlllll pro iure brx.Et Pronun·
cimllll, iLis larx no n habere Il yporhccam prIncip.dis dcblci , pro
quo furrlc cxpofi tu s clalllor:cllln non fic ace !l'oriu m dcbm,!èd
princip.lltter dcbC:lCur ex dtfpoliriollc il:acLili.

C AV S S A

[9.

Rancilêus Poectus veaigali'i !ara? IJO'
mine careere detentLls,eit11dem mole . {l ia fellùs, cefsionem bonorLlm q J..üi
naufr.lgl) (.lblllam Jpprehendere vole·
b:lt. ~,1:[cbatur an ponet, &amp; polfe
pronumiatum eil a.Die 18.Febr.! 5r 7·
:t

qui,1oulig:ttio

vcdigi\lJs la[x flon dt!rccndll l'X dchéto, Ccd ex: n. . CUtCl, cui ta CJ.U C-

!H~'ILSCn.d(' 'luo ide in t'}n:dt.huiIl5 :l.u(; x,

Z

Sr"lt"

13

14

rf

16

17

�C:H1ifa 1.9.QE.XO:. VOl ca.

---------------------------.---sr M

M JI R 1 JI

.fZ..r AE s T

1 0 1{.1 S

Vl1ic.t,C4Hffo 19.
1

,
4

5
6

7
8

Crfio bu","m non "dmif/llllr,quavdo d~bi'um dtjèmdit ex dr/iOn
v(/ ql/.tjif&lt;m!fi arfcwd.lt ~x confrailH vd q'Mfi Contrilau, ~fi4/11
cOlltrajfrl/m n.1.
II/ra /,'f.mmJ,n~ql/r ex de!iOo ve! ql/ltji:IICqllt (.Ir con/raE/11 vet qU4fi,fod ~x dij}rtjiflom flalufi dejèmdlll1t.
IIU 1.II.t p,titllr aOionc dc/ùndmu C:&lt;jf,lIlftO.'1lu codlElio appt/lalllr.
SWlltum fi mdlieit irmmdi.1tt obL.!!,.ttionem , nec dicalllr /11 co 'ffla
ac7lone olglllllr,fllnc Il.1cifur aalaqllot appd/atllr cMiiE/lo.
Lat.t,alCllllr gabrl/.I
Llltamm cau/flt dlriflfi' c;'lIlù.
CrflO bonorr;m admlt/llllr contrdffcl,m,in debito m"è dl/iU.

"'Ù.

6) rAE
""-'

S TI 0 r NIC A.

Cauff.'l '.9. Q3x{l:. VOlCll.
179
d. confil'9.co1fl1. vbi'.me{l:atur, hanc opinionem c/lè eommunem, quam {equlll1tur Doao res iuris POI1'
tificiJlI1d.cap OdOArdu!. defoLllfiomb. Angel. loan. de Pbr.&amp; ahJ
in d.1.lltmo.&amp; hoc quando fi(ei debicor, propret' nimi am pauperracem vulr :ldmirri ad ifl:ud celIionis bcncfiClLIm, vt di ei r Bald.
inl.wl. ,. Vtr[. 'lu,tro flfll1tjllid ddJtlor Ifti. Et ibi ctlam Cyn. in J.
qll/l.Aogt&amp; loan.de Plac.in d.f. " emo.
Sed difficulras,confill:ic,l1lli~ ius lararu,ncqllc ex dclW:o vcl 3
qua/i,ocGue ex concraélu vel qllafi,dereendir:{ed ex {l:aruro Comiris Prouincix,fatto ruper laris exigcndls. Nam de llIre cômuni, l'ale ius non fuit ab lm peracoribus incroduélum,rcd confl:irurio Ile Prollinciali , in pœn~m debiroris non rolucnri,. qucmadmodl1l1l &amp; al ia mulca contra dcbicorcm fl:aruti s camerx fu crunr confHrura. cùm crgo in pœnam d ebitoris fuerir ho c {lanllum, vidcrur prima f:l cie non cffe admirrcndum ad celIioncm
bonarum,În prxiudicium pcenalis iuris, per ca qua: diéla [Ullt
(uperiùs in primo ca{u.
Tamco conrrariul'l1 fuir co nclurum in hac c&lt;luffa, quoolam &lt;1cùm hoc ius l'célig:tlis lara:: dc{ecn dar à {lacuro, ideo pro co eXlgendo compccit aélio rx illo ll:arlltO merè ciuilis, 'lUX appcllaluwndlEftolëgù, veljJ4tllti. Nam 'r q nories ex (l~ru co immedia - j
rèinducicur obligario, nec in c;: dicirur qua aaione ag~ rtl[:ru nc
na(cirur attio ex JIIo fl:armo, q uce appcllarllr cond/C7io, v [ t1.lJUIl[
Doét. port. Barr. m 1. If f de cond. ex leg. Spccul:!tor III tif. de ;11j/rHmwf. cd. §. 11 · ver[.ftd. "l'ID IlIre. Barc. in 1..1mms ft!"lj. il1 7·
qull./II prlll.ff. de lI/j!. &amp; illf. 6' in I.fi dllo. §. fi 11/11 li/r.wml. vbi
AIex.bron. &amp; rcl iqjfd&lt; ÎtmÎ/lr. n~rc . in 1. de 1"dmf. mjt1(. jf. de
Itgtl·. B~ld. If' rutr. C. d((Dnd.ex !tg. Laca ellim dlcicur t g.luelb, 6
vrvoluir Bald. In 1. ex pl,/{/(o. ft) 1o. qt{.ejl. éfl-que alllIua gabelb
lItls, de qua luqUlwr i pc..: BJ Id. III /. gtmr,dllfr. (oll/lmt. peri/!!I. in
quart" ql/.lf. 6- 1111. III/II!. col,mll1. PUJlt/t. in ver[. rlcma', ,voU C .Ir
F,fi· &amp;cllr. c. 6- in /. PCY d/lm'ft!. lrJ I.f. 11/4'. c. m.m..!. &amp; Bcrr~ch .
de Firmlo , in Ir.la ," gabell. III S. /,,,rle, in 4. ma/OI&gt;r. vbl rtfcrr,
gabell.1 s iudiciorum &amp; lüiuJU, pl'l11l0 fuinè 11ltroduaas à Calisula,&amp;allcgar Sueronil1rn in uus vira.
euro iglrur ha:c lara t lit 'lllxd.un gabcIla dcbita ex ll:alU' 7
to, &amp; pecacur condiéliollc ex illo fl:arLlto : &amp; condiaioncs finr
aéboncs per(onalcs, ~. appd/Jm!".'. ln/hll/I. dc "ft. VI jbi notanr
Angcl.laUoan. Fab. Arcrlll. &amp; ah) Scribenr./èllllirll1' tauf.1ll1 b·
Z
2.
ramn1
cr~dcclarac Ca:pola, in

t

t

JEe qllxflio pcndcc ab ill:!, an im laca: dcfcédar ex ddlélo vcl quaG, vel el' contraélu vcl
qu~(j. nam primo t C:l{u non admittcrctur
J
ceflÎo bonorum, (èd commurarecur pœna
peelln iaria in corporalcm, vr renene Ang.laron &amp; !ol n.Fab./I1 §.mm co QIl01ue.Jnjhf.deac710mb.Alber. in mbr. C.qlli botU.' (cd.f'11jf. Ang.
&amp; 1,1 i on /1J I(i 'llll! ul 'I/lod.ff.d~ ilfr1d.omnÎlI11I il/dlc.Barr.m /.t. infil.
JI.e pU!ntJ.Canonilh: po ll1nnoecnr.in cap.odOllrdlU.dcfollliion. &amp;
amfl.arur cornmun.Cxpola in confil. 9. indp.1"id.fm ex d~Mfo. &amp;
Bocr.amf., 4 9.co1., .11I/m. 80. Er ifl:o c~(u procedir regula,quinon
habcr in xre,l uar in corpore.
z.
Secun do vero caru,quando efl: t fi (ci debicor ex eontraélu vcl
guafi,admirrirur ad beneficium celIionls bonoCLIm, in calibus in
quious priuarus debiror admirrererur. A ng. Ùl L. aemo carcrrcm. C.
dtex./[f. mb.1J6.1 o.col. I.ln vcrflc.de6l1orfi[cl. Salicec. in 1. ' .in 6. qll.
c. q'/l bonù ml. P0(slnl. loan. Faber &amp; hron in §. fn. 1nJlit. de a
él:nll. per tcxt. in §. itall fi qll/;. In/hl. de fodetllt. vbi glolT. hoc
nOt.lr. quam norae pro ûngulari An gel. III trat!. de career. In 4.
(olllmJJ. C. qlllbon. ccd. pof!. &amp; procedlr die §. llldi(1inélè in Je·
UltorC ti(ci vd priu ~ri,cx conrraélu vcl ql1aJj concraél:u , vt pul-

crè

�1 Su

C.lllifat o. Q!:1.dl:.!.
t.Ullill elfe ciuilem, alioqll1 non d.\f~tllr aétio. vc notat Blt t. in d'
I.omnrs POp"II.ÙJ 7.,/.prl11C/p.». 6 6.&amp; i/J l.l.ffd({ondlll.o: leg.eoltl1J1n·
!11.n.Jo.&amp; no~arur I11I.permlt.§.,rd CYÙIIWjf de pllbl. illd. V ndc cùm
S hoc debicul!1 t li!èale,!Ïr merè cillllc,merico debitor habet beneficillm ceiTionis bonorum,enam conrra !iCcum.quoniam dcbitor
lirCI ex cautI1 CiUlli, lubet hoc benclicillm, in calib us, in quibus
cale bcndicium compctcret de iure communi conera priuacurn.
Et ira fUir iud,cawm 1 S.Fellr.1 f f7.

-----------------------------------C AVSSA

~ o.

.:l
1.1..I ... i lçgt: I~tbJ.dJcnk~li captrc. ~.L:tbc.,.&amp; ibl g!o(m \'Cl bo,noll cOnlmitTi.ff.
ld J.[,.t! pccuJ .. t. .x d~ Lteul &amp;n:lld.P.1.il '-.ln, ln ruu.d: hIC III 'lIt.\:-ll:i&lt;.,nc.

,1[

_11 .1 Il

{fi

() f/

."",-,

A EST [ 0 N / S

vlI/e,t,(.dllj!_ ~ e.
l

PtElJ./

{cg!.-

{1I1r~ de peCIII,It~/, d( jllre

'·
fi
::J)

Eaigalil1m foren{illm coaGtores, qui
contl:iruClonc Regù peculllam ex vc
Gt'gJhbus coll e6hm , ad Cl ua::ftor\!lTI &lt;]: r:u ium dctèrre cenenrur,fi celf\! oc,&amp;peCll iliam Cf10tra m:tndar,l retineJI1t,q":l
pceua pleLtendi finr, Carbone[Jo h"C
nomine reo qu-rreb.ltl1r. Et pl.\ClIlt CLIl ix eum 1.1 UIJ.I dé
refiJUlHcneri' .f Febru.lrlJ ISf7.

s r

Call1fa 2. o. ~1:{t vnica.
1S [
r PŒII~IÎt dij}ojitio 1I1mfjua11l extcnditHr de caji~ ad caJum , quando
tjl mllc diucrfltttü.
6 f!ji pwmiam pllblicII11I rccipil ad drarÙI11I defirent/llm, n01'l tem_
M It,~e [/Ilia de refiduis : ni! per a"11Ilm mù,tat :fictlS 1,""zdo
non[tût tllnt"", delalio plCNII;'" ad dYo/rÎl/m mandata ,fod ellmn
illifIJ exac1io commijfa.n.i .

rjf depOt/.rfin , jed per Rtgi,r~

Cffljhllltioncm eJI co;1!c,1fI0 perfoJJ·~ 6' bOl/omm, Ulm am1'i01l1
nnbJiIl.trt;·.lJe"u/lld1fit pa "., derrfdt:ù.
\
l
Pwt/.lftJf CYlr/IrJ/ eomm/llt non pOl/')1 ab eo, 1"i PC(I!i1UlJlltHlbori/.ll1
public., .,dil'imj!r,/f.
3 Pli il.' qll.t:!mpl/, 1"" mtlfâwr lU'!.ù ordmal;onc adlltrfilJ fj/l ,e(lom
rl/mcilft'.' fife.rlon f'Ul1J/lfIIl,n01! (x/mdil/!f tld cxadores (III) PI{fmi.r,jin:11I.(Îht t.\' tJllrnryo (orul'J! (ptt rûlJontJ rcdt/ere 1(1)(#llIr.
.of l'a Il.às r4ilj/t' iil jlft{ il IIm;' , c"" am r(({pl/lIIt ex IClifiOl/11OJ p,tf/·
IItln/.

f

PIl'Il

flfAESTlO

rNICA.

V::crcbatur hoc loco,q ua po:na Carboncllus cflè t ple-

i étendlls, An legis Illlix ·1' peclllatlls, cuins poc nJ de- [

. .. . rortario ef'r. , 1.3. ff ad !.tlli. pmt/ill. an pœna 1l00'a pc. ,. '. cu lams, qua ex COll f'r.irLltio ll e Regis F t:lncl[ci pli tlI i,
perCona &amp; bona cum amilliollc nobilitaris connièaml'. :m pœll:l
legisIulia: de rclidllis, t}lla damnatliS amp liùs terria parre guàm
dcbct pUllicur. 1. 4 · §.fed ér qui. ff ad I./Jd l'cm /at. &amp;:. ibi gloil.m
'1J11bo,ltI'tiA. ail vero pœn:l qlladrllpli ll:acLlta ab Henrico Chntlianin~ Rege 11llÎus nominis Cccundo; aducrsùs xrarios qua:f'r.o res,qlli pecul1lam regiam vlrra qllanci catcm vcl rcmpus conni·
[Urum rcrincnr. Sed quoniam peclll1ia hxc t erat Carbonelli ~
rericulo, pocna pecularus antiqua vcl noua 11l11 lébri non poref'r.,
I.forrilegi;tl,p'te. 1. Labeo. Ifad 1. 1111. !eCIIIIlt. &amp; ibi nor. Paulus &amp;
glon~ t.1n 1. 1. C.de erim. pCCIII. Scd nec pœn:l q uadru pli aducrsùs
qllxfl:ores xrarios f'r.a tuta,mu!Q:ari debct: cùm ranociniis nllil o
rcmpore ~c ob ligarus. Siqllidem officium CÎus ef'r. à tran[cunribus mcrcibus t vcél:igalium no mine coaél:ain pccllniam , ad 3
qua:fl:orcm a:rarium Tholoncn[cm deferre. ~a:f'r.or aLltcm ranocllliis RegiS pro iIIa pccllnia adf'r.riétllS cfl:. Ergo pœna illa
quadrtlpli mlll éhndus non cf'r. Carbollcllus. N;ll1l III pœnJ"blls
verb:l connrrllrionis propnè !i.llle arrendenda : &amp; f'r.n~tè , vr ellircrur rrcl1a,C,'p./i1 pœll.1/rb.de regllt.iIlY./rb.6. S Iqn idem ca!i.,s t pœ· 4II.1/CS{UIlt I1:11Ltl iuris, &amp; non rccipinlH inrcrprecanoncm cxren·
fil~aIl\Il C, ~Illl"rlidinariam , I.,,.,,,litl. 11/ pnne. 1. p,/ter Sm(I'I".1l1J.
mprw.jf. drcond/t. 6- demonjJ. Il.1 Id. In 1. cJ,m propu"",. C. de hcred.
inp. eol.Jiil. 119 .ftll. In ver[ in cU/llft'I'/IIm flC/t. &amp; Cardll1JI. /11 1,'mml. 1. coll/I11. 3. m r. q/uj!. duorfmg. &amp; t~6J'J . F t1 .lU rcm d IllcrCt racio inrer guxf'r.orcs x r.lrios , qui ex 0 fTiciJ l1(cctlic.lt,· I,HionCSII1 rc"i.1 C.u ner,1 rcddere Iîn!!lIh
s arllW, (unt adf'r. ri éb, &amp;:. co~
v
ltores YCll:ig.lliul1l forCl1.1;, Glii !o l.!m porcllaeem hahrnr cxi
z ~
gCl1dr,
~

.,

�h
CaulT'a u.
gcndi, &amp; port:llldi pecu11lam cxaél:arn ad a:rarium qua:ftorem,
qui ad raciones nOIl obligantur.
5 Sed quando t dl mio dlucriir:\us ,nunquam difpo(jrio pœllllis cxtendirur de cafu ad cafum, Vt notat Alexander in t.JifjlllS
id ql/odifde IIm/d.on",.lfId.col.J.nllm.r7.lmmoJ.in lJi vero.§.devirofffol.I1I.II.la[oll.i" §.cx m,tl1cio. III verf. ium lt1ixta. [ub explicationc glo{fa: in vrrvo,tn it,dicio.l1l'.tle alllonib/l4, vbi Ioan. Fabcr&amp;
alij Idem notant,&amp; BaId.in 1. I.c.de inltrdlfl.&amp; in t.Ji qll;s in collllfiom.§.CtlfilJjf.Ad legem Aqllil.&amp; Card. in Cümm/. 1. de rrfcrip/. 6ln CumUl/.I.de cenj,mg.vel4fmv,u.
Scd an renetur 1. Julia de rciiduis dubiLlm magis cft, cùm
pecuniam non rctinucm per annum , vti lege Iulia cauetut.
6 Nam t qui peculliam publicam dcfercndam recipit, non tcncrur pœ na Icg. Iulix de rdiduis, uiii per annllm illam retinucrir:
/.clll1l e#.1f4,J 1.1111. p(Cf/I. iunél:a glolUn verbo,/,lCImù, : ramer quia
pccunia: rcgia: non folüm delatlo , ( quo cafu propriè Ioquitur
{exr. in d.l. mm eo.) fcd ~riam illius pecunia: cxaétio atque coaétio fucrar Carboncllo mandata, hac lege, vr illam iingulo cri·
meftri Tholonum defcrrtr ad qua:ftorem regium. Q.t!aproprcr
retinendo pecuniam publicam vItra tempus in mandata adie.
étum) rcnetur pœna Iegis III lia: de reiiduis , gloff in d. l.fomltgiJ
cApite. §. La/m. in verb. non comm;tm.jf. ad leg. hll. pUlil. &amp; ptabat
tcxt.in /.1.&amp; m I.4 .§.lege {ltliajfad 'tg.J/lI. p(CIIlat. &amp; notat ibi Ca·
fircn.in rubric. Ideo cl1ria (cquendo~ hanc fcntentiarn , diél:um
CarboneUum dam.nauit ad folucndum qua:ftori omnem pecu·
niam quam retinucrat penes Ce, &amp; ad muléhm acccdcl1tcm ad
teniam partcm illius peculJ1:1:. die l 5·F t'br. ! 557.

Caulfa z. r.Q.t!a:ll:.!:

l

•

,

CAVSSA

~lxfèor nOIl

1

à quo repr:-

tcm fifci:&amp; debitor coatlus,iterum Coluerie,

lcredebeac,qu,ditum fuit. P/acuie curiz, chirographum
Cola qua:fèoris , vel etiam eius vicarij Cubfcriptione
(ubfignatum ,parare debitari libemionem: edi cab1.llarius non CubCcripCerit : idque magis con[uetudl11e,
quàm iure Ccripta a. Ideo fi mandato Curiz coaaus,iterum Coluerie, ranquam indc:bicum à fiCco condlcere po[en h) elG qu:dlor cui primo [olutum erat, faaus Gt non
.{olllcndo c. Excem pore 206. Martij,t 557.
Cum I:oc iure chhogr3.phu~n non habens Cub(criptioncm taburarij non probet 1..
"tco. c.dc COllUen. fÏfc.dcblt. &amp;. Ihi Sen ~~Dt~S,pofi gloa. \llde hic lU J qux{t
b 1fi rrocllraror.ff.d~ ~Olld.lUdcb.&amp; lbi gloJl. in verbo, [Cpcci) &amp;. in Lindebitum. if.
rcm 1:][.111 haberi.\·ldc in l..q.lllc.
Nec lolutlo ~I f.u23 vcrr.,lit in vulltarem fiCci ,quia nihdom in us debirol' ci (oJucQ,..
do fuit libcr~l[us.vidc in l .q.n.!J.&amp; 10.
l

IN HrIrS LITIS ENARRATIONE

dllplex fllit 1114fio.

Pnma,an follitio muléta::, aut tributi, vcI alterius Pllblica: fllUIlionis qua:ftori faéta:, à tabulario non [ubfcripra,liberct debitarem, criamii qua:ftor non e{fer [ollJendo, ncc probaretur peeuntam VCI (am cllè tn vtllitarcm fi(ci.
Sccunda, an debitor t'x co ql10d qua:ftor in rationiblls, [olurioncm haud feccrat, fi à qua:!toris {uccclfore Itcrum foIllere
fuircoaéhls, &amp; à quo rcpercee pollir.

----------------------------------------

2.1.

HIROGRAPHVM quo guxilorxrariu vel ab illo delegarus [o)ulio·
nem cofÎrctllr) .lue eribuei,;ll1talrerius
pl1bIrex funtlio)1is accepi[Jè:an prorlus l.bel~c llebirorem,ccüm{i à rabulario 110n Gt [ub[cripllll11. Et guiJ fi
ur (oluendo, nec {itveria pecunia in vüliratcm

IIi

SY,1filfARIA ,f2J/AESTIO?(./S PRIMAE,
CtII1fe 20 1.
1

Aporl",jollllionù IriDIII i vc/ ,,!l''Ùts p/(61Ic~jimffion/r f,f!.t ,1 qlf.ejfore,v" ,,6 cim fommijfmo,non "ber\'1 d(bitorm; de IIIY( IIDrJ
(it,llab"l"rio filbfcrtpta : '(,)1 m"ximè ,Ji fl'f,ejlor non Jitjo/nendo,
lIec pmmiaprobctl/r 'Imfa ill 'l/titilllttm ffc',tJ.7..
._.

,Ji

.

-

i

Apa

�1 S4
Cauffu I. G.E,a:!t. 1.
3 Apocha follliionis pllblicot fiméhollis,.lqll4fort fléh: ttillmfr nO/lJil
jùhfer/pttl "/"blllario , de m,jùt/lllilJle gmcrali hllùil prOHÙ1Cl&lt;f
probat contr.. fifcum.
., Con(ilrllido quamuis iuri (on/rllri,t, l' "ttmdmd".1(jm csnfuilldo
f4tiollalu dtrogat iflri commllni.
~ COllfoetlldinc mduci pot1',vlin.HrHmmtA probmt,ql/~ alilts mnfo·
{(rmtfde",.
CMforltldo fiât fcriptllYAlIl v.tltre vb/tJlit locorllm.eed. n. f.
Cglljùfll/do fiât mjlrl/mmtllmemfcri pl/bliwm, qllod alds non rJlit.
roti.n. 5.
COfl{iwudo d.mdi fdtm Ilhris memt/omm[emanda 1'·n. 5.
6 'rdbHI.tTlJ nonJII111 111 Prollinci" , nefjlle in G,tllt,,'; R.!ge deputl/fi, AIl
fobfmbtndllm 'pochis,prollt de itm cOl1'illllllm 1'.
7 ConJhtHtto I.fi(.:o.c.de comm,im·ffci dehllOrtbH6,lJb. 10. hodl( 1/01/
[trt/&lt;lfllr II; G.dft.t, me in ProuineÎI/.
S. Apoeh.1 hAbens {olemniwts de il/re lIul ,ù confJwldim re'luijiw,
prab.11 [o/Ilt/onem (/I.1m (q.~/rl/ ffeum.
9 Apocll8 nM f,b(rripl.t.1 t.lbNI.trio , de iure lion pr&lt;fil/dicl/t .f[eo ,nifi
"d mdl/fMdllm bemfcililii ord",is, 'Ill primo fjl/"flor ,1fifeo conl/t·
matl/Y,(:;'.. dl(cllli.rnlllr âm bOfld,&amp; poj/r.r ffe,d,bltor.
l
Apoch.1 f.c1,t re.dl nltmmttione pr"ecdU/te , cti,tmf non ft ,114bul.lYIp fobfrript,t:'lfmw probal fl""ioncm,ui.tm ('01llr"fifrllm:
[tellSJi (ontÎlJr,11 flll/lionts fllù'" eonfijflonem. Et hoc u{/Ifld"m
opintOlum PerYl de Bd/.tperl.t,mml (o,,,,,,,,n;J Dd. Dpinio rjl ill
(Mlr,mll", .

.f2..]' AE S TI 0
C4uffi

P

j{

1 N A,

2. 1 •

V xftioni huic tUouet t difficultltcm, quia
2pocha {olucionis non fuerat à [lbulario
{ub(criprJ, vt dc inn: reqnirirur: (cd f'olùm
à vi cano (vlllgm comrmJ1ùm appdla[ ) quo
ca{u nOllllbcrarll[ dcbiror fi.(ci, licè[ reuera {oll!crit {u(ceprori. Nec per talcm {oluri onem perimirl\[ aél:io, quam iterum poC(et !iCcus pccere,pcr ccxtum in propofiro Jingularcm , in Lffto. c.
Je cO/llltnitnd.jifc. debilor.&amp; ibi po(\- Glo{!am hoc nota[ Bart,Bald.
Luc.de Penn.loanu.de Platca,item cci:uu Cyn. BaHO!. B:lld. Salim.

CauJlà 2. 1. ~a:tl:.1.
18)
lieet. &amp; omnes Scribemes in 1. in contrlltlivUl. §.ftd IJHonÙtm. C. de
nPHIJUmcr.pec.&amp; if! /.l.per illllm fex"m'.C.de apo,". pl/bI.lib. J 0.&amp; fil
1.l.C.dnllllnjmmenf. vrb.Rom./'b.IL &amp; maximè t quando {ufcc- 2
pror non e(\- {olucudo, vcl cOlllmi!1ùs : proue contigit in ca{u nolira: quonial11 wnc reél:a via porctl:dcbiror itcmm compelli {oluere fi(co, v[ dcclarant Cynus J Salicetus , &amp; CaChen. in d. §. /cd
~UOIJi4m,&amp; loann .de Plar.fII d.l.fifeo. nifi dcbiror probarcr pCCll~
nlam (olutam fuWè ver(am in vrilitatcm fi.{ci,l.'l.'nlC.vclfcl,m 111/Il,,,.C.Je fll/l/.&amp; I,bemt.dev.cmit.ltv. Il. quod in carl! notl:ro neutiquam prob~ri poterat. Cùm inter Agaphini 'ltl:dl:oris ration es,
mulLla: {olmio non repcrirccur: ex qL10 videbatur dicendurl1,
non fuillè liberatum {olutionc, proprer dcfcGl:Llm (olmionis rabubrij ,d.l.jifo. ideo non polle l fifco repetcrc.
.
Talllen conuarium t fuit conclll(UITI in bac caulfa. 'luoniam 3
decon(uerudllJc anciqua, de qua non etl: memoria hominis in
eontrarium, apocha pro bat {olllCtoncm concra fi.fcum, modo fit
(ub(cripra à qllx/l:ore, vel eius commilfo, aOt procuratorc:nec alia {olemnita! requirimr ad probanduITI (olmionem publicarumfunél:iolJllm. quamllis (ccùs fir de iure communi : lcd confuctudo, licèr fit iuri concraria,etl: artendcnda i/l:o ca{u , V[ di- .....
dt 10an. de Plat. in d. 1. ffeo. &amp; in rcrminis deciclir Salie. if; 1.
/Xtlnt/o.c.de problft . Nam con{lleCLldo rationabili s,illri communi
deroga..wpfn.in fne.de conf,et.&amp; ibi glo!f&amp; Scribcnr.&amp; in l. venaJlor.§.conjfat.&amp; ibi Ll0cat HoIianj!,comm.pr.tdlorllm, fJcit t.pl'ohibm.§.plan'tjf.ql/od vi aHt clam. B21d.in IfC.de uffaW/.&amp; in I.frip/d.
c.tie conf. pmm. qllia prx{cripta con{ucruclo &amp; rationi congrua,
derogJt iuri &amp; canoni . glo{]~111 capiwl.C/'lTJ crllljJl.Il.· r~ IlJd.&amp;1II dlc7.
('Pll.fn.dt co/tfouud.&amp; ibi Dd.communitcr.
Nlffi &amp; con{l1crudnle t induci poec/l:, ve intl:tumenra pro- 5
bent &amp; faciant fi.dcm, qua: alils de iure non probarent , Vt norar
Bal.ind.l.exemplo. Siquiclem con(uerudo facit fcripturam vakre
vbique locorum. Batt. III lfi nonj}ecil/ti. CO/III11. 2.. C. de t'.ft. &amp; facie
inClrumcntum elfe publicllJ11, quod Jli:ts non cfler , vt dicit lnocent. ;" cap. 1. in vepc. &amp; confoe/uda /~/ù feYlpll/r/U pl/MCdoS fiât
• lil.deftd.;nj/Yltmmt.'Et Côfll cru do dandi fidcm Ilbris mercatorUn1
feruanda e(\-,vt dicit Innocent. in d. c,u. col.l. ill verfwl. item ql/od
crad41ur.Bart.in l.tId"'Mmd, jf.de iurCÎllr.col. 7 .in verhc.iyca fci/dllm
&amp; ibi Paul. Ca(tr.col.2. .di cit,boc (eru&lt;lri Florcmia:.Bal. Ang.&amp; A·
lcx.i/ll.qtJ.tdJm.§.IJI/1}Jmulnri~. per ilium rcx.j.dc edmd.&amp; copiosè
aa
bIen
.

t

.'

�Cauif.1 L ! .~xf1:. l '
lal~lI1 ln )J..JdmOllmdl. &amp; Panor.1n cap.L .de prDbllt. col. 3. Vtrf vtnÎ8
li IINn( .lil/ èwndii:&amp; ibl pet SCllbéres, &amp; maxlmè,ql1ia t net in bac
l'rouincia, nec in .allta raies Cune tabulati) inll:iruci ad Cl1bCcribel1d.ls &amp; notal1d.1S apochas Colucionum publicilfLm1 funfrio.
nll111,prouc dl: de iure cafheurum,/.d/lof.&amp; ibi gloff c.dtfitfctplDr.
c:- ,,,{.r.d- /II 1.1 c.dr ,tpacf'·rubl.loJ Il.de Placea &amp; omncs Sctiben7 r s /11 .././fflo.ninmùm ClILn dtrpofitio d.lftfco,hodie non t Cerucml' in lue ProuinCl.l,(iclit nec in rora Gallia:cùm illi fit dc-rogarii
f' ~r g~ ncr;lie m conflleeudlllé G. I"":, &amp; qu&lt;t: conCuetlldo viger erlamlll ccnis Irlflix parribus l'cftc Saliceto, in d.l. txemplo. V nde
8 C:ùm i(1::1 t apocha rubrcripa m.UlU difri Agaphini rheCaurari),vtl
CIUS cOOlmlllî , habcar omnes ro lcmnirares de conCuetudinc requi(iras,metiro 'probuwl' per ilJom ColllCio concra fircum,&amp; liber drur debiror ab ohhg.uionc McaB,vr am pltùs non pollir conucnin à fiCcolecudùm laeob.de Rauen,&amp; Dyn.qu&lt;ls (cquirlll'.cyn.
in d.l. /IIcMtra{flb/u. §.fid 1HO!liam.C.de mn IIl/m.pUtIll. &amp; Scribellbentes com mUlllrt"t ln d.f. ffio. pcr rex.1n d. §.fid ql/oniam. dl tif/.
fn .C.de Apoch.l.2.§fi.C.dr 1H.idml/.pr&lt;l[mpl.&amp; ln l/ùml. fi:.dt fu/ùpr.
&amp; arwùdib. ro . ~:r ium proccdunr,quando apocha haber deblrJI rol~m l1\ra[cs de lurc,vel con(ucrudinc rcqllj(itas, vr declar.lnr Dd.inlollf pr.. att'gA(Ù.&amp; Salic.in J.I.L .§/in. C. de quddrim.prAfir'pr. &amp; probarl!f hxc opinio in d. L.ffco, il conrrario Ccn(u : nam
9 ibi Jpocba t proprcr dcfcfrlim {okmniraris (ubfcriprionis rabubrl} , noc prxilldicar fi (co , nif! quoad induccndum benen1'I111ll ordillls , VI' primo conuclli. l'ur qua:!to r, &amp; cius bonadi(cunamur: dellldc Ii(ci dcbltor_ Ergo à conmuio (cn(u , quando
aporha dl: li perfefra rolcmnirarlbus, de iure vcl con(ùcrudi·
uc requiliris, fine dubio Il:arim prxlUdicar fi(co, &amp; inducir lib"
rarionem debitori Coluenri, per iura allcgata. &amp;. in hoc concor·
10 dam omnes Scribcmes. Sed t Pcr.de Bellep. qucm refat &amp; fequirur Cyn. ind. §.ftd 'fIiOll/4m. dl(l:inglfebar, an apparcrcr pcr
apocham de (ollltione &amp; numeracione rcali faè1a rhe(aurario,vd
cius procurarori. quo ca(u volulr dcbirorcm indill:infrè liberan,
fiue adlllbltx fi ne (olemnirues luris , fioe non,eriafl qua:!tor non
elfer ColuendoSi vero non fiar nlcmio de numeraClOnc l'cali/cd'
contlneac lôla m confcllîoné folutlonis,ill:o ca(u {ecundllm eum
procedic diCtillfrio Cupradlél:aDofroru, an apocha habeac omnCl
(olcmniraces mm vcl de con(llccudine requifiras, qtlo calu de blcor
Jq ,

Caulfa 2.. ~:l!ll:.2. I.
187
rorwc IibcraClls;3n non, quo ca(u apoch a non IJbcrat Ip(O iu re
dcbirorem,qui (olu~t ~he(aural'io,red tum dcmum fi rhcCaurari us
tkfaluendo,vel pl'obccur pecunia verCl! in vcilitaré fi(ci, &amp; hanc
opinionem Petri Cequil'ur C3ll:ren. in d. §. ql/Bnit,m. qUa! opinio
continet in (c magnam xquitarem, licèr communis fit in COllrrarillm. qua: quidcm opinio Petri illt,rprccarur ccxr.in d.lffc~.
&amp;probac communem opinionem proccdere tamùm in (olucioncvera, cum l'cali numeratione faéb.Et merito, fiquidcm qua:nores non poflùm habere fidem de precio) vt volunr Doélorcs
in locis (uprà allcgaris : &amp; Ioan. de Plar. in d.lfd.C.dt "poch.P/Ibl.
vrverilimile fic cexr.&amp; communem opinioncm de iIla'(enfiflè,
&amp;Ioqlli:ptour &amp; Curia (cquura hanc opinionem,ita in hac qux/lione ex tsmpore illdicauit.die L G.Mal'tij, 1557.

--------------------------------------f2.Y AE ST JO Nf S
feull/d.e, Ca/1ft 1 1.

SV].1 MAR 1 A

1
t

l
4

5'
6

Dtbitl/1nfoltl/llm vero.promr.ttori, rtptti no" debel:
lndebitmnfoltl/Hm vtro proeuratori, non repetÙII7 "b (0 ,fèd à domino 'fui mlfndaftil,vd rarllm bab/lit.
Ratihabitio 6- mmdalllm dt i llYC .e1I/iparJ/!lll/r.
Solutio focr., vero proCl/ratori "1";para(/lr[oll/Iienif:él" fitlfo proCUT&lt;tori, 11/am Dominttf y,tlilm h,/t."i 1.
Dijfirmlia inter verum &amp; fllfom promr.,!Orrm recipie!l/cm [0/,, tiomm.&amp; 'fllandu cOl/d/crlo indebili b"brllilomm (011tr" ipfo f.
COlld/él:o indebiti, nll"'fl/am dalllr r01llrll vtmm prOCl/r.llolcm,/l/d{bi1Jt~J rrcipttnttm,ftd conlra c/o1l',imml.

--G)

rAE S T {O SE C V ND A,
C.1/tffo 2. 1.

Tcphanlls debicor fi{ci, (oill endo Agal'hino qux!tori vcl commllTo mulfram decem IJbrarum, ad
.. '" quam Senatus placic~ fucrat condelnnatus, fucra l'
y , (1 libcratlJs ac fi (olnlflet debicum vero procurarori,
t. veroproeuralori.ff df [olul. l.ftmrl. &amp; ibl Barrol. &amp;
loan. de Platea c.dt "poch. pub. l.fofi'ptom &amp; ibi gloff&amp; l.ftmrilalli.c.d, fofleplorib.&amp; amtr.ldeo cùm debicum t fit (olurum vcra pro,marori ab co cadI ci non porell:. quoniam pecl1nia dchirè
[olura, non porell: r~peti)lji pœn".§ji1J. (/Ill) 1. ft1 ' &amp; t.cftm dilo/j'dt
a ft 2.
( (:l1tl.

1

• •'l'1·

J

�I~S
•
Call1fH T.QgrO·.2.
rondlB illdd.&amp; cù m [aluna f.;ch Agaphl1lO l'cl d us proc'm aton
fi r valida, [cgu itl1r pollcnor m 10lulionc111 poltmodo faéhm
Ho nora ro qu:rlton. qUI [ucccni r Agarhino, cire pcrsirus inualidam, \l t reperi p,,{fir.d./Ji p&lt;fIM ~ftJ1. (Y.Ji fidewfforl. eod. tlt. Nam
balla fid~~ non p.W tlll l'C Idem bis x;g.1tur,c.tp.btma fdes.de regu.
tflr./tb. 6.
~ed lJua:llianis diRici lioris cn 1 guo rcperi dcbc~t,an ~ fifco,an
a dlctc&gt;HanorJto,gl" il'd,l-!wm ~·cccp:r.A r prttl1allllt [emelia,vt
2 " tilCo '[ lir rCl'tTcndllOJ: qll niJm qUJllJo vcro procurarol'l indcbltlll11 clliolmum, nO ll dJrlll' cond lél:io indcbiri colltra Clln1
qUi cxegit,lèd courra dC&gt;l11l1ltI qu i mandallir vcl ra wm habuit.I't
probar rcxt.m iJi prowrdlor ..ff,' i, r/;tdffld,b .&amp; ibi glo. i1l7JCrto,p1fi
repctf,&amp; in Undebttfl11l.ff,'refll r 'f.ll.l l.""c~ in IJi wlidtdcro.§Ji T,lio.
fJ, de fllrt.o· in IJi p"ptlll.§ Ilc;"111.rY/11II,/j.d" mg.grfl.&amp; notar Bm.
pel' 11J1l1TI rext.tn l:fi pro"'''dlorlf.de condlB.rb c"I~IJ.'d.lt. ccl. 3.in ver]
ad l'IIldmlwn.n.8.&amp; '1uâuis illa il11'a loquârur nomin'l tim de doruino,qlli ratam hablll(roitJ[iol1~m r'.!aam fdlà procurarori nomlllcfllo,vr nOIl pa/lit pccuni.l [olma wndlc i,l1lli comra domi·
nu m, qui rarnm habui t:r.lmcll idem dt, quiido dOlllillllS ab ini3 no n'allt1.1 1JJr.guon i,'!l1 rari habiti,) t&amp; 1;13n darlll11 x quipara[lJ[.
'AP. f,'IJh.:biIlO.d( yeg.JHr.llb. 6. &amp; prol-amr m /.7Hro /li pymc.lIl1l[fo.§.
4 Jjf.ù jO/IIIJomb.vulli..!urio t faèta vcn&gt; proclll'arOJ:l,xquiparatur
hllu[I0l11 bax bllo procuratori, qIJalll domillll s ratam ha oer.
5 quia r.Hl hab'lrio miidaro xqllipaJ'&lt;\tllJ', V[ ibi dicitliL Er hoc,t inœrd1: inter vcrum &amp; fal[lIm procllfaroré, quoad dfc él:um ifHllS
r~plt1[ l o lli s, per condictJollcrn lIld cbiri : quoni am in vero po6 curawre lI1t1lbl(lIm lLClpcntC, llunquam t dawr condiél:io in·
debiti courra vc rum procurarorem, led fempcr comra dominu.
Cùm in falCo procura core tune dcmllm derur contra dominum,
li r~tl1m habcar;allOqni non contra dominilm,[ed contra iprum
f"lIum procurarorem agcrur, vt vcl reltiruar, qllod fibi [olutum
cil, vcl Ùeiat dominum l'arum habere. [ccundùm Barr. pcr ilium
texrum J;i d./.illd,bitt&lt;7IIjf.rel?J r,'/diIJ "fib. &amp; ilJ d.lji proC/lrirlonff.dt
&lt;OfldrdcaJ/(ddt. &amp;:. dl: dc hoc tcxt. cx prdrus ln d.lJi promy,t/orf[ dl
cOlldrŒtndcb.&amp; ibl S&lt;':J'lbcnrcs. Vilde çùm diél:a curia mandaflèr
dd:oHol1oraro thc[anJ'atlo,vr cXlgcrc t à d iél:o Srephano d.l11ulél:am Io.librallll1l,lll1an' debitam dl8:a Curia cx Hhmabat, cùm
Je J!l~ AgaphlIllls 1l111lam ill fUIStatlonibliS Curia: fcci(fct men·
nOl'CD1 :ldeo cùm Honoratus excqllédo mandatum C uria!, exc'
geric

•

Cal1!Ta 2.2..
1 89
geritrur[um ~ d. Stephaoo di6l:am mlllél:am,cull1S ratlonem habuit in rariocinlis camera: illill~ anni, merirà fuir conclu[u 111,
indchitam pcculliam [0 1ural1\ Honorato, ranquam vero procumori habcnri mandamm illam cXigendi, non e{fe ab eo repetcndam, [cd ~ ti[co, iIl-clliu; ni] irarcm cclTir indebiti exaél:io :ltqucfolurio. Er it.l fuit ex tcmpore promlI1ciatum in camera, die
16.M artl),1 H 7 ·

--- - - - - - - - - - - - - - - - - CAVSSA

2.2..

Oenobira D.Dominici ciuitatis Gra{..
là:'Bcnrando Mcrigono, gnàd is nouo ~dlficio Cœnobij dormitorio &amp;
hon%lls amœnitatem hiberni prx. cluderer: xd lficami numiauit nouum
.
.
opus,cum ex pnuaea tum cnam ex publlc~ CJuIlà. Nam turris de qlra xdificium e1euabarur,
ma:1l10nH11 ciuitaris,ac publici iuris erat Cauffa litigata,
ac poltea in co oGlium miffa:' Placuit in rebus &amp; iuribus
rcg1110ruI11 à priuato longotempore poffeŒs, non pra::fumi cÎwlulTI allegawm, lIec fl'I-ooan ex poffe[5ione longttem paris a, vei eti am longle itl1l, [ed nec patientia: &amp;
a:dincium nouum lùpr;t rwlTlm Cillltaris l priuato faLtum, edi ex regali iure ad Regem pel tmeree : vti!iratÎ&amp;
[amen pllbllc.:~ cauffa rel'giüniCgue tncuiru , guatenus
vmbram [lcie horto, dormitonoque Ca:noblj ~on·
UCIltUS D. Dominici, cui [01 hibernus maxm}(~ erat :necellarius b, elfe deprimendum : {ed guatenus non officie,
Mcrigono relmguendum. verùm Cuna cenluir,pra::il:andliln ab co c:.nonis {ülaris annuam [olutlonem in cmphyteu lin,ex c :eqqitate. 10. APlilis, '557,

.

a quod pro b.~tln rriphci r:ltlohc: . vide hîc lU L. quxftio n.c.
b Etu 1'I0tH11l1 op us ex c3ufl"J. I1Jtura h vcl impolimia ountiari hOll poŒc, 1. r. ~ubo ...
rcm. ~.~Ic (wur. rrxd vrba u 1. Prorulus , de dam ne infell-o .&amp; Ibi glo lf I II v.,; rb. lUI e
luo.N~c pendent\! lite proprit'c:lt s poteI\: inc rd ltto yri) m: qUld in 10co pub Lvt red lflcantcm p,o!\lbe:n vld

ln z.' '1 11 :dtlll

fine.

Dequ,l illl (ccl1l11b ~ . li quis nemine prolubencdf.Qc quid in loc.pub!.1 fi lcg:ltuln.
j,fin.,",,, l.r"l.lf.d, opcr.publ.

t

aa

3

IN

.f

�IN

HA.C

CArSSA

FVIT

.f2J AE

Clrlalum de dllob,u.

CIIU./fe

Primo, an ,qui nullam Ceruitucem auc cauaà nacuralcm pr%&gt;
tcndic,poaïc nunourc nouum opus.
$ccundo ,an in his qux iure rC'galiorum pertil1(mc ad Principern, ex Cola paciemia Jongi cemp'oris pr::e(umatur [Ïculus a11cgacus.
SrlrflrfARIA

S T 10

fl.fAESTIONIS

primll,Cal'ifo 2.2..
NI/ntiare nouum Opll4 an p9fsit,'luingn pr..tmdit ellll/Jam natllralml,
'!Jet impofitltiamjuper nDuo 'ptre ,jètiJo/I/In ,J"mnum tX t8 ,qui.
mH,1 .tatjwio aulmJoIM e410rem, vtl lumen horto aut aormilo,iD
(Om/enlll4.
1- 'N.!!nliAlionM Wlifa triplex tjJ,natllr41is ,impoJùilill,&amp; pu"'iut.
3 'lVJ1"tiare »OlIlIm Opll4 ",,, pOltft,nift Mad quem m ptr/inet.Res auttm dicitur 'a "OJ pmintrt''1II.nao habemm iUf i" ea.n+
S NUIIIÎ4rt nOllum opll411On po/eft propriu Îtm ille, qlû mn habtt cauf
flm natll'lIltm vel impojiti/iam:t/iamJi damnum patiatl/r.
6 Strl/itlld IlImi1JÜ,nmimpedit proprte/Plum po)[e dDmum altiù, 101.
Im:t/i.mJi aI/forai fllem.
7 lAedtje4Ye qUM liber? p8Irf1,&amp; altiùJ domum tollm filtm &amp; lumi1Ia4I1ftrtnao,fiftrllitm ROllJil in eontrarùlm.
8 Inttr.léTum nt quià in loeo publico , habelloeum, ttiamji I/gem nnn
, !,,,lenJat e4/1fàm natut4lem vel impofititillm ,fla filtim qua/t,
'fuI/le pr.tiud/CIum,rrlfeliu luminù filM vel proj}el1m.
9 'JI{,untiart nouum gpUJ pofum (DII/ra "dife4ntem in pub/lco,Jine aliqua eauJ{a nAlllrail vtl ImpDjililit1, allmmodo DIUJ flouum aafmt
",ihi altq/Jod pwuaicium quale qua/( Jil , 6- lune nunlia/iD feri
dicilur
pr4priD hm,ftd tx (AI1f'a p/lblkll il/ru mti lumdl gra·
/Îa.&amp;n. IQ.
1

1/'"

.fl.rAB

P R [ M A.
'LL •

X produétis in hac caulfa confiabat ,œco·
nOl11um in luc noui operis nunciacionc,
n011"\ pr:rrcnaerc c:lu(fam Il:lcuralcm do- r
l11inij,ncc impouticiam [eruitucis noui a:di/ici),rcd [olùm damnu ex illo nouo ~di/icio :
quippc quod [olcm horco &amp; dormicorio
eo nucntus auferrcc,folem inquam maximè
gwum &amp; aprieancem hycmis rem pore. Q.:!are cercarum fuic &amp;c
dllbium : An hxc eaulT"a clrcc iufia nunriandi.&amp; prohibendi IlOllUm llpus.Er eùm t nunriationis c:lullà triplex fi c, naturalis, im- z.
poficitla &amp; Fublie.l, vc dieic ccxc.in /.de p"pillg.§. SexIIIJ Pedi#Jff.àe
~p.r.DIII I1II11c. llllne ideo fiue iuris eonCcruandi, fiult damni dcpcl1endi caulT"a fueric nunriatio fatl:a, non porcfi t quis nunciarc J
OOllllm opus,ni1i Hie ad 'q nem res pcr~inct,t. J.inpr;nc.t. de pupi/lo.
inpritJ(.&amp;~.itmf nojlri.jf. de op. nO. 11/lnlillt. &amp; nocane .pofi glollàm
Bar.B.ll.la(on &amp;alUj.i.u d./. I.Rcs auccm t dicirur ad IlOS pertinere ""
qllando habcmus ius in re,l.ver/mm il/uipertiRereff. rie verbjignif.
J.il'pr6HinciAli. §.Ji ego. &amp; nota[ gloff. il, d. §.iul'/$ noJlrijJ.de op.nol/i
nunc.
.
Cùmigitur o::conomus "\l1on 'pr::etendcrer eaulfam naruru- f
km, hoccfr dominium mrris ,in qua xdificium 110uumœdi/ieabacur,neque [cruÏtuccm, auc aliud ius ptoprium: merico nOI1 potu;t racionc iuris [uj,nouum opus l1l111tiare, t. interflmÎllltfJ.jl de
{&lt;l"IIitlll. wb. pudio,. vbi dicicur, quôd is qui [eruicucem luminis
habct,pocefl prohiberc l10uum xdi/ieium,opus quoque nouum,
fibuirus dcbcacuT. Ecgo à cemrario [en(lI ,non poccfi nunci:tle GCeruitus 110n debeacur. vc probac ccxc. fingularis in I.PromltIJ.
/fdtd.llImo infic1. &amp; gIo([ ibi,in verb. illrt 1110: nam eeifance [eruiCU[C,poccfl: quis xdi/icare, &amp; œdifleillm roJJcrc, v(~ue ad co::Jllm.
Nec rcfcrr tulle fi Iuminib. vicini offieiacUf, t. atfllts.c.deftruit. &amp;
Aql/A, &amp; ibi lloram Scribc:nr. gIoŒ in d.l. de pupi/ID. Et in ccrmillisthutUS quxfl:ionis, vc non poaïc nunri~re nOllum opus is, 6
qui non pra:cçndic [cruicurcm lummis vcl profpcfhis , licèr 1
noullm

�r91.

Caurra 11 .Q:!.xll:. r.
I:ouum xdificil1m , !uferat Colcm domui !lIX gratum {,[. necclfanum,probar eleganrcr rcxt.1n {Ji ubomlJjf.de jh·uit. vrb. pr,td Vbl
potdl: quis alnùs tollere xddicium, licèr (cruieus lumi111s impoûra fie, qUllldo {ol non erae graeus domui, :l\Ie ncccllàrius,
cui :eruirns lummis dcbebatur: alioqui li erae ci gratus, non
pollet a:di/icare, quia tollcndo {olem faceree conera {eruieurcm
lm politam, vc Ibi dlcieur. Ergo vbi nOll e{[ee impoliea (crllieus
vel pro{pcél:us, Itberè porret a:dlficando humanieaeem Colis auferre, &amp; officere hoc modo horto &amp; dormirorio conl1cmus.
7 Nam une t {cruirl1re poeell: quis libcrè xdificare, &amp; 110n {olùm
au ferre {olem,{ed etiam lumen vicilÙS domiblls, d. t./'roCflIl/i.
6- d.l. ft 4rborem. à contrario {cnru. d.l. altillS. &amp; i. inttrftrutluUS. cum limillbus allegaeis per glollàm in d. i. ,,!tills. c. de ftr1I1t. &amp; at}. Ex qUlbllS apparee dlél:um œconomllm, non potuiffe
ex caulfa Ilaturali vel importeitia, nunçiare nouum opus diélo
Merigono _
S Sed an ex caua:1 t publica pocuerie numiare nouum opus,
vcl imerdl~o IItt}uid ln /OCO pl/blico agere, in quo non reqlliritur
altqua caulla lucuralis vel impolieicia ex pane agc.ntis. Sed (ufficit, vt redl/icium quod in publico fic, faciae raie quale pra:iudiclUm re(peél:u tuminis [olis aue pro{pefrus, i. 1.. ill princ. §. ,lm
9 t}1/;d4m.§ .m~r;t'o.§.,rAn(Jlllt 'II/id jn /oco p/lM. JIl quibus t locis darur interdiél:um , ncquid in loco publieo, contra xdlfieanrem in.
publleo loeo, quando ral~ xdificium officir lumini vcJ profpefrui domus vicinz: quia runc dicirur daml'lUfll pari ille qui commodum a~!trie. quod e~ publico con[cquererur quale quale fir,
d. §. mmto. ,b" damlll/m, auu", pati vlderttl/r. Nec referr IIl:O· C~­
[u, an pro pria auehorit3tc a:difi cct , an ex concdlione Principis.
quia vrroque caru hab cr inrerddlulll ,cùm cmlceffio Principil,
intelligamr fa8:a fine prziudlcio certi),d.§.meritù.&amp; l.ntc "I/I/i.e.dt
çmllllcip.ltbtf.
Er rarione ill:ius damni poecfr priuatus contra in publico a:dî.
fieantem nuntiare noutJm opus,l. l.§.fl/e al/tem 171/ntiatio fit. &amp; in
l.in prMinCla/i. §. €n.mmlfl'f./.de pupillo.§. SexttlJ. t. non fll1n». §.{I
l a C1Im Ittre.Jf de Pp. »01/. mll1t. Et ifia t nunciatio dicirur fieri cauo'a
tucndi iUr1S mei,ex cauffa tamen publica,vt deolarar Bart. per il·
ium cexrum;1I d.§. SexfNS. qucm Dd. (cquuntur communiter. Et
bac rarione vldebaeur œeonomum ex cauifa publica , iure nun·
tlaife nouum opus Merigol1o.

Scd

.

C.lU {[a

2.l.

~z(b..

19 3

. Scd quonlam MI!Clgonus ncgabar (e xdificalfe in loco pu
bhco, affirmando rurrim (uper quam a-dificauerar , illCe prinaro
adfe pcrnnere, quod lI1firumenro emtiol1ls parcrnx., quondam
ab Anronio Bclbudo ciue Gra{[enli f.lao, probare nitebatur.
ideo cr:ln(clInd um fllir nccc{[ano ad il1dicium peticoriu m 1 intencacum concra diétum Merigollum à parrono fi (ci , de quo in
frqucmc quxfi:iolle : ex cuius rc(olurione re(uleabit decilio prxfemis dubij.
_______________________ -L--____________ __

S y M fr1 AR 1 A .
2.

!Z..Y AE S 'T 101'(.1 S

.CIIUJ!~

Ll.

l'TI/mS, m,:nia:.&amp; ali"fana" ciuit"tû, 110" poffimt àprÎtllltQ tmm,

fne l'l'inClpiS cmcefsio»t.
1 Rtgu{a,ve ticnlus allegatu~ prx(l1m:lrur ex parientia longi rempons, non prouda ln IJJÔlf1/4 lure reglllJommJ}eallnt ad /'rmcipem.llem 170n pl'octdlt tddem r(guia, 'fuando agitur de pr.ifummdo dominio ex fll.l poffi(ilol1t.n.J.
4 py"fcrtptlo no» CIIrrit ln bis qll4 jimt pub/ici irlru, »te iJ, itlû hauel
/oeum reglltll jilpr,tdléla.
l 'Iitultl! at~egatl#, non pr4ùmitttr nec prohatt" ex patientia long;
umpoT15 , 1/1 o/1'J11Ibll~ r(bus fi"" haberi non pof/unt, fine per"'if
flone Prillcipû , &amp; in tfuibllS mlmllo Princip'" dt lure cftftmptr
[lindAtd,contra poffijJôrem,niji probetur pr4!fcriptio cmtmaria.mlmer.G.
'NJlmm OpllS mm/iArt poltHfjei patTonlls ,Ji ..JIjceturjispermœnibus, veltllmblls,a/'t aliù locls publtcis,'fll.elllre regaliorutJJ pertinmt ad /'rl/1C/pem, &amp; 117 Il/a eat1fu vincet , »iji de vero ti/Illo aM
pr.tjèriptioNcctntmttr;'t in eontrdrlt.m appai'eat.l1umer. 4-. Y. 6.
&amp;7'
7 Solarium jc..nper impuni defm dIjciu pao in loco pllb/icu , '1tlll17do
~dijclflm no» nocet Reifublic4.

bb

!eAE

�Call1f.1 Ll..~.dt. 1
.Q.j'AE S ·r [ 0
SEC P N D A,
Cdl1f.e L2.
.
1
Errum cft.. t C.1 qux iure regll.liorll ad Principem perrlllent , vri funr mœnia, turres, &amp;
alia Clnth ciuiratis , non poffe à priuaro ceneri iine Ptincipis concclIione. 1. ftn. C. llt
'I"id m loc.p/lbl I.foml . §Jin.cNm glef!tn vero.
["m.ff. d~ m. d/Uf( /. L .§. item dit. (/lm glof.
il1 verb.roDcrJ/i.m.ff.ne 'fufd if) loco p"b/.lproIJlbrrr. § pl.",(.rl/'" § {t'f/lrnli.ff.qllod 'L'i allt c/um.l.qlll (iru. c. de 0p,p/lbl,
1. lice 1110 t ca(u haber locu m l'cgub, tIf pr.tjÙltJalllY lillllllS allrgdl//i
r.vjôl,' p.eienlia IMgi Irmpms: de qu ,llo L!llitm (c riamfi nulb illreruel1erit prxlhri o al1llUa ) GlolI: UJ I.ftmi/illes. in prù)c.m g/oJ!.
1N.rgn4.cimftn.ff.dcr;rllllllllb.vbl BJfrol. Florial1.&amp; Paul.dc Calh.
hoc noram. Barral. &amp; Scribemes comm. /n/. chf) de il1 1(m verfl.
ff.devfor.&amp; per 1Il1m.Burri,&amp; alios incap'l-prmma.de cenJib.
Nam illa.rcgula, . '1 1IIIIIIIs Pf,,(i/lf'dlllrt.'&lt; p,lfimli.llongi ltmpo3 rh,non procedit in e,l rullof1:ro , duplici rariol1c: Prima, t quia
rraébcm hÎc de prxCul11el1do ticu lo rra 110.\tiuo dominij vrilis ,in
per Cotlam ditl:i MCl'i gOl1i. qu 0 calù no prxCumitur tirulus cx patlcmi.l,cùm tradcr ur de Im gno prxiudi cio:idco l'equirir urquàd
probcwl' verus riwlus, vcl color~rll\, 1. Cdjùs.ff. de vfocapiolljb./.
nlllio Îllfr. C. de m vindicat. per qu a: il1l'a ira cOlltt:ndir B:molus,
in d.I.,.It", dt in TUn 71erfcol.n. 3'&amp; 111 1. 1.§f IMUn ver! contr" boc tamm dfflHm.coI1l11l,pr1J/llrjf.de 4'flla plllu.arccl1tl.&amp; mfi.a qll,ejJiol1cill'
cip,ete,&gt;i'Jl/luy habens amp"m) p,'''111Ion.(01.pm.&amp; il1 d./.jèYiu//IIu .qua
opmiol1c requi rm Art ull § ..tquo.collimn. 5.\nJht de "mOif. &amp; Paul.
Ca[1.m §fiJi/iI/Mire.1 med.pcr illum rexrum,C.de pettt.lmu/IIAI. Bu
rcigin (,'pil .pemenit.colllmn.ll . de crnJib. Cœpol.m t,~El. de [rTl/ill/l.
't'rb.pr.td·'J.l9·Franc.Balb.inlraél.tlt Py"jèYlpltol1ib.in 3. partt)n 10'.
'lu.if!.(ol. ~.vbi copiosè hoc perCeqUitur.
4 Secuuda ratio efl:, quia tin his qu x Cune publici imis, nOI1
cunir prx(c riprio,l.pY"ft"pll~ C.dt ep.pubL. 1. vfiu,'pie.ff. de vfi,r. &amp;
Bnlb lll d./rarl.dt p'''ftr.in 5 payU 3.prmcipa/u, in 6.qll"jlione. Et in
ifHsrdlllS qua: pra:tèribi non pOlrullt , non proccdit ditl:a regula:
q\loniam allegans tirulum habcr iLlris prx(llmpcionem cOlura
fe , prOpterCl poifcllio ccnrcn~ria lit Immcmorialis dl: ncccf(Jria ad pra:fumend um rirulum, vcl ilium probandum, d. cap. r.
cl pr.ifi:Ylpt. lib. 6, capll. Ad duim",. de rr/h t.JPol. cod. Ltb. Barro!. Alcxand.
19+

Cauffa 1.1, ~x(\;.1. .
r 95
lexand.la{on. &amp; Dd. comm uniter in d,El. leg. (/Im de in reM
'IIe1o. 61.Ji ccr/U annu .C.de paO. Pail. 1mol. &amp; alij iN cll/,.pmml/l.
lumJib. Paul.dc Cafl:e, in d. 1. /èruitllus. 'J. .ff. de flmi/.cobmm. /,e- )
wull.n.IO.vbi geneealirer concludic hoc habere locum t in omnibus rebus,qux nOI1 polfullt habeei fine permiiIiolle Prin cip i ~:
quoniam in ilhs rirulus allcgarus,nunquam pr&lt;E(umirur,niii pro ·
botur cenrcnaria, c. pr,ejèripIJo f'pfT qlllbufdam. §. pr&gt;furra. de vtrb.
ftgnifL.hociUYt. §. dl/élu! a'l'l,~.ff.de 4q/ld 'l1/9/id. 6' ".(1. Bald. rn d. \ .
pdru,q.l'. 1 o.qua: poffeffio cenren:uia hoc ca(ullon etar probala , ncquc aliqua impolir lo Ru r prœfl:ario cc n(us in pra:rerieu m
faCta, Ccd Cola parienria officialium Re gis allegabatur. V nde in 6
tcmio t h(ci conrra ditl:um M crigo nllm Cupcr perirorio , vldebatur kgirimè fllndara: &amp; per con(cquens operis noui numiationcl11, ab occonOJ1lO iure fatl:a : raman quia ex aél:is produfris,
conflabar, rurrim pro defcniio nc ciuiraris hodie non clfe neceCfariam ,&amp; in pleriCque aliis rurribu s ciuir,uis ex permiiIione Pri ncipis vel Curix fUI(l'c xdlhcarum. Idco maiori [uffragio, quarcnus vmbram facicbolc horto am dor mirorio , am heliocam ino
conucntus , qLlibus Col crar hycmc max imè Ilc cc n'arim, dcprimendllm pl acuir,idguc R cga li iurc &amp; rcli gioni s inrulCu, vrihtatifqllCpublica: c:luffa, vr cœnobmc hclio caminlt , (cu (olarc va porariul11,in loco aprieo ad ca lOl'c m rccipicndum haberenr.prohibcndo in fllCLll'um altlùs id ro ll cre vcl xdllica rc. Scd III guantuma:dlncillm non crar imped imcllto, Curia concelIit iliud .1d
1l0Ull l11 ac~p icum i.lm d ~él:o Mcrigon0,fub ;lnIlUO canon e iLlxr.l
a:quiratem I.l .§ji 'llll~ mmim prnll/brllle lfm qI/Id in locopublic. &amp;
mLfltg,II/lm. §.f.rtlm 'F'f:1f dro/,mb.pllb/. vhi rclingLlicor omcio
iudiClS opus 1l0ULll1l in publtc um vind icare,vcl vcébgal vcl tob- .
riul11,1i RcipLlb. magis IÎt vr"c,imponere . ~od v l:bgal (c:mpcr 7
e!bmponcndum, t quando nOl1l11n xdihclllm non no çr Rcipub.ne ru inls ciuicàs dc:formerur) vt dicir gloll~", d. /. pr.ejèriptlo.
c.dl Dptr.pllb. per rcxr.lf) diEl.§f qlli! mn/llfe prolub/'rllt. PWllllI1CI,1IUlD dIe 1 o. Apr d. J '5 57 .

CAVSSA

�Cauffa' 3.

CAVSSA

CalliT'a 2. 3. ~:dt. t.

--

IN ENARRI1TIONE

2.).

Lazia &amp;. Spiritlli Gllyramandis dueihus, eorllmgue heredibus,ob res pra:clarè ~dh\,Re'( Carolus oaauu~ fdix
&amp;: {en;per Augurl:. conceffir immlloiCltcm à qllibu{cuoque ralliis, colleais,
&amp;. collaùoniblls pro bonis 'lux po{si.
debam in cillirare Clrl:ariei, v{qlle ad valorcm vnillsfoci
prouincialis. Henri co Rege deful1èto &amp;. Franctfco Rege
ialuraro, de priutlegiJ conlirmatione apud {ummos veélig:llium IUdice~ lis {ubom dl:. ProUillcia: &amp; Cllbrica:
ciuitOlCis procuratoribus b neficium hoc principale fine
alterius iniuria accipiendum,&amp;.ln fol ius conc~delltis pr~·
iudicium imerprerandum,dicemibm: nec erre ad alcerius
dl[f1cndlL1111 cr:thendul11.Lice in cOll{i lio enarr:lta,:tc ddlgenrc r dilèuild:PI.lcuic Gallorul11 Regcm Comitem Pro ·
uillci..: a, non (olùm in detrimenrul1l fui Illris, {eJ cùal11
torius Prouincix, &amp;.cuius volL~er it clllftaris"l\lquem mLlnel ibus publicis eximere,&amp; collatlol1ull1 imrnnnitate donan'bguod li dubia lie eius volunras,in cO~lcedencil pra:iudlCIUlll,11 . tCltÎO noceat c,intcrprctanJum: oi{j priutle
giarius ad dernmentum &amp; incommodull1 tcrtij , longo
vcllon~i(simo rem pore vfus {je priuilegio d. Pronuntiawm de~ima(êpcima die Dccemb 1560.
1.
(".!.BI habc[ lUrJ Impcnj ln regno &amp; comiutu . Je: Rcgo t1 dicitur, in cap per vcncr~btl:m. III vere II1lùp~'r cum Rex in [cmporalibu'\ (upl:IIOrCI1l I1\mil11è :ignor'.H. tIt. qUI
hl!, Imt kg't, &amp; dt· Comite ProUll1cix tdbcur Albcnctls de ROZ.11l rub tIC. dc I\HlIlcr. &amp;

honoub ..:ol qn.1 !..\'IJc Ille 111 I.q.
b C.ip Jcccdt.:utc$,dt! r~(crli c.car eum III (l;mtia de ccn(jb.&amp; hic: in I.q .n 6.
c IlJ~c auu' ,Cric cmallcip c.1p.Jndul\l)dc pllu,lcg.·"dl: hoc 111 l..q.
d , CJp c'tm.J,It:du!.,.d..: ,onrucr.&amp; II,I ~Cflb (:lI' CÙ l ll pt.:rlon c §. &lt;luod fi (:lIcs. de P[llli!
cap (URl v.,:mrlltl\t ,IIcmfin Ibiq lJCboe not P.U10r.&amp; ahJ. vHh: hic in 1.\1uœIL
.

IN

Hf/JVS

L'TIS

de tribtu fuit (onfùllllm.
Primo, An Chrifl:ianiffill1l1s Rex, in pr:ril1dicium homil1lltU
diéh COll1iratlls vc\ vniucrliraris rU prJdldx, po UÇllt d. Cuir.mandos lmmlll1lraCC donarc.
Secundo, An priuilegilll11 iflud imml1nimri&lt;g" llcr1lirer ~
indcnllirè concefrum, à ql1ibu(cllnql1C rallii " dO!l1s, impofirionibus &amp; (ubiidlis, debear in~clli g i co nce([um n iO'U ln p'a':,ud icium Regis &amp; pecunix Regia: : ~dco vr alios n011 pù (]ir prxgrauarc. An vero il1rcrprctur raie priuilcgium concdlull!, ctlam ill
pra:iudlclum oncrum iplius ciuiraris , vniu&lt;.clirJ.lls , &amp; comimus.
Terrio, An ralc priuilegiulll gcneralc &amp; obrcuru/11, reCir'Jt
dcclaranoncm ex vru r'!.&lt;. conruLcud in (ubILc,' r,I , r~ mporc quadragima aur qllinquaginca ar. notllm ,qllo dmanrc, d,éh GuÎlamandl &amp; eorum hcredes vii (un r icrimu lli éarc prxJlB:a, cam rerpeau denariorull1 Regis, qu ~m ~lioru l,l oncrum diai comita[us &amp; vlllilcriitaris: &amp; lic, an p(ludegi ,. m ahoquin obrcurum
&amp;dublu ll1,declarcrur ex pollèlliolle rubr&lt;.:cura.

sr lt1

MAR 1 A

, ~AE

prlm~,

S TI 0 N 1 S

Cn/1fo 2. J.

Callomm habet fùpm'Jam'poll'atem &amp; ill,.aFpremi Imperij,
6-l'f'pcromnes Reges,&amp; d/CItlir fùpertlbllrtJ .
Leges '0'lllcntes de Impmlfore procedllnt 111 G.dlomm R lge, lb/do
Comu Pr0I4111C1&lt;!- habeJ omnia lI/Y,1 impeTlalltl in [110 (.mÙafl/.
ibid.
~ CO/lj!illl/io (uper quibufdam, de verb.ligllif. dl 'I14/bll-6 Rcgib/fJ
loql/dll/r.
PrmcipfS ;",bm/es fùprat",m potrfl,l/on , poJ1ilHf pritlliegin (OJJCôdm,m.m ln pr.eilldlcÎllm Icrti/&amp; If. 6.
~ Princeps eOlJccdMdo Imml/nitalrm fol"m ~ Regi'" mUlJnm~IM,I,rle
pril/llegill17Jfol/lm nocef foli principi, nec gr.IIIM aho5 : nam· milIui/ur 'fl/od il/i pr4l1ft/r,nec fier aliosfùppletllr.
5 IlIlIrprlwio prilllleg'l confm (oncedenfem Illlifl7l/è,fld (~iltr" terIiI/TIl j!r/{hj/lmè ~(fflcimdn.
7 prilli
bb 3
1 RIX

•

�198
Can(fa.t3,~Xn,1.
7 PfÎlli/rgillm immUllit.rliJf}uin/llrr rOIlCfffÎtm "b OlHllib,u mUllrrtbU1 &amp; oneriblll, tA/JO lIegill'fJllàm prollinâ.e &amp; ciUitiltl! : nmb;t
no"[olùm Regi c01Icedmli,ftd eli4111 (Omilailli &amp; cÎliilati,&amp; porlio eXemIl4(crr[m AI", no" (xemlis,
8 tAppr/I,/YC 11111 Ital àcOllcrj'iol/( prit,i!tgijfoa~ àJilprrmo principe. iUm nf'l'l(exâptrt de fubrepliUl'lt ,Ji prorio mOll/fuerif (In((Jlilm.
9 C01lc~lfom !ropril mOlli, NOII ùJ/(/I'gùllr cOlleeJfum per impor/llni/a.
tefll,
10 Rf/I1,dio 'IlIml« ,jùbllmitur !/'tN,tti~ IIdlltrfllJ Princip;' priu;.
/{giIl11l.
l I t Ad folum Pril1cipelll Jltéli11 de priHilegiis Ab eo cONet/à dmr·
nere,

.Q.f AE
J

S T JO

P R J MA.

Rx(uppDnD t Chrifl:ianiflimum Regcm GaIlO'mm habcre (llpremam pDtdl:atc:m &amp; iura impe·
rij (upremi in tDtD regnD &amp; cDmitatl1 PrDuinci:r:
CÙI11 nDn recDgnDfcat (llpcriDrem, vt di cit tex, in
cap. peyvemrnb,lrm, qNi flt)Jinl leglt, &amp; de CD mite
Prouinci:r tefl:atur Alberic, il1 YI/br, de mllnmb!M &amp; h0I10Ylbl14, col,
10/-,num, 1 t. il1'v(r( item I]luro 'II/,.(hom,., pulmlm, &amp;fl/d!fiût de fi,ao
t1J prouinci.1 Prollil1ci", vhi dicit, CDI11ire1l1 Pro uincia: babcreDI11'
nia iura im'pcriaha in (UD C0l11lr2m. &amp; PanDrm, in c, 2..d( Immun,
Ecc/pJYI"'). col, l'mil l, 11, Il.Nam Rex Francorum (qu i CDm es cft
Prouincix,)eft (uper Dmnes Rcges ,v r dicir Bald.1II enp.I.§jin,(ol,
fin, il1 ver[ &amp;fil"" Vlrllm. de prolJlb, foud. ,,11C/1If/, pe.,. Fridericum ~
Cor(er.i" traa.dt pmJl.regldqll«(I. ~ 7,&amp; CillS oraror przcedit alio·
mm Rcgum lcgatos,vt dlCit BDer.", /l'.lil,de auth.mp'&lt;,l1.eon( Il.48,
,
'
Er cum omnes Rcgcs apP"lkIHur illufl:res ,ramen Rex Francoru m, lieur Romanus Ponrifex &amp; Im pcraror, ~ppcllarur (upenllunris. qU :E appcllaciD tI'ibus ranrùm hi s dignic:ltlbl1s compe·
cir, Vt vDluir AlcIar.111 !rRa. de dur/lo, CdP. u &amp; IdeD ima loqucnua
de ImpcrarDrc: inccl/Jgu lltur d~ Gallorum rcge, Boerius dmf8,
"+'11 Ifarte.&amp; cùm di gnit3tllJn verus fi r grad us, qnorum maXl·
mus yil: lmpcraroris ,qlio gradu r r,lnCMllm Reg~m tlfe collo·
can~um Cl:n[ct Aldar. d, Ig,o, cùm nullD loco Cxrari farces rub·
111IIè

Cal1tra L 3. ~xll:. 1-:
ï99'
mirerit,neccius ob(ertlcc maidbcem.&amp; IbiA1ciatus cautras,quarcRex Franciç habc:ac iura (l1prcmi impcrij,ex ProcopiO' de[urnpras rccen(cc, Et de Gil.llowm Rcge, &amp; timihbus nDn reeognD[ccIItibllS [mperatoré,loq llicur rcx,in cllp.(ilper qu/bu/dam. de v(rb.
hn,dum dicir,lmpcraroTllm,tvcl Rcgum,vcl Larcranenlis con· L
fih) potefl:arem concç{]"as,Nam ifl:l t omnes [unt fupremi Prill- j
cipes, habc nrcs iura fllprcmiimpcrij: ideo poCTunt priuilegiurn
immuniracis cDllcederc,ctiam in terrij pra:illdiciurn, CliP, accedm·
tu,tlr pr,qcript.c'1p.c;lm inJl'lfJli~, d,' cchjib,(,l" de imm. ErdtjinYllm, &amp;
ibl noram BlICrig.loan.And,&amp; .Iii) c01l1111ul1icer,Barc. &amp; Ioan, de
Platca il} l.vwJa~M. c.de dCCllr.ltb.l o, &amp; probarur in I,mcdicgs,c.de
PToftffir.é in l.pllla/.Cde (xCl1't,muweyuitl ,ltb, ID. &amp;101. titul.Je iur.
IN//IIHII.Nam princeps qui h.lbet plenitlldincm pDtdbcis in temporaliblls,&amp; pDrcfl: quem "ult l muneribus cximerc, &amp; cui vuIr
onera impollcre, vr dicir P.11101'.&amp; pon: Cllm Felinus in d. Cdp. lIeC(dInUJ,&amp; d,edp. l..de imm,Eecl, V crllm en: t ql10d quando ml1lws à 4
quo cximimr, per pril1ikgillll1 Principis, re(picit (Dlum iplills
PrincipIs COlTImod um , Vt in ml111CrC focagiDrum pccuniario:
roue immumras-noLl grauat alios,fcd (olius Principis damllD cedlt,&amp; millllirur prxrlatio con(ucta , nec per·aliDs (upplcrur, fccundùm Specubr. in tit. de cenJiblf4, §. mme diandrmt, nllmero 9.
iN ver[ qI/id Ji vllùlept.u, 1Dan. Andreas, Burri. &amp; Panorm. i~
d, ("P, L . de imm, Ecct, &amp; in d. cap, accedcntts, &amp; ibi F c:Iin, add, Bal.
in/.Ji vnÙtJ,§.[edji generaliter, &amp; laC. in l, il/lIU,jf. de pl/El, &amp; ibi
Paul. Cafh. dicit • (e vidirrcira ob(eruari ,&amp; in 1. nb omlt/bM, "bi
Barr. &amp; lmn1,jf. de legn/. [, qux (cl1tencia eO: communis cefte
/arone ;"d.l. aUlis. Siquidcm contra t Principelll conccdcnrem î
inll11l1niratis pril1ilegi\l, eO: facienda lariHima inrerpreracio, IJn.
&amp;,bi Bmol. &amp; Jar..If de eOlljflf, Princip, Cdp, c/,m ddeéli. de don,,'.
!Jp. cI/m gtrm. de verb,Jigmf Cllm limi!Jbus: (ed contra tcrtium
lhi[hflimè en: IIltcrprerandum , l, nec dllIlS. C, de (m"ne, librr.l. 2 .
§.11/IItIO, §. Ile 1/1/d m lor. pHb, cnp.pper. de offcio ddeg, e"p. pggeflum. de dmmir, Er in:a ll1tcrprcrJriD t proced,c in dubia valun- 6
rate, &amp; incerra. N:tm li cDnfbc de voluntarc COJ1cedentis Prindris, qllod voll1 cm pcr pri\1i1egium prxiudicarc rertio : tUllC
onus pro panc exemti :lccrc(cir aliis, N fi Princeps cù 111 habcat
filprcmam poreiracclTl, pDCCn: quem vult cxi..l11cre, Cti.lm in alio·
mm pra:iuclicium. (ecundùm loan, Andr.Bur.1mo.&amp; P J11or.;n d.
cap, t.(; C.lf'. .Icadentes, &amp; ibi COpiDSè per Fclil1um &amp; PJld. Can:,
in d,l.

�~oo

Caulfa13' ~x(l.

t.

d./.lull4.&amp; [ccundùm hoc incclligicur ccxc. in d.C.'p.l/rcedmw.&amp;
in d.cJp,w "mf.mli.l. J, (mfib.&amp; lit. d, /IIr. Imm. &amp;: III Hl:is cerminis
propriè loquaur B.lI r.l" d.l.db ol/l/libuJff.dc l(gJI. 1 .ql1cm fCqllUIl(ur ibl Ang.lmQ &amp;: Rom.in /.-I.§ R{l":!fde rtÎtld.Card.in dUIJ.pr4.
flnlwl qll.,-f. fil. de ((I1jib'lJ. n.1Id. m /.ell&lt;lm.lH jll. C. dt e-"eCftI. rli
I/I.i.
7
V ndc Princeps t concedcllS immunirareln [peci..liter &amp; cxln

prefi è non (olùm pro tallia.&amp;: aills onenbus,aJ Regem pcrrincnnbllsJed crÎJm pro OI1CribllS, &amp; :diis fublidiis iplius Comitatus,
vel Cllllt.mS ordll1anis,vd cxtraordinariis,proculdllbio talis coceffio noccrcc d. vnillcrliLlti, &amp;: iplills eomir~cus hominibus, &amp;:
portio cxemri aecrt(ccret auis 110n excmris. qlloniam ClIne con{bc de volulHJte Prm iris clara &amp; :lpcrta.&amp; qll:mdo volumas dlclara &amp; aperrJ , voluiflè ellm per talc priuilcgium prxiudicarc
terrio:ruc onus accr~(cic ahis, proprer fuprema poccO:arem PrinS clpis. Dubirare t cnim dc poreO:aec Principis dl: crimen Cacrileg,),1.2.c.de crimfo[r.&amp; adeà verum ell, vr à tali Principis conceCfione non liccar appcllare. [4p.mn{l;l per mund/lm. cap. per principtfcm'9.q.J.nequc excipcre de fubrcpeione, li propllio moCll Principis fuerit concellùm,cap.non potcfl.cap.ji m9tl1 proprio.dt pr~end."b.
6 .Felin.1n "p.cafljfom.l.de tcfl,b.Bald.tn /.quodfallore.col. 3.C. de/l, gibus.vbi dicit, llon pra:(umi t concclfum per imporcunitaeem,
Cjuod proprio moru concefi'l1m ef1:: ideo hoc ea(u (lIpcrcll VIlI10 cllm remedil1m querela:. nam t vnillCrlitas qux di cit{e grauatlm, deferrc debct qucrelam ~d Princ'pcm meliùs informandum, Vt velir tollere grall:lmcn,'&amp; ind.:mnitari iplius con(111crc.
I I Ilam ad (olum Principé t (pcébt de priLl1legiis ab co coccffis decernere,&amp; iudicare, vt notatur i» cap.wmffint. dt il/d.rnup.jilgf,tflum.de dccim.&amp; per Imo.indJ.ab omniblls, Bum.Panor.Jmmol.&amp;
omnes ;n d. ~~p.l.&amp; d.cap4ccedenus.dl p",feript.
12.
Ex quibus fcqllltllr conclu!io Pnncipem polfe aliqucrn exim~rc &amp; immunitare donare, non (olùm à doms gratuicis &amp;: lins
fublidlls regahbus,qux eXlgunrur per regios quxll:ores:td veil\tatem /ifcl'fed ctiam ab onwbus &amp; (ublidllS Prouincia: vcl VOluerlimis,alicuius ciuieatis vel caO:ri,!i Princeps in priuilegio (pc.
(Iallter vel expreC,è hoc di(po[uerit. Nam d u bitare de poeeltate
PUl1CIpis,nec Fas dt,ucc Iicitwn.

t

SVM

.:.

1

----------------------------------------srMNAKI A
2..

.f).,rAESTIONIS

Ca/1Ft

2.

3.

Prilllim/tm immlJ"it.tttÏ ,; Prmcipe aliclIl vlrhl; ge,]erdliIJl~J (OJiref
fil:' àt.tlliù, doms gYdlllifIJ , ù"pojtiomb,u &amp; ji,bjdtis ql/dl/f
"Ifni) tin pr,titidIC't terllO : &amp; qllomodo mterpr'fdndH11J.
1 Prim/cg/um prmcipis , il" tcmperatt: 6- [ù,iltter eJl in/crpretl1ndllrJ]
'111 'lUdm ffll/ximè fieri pojit .fine atfcrilM inil/ria 4Ut pr.eiHdmo
;'ltdligdtI6r.
Va'ba glmrAlia &amp; duhi" prilli/egij • dt ùm rtcipiulJl. interpreta/ioncm, ne lertio flcÙtnt prd!ùJdiâllw.
4 Princeps in dl/blo pcr verba gcneralia , non inrelligitllrvelle il/ri Urlij dcrogare.
r l'rrb'l grncr"lia,reflrif)gi debertt bcnigna inlerpretatione , ad id (jllOel
"1'l1l1n 0- mffum 1', VI cÙ/llit,r intelligantt~r.
6 priul!egJd &amp; rifèrJpl1t Prmcip/J1J'J , 'lIJ4nlllmjeri poteJljim: ;'Iri commllili Cr "1'Üati cOT/fol'/'J'Janda.
7 pm//!eg/l/!;) Pr.'lJclpis gener.tie mtcrprep"tHr,conccf!i17n in flllJm pr./te
;Ildicjllm RegIs 6- pecIlNl .• Regi"" &amp; non aù"ùu.
1

.f2...Y AE

S TI 0

SEC V N D A.

~~~(f;~ Orcil Prin ceps (,' t ClIperiori quœf1:ionc diél:um dl:) iml11unitarem altcri concedcrc,
~~~ non (olùm à donis grar lllti s &amp; Regiis (u bli~
wis,fed etiam ab oncriblls pl'ouincia: vel ci.....'&lt;- ... lIitatis,li in priuilegio hoc exprdlè decbralIit.Sed magis dl1biul11 cO:,ql1ando t imml1~~ nitatis priuilegium 110n cO: Cpeciabtc:r COI1cellilmab oneribl1s &amp; (l1blldiis prouincix, vel alicl1ius CÎlIitatis,
fedvcrbis generalibus &amp; incerris,quale fuit priudegium, de quo
qU;lrcbacur.N ~m fuerat diél:is Guiramandls gcncralirer conceffilm àealliis,donis gratl1iti~ , impoGtiontbus &amp; (ublidiis qmbu !:'
cumque.An tUIlC propter verba Ilia generaIia, cen(eatur immunilas concelfa, etiam refpeélu (ublidiorum prouim:ix vd ciuieatis:qqod prima facie vidcrctur diccndl1Jn,proptcr vcrba gcncralla, àqllibufcllmi fitb.fidJis. na!'!) qui toeum dim , nihil cxcluJ lt
cc
Un

l

�Caufra 2.3. ~:dl:.l..
/.b/li'''J/lljfde Ic-g,1I'3 .1.1. §. gtnU,rlltet'. de hg,ll. P'.tJ!. &amp; vbi lex non
dl {hnglll[,n~C nos difhllgllcre dcbc1l111S.1. de prtti6.ffde puhlic.ln
rrm aB. &amp; oratio generalis [ancum opcracur in le , qlla l~rum enumeratio fpecicrum,lf c"omslfde /tglll.3.&amp; l verbis priuilcgij non
dt reccdcnd um. c.pono.dt prlllil.c.ad audIO/liAm.d, decimM.
2.
T amen conrrarium fui t in hac t cauflà concillfu m, quoniam
Pri\1clpis pn lulcglu l11 ita tcmpcrarè dt interprcrandul11, &amp; ci\11i1rcrc!l: imclli)!e\1dlll11 , Vt qUJm m,lxill1è fi en potcfl: lincaltc·
n\1S illluria, am iuris aitelli prxiudicio inrdligawr conccllùm ,1.
fla ,m'M.C.de ON.IlIt·'p.i!b.I./lllpl/bm.C.de "d",.rll/orum. L. 2. §. mm/o.
ff. ne 'lu,d III L{lc~ P/lbltco. CJpll. fX I/I.IT//m . de ~fo pail'). &amp; ver3 b.l t dl1bia &amp; gC\1crJlia pril1ilcgll renpil111t de iure illterprctarioncl11, vr tertio \1 on t'dci.lIl( prxlLld/cium. ("p . dlldu".. df pr/lli.
Itg.c"p.2.dtd(Ci",lS , M. 6. il~ dubio en/ll1 rcducl111tur ad IUriS c/ui·
lis dirpolitioné,c4p'l.c;"" dlitClltJ,cul11 gloflâ,rn 'l-erbo,11({ iur({om~
1II/1l1/.de conftef.&amp; ,bi notat 1I11mo l.colfl11.'n.(in.in fin. Nec prxIllmi.
~ tm t Princcps voluiffe per verba gcn('r.ilia vcl vaga , dcrognre
iun rerrij , Û de illo fpccIlicè &amp;: cxprcI~è' non f.leiar mcnrionem.
cap''ll/.rmuû.dfrt[r''p,.i!b. 6. cdp.filprr todt offdeltg.tt. d.cllp. dlldl/m.
~od .ldeà verum dl:, vr etiamli poil: co nccllionem priuilcglJ , incipbc prinikgill m alreri cOi: dall1110lUm , !icèr ab inirio
nCll1 lni noccrer: adhlle camen non pr,dllll1/rur concclrum in
pr.l:iudicillIU iUius çui pofl:ea incip ir ellè dal11110lUI1l , capfoggef'~m. dt J..âmis.l. ex fdBo. ff de vlIlg,,,i. N,ull pra:Cul11 pCl olJe illI1I,nll1 ~ de/icir volunras Principis rClpeél:u terri), d,c''1l1aml/ü.d.(.
) ftprrro. 6- d. capir fuggrJlllm. cllmfÙJJlltblti. Nec nOUlIl1l t dl: ver·
[-,~ ge,ncr3ha qllalldoqllc rell:ringi ad id quod xquum I!x. iuflum
cil, Vt Clmhter imclhg.mrm, If Cf/i.dr[erHif.&amp; norac.in 1./. C.ji»/
6 {m! vc! relit!- liqllidcm t prillilegia &amp; rClcripta Principwm,
funt in quantum lieri potef!: iuri communi &amp; a:quitati CCIl'
formand~, l.1.. C. de noxAllh. Aéhomb. cap. (ùm dl fel/IIi , de conf'llud. &amp; priUJ!cgium in quantum rangit ius terri) , cf!: reflflngendllm , vr notar Innocent. il} cap. cù", d,{ec7/1s. dt don.ll. o~ in (.
rua. de dmm . !alon 111 d. 1. benefclllm , &amp; facir. CliP. ex fllaYllm.
7 de vp. p.r1I:j. &amp; ideo t raI.: priuilc::gilll11 geocralc intcrprctatur
concelfum in lohlls Regis pr:riudrciulll , &amp; pecuni .!: rcgix: 11011
.lutem vnill cr(,ratis C/f!:arici,aur Proui ncix, vr brè probac i" fimil, CJlIJlà Oldrad. cOllfl. 2-68 .I11C/p. qu.:f!io efl. vbi lOq&amp;.lÎtur de
priu i
lC'!

Call{fll 2- 3· ~xf!:. 3·
1 a3
priuileglO decil11is llo11a lium conceac pro qllibulcllmqllc POIfdlionibus :lcq uilleis vcl in furllflll1l acquirend/s, &amp; proccdullc
h:rc qua: dlél:a funr,quando ab initio conceflionis pril1ilcgi) dll bitabarur de effcél:ll prillilegij, vrrùm per verba gcncralia, cornprehcnd:lt eciam muncra iplius proulnCÎx vel ciuitatis: quo·
nlJtn tllnc priu ilegium deber dcclarari , &amp; illCclligi Ile tertio fadat prxiudicium.
c.ctcrùm, li pofl: concc{fum pril1i1c:gi um, priuilcgiarills ilIa
fit Vft/S longo vcl cciam lon giffimo reIll porc 4o.annorum, ÇjllO
lIonlolllcric onera'Regis, vc! pro uincix, vel vniucrûratis, Iicèr
fem pcr fllcrim indifra prov r aél:or prxtendit in hac cauffa, run e
umcn non proccdic eo ncluûo (upd diél:a,fed priuilegiurn dcclmcural&gt;vllI &amp; eonfuctudine: [llbleCl\ta: vc dicam in fequcn ti qllxflionc.

srM

MAR J A

.f2.f AE S T [ 0 N

JS

urti.t, 2. 3 .Cal1ft

t

Priuillgillm gencrate &amp; dllbium, decl.mtltlr ex poJ1eJionc fi.bfiCII'", maximè qlladrageHllrÙt , vi inlcUigal/lr {OtIccJ!itm rej}eBII
ft~I'&lt;I,in ql/o PQlfrf'o reptrilltr. Item.
S/n/I/tl/m ex longJ foffifmne &amp; co"fl(/udin~ recilil ,tliaminterpre/.1Iioncm''1/1ltm ;Jabmt de il/re com:mllli.
.
PriHilrgillm d,lhit/l", 6- /l1t.li pa [e infiiflicicns IId exemliol1fm,
corroboral~r &amp; dccll/rlllHTfi1JClms ex vfil &amp; confimudim fi,b-

fCIIJ./.
; poffifiio {o"di/ll/atll.tliquQ tilulo,licèl dt modo ve! ,!ualifaU litllli
non conflel,rdtll.,! lamen ab ontre ,robandi mod/lm vet (jfl.1ll1.lIfm lifllit.
4 Co/iurilldo &amp; obftrllllnl;'/, tnltrprttllnll/r dubi" capitul'l prillï/t:ior.m, vi in feUig411/l/r conccjf./ rej)eB'1 jl~flfJ in ,!/IO l0lftfùo
rlpmfltr.
71t1/1I/s coloraftlS &amp; 1erft infiiflicims,C/Im pr.cfèriptione q'ltldrllgm
/d annorum,fi1Jcif.
6 PriHilegia gmeralittr Loqumtill,fimlert dtbenl inlerprttationem db
'lifu &amp; cOnfiteludine loci•

�Caul1j l j .Q:!a:1l:. 3•

,.
Id

!2..!'AESTIO

TERTlA.

Voni~m diél:i Guiramal1di, à tempore cOllcelTionis

~

bClldiclf , nUl1quam (olucranc pro (ub(jdiis c[Îam
'. PrOUlIlelX veJ CICbrici ,(cd vfi fuerant (croper im~
munirJtc prxd,éh, edam pro oncrib us Plollincix~
l vllIucrlir.ltis: ideo fuit quxiÏrum .. An t con(ucrudo ve l potiùs v·
Ills Fl'llldeglJ , dl/ranrc ccm~orc qUàdraglllta vel quinquagiml
~nnorull1 ,quo oll.1:i Guiramandi fuerant v fi , vci affirmabam &amp;
fac1:lIm clic dcfcndcbam, poDct dccbrare'pri uilegiu111 gencnlle
&amp; dubium rcrpeél:u Cbtus in qllo po{\èllïo prio ikgij r'perimr.
%. El' fui t conclufum , t cx ponêJlio nc &amp; confucl'udlllc fublccuta , rnaximè quadragcnafla , priuilcgiu111 reciperc inl'erprctac'iooem &amp;. decbr.ltioncm, vl' Imelbgawr cOl1ccll'um r, fpetlu
itaws in quo poflèfsio rcpcrirur. c_p. cùm dlidftu. de consllcllld. &amp;
ibi hoc notant PJIH&gt;r. Bal. Bucri. Imm. &amp;. omnes Scribcntcs,
per ilium tClecum. nam ibt f1:atllrum cpifcopt, de quo in i\lo
tcxm ,ex longa polfefsionc &amp; confuccudine recepic ali.m inrer·
prcc.!nonem, quàm habcrcc de ime comm uni. &amp; facit cexc. In
CIP. ,",,, p,rron .•. m §. 'fuod Ji Itlles. de priut/cg. lib. 6. vbi priuiJegium dlllJlltm &amp; -altàs per fc inluflictcns ad exem cionem,
corroboPlCllr &amp; declaratllr rufficiens ex VlL1 &amp; co nfuerudtnc
(ub[ecULl:per qucm cexc.l1or.ibi 10an.A nd. Phi li p. Franc. Gcminian. quod in priuilegiis , li dubium fi r an in cilde m detlll' plena
extmno, poterit per conCuerudinem declar,ui : &amp; adduco ceiam
CCX.lil edp.(Ùm vrntjfent.de inJlII. Nam 1bi erac dubillm ,an conceflio faél:a Arcllldiacono ab epi(copo de inll:itutione per[onarünl ,
• &amp;. cuO:odia Eccleliarum vacancium in fua diœceu Eboraccnfi,
fuiflèc pcr[ol1aliter,an realitcr cOl1cc{\à. Nam cpifcopus dicebar
perfonalelTI, Archidtach.vero realem, &amp;. Archidiaconis qutbufcllnque ptrpcruo faél:am. Verùm cuArchidiaconal'us i pre III co·
tinua poflè(sione iftarumlibercarum, ml1lrorum epifcopOl'ltnl
&amp; Arc1l1dtaconoru m tcmporibus cxrinlfet: ideo [nmmus Ponctfcx Archidiaco nulTI in plena poflèfsiol1c iO:arum hberraculII,
in ql1 .• fUlc rcp rtlls,declar:llIic ma nucenédu m,per quem rcxcum
3 nom ibi Panorm. Bum. &amp; Imm. ( 01.1. ql10d t polfe(sio co:odw·
c~ ahquo riculo , Iicèc de modo vc\ qualirare tituli non con11er,
rdeuac ab onere prob,\lldl modl1tn vel qualirarem ritl1li, de quo
dubi
.'

Caulfa i:' 4:

2. 0

r

dubitabacur. l1~ ex poflèfltudc~ ..dltmirur pro tirulo ,&amp; dcclal'a-

rur tirulu s vcl qualiras ciru li, (cCllndùm f1:acum in q uo polfclTio
rcperillll', vc volutc Phtltf' F ra nc.1n d.edf.mm perfiw&lt;l. §fin.in I.mtdb.&amp; Anchar.1n d. enp. (fi'" dtlcffru. de c01fjiwnd. vbi dicit, quod
confueru do t &amp; ob(cruanria incerpreranrur dubia capicul~ pri- 4
uileg,orum,vc intelli gancur col1ceLf.'t re(peél:u Cbrus,in quo r orfrllio reperirur. Alcxand.(o'!( 3o. lbi ,ponder,tlis 1fllrrlltis in Ihc1JIat.
vol.s.&amp; qllod [ufficiac t ricu lu s colorants [cu concenïo immllni- i
raris, lic/:c inllalida , C1l111 prx(criprione q uadraginta annontm,
probar Fran ci(c. Bllib. f»lr'léI.dt pr.eji.npI.in 2.parte r.parti! prl11eipa/u,Î/17·qll&lt;lfJ.per rex. nocabi lcm,tn lfin.Cl1111 glolfa ;» verbo,CononI,C.de ftnd.patrimomalt .lib.xj. &amp; in ll:al'llto Prouinciali ita rdpodet Pcrr,Amibolus in rraa.de mllIJ.:rtb. &amp; honorib.ilJ §.mlllt'plrx tjf
tlit"fiolr/fJncrJlffJ.colum».9.nllmer. 4 .f. pcr tClec.in lji de iNttrpretallonWf'" lflqllcnffdclegib.ficllt t.dcbe11t prillilegia generalirnlo- 6
qucmia,flllunc inrcrpreracionem à con(uewdinc loci:vc notant
Pdllormiranus,&amp; alij in Cttpll.arltjicnri,iil fl{//Tido /1Olnb,", de frplflM.&amp; Innoc'CLHius in c~ptt.oÎim.dev{rbjign1B.I[[.in l.emncs popHIi.
1fJt IHjl.6~ flm. glo lfa in t.non pojJùnt.Bart. &amp; CaChen. in l.neqf/tif.
dtltglb. vilde Curia,(eqllendo hanc opinioncm,ltteras cohrmarÎ&lt;lnis,ratione Onent111 ,&amp; [11blidiorum rcgi0rL1111 ,conhrmallic:
[ed re(peéht OIl ITUm cam trium ordinum Prollincia: qllà111 vniucrliracis C1fl:arici, ad 1 Hic diél:u111 Gl1il'amatlclum ad proban.
dumpofldlioncm ve l con(l1CCllÙ1l1Cm pel' cum allegaram,quam
fiproba llcrir, procllldublà debcl' manll l'encri in poDè Jlio nc &amp;
J1aru,in quibus rcpcb rurefre,pcr rupradiél:a. Et lic conclu(um &amp;
Îl~dicl tllll1 in hac cauDa.die l7.Dcccmbr. 156 0.
C A V S S A

2.4.

Enrico 2.. Regi Chri{hani(sÎmo placuit,
cl\m CcnbJtum ProCc neCcalli Forcalquerij Berrrando Mal becco vendcrer,
illum ab omni pen Gollls prxf!:anone
Itberum effe: qllin &amp; ea penGone exlo•
lll.rum eŒc''lu;l a/feQ:us e~a r 111 conpelldillm Cemot! cuIllLd:1l11, &amp; hercdum Boi(J el h Cuper laracc

3

rulll

�lOt:

.

Caullà 14,

rum xre:Regio diplomate tril!1ata cauflà ad vcétigalium
Curiœ conCcriptos, approbacio literarum rraét"batur, di·
cemibus penuonariis, Principcm pocdhce Cua01dinaria
(qua vci in dubio ell credcnd umJnon poffe pen.(ioms al·
lignationem his Inuitis, &amp; reclamantibus commucare:
maxill1è, quia lacarum emoluméca formita conèingunt,
fumgue peniras incerta: &amp; ideo fier~ polfe ne penGonis
fo lunoni fatisfacianr. Cauffa lirigata &amp; poflea in conGlio
Jmpli ilS di{culTa,'placuit Curia: aGignationem penGoni1,
&amp; de reJitibus Scribams vel alterius rei fatlam,non impedire illiusalienationcm . : li tamen pcn{io effet perpetuJ,
inuito cetSionario haud poffe b. (ècùs li ad tempus fuie
con!l:ituta c: prx(ertim fi penlionarij non inrerlit. Pronunciatum Kalendis Iunij Anno IH7.
; ). 1fundi Tre.b:ttian i.ff.dc vrufrutl.leg llibcrro in princ.ff.dc: ann. Ic:g. &amp; vbiquc pUfi", DOUnt S:ri b. \'Ide hIC in t qu.en.
b LCl \ US,' ibJScrb ff.d.: :Illnlcg I.fi.ff.clc: conn cnlt vi lle hic in t. &amp; J.quœCt
c. Cùmfc'1 u,n urum lit quc4n CUllC)UC rraoCeJt GUld Polp qllxll-. 1 1. Rip.in 1.1.§.6he.
ccs prz c.cpm.u.ll.Jf.ild TIc:b.&amp; en h.cc opioio comm videri pDh:fl luc in j .CJ uœfi.

1 NHA C

C A VS SAD E

--------------------------------------SVMMARIA
~VAESTIONIS

primll,CA/1fe 1. 4.

1

lAflig1lAlio pUJjimû fopér redili~lIs fundi [a1l4 "on impeditfo"di
alimation(ln,
Reale omIS non imptdif IItiClllltiollem.

i l AE S T

f 0

P R 1 M A.

SÎlgn,ltio t pcnÎlonis Cuper reditiblls fundi faéla 115 l
&gt;O~.'1
impcdit fundi alienationem.rexc. eCt in Ifl/1Idi Trcb4,
,t/,mijfde vfllf.leg,&amp; ibi gloa: in wrbo pu(fe, quam Ce~
qUUl1tllt ibi,sarr,Lancel.Dcc.&amp;6 probarur eciam III 1.
bbmo,1n prmc.ffdt ann.leg,&amp; ibi Scribcnces,pcr ilium tcxr.&amp;Bartol.poll Glolfam in [.Ji 1"ü illl,&amp; Gloa: in l. pAirimonij, &amp; in 1. dtfim,1.,,§jinjfdt vftJr, &amp; in [,fi dtbitcr.§,verijimilcjJ. de cM/rah. emt.
qlliOlmo,llcc tonus te:alc impedic alicnarionem,licèc cen[eatur z.
fath alicnatjo cum [ua caucra.l,2..ljn. C.jine cenf.velrtliquü,&amp; fic
ha:c quxllio non habcc dubium.

ri

T R JSVMMARl A

b/u fl/it Jubllal/,m.

2.,

Primo, An affignano pcnûonis ad vitam faél,}, impeJlrcr alienationem,
Secundo, An Ptinceps de porelhre ordll1aria, poai: illultls
penfionariis commutare aflignationcm pcnfionis ru pcr aliis rcdltibus regiis, &amp; hoc modo.rcribatum ab oncre penÎlonis libc·
rare.
Terrio) Si rcdi[(ls atIignati aliquo tempore: vel calll dc/icercnt, vclnon ruffici,mt pcnGoni, An penÎlonanJ poterunt habere
regrelfllm contra dlél. MalbccclIm aéluarillm,&amp; percre Colurioncm penÎlonis fuper reruribus [cribarus Forcalquerij , non ob{bnce allignationis commuracionc fupradiéla, ~x qureftio 111'
cJudic aliam ) An res fuper qUlbus alIignatur penfio, ûm tacirè
hyporhccarx pro penfionc.

sm

.f2fAESTJONfS

CII/!Ifo

2.4.

LAGlio vel obligAti~ "d pmjionem 4n1ll/11111.t Rege C01l(1;llIt4m ji/per
redJtib/u alicuùu rci vila durantt,an jit m,lü ve! perfonalù,
1 LABio pro 1111111'11 pmjione "ici/Ilr ptrfonalù , quandu penfon4rills
pen{tomm a{, IIlio expeélat : non IIII/em q1w1do perfi ex redit/bus
afug1lol/ù tlfm perciptrt po/tf/.
vfmo cmf'ur pcrfo'Jalis, 1u,,11I10 cefltl anlltI4I1"4ntittU, in vita 4ImûllS pr.tjfanti41l ex dtfp6jitlone expr1Jà,
4 LAé//o d,citllY l'trfon~I,j.4d pmjionrm,qlllfndo 1l11111M &amp; lemporalis
pll/fio conjfl/uta 1l1lIimi,dllran/e titIS vitll,
lA[f,o ,diqllll1ldo ,mflur prr{olJ,tfü rejjeélll bonorum,ltct/ r1P«1'11
digmwis dlCaltlrrclIli.r,
1

�i lAE S Tl 0
CillJjt

SEC V N D A,
2. 4.

~e qu:dlio pendee ab alia, vrrùm obligatio

t

pcn(ion,s in ca(unoftro lie rC:llis vel pcr(onalis
in rcm (eript.~ ,v el merè per(onalis. Nam li rea·
lis lie,non poecft his inllicis cOlTImL1Cari, [ed fa·
éh nlicnacionc, rranfie res ellm [ua enulfa, l. 2.
&amp; ljin.CfitJe cmfvdreliq.l.dtbitorel1J.c.de pigno.
tte1lifo'r.t '.(JedJjlr"amu Plgnomm.lfi conllmerit. 2.. §·fflmt/IIJ.
ffde pigno ,ra. Idem fi "alO pro 11lIiu!ënodi penfione fit in rem
(cripca:quia dari porcl!: contra fingularem re i [uceellorem.ljitcr.
tisu. §.ji.ql/Mp"i".i''llldnqlld11J.§.l,/!Janlls.&amp; ibi Barrol. &amp; Scribeur.
if de aql/~ plulI.drcrnJ.6 1. 3.§.(jf dlltem.&amp;'ibi glolljf.ad exh/h.ql1od
eciam tradic copiosè de Ripa in l.l.§ji hemffadTrehrl.poft Soci·
oum ib,: (cd li obligacio lic per(onalis mera, non obligac fiugula.
rem rei (uc.celforcll1,ljfl.§!n.de contrah.emt.&amp; ibi Bl ld.Salic~c.&amp;:
Doa.&amp; in d.l.l.§fi hrm.vbi larè pcr Alex.&amp; Rip ,
2.
Scd conflae apud t olllncs obligaeioncm han c elfc merè per'
(onalem cx rrip,lici caulfa. Primo, quia pention::lrius ab alio pen·
fionem expeaare dcbcc,non aucem'rr~ percipére pocefl:,q110 ca·
[u obligatio dicicllf pcrfonlllis,per nocata per EarL&amp;&lt;; oml1cs$cri.
bemes poft glo{]àm ln Ifl/ndi Treb./lianiffde vftfr.teg/rt. glolf. ilJ 1.
G~ills.in §.i» perfltJllmjf.de M11I.leg,lt.llam quoeies vcrb" ira COllC1'
piunrur) vt pr:Eftario anlllla cx redicibus fie facienda à pcr(oll~,
-lInc oricur aélio pcr(onalis, qua: non fcquitm fundulll, [CClllldùm SJlic.&amp; omnes $crib. ml jn.§.{i.de cmlra/umt.
1 Secundà,q\Jia t certam quanricaecm exprclIi r, ob quodaélia.
cen(crur per[ol1:llis,(ccu ndùm glofIin d t.Gail/s.in vub. in rcm. &amp;:
'ibi communiecr Doélorcs.
4 Tcrrio,quia t anoua &amp; tcmporalis penfio,dmame eorum viea coafl,eura cft, proptcrCl corum obligaeio cft per[ollalis, per
nocara pcr glolf&amp; Scribcntcs communieer in d..I. Gm/s. &amp; in d.l.
!n.§jin.&amp; hanc femenriam,vc rucacur perfonalis&amp; non realis,vd
in rem [cripea,[equicur Paul. Caftrcn.in confl. ; 3. incip. q/lia (xcc·
ptionrs qU&lt;f 0ppo11l1nIur.column. pmult. &amp; &amp; Felin. in c. ad aNdieN'
ti.",.de rifè"pt.c.l.pm.1lI verfqlllnta cond. &amp; pro hac [emeneia fam
opcimè ccxc. in d.ljn.§jin.ff.de conlr4h.emt.p~rqucm ccxc. hoc af·

F

F.rmat

Cau!fa 2. 4. ~xlt. 3·
2.C 9
lir mac glolfa inl.liherto. in prine.in verho, vendit". 6(. etiam glofl'.l
n d. I.fmi/ Treh"tùtni. in verh. poffi.ff. de vflif. !cg/II. quod probat
ri am ccxc .in d.lfond, Trcblltiani. dum dicit, heredcm polfe fundUnl vcndcre,&amp; legacario offerre quanricacem 3nnuam Icgacam.
Nam ibi onus pelllioni5legaca: fuper rcdieibus fundi , ecmance
penes heredem alienanrcm fUl\dum, nec fequiem f\lIldi emtorcm.&amp; lanllimè hoc profequieur 10an. Bapoll:. C:iccialup.in Ird'
fld/.de ptnfiomb.qlld'J!. 9. qui rclidee cum commul1i, ve aélio t jie ;
plrfonalis re[pecru bonoruln ,Iicèe re(reél:u dl gnitacis dicatur
rcalis, vel pociùs in rern,boc ell: in d'gniearem [eripea. quod colIacurip[c probarc per texc.incap.mfi rJfent. CLll11 glolf pCDult. de
!r~b.&amp; Caftr.in d.conf ; j. m tertio dllbio. &amp; pulcrè declarat Felll1 .
Jwp."d ,/{jdientMm .• de re[crlpt. coIJlmn.; .n.lf. in ; .qll4'ione. Er fc(undùm hJI1C commullem opiniollcm, fuie ira conclurl1m in
haccau{\J,dlC prima hmij,l; ;7.

SVM!If fi

~

1 .J

~AE

STIO?XJS TERTI AE,

Cal/Jfe 2.4·

l
4f

,

7

r

9

Illdicis f ,trtes 190t) ftml ,niji in condemn.mdo, vbi fillrles c01J(enliunt.
,
(J' n.z.
Hypolhecllria ac7io ill/Oellr poJfefionem rei.
HIPotlmarJa 11i! h'lber loeum contrll IcrtÎt/m,qlli habet cl1/1ffi,m alfo.
HIPOlhu" dn lacilè cOI)trahatf/r,fi pritMtIU a/'gnal/trit ctrt.1m 1111nUdm pm(ioncm ft'perredllll al/CII/IH fimdi,&amp; d" laiü flmd/ls int,lltgdfl,rtM't'è obligtltlfS pro penfont.
Verbd/uper fLlndo vel rediribus illius fundi, qllando indlj((tnt
P'J,lIorû obligalionem, vel/~ypothecdm.tod.n.;.
pmjio conjlitllta pro IIlimmtû ft'per reditu alICl/i/lS fil1ldi, it;t{lIcÎt
hypothullm.
Hypolheca de ùm!fin legatù mn intrllt ipfo ù/re.
1txl.I.Codicillù.~.inj!itflfe.ff.ddegat.2..vm &amp; germlftlO ftnftl dcelardlllr.
prnfiolll IInfJ//a lemporali, res fitptr 1'//1 conllitula ej!,non tjl obl/gala,pd Pl1onl&lt; conjlitllmtû &amp; Imede;: niji exprifi~ &amp; jjccialit cr fol o!JIigala. qllod fallit ']/Iando pmfo effit reliElll CIlI1Ja
dd
dimm

�.UllrH4.~dl:.3.

=.I(

.,IIII/OJfOrtl1JJ.II. 1 o.lIan [.UiI , rI /dmji 1fi:r ;e"B., pl'O ,lllIl/IlfrjjrlO,'I,.M f;,ccrdlt loco ,.t/1"cm~r"m.lI.I',
1 1 Trxt.1» b .de .t!lm.&amp; C/b.üg.tf.optimo ér g,rm.mo fenf" dtd'Ilotur.
1J l'rnjio 'Iu.l1Ido tjJ !trptllf.,fi de(ignaflo ml.• rci}al pro Illills [olut/OHC, 1~/ù m ((I1[tftlr pro ?(I1jiont obllgdt,t: 1/011[olim) lI/rt !ignorù,fid tl""') obllgallOHt !rrfoniliJ il1 r(m,ad bDc '!-( pofsit IIgi rr[JA
tertilt1/! p~(fi/fiwo'IJ.
14 ""fON.di .,,7'01/( ,'g:m/l'&lt; cQl1trll,(i'Jglfl.tr(mJiIC(~ffo,(m''l''I11/do pm':,.-'/.1 (611/1'11

j;,,!ro ,'/;"'fi:'" ,(1jitpn(lfndo confl'!fl/f,' ,'t,tl pro .111nirurfmofid
tlW1I pro da",,,; ,lllb/!rù, ot.{"tiomblt.&lt; , ..:;:" ptflji01llVUJ ptrpttllù,
l'YII/dtO /lire (Ollj"IIIJIi:é,-IJocj'rIll"tIfY dt con(itrftldme IIJ b"e Pro,
/l/HeM.
J

f

Conjilftu&gt;Jo pottjJ mdl/erre, ~'t dB/o prr[on,r!t.:· pro p &gt;fioneJi'ptrcrr
10fÎt/JiU conj!illltd,d&lt;l,'rc9ntr.,jingI/IJyrmflfnd, fitccfffi·Ytm.
f2.J'/Jl-'STIO TERTIA ,
CJ'~ffe q.

lEc 'lll;dbo cllm mlOori d,tTIculrJrc fuit drcl1
(a,ex co,qui.! dialll M.llb ccu t v IUIr;-con(enflt, &amp; deelar3uir, C,l(U quo r('dm1s IataruOl
nouitcr &lt;l fTi gnari,ad (ollltionel11 pcnfionum no
(ufficerellt, vt dia, pcufionJri) h~bcrér rcgrcf(UIn, 6l ad prim:tm anignationcm redire pof.
k m, &amp;: pcrere lurioneln penfionis fl'per redlribus &amp; pro ucntlbus {cnbatlls diai FOl'calqucrij, c;lInquc cxigere, prout (ole2 b-anr ante COIllInUniC,lrioneln anignationis. Et qu omam in t
conlèntlentcs nullx {um parres iudlcls, ndi in condcmnando,
'dP. l.daonfrlf. cum (ilUlhbus allega ri s in eadel11 gloff idco ClIria LOndelllnauir diaul11 Malbcccum con(enricmeln,vt conffat
arrcllo pubiIcaro dlC: ,.lul1"»)7.
Sed cdfaute dlao con(enfll,an redirus dlai (crib.Hus (inr hyporhccan , racirè pro (olmionc diéb: p('l1{jonis, &amp; fic an dith
Cenrorus &amp; BOJlfellus habeant III porhecam [uper illIus rcdltl3 bus. "rdiras t eft quoni.lm per hypot hccJm auocatm pollè/lio
l'ci, I.(i vrY/dltor jf.dc tHic7/olJ.gl./n 1ptglJOY/; pcr(èmtio/! de pigNO/'. &amp;
cOlllbtultur ius rcale, d.l.plt,rJOY!.: prrjèC/lflo ..j-I,p'gnoris.C cod. qllx
dmn Cl'lltra [errilll11 pofTidenrcm ,IJifimdl/J.§.m '/)(/1t!'!t.lonr. ff. dl
plgm r. ramen hxc quxfiio propnc IlGn cadlt in cafu lll noffrull1:
quo

ClUtlà 2. 4. ~.dt. )
2. I l
quOnlJIl1 1Il1u~ c,IlIl1J. b)'porht:cUÎ.lIlOIl POCten: 19"fi(cus enill' 4fempcr en 10IucnJo:&amp; regula mu' hypothee.! non Illtentatur ô5rrmrtillm,niG quando pr1l1Clp.lhs 11011 dl Colucndo, (ecundùm
gIOO:ln1 &amp; l)oaores If) 1. dmm.Jl dcverb. obllg. dl{cullionc priùs
kOll1fl1C f.là~, vr dicitLI r III L.dl/lh.b~eji d..bllor. c.de prgnortb. dr m
(l~plTlvlld( (""lIltlr. Ideo non potdl habere 10CU111 in h.lc clull:"
cùm fifcu\ fit principalls dcbltor: &amp; etial11 proptet' pl'llllkgiul1l
mril,'lllod lubct emtor li {ci , de quo III I.blne 1Zenone. C. dt q"4JIIW/I'f pr,ifènp/lone,&amp; ibi notant S cnbcl1t.
Scd qUld III priu,lto t afTign~l1te pen(iol1em anl1t1am cerra: 5
q\lllltltans [uper rcdmbu s alic lllUs fundi,an rcs ex euius redltibusl'olllcnda cft pcn(io,dlcamr iure pignons tacitè obligata ,pro
illapclllione.1Il quo articulo rcperio Scribelltillm (clltcntlas ex
dlJIl1CtrO pllgnames. Nam B;uL III d. I.fil11dllJ 'II/cm if. de ,lnt). leg.
v\llr ex il Ils vcrbis (itpa redrt,blts inducl pigno ris obligat~l1em
feu hvporhec,1!11,d1l111 inquit,lmportat ramum dicerc: Ugo ji.per
,II/ImfimdulIJ:l1u.lnrul11,ob/'go illllm fimdllm, allegat. ccxc. in 1. codi111/". §.ltjhtl/lo.Jl de I~g,/I.~. vbi hoc notat Bart.&amp; ibidem sald.
&amp;/111. 1. C. com"'. de Irg~/. &amp; qllod hrmar LudOtllc. Roman.
(Dn/i88.111 c.tjïlpropofill t"cm.aù. &amp; Hlcroll. Gig. in fr.lc7. de penft,nlb".I.1~ p 'l",t(f. ;i/"I). 17. vbi lanùs c(lllc1udcndo dic,t ,·quod
111 r(k:ru.mullc penlionis &lt;lfIign:ttx {uper redlribus alicuius rci,
fcmpcr oblig.wo l'ci, ex '1Ul prxft,1I1da dl: pcnfio , (ubil1[clIigirur , PCt ccxc. /JI 1. L·JI de ~/1I'lJCnt. leg. ponderando verb.l
IlIllIsroa.,br, "d ql/fmllber jùarj[orcliJ. inrdl!gcndo dc (ùccd1orect!Jm linguLllI ; quca, tntull) II1relligit gcner:J1itl r, in qllacutnl1\IC JI11ll11 penl!Ollc , nec rdl:rlllglt ad .!lill1cnra , prol!( \.i,knturt.Jctlc c:omnHlI1.tcr Dd. &amp; dtud Ctlllll (cqllirur AI1t.l'\cgU7JI1.," /Y.• .J. d,' pigNOn/;. 0' /;ypOI". l1'J l. .p:" te ) m 4. mcmv. eot. LI1'J
~1{'f.~ .. Lifiu.

Coaa.lll.ll1l ;,ute m {cl1tcllti.lll1 tenec glOn:l in I.Ll/ellls.iN vflb. (;
d, "",mm. Cr
If!,.ll. vbl Ilcgat rcm cOl: oblig,1C.lIll
lm .. r'~l1on' ,llIli p&lt;:ntio tir conftJ(lIt~ iure ulimcnrorurtl) PL r
110r.li,11/' /.(,./f/!J.&amp; If) Uib,rto. ,,, prwcjf.de ,1fJI&gt;. leg. &amp; illal11 glor..
[am cOJnlllunircr approbanr Dei. ibl , idem voluir gloll: in
l.fn.§.Jin.per ilium tcxr.jfdcCO",,..CtJll, mm (vribi dlcit glo[:
[. 'Ir_L,ale cft in alinKnris, &amp; fauore alimclltorum, ( vti cl~ con ~itl1tl1l11 'Il mu lm .llils ) vr rcs ex qua prXltari dcbcr penfio
proaluucl1tlSaOignata , lit oblig~r;j. &amp; lllam g10n:11l1 çcqulInd çi 2
IX Yldll:,.j.

av.

"

�~a
Cau(r:l14.~xn-.;.
tur ibi Eald. Saliceto ~ alij Scribent. quoniam hypothcca tacieè
non lI1ducitur,nili in calibus de iure exprelIisff.&amp; c.in 1mb. cauf[.
pigno ve/ hypolIJ. lac. cOI1/rah. inttr quos noner non repericur,
quo arg. vtitur Barr. il1 d. l,!,. LllciU4. &amp; valet argumc:ntutn ab
cllumerarionc: (pc:cicrum , §.Ilmm.",. InJlit. ,It IlEl. ~ hoc connrmar n:m.in ,.1. CIlIIM. 6- in d. t. LMC;'II. ~ iftud (equicut Corneus conjil.2 96 il1C1p.1I1 h,l(.v,I.I.~ Gl1id.Pap''l1l·9.4l. &amp; 76. itcm
dc Rlpa,lI1l. J.§.ji Imo IldTrtb,I.~ ibi Alcx . laf.Soc.~ Scribcnrcs
commullirer : ql10rum Opillio cùm lit comml1nis, probacur II1d.l. LtlCÎu..ff. dt alimtnl.ltgal. iunéh 1. 110n rft mi",,,,. ff. dl
plgn. 4,1. nam de lure digdlorum in legaris non conairucbarur
7 pignus vel hypothcca, nili cxprdTè renaror rem obliganèr,
d./.nol1 tj1 mir/lm. &amp; nocatllr il1/. t. C. comm. de Irgal. idco 1111. Luci/II, pignoris obligacio non ful([cc mrn, nilt fpecialitcr ceaaror
fl1ndum obligallèt, qua: oblt gatio pignoris aeœdit perfonali,
&amp; dlam non augec , vc ibi dicicur, &amp; idem probalur m l.fill1dul
9//an.ff. de aml.leglrl. in. quibus iuribus cxprelIio frll(hà licbac o·
bligacionis rci ex cauna pignoris , li de iure h) pocheea (ubincelllgcrctur. {cd quonia111 non (ubintclligeba[Ur, idco fuic cxprcHa. ~ idem volu ir gl. in 1. 1. C. Vi i,; pojf.lcglrf. &amp; ln l. Ii ClII. §.
Pojl'1"'''''' rod. &amp; per [)oél. in 1. 1 . C. comm. de legato Er iaud fequicur Roma.m conf!.; 88. &amp; Paul. Caarcn. i" d.conji!. 5; .Pro bae ceiam hanc (enccnciam texc.i" lfimdi Trcb'llim,i.jj. dt! vfifY.lcg.&amp; in
/.Iiberfo.in princff. de .nn.leg. &amp; ln 1. fn. §.fn.dc confr. emt. ln.qllibus iunbu s habecur ,quod cm cor l'ci, furer qua fuit aiJïgnJca
pcnlio, non ceneCllr ad pcnfioncm , f,d hcrcs vendicoris vel
ipfc vcndicor. nam non crac dlo iure racicè n:lra obligacio pignoris, alioqul po([cflorcs cenerenrut", cùm lic rcalis. I:.c ccncll8 do hane opnuonem,rcfpondendum t cn,l.codiallu. §. mjlitlllo.ff.
de Ieg"I.l. proue refpondic Corn. m COllf 1 96. in ""! confolt'lllDlU.
;11 vrrfviYl1U iWf1,e pr&lt;tpojilion/J(jùprr)'lJol. I. v bi dieic , pra:pofieioncm ji/per,in d. §.Wjlltlllo, non Illduccre obligacioncm pignoris: cùm illa non ficvirClls pra:policionis, fed illam induClCvcrbumfll'mrari,quod in illo locoaeeipicut pro obltgari,vc cria glo.
ibt 1I1ccllcxic. Siql1idé lbi dicicucfrtrteYtm foper pr.,dllf, quod v~r­
bum propriè non pocc/l rcfcrn ad mUCUlllU am fœnus , ql10d fll'
per prxdtis licd llcqulcJed in 1115 qux rccipiul1t funélioncm in
gcncrc fuo , vc dieic ccxc.in ü .§. l'Ilf/lul/m.ff. ji cerf. pet. vnde ncee[·
iJn o dicendum
ycrbut11 illu df.mmm,accipi ibi , pro obliga·
tionc

t

ca,

Cau«a2.4 · ~:r0:.~·
uJ
tlOI1C piglJoris,cù m mUCl1ll m de pra:cliis'ell'c non poffic.
Tcnia opinio , per quam commria: [ententia: reducuntur ad
coneordiam,fuic Hoihcn(is, in til.deloclll.§fn.il1 verftlntep. &amp; penull.qucm requicm Spc:culacoL/it.de empbyt .§.mmc ,r/jqI14. in verf.
86.&amp; Guid.Pap.in qUtI!jl.'fp.incip. f,per qHtejl,colllmn. fn. iccm Pet.
l.cob. i/llit.de aEl, il1 rem,prore 'mph]f. dallf. &amp; Cardo in (omm coIllnn. 17.lI1verfidemfort'e in ,mm/lerforiis. in qllibu s locis diO:ingUl1e eoml11unicer Dd.imcr penltouem anl111arn,ccmpocalem,~
pcrpftuam.
Siquidcm in temporali,conclllclul1C t aéliollcm elfe merè pcr- 9
fonalcm , &amp; rcm fuper quam pcnlio temporalis imponiwr , 1100
dfcobligacam pro penltol1e, nilt cxprcfsè &amp; (pecialice( ficdi llum, pcr noura in d.L.Cllius.ff.de dnn.legat.&amp;. probacur ha:e eOI1clufiomt. LI/tills.ff. de I/tim. teg. &amp;. in I.fimdtM 'fuem.ff. de 4nn.leg.
Nam in illis iuribus exprefsè cauetur, de fpeciali h ypotheea pro
legaco anl1uo ,eriam eallflà alimcmorum : quod nOt\ fl1ilfec l1ec&amp;arium,li h ) pocheca vcl pignoris obligacio,dc iure fui([ec (ubinrcllcEb. quam eonc!ulionem probac ccxc. in I.jin. §.fff. dtconrr.tlwnl. eum Itmiübus. Ec iao caru procedic,&amp;incelligirur Paul.
de Calh. in d,El. conf f 3. &amp; opinio fecunda, fu prà relata, qua: ex
mCI1:c Doélorum éomrnuniter limic:lri Colec, qual1d~ penlto
caulh alimcl1corltm celiéla cll'ec:quia tunc fauore alimencorum, 10
&amp;iure qtlodam fpeciali resex cuius redicu folui deberpenlto,
imclligicur pro ca obligaca, vc voluic gloi1: tn 1. CtfilM. in verbo) in
rem.&amp; glon: ill d_l.LI/cil/s,j/'} verbo,ex red/ttl.&amp; etiam gl. in d.lf.§ ..
f.(.t1uO/Itrl/h.eml. ~as gloll'as approbanc Doaor. m d. locis. &amp;
Paul. Caaren. ln d.confil. f3. Fclin.ln up.4d tllldlCnliam. 1. de rcfillfl. (0/',11In. S. /llIm, o. In q/lÎnta ,·onclujionc. pcc ccxc. in 1. l.ff. de
,Imunl. &amp; cibllr. !tg,tt. poodcr:l.ndo ibi vcrba ad quentltbtt f'clIJ[oWfI: incclligcndo illud vcrbumfocufforem, cciam de üngu!ari.&amp; hocfeql11cur Roman.rn conf jSS.in lIlft propojùo. qua: limiraeio,hcèt eommuniccr (iL reccpra, ita vr ItC ddtieile in iudiealldo~ucconîl1lc ndo ab illa reccderc,vc volune R oma n. &amp; Paul. in
{onffilprJ ./lcgalls : &amp; minim e- l11m:lnda lint , qux ccccam (em pcr
imerprecacioncm habucrunc , I.minimè.ff. de lc&lt;~ibl/s cam en non
carec dubio,nce illan; pcobac t tcxt. :lllegac. pro eommuni , in d. rI
I...nam iIIe ccx. loquicur, de quolibet (lIccclfore vniucrfa li , vc cciam ibi dcclarar glofl- &amp; Salie.in d.l.Ji.§..fn. dtcontrab.cmt.ratio ej'lm dubical}di in illo ccxc. fuit , quia bona fuper quibus alimenca
d cl 3
•
crane

�CaUn:H+~:r[1:.3·
Cr.llltlcgat.t,tucr,lOt del.lt.! in tilcum, &amp; dublrabatur an fifcl1 l,

_1+

•

cùm lit pmlllegiltllS, rencrctur r,lrionc bonorutn pra:fbrc ahmcnra,&amp;: rcfponder IurilconfultllS,illllll1 rCl1l:rl,ficur fi :ld qucmlIb t fuccc!lorcm perllcniflènt. qu oniam iifcusin llls bonll h.lbctur loco heredls vIllllcrf.l!Js ,1.llIt6yû/f."d 1,:.'Z,. /lIllam de H pub/.
&amp;: fic ille rex r.dum 10&lt;111ltlll' de quolibet fu ccellorc , dl:bcr 1I1rclbgi de vniucrfali qui cft hcrcs,&amp;: habcrm luco heredl ,,&amp;. noll de
fi ngulari,dc quo nonloquitllr ille rcx tu s. &amp; fi de iure D,ge ftorum, fauor alimcnrorum,induccrcr hoc pl'luilegiu&gt;lTI , vt l'CS ccnf~:\rur obhgata iure pi gnom pro pcnfionc , frllfh·l exprimcrcrl1r
obhgatio pignOlls .Id Icg:Hlll11 alimcnrorLlm, in d./jttndJU 1HenJ.
ffde ab",. If!:l! tencndo r:llllcn orinioncm com munem, à qua
non puro tU[um rccedc rc ln illdicalldo,cùl1l fit in pal.Hils &amp; pro
roftris recepr3, ampho dlam in annillcrClriis, qua: rc!Jnqulli1tur
rro alllma, quolllam Ilia [lIcccdullt loco alimcJ1w[um, vr probat
GUido P.lp.lIJ 1",,-{l. 575.tnctpU19f(,per(onld". cr Speclllawr 1,1 /If.dl
,lIIpl,y! .§.1iI(1jC ~ltfJlI.l. '/Jcif. 85. &amp; RIpa in 1. r. §.ji IJefes. 11. lof.1f. "'/
Trcbcll.
1l
C:crcrltm. qu.lndo t rcnûo eft perpetua, fi ddi gn:\rlo ccrr a:
rCIIÎlr pro dlilll rc(olutlol1c,wnc l'CS ad hoc Ol1US pcnfiollls fprcI.lllrcr .ctign~r.l, cen(~[tlr oliilg.lr:l pro pcnfionc,non (0111111 lUre pignons, (ed &lt;'ri,ln .lébonc perfonah , vr porrir agi l'db VI~
tQll[rJ rC[[JUlD pollèf1'orem &amp; finglliarcm fuccelToœm, l't COl1..Judllllt H ftldl. SpcCldar.Gl.lido J'.IP.&amp;: J'ct.bcob,in- (upradll .
lot.&amp; P,l
alt.t 11/.t(1.,.I.ilmpulIte;!lc'él tlc il/rc. &amp; de R; p.l, ln d.!.!.
§.(r Imes.nl/m. 12..ff:.td T rebdl. pel' reXC.IN 1. ""fltiJ/lS. 1.ft pc;; /'·,IIf!.
~Ji 'lKfd c10.IC4Y/1ffl·ff. de '.;(t{mtl. t]"x Inra nol1 admodll m flnl1gunr pro hac conc!uÎlol1c. nam, vr allim.ldllCr~1( Sahn:r. ,,, f.
ft. §/ÎJf. de (01Ilr.dl. emt. db iura 10quLlnwr, !Il vlufl'lléhIJflO, &amp;
dC(cCndol1t ex narml \.fu sfrutrlls hUlllfmodi prxftJ(Joncs,quQJ
non dl: in alus legaranis.polTer ramen ifto cafu allcgan rcxr. inc.
11/4m~.dc -.jily.quemallcgarp •• p. d.qll.t(!·Fô.vblconchldlrpcr
14 dlutn re:-:nnn,agi t polle relb ,lia conrra fingul.Jrem (uccellorem ,non lolum pro ah mentis &amp; rcdinbu5 ccrea: rci relit1:ls, vd
annmcrfams, qUL (lI cccdullt loco ahmenwrum, [cd criam pro
15' d· Cll1m t, obl,uioll1bus,mbu lS,&amp; pcnfioJllbus pcrpctuis pli li aro iure conf1:itlltJS.,~ Id Ilruarur d~ cOllfllcrudmc lU hac pro llincia,qllx con{;,rtlldo.potdl: hoc lIlduccrc conrra iuris dlfFolirioI1Cl1', • ·,,1··,
; i 1 l! p.'" .J104! .de Rlp.m d t. 1. §·ft IJeru. 11. l~.

r.m

·'.r .

C,1/")

..
'"
" 1
-.
Caulla
1. 5-~xH ..vllica.

_ _ _ _ _ _ _ _ __ _ ________ _

2.1)
--r-

,
CAVS

A

2.S

AR MEL 1 T A R. V M ca:nobira
ab vniucr(icate Antieuearum propter
calliarum contnbutionem pignoramcndicantiu1l1 ordmi
.tlols,iorerccdlc:
.
\ .
.
lI11 l11l1nlCacem ,Cl1m JUre commun l,
mm (l1mmorul11 P011C1h cum priuil cIcgus uibl1ram, alleg1os. Pendenrc hac de re &amp; nondum rerminaro iudlCio, apud (ummos veél:igalil1m iud ices ab anno r 54 3. pro alia colbrionc ab eadem vniueditarc, ex decrero Prorcgis illufl:rilf rurCum pignoratur
Pi'ol1ocar, &amp; in prxiudiciutn liri s pcndenris pignorarionem fJébm rCLlocari peri t. Cauffa Iitigaca , &amp; ampliùs examioJt.l,guxrebatur, An pendeme Iire,iud icij murJcione, vel CJLIITx concinentix diuilxone , fpeciatim vel [al tcmconl1ulllcrarim vniuerGca r repelleretur. Placuic Cuna:,cJuO'x conrineneix diui(ione a, nec non iudicij mul;llione,depel lendam b. decima Apnlis , IfS!'
~tdlCltUt t'luld.IC:1 phu"lum C:1u(f.:l;rum depClldentiJ:vc:1 plurium
d"rn gcnclc coonoenCl:1. \',d ... in &lt;]u:dl.
~ ~()malll pcmorlllm pnu~ IIlcr:ncatum p~etiC t cxccpnollcm ln
;.

rpcucrum fub
1. .

co-

ludicio. Vide jJl

qu.dl.n .....

--SPMMARJA

fi) V
,""-'

//E S T JO 'J"
''- IS

vnic.t, G.fIIf!.e L 6
1

1

Llf~}tndcnll,e c:&lt;apfi ofoeil/fi

""vtt,

qntmdo p01dcnu ."ft.mtl.1 co·
'.111/11110 Iltd/Cl , .dllls tIIdey /ùpcr c.ldcml11tt (,"J/lIld.·IIlY ,'Vt dt
tfla cQgno[c,J/: na", IIMC atm mdldl/In mMe/I/Y, OVJf,lblf litij}endellt/.l.

r.mptlU,nrcontineml./ c.lI/lft dlliidatur,qllllndu b'lbut liCl/m.
Cm

�2.\6

Cau [[a 1. r.~xn.vnica.

3 COlIlif/tnilil callffi,dicitllr vd âllfdm, rci pllJrilim c'I/Jffimm adinmum dependemiJ, 'L'el plllrillllJ j}eci(rum fob eodem gmm conti.
mnlia.
4 E:mptio blij}mulellli,t obi/dl, qU411do penarnll infflflltùt coram Vf16
ù"im, ~(lIJnli pr,tiudiriJ , vt P'rrldt e)~ceplione'" rri II/dual,r ln
A!i~ C'lItffi }offtAmOIJ comm alio tl/dice.

i l AE S

l

Tl 0

P

Call1là 1.6.~~ll: , vnica.
u/la coram curia, quo ca(u habcr 10c\lm rxcepcio lirif(lcndelltia' ,
VI voluir Bald.in C.fpit.l.i1/ fine. de cOn/rolle1 fil/d. aplld p./r(s lerml/ll~dJ.&amp; ]af.m d.l.nlllli.colllm". l.ircm narthol. Socin.1n ronfilto 38.
mlip. pro drcifilJ/t, vol. \ Er ira hoc CJlIllà cOllclu(um fuir 10.
April. IJF'

C A V SS A

?-é 1 C A.

Idcbatur litirpcndcnria hoc carulocum ha·
bere non pollè:cù In coJlatio q llX nunc pctitur fic alia,&amp; planè dillcr[a ah illa,qua: prills
pereb:uur coram illu!l:ri Gubernarorc, {cd
Vt imrpendentia allegari potItr nece[[e e!l:,vr
pcndenre coram vno iudice in!l:ancia,[u pcr
vna c,lu[[a:alius iudcx [uper ea..lémercaullà
lir aditus. N.am runc t cùm iudlCiul11 Inuccrur,ob!l:ab lr hri[pclldentla,{i allcgerur:vr notant Dd.per ilium rext.in I.vbl rœptumjJ.

dc it.d. ér I.fi qllù po/fbotc.eod. &amp; in C4P/IIII. c)o" Marlinus. de (onI"I.
Q:!x murarioiudlci), in caru no!l:ro propriè conliderari non pol. rdl:, cùm lir dmer(a caullà. Ob!l:abir t igirur exceptio, ne comi·
Demia caullx diuidatur , qua: habcr locum, cùm inrer ca(dem
parres corarn vno iudice,~él:io Vl11U S generis c!l: intenrata, de iu·
rcaurcm,coram alio iudice inrcmamus aliam aél:ioncm eiufocm
generis,licèr in (pccie {jr diuer[.1.nam(Vt aduerru nt Dd. &amp; maxi3 mè Bald.in 1.IJl/liI. C.de tI/d.conrinentia t c:wll":!: dicicur , vcl ciu(dem rel plurlllm'Cau[[arum adinuicem dependeria , vcl plllrium
(pecicmm (ub eodcrn gencre cominemi~,quod norar.ibi per hC;
&amp; Paul.dc Ca!l:rJacit eriam qua: norar glo[[. nocab.1n cAprr.jilJ. in
ver/M,ptyIllmu. de rifèrtpl. Hinc 3urcm qua:rirur, li habeo plures
iudlccs ordinarios in cÎuitarc, &amp; habeam debitorcm rnihi obligarum pluribus aél:ionibu5, an omnes lia: aél:iones polTim coram VIlO &amp; eodem iudice rraÙari.Refp. quod li vna cauffa li t fcmcl ccept.! cor3m vno ex ill:is iudicibus ; non licerc po!l:ea adirc
alios.quam glo[[am requirm ibi Panorm. mlm.13.~ Geminia. in
4 (,fpilul.difpmdlosUe rifèript.libJ,~inimo dici t porcll:[lIbtiliùs,
quod ble fllcrar qua:dam mutario iudicij , arrento qood primo.
loeo pcricorium Illtelltarum erat raoti pra:iudieij, vr res iudicara
fuper iIlo,pareret excepcionem iudicati in cauifa p0ftea inrrodu-

ail co

· ~6.

EN DIT ION 1 domus tuerat adicélu m paél:u ln ,fi in/ra a/&lt;muT» prnillm vendttionis mn 1ftt JollIl"m , dortJus 1ft1 inem/a,
&amp; venditio pro non foOIl : ab eo porro temp"e
em/or co'1lrtl/ebdt ft vm4t10rû nominc &amp; precllri'u.poflidcrt. Emtore moro[o , vendi-

precarium reuocando, ex Pro(enebli decreco miffus cCt in poffefIionem domus, &amp; pofiea altero decreto connrmatl1s. ~a:rebatur, an ex hu~
iufmodlre(olutlone venditionis, &amp; in poffe[sicnem mj(fiane Cubtecuta,dcberetllr budimium.Placuit Curix non
deberi'. Petro M~bnco venditore reo) &amp; iurium laudimionul1 redemtore lirigatoribus"4. Au g ufl:.\ r r7·
toI'

a Angelus d~ Pcrur. in I~li hominem. A~ etc v(UC:lp. n.un tUile di/lillého fit in CXt CUttQ,
!lem cOI1[r:h~lu., vt non Jcbc:amr glbdb..Bald.in con(1 37.vid.hICIU q Il +.

S y MN AR 1 A

.fZY Al: S

vnic,t, Cat':!1e

2

~

TI 0 N 1 S

2. 6.

L.t/ldimi/lm dtbtlur,qlloties YCS empbyltutic4ria IrallgrYtllT in al""H
plrfonam:tamm dcbtt inulbgi dllmmodo Tci trdnslalio,ftlt ex 11Iiql/o protadmtc tit. "llmatio/lû , ex ct/1fU nAI/IYII de ÎI~rt fit pr"'jfJnJum la/idimù/l1&lt; domino. &amp; n.9 .
CI.1IIfolaconflitl/li &amp; pruttrij, Opml//lY fOtlm tYllditiontmftd ver,rm &amp; prbpriar;rtranrlationtm poffifiiomi : idto fieit cadere rfm
in commi(Jum. vid. n.j.
L4ud/mil/m vc/ g"kllil rx. Yt[olt/lime cm/raillls , qu,t fI t'X P'IOv
ce
.,dle

�~ 18

CallUa Lt;.~xf1:.vnica.
dddllJionù i.1 dWJI,vd legu eOllmJij[ori&lt;t, non debelllr: Jie~f lite
rx redblhltiOI1l: ér 4n luneproprit die.1/IIT re(ollllio,.n execuli,
ClmlraEhu ""udmlù.n. 5.&amp; 6.&amp; [ [.
7 LAud'lNIHm ex 'dtjlrac7u vd reflllttione cmtraéha non dcbullr,
qllod dedJr./llr,qll~ndo r1ollllio fi ex maflldle /rgl4,velftalwtllli,aNI pr.ccrdmrif OMgdllonif :[eau Ji ex jJofllanell vollillwe
p,rrllllllJ.f}Caj'tl.fu ,r/i'fll" mmimr eogenle. n.8.
ID L,lIIdl1nillm!x .dienaliollf, ex mulris cdltfiiI 110n debelllr.
11 LAI,dimi"m a!; dcbealur &amp; peli POftl ,pmdmte r1ollllione CMlra·
ails: an ver'v debcllt exprOoll'i euel/lm t"éft refolutùli. &amp; nllll1e'
fO [j.

!!Z-'

AE S TI 0

r

NIC A .

Iderur prima facic dicclldum, in hac quxCbonc, Iaudimium t deberi pubIic:wo, pcc
rcxc.in /jin.§ .&amp; ne Aflllritia.ibi,qllinqll,tgifim4111
fart cm prrli;, vel "ftlmAI/MÙ loci '111J ad aliam
per(on,fm Iran.&lt;fir/flr,dCcipcre. c.dr illr.cmphyl. vbi
viderur delidcrari rola poflèlliollis rranlbrio
rei cmphyrcuricarix f~él:a in 2Iiam per{o·
nam,vt laudimiul11 dcb carur domino.qux rranslario, in ca{u no·
2. /ho, dicirur f.1él:a l'roprer t c1au{ubs confl:1wci &amp; prccari) in
comraél:lT appolÏras , per qu~s licèr inducatur nGh rr~dirio, ramen polIi 1Ii0,qUX hoc modo rransfcl'rll1', d\: vera &amp; pro pria , vc
norat BarLin/.ab (1f)tiOl1r.ff de paO. col. (it!. n. J 5. per rcxt. in 1. ctftè.§. J .ibi,propnr purS/dm vidcorjJ.de préea/'. &amp; probatur in/jin.eod.
111.&amp; IN I.qllod meo.( dt Ilc'l' poffi! vbi Doél:. commu.la{on il1/I",
C.de illr.cmphyt. col.
n. [ J j. &amp; facittcxt. inl. qfti[qllis. C. de dg·
3 n41.&amp; ln 1.'Juda", mfllur. Idcrri vindic.Hinc t dl: quèd IÏ in COll·
• traél:u vendirionis apponacur c1auCula conf1irllti &amp; precarij, qua:
de f1ylo apponi {oler: tunc proprer liél:am rradirioncm con/Ho
curi &amp; precarij , pel' quam verè &amp; propriè rrausfcrcur polfe{fio , dicicur rcs ceciJilfe in cOl11milfum, quafi rradita fuerir fine
volunratc domini, VI' voluir Paul. Caf1rcn. ml. , .§Ji rem.jfdcpofil.
Prxpolit. in ct/p.l/flpmalcm.in I.cotum.in til.de prshtb.folld. Altel1. I~ ­
fon '" d./f.col.Js.llflmero 1 J L. Fulg. conf J .Iicèr Guido Pnp./ir in
contraria /el1tclltla, in '11141. 1 0 1. &amp; Jnte ilium 10an. Rcinaud .
inc,'p.,mprrialrm.§.b"bJ/o.cpl-7.Fl'a.ncl(cus dc Curr.conf8.&amp; [acob
de
1

,S.

C~ulfa 16. ~:dl .vnica.
2! 19
deS.Georg.inJiIO (rllrf.in verb.cum pt/é1s,d~ mn "/imando.cD!. 1. vo-

lenrcs ex liél:n rradirionc con(\:irllti vcl prccarij, non 1l1duci pœnamcaducitarii,conrra cmphyteutam,fetl rcquiri vcram,&amp; naturalem rci rradirionem. Tamcll ill ca(u no(\:r~ qllx(\:iouis d,ci,
potelt,veram &amp; uarlll'alem rei polfc/Jionem rraditam fuilfe,cùm
authoriurc iudicis pofl·c/Jio.fncrir realirer apprchcn{a , &amp; laudimium debcarur,cùm res non fllerit fiétè, (cd criam verè &amp; rcaliter tran/bra.
Conrrarium l'amen in hac cau/Ta fl~ir conclu!llm. Nam confiabarex aél:is,laudimiumt ex C0IJtraél:11 vendirionis in quo pa- 4Iill00rc{oluriullm fuerat appolÏrum, fuilfe cidem PlIblicano {o·
IUlUm, vnde 110n porerat ex dHhaétl1 vcl re(ollitione iylius védi[ionis rur{us peri laudiJ11lUm, vr ex rcrminis decidit Angel. de
Pcrllfin lJi bomimm.jfde vfucapionib. vbi di cil', li rcs vendita, de
qua fuir {olura gabella,vcI Iaudimillm l'cucrratur a:ct vendiroré,
exredhibirione vel paél:o Iegis commiflorix, vcl in dicm :Iddi·
l\ionis,non foluitl1r noua gabeUa. cuius {ellteiltia:m refere &amp; rc·
quitur Io ~ n.de Platea,1n l.ptJ1.qfl.t.incipil,foncimu!. Jt eonJitlib.ltb.
11.&amp; h2ncopIIIioncrn probat MaZller. /J11it.de cmt.§.itrm in caJil.
vbidiClt,Redimcnrcm paél:o rcdimcndi ln conrl'aél:l1 appolito,
non teneri {olLlerc ventas :qllia 11011 dl: propriè vcnditio,(ed ven ·
ditionis rc(o]LHio ex conrrafrl1 prxccdcnris COlltraél:lls . &amp; idem
lenct in til.de locato. §, [emndo , &amp; Cyn. in lfin. §.fed 'f/lia n0ftra. c.
ID/Ilm dt Ü[al.&amp; Pau!.dc Cart.ÎJtl. (.n. 3.C.de p"R.inter emt.érvend.
à;11 CDnj.7-t-.in (tIIiift mOlll.Col. 3· Et ratio t cft, quony.un qU:111d o li
rcColucio conrraé'tlls nr cx paél:o appolÏto in conrraél:l1, didrur
mcmio primi contr .1él:us, VI' vO lUIt Bald.c on! 1 17· in"p."la[0Itl1JmIM.'1Iol.1.vblln d'fcél:lI voll1it,reroluriollé cor raél:lIs,qux fic
expaél:o inconrincnri appolÏro,nol1 elfe propri &lt;: rc(olmioné, {cd
quand~m ipGus conrraél:lIs cxcClltioné. &amp; ideo no arœndmlr, vt
cx illa dcbea tl1[ lalldi111 iu, pCI' ca qlla: !Jorar Batt.in /. in/e'rdHm. §.
qNo/I/J.m fn.jfde p"bltc. vbi dicit, quando de pro millîone,rclI de
corrattu promiflionis de vcndcndo, fuir {olura gabclla, non fi 1·
uetur poRea de vcndirionc {cqllcnti:cùm fiar ad exccuriol1 111 &amp;
implcmemu ptima: promillîonis.ldé rcner Barr.ln d./.pfllllü.C.de
conf.l.qué rcrerr &amp; requitm ibi· Joan .dc Plarea ~ol1ia t ilb qua: (J
6110tad excclltioné.alicuius dî{polÏrioElis,no indllcu11t noua dl{pofitioné,{cd rcgulârur reclIndùm nar1.1l'a diCpolÏrÎonis t, ad Cl]· 7
wlexccurioné nunc, vr p,robarur, &amp; ibi hoc norallt Doaores. Et
ec:.
qll d

r

�~!O
Caulf.\ tG.Qg ·n .Vl1ica.
8 quàd t x difh .laU Gne relôllltlOIlC vcndmonis nOI1 dc:bcatur
budil11l um, volllir Bar. rait GtIIll.dc Cuneo m I.ab tmllOll(. ql1 em
fequunru r Bal. Alex An g. Cafiren.Alex.fa(on &amp; alij in if".§Ji 411ml/ [lib condlllolu.C.(om.de /c'!.Jt. per ilium rexmn1,&amp; Philip. Corn.
(o/.fll. hoc rcnct , &amp; IO~Il. aber poit glol[ in /.1. qllando Iluai Ad
n"r.r(((dffc.~ od (amen f'l'oced,r , qu:ido re(olurio fit cx C311lfa
prxccdeml\ COlltl'.,.:tl1~ , vcl ~Iu necclf.1ria. (ccus fi ex mera &amp;
fpont.me,l ,'olll11'.trt en,ror" vcnditore m1l1 imè ad rc(olurioIlcm contr,taUS "f:;~nrc. tlui.! tun c deberctm laud imium. lieur
g.lbcllJ ex dif1:radu lé" rdôluriol1c , pcr ea qua: (cri bit nald. in 1.
lI/ JI(fI1jfd( "qu., plfw. &amp; Cafhcn.in /.in cMut/mdo.cod. tit. per norJt. per gloflàm ln l:fi c.~ d/l~bvs. ~.fèd ô- U!l",.(dùu. in vcrbo ,d1imrcjfdc in dio1/ add pel" qll cml ocll hoc noraL Parr.&amp; (equ ulltur
Ibi naJ.&amp; Salic.&amp; nom cria Bm.in IJi m.qllib. ex CM1J.ptg.Vel l'Y?
ji&gt;INII.lbi cria Salic.•~ 111 rerminis hoc Formar Ma(lI. in tlf.dt cmt. §.
Itcm 111 c.rJll.quem rcfcrr Tiraquelllls 111 tit.de rttr. (o;;r/Cnt. §.6. glo.l.
11.16.&amp; ideo requii'irur,vt ex mera &amp; (pomanea voluntan: fia r : aIioqui li legc vel alia ll ecc(~i tate cogerctl1r, vclollicio iudicis Incr~ ellacio vel nobih , non dcbercrm g~belb vcl laud lmium, pcr ca
t]1I.l: nor;1r Bald.in b.II.IJ.&amp; ibi 'lalic.1n 1 ;. q.c.de rifclnd'~'{J1dil.
Nec oblhm qua: primo loco dicebamm .rx if.c.dc iflr.clI1pkrl,
9 tlLlon iam Vt t debearur budimlLlm, non (ufficit rola poflèflionis
ve l domini) rd emph yreuti ca rix in ahum fatl:a rranllario, nui
fiat ex aliqllo precedente tir. vr dl'c1am glon:m d./.(in.ill vtr60,4Io jlù;lIItionis. Nam mulrx t (unt callfl:c, ex ql1ibl1s rcs emphl'ccuticaria: transferuntllr in alias pcr(onas, ex qllib ns ramcn nl1Jlum
debcrnr Iaudimiu m , rlm de iure qu ~ m de con(uctudine : purà
quando tir. hereditario , vcl ali" conlimili transferrclltur, vcl
quando caulfa dori s vel ali.lnccclfaria li tret alienatio : &amp; etiam
ex n1l1lcis aliis cau(Jis, qu as ligillarim rceen(cr Ia(on in d. l.fll. 1in11Cando mu Iris modis ilium rextllm. idco Joan. Fabcr ln {uo
breUJario, in d. If in gloJ!.jùpcr't'crbo,"'./hmaflonù, dcclarando rexmm, qUltcnus loquimr de quinquagcli ma parte pretij vcl a:fiimationis rci in alillm rranflara , dicir 'ilium rcxtum procederc,
quando t1t1110 permurationi s vcl al io conlimili oncre(o , fuit faLla rranflatio.inrelli ge odo ilium rexr.de tranllarionc f2Lla virrute contraLll1 \ , de quo debetur de iure laudil11ium: &amp; non de tradiriOilC cci faLla ex alia canflà vcl t:tulo, de quo 110n prx itacur
de iure laudimiu m. Vilde cùm de dilhaétll , de iure lluIJum dcbrawr

F

Cau {fa 2. 6. ~xÎt. vniea:
H r
bcatur laodimium, vr (li pd probatllm dl : ideo t rranllario do · 1 t
nuoij vrl poflè(JiO llis,qux 6r in execlltione i pli us dlthaLlus,noll
Inducit (0IuriollC1l11J11dimij: quia acrcndirur principalis c:ll1{[a,
&amp; lion id quod nr :1d cius cxeclirionem. d.l.penl/ft. C.de conjid.ltb.
I L.&amp; ibi Ilot. l'cr ilium rexc. Bald. Barr.loan. de Platea, &amp; rcliqui
Scnbcntcs. Er (eCl1ndlll11 bane (cmcnriam fuir conclu(u1l1 Îl~
haccallfld die 14· Au gu{r. 1 r ; 7.
Scdhoc lo co t obirer atringam , de qllx!1:ionc, dc qua :tlils 1 L
fui imcrrogaws, A n pcndenrc rc(olmione vendirionis &gt; cx pa Llo
leroliltiuo i11 comi11cnri appo liro,po(Ji r d01l1inus percre laudimillm : an ve1() debcar expcLl:l.re cuenrum paLlLBald. in (onf!.
164' /Rat "Mril,u fllit confcJliu. 111 f n. voll/mlm. ;. fui t in hac
(CIltCnril , vr quamdiu eit 111 cere u m, vcnditionem rc{olui, non
ponè d01l111111m percee lalldimium : hac poti(Jimùm rarione.
quia qll allldiu pcndcr rc(olurio eontraLlus,l1on djcitur plenè &amp;
itm:oc;lbih rer res rranllar:1,pcr rcxr.qll em allcgat ln i. (ù", manu
for" §ft.dt (ontr~h.cml.&amp; facir qllo~c r ipli [ Bald.in (onf 1 37.rnciflln/("II"jolml1Jttttf.V(rl.1.. "bi incl111ar in hanc (cnremiam , vr ex
menee c01l'rabcnciliffi, qllando paLlllll1 rcfollitiulll11 adiicllur
mcolltincnri .ccll(carur conrraétlls rnagis {lIb condirionc faLlus
fidll\t ~(olu [i on i s non cuenerir , quàm {ub condirione reCoIu(ndus.
COlluur ill m tamen fequirllr Toan. Barber. in vù,torio iur.in tit.
dtI/wo,col.prnl!/t.in vcrJic. vit.ad bmllm. v bi d icir, cùm qlixritl1r
tcxquibu s allenationib us debcarur lau dimium , di!1:mguen- 13
dum clTe,qllla au t alienario IÎt cond uio nal1tor,aut purè. fi condmonal1rn 'aur cond 1tI0 i lnpcd I~ dom illlj rranllationem, am
Icmôar.l'ril11o ca(lI non dcbcc"lIf laudl1niLl111,qnia non cft vera
ahen~rio. Secllndo ca(lI , qllando condido rcrraétar iarn rranfla- 6
mm domin ium,dcberur landi n11l11n,per norat.lI1l.2. ffde il, diem
.Jd,O.&amp; 1111.1.&amp; j .c.lc p"c7.11Itrrrmtorcm ô- 'vendlforrm, qllX (equltur&amp; refrrt Tir2quel.m tII.d,' rCfr.,El.c011l,rntron.§6.gloj[. , . n.18.
Et Crcundùl1l h"nc ["l1cériam S~nJtl1s huiLis Proeincix tà:pe iudirauir: li cèt Tiraqucll. m r.,dg!nJTYI. 3.a llcget pro ccnrraria opimone PCrrlll11 Tacob. m 1;, de .tO.in rtm pro rc cmphrt. (ol.S. vof
mmJi ex p" Elo.c;- col. r5. ver.4.;N omm tr,mjl" ,ionû. vbi d Icir, l1cmilIem difcordarc ab ca (cmentia.
•

el:

,

CAT'SSA

�Il
3th

--

Caulfa q.
C A V S S A 17.

. CaulfU7'

-,,0----

ER HDI C"oli d, D""io ho~i, publie;, &amp;
"JT.~ l,,,ddi/limi Ty,,""i R""ûdid, T ""n' bd·

IN

~n.t.

DECTSIO:l('E

HY,IYS

Cal';;;' de tribus eft qu4i/Jjm.

_.1!1i.s plu(quam ciui/ibus, plurim a huius Prouincire oppida exu(b, &amp; funditùs dirut~ fuerunc:
qux,quod incolis dellituta iacerenr,in v/rima tocaglOru
generali recur(u, eonmJecnalbo non fuerunr de[cripra.
Sed cùni :11111015 4o.rarionul11 Prouincia:: pr~feél:i àChri·
llial1i{f.Francorul11 Rege Franci(co rnandatu accepiffcnt,
de indicendis publieis focagiis:oppida qux ab illo reeur[u po{hemà incolehamur, vieu de Admirato , iam olim
Remundi Tyrannide euer[üm, noui[simis focagiis indixerunt.~are Rianeioppidi, quia poIl c1adé Admirati,
0l11nes il1cola: eà migraffenr, [edé(que ibi collocalTent,
pr.cfeais fllpplidrunr,ftcagij nouinj Adl11iratani :lboli[ionem perentes:fed p:monus fi[ci foeagij impoGrionem
defendebar. Cauffa perorara, &amp; ad al11pliùs deliberandii
in eonfilium miffa. rlacuit Curiœ tandem, foeagiorum
munus publieum eiuimi vel oppido babéei Syndicos &amp;:
iura vniuerGearis, impon i poffea. ~(&gt;::l li locus denitutus incolis,non babear vniuediratcm,ibi nec focagiu nec
colleaa indici poreil: bled pr,o his rebus·foren(es polfelfore$ in loco domieili j mu nera (u beullt C , 1u.xra il. riç COIllmunis confiltLltIoné.nec hoc caru habcre locum Prouin·
·cia: fiatUtu d, quo foren[es pofi'eJ(ores in loco vbi pofsidenc renentm conferre.Idque maiori fufFagio compro'
barum en: nouirij &amp; recentlS focagij Admiratani fath
quota irrita, Admiratanu1Uq; vl cum in prILlInum rl.1mln
refl:ituendu m.ProlllJnciatum dIe decima ApriJ.IS57.

Pri mo, An focagillm polIir indici ciuitatibu$ vel oppldis dlnnis,in quibus no n flint fyndici vel aliqua vniucruratis ligna. in
qua qu:dl:ionc dcclararur quid lit focagium,&amp; eius natura &amp; cffeétus.
Secundo,An !1:atum Prouincia: di(ponens,vr polfelfores contribuere rencanrur pro ralliis &amp; fublidiis, in loco vbi bona poffidcnrur,&amp;110I1 in loco domicilij : habear locum in ca!1:ris &amp; locis
diruris,in quibus nec funt fyndici ncc vni ucrliras.
Tertio , An collcé\:a qua: de iure imponiru[ municipibus &amp;
rncolis, porsie im poni criam pro rcbus in alicnQrerrirorio inhabiraro poili:(sis.

a ~od muJus probacur hîc in Lq.
'
b CUID NunUS boc focagiO! ft pcrtÎlleac ta nttlm ad vniucrotaté, vt probawr iu I,q.
C L rcfcrir to ~, fi demun.&amp;. honot Barr in 1 I .e de mul &amp; inquo loco &amp; vld.in J,q.
~ ~lJ. clm Ihrutum a"ftI.H 1\111 Lomunl . iwt"l ll~l n tum
co caru proccJ~ re. quo
de lU rr CO ln mUnl co'lc8;.1 pot"rac ' ndlç l CIUI' J,. :.: 1I11;,J!t -.arg. §. ahud. de .cquaJ.doc, in

9 C';!ra diruta vel citlitntcs iacclllis fine illc8latlj , non impommfllrfi-

,

en

AUÙ)&lt;lII.&amp; ,·,J.lU

,.qua1l

l "{

----

s r

]If ]If

A R [A

!Zf' AE SrI

prim4, CIlI';;;'

0 N [ S

2. 7.

&amp;- 'lIrt. per modllm vn/llcrji.
1 For'giullJ i11lpontndi &amp; exigtnJi modus &amp; flrmll.
J Flcagiomm munus imponltllY &amp; exigitM ab vniuerfitllU , &amp; HM À
Plrfonu finglt/orum. Meu tbefaurllYij &amp; Syndici vnirurjilatis, ad
Il/oYlim [o/ulionem nomine vniuerji compettllntur, non alltern fingll/am pl1on4.
•
4 Foragifllll non poteft imp61û ciuitllfiblls ve/ cttjlrt. , qu~ non hablnt
SyndlCos,necJign" Il/iqlla vHilllrfitatt..&amp; n.9 .
f ForagioYU11l genera/es recllrjùs antiqlli, 'J/lorum habetur mm/io in
arr/iiI/M,McmlmlyantllY,qllÎJimt,qUl/llior.
6 F"agij genera/M hflùls prollinci4 , definitin ve/ potiùs de[criptio.
7 For,rgùlTIJ gmu.zlc ,drjfert dflc,tgiù , 'lli,' flint plYfÎlmantes , hoc
ejI,plrfanntitu,'Jflorum vfru foit (tidm anliqllltils in hllr Prollin1

Foragiom11l1f1otiflti~, an fit impojit.c ciuitatibf#

1I1/.&amp; /1.8.
cagiis gcnerrrlibllJ , ql/od ab IInfl'JUr6 Opti11Jd Y.lliom fuit obJeYIIIftllm , &amp; fir decid/fllrq"4fio , &amp; .arrrjfi tempus cil/UllY nllmerD 10.

1 1 FOCA

�r

•

H 4
Cau{\à 17.QI! xll:. r.
II FocJ gij OHIM l' rer/IIIIJ 6- vII/forme ab vNlllerjit,tte pr&lt;tJl.mlllm,lIr(
pt y dllgmmllim vel dimil1l111011(m bOl1oYllm aM perjimdYJ/m fil1gu/orum mlll.IINr.
•
IL Focdgij OHII! prylmel ild Ipftm Cl/llli/tem "id"o jinglt!Ol'llm bOI1,J vd
p'rfln",pro IlIùu ,,\',,ElIon( campe/II nm poJJïml.., .
13 FOCJglllm, '1uOIJiJm rjJ omu vnilierfit.llS, Ideo 111 I/!t,y lI1/pojiflOlle
mil font voc.mdi {i1/Su!aT/ur CIIits ,fidfofJiert vOCJre SJ'id/CI,m
vnil/erfiwù.
14 ColMla drffm .lfocagio: qll/'ll1On ",tbet eer/am &amp; v1JifOrmuII ~r&lt;f­
jlJlionem fiC/llifocagillm.
1 r OrdinaNo de/eglltorum gmer~lis 1'eCl/rfl&lt;l flc••giomm tr.mfirihitilT.
.
16 Foc.tgioYl/m genera//; reeltrjil1 admodllm neetjftrùloJ r qlll jebatanriq"illl1 fingl/li. deullnaltbl/!, allt viunndltblU: ér m.tlf/",ltlaus,
qllot J,odu illll(11Il/nlllr firè m 0111mb"1 C/l/llaf/blll6- C410! hNiu! proIJinC/,t ,pTocedl/nl lX eo qq,d conlra IIntltjllam con/II(/lIdlmm,rlCurjùs gmer.1!isflcAglgrl/lJl,mn filll fléll/s db IInno /47 ' .
'III wn ab ,o.{tcu/""lpr.tumrit.6- n. ' 7.
1S Foeaglllm v/tlm'o j'uEluTIJ,anno 1471. qI/altIerfiuril mdrElllrIJ vniMrfiwibl/s,cf pro quiblli "bI/S.
19 In edlajlro debenl defcrtbi 6- rcftrriftnglllil bona mobilta, irnrIJobili4
ac mOl/mti.l, ",eras, 6- ali" commodirales ft"gutomm mMiciftlm.

G.ltajlmm fi pro gemr.1ti exaElimefocltgij: ideo flpit elflS n,III/WII'
0f{lIl1.icipts ql/i dlc.Wlllr.
2.l ~bt!(s Imitl! prol/inci.f., pro ql/JbtJJrtblls h.lbeat prilli!'gilllll immflnilalrf,~ cont"bllliont la/ft.tmm.ufiTl/lJ/t,r du,f fintmlM tJI.!
pr"IQbilrbus, vna Ludollm{tcundi ANno /406. alter.t Regis Rendl i ,Anno 1448 .n.l 3.
14 Colltila iure commu"i non imponitlJr, nif. CÙlibus 6- incolû, fid ptr
jI.III/IUm Prouinci... imponi/llY eti,un flrenftblJs po/1lJôribus. 11.z. r.
16 Focagia ind'JuJ1dl p8trjJM ell dt rtftm4lione principû r1}(C Irallfit
in magif!rati'i iure ord/11ario. &amp; qllÎblli perflnù IfntiquÎl/J! fllebdl
taf» Princeps ddegllre.n. ~ 7·
1.8 FocagiOTIlm impojillonû ~Itlljftpr"cipllit &amp; .(inatt!. . .
1.9 FOc.1giomm eXl/fLo quatH &amp; quomgdojat ln l'rOUInela.
lO

11

C aulfa z.7.~œ(tr.
f2..Y AE S T J 0
P R 1 M A,
Ca"jft z. 7·
lEc quœll:io pendcr ab a1ia,an tfoc~giorum !
quorifario Cit impolita cillibus &amp; in co lis per
modum vlliucdi: ira vr lit vnus vniuc rfi[Jti,,&amp; non linglllorl1lTI, qllod malllfcftè depn:bédm111 s di ex forma im~oCitionls ipfol'um focagiolll, qllJm ex moôo illa exigEdi;
Ciqllidé in regiO:ro focagiorll, in régiistPro- L
uinm:archiuis corcruato, forma impofi rionis hxc dt.Nam Cingulxcillitatcs &amp; carera pel' fin gll1as vicarias &amp; bailllias, Cin~ula- '
IImlûnt dcfcripta &amp; ql1 o[ ifata h oc modo. Ci uiras Aqucnhs ad
focos qllinq\lagima, villa Tal'aCcon is ad focos ccnCllm qlladl'a~nra.,l' l lb Al'caru m ad focos nonaginta t res , vIlla Dl'agl:lini:mi
ad focos otl:uaginta q llinque , &amp; Gmiliccr de allis cilliraribllS vd
mUnlCÎpiis,nulla faEta mcnticme fiogulorum ci l1 ium , vel muni ·
Clpum.Exquo t facilè colligltllr onus i(lud fOC.lgi),flllfTè impo. 3
umm vniuerlitari, &amp; non lin gulis; Cicur nec onos ifl:ud focagiomm, non pcriwr vol cxigieur à Cin gulis , Ced à Sylld ic is vcl rl1cflurariis folucneibu s pro vniucrfitate,&amp; nominc vn illèr Ci ,l...;t.§.aE/lfffdere illdiCil/tt,&amp; ibi norant Barr. Aog. A lexa nd. &amp; Doél:orcs
(om.&amp; fir CXCclltl&amp;conrra vniue rCitatcm &amp; eius bona,no autem
contra rcs vel pCI'{onas Ci ngulonllTI .not.Doél:,/1J d §,ItElor.&amp;in t.l.
7uoJcl/lufitl/e ~ 'ni/lfrf Il.ml &amp; ibi po(l g l o(]~ norant Scribenr. 6~ in
IftrK/.§ji 'IlIId vnillfrfillflr.cod.tit.6~ i,ll.in t.lti'Jfde rer.dlll/f&amp; adc~
aglturpro hoc numero contra vl&gt;illerlirarcm,vr fi Vl1l11cr(iras no
hlbcmdirus communes vc\ bon a cx quibus pollînc cxColul huiulinodi focagia, cogceur indiccrc collcé\:am illXrJ glolf. cémunirerapprobaram in 1. 1. § qllodft )10)10. in vtrbo,pmonftJl.in fnif.
7NIJculllfitlle vni/lerf&amp; ira norar.Barr. in d.§.aélar7' vbi Alcxand.
Iaron,Immol.&amp; Doél:o.comn1.bocCcnrillm, de quo etiam ef!: gl.
6n.1n C(/p.c#11/ di/eéfll, d, re[cri!l. Bart.iI! 1. Vl1le,l. c.de mldjerib.&amp; III
9'I1IDCI.ilb.t 1.
Cùm igicu l' munus hoc focagiorum ,Cit Ul11nus vniuer(iraris,
1&lt; nominc vniucr!1 ci llitatibus , caftris , &amp; municipiis indlél:û fit.
Idco t non pore(l imponi cafl:ris dil'utis,'in quib. non Cu nt ciues, 4
nccmunicipes, Sy ndici, vd aliqua figna vniucr(iratis: tanqnam
deficiatfublcLl:û huius muncl'is:&amp; hac rationc in vlrimo t gcnc- 5
ff
rali

�2 ,6
C~IIn:'\l7. ~:rtt.I.
rab recurfu foco.giorulll ùdo al1no J 47 [. calha, qllx tune
dirur.l I:\ccb.lIlr line incolaru , non fllcrullt affocagiara , lient nec Ifl aliis prxeecbmbm recllrliblis generahbus focagiomm, faals 3nl10 11 00. &amp; ail 110 1418.&amp;aI1I10 '44L cal1radi.
Tlltll1l1l1qlllm fll~runt L]uonf.tra, \'1' C nl1arex archiuis ex dilto
r gilho tOcJglortim.
Scd quon iam fo cJgiol'lI m Vell' .llHiquifTimlis dl: frcqucns
atque. vcibs ln PrOllincia : Illcnco hoc loco placet annoeari
quid lit fo eà gilllll , &amp; euius JlIeburir.lœ imponatur. qux
o01ni.\ , ex Jdinltione vcl pociùs dc(eriptione focagi) malllfclb tlCl1 t.
6 Ell Igiwr t fo caii i ~,m , cilli cJtis vc\ c.li1:ri PC( rnodllnl vni uerfi cerc:t &amp; vflif0l'nli ~ auchoriratc public:! faél:.l quOti!:lno : pro vniuct(is l1111IlIClplll11 f.lclllt:!nblls, 11011 eXCI11COmm aue Jhorurn Ibl b na poiliJcnrilll11 , VI' inc'er clUicaccs
&amp; cal1ra fllbtidlorum regiortll11 &amp; Prouincix facilior eerce
concribucio ,cxo.tbo atqlle folucio.
Sed qlloni.l nl tillgub oius detlnirionis vcrba habellt {ua
fillglliaria : operxprcriul11 e!t linglila linglilarim expliearc:
7 Et primà dicicur in deflnirione (/IIiwù ve/ cJ[fri , ad M·
fercnciam aliorum focagioClltU , qll x (olem lien per fuman·
tes: iea VI' omnes hJbit~J1[es in vn.l f.lm ili:! habeancur pro
vno fumante, &amp; conl1 lwam vnllm focum , vt voluit Barr.
i" d. §. a[lor. col. l. Tmm. 3. &amp; Il) leg. pl.lCct. in 2.. ÜfiMI,
num. 5 J. Cod. de S&gt;lCrof E(cl1 Bart. In leg. ftÎtlm. col. pellU/l.
vuJic. modo vJdmdl/m , C4d. dt exupt. rci i"dicat. &amp; not3cur,
ln {tg. ~ . CP". qm "ld/t fi tXCllfinl. lib. 10.&amp; 10al1. And.
8 in cap. 1. dt immlmll. ml1libr. 6. de qlliblls focagii s, anriqlliru s erar crJ3m V{llS in Prollincb , in plurimis baiLlhis
Prouincia: ,VI' artcf1:acur Petrus de Anribolis Prouincialis,
111 Ir.fi,1I de ,mmmblU 6- hOlloribflS , in. §. multiplex efl d//lifto
mlmeram. cofllm. 9. n/lm. 4[. 6- 46. &amp; in archiuis {a:pè fir
menrio de j[lis foca glis, rcfpicicnres fumantes, hoc dl:, f.l'mllias iin gu las : qua: tluidem focagia crnnr quxdnm iura regia,
qu'C ~xigeballtur per lingubs fai11ilias: 'lux iura ex Principum,
brg,r ionc pcrueneru nt ad manus domini de Bargeme, qlli yf·
que in hodl cl:nulIl diem ca exigir. At focagillm quod noshîc
defi nIlTIIlS,nOI1 re{plcit fumantes, :lut familia s , aut Gllglllas pcr~
{onas:

t

t

Caulfa 2.7. ~xll:.r.
'J.L7
(onas:(cd ipfam vniuerfitarem,&amp; proprerea dicitur anus impoûlum ciuirati vcl call:to.
Scquitur 111 ddinirione, ptt modl/m vl1iutrfi.- ex qui bus verbu, quawor colligllnrur norabiles effeél:us. Primm , ex qllo
refultabir nol1ra: decilio qua:l!:ionis. Nam t cùm hoc onus fo .
ragi), ue onus vniucditatis, non potell: hoc munus focagij ef- 9
(e deficicntc lùbieél:o. 1. ntC tmtio. Jf de con/rab. tmt. Er proinde oppida qUa! diruta iacenr , &amp; fiAe i?!colatu , &amp; in quibus
non (unt Syndici vel figna aliqua vniuerfiratis , non pofful1t
in focagiis quorifari. qllernadmodum nec fuerunr d,c{cripta
in focagiis (uperioriblls , ficue call:rum de Admirato , quod
ideo nOIl fuir de{criprum in caralogo focagiorum, quia iacehlt, Geuci Itodie iaccr, fine incolis : vt 110n poflit focagiis adfiringi, au! quori{ari. Itaque t placuit Curia: illdiél:ionc nouiri) focagij Admiratani irrira faél:a, in prill:inulr: Il:atum {lIlim 10
Admiraeanul11 oppidum rcll:irucndum. Pronul1tiatum die 10 .
Apr.lH7·
Sceundlls effcél:us ell: , quia t cùm focagium fir OI1US vlJiuerfiratiS: idco quamdiu durabir vniuc rlitas, dura bit &amp; onus. &amp; 1 l
cùmnoll murltllr v,1iuer(itOis pcr mumrioncm pcr{onarum, vcl
honoruffi diminurionem , 1. Feut. §.ji.Jf.(f'lod mill[que VI1Î1ICrf no.
/.,r~pOntb.lur.de il/d. /fi grtgt.§.Ijf.d( legdl . 1 .ideo 011 us ill:ud foc:lgi)non immlltacur,fcd remancbit fempcr idem vniformirer pra:filndum ab vniucrfirarc. Nam quamdill VI1I1S {u peccll: ex vniuer(0, per quem iliS vJ1luerGtOiris reri neri poHlc, lubc bi r focagilll1l
clfcfrum: (icue è conrrario, fi poil: qlloti{atiol1cm faél:am ,COI1rmgar ipCam vniucrfiearcm mulriplicari &amp; augeri populo &amp; diUlriis:non ramel1 proprcrca crefcir quora focagl) .cùm ex hi s 11011
murclur vlllucditas,vt-&lt;!ieitm in J.I.propo"e;alflr. &amp; m I.{tcut. §. tCUnl Gmiliblls.
Tmiu-s e/fcél:us cil:, quia t pro calliis, &amp; aliis {ublidiis rcgiis
vcl COllmatlil , lingulares per{ona:, vel conan bona, ron po(Jù nr 1 z.
plgnorari, vc\ {aiziri , {cd {olùm bona vl1111nfiraris,in d./.jiml. §.
1l(quod ddJCI.ff.9NOd Cfl(l(fque vmtlerf &amp; fi lIullJ babcat bOI1~, vd
!Jihil Ge cius propnum , dcbcc lmponi Lolleél:a per xs &amp; librlm mllniciplbus,illxr.glof.m d.l. l. §. ql/od ji "'11'10. eod. lIt. &amp; notant Dottorcs communirer poil: Barr.in d./. 4. §. Artor..If de re /11-

dlw.

ff

2

~ \r

�u8

13

,

ClUll'~

t

L

7. ~xfl:.

I.

QE;artus elfcél:us, quia cùm focagiuln oc onus vniuerûra·
tis:ideo 111 illius IInpOÛtlOlle fcu quotifatione,non runt voc3ndi
ciue pa\'ticulanr~r: red ruA1clt vocare ryndicos vlliuerûr3ris,
per reXtum ln '.(i.fùpluru pr.c(èrillbll~. c. de flfcrpt. 6- arcar. lIb. XI·
&amp;: Ibi hoc norar Barr. pcr t1lum reXttllll, quàd quando lir vniu~rr:,b s dcfCriprlo rtU .dllt113t10 OlllllJllm fJculr3rum &amp;. lingulorum hOll1ll1um, ri, A1C1e rCl}lIu'crc ryndiculll vnill~rfiraris, vcl
dcf"n(orc111 ciuitJn', Clllm rcrWO[1l1m a:rtimarllt: nec dl: ne·
celle , Vr ringuli de vtlhl vcl cllIirarc requiranrur. ~odrequl1 n.
cur ibi loh~n. de Plar. Luc. de PlIl. &amp; $cribenres C011lmlllliccr ill
I.I.cdl npocl; .pllhl. ,oN./'b .
.
14 Diciwr in d,-fi nit Jonc t {mn ér injormtf qNol:j:rlio , ad dlft".:.
renciam quoeif.1rionis ,qll.~ lir l'cr XI &amp;: bbram, pcr(onis parricu.
laribus in caraf1:ro IpOll vlllllcrlir3ci, Il:tm illa: parricularcs quori[ationcs muramur, hoc dl: mlnutlneur vel augemur, &amp; rcforroantur lingubs annis, pcr delcgatos ciuicnris , vcl vlliuerûr3eis
ad hoc negorium.Ar quora focorum feu focagiol'l1m faél::! in generali recurru, ex .1Ugmenro vcl dlminmione rerllm, vel faculratl1mlingulorum,non recipir augmenwm vcl diminurioncm:nc·
que mmarur am reform arur,red (~mpcr ef1: cadem &amp; vniformi\.
J 5 &amp; rario hxc ef1:, quoniam cOl11l11dl":1ri) gcneralis t rccur(l1s, ex
aurhorirarc iUI! delegara, volences lir iglÎs &amp; q ua:fbonlb us ire ob·
uiam,qua: in Prouincia fuper coneriburione onCl'um, dicCllll 0rillllCur, Decl,,,,,,"rul1t &amp; ordi1lafltl'1lflt, qllBd in o1JeYlb"s , qllof ptrft"is imponuntllr pro reblls, ln flqllll1dn dtjjofil1011em il/YU &amp; Ill/mm
jlatl/IJ Prol/incM/il [Npcr hoc edlC7t, quod dell/aps vnufqlllfJ/lcco".
/nb/I&lt;II pro lflt!b,tfc/lHlI"l bOl1ls la/llllbtlJblls, pro modo J.wdt" llIril
j" /OCO vb, pojiidet ,velm fl/turll'" pofldlblt: I1Ifi at,âs lxprcffo P"I'
IIIll1,io 'ile/lX regia drJjofiliunl aliter (./fa prO/ltjÎlm. Declaranw '111Imit! ,fJyod omno Pu/ail, &amp; EccilfiaJl/CI ac 118bdes d,il.e palru ProfII1JCi.t, &amp; Forc,r/ql/mj, drinaps dtbtnJ1t comriburrl , pro o",lI/bllJ
bont.&lt; r.'[Ii.,bbm ,'1/14 IIc'll/ifi/lmtrll ,vet M'f/lirenl ln jitprlldtBû 011(·
rrbtl! Cilm ,rliu plrbdis,modo érformafi'pcri;'s dalaralis,mji tntiA bm,'
"d tOI dmrntrint vei druemrmt tl/reJito . .f2!!-od dtd.r,u/eTl/nt ,fi 1/1rl ?r.. /Mionis ,commifli, vd drj:rmpnr"liom! , pro tyflibllS mini/tlè tml
contrtbl/ere,tcne.nwr.QJ:!.am ordinarionem vo lni boc lo co dcfcnbere ab vcrbl~m,die 'lliima men ris Mareij 147 1.l'cgi (hara in l'Cgifl:ro focagiol'um:ql1oniam [xpe vcr[atur in iudiciis, &amp; pereiner
ad hanc qu,d1:ioncm.

Cal!lll".u. 7. ~xO:.1.
11 9
~xordin;\t!o hgat t oennes c!uÎnHcs &amp;. oppida, don cc pel' 1G
~ium rccur[un'

gcncralem quotlfario lit reformata. HillCmulm:
hadie apparenr in:r.ql1alirares: qlloniam poll: diél:um l'ccur(lI m
mul[~cll1irares lx. oppida pdblériis vc\ bellI inclemcnria, cùm
flculemblls mm cnall1 incolannTI fl'cql1cmia ddl:irurx [-'11lr,alta:
vero commC:lru &amp;: COtl.lmCrCIO prillarx ad inopiam fcre redaéla:
(um:a!tx aurem impctll &amp; raplcirare Durantiœ flllminis maiolem pii'rtem fcraciolÎs eerriron) amircrunr ,vr fint hodie anriqui
011Cl'i\ iniunél:i impares: nihilominus CQgu11Cm amiqul1m ouus
111 vlcimo recur[ll indiél:1Ill1 ,criam hodic pcr[oillere fine aliqll:l
dimÎlllleionc:fi cllC l: conuel'[o ciuicarcs vd l1lunicipia ,qua: poit
dlfrum rccur[um incremcnrum rurccperunt incolarum freql1élia vel iuno commcaell,quœ &amp; commerciis, arrifiCJbus, am altis
comodlrartbllSdlcarœ rune nihilominus iflud idem onus agno(l'une, quod in diél:o cecurru fllerat impoocum. licèt inrpefro
pr~fell!J f1:J ru,maiore admodl1m focorum l1umcro rllfficiant , vt
C1Shodlc vidcatur oons ôtntiqunm exiguum .~ re non po{fum
fam mil'ari Cll[ hac nof1:ra a:tate, dccm[o iam prope [eculo , non
fuene faétlls focorum alius gcneralis rccurrus , prout l'CS admodum ponular. cum antiquiClls t (licuri ex atcbillis dcprehen.di- [7
mUI)lin glllisdcccnnalibus, aut bleé vicénalibus, nercr de more
lccurfll ~,ad r~lellandÎ:t grauandll grJ,uaros &amp; alleuaros, arg.l.l.c.
Je dllulIl~rlib. &amp; in t.mml umtorti'.c.de crnfib.&amp; per,tqIl4tOYib./rb. IO.
. Sequicur in deiinicione pro vniturfis fMHltaubuJ.nam in imponC11da quota focagiorum,hab erur ratio omnill ln f.!cu ltarum, 1 g
q1l3sin 1110 loco vcl rerrirorio habcnc mU11icipes ,tiue mouencia
(une, fiue mobilta, vel immobil ia bona. q111l1im o in(picilll1tllt
cammodieares loci: purà, accc{fus Aumims, mari s,commcarlls,
pmglÎl1aeio, pircario, ralm s, &amp; altarum rcrum comll10dicates,
qUlbus mlllli.::lpes diClol'es fieri poIfunt. nam ex procc/l"u gcneralis recurfll l,faél:o [4 71.app~l'er quol11o do fUCl'llllC pel' dclegalasrccurfus,dtllgcl1ter inucf1:igaeœ &amp; xf1:imarx IIllingl1lis caf1:ris
&amp;cil11eatiblls f.lcub.ces ,&amp; o mll CS rCI mU11lclpium, &amp; locolllm
commodlrares, fllleqllc rario hablea onerum, qll1b. loca, vel fingularcs pcrfonx fllne adf1:nél:x Cl'g..l Rcgc1l1 , vcl domin11ll1 ccmpOlalcm, vel Ecclefiam in iure ra(car1l111, Albcl'gux, caualcarx,
cenfllum,lèrllitiotl1m,&amp;: aliorum iuriul11 : &amp; omnib us rcél: 1.- perpcnus,&amp;ddigencer pel'rpcél:is,raxabant fingllias cil1iratcs,&amp; callra in fo cagi um,iIlas q uotirando.
Vl1da.
ff 3

t

•

�Caulfa 17.~a!rt.r.

1.JO

19

V nde hoc loco t exilHmo admoncndull!, quod in c~ranm

Prouincia: dcberent de(cribi omnia bon a ciuiUln &amp; incoJarum,
mobllia ae immoblh.l,ae per (c mouétia : item l'i(cationes,arri/icia,capitalia mercium,&amp; vt VIlO verbo dicam omnes facultatcs,
quas habent municipes in iIIo loco vel tcrrirorio.nam cùm cat:t1. 0 {ha fiant pro cxallione iuris focagiJ,&amp;tfit quxdam focagi) COI1rributlo : mcritè Jllius narucam (cqui dc:benr. idco, cùm foca·
gillm fic impo{irum vniuerfieari, pro omnibus facultaribus municipum : iUius coeributio facicnda ell:,pro omnibus rebus &amp; fa·
êuleaeibus,quarum in dillo gcnerali recur(u fuie habita ratio ~
Principe dckgatis. Ideo in amiquis catall:ris, qux Icgi, ncdum
bOlla immobiha,&amp; mobilia,&amp; per fe moucmia,fcd etiam pecor~.'
&amp; (!;;lpitalia mcrcium,arriticia, &amp; cxterx commoditates ,'quibus
mUllicipeslucranrur, dc[cribulltur iuxeanaruram focagi): Iicèc
in aliquibus Douis catalll"is,[àlùm immobilia,iu aliquibus criam
mobilia quoque iumcnra.'3l pecora cOJl[ineanrllf : in aliquibus
item ciuitaribus omnes municipum facultates, (antiquam formam adhuc rceinemes)caealhis de(cribunrur,ad quorum exeffiplum cxtera: huius Prouincix ciuitates &amp; oppida refoemari dcbercnr.egenr enim cen(ura &amp; cmcndatione.
,
2. 1
Dicitur in dcfinitione, mllnicifilm , quo ni am t nll1nici pes appeIJamur, omnes qui muncris [unt participes, vt ait text.in 1.I.Ad
mllnicipal.&amp; ideo hoc verbo comprchendumur ram municipes,
quàm incola: &amp; foren(es, in illo loco bona poffidemes : cùm ex
forma fiaruti forenCes tencantur conuibucrc inJoco vbi polIident. &amp; hac ratione dicl1ntur municipc:s.
'
J lDicicur in definitione, non txemtorum, proptcr perfonast priuilegiatas , quarnm bonanon fucruor comprehenfa in focaJ!iis,
1icuti bona nobJlium &amp; Eccldialbcarum per[onarum . quod tamen intelligendum ell:, de bonis Dobdium , qua: poffidcm intra
limite ~ feudi ,de quib.fuerunt inuefiiti à Comite Prouincla: ve\
eius Barone. Nam pro allis bonis , q ua: poffidcm in alil5 ciuitatibus, qua: limr de dom.wio Comiti, Prouincix,vcl aliis ca!l:ris,
quorum 110n (unr domini de con(lIrtudinc generali huius Pro·
uincix, tencntur contnbuere in ralli ls &amp; aliis Prouincia: one·
ribm cllm plcbeiis, nec tunc habenr priuilegillm. An autem
l. 3 pril1ilcgium
qllod habcnr nobiles iBis com petat de iure corn·
mUIll,latiùs non in{j!l:o,cùm viderim de hac re duas Principum
fememias,latas pro llobllibus.Prirna à Rege Ludouico {ecl1Jl do
h lius

t

.

Caul1"u 7. ~a: 0:. t.

i,i

buius 110millis Comite ProuincJoc: anno 1406. Sccundarti ab 11lufiri/limo Rcgc Rcnato,vel ab eo dclrgatis,allllo J+48.ac etiam
ordinltionem faél:am à commJlIariis gcncralis rccnf(us, quibus
nobiles &amp;: prxlati dcclaralltur illlmunes,ircm &amp; Ecdcliafiici ab
huiurmodi conmbmionc, pre omnihus bonis acquiliris vel acquircndi s, iure pr:tlatlonis,commi(J;, vel dc:fatllparationi s. &amp; Ecdcfia habcr priudeginll1 in iur~ clau(llm , 1. t1am. c. de fo c/'of Ecdt[. &amp; in authr"t.tUlt/ "JJII~. c.de tpift. &amp; cler.&amp; prOOaillr il' capjn.
dlimlJl.Eccltl&amp; ibi notant P,/lnor. Illlmo. &amp; alij Scribent.comm.
Dicitur item in dennltÎone, &amp; aliomm ibi pofsidmtillm. Nam
Iicèt t de :urc comlnLlllÎ collclla non poffie imponi , ni li mu ni · 2. 4
cipibus &amp; incoli s,l.rc{rriplo.§. f" .fJ. de ml/J1(r. (jr honor. quam (enrcociam (cqullntllr Dollor.poll: Barr.in l.v"ica.C.de mlllieri". 6~ il1
qUI/uco.M. J1.&amp;"" d.l placet.tamen (CCIl S cil: in Prouincia,vbi [c r- 1. r
Uleur !l:atuCllIll , Vt foren(es tcncamur contribucrc in loco \' bi
pofli~rnr bona, q ua.nuis ibi non h:tbeant domiciliuJll. Ergo ill
im~ûnclld a q'lora foca giorum ,habcell[ r:lti/) bonoru, qua: forenres pOllident in illo loco : cùm ibi tencantur contribuere pro
iIIis bOl'is proprer Il:atutllm. &amp; ha:c verba delinitionis [unt polira ad maiorem cxplicaeionem detiniti : qual11uis ex propia naIUra difrionis 1'fIflJ9idpl bl/4 , in delinitione adiclla:, proprer Il:aru·
mm comprehcndi pofl'Ul1t.
Scqllitur in definitione publicl/ Itllthoritl/Ie fo é14 1"otifltio, qu ia
hœr pore!l:as imponcndi t focagi:!, &amp; quoci(andi lingubs clUiutes &amp;ca!l:ra,cll:..dc l'e(eruatis Principi ,&amp; non tranlit in aliq nem
magi{lranIOl iure ordinario,l.placet.C. de eXCl/fol. rmmmp. (;;~ 1. r.C.
4IJùplrindic1.ltb. JO Idco quotics res pofl:ular , (oler P rinceps hoc
nrgorilllTI alJquibus (pecialitcl' d elcgar~ ,&amp; t antiqll itll s Prince ps 2. 7
drlcg.1tc rolebat pcr(onis tlcél:is co nlcn(u ttium Il:atuum PlO·
uincix, qui cl! gc bant duos (lX Ecclcli afiicis , &amp; du os ex 1l0biJibus.&amp; duos ex plcbciis , qui 3Lltorit3cc ex prcllà, &amp; delegaCi one
jlrincipis,faclcbJJlC rccurrum focorum ge ncral ium , qu oru m de·
Icgarlones PrinCÎpuln -cxtam hodie in rcgi!l:ro fo caglOtl1tn ,i n
quorcpcriulltlll' qu atuor recu "fi, s gl'neral c; foco ru , 'Illthomare
Peiucipis faéH. Primus 1 f Oo. S&lt;:culldu s 1418 . T crriu s J 44&lt;. &amp;.
Vltimus 147t.
Dicitllr in definitio ne, v t inltr ci ..itlltes ér c~flrlf I,bjid omm
RlgiDlum &amp; Prolli"cu, fl cilt~r jil (o;;tribulio , l X,,{!iO , ,'III"e (JIU/In. Ha:c enim fllJc t call11:1/in:tlis focagiorum , Vt fac ,i'o r 1. S

2.'

d!~t

�CaUrrJ17·~XI1:1.
dlcc muncrum dll1:ributlo, cxaél:io, .rque {ol ur io, Illter cillirares
&amp; oppidJ ComitltLlS rorc.l.lqucri) &amp; Prouincix. Nam Hl indicendls l11uncrihus hoc ordine proCCdHll[ Primo licerx, quibus
Rc'C ponllhr (llblid :lIm ,à ProllinciJllb "s pr.\:remlmllr per illu{hl Imum Gubcrn.lronm in Gonc;!iorrtlI111 ordil1Ll111 Proll incix,d"indc COllCtllllll1 ddrbcr.lc an vclir (llbtidium prx!bre:de29 Itbcranone f.l ~b dlnrtbllllllr (um111am per t Rcgel11 periram per
foces, mand,lDdo 1 he(\IIr~no Proullle;x, vt illam exig,H à lingulis cillitarib1.js vcl cantil,fccüdùm qllor:lIn focorum, ad qua m
Vll:lquxllu~ CillirJs vd carrrul11 repcrirur in archiuis taxata:ponmodlll1\ lingll lx ciuir:!rcs &amp; cJlha, quanritarcm qlla m rcnennlr
conrnbuerc TherJurario Prouincix, (oluullt ex rcdirib us co mmunirlris; fi vero nihil commune habcar , qllxlibec vniuerliral,
imponü cotleaam l11unicipib. pel xs &amp; libram. iuxt. glo{f.in 1. 1.
§.ql/odfi mmoff.'luod ClllltfqHe VlJlucpt. Bart.1n 1.[.&amp; Scrib.il1 §.ac7Q.
.If de rc j,tdlcata. Et lie [eruarur de COll(uerudinc gcnerali cocius
ProuineÎ:l:.

!Jl

"
SrNMARJA
2..

1

~rAESTJ,ON IS

CIII1ft 1 7.

poffiffom flcllndil m verba flalllti,temntlif contribllere in 'jI,QC/l/lo/llt
LQCQ e/iam in!J~bllatQ, vbi pofiMmt bD/M, flct-s tamen eJllII veri-

tale.
1.

3
-4

.

.

f

CoUeRa de itm 11011 imp6l1itl/r,r.iJi ciHiblu 6- illcolû.
Statu/llm quomodg d/CII/tlr tlr/dere ù.rÎ cOllnnJ/wi.
Statutum addcm iuri com")//mi , intelligltllr addere eo cajil, qlli de
itm poJfù rffi. 'lIU m A/lgment"m flqllitur 114tl/rll11/ frll1cipali!.
St4f/Jtllm lion hAbu /8cum,lIifi ill [oct! !Jlfbmtibll4 Srndicis (.;-vni,;epia/cm ~ non al/lem iN 10c14 dirlltu q/l~ Mcent Jille illcg.
1111u.

Ca li lTa ). 7. QE.~f1:.vnka.

.f2..Y .hE
-

S T JO , SEC

rN

D ./1,

c,/ljfe 17.

Idewr fiacllrum in(pcŒs [olllmmodo v.,:rbis, proccderc eriam in locis incolts def1:icucis ,li modà in cius ccnirorio bonl poilldd.rur:cùm O:acumm t dlcac, po(fclTores dcbc- r
rc conrribucrc call11s &amp; al1ls [llb/idii s , inloco,in c~ius ter morio bona poflidenrur. Tamcn vetius cfl:,O:.tCllCUm proccdcre &amp; habcrclocum in locis, in quiblls [une i'0plIlus &amp; /igna vnillcclÎcatlS.
Nam de llIrc t communi , colleaa no poreO: imponi,nili cluibus ~
&amp; II1colis:I1OI1 alltem forcnlibus Ibi bona pofTidClltlbus.Barr. per
ilium rCX[.'" tl.lrtfcrtpto.§jinjf.de 17Jllmrib.ér hMOY/b. &amp; inl.plam.
/R ,.!dlllrJ,vbl notant Bald. Sali .&amp; Doa.comm.C.de[ncrof Ecclef
Bm. in 1. vlIir.C. de mllùmb. &amp; il1 ql/O loco.ltb. 10. SeartHll ideirco
thoe dicirur addcrc iuti communi:na de iure communi ,fm'cn- 3
fts lion rCl1enrur concribuere inloeo vbl po(sidét(vt d iau m efl:)
(cdm loco dOl11i cil t),&amp; 110rat Bald. in 1.I.c.dejùm.TrtnJt.A t hodie
propccrfbrll[ul11,collca.1 i mponicur ctiam fOl;el1libu ~, po(sidcnnbus bona in illo loco,l.mllncrum.§. pr-LterclI/"tfJCI1J 'JIMdam cilllfaflljfdl If/llilerib. &amp; bonorib.lform .I.§.fi vero.cMIJ glojfm 'Vcrbo,feullri.
mf.ff.dtcC1Jfib. Barr.itrl l.r.c.dc mlflim b.&amp; m 1/10 loco. n.zS. 'l/er{. itrm
[Ji/in duiwc q!l,cde hoc /.I.dm pritlil'gitllll . Et ideo , eÙ l11 fl:aruclll11
ihocaddlc illl'i commulli, efl: id necc{fano illCclligédum in illo 4
CJlu , guo de lurCcOI11 L1 ni p o t~l'.lr impol1i collctl:a cillibm &amp; inlolis.&amp;tic qu ado locus habcba, Vnill Cl'iic;\tem , qu x de iure porc~imponcrc co llctl:a m,lllxt.Ccx•. il1 d.l.rcfcr;pto§fil. Cùm enÎln
fiJmllm luri co mmuni add .\[, 1nrclll gédum cft y qU:\Ildo de iu re
communl COIlCa.l poterac im po ni ciuibu s &amp; in colis. Augmécum
'D1lOpr.~(lIrpO nlr n.lruram pcriiflt;l1tem , cui hC :wg rn c nru l11,§.
,/jud.ln vll/lh.de "'1"nllt.dot. &amp; !èquicur n.lCUl.l 111 (u i pri nci['J Ji s,
1.1/IJ/II.C.dr illr.dot.ibi nald.&amp; o mn cs Scti bcllt.&amp; in l.mtcrjùc(YJw:.
§. I;,m IIIlaff. dl pafl.do l ~ lt{;. &amp;: jbi B.lld.&amp;:. Scnbcllt. com m. Ideo
fuir COllcJll[lI m t in hac C:1Ufl:l, daruculn hoc proulllci.tlc procc- f
dcrc&amp; habel'e lomm in locis h.lbclltlbus (yntlt cos &amp;:. vniuc lfimcm :non lurel11 in cafl:ri ~ dirutis) q llX iJcc nc fi ne in col.Hu.
'luoniamin ill l~ no)) porell: im po Ol roogi ulll, nec onus .1h'11lo.1

gg

\ 111

•

�C.m rra.t 7· QE.xf1:. l:

_
vl1i uer~ratis:ncc per contèqucns , foren(es ibi cotribuerc tenentut pro bonis ibi pofidlis, fcd in Joco domicilij , Vt patet ex Ce-

134

qucnti qua:ll:ione.

-------------------SJ'MMAl/IA .Q!,FAESTI07'(.lS TERT/AE,

CA/1fe
1

17,

CQ/kif,! de illrc impmi/llr t.1HÛ,m ci/"bM

&amp; ineglif. Fa/fI't qllAndo

l'lJrteon(ï.cflldo,dl/t Irx ,,,,,nicipa/If lf1 eontrArir,m. nI/m. 3. Fa/M
elldm,ji eo\" &amp;iJ{,dllplici enerc eô/lcc1d' eontingerel pro eadcm re pr,e-

grafl.àYJ.1&lt;édm tt"'C,vt mite/II( hoc ab(Ïirdum &amp; In{omteniens,non
pourit {Q/lcc7"YI n!ft pro rebl'J,pro qlllbllS (fIlN &amp; Ineold' allb/llon
co//ec7ant/ly.nufIl.)
7.
In co//eOu perfona 1f prl1lcipaliter ob/igata ,bMa IIlItem (J foellltd'
tt.&lt; in eon(eql/oill.tm. ideo/t''fl/t01ftlr eond/Nonem perfond!.
Confite/lido immemorialù habet vim prùlI/egij.

.tf.o·

2.

+

ri'

f2..Y AES'T!O

TE RTf A,

Cdt1ft 2.7.

GlIeéb -;- de iure impolli rur cillibu s &amp; inco lis pro
omnibus rebus &amp; faclIlraciblls, qllas habcllt , tam il1
loco domicili), qllàm alib i: iftlld voluit Bart. ÎH 1.1.
.~ c.de millier. &amp; rn qllo loc.lib.lo .col.3.n. 73 .in vcr/ite qlldro,dli'fllis 1fci/lu.&amp; loan.de Plat.inl.2.mtnm. J.C. de immlln.à trtb.
eodltb. &amp; habccur in allchcn. itcm m,/Ia. C. de eptfc. (7 cler. Bald. &amp;
S,lli .." 1. J .cfrlt( emfve! rehq. Ang.&amp; Alcx.in 1.4.§.aOor.ff.dere fl/d.
Ioan.A ndr Gemi.Philip.Franc.rn' d.c~p.\.de immlln. l/h.6. Paul. &amp;
Carel. Zabarella i,. clement. 1. §.fonè.de illr. patrondt. quorum ra·
1 cio hxc dl:, quia t rcs non (une obligata: , (cel per(ona: racione l'Crum. ideo attendirur CUillS loci pcr(ona (jt incola vc\ ciuis, ad
boc vc illi polIit impolli collcél:a in illo loco.l. r{[crlplo. §.ji.ff!e
m,mmblU. quo ca(u imponicurcolleél:a pro omnibus rcbus &amp; faculcactbus vbicumquc cxincmibus : dummodà non fine extra
Prol1lllciam. d.l.fi.§ji.1.2.&amp; J.I.a,m lI(quc. c.de /HeDI. &amp; vbl ql/I,dom/C.&amp; norac Bacc. in d. 1. I. C. de mlliieribm. Nam perfona ell: pl Illcipahccr obligata 111 huill(modi co l\cél: is : bona aurc m &amp; faculc;!,ccs in conlè:qucnciam. ideo (CqUllntur condltlonem pero
(onx,

1

\. -'.
, '.

Caulfa2.7· _ ~xll+

~H

(on:r,vc VOlul1t c0mmllnicer Doa.in locis 411eg. &amp; dicit iinglllarircr loan.And.in J.c. 1 .de imm.Ecd. qucm (equumur lbi Anchar.
Philipp.Fl'anCl'S&amp; com mun . Scrib: quod , licèr in imponcn&lt;i"
collca~ , h abcatllr rarior~rum,&amp; ranone rerum lInponarl1r quolIr3rio maior vc\ minor pcr(onis: tamcnnon propterea dicicur
toiletta munl1S reale/cd per(onale : qlloniam res,( vr acccl!oria)
feqllunrur llacuram pcr(onarum. allcgar texc. in c.ecclcfde reg. illf.
ilbr.6.&amp; t.el/m princiftflùjf.eoJem.Er dl: ha:c communis (cnrenCl;!,
omnium Doél:orllm cam iuris Ponrificij , quàm ciuilis , vc facllè
poccltincelligi ex (upradiél:is. ~x c6~1I11iS opinio limiracurt, J
q03ndo errec con(l1cmdo vclll:atLltllm 111 comranum, ficu_r cil:.
Nam Itarucll vel c6fllccudo poccf!: hoc ca(u dcrogare lU 1'1 comuni vcvoluit Barc.in d.t.I.e. de nlIItierib.eot. 3.11l/m. 1 S. i,. verfitem fit!il/in (llIit.fti{Jlfs,qtld' hoc hdbenl ex confoeJtl(lim. loan. de Plar.in t.2..
num.!.C.de ann.&amp; trib.ltbr. lo.quonia, vt ipCc dl cir,talis t Cô(lICCU- 4do immcmorialis, habet vim prillilcgi).I. hoc itlre.§.dl/OIM ~ql/&lt;t.ff.
1IJ7.Ql/ot.&amp;.rJf. &amp; ibi Barc. &amp; incap.fi,perql/ibtlfd~m. §. prd'tma.
tl'1llrbjignif.Scqllicur !aCon in 1. de ql&lt;iblU.eolllmn. XI.JIHm.47 jf. de
!tgib. Ban.in t1.t.Cl/m neql/(. c.de tneo/.lIbr. 10 . &amp; AIex.mcmf tfil. 6'1I1{o.ilb.I.. Bal b.in Irac1.de prd'fcript.in 6 .QIl4l.1. .p~rl. f .prlnClp.
Secundà limicaCllr,nili duplici oncre collcél:x , pro cadem rc f
perrona grauarccl!r: quia cun c ~ t ellitccuc hoc ab(urdum .&amp;: incOllueniclls . llOll potcll: impolll coll eél:a C1Ulb.&amp; lOcoh~,l1liI pro
rcbus pro ql1J bllS cines &amp; incolx ali~i non collcél:al1tllr. &amp; lunc
nor3bilcm concll1!ioncm ponit gloflj. rn cl.!. 1 .c.de 1711Iùmb.&amp; Iti
"010(0. ql1~1ll eriam (cqlliwr ibi Barcol. (oll/n'In. 3. nt"'Je~. 3 3. &amp;
SClibellc. comlll .lbi,&amp; ln t1,ff.l.2.. C. d, dllnOn. &amp; /nb. vbl loan.de
Plar.hoc nocar.
Ex Illpradicl:Js manifeftè colligiCllr deci!i o hllillS quxlt. (cili- 6
man co\lcéb pomt imponi ciuibus &amp; incohs Riantl) ,pro boms, qua: poflidclH inloco inhabicaro de Aomiraro : oam(vr dl~
lIumcl\)focagium non poccn imponlloCis dirmis,ln ql1JbllS110
el\vniuerficas: (jcuri eft locus de Admiraro, ncqllc 111 1111s 10Cls
habcrelocum dièl:llm f!:acutum ProllinClJle, vr probacll m flllf.
requirllrcrgo, vc pol1ïdcnccs bOlla in loeo de Admiraro, pro i\Jis
bonisminimè concnbuanr in il\o loco de A dmiraro, cùm fic dlrutus&amp; fine in eolis: cllmql1C non polIir fracllCllm in co habere
loculU. crgo (cqllcndo lllOS commllnis di(poûcionem , con CI'! -

gg

1.

bue

..

�Caud'a 1. 8. ~'l:ll Ï.

• ·6

Caun:118 .
buere rCllcnmr inloco domicilij,pro Hiis bonis: eum non {jc !l:arucunl,\"c1 cOll(uctlldo ilto ca(uln conrrarilllll,&amp; celler racio ab(mm ,ne dupli i oncre prxgrall clltul', proper quam receditur à
dilpolÎtionc IUris COnlO1UnIS: l' CfUir conclu(urn in hac caulTa,
dlc 10. April. 1 H-.
Ex hoc edam colligirur decilio huiu s qu :dl:ionis ,in 2. dubio.
Nam cùm ciues &amp; II1colx Rlanri) . t C"C ~I'Cur de iure conrribl1cre
ln collccris eciam plO bonil 'lux po{sidell[ in dtélo loco de Ad·
rniraro, (e'll1irl1r eriam qllod 111 car'llho loci d e:: Rianrio ,debeanc dc(crlbi faeulcares ol11né, ql1?S cilles &amp; ineolx Riami) habenc,rCllcnr, &amp; pO(&lt;Idenr in dlé\.o tcrritorio de Admirato, cùm
7 (vr dlaum dl,!collcéb impon3cuf t perronis pro reblls,&amp; faelllr:tcibus eiuil1m &amp; incolarum, pro quibLlS alibi rninimè colleébncur././n. C. de Imm. nem. (Ojued. &amp; ibi glo. &amp; loan.de Plat. &amp;
Ban.", d.I. I.c.de m,tfllr.col.· .n.3 1.&amp; mI.l .C.drrmmmb. pair. 6- ln 1.
j".C.qurm,rdmod,lt.lln.C!t.'/. JJ1dJC.&amp; m /.1. C. de ~pocl). pl/b. vbi loan.
de Plar.cot. L .glolf.illl JWCJJ1ll/s.in verb. p&lt;fr ,&lt;fiNaflo. C. de adrm. diIlCrflr.1tId. Innoe. m c. nOIUYlliJ(, de [cm. (-,&lt;COrll. ~id aurem debeac de(cribi in catarho, &amp; qux (olennirJrcs ob{eruencur antequam cnra{l:rulll pro ber. dicam infrà cauf. 36 .qlla:{l:.Z..
~}

2.

37

Cortinus l'lobilitatem probare cOl1abatur,eam non probarectiam prœ[umptiuè,nee perirons intcnrionem fundare', cùm incidenter ob aliud pro/ara b, non adiuuent
matcriam in qua f.1aa ef!: nobilitatis enumiatio.lI. Mai;
1fil'
1

1''1'inolam.ff.dc paél.!.non epiftoli •. !.non nud .. C.de peobar.&amp; hÎc in ' ,q

b iD d I.cpinob.ffdc paél.Sahcct.in d.l.uon cpdlollS.C.de peob ... &lt;01. •. Cya. &amp;: B.ld.
Ibl.quos Cc:qUHU[ c.3fiC&lt;.'u.&amp; vid( hÎc in l. .q.

IN ENARRATIONE

HVIrS CArSSAE

dlld!fl/mmt 'lNJ!jliones.
Prima, An per inltrumcnra ex parte Cortini pmduaa in !larmiuis,in quibllS diccbacllr,quod nobilis loanes Corrinu$ cmie,
veldonauir : probaretur nobilitas Corrini [altcrn in excrntronem huiu(modi cen(us.
Secunda, An (ola a{[crtio nobi/itaris vel quafi,in prxdiél:is infirumemis faél:a fine alia probatione. (ufficiat ad fundandam
agenris inrcmioncm ,(a!rem ad etfcél:um adiudicandi !item fiduciariam Corrino,li rc: principali pcndence.

srMMARI A

C A Y S S A 2.8.

N N V .lE pecunix cenfum ol1lncs
PWJ(ienfes cilles &amp; incolas, exeeptis
palonls EccieGaf!:ieis, nobibbus, vi·
cluis, &amp; pupillis, li(èo pendere (0lemne ef!:.lrag ue eam ob rem Georgiu ~ Corrinus oppignoratus intercef/lr,n obiliratem pro deten{ione oppo nens:quam cù m publicanu~ iret inhcias : f!:arus CJuifx infiClalis ef!: conihtutus '. (cd )nrenl11 fuper lite fiJuciaria alreri litiga·
torum adlL1clicanda,..gua:fl:io crat. C:lUifa ex [cripta cliCcu{fa:Placuit vcrba enuntiatilla infl:rurnenrorum, quibus
Corci

.

.Q}'AESTïONIS

[. Ca1l.Jfo 2. 8.

1

l

4

6

7

8

l'crbA entmli"rùlII mbilitatü in jnjlfl/11JelltM ,propter aliud demonjlWIUf probata, non !robllnt Nobili/lltem.
I/Tb,rMllnfidtùl~ prolata filper (0, litper qI/a ll/rtes non poJlilnt
Jif}ollcre,non indl/Clmt probationtm.
Noblilfaum mmo confl'i/IÏfllr àflipfo.
DlgmlAlem,&amp; hOllorem ilticitè vjilrpli1'JS, incurrit !œnam facri!tgi).
COT/il/tm p~t4tinllm 1"jJe dicit,cMm non ff,&amp; crel/ni notarios fob
illommùtt,pll1lùl/r pa'nl/ mortis,
lAffire/li[c Do{lorem,cum non ji/,plmifl" pœllafllfi.
MmlÎms ft dericl/m ,pllnill/r pœnl/ nrbitrari.1, &amp;ji a{l,u eferie.1les
jecerit,pm,itllr plJ!lMfolfi.
LA/firti~;,/ j"jfrllmentû , Iton relcHat affirentem à probl/tionefi

gg

3

�Cauifa 18.~a:fl:.I.
6)

P AE S

.......,

r /0

CaU/f"

P R l M A,
1 iî.

.

Voniam vcrba cnumiatiuatllobiIir3ris,fuerune Jll diébs inll:rumcnris proprer ahud demonllrJriuè prolata:idco non probanr nobi·
lirarcm diai Cortini,pcr rCXCllln in l.epiflola.
in princip.!f de pa{f. per qllem ccxr. 110rai1C ibi
Bal'r.Bald.Ang. Paul.lar.U Scribcnecs comi.
mun.verbacnuntiariua t quando proferun.
tur (uper eoCupcr quo p:mcs non pomcrine di(poncre,nonindu.
cere probarionem.&amp; ira inrclligunx eurn rcxmm loan.de Immo.
in l.tx hacfiriplur,t.{Dl·fin ft.!fde d01Jal. C yn. Bald. III 1: 11011 tpiflollJ.
6- in l.non nudü.Cde prob.,f. &amp; ibi Callrcn.&amp; ln L.exlus.C.doejlallt.
mi/it. Bart. &amp; Imm. in d.l.e." haefiriplur.l,&amp; per Scnbemcs ln 1. optimam.C.de eonlrllhmd.&amp; commilftipill. quod declarat Bare.in 1. gr·
rit.!fde aC'1.hereda.column.L. n.I!. vbi dlcir, q.lIod in 1. epi10"'. &amp; ill
d.l.ex his. vcrba crane cJ1uneiarllla faal ahelll , qllod poterar altrer
dlè induaum , quàm fuerar enuneiaCllm. U iIl:ud fuie ex rncmc
glo{[in d.l.eptjlola.11I g'oJf.l. &amp; i" ";1. non epiJlolû. mariro non pro·
bane in ca(u nollro nobiliearem:cum fine enuntlaCllla faal )quod
3 non pendee à voluneaee parriulTI. quoniarn nobiliraeern.t lle11l0
con(equicur à (cip(o, ve rradullt Barr. &amp; Joan. de Pbrea ln 1.1. C.
de dlgniwib.ltb.IL.Sc copio;è per Bonum de Cureili,II1 Ira{f. nObl'
Illalù 111 3.parl.Hinc dlcle BarLin 1. l .ptT/Ullm texltlm. C.vl d/gntl:llum 6rd. j(rtlrl.lib.12. quàd t v(urpan&lt; honol'cm &amp; digniearcm /1-.
J, licirè,incurrie pœnam (acl'ileglj:&amp; Bald.1n l.data 'peruol. 17.C. qul
aCl/.f 110/1 poff. dicie t quàd Ilominans (c Comircm P,I!arinunl,
5 cùm non fir, &amp; crcans norarios (ub ilIo nomine , pllllirllr pœna
monis ,c.p.rrallt&amp;.2J.q/l.tjl.I.&amp; diClC Bare.1n I.eos.§. qUlfi pro mll"t·1
6 Ad I.Cornel.dtfilfper ilium eexmm,quàd ta([erens (e Doé\:orcm,
cùm 11011 fie,punüur pœna fJlfi.Sc qulem Anchar. t!I CAp. vI apof/oltc.t. de prlutl.t.6.6.&amp; Ioan.dc A na.ill ri. bric. de mAgl'. in 6. facrr crlam qllod rradle oald.in 1qui fib pr.ttex/tl.C.dc facrof EccleJ. dICC11S,
quàd t mcnricns (e clcricum,plInimr pœna arbirr.nia: &amp; fi fece~ rir t aé\:lIs clericales,pullirl11' pœna falfi. Ex q\UbllS colligi po cc!1:,
aflèreionem nobtliraris, non rclc Ll area(ftr~1ltem, qLlUl tencarur
probare nobl!Jratcm, qualldo in lIobllltatC fund,lC illtcmionCIII
[uanl,
1

Caufia 2. S. QE.xil:. ;;:
ïJ.9
r~am)per rcgul./.aElor.C.de problll.&amp;'.verihff.to~.tif.&amp; i11 terminis
hoc lIom oald.i" c.l.§jï rtl'le.per ilium CCXL", tll .de pace ttJJtnN.é;tirlJ'uiol,lI. &amp; facir oprimè tcxru s in 1. t1ffomptiD ../f. dd mllnicip"/. &amp;
quod voluir nmoLi" l.reddlltllr.C.de profr!f.&amp; med.:7 in l.r.c.dt di·
~WilJllb.llb.1 0.&amp; Ibi loan.de Plaœa (o lumn.ftn. V~I pOil Ir formam
miculandi &amp; probandi nobihmrem , &amp; Cccundum hanc (emenliam/uir cOllclu(um in hac qll:cll:ione.
------------- ~

S P M MAR 1 A

.f2..J' AE SrI

fiC/md" , Car1fe

0 N l S

1. 8.

1 PlOII1rO drhet admdiear; et cui ùu

maglt aJ!1(1if.
l'rrba narrlllù'd nobilitatù,ji cOlldollmtt materiam flp rr 'Ilia fiElIt 1l
1I0btlllllfù ellllnlÎlltio alll narr,lIio, ;nducunt 1'IObtltllltû pr.tjimrplionrm)'/ltfir1lJplC»lllN prob,'tlonun: .
..
V/rba rml1'lllll/itltl, vet narraltua mbllttalu ,Ji non cOI/dl/tuent ailql/omodo md/criAm in 'Ilia pmllntur, non indumnt pr.tf/mptll·
IIlm,illll [amplmam probatill1lJJt, et/ilm inter eapem partes . .
4 vf/fe rltO jlwiOl:ü t,'(tra i/ldieitlm fic7a incidenftr prDlur allud,
nlh:l prd!illd/Cdl.
. .
J Vlrb.1 tlllIlIli.1tiu" intcr alios pro/ata,non prd!/lullCa1lt.
6 'NJbillfIU non pr«fomi/tlrde;,m;n I/li'1/1o,ideo iflprobandd.
7 Pro/lijio pmdenle lite debel adilldicari ei,q"i "abel inlmllonem fimda/am de i/lrc commun;.

1

.f0V AE s r I 0

SEC P N DA .

E(olurio-illillS quxll:ionis pendcr à (ohlClone alrcrills dubiJ : videlicce , an ralis aflêrrio
110bihratis, faaa in diais inll:rurr.cncis , indu cac prx(lImpeioncm nobiliearis pro diao
Corrino. 11a111 fi inducir prXrllJ11prioncm,c((et de imc clus imenrio fuodara conera Pl1bhca11L1II1, Sc id co cflèe illi adilldicnnda prouiftolilc pcndence.iuxea. ecxr.tn cdp.C/lm perfim.t. § i"· dr pmu!. lib.
6.&amp;ibl noranc Archi. An char.Pllllipp. Franc. Gemil!. Sc OIllI1CS
Scrib.lnc.Ad decrm.u.de reJhlj}ol.eod.lib.6. Nam d~bee t proLlitio
ci adiudlwi cui pendellCc lire lUS magis ailifl:it. &amp; proptcrea

,

cn

1

�Cau/fa 2.g.~x{b..
dl: vidcnduLn,!ll1lUS a{lj{hr prxfumprillc Corcino,proprer r!llcm
nobilir:lris ailèrriol1cm glo{f.m !. m1"~ priftfilo. C d~ lijl.lm. in Îlmili dieir, faeerc pr;t:!umprionem,elli fbndum cfi, dOllce con·
trarium probcrur .fcd gloff. m l.nol1 ep,/J.,/ù. C d~ prObJ/. &amp; glof!'. r.
ln I.imptr.tom.ff.t'od.dielr , rJ lcm aflèn iollcm flce re [cJ11If'lcn.l m
probarioncm. Ego l'cro 111 hoc punéto hrcuircr concllldcndo,
puro ddlinguendum ex mCIHC omnium cnbeurilllll hoc mol. do: Aur ,'crba t n,uraCl ua Il obdlrari s .ldillll,mr marcriam (uper
qua faéta e1l: nobil! ratls nullti Jrio l'cl narratio, &amp; tunc induClIllt prx(ull1prion cm :lu r (cmiplenam prob.ui0I1cm: quia rune
inrelhgul1tlll' cmiflà princip.\lircr proprer Cc, Ideo (une maioris
cftèc1:us &amp; potclltloris, vr rradllnr B.mol. rm Ill. &amp; Dd. comml1nirer in l.ex lm fcripl""'.ff. de don.ttiolllb.&amp; in /. 7/c,bi.r.c. d~ tejlam.
3 Aur verb.l enunri.\tiua, nullo modo cO.1dluuanr maceriam. in
qua pOllunrur: quia prol (us (unt~b C.l cxrr.lllca &amp; (eparata, &amp;
tune non induel1nt pra:fl1mprionem, nec (cmiplenJm probario!lem. c[Jam intcr ca{âem parres, inrer quaI fucrunt emlflà. crc·
dumur en!!u proprer aliud (Unc incidenter rrolara, arque ideo
funt minoris dfct1:us. d.l. epijlol.l·fl de pa{fù. &amp; in d. l.cx hlS.c. de
tejl~m. mil. &amp; ilhm dilbnétionem ponir cbriùs qUJI11 cx rcri Salicer. in d.f.non epijlolu.c.dc prob.cot. 2. &amp; 'Ince cum C yn. &amp; Bald.
ib,.fed non ira cI,uè. qlll m difl:inétionem {èquicur ibi P.rul. de
Ca fl:.infn.&amp; fuir ex menre la(o ll. In d.l. epijlo!a.&amp; in d. t. ~x iis.&amp;
Barr.;n t. 1 .§.prr confrJYll/m/fd{ lliJcr.ngl1o(èendJ/Ilf"IJ .j . vbi co nclu4 dir,quod t a!fmio I1liationis exrr.l i"dieinm f.léta ill Cldenter
proprcr aliud.l1Ihil pr.ciudlcar, &amp; (cquul1tur cu 1bi B,lIJ. e~ Scri.
bem.i" d.l. ex iil . C. d~ ml'. / t (l.1I'11 Ex .]lubels (equLCtIt hUllll qu,eftiel1ls decifio:ll~m ctrm ill d,ais rnfl:ruJUCI1C1S verba ellulHiatiua nobl!tratls e!fér emi!fa inCldérer proprer a1iud , 'errent pror[us cxrr.lI1ea il mareria, arqlle ralia 'lux Illllullo pot.'ranr cond.
iuuare conrmétus, in qnibu s fuera ll[ emirra:ll1cri ro non probant
plcne.nec pra:(umpCluc nobiliratclU comra Rcgcl11;&amp; co magis,
5 t qllla calta vcrba enumiacil1'&lt;\ fUCl'lInt iJJrcr airas parrcs prol.lt.l,
vc nOIl polllnt facere prxiudiciuIU Regi,aur ciu \ pub li ca no, vr
norant Doél:or.in I.oplimdm.c.deconlrab.vd comjlip. Bar.&amp; Imm.
in d.!.ex lm flriplIIyn.&amp;il1 d.J.verbiJ .&amp; ibi BaI.Salie.Alexan,&amp; laC
c.de tejl.cùm ergo ce/fcr omnis pra::(umpcio nobilira:ls.pcr con6 fcquens t rcmanet in di(poÎlnone iuris communis, (ceundùm
qU'lm nerno prx[urnitur nobilis, (cd rcquirirur vt probcrnr col300

t

J~ta

C aurra 29.
2.4 r
ml\obilicas,ve colligicnr ex dcfinirione nobiJjeacis, ql1am po
nic Barr. in 1.1 .c.de d'gnit.&amp; noe.\e B.lld.m d.§ fi YIIjhCIIJ . Ergo 111l/ncioRegis, de iurc crar fund.lra, cùm I1 cmo pra:(urn,ltur 110bllil,nifi probcfllt. d.§ji mf/wu. &amp; ibi B.lld. &amp; BO il . dc C lIl"r. in d.
tfJfI.nobHlt.t/lJ,in o-/'dfle.lra&lt;ju c m~riro pcndcllCc prob,lriol1c noblhcacis , d~b e r Ils fidl1cia \'ÎJ adl udl ca n Rcgi,aut dm publ! cano.
perrexr.f/1 d.c. cl,m pcrfim.t. §.j. qui ccxc. dccidlr, I"t pcnlkllCc t 7
probacione pra:(cri prion is , vcl aire ri LI s q lI.Ji iraris, dcbc&lt;l r III ceri 111
prouifio adiudieari iJIi ,Cll lli S imcncio cil: fund.lrJ de iure eommuni,vc probacur in cn.ad dccir,"ld-J. der{jl/foliM.ltb. 6.ldw Cu ria
hcml fiduciariam pelldenrc jire &amp; probationc nobilrrncis adiudic3Uicpublieano.8 .M.1I),I r F ·
•

C A VS S A

29.

Snardus de Vacheriis (hél:i loci condomlll us,velldidic Antonio Cephali.
no drQ:i loci condomino, dOl11mium
dircQ:um cuiu{dam pr:dij, gl10d erat
fundi antiqui pars, ad canol1cm an.
nuum oél:o florenomm ) pretio certo
conaituto. Poll: aliguot annosCephalinus recepto pre!l()quod folucrat , nouo contraQ:u redu cic canoncm il·
lum oélo !lorcn'orum,:lLi [olidum VI1Utn annuurn, in dl '
reétidom ini) /idem. ~are patron us R eglUs ab IUlJcdo
pelit laudimi um, (:lm ex primo conrraGtu Vmdl{iolliç,
~uam ex reduél:ione canOl1JS poll:ea [Jél:a. Cau/Cl. IHi·
gala,&amp; ex confilio ius dlQ:um. P!;tcllit Curix,laudllllll1 i1l
dcbcriex venditione annui cenlùs a cum diredo dOI E : nia pra:dij cerco prccio {aéta b, JC ex ditti cen{us red li&amp;ione c, pretio accedcmefaCta d.die 2.3· Noucmo. 1558.
a Q!oniam ?rmu~ pcn~o re put~turqtlid Jmmobilc:vidc hic ÎII1..&amp; 3.'1'
b Plwuru Iii f3C1tCmtlOnCm ,ClIlll dOlnl ll il1lU fuent t r:tn f1:uum . Vh~ ln , .'1'
e Pucontrat}unl faéb,cùm ex Cola dlllr:télu non dcbeat ur J:lUdlml um. SCllb. cu mmnruttr pon Guilldmllm de Cuneo in 1:lU cmrionc .ffdc pad', VIC! hIC ln 3 'l,u F.
d. Pretium faclt contraélum d'fc vendinonem} vt. didum cJl:,c:x qU.l debcc llr l.tudt mlllJn.Lfi.C.d, iur.'lJ1ph~t.yi~.in l ·q'

h l!

L\

•

�Cau/fa 2.g.~x{b..
dl: vidcnduLn,!ll1lUS a{lj{hr prxfumprillc Corcino,proprer r!llcm
nobilir:lris ailèrriol1cm glo{f.m !. m1"~ priftfilo. C d~ lijl.lm. in Îlmili dieir, faeerc pr;t:!umprionem,elli fbndum cfi, dOllce con·
trarium probcrur .fcd gloff. m l.nol1 ep,/J.,/ù. C d~ prObJ/. &amp; glof!'. r.
ln I.imptr.tom.ff.t'od.dielr , rJ lcm aflèn iollcm flce re [cJ11If'lcn.l m
probarioncm. Ego l'cro 111 hoc punéto hrcuircr concllldcndo,
puro ddlinguendum ex mCIHC omnium cnbeurilllll hoc mol. do: Aur ,'crba t n,uraCl ua Il obdlrari s .ldillll,mr marcriam (uper
qua faéta e1l: nobil! ratls nullti Jrio l'cl narratio, &amp; tunc induClIllt prx(ull1prion cm :lu r (cmiplenam prob.ui0I1cm: quia rune
inrelhgul1tlll' cmiflà princip.\lircr proprer Cc, Ideo (une maioris
cftèc1:us &amp; potclltloris, vr rradllnr B.mol. rm Ill. &amp; Dd. comml1nirer in l.ex lm fcripl""'.ff. de don.ttiolllb.&amp; in /. 7/c,bi.r.c. d~ tejlam.
3 Aur verb.l enunri.\tiua, nullo modo cO.1dluuanr maceriam. in
qua pOllunrur: quia prol (us (unt~b C.l cxrr.lllca &amp; (eparata, &amp;
tune non induel1nt pra:fl1mprionem, nec (cmiplenJm probario!lem. c[Jam intcr ca{âem parres, inrer quaI fucrunt emlflà. crc·
dumur en!!u proprer aliud (Unc incidenter rrolara, arque ideo
funt minoris dfct1:us. d.l. epijlol.l·fl de pa{fù. &amp; in d. l.cx hlS.c. de
tejl~m. mil. &amp; ilhm dilbnétionem ponir cbriùs qUJI11 cx rcri Salicer. in d.f.non epijlolu.c.dc prob.cot. 2. &amp; 'Ince cum C yn. &amp; Bald.
ib,.fed non ira cI,uè. qlll m difl:inétionem {èquicur ibi P.rul. de
Ca fl:.infn.&amp; fuir ex menre la(o ll. In d.l. epijlo!a.&amp; in d. t. ~x iis.&amp;
Barr.;n t. 1 .§.prr confrJYll/m/fd{ lliJcr.ngl1o(èendJ/Ilf"IJ .j . vbi co nclu4 dir,quod t a!fmio I1liationis exrr.l i"dieinm f.léta ill Cldenter
proprcr aliud.l1Ihil pr.ciudlcar, &amp; (cquul1tur cu 1bi B,lIJ. e~ Scri.
bem.i" d.l. ex iil . C. d~ ml'. / t (l.1I'11 Ex .]lubels (equLCtIt hUllll qu,eftiel1ls decifio:ll~m ctrm ill d,ais rnfl:ruJUCI1C1S verba ellulHiatiua nobl!tratls e!fér emi!fa inCldérer proprer a1iud , 'errent pror[us cxrr.lI1ea il mareria, arqlle ralia 'lux Illllullo pot.'ranr cond.
iuuare conrmétus, in qnibu s fuera ll[ emirra:ll1cri ro non probant
plcne.nec pra:(umpCluc nobiliratclU comra Rcgcl11;&amp; co magis,
5 t qllla calta vcrba enumiacil1'&lt;\ fUCl'lInt iJJrcr airas parrcs prol.lt.l,
vc nOIl polllnt facere prxiudiciuIU Regi,aur ciu \ pub li ca no, vr
norant Doél:or.in I.oplimdm.c.deconlrab.vd comjlip. Bar.&amp; Imm.
in d.!.ex lm flriplIIyn.&amp;il1 d.J.verbiJ .&amp; ibi BaI.Salie.Alexan,&amp; laC
c.de tejl.cùm ergo ce/fcr omnis pra::(umpcio nobilira:ls.pcr con6 fcquens t rcmanet in di(poÎlnone iuris communis, (ceundùm
qU'lm nerno prx[urnitur nobilis, (cd rcquirirur vt probcrnr col300

t

J~ta

C aurra 29.
2.4 r
ml\obilicas,ve colligicnr ex dcfinirione nobiJjeacis, ql1am po
nic Barr. in 1.1 .c.de d'gnit.&amp; noe.\e B.lld.m d.§ fi YIIjhCIIJ . Ergo 111l/ncioRegis, de iurc crar fund.lra, cùm I1 cmo pra:(urn,ltur 110bllil,nifi probcfllt. d.§ji mf/wu. &amp; ibi B.lld. &amp; BO il . dc C lIl"r. in d.
tfJfI.nobHlt.t/lJ,in o-/'dfle.lra&lt;ju c m~riro pcndcllCc prob,lriol1c noblhcacis , d~b e r Ils fidl1cia \'ÎJ adl udl ca n Rcgi,aut dm publ! cano.
perrexr.f/1 d.c. cl,m pcrfim.t. §.j. qui ccxc. dccidlr, I"t pcnlkllCc t 7
probacione pra:(cri prion is , vcl aire ri LI s q lI.Ji iraris, dcbc&lt;l r III ceri 111
prouifio adiudieari iJIi ,Cll lli S imcncio cil: fund.lrJ de iure eommuni,vc probacur in cn.ad dccir,"ld-J. der{jl/foliM.ltb. 6.ldw Cu ria
hcml fiduciariam pelldenrc jire &amp; probationc nobilrrncis adiudic3Uicpublieano.8 .M.1I),I r F ·
•

C A VS S A

29.

Snardus de Vacheriis (hél:i loci condomlll us,velldidic Antonio Cephali.
no drQ:i loci condomino, dOl11mium
dircQ:um cuiu{dam pr:dij, gl10d erat
fundi antiqui pars, ad canol1cm an.
nuum oél:o florenomm ) pretio certo
conaituto. Poll: aliguot annosCephalinus recepto pre!l()quod folucrat , nouo contraQ:u redu cic canoncm il·
lum oélo !lorcn'orum,:lLi [olidum VI1Utn annuurn, in dl '
reétidom ini) /idem. ~are patron us R eglUs ab IUlJcdo
pelit laudimi um, (:lm ex primo conrraGtu Vmdl{iolliç,
~uam ex reduél:ione canOl1JS poll:ea [Jél:a. Cau/Cl. IHi·
gala,&amp; ex confilio ius dlQ:um. P!;tcllit Curix,laudllllll1 i1l
dcbcriex venditione annui cenlùs a cum diredo dOI E : nia pra:dij cerco prccio {aéta b, JC ex ditti cen{us red li&amp;ione c, pretio accedcmefaCta d.die 2.3· Noucmo. 1558.
a Q!oniam ?rmu~ pcn~o re put~turqtlid Jmmobilc:vidc hic ÎII1..&amp; 3.'1'
b Plwuru Iii f3C1tCmtlOnCm ,ClIlll dOlnl ll il1lU fuent t r:tn f1:uum . Vh~ ln , .'1'
e Pucontrat}unl faéb,cùm ex Cola dlllr:télu non dcbeat ur J:lUdlml um. SCllb. cu mmnruttr pon Guilldmllm de Cuneo in 1:lU cmrionc .ffdc pad', VIC! hIC ln 3 'l,u F.
d. Pretium faclt contraélum d'fc vendinonem} vt. didum cJl:,c:x qU.l debcc llr l.tudt mlllJn.Lfi.C.d, iur.'lJ1ph~t.yi~.in l ·q'

h l!

L\

•

�Caulfa 2. 9. ~:dl.
IN

CAflSSLA
IrIb,t/ 1'UjiI1f7l1.

F VI T

!2.J AE ST 10

De

Cfltjfo

Primum, quo !lomine prinllls cO\ltr.tl:us appellati dcbcac,
vendltlO,ll1 emphyt ulis.
Sccundum,An c&gt;.. rali contraau Cmix,debcrctur budimium
Regi, ve\ eius l'ubliclllO.
Terriutn,AI1 ex rcduaione c:lnonis vcl cen(us,pcr viam tOlltraaus faéb,dcbcrctur laudimium.

------------------------- S JI

•

]y[ ;If AR

1A

j.!J' AE S TI 0 N 1 S

prim .• , C./II;r~ 2. 9.
•
1 Emtio 6~ -rmadilio inld"SflntflY conlr"hi, 1/1olio dgilllY, vt domi-nimn 'fuod Vtndtlor habel tr.tnsfir.llflr.' {(cilS ji agit ur vi dominium dlYealim rmhlne.tl pctJo vU/d,/orem .' nm" tunc conlr.flm ·
dicituT cmph)'llfl(is.
:z. LArgumcnulI1; ,tcon/r.riD,eftvJ/idifsim/lm in il/re.
3 Em/ionis &amp; vend/lionts n.lltlralÙ rffia,t/ dr qll.dllM , 'fIla diffcrlt
ab empllYleuji,du/'lratllr,n+&amp; 5.
5 Nd/url/lis 1JeflU4 dquo remOlictur,lanqHam prDpria qualifttl, mmllelur &amp; J}UifS.
.
6 CD/ltr4altl 'fIÛ Jrt'fllenler funt in Ihlc prD/lincid , 'flll&amp;. vel/lJitor/!
vendunl cerfam ptnfionem,vel MJ!JIlllm unffl1rJ fi.per certo fimdo
CIl'" dommin dmao tI/"o fi1l14i,1IO" jim/ emplrtlflllicaryledfunl
cQmr.aw emt/Onù &amp; vmdlfionis, {i1'ûdem habent omnia (ffi/Iti.tliuonlrac7M'1 cmlionis &amp; vendltJoms,&amp; n·7· 8.67 9·
7 Contrd[/U4 non diil/dican/flr ab effic7l/,aut ab IlccidtnlibU4 leJ ex 1""
tur.11i &amp; propria fubjlalllia,Ac 'llll/lilaUJ}uiJict1.

1. .

2&lt;f3

P R lM A,
2.

9.

On ~ubico eontraaum ill:um dfc elntioncm
&amp; venditioncm , pcr ccxt. li contrario (cn(u,
in /.C/lm ml/1IU flfl/ .§,fn.de contr. emt.iunél:a gl.
in '!Ierb~,GeJ1lI4 . qua: dieic, quocics t in vendl- [
cionc id agitur ne dominium dirctl:urn , il1
cmrorem transferacur,non elfe vcndicioncm
(cd comratl:um emphyteucicllm, vcibi dicic
Bald.incermini5 noll:ris.Ergoà contrario (cn(u,quocics ln vcndi- lioneid expcc(sè agicur vt in emrorelll dominiuIn dircail tr&lt;ln5 fmcllC,eric contraaus emtionis &amp; vcnditionis, &amp; non emphyIClifis. pCl'illum ccxt. à contrario (cn('l. quod t argumcntllm cil: 2validiOimum in iure,l.r.§.hllim rei.ff. dcoffc. tiNS. vbi hoc noclnt
Barc.Alex.Ang.Ia(ofl.&amp; Seribent. &amp; in /.coliluntiwla. C. de ept{r.6tftl.&amp; ibi Bald.Salicet.&amp; Philip. Dcc.à in cap. c),m LApoffoltu. de
qll' flmt àPr.tlato fine CDnfenf.cdP' &amp; in cap. cllm vimm. in ver/;. à
(In/WIO.JC reglil.Nam effetl:ustn::tturalis cmtioDis &amp; vcndirionis 3
e~,vcomne dominillm quod vcndiror habet cransferarur (oluro
prccio,§.vmdlu.Jnjht.de rcr.dillifl. mcrffirioff. de pme. &amp; lom1?lod,
Iii vrnd.&amp;m d.l.c/lm maNJ/ flta.§jn.&amp; Ibi B::tld. &amp; nocant Dotl:oresin/.tlAditiDnib.c.dc paais.pcc quem t elfcaum naturalem,can- 4
quam fpecifica dilfcrcntia, dilfcrr contcaaU5 emtloni s &amp; vemHcionisabemphyccl1(j , cuius nlcurali s dFt él:m cCl:, vc domini1l111
dircQum rcmanC:H (cmpcr penes eoneedcntcm 1. IjJ. fi Agey ·;ml.
&amp;to/./il.de ÎtIY. emph. V ndc à quo remouceur t nacurahs clfcél:u s, r
laquam pl'Opria qllllic&lt;\s,remollccur (pecies:vt volule Bald./11 d.l.
àtm'''»IIfald. §.fn. vnde in ca(u noftro,cùm vendJcor vend idcrir &amp; craoltulcrir diretl:um dominium , cu ru a nouo cano ne oél:o
Aorcoorum:fcql1irur ex hoc contratl:am flli(fe cmei Ollcm &amp; VCll dlrioocm,&amp; non cmphytwfin: nam hac rariOllC dilfcrr cmphyccuusà concraél:L1 emtionis &amp; vendiClonis:qllil in cOllCraél:ll cmphyreurico,conccdens rctinee direaum dominiuru, cran sfcrcndo rlllum vcilc:fcd in contratl:u emtionis &amp; venditionis , de ci LIS
naruraclt, vt omne dominillm direa um , quod venditor habet,
crallsfcratur,adco vt non valcJr emcio,fi cx prelfum Gt,IlC dOll1iniumcranfcratlll',d'/''''m mAl/IIJatn.§Jin .&amp; hanc dilfcrcllCl5. iurer
h il ..
Cdl

"iI

~

1

•

�~H
C.lUtr,l ~9,~Xn:."
,
clI1ti"ncm &amp;: \'cndinOllCln, &amp;.. CO IltraLtll 111 cmrhy cell(is, pOlllt
gk,tl:\ 11 up . pCl/lIi. i 1 glcfT 1, dt IO(d/O , qllam [cqllunrur Dotto'I~S ibl, &amp;: 1l1,\xlmè Imm ola col.t ,m vafiwlo, ml,' gIOj{tl. Ibl, transfir.lIur ~O"';iJ",m. dlccl)' l'cr Ill am glo tl: ln vcnd!tionc do mi Ilium
Cl'3mt-""f1'l t,\In dll'~cl:ul11 qU~1ll vtllc quod habct venditor ill cmrorem: {(-(ÙS ill conrr:'ùllCl1lrhytClltlCO, quia nunquam cransfc\{lI\' dl reJ:u m , léd k,n per r~m,1!1cr pClles conccdenrcm , hcè~
vtilc rr~ll . faatnr ill cmphyn:l\C,\m.&amp; ill:nd ,dem voluir Bal. in d,
/,olm "Wl/I (.II,I.§.!;'I.J· ib! ,\Iicet,&amp; probamr in d.l. ! .&amp; 2 ,Jlfi ,1gt""ttIJ.;.ldco qll.\I\do III vcnditlonc hoc cxprersè agitlTT, Vt do.
mi \11 U 111 tr,lnsfcr:\ttlr , {Inc dublo uhs cONrraLtus dcber iudican
l' I1100 &amp;: vcndmo, &amp;: non t'lnrh\tculls : Il cu t in Carl! 110fl:ro, vbi
J\Oll1iIIlUIl1&amp; CXrrcÎ5l lmt YCl!ditll111 dlrcfrull1 dominium dlèti
prrd", cum alW\ll' canone Ocl:l' Horel1oru ll1, Intcrucneculltc·
1I1Il\ omm.l rublt.mti,\ltl 'ôntr,\J: IIs emrionis &amp; ycnditionis:!ci.
licct r~5,rrC[\Um,&amp;.. conr'n{ù ,§,cllm ,llImn (mt/o. ln/hf,de conlraf"
6 cml.vb! notant Aret.lo, Fabcr..s.: rcliqui Scribb, Hinc rcquirur,t
concraCtns, qni ex c0nruccudlllc rcgiollls ficri lolent in hac Pro·
ulI\cia,vcndmonis alic\IIus annui ccnlùs,rupcr redltib\ls altclIIus
f\lndl C\lm dm-cl:o do mll1lo , non cITe contraLt\l' eGlph . teutlca·
nOI,rcd comraùus emuonls &amp; vendlrionis: Idco'lue lalldl\l1l\lffi
rolucndul\\ de 1110, ranq\\lm de ver,\ vendlnolle,lc criam gabcl '
lJ,qm: cx fl:aruto Colucnd.1 clTee,de qualibcr vend,tione.
7
'cc imp ·dlr emrionc!\\
eflè anl1\l . penllo!1ls cOIlfl:irlltioIlem t:\L'\:,\m 11\ codcm conrra u:q'lOn i_m lnmlX pentiollll cm·
no ~ vLlhlltlolegltll\1c cHi: pordl:.yr probarur IN F.l:lr,III"g.'-,1tJr.
l , ' J, 'p,r!!, ,,;;;·,.d. co /T.d,.c",' Et mcnro qlloniam olTU11a !ub·
Ibnu.lltJ. ,or.,. ~~"t\1 ,l1\nOIllS &amp; ycndlriol1l' IOteru nium: l(llt·
c r rCI.pr tl\lm . &amp; conrcnius,vt dlLt\lm dl:.
S
~.: rropterc:\ d,c ndum dt t in nottra qu,dHone, comra.:t'Im ctr· cmpll\ teuric1.IIn, q\lod l'Ct cum verditor remane,a cf·
f,du.lltr -r 'mphH '\\Ta, &amp;: obltgarus cmron tlnqlllm dommo
fundl::' C"\ tali conrrJ.Lt\l mtor conlcquJ,mr omnia iura, qm:
~ bbcr r "l"omradu cmph\'tcmico forml!ircr ce\ebrJ.to. q\l ia t
Cltl\\ ralo dLJ:llS l'Cillant 111 coule ucnuam concraJ:us ele·
br ~\, hoc non dcber lucnru ,Jrg""', 1. '1uod dmmm. 0'-/. I. jf df
,IJ/", prllJlid. 1. (um '1H_td~"" c. dt dd""nifl. fut. l, Ji is q"l dus,
;J. J( l:!'ér. 1(:,,:1. nam inrpici dcbet [ublhntll coocraCtus , qUI
prm

t,

Caull"a 19-~&lt;EL1:, Z::
14)
prindpalitorcclebrawr, qua: fuerir,non autcm accidemia iIlius
&amp;: clfealls , 1,"MUral/!. §.I.flde pr&lt;tfcrip/.vtrb. §,adeO.l11l.de1oCl/lo, 51
enim C~ lolo iudicaremus cJfcCtu , Offines comrafrus confundcrcnrur,~m confiat ex venditione,donatione, pcrmurarionc, &amp;
aUis conrraLtiblls, Grnîlibus, traditione transferri dorninJum , &amp;
poOtOioncm , &amp; fruélus acqlliri bon a: /idei poilèllori, Habcnc
cUlm III comraLtus communes hos cJfeél:us, &amp; limiles ex con[cqueutia contra.:ruum: quorum ramcn nawra &amp; (ubll:auria
diucl[a elt penirùs &amp; (èparara d.l,natllra/is.§.
de pr4rtpt. veru.
rl:1,mJùI4/t1,eodem.idqLle colligirur ex diuerfitare timlorum ,ff. &amp;
c,Vnde meriro iHe colltrafrus in (peLta rubfranria , &amp; naruraIJ ffeélu,dicitul' emtio &amp; vendirio, &amp; 110n emphitcu!is, quamuis effc/lus, qui ex contrattu emphyreuli rc(u leae, videarur re[lllt~rc
criam tX ifl:o conrraLtu: [ubll:anria ramen &amp; namralis 'quahr:ls
cil dillerf.1,qua:: pra::ualClt &amp; dcber atrendi,noll auecm effefrus.vt
diélum efl:,Et/ecundùm hallc opiniollcm fuit conclulum in bac

J.ff.

quzl!tonc,
SV},{],{ AR 1 A
1.

.f2...Y AE S

T IOJ:{jS

CallJfle L 9.

Comes Prq"incùt rej}etf/I illrt! vni/lcrfalùfludi , did/llr h..bere Jir(él.m duminiu!TJ,&amp; vAfr/lul Ville :ftd refperlu remm jingutartlm
wjlmfl/lm infrA flud/ltmlle!, vl/jzlllU diatllr "abere ,lmmn ac
prrfiElum domilltllm, 6- pu/ejl "lM dafe 111 emphJfm.Jin, &amp; alie"areJin( confinJu doml'" Corm/i.&lt;.
! D,mmilllt"emf1&lt; partiCld~ritl1l' fi'lIdt, quod !;,the/ vII;;rfll/ô, licèt.Jit
p/rnrl/fl &amp; p,rf(rllli~1 ' t"mm rts t//,u Iton unet /fi allodlllm, nec
dom/fil"'" I//Ild poJfù 1ft a/loNlalt: Item al/odJ/lm qlûd dlClltllr.
rod.n.l,
{"'/tilll/tr,c vafo/lomm Com,itù PrQlûnâ&lt;t regl/lllriurflrl&lt;t jimt de
cailro,C/I/fl titi" urritoYlo,lIlrlfdtt7,olJt,&amp; difb-irl/l,domii1lü, pofrrjr/01i1I'fI!,urris CIl/fis &amp; /fImltis, pJqnttb"',6-c. .
V1'1lus dlCl/Nr (mere ru Omms à Comite con/mllU ill ù1ueflittlrll.
eod. n.J,
4 Dtnlllllbwmnltll'l) feu dinulneratio remm flRd/rI/llm , quando &amp;
imr41u~ Um?orl' eflfacimdl/111. '
,
r Confi/lindiN( "nfiq~'if;m" r(((pfllm d',vt cm/orre! p4ftim!lIris,vc!
hh 3
irITis
i

..

�6
7

s

Cau/I"a2.9' ~x{h :
;urûalicuill4!mdi,ttntA/1Ir ft/m i"uejlifl/W;I illilll rei.l Curi4~
vtt public4nD,IJdbmtt hAnc pDutf"tem.
rafa/lru Comit;', 1I0n pottfl effi 4apha/u!.
Simliia 1I0fl font, nec tiufdem illr;' , dare in tmphyteujifl rcm Ali-'
ql/1IJf1 fuh aflfl/lO camlle, &amp; vmdere direéhlm domillitll1l, cum
a",,/I~ caflont : lic?t vide a/ur vtrillfqlle idem effiél'l!.
CCfltraélU4l1DfJ ab effiélll,ftd" jilbj/411tia &amp; propria q/lillitau rliilldic4tl/r.
,f(J'Al S TI 0 SEC
CAltffi 2.9.

J

rN

D A,

N bac quœ!lionè fadt dubium, quia licèt Co~
mcs t Prouincia: habc:at dir&lt;:élum dominium
refpeél:u iuris vniuerCalis feudi, territorij,iuri[diél:ionis , &amp; di!1:riél:us : tamen refpcél:u rerum
particularium,&amp; lingulorum przdiorum, qua:
intra limites fcudi [unt , Cornes nullum haber dominium , [~d proprio iure pertinent ad va(.llllm, &amp;
de his poteft liberè di[poIJcre, ranquam de re propria • &amp; in
iIlis dicitur habere plenum &amp; pcrfeél:um dominium , vr ficmac
Albericus ifll,p'lpillu$,§.territorillmff,de verb.jignifSocin, i" I,l.jf.
de AC'fuir.poff.col'lm+ verJic. iUm aliud eft habere domillil/l1l tmi/orf
vtt curi&lt;f , 6' habm dominirmi remm partim/arillm exijlmtÎumln
curia &amp; territorio. Bald. Ù, proŒmio ff column. 2., verf [/Cri enim iUl
vniUtrfiwM vtilim po!idw, tamm in illribll! flngu/orum hAbit pllnit.dmem pOltflatM.la[on j" /. 3.§. è contrarioff,de aC1"ir,poff.collimn.
Jmult.llum,So .vlljic.1tI autem !à/UA. idem tenet B:trtol. In i.1.§j.in
'/Jtrfic.ego dico 'fu~d lmpmtor tjl: dominus totiu! mundi v ert.jf de rli
~Jind. bcob,de S,Georg.in traél: fcud.i" '/Jtrbo,Dux.colum", J. VI,jic1&amp; tjll1ot"ndflm,Et in regno A puliœ &amp; ci us vafallis,ad quorum
iimilirudinii iura huius Prouinciz,fllnt cocclfa, hoc firmar Bald,
l!arcol. Alexand. Angel. Salic.&amp; Doél: communirer, iH /.1, C.vndl
legit/mi &amp; vnde cO,~nali. quam Decius ibi atteftatur elfe commu·
nem,quam ego pluriblls approbau i &amp; fccutus [um [uprà CAHJ!.15'
fJJI4!.2..nHm+ '!Jfque ad nI/mer.%. 4. Vnde cùm diélui de Vachcriis,
haberer plenum &amp; pcrfeél:um dominium iIIius pra:dlj , &amp; plCllitudinem porefhris (iJper illo : ideo pocuir line con[cn(lI Comiris Prouincia: Iibcrè di(po!)cre de illo pra:dio , nec cCll r batl1r reqllircre

C:lull'a 1.9. QQxl1:.i:

141

quirere con[en[um Comiris p~r [upradiél:a: &amp; per confcq(iens,
ex cali alicnationc vidcbarur non debcri budimillm.
Taillen t comrarium fuir conclu[um in h:lc quzftionc: quolIiam eru domini um rcru m parricularillm &amp; exiftenciull1 in territorio &amp; di{lriélu ca{lri de Vacheriis ,pertincar ad ip(um vaf.'ll111111,&amp; non ad Comirem Prouincix,vt ftlprà probarull1 fuir: camCII dominium il/lld non dl:, nec pordl elrc. Nam dicirur al lodiale,qllod dl eius proprium,&amp; ncmincm rccogng(cir nili Dru,
vr dicir Bald. in lit, de ,,/lodiM , ill '/JflbIU fwd. cap. f, colflml1. l, in
priHcif' &amp; [cqulllJtur ibi Przpo[ Aluer. &amp; Scribenc. commun.
&amp; cdam Baldus SC cxccri , in tilflt.ji de fit/d. defimél,contrfùer, in/Ir dom, &amp;dgnllf. dife.r. §,r. &amp; 7-.Caf'tr.conf 16J .incip. inclluJld. coINmH, 1.&amp; cott/mn. J. Vnde cùm vaf.'lllus t per inllcf'tiruram Co- j
micis de fcudo faél:am , prout crat inucf'tirura dill:i felldi diél:i 10cide Vachcriis, qual&lt;:s [une inueftirurre penè omnes vaÎanorum
huius Comirarus,lirin uef'ticlls de cafiro cum eius cerricorio iurifditlionc,dif'tnélu, dominiis, p91fellionibus , nemoribus, c~rris
culcis &amp; inculris, montî5us ,faltibus, fomibus , /luminiblls , &amp;
aquarum decurlibus : ideo va(allus dicirur haberc , &amp; tenere ab
ipfo Comice per inuefticuram, omlles rcs coneenras in ip{a inucfiirura:&amp; per con(eqllClls,dominia &amp; przdia particularia, qua:
ipfevaf.\lIus habet &amp; pofllder inera limites fcudi ,&amp; illlld domi nium qllod acccpit per inuetl:iruram ac eerras omnes, ram culrasquàm inculcas: licur&amp; alia OlTInia iura, qU% in illucf'tirura
conrinencur,ccnecur va[allus jn renou:tcione feudi recojrno(cerc
Comiri Prollincix, canqllam fupremo domino, &amp; pro illis t ho- 4
magillnl faccre ,&amp; pulcrè hoc docct Carol. Molin, in conjitet.parifm'§'46.in gtoJf.m.mer. r. 2.J. Il. 6- r 2, IX Jinumerationem omnium&amp;qllarucumqu(! rerum, qllre in fcudo fLInt, quod Gallict:
dmombrlmtnf,appellacur,quod vaf.'llli intra quadraginea die~' poft
prœftitum homagium &amp; facramenrum fidclieaeis , facere tenenlurin Curi,!.Er fic meriro v[u &amp;tcon[lleeudinc,cllius no eft mc- f
moriainconcrarillm,reCeptllOJ ef't,qllando vaf.-dilis vendit vel a·
lienamm aliquam feudalem, vr clJJcor cencacllr peecre inuef'tiruram àCuria, vel à pub/ican is,q lIibu s conccllà cf't pordras dan di illlldlicuram, SC debecllr .1cquc [oillimr if'to caru JaudimllllTI
curix comicali, qux con[ucelldo habewr pro /egc,!.de 'luibmjf.de
ltgibul,vc IHlcanc.ibi Scribenc,&amp; maxima ell: vis con[lIctlldinis ve
fuir

•

%.

�4S
Cau cra %9 ~a:(l:.l,
fuir prob~tnm rllpr:t cduffi tf.qu'if. t. numer. 4. 6- r. &amp; {ufficeret
il10 C\rU ,\lIcg~rc con(ucrudinem, criarnG deficercr lIms cotnmunis dlrpo!Îtio. qua: con(ucrudo fund.\mc\1tl1m h.lblllt ab l\ls
6 qnx r\lprà diximus : alioqlli t fi non rcncretllr cmtor percre inuellirurarn &amp; con(cn(ul1l Comiris, ccnrcrcwr emcor re(peau
rci crnra: quodamrnodo acephalus, &amp; nenünel1l rccognorccrcr.
contra rextum , &amp; ibi notat. In C4!1I. CÙ7JJ non /iU4t. 6- in c. clU" e.~
ofIiClJ. de pr4rlp'. &amp; ni(j recognofceret Comirem,eller allodiulll,
quod eller contra formam inuen:irurx. &amp;. (cquerccur Il\conu~­
mens: quia li pro ilJare,non tcnererur perc:c ïnucfbrmam , cll~t
erncoris condirio mehor, quàm vcndirons a quo emlt , quod dIe
non debet .
7
Nec ob!l:ar fi dicarur, quod !iCLtt t non eA: ncce{lària inuc11:irura Comitis, quando varallus donar pra:dlUtn vel alt.lITI rem
parcicularem (ui feudi alicui in cmphyrcu!in, vr (upr!! copiasè probarurn fuit cauJ!.l r.qu,if.l.irJ. nec inuefi Itura COl1lttlS nccellària cA:, quando vaf.,lIm vcndidit alicui dircél:um domlnium alicuius prrdiJ , vel rci feuda.hs cum annuo canone: cùm
in etfeél:u reliùcct contr~él:us ernphyteuticus , ex quo etfeél:ualirer emror rcmanct dircél:us dominus fun di, &amp;- vendicor
emphyrcura obligacus ad (olucndum annuum canoncm oao
florenorum emrori, ranqllam domino. quia facilis en: rcrponfio ex b.is qux in prxcedcmi qu:dhone di~l:a (unt. ContraS él:ns cnim lion t ab c/fcél:u &amp; accidcnribllS, {cd ?t {ublbntiah
qualicare &amp;; nacurali effcél:u digno[cirur, Vt volu ir B:lld.,pcr ilIum ccxtum in t. {Ilm m'lnT' fd1A.§.
de COllY"". em/ . gloll. r./fI (.
POtlllt. de /oW. &amp; alia plurima in cam rem dercripc:l (upcriori
qua:fiionc. Ex quibllS iudicacum fuir, comraél:um hune elfe
veram venditionem &amp; ernttonem, &amp; non ernphytcufin, &amp; ex co
deberi laudlmlllm Comiti Prouincia:, ranquam [uprcmo domino diél:ifeudi de Vaehctiis_
2.

lff.

Jr'M

•

SYMMARIA

6)YAESTIONIS
........,

3. Call./ft2. 9·
1 lJutiimmm An debMINr ex ali0l4li811e confrl1lm ve/ pmfom'ln pr.rdi.llitlm.&amp; condl/ditllr ".!frmnû/ll:. n.1. .
. . ,
~ ffl/Jio vI w,on frorfil1 inh..relfondd,pro quo pr"!flalur,m Il/Of!., fcrpe/UII,., 6-jla/;i!e habelfimddmtntllm. 6- n. 11. .
J fur4 'lHAndo ~dh,&lt;renlre/;IU immO/;IIihlls reflllalltlir immo/lllil1_
4 Cllrici pro cenJib,u vd vtéligli/J/;If4,'lHd! !mdlln! rdlione rCYI/m fiurum, vDcdri poJ!ùnl corAm illdiufeclIlllri,
f C.nf(catu bonif,clli pmjïonts d(6eAnt npplicilri.
..
6 PtnJilttliotm 'Jfl.' colMrel1tfilo , rcplllanlur pays fimdl CIII cobttrenl
&amp;n·7·
'
8 l4udi"'ùlm regl/lnYiter non dehelur ex drjlraéll.·fo//lt Ji dif{otlifiil
prioyu contr4c'c,u foret per VÙlm contrnéfllS. qlli.. tllltC dchallT
Idlldimillm cllm magûJit contraéfm ,!Hdm drjlynûlf4,
, G46(U4 d(6ttllr, qlulils contralliu vetm f cr attHm conlr4crllm Tt11IIl4IlIr :Jiue per nU,~mentllm ,jïlle ptYaiminlltionem pretij rmou/w. tllne mim de6elJJr ,,/til/ex gn6d/4, 6- dUflex Il1l1dlml1lm~
fJlIUm ex conlrnllll,lIlurJJm ex nOllO renOIInN/C.
10 Dij1ral111&lt;Jolo con/mJ;' jïeri 11017 po/cft re Jlon exijl(JJft i"tcgm , nifi
[rqlwIIY4élluretrQjirnitif&gt; 6- omni.1 reponantllr in pYiifinlfm
. . . .
,.llIm.
11lludimilllll11on ache/IIY, nifiJiAt /JI emtortln rct vendlf.c.velIUrt.·
lT4ml"tio. 6- ,!uomoaointdlJgafllr. f1. IZ.
1J ConHilNliol.Ji pru/imdo. C. at Irnnfoll.qllomodo inlelligtltur.
14 DiuiJio III tWI(aéliolle ft !ri"litt/iur, vI imp9mrfllrImf (MfroUlrjÙ,Ad redimenddmvexaJionem lilv,non lili/cm {Id Ir.tnf/,1Iio111111 d,miT/ij.
rrJnfil1i~ qU4ntil celebralllrjilPJ.Y inJf4~/i,~ titis f"nt/~m, mllll'''''1
41ftrla transl,ttione, qUd!fI fip(/' re/mgloff, 'luPtla filtlflonem.
14utlimij. ml. 11. r 4.
If lAliel/Atio an cenfealiluxfi/II diuijione filll" ex C1111fo ''''ns/,ttipl/u.
16 PlrÎl font Alim"" , 'Ile! !eYf(fllllm lxcf/tionem cOlltra fi J" Mre,

ij

17 V.f(.d

�~ ;o
Caufrl L9 ·QE.a:fl:·3:
17 Vt!,/tl/S mn potif ,dmldl'r lin -1mB, do"'mij 1 qHod billt in Y/.
blls p frticul.mhlls fli fmd' 1 jùu co ''fl4i1 Pru ,,,?ù' , f(/j immldlatèflllJj ji.prrioris domini,

,"
(l

fre" tcm .un gll:dbonc01 rubo riumur dux alire qurIhones , ex gl1aruITI rerOlunolle rclulrar deeilio no~ Jh.l: gLlxfbolllS. Pnma d!:, ail ex:1I lenarlOll~ pmfio,_ . nlll11 vcl eCj'(Ulll11 pra-dialilllll debearur laudlOllurn
domino direél:o pr.t:diorum, litper quibus cll: itnpofitLlS ccnfus:
qllo niJm G nOll debcatur cx eatUn1 alienatione, 1ll111to minùs
debcrul' ex earum re(oll1ri one.
Secl111da, polira qnoçlla l1dimi\I01 dcbererur"cx illarllm alienariollc,311 edam dcbcarur ex l'edllél:ionc, fàtl:o nouo eoncrJélli
pecul1i~ il1 tcl'uCllicnre.
_ Cirea pnmam quxfboncm. ~ lIius tcrria: qu:dl:ionis principal hs 1 vldcr.lIt tex allCl1al'lOnc cel uum vcl penfiol1um nullum de·
beri laud im lLlm , vt vohm Per. lacobi fit. de I/&amp;!ione in m»·, pro ri
tmp/'ruolfl1Jl1J.pmult.'1HrfiwlI ft pDfft'.f.Ô' colllmn·fr'l· verf &amp; tjl nit.nJl/m. "bi dicir ,_quod rai ls anllua penflo cil: res incorporahs:
Ideo non porcO: cne emphyrctltlcaria.quia emphyrcuGs in rebus
(ol i CXiO:lt, \lt colligirur ex 1. 1 jf.fi I/gwutllig. &amp; §. /ldeu. /nJf.dt lor,
&amp; illdicio mco m~liùs plObamr ln I..ft. §. &amp; ne lIuariti~. C. dt iur.
emphyl. pondcrando dUl11 lbi dicirur, quinquagefimam parrern
prcrij , vcl xllimarion ls loci,qul ad allam pcrConam rl'ansferrur,
Kcipcrc. &amp;C. &amp; tamen incorpora lia non eonliCl:unr in loco , /,
G.l/IIf.jf dr I,·g. 1. 1 vxorem. §. IrgaMM/.ff. de legdf. 3. &amp; cùm wro l~co non conrincamu r , nequeu\1t pollîden, VI' pel' Barc. &amp;
5mb.ml.fi'l""/lr. §.ji v i.im.jf .le I/cq/lirmd~ rml", dOlnil1io./f. Je
vfo{4p.lforH'H.§.in{orp6raüs.Jf.de I/ur rer.dom. Nec rraditionem pa·
rrunrllt ,d. ~ . m{Drpor,des. &amp; notamr in t. 'l'lO/ieS. ff dt {truilUlibUl.
&amp; pel' Bald IIJ l'ferdllurflt4. {DI. penult.C.mal1datl. Ex gtlibus videtul' 1.11ldimiuITI no n debcri.
1.
):d ilhs non obfl:anribus,verills e(l: debcri t laudimium: quil
penho vcl canon pror[us inhxret f.undo , pro quo pl'xfl:arur in
illoqlle perperutlm &amp; O:abilc babet !irmamenruITI &amp; fundam~n.
rum,VI' dicir Bal. in cap.t.colllmnfin.in verbo,ltJtmld.in tit.dt COli trIN.
inter dom.&amp; V4fat, &amp; Alcxand. conjit. ~ 1 1 . ponderA/if lItrbh ftAt."
""H,
"'.

•

!2.!'/lE ST rOTE 71 TI A,

1

CaulTa 20 ,9. Qgxfl:. 3·
1: JI
vll.d.rDI.j.'IItrfpr.tifrel/ mgllrJ 110n potifl.&amp; Ph ili p. Franc.in {I/p. t. ù,
/riwc.l.colNmll.de rth.rcclefl7Pn IIlimand.lJh. d. &amp; pl'xrcl'ca pro rali bus reditibus compcrit po{fc{forium,argllc pro rebm ipils, vr voluic BaLi" rtptf.legù 20 .{ol. 1. verffcundllm ejllllllem. C. de firrril . &amp;
49ua. &amp; Alberic.in l.fi cerlû. col. 20 .n. S.c.de p/lc7/J. A ngd.II7IH&lt;~I/I" .
r fl/lr.ff.dt ptIJt./'md. Panol'mit./n Clfp. pmunit. col. 1. de wfjib:u. 6~
I/Wf!.1 5.i",ip.in ca'~lfr 'l'/&lt;f /Id pr,ifelf". vol. 1 .IJJ Ldu/J/O. ROI\l~n. {on'
ftl.lIl.i" cl/lI/ld-prop4ttl.in 3.d"blo. Angelus, Arcr.itl §.l. {DI. 2. .lnfl:
dlin/N'dill. Guido l'ap.fjl/41. l f2..in mfl/tria. col. z. &amp; Franclfc. de
Ripà,i/l t.rem fjl/&lt;f nobis.n. 1 6 ffde I/cq.poffffDeci. conf!. 1 3 d.ùl w{
jirwrend,.Srcphan.ncrrrand.conjil. f 43. qujc1/1id /11 princi.pio.ùb.
I.Eeadco huiu{modi pcn{ic3rioncs debirç,racionc rci,(ortiuIlCllt:
ftarucafi ipllus l'ci: \le lieèr aliâs iLlra per {~ non GIlt mobil ia aue
imrnobilia,(cd r c r~~gu a: dam frecie~ , ve per naldul1l iN {.rp. I.§.
fltnd/ll/l. vrrfrxlrl/ ql/"ru./I1 ttt.defi"d.cogmt. ramen t quando ca 3
IUra adhxrcm l'chus illlm obilibus, iudicamuc i mmohilia. vr Ccrible Marianus Socin.qui mu Ira alJeg,lr, in frlrEl. ohl,tI;Ml!m. 117 oEl.
b6tlil,in o''1/11'.col. 1. vrrf .:7 prd!dlél/l proudl/nt. Phtlip. F rane. in.
IJr! .VI prill.cDt.l.du(b. rcclefnOl7 I/"enfln. A lex an d. {onfi!. 2 1 J. po,,- .
Itrlwl.l.iJk.6.quo li t vc cleriei t pro ccnGbus tille veébgaliblls, 4
quxpendunr raIlonc rewm (ua rum ,in ius voca l'l rollîne ad iudlCem(ecuJarcm: {iC llt pro rebu,s Cuis parrÎmonialibus, pro quibus prxnant cen(uro, VI' vo lu It Sa lic. itl /1/""fid prriCl,f""'.Cjùe
ctnfvelrrltq.Gui1Jcl.dc Cuneo ùJ!.de hù.c.dr cpifè.&amp; clmc.E r ho c
feruarurin faro, ClIl confu crudinc regni Fra ncia:, vr did r. foh,
Floer i/l §-fn,(~/. 2..verf{f'l/d /11 17({(f/dno.lIJjl.de (rf/(tlrllon. &amp; Ma ..
luer.intitule, drremi/jiOlf.1tI §. ilem ji presvy/tr. &amp; Aufrcrius if,·
Ilflti/iMr Cifmmf. r.dt ofJiClo ordin.try , in 4.j;Ii/en. 20 . Yt~e/ll. &amp; Ben.diiJ:.i/l " ptl.Cllp. j{'IYfIIIIÙ",it, 'lHrb.,,j- ':.':&lt;orem ;,amillt Adtl.ft:",.
II.jl1.aum mulris (cqq.exlr.de tqJ.•menl.&lt;2ha{['J n. /11 {ot/fi"'. $lIr- ,
g'NJ.lII.Jn (Onj[cAliom.§.I,ÙJ Vtrf&amp; "pl'lIrl;m/ /,r con.ffl,tiio;J.col. f· f
· ~'/rf.ftdluxl.pr,td,a.!: vbi traétar,eo nlifcaris t :rli cui us boni, Cil i
apphcérurrales pélioncs,an domine, in cuius wri(dJébooc FUlldUI ille finIS cft:an vcro ei in cuius iuri(dH~bone habirabar iS,Clli
ulispenfi~ debebarur, cui LIS bon a fllerunr eo n!i(cata. Hine cfl:,
~u6J pofielfores fundorllffi veébgaliul11 , reliqllias ip{ol'ul11
ceiamremporis quo non po{['cderullt, folllcre eogllnrur, I.IJ7/~
pd/or/J·ft dr pIl61./. 20. &amp; 3. C.jinufflf vd"l'q. CÙI11 igicur rai i 1.
1~

�CallrrH9.~xl1:·3.
6 les t pcn(itationcs l'cbus inhxrcmcs,iudiccntur immob ilia: me1 1r0 ex ilbrllm allcnarione , dcbcClIr laudi mium domino dlrello
funai ,cui inhxrem pcn(icJriQllcs.
7 Nec obftacCJuàd in principio diccbamus, huill(modi t l'cru.
cu~ am pcn(iollci , loco :lUI' t'undo nO I1 concincri. Rc(pondcrur
cnim, làricoiluilcri fun do,cùm ci coh çreac,&amp; pars rei cui inh:r.
rcm repurenrllr,vt fll prJ prob.lrulTI fU Ir. Lcges ~ute m quas lùprl
addllxi ad probandllllliura incorporali.lnon conrineri loco,nce
pollideri, nonlot]lIlllltllt de hlliu(lll od i illribllS rcaIJbus, &amp; folo
cohxrcnribll; ièd de aél:ionibll s • nominiblls,&amp; aliis iuri bus me
rt: pcrlonalibus,qllx'perfonas ipf.ls vclur vmbra (eqlluntnr , llon
l'cm aur (olul11.
,
Circa quœrti'Oncm fCClInd.1111 hllius terrij dubi), prx(upponi.
l'lit quod ha:c rcdn él:lO t'lllr faél:l l'cr modum vcndirio nis. Nam
diél:llS Seph.llinn vcnnidlr nldo Ifnardo cCIl(um diél:u m oao
ilorcnotlllll , rerll1cnao li hi &amp; (uccc ll'oribus (uis in dlél:o caflro
dominium direél:ulll &amp; ccnfulll vnHIS (olidi fi lpcr vno fundo. &amp;
lic fUIr in ctfcél:u quxd.1n1 rcduél:io ca nonis oél:o Ilorcnoru m ad
VI1UI11 fohdulll fada pc\' vÎ..1 n) co ncraél:us vendirionis , mediante
pretlo Celltlllll tlorcnOllll11 ab Ipro d Vachcriis Colmo ,&amp; vcrè
numeram: &amp; idco ex IHliufmodl redllél:lOnc: canonis vcl cCl1rus
faél:x pel' mod ulll conrraél:lIs vendiri onis , deberur l.mdim ium
domll1o d\rcél:o dlius fundi , pro quo deberm pentîracio vcl eco·
S lus.Nam quamllis rcgu lat tir Vt ex dilhaél:u non debeatur lalldi.
mium,ncque g.lbeILI.vr pofl GlIillel.d..: C lln.conclud. B,m. Bald.
An f;. AIc )(~ nJ. Paul. C.d!. bron &amp; rc liqul Scnbcntcs in l.ablm.
t/4r.ffi. d, p.lf' I.&lt;. CVI1 . &amp; Ib 'd. ù, I.f" §.ftd ql/!" "ojfra. C. com~J.dt
l'g.lI. S~I '''. Ii11. 1. lfI/41/do Imal &lt;lb lmt. Tecedcre. &amp; lariùs d i ~ lf;'frd
c.tt1f. z6.qll.cJI. 1. ramen hxc regul~ f:lllir, qLlando ha:c difT6lu·
[10 fi t per viam noui conrraél:lls , quollialll runc dcbemr !audl'
mium , etiam ex dlflraél:u : cùm magis lit contraél:us, quàm
diltraél:us : &amp; ira rencnr A Ih. G\lIl1d. de Cnn. Ang. &amp; Canr.
111 d.l ..lb (mtlom. BJrt. In /. 3. §. conlrar",,,,. ff. dt COnly,lf. aa. tut.
An gel. mcon! 94. mC/p. cltm lu &amp; 1".rJho. ·colt'mn. penl/ft. 'I)(r[.
'VIdent/llm tg/lM. Clllll aliis coneo1 (bnr. allcgaris per Bcrrach.de
Firmio in tr.rt.dr g4bdl.tn q/lmta PHt.princtpaLJ '1"41. f .dr m J pJII/
0[/411,' p,rrI .pWJC1p.m 14·QIl"jf. ~i n Ctl3 m debccur t gabcll:l, guo·
9 tics corraé'l:lls verus pel' alill COnrl'aél:llm renouar\ll',liuc pel' dimi·
nutlont,flllc per rcduél:lOné prctlJ œnollerur.debcrur enlln tUile
laudi
1.)!

•

e:lU/I'u9.~:!:{\+

trl

.

audimiu duplex, vnu ex vercre conrr aél'u,&amp; alil1c1 ex IlOUO re·
nouanrc:vt pofl Bart.dcclarat Caflren.in l' 'luinimo.§.tfd(~. pel' ilIum ccxr.col.rjfde paO. Nec porc!t lieri t di!traél:us, re Bon intc- 1 (li
gracxiflenre.folo con(cn(u : III li (eqllacur aél:us retro ûmilis, &amp;
omnia reponanrllr in primulll fl4ru m, l.d.:. .qllando ficeat "h emt.
rlild.l.abemlime.jf.de p"Oh.&amp;. ibi pel' Scribcmcs. qui aél:us rerro
fimJlis in noflro c:.lfu non imctllenit,hoc c:!t rc!tirutio prerij,line
qno oon porell: Neri difrraél:us [01-0 cOll[en(u, l.fn. C.lJlldnd.!ic.itb
(",/.rie, vnde in cafill1o[\:ro di\l:raél'us elfe nOI1 pore[\:, [cd nouuS'
eomraél:us.l1on enim in corum reccdirur il primo contraél:u.fed
folùm fil' redufrfo pcnliraripuis. &amp; in hoc (olùm refor.marur
primus conrraél:Lls, vel pori\ls in hoc (o!ùm recedirur ab iIlo:
,ùmlOaliis rcrillcar (uam vim &amp;obligationcm. Et licmeriro
ex huiulinodi reformariolle vd redllttionc penfionis pel' modum eonrraél:us faél:a, dc:becur laudimillm,vt diéhttn e11:.
Verùm ifl:is videnrur obllare duo ,' P rimum t , quia lau di· I I
mium non dcbcrur , uili in ernrorem fiat rci vcl illris alienati
tranOmo, Vt vel um Doél:ores, pcr ilium texr.in '.fi pro fimdo.C.de
t""11'.111 ljin.§.&amp; lU dlli/ritia. pondcrando illa verba, qllin'11/4'
gifinw/I p.trlfm pmy' vtt 4fimmonis loci,qui ad al",m perfonam
tr.tnJfortnr.c.de itlTt. empbyl. qui rcxtus vidcrul' deûdcrare trallilalIOllom lieri in aliam per[ouam, VI' dcbearur !alldimillm: At in
ceduéliollc confus vel cauonis, liue fiar l'cr modum contraél:us,
fiue diflraél:us " nulla fit rranllario,fed fo!ùm remirrirur ius illud
peufioois, guod vc:ndiror habeb:trill i1kl fundo,ratio ne canon is,
fcdrcmirrendo ius illud penfionis, non dicitut vcndltor aliquid
trlntluhilè in ipClllU I(nardum de Vacheriis,ced (olùm remitill'e
IUXI.tCxr.in d.l.fi pro fi",do.&amp; ibi notarur pel' Bart.B~ld.A ng.Salic.
J&gt;~uI.Clflrel1.lafon &amp; alios, in !.rx cauffo. c. pro emtore. vbi g lofl:
llarco l.&amp; Scnbcnrcs communirer hoc noranr.
S,cund1l1l1,quod viderur obfl:arc,ell:, quia t i!ta penfio {Jélo r:.
florcnorulU IIlhxrebar fundo, &amp; rC'pLltarur pars ilhus, vr [uprà
dcmolltlrarum fuir. Vnde licur du1us de Vacheriis , porerar
dirponere dClpCo fU lldo, finc&lt;:on(cnfù Comiris &amp;. pra:llatione
~udjmIJ: ira &amp; de ip(o ccn(u &amp; canone annuo, q ui [equirur naluramfundi pri ncipalis,&amp;: rc:purarur pars eil1S, ttrg.l.ùm[gmlitml.
§.•dcljf.dc paéliJ.ibi.,..ji igit/JY il, lol/lm pOlcjf,my non &amp; p.,YS
,/Yi
"mOnt pOltjf ? vbi la(on pcr IIIUIU rextum 110tat, vali·
ii 3
diiIimllJ1l

''''il

.,

�CaurTu 9,Qgx!r'J'
,
cllffimllm elfe argumenrum,de toto ad pancm,l. fj",edt 10/4,ff."
rtlvl1Id,
13 Et primù~ r,cCpondcrur t ,quàd textus allegatus in d, t·fi "~
fil11d~, procedle ln ca(u (uo,(cilicce,in tran(aébone: (ccùs dl in aJiis coucraél:ibus, in quibusjl!c qui dimicrie, dicieur alicnare, &amp;
transferre,ve pulcrè nald,in ca, 1 .in fin. de con/rM.in/cr VI.[ &amp; al/lllll
~e.bm1 &amp; Alex.", d, lJi profimdo,coü .in vltim. Notab, nl/m/y. 4, &amp;
Ibl fcqulrur ~aul. Calhen, &amp; omnes Scribenrcs. in t, qU.eddlll ml/[/lylfde m Vl1td,&amp; '" lJifPonfoltlm.§ji mulityffdc Îtly,dot, l, qI/a raIJom,§,l11tcrdu11J,./f dt (I{q. yty, dom. &amp; ill::Lm opinionem rencr Bcrtrand.coNf3rr.vifô cafù.ltb, 1.&amp; ~nf2 yy. qu4itllWJ cH.lib, 3, Harr, &amp;
ah),m l, lX wt/ft, C,pro cmtoYr, &amp; ratio fpecialiearis in rran(aéHollC
~4 dl:~quia t dimiaio in rranfaél:iollc,fÎr principalicer, vr imponarur
fims comroucrfix, &amp; ad rcdimcndam vcxarioncm litis : non au·
[cm ad eranOationem dominij ,v r pofl: Bald Akx,Sailccc. &amp; ahos,
declarar lafon ln d,IJi pro fimdo,coljin.in 6,l1ofllb,num'9 &amp; Bald./R
I.t.col,uv/r[ fid I1UNqllid pouf!- C. d,bon. ml/tan. vbi facir dlfferenci.m,inter cum qui fimphccm liu:m fcu comrouedial1l rcmirrir,
ve hîc nihil dari aue rrallSfcrri ccnfearur, vr eriam voluir Bart. in l,
nAtuYlllitly. §.nihil C01fll1l11nuot. 3.vtrfic.pro dccll/Y.tlioneJf de aC1· fof
fiJ!.&amp; tn d.lJipr~ filnt/o.in ftn, &amp; ibi nald. &amp; Cafl:rcn, &amp; idem pcne
volule Bald,1n tJi /nitr VIJ ,c. r~mrfJIm, v/r,it/d, vbi dicir,l,f pro fimdo,
ha~erc locum , quando rranflél:io inducirur fu?er Jitis inO:anrial
fecus ,quando conccrmr rem ipfam.&amp; feqll iw r Jaf./n d.lji pro fim·
do,roljil1,wr/vndt allbi.quod renet ~ Bemandtn d,confl f f' 'lN.tfitum tjl.llb,l ,&amp; Ancon .Rubeus confl y~ ,ÎJ,cip.vJdfytINn. col,l.7Jt/f
non obJlanl m,do,&amp; in ca Cu nofl:ro: cùm ius ql10d remittirur , elfcl
ccrrum.&amp; indubirarum,wnc fine dl1bio remiru:re ell: dare,
~
15 ' Nohm prxrenre, nonnuUos t rcnu i{fc, ctiam in rranCatn one
inre1ligi alienanonem fafram ex fola dimiffiollc , ql1am Ccnten·
fiam rent't glolf ln /.cù", hl. §Jivm.m verbo,tranfoEhomff d/lran!
qua:-d!Clr,cum ahenarc ql1l poaidcnri rcrn ,rranfaéhone rcmirrir.
Ideoqllc hoc cafu rcquiri dccrctllm iudicis,quod aliâs rcquirirur
in aliclI.1rionc rci, ql1 am glolf. fequimr ibl hlon, m ftne, Barro!.
&amp; Ja(on tnl,,,,,lltlf cod, idem voluir &amp; glo{fa m/,non fol""" in vtY·
bo, dedl'u: c. de pr,rd, ",inomm. qu am omnes Scribenrcs ibl, non
rcprobando,cenCcnrur racir è approbarc.illxc. ccxc. in 1. qllod s.bi·
nllS.1I1Ji1l.Jt:de hmd,mjht.nam( vt ibi dlcit Saliccc.)minor,dum pa.rar aducrfus fe exccpnollcm perperuam. qlla obO:ame amphùs
l'in

;'1'4-

.

•

2:rf

, ,
C~1I«:I%.9, ~xll:,3 ·
~Jfidlcarc non porell:,&amp; fic in cffeél:u vi~tur alicl1are, cùm :id il-

lam ampliùs redirc non poecil:, Nam paria t funr aJienarc, vel 16
, p:rpctuam exccprioncm cOlHra fe parare,gloifin [. 1.in verb, Vit.
TII.Cf Aduerflls Irrlnfirtl.qllam glofl~lbi fcqlllll1tur Bart. Bald,Salic.
&amp;aliJ.vr Albct',j" LAI/th,hoc ills.lolumn'4· in ver[ rur/llsfi 'Ecdef. c.
d/flClof Ecclrf Ynde III CJfu nofl:rx quxfl:i onis, faél:.1 redufrione
diéh ccn(us, diél:us I[nardus parauic (ibi &amp; fucce{foribus, eXcepnol1cm perpcruam adu crlûs difrulll Cephallnum, ve merirè diCJwr alicnalfe &amp; rranltuli{fc ius i!liu5 'pcnfionis (cu canonis,
quod habeba r,
Ad (ccundum obiefrum rcfpondecur,illud t procedcre refpe- r 7
élUlli rIS quodhabce ernphyteutain fundo. Nam illud ius porefl:
ahen,uc fille cOll(cnfu Principis, dummodè interueniac confenfu~ vaf.dli direél:i domilli, &amp; ira procedunt ca qua': fcri plimus [upra,tII1.1lfl.lJUII/S c~/ifft, Ae refpeél:u iuris qL~od habee vafallLls fu per
1110 (L1ndo v€él:igali,ram rarione dirc6l:i dominiJ ,quàm canonis:
vafaULls.non pQ(dl:illud ~li~lure fine confenfu Principis,ve fuprà
conclufulll fUie, ln 2.qu.lJccr 1l1 &lt;:afulloil:ro direél:um dominium
nonalicnaucrir vafallus, fcd folùm ius anuui canonis. verumeamen cùm call on fic acceK'Orium &amp; vècus fequela direfri dominij
mClIius recognieionem prxil:arur:merità non pot Ltit'ilIUd a!iella·
rcfinccQII{cn(u Principis, cùm accc{foeium fcquanlr fui princi.
pahs naruram,c.ACC/jfimum,.dt reg.iur.ill 6.t, cllm principa/Hf!. eodem.
&amp; ln caru nofl:rx qUa':fl:ionis, cmphyreura non alienauie , fcd vafallus:mcdianre qua ali cl1aeiolle,feudum fccie dererius.quod nOll
poruir (accrc fine Principis licenria, ve in tit.de proh,{Jfe/lll. a/ienat.
&amp;Ibl pcr !laId. Ailler. &amp; omnes Scribcm, 6- in cap, imperiA/em, de
f"Mfiud.J!ùnat.Ideo fuit conclufum ex maiore fuffragio , Jaudl~lum erre debirllm pllblicano , ram ex prima vcndirione,
quamcx rcJuél:lOne. c3non is poll:ea faéta per modum comraCtus:vr confiar arre(lo in hac caua:'l,anno 1558 ,die ~ 3. Nourmbns publtcaro,
.
•

c.: AVS

,1

�C:tufI'~

CaulTa 30'
---~--------

C A V S SA

1557'
•

2

De foccJbtcordinaria DOD potcn,rcd de abroluUl poteR in prziudicium frgitHne·

tum,vt hlcioq.J.

.

b Morib.Gal!iz,non poffuut fi.lij {ucccdcre-aibinis parcruibus,fcd 6fcus,Tt (utri rult
probaturn in prjma cluffa,q 1 &amp;: L.
C

•

Et u,cio f0n.ÎCUf hîc Jo. 1.q.D.4.ac. j.

lN

2.57

IN ENARRAT'JONE HVlrs CArSSAE
dll,ejùemnt '1H,ejJione f.

3.0.

Llulhis D. Francifcus de Triuul~i,.
Marcbio Vegenna::, &amp;: ciuis Mediola·
nenhs, cres habens filios naturales &amp;
legirimos, imperrauit à Rege ChriCtiani{[j mo literas ~aturalitatis pro Ce &amp;
duobus 6.liis (puriis Raphaele (cilicet
&amp;: Ioanne Nicolao de Triuulliis,licentlamgue dlfponendi de bonis in Gallia aC'luirendis ad (exdecim aureorum
millia in fauorem diaorum fpuriorum, ad (ux voluncaris liberam faculratem: quod à diuo Principe ex cerra
(vt aium;fcientÏl,concelfum ell:,cum derogatione legum
aut conll:irutionum,g ux aliâs r~g uirunt con(en(um lilio·
rum legitimorum, vel oorum cir-ationem .. De harul\! co·
probatiol1e dum agitUr, pl'acuit Curia::) Principem fp~.
rios legitimare,aur cum illis difpenCare pofle, etiam Icgi.
timorum filJOrum non faaa mentione, li legirimi cram
albini a: Nec hoc ca[u derogationem, aut illorum cita·
tionem, in eiufmodi reCcripti comprobatione, elfe ne·
ceffariam. Conclufum ex decreto, die 2.. Septemb. anOG

3o. ~:dl:. r.

Prima,An Princeps po{lÎr 111 prxilldicilllcgi eimorli dlfpélàre.
Secunda, An c1au(ula derogaroria appofiea ,ex cerra {clemia
/J! plcl11rudllle poee!1:aeis, fucrie necc{làn a in hac d1fpen(ano ne,
cxquoomnes Icglrimi lilij Fr~nci(ci Cfam Albini &amp; ciues Mcdiobncll[cs,qui non porcram in bonis Gallicanis pcr di[tum pa[cern acquircndls (uccedere , am de illis di{ronere fil)e {pcclali
permiilione Principis,iuxra Galliarum mores.

Sf/MMARI A f2..,VAESTION1S
1· Clillffe 3 o.
t
1

PrilJups NOI1 pOll1 de ùm ordm.trio ,jJIllftihllJ Itbm4 ùgitmllf 6natur4Itbu$/t!,'ftmare flJl/rioJ.
Prlllerps dt plmitudine poujJatù, &amp; ex cerlll fi/entia, potejlj! ' 1/.bllllt6trù legitimù "'tjjmfore cum,/jHlriis.

i l AE

S Tl 0-

P R 1 M A.

E iure ordinario Princeps t non POtcrt
rtamibus libcris naruralibus &amp; lcgitimis,
{purios Icgieimare. eexr. il1 §Ji vtro pl/lrimtf
e.'&lt;tjlentibu1fliis. in AI,,"ml. '1t1ib. modis naIlIr,tles tjfjiu. 6- in §Jit igiltlr !iW'tÙI. in fin
IIlIlh. (Jlub. modo 11111. if./ic. 1egil. quod rradie
P,1lllus de Cart ra in 1. c,.tüu. §.qllidf l,m·
tltm.colfldt llb.&amp; pojJh.&amp; lbi crÎam declarar Ia{on,coL. 1 tf.n. r06.
Bald.inl.l.c.dt[cYlIII. é~ Il'f/lIl, ln r8 _q. 6- III CAp. domiNo Cllrrr,1m.
(4lptN.iw tit.hÎcjnillir lex,&amp; corftl.reg. &amp; norae Barr.in Il/llh. JtellJ Ji
11Iù.B~/d. &amp;S :t1ice r.ilJ AIIt/7.pr"'lerea. C. de nat.IIb. Iacob. de Bello·
uif.in §.4d IMC.;" IVllh.vt 'iul1t m.1t. And.de IIcr.in cllp.r.in ~ . ,h1t/l­
"/11. /IIf dt ftlul.difimc7 f"erif ql/&lt;fll. inter dom. &amp; I1gnll/.dif. Al ex.
copiosè i»con! 1 87.videtur pmnll con(idmuione dicmdllm.col. I.vol.
foAnt.dcBurrio in cllp.pervemrabtlem.'flliflIjfmt JegJ/.Ba/d. in {'Ip.
fn.in 1.I0/11I11II.dt Irdnslatpr,r/ltI.&amp; hxc crt comm uni s, ve eence L1~

fi fti",Ù17l.fJlI17J. l o~.infIl.

{Oll in IMI.§.qllid

kk

Scd,

J

•

�15

C:I.llO';t l O.Q~xn:.r
.
.
'
Scd d.: pl nimdinc porcfhlCls &amp; cx Ccrra [clcn na vr 1ll ClrU.

t

no (ho • potc{[ Princep t'oam (l:amibus hbcris Icgitimls dl(pcuf.uc,&amp; fpurios IcgitimaTe, [cculldùm Ia cob. de Belloui. In §. fj1l6nlA11I.tn LA/lr".II"IO.mod.l1nt.1!jiti.S:tlic.", drc7.LAul!J. Item '1Un •
l acob. Ailicrot.tn d...".,tu/','/,s. &amp; cil: d&lt;: mente glorr. &amp; Alex.//: 1.
l X f.'Eld.Jft{&lt; V/llg . v~ P"/doJ ll.de [lTlmol.ÎJr Cdplt. l1iji CI'''' pmi m.§.
p,/'(i&gt;n • .de rei1ltnli.rI.s.:. dl- con1ll1llllis opin io Scribcnril1m, vt tdbrui Ale an d.ronf 1 81.fD/..rntep. Vl~rnoJ1'olll./t lll.lm, d/lm diabAlllr.
'L'D!~1IJ. r &amp; cancien! diclt cllè com mu llcm bf. in d.l. G.d/"•. §. 6fjur.1ji !.tnIÎtm.cnlllmn. 16. n. 9 6. Ëll: cnim Princeps kx .1I1imarl În
rcrns.\'r nor,anr Scrib c l1[ ~s ,I11!.d/&lt;~n., 't' DX C. d,lrg,b. tjllam porc{larcm pordl: [pccialirlT dekg Irc COlHlri Pllatino,Bald. in U,m
j lm{d/J1.Jfd, ml"l.t~(f.ér in l. l. c..1~ fifll ll.6- "1/1a .in 18 ,'1"' &amp; Akx.
ln d.l. cxf.,:t" .Pau\. de Calh:&amp; lJ[on if} d. §. 6- fjllld fi WH"",. Ex
qllibl1s rdùlut , ex cerra (cicnrij ~ pknitl1dinc pordl:aris, Prin.c.pcn~ poJlè dl(pcnùre, &amp; filios Ipllrios Icgirim,lTc 111 pra::I~ldl­
CHlm /i.ltorum leamlTlorum , &amp; narurahllm : 1l0~1 aurem de lI1re
ordll1ano , vr fui~ concl ll[um ex maion vota, in hac qllx{[ionc,
dlc !..Sepremb, 15 ft.

Ji

----------------------- --ST' MM A RIA

6) V
""-'

AE ST ION / S

femnd..: , Cauff.e
l

3o.

LCgrtlllhllio,; p"tre pojl"!al,1 ,110n YlIf"irit cir41iomm vd eDnpnjÎlm
~ ltDrum !tQ/IJ1lJOrllm ,&amp; natllr4111llm)

l

•

•

&amp; '!JlIlto InlallS ,'.gnatorllm.
l' 'r"g~ IID {JI~IIDnù '';~/ lO&gt;1ftnfi&lt;J flroTIII?I l1dlllY.d",1h 0- !eglllmo-

rHm , I1M 11 iJ({~(j.lYra , l]/Mndo ex p/mlwdme poujl,,/Is (7' arl.
(clfIJtu fitlegrtimalio.rtem 'l'lare appDni folt.tt,vlde &amp; n.3·
4 Ofallo fir~rHm !tglllntomm &amp; nll/llra/lllm,al1Jil fuienJ" in inllrin."ion&lt; rcfcrrptr drJJenfalionis ad fucadmdllm fiElI III [411°""1
fi!!OYtlmjJJ/lrrorNm.6~ cond,tdllllr muff.mam ,Ji 111 il//.&gt; b~11ISfily
lrgiflml pourant de ittre &amp; ex (#njiutlldmt f/CCldere: pmsji nln
POllY.tIIl Ù cOI'/jit&lt;ü.drnl Galliea1Ja''I'1&gt;I 4lbini mG,""" parent/km
nOf) jùcredflnt, ncc "erldilMent IJaberc poffo/9t. Ô' rlltlo p0ntlur_
nllm. 5.
6 ciwio .Ignalo/'um non if n&lt;CljJarid , ~IWldD legitimA/iD fi in 'VÎta

P,ltrI.

Colutfa 3 o. E?E,xCl:. 2
.f2.!AESTIO

SECYNDA.

Vi us qll a:Cl: ionis re[ollltio pendct ab ~ IÎl : a:l
in Ic aitima rione rcqui r:HllT cira tio fillOwm
"
legirimorum.
In qU.l qua::{[l.onc t ,q uan d0.\' [
parre pcr irur Icgirim atio filij, prout in ca[u
i{[o, wnccommll nil ef'.: op lr io C1l111 B:lI'r. 11J
1. Ga///fJ.§ .&amp; qllitlfi tllfJt"mjfdt M. é pojlb. ve
filiorum ciratio am con(cn[us, nOI1 rcquirllcur:ficm occ aliorlll11 agna corum. quoniam qucm admodum pacerporerar in vira [ua di(poncndo am conrrahcndo, filiol prill.1ccruccellione: ira pcr Icgitimation cm . 511fficir ('rgo fihorum f.'lcere 111enrioncm in re[cr ipro legirimarionis , ne Principi (lIbrcpncium vidcamr,&amp; iCl:lld linnat Bare.1n AUI"mt.pr.ture&gt;l,c .de ""t.
Iib.Angelus in §Ji fjllÙ igitllr. I.ln A/lfb.qulb med.nat.1fful. Fredcr.
inlonjil. 5l.Alcxand.i" §.&amp; 'II/IdJi tnm;ulI.fl,- in l.ex J,OD. colllmn·4_
"'''''!4.J.dt vulg. A nt. di: R onèl.in·lraff.de l'gitim",. in cap. dt CIlIrf
flrmali Iegil. cDl. L. in vaf 'II/a rIO dl/bit IItllr , a" rt'luirallir CJt allo fil!tru",nufII.J. &amp; 4. S! Bocrill s in duif 1 n. &amp; hanc opinlOnem dlcit
eommunem Socin .fmjil. ~ 46 .dtgl/nler.cDl. 3. in Vtr{ primo eonfidt.lInao.vol. 2. [deo in ha c t Icgitimatiollc non mulmm erat ncccl- ~
faria c1au(ula derogaroria.cùm in refcri pro e!fet exprdfum, Icgitimationem hanc lieri de ccrta (cienria &amp; ex pleniwdinc porenatis: quo ca(lI derogario non eCl: l1cccCTaria [ccundùm Ak xa ndrum eonfl.,87·V8/. 5. ~œ der.o,gario [olee appo ni t ad dC'lllon. 3
ftranduJIl , CjllCld Pnn ceps kgirimarionern fac lr ex ple!lItlldll1c
poccfiaris,li hoc non fUIr expretfllln rc[Cl ipro, vr nor abllirer \ '0 lUit glol[in lap.lfd ".Le.dt rlfiripf.&amp; [acoh.de Bellolllfll,tn d. §. ~I/O­
XiA",. Sed quando cxprimltllT in re[cripto , tegitirnarion ~ m ficri
deplcnirudine pordhti\, runc dcrogario non dl: nccenaTiJ. &amp;
hxcproccdul1t in veTa legitllllarionc Principllm.
_ .
Scdquomam ln ca[u 110Cl:ro pociùs videbatU[ faéb, d ilpcl1 (J.tio ad cffcllû (ucccdcndi,q1l3 m vera legiwnarib, vr verba re lCllpti dcmonO:rabâr:ideo qllxriwr,an in Mlterinalionc Tl (cqpn hlliusdi(pell(arionis, de iure reqllirarllr cÎt:uio lilio:um legioll10,
Itum,quamuis in vera legi rim aeiollc non lir necellaria.A ncb .(Mf
l41,1-&lt; Iln0rl prillll.eol.2.in verfz. 6- pr~ IJoefocit umifiio ùJd, bl!.t
niwri,œncr in huiu(modi dit;'pé(anollc, cirarioncm filiorii rcqui-

0/r-

kk

2.

Cl ,

�C aliOtl )o',~x{l:.t.
fi,&amp;: dre I1ccc/f.Hiall1.l ucm rcnet SOC. CDIlf146. Û(g:lfItCl'. col. 4.1n
'l:ofi•.pm1J. CD'1i.i.:y,l;uJO,'lI/od .///Id l'f lil/m leglllmllre, &amp; alllld Cl/m
f'l~ .id!I/(Udffidllrn dtjpOlftrr.vol.l. vbi dicir,genirorem (uumMa·
rianUlll Soclnum,&amp;: 1oaB.de An:\nÎl pro hac opullone cOIl(ullIl(fi: &amp;: InlÎanes adLlocaws It.lh.c (uo(eripli{[c.&amp;: idem voluitAneh.
m'1'ID
cOIJjiI./nClp.ctrL,1 pm)Jum 111.&lt;/1:1'" fil/ffit [ut. expedims. &amp;
lue LltIOIlC 1'1d~b.lt"r d"rog.uiollcm fllrr" du:tam fl11{[c in relèripro Ih:ectlàl'l.lIl1:t.It11CII rcébùs eonlidcr.wdo, ulis dcrogatio
non hm Ih'Cl'I1:wJ in rcCel ipro .' quoniJlI1 dl(pcn[.uio (upradlé1:a
ftè'l:.taddt'-:d:lIll1luecedendl.&amp;dl(polH: ndi in fauorcll1 {purioru,
fu rarllmltJra ad bona pcr dléh1111 Fr.mclf(;um aeqllircndaiu tta
lImites regni Fran cu:,&amp;: v(quc ad (llmmam (cxdCGlm millill (eurorum.Sed ql10niam /il\( kglriml &amp;:.n.\ruralcs.dréb Franei{ci (unt
albini, &amp; extra /in es rc~nl n:trl : mcrirQ (llllt incapnécs bonorum
Galbca nol'Um,vel /llcecilloni~ G&amp;lheanx parClS:idcQ non dlcunrùc hab cc (pcm probablkm ad .lIa bona, Vt mento 110n traélewr
dc corum probablli prJ:iudlC'O : eùm in iBis bonis nou fir~t (Llcce{[llri,proptcr confLH;tudlllcm regni, qua albini nOll poflunr finc PnnCl pis li cen CIa (ucccderc in Gallia.Cùm igltur nulluln habcanr ex hac dlfpen{anonc pr:rlUdicill m,mertrQ no n [U)l[ Clratl5 di. Clllll ci tado ru 111 dC1l1111TI fit ncœ{[aria , l]lI:lndo aglcur dc
-corum prx,udicio, Vt nor.wr B~'T.&amp; Sen b.per illll 111 tcxr.in t.adol'flO.WIlI tfeq.lfdc ad0l'1·6- 1" !.t.&amp; fJldr n"','1'.6-;11 l.de vm1"0ql/e ffd( rr I/Id.P.lIlor.&amp; Fe1.Î1J c.'''m olt",. de n /I.d. &amp; pr.o 11lc Op lnione f.1Clllnt ea qu.t: tl'.Idunt B.lr[. Ang. Alcx_ Palll.Ial. &amp; OIUIlCS
6 111 d.§.è qI/Idfi ("mu", du m l'olullt. in IcgiCll1larionc t tlllX fir 111
vit,t p.urI&lt;,nol\ r~ qul11 a~lIJ.rorllm clta tioncm,ca potlfIirvùm ra·
[Jonc, ql1lJ. coe;n.ltus nlll\Unl :LI, h.tbcr in rcb. agnati dum villit
agnams,nec ~)em probabilem {uccdTioni&lt;:ideo nec prc;iudlci111l1
(onlider.101Je.flCit eClam qllod (cnbic Raphael ClImanus l1J conf
1G8 .rcufYe?Jdpal.col.~. vbl conflder.lt,non lieri pra:iud.ciulU agn.l·
u s ca rarione, gLl1a fClIdllm dtbet [eucrn poIl morrent agnatiad
domill um. vr rradlc Alex.in d.colj" S7.co/.l.Ergo cùm dc lure,nctenta con(lIctudme Galli,t:, Iiliol'1l1l1 \cgitimomlll confcn('ls nOIl
erret rt'L1ulccn dll s in hac dl(pcnfacionc:ldeo non fucrLl1lc clcandl,
&amp; pcr eon(cglle ns, dero~ario (upr~d l1:.ta fUit n:,tg.s apyo!ita in
rdènpto ex abundanCl caLltcla, qll,tn~ cx nccdhratc. Et hc fu.t
t:Ollclurunl in hac cauJh,l .Scprcmb. 1 557.
.
1
CA VS

Cau!Ta 3 I.

160

1J::'

t

•

C A VS S A

31.

1 V V S H~ nricus Princeps ChriO: janln·. maritimum ius regale [poliorum,
quod dl: declma pars rerum nauali
bello iufl:è captarum) Ma[lilix criremUI11 direCto nbus donauit: [ed cùm
priùs idem Rex il'luiéhGuTIUS nobilibus&amp; ~cnerofis miliribus Ioanni de Leui, &amp; Petro Bono vig~nti millia librarum T uronenlium , quas ei[dem
debcbar, fuper hi[dem prouécibus aflignaUl{[et:ideoin li':
terarum confirmarione qu.erebacur, an donario prxdiélx afflgnacioni derogarer, aut [Jcerer prxiudicium : &amp;
non dcrogare nec Eaeere prxiudicium pronumiatum
ea.' die 1 5.Oél:ob.ann.r f57.
a Q.!!ia afsignacio l'rinc ipis) hlbet vim adiudicaClonis ,
quxll.

sr MM Â

V[

pluriqus probatlU ia

.!zy AE S Tl 0 N 1 S
vniu, C,lIIfJ. 1.7·
RIA

r AfognMiaPrincipù h4ha rjfoéll/m ddilldicatioll/s ~ IIIdiu:Cllm pP/enum fit /flS in c,tuf/a,tfJlllnJ in lAlifitlO. n.2..
l vffogn,'1/01IeS flél,. à principe VII à IIIdl{(,inc!lldlmtfimu! diJJojiliMI"', &amp; dtjJojilionù exulitiOl1cm : ql/ittellUS (xccut/o IIITd rjf.
4 pril7cÎpisflfQ conlraéll/ transfir//lY dpmÙlùlm.
f vfrJ/gn~li'"t! flé!'. à PrillClpt, ve/ à iudice, jùcadlml loco foll//i6nis.maxim? 4d hl/nc (tfiéll/m, 'tif non !1i1t peyfeqllentem donlltlMlmiu{ dettrùu ferl aj!IgnalioniJ'.
~ LAfugn4lione fola indl.cÎlIlY lIélionis tYllnjlafio, &amp; ù/ris c(fsio.
7 Dpminlllm per legefJ1 Irlll1~((rfllr;pfo iUTl ,jine IIliqlla trl/dilipfJl.
kk J
8 Pri"

•

�J.6z.'
S
9
10

Cau/fa; l.~a:n.vnica.
,
principis cDIllralllU haba vil/) ltgù,q(f04d IYdnsfmnd,/1IJ ipfo ÎltTe dominium.
tAd PYincipe", folum j}rll.tt dul414re [ua bcnefcùl.
Clfri. fotrj! Pri"cipum buufcia dec/arare,

f2..f AE

S T J

a

Cal1ft

_

vN

[ C A,

3 !.

0't ' 0"0' pmœd&lt;do, diœod"m&amp;,.m g""io",m

Prinelpls habtre dfeél:u m adlUdleatlOI11S, vr volllle
. ' Bart.in t·f conjJantt.in 1..qUl'. 4' pripcip.ff. folllt. ma/r.
B~ld. in I.ordo. coh.verfvlrlm: pervcrb./lfigno.c.deexecut. Tei iud.Guillcl.de Cun. ilf 1ft ex noxilli. §. rj!lIllteIN. if de pUIi/.
1. Bal.&amp; Ang.in L.arbiur.Jf. de diflr4ll. pigno Er quamuis
iura &amp; authoriraces (upù allegat:t, loquamur in a!Iignatione rci faél:x à
iudice: tamen idem mullO ma gis diccndllm dl: in a!Iignalionc
faél:a J Principe: cùm potentius fit ius in cau lEI quàm in cauffato. Princeps enim dl: cauffa magifl:raruum, ë:ùm lit lcx animau
in rcrris, §.pmlfl/.in 4lfth.de cOIIfùltb.&amp; in 1.&amp; quiule iurfd/é!. oml'&gt;.
iud.atquc a!Iignationes fatb: à Pei ncipe, illico forrillmlH eff.eé1:11m, I.lltm f 1JlTbfTAtl/mjfde re; vmd.l. LI/citnff. de cuic7.!. fi qNia
earunt_§f.de ltgal. 3.&amp; facit gle{[Jn qu"df neque.§j.in vcrb.ftgnaf
fetffde.peric, &amp;com.rtÎ vmd.nol.Cardir.lal.in CIe"'fn. §. penu/t. ae
vit. 6- hmrJf.cllT.&amp; pald.in If.. C. de faCTO! Eccle! pm. coll/mn. verjic.
3 modu venio ad exempk vbi dicit,quod t huil1(modi difpoGriones
includum fiml11 dlpoGrioncm, &amp; dlfpoGtionis Cxccutlonem,
qUltCnm dirpofitio iutis dl: ,u. fam texr.in 1. J. &amp; 1. afsigl1are. &amp;
fer drfcurfom tOI/l&lt;&amp; lit ffde afsjgn~/ione iIbm.&amp; ldc? fath a!Iigna;.
tione transfert ur dominium te affignata,(ectl'lldllm Bald.lI1l. v~/
M'h/lc.col/lm. _.C.de iure dOI.&amp; BarLIn 1ft conftantun 1. '11/1f. qHdrl~
prmâpalM. Angel. in d. §. if 4/1ltm.&amp; Canonilla: commllnitcr, in
c'pJi canomâ.duif ordmarlj iJb.6.Alcxandet confil. 40.[lIper pf/mo.
colaml'l .l. volllnJ. 4. Rald.In 1. 2 . C. commlln. de/cgal. cot/lmn. 1.
fJ/I«ro qllldf /((I.tor.&amp; non [01 ùm dominillm , imo &amp; po(Jè!Iionc
transfcrt a!Iignatio, Gres Gr in pra:fenr ia crcditoris, cui fir
gnatio,vt vult gloff.l m I. q/lod f m1l1e. §.f.m '&lt;Jerbo ,fg114Fljf ae
pme&amp; comm.ni vmd.
4
Et in a!Iignatione Principis cum t minore dubio hoc tencndum dl:: quo\1iàm line tradirionc , ex comraél:u principis
J

t

•

'1)(1
am-

m.ll[

Call/fa 3 r. ~x(\:,vIlIè;Ï
i ~J
nanl(crmr dominium iure quodam fingulari,l1oc. Âng . i,,·/. ofJicium.{f.dmivind.Bald,in prdlludfmd.col+ &amp; in ~ap. ~.in tit. de no«Jform.fdd/l.&amp; ibi Andr. de 1(cm. Bal. In I·fin.m p.nn;ff. de ~onft.
Pnnap. &amp;in(4p, di aud/entinm. de pr..[crlpt. &amp; coplOse (cnblC de
hoc laron in l.tr4dtliombuf.colllml'l. 1. nl/mero 5. C.de 'dc7. A Icxand.
mlonf 187. in hûcca,1f. &amp; II/t. colulY-n.f. nllmere 11. . vol/lm. 2. pc~
Scribclltcs in 1. fi.. C. de faro[ ECC"plf. Iafon ln l.q/tOI/lS. C. de tri
~Jnd/C. Et huiufmo di
a!Iignationes (ucccdullt loeo (OILltlO- 5
nis: vt in umili n'adic Bald. ml. 'lib, adhllc. C. de iur. dol. col,mm.}.
inf. vbi in caru rdl:irmionis dori s, tradlr, afTignationem t l'ci à t5
iudlcc faébl11 , fll cccdcre loco doris tell:irucnda:, maximè quo ad cffcé1:um, Vt non po(l1t per donationcm ius allignationis dclcrius ficri. &amp; facit tatus &amp; ibi Scribcntes il,!. arbllrrf! de di
ftr~{1.pigll. vbi per (olam afl'gn;aioncm 'nducitur ipro iure.-aIlionisrran(]ario,&amp; iuris CCfflO. &amp;: nadir Bald. in "'p.q/lldfit ;'9/1(ihlm. quèd fi Princeps dicar, tAffignaHimru tib, t"le caftrum cllm
f/tnlludi1lnuris, non ell: neccilària alia poffe!Iio falti , &amp; fequirur CUnI Ibi Andreas de l(crnia: qllOS refcrt&amp; (equlcur h(on ur.
J.l. Ir~a/lJonibllS. qui pOI'lderat pro hae parre, quod t per legem 7
cunlfwllt dominium line aliqua tradirione, pey l.commi!fo.J! d~
p,lhlln.Bald.in 1. I.in princip. C. comm.de !cg. &amp; Dd. eommllnircr,
poft Barr. i" d./.trlldllionibtu. Ideo per diltam a !Ii gnario 1 m fu it
iUSqll~fi[lIm, &amp; trallilarum in diltos nobi.lcs.dc Lcui &amp; Bo.nllm.
Nam quilibet t aél:us , vel contraltus Pnnclpls&gt; habet vlm Je- 8
gil.\'t valuit Barr. in 1. C.tjirr. pcr ilium rcxcum ,jf. de !/lbl.,6- in
1. rillllb.lIiumn. J. &amp; ibi Scribenrcs, &amp; la(on.jf.Ji cert/lm petatur.Dm. in I.f Vntu. §. paèlllS.Jt. de p,/élis. coll/m.fin. &amp; pro hoc cil:
lCXC.1Il iure oprim~s ln 1. pel/lllt. in verb. Vlpott contrac7ibUf impm.hl/II legis vim obli1lenrib,u. C. de donat. inter '&lt;Jir. &amp; vxomn.
quamlcgit ibi Ba rr. fimul ellm 1. prcccdemi. &amp; hoc norat ibi per
ilium Icxculll Bald. &amp; Call:r. in 1. I.f, dtconjfit. Princ. Nam Pr inceps dicimr !ex animata in rerris 1 §. pml/flim. In AUlh. de cmjil.
gloff. ind. t. &amp; qllia. meriro iraque non dl: mirandum , fi cius aaus ronillnrur clfcélu m.
Vnde fuit condu(um ,donationcm pofl:ca faélam non prxiudicarcalligllationi aut illi derogare:&amp; maximè cùm Princeps
aliorcrcripro 'cxptcfsè hoc declarauir : &amp; ad rolll t Principe (pc- 8
/lit bcneficia fua declarare ,vt air t. ex follo.jf. dt '&lt;JI/tg. 6- PIlP.
d'I. NIWÙII. inf.jf. dt reg. il/ris. facic tcxc. In t. in (M/untionalibm .

t

�~6 4

JO

CallfI'a 3 %..

ItbllSjfdt '!mh.oblig.&amp; in cap.inter alla.dt fent.t;mmml/.&amp; in /f,e.dt
lr~ib,., nor.Panormir.Fel. &amp; omnes ;n. c. cla&gt;J veni(!en,. de il/d. &amp; fi
Princep tidip(ull1 non dccbr.lflèr,porcrar Curi~ dcclar.lre.Nam
Princeps ahquid conccdendo, inrdligitur ius rerri) rercru~rc. Siquidem in dubio voluncas Principl$ pra-(umirurrahs, qllabl de
!Ure elfer debet,vr no ' allt pel' ilium rcn.Bart. Bald. Ang. Alex.&amp;
rellqui ln d.l.ex f,c1o. Bald ln c"ffitper tD.dt lf.dcLtg. Bald.m d.c.cùm
'l.Jm~lfl1t.dt IIId/c. vbi dlcit,quod quilibet in ferior, potell: priuilegillm Prin CI pis per r:ltionem inrerprctari,per tCXt.111 tI.l. ex fd"o.
fJeir C. foggrfium. de decimu. 1. ql/ani.lm. C. dt n.ll. lib. &amp; gloO:
in (up. COllfra rum. de reg. il/r. in 6. qua: vulr, quod il1 re(criptls
Pnneipis inrerprctandis , Il:erur al1imo profere mis. per 1. i/l
A"./JlglIlSjf de reg.ùlr.quam Icgcm II1telligit in rercriptis &amp; re(l:amenris mrcrprer.llldls. &amp; pro lue opinione ratio addllci pore n,
qU il priuil~gla Principis Ira inrerpret~ri debcnr,ne iniqlllral
ting.lt 111 al tenus prxilldieiu, 1.lUc a'l'n. C. de tm.wâp./tb.ll.§.ji IJMiI
J prmclpe.§ mmloffne IJN/d in loco pllb/.~ per 5cri8. In I.ji.c.de (01lft.
PrinCIp &amp; in d.c Jilfer eo. ideo ex maiori rllffr~gio fuir conclurum,
per donarioncm po(l:ea faéhm non eUè derogarum nflignariolli
fupradiEb: . die 1y. OGl:ob. an.1 yp.

ro-

--~-----------------

CAVSSA

p ..

OBI LIS GaCpardus de Villcl10ul

•

dominus de Fana!è1, quingentlS libr~
T uroncn(ibus arrelèo mulc1Jrus,ddtèrebat Coltmonem. &amp; ob id feudum Fana(ci pra:fu2orum Prouinclx decreto
publicè po{fe{fum dl:, &amp; igrer domanialia relatum, &amp; roro lulho ad infl:ar patrimonij [acri
traélatum dl:. ~~rebarur, an rcél:è conColldarum diccrelUT &amp; legitimè, ad facrum corona: caput, (ola regi:r
manus inieél:ione, nullo rerum iud icaratum ordine [er\Uro. ConColidationem nullius eire momenti 3, nec ab
ilio dûminium deperi{fc placuit b. Bernardino Th ule

Fran

Caulfa J %.,Q.!!zll:.vnica.
%.6 J
Frallciœ rheraurario &amp; rerarij Prollincia: gcnerali , &amp;
Ii(ci patrono litigaroriblls. die 2.3. Septembris) Anno 1f57a QE.ia non fuccu redè ac. rolcmnicec f.1.éb l.fi qU2nrto.1. ,C.dc bon. ".:le.lib . 1o. Be
qUit uqulr3ncur vc incorpor3tlo (je iuCb &amp; Icga", vid.hÎc in ql1:dl:.
8 Nam CI Ulucilî aau ncmo priu3t11c reruOl domlnio.Loon dubium .&amp; ibi Doél.
C.dcn.I.J.j.fi vir.ff de a&lt;~.po(f &amp; Ibi p&lt;r Senllent.&amp;- vid h1c ID q n.1I,

-----------------------SYMMARIA

,!!..f·AE.STIONIS

vniC4. Ca,iffo 3 2..
InlorpDYllio vt dicatllr ltgitim( flaa , q"atuor requirunlur''lu.eJigllltlim expliC4ntur vfql/e adJimm qllotjlignù.
1 BIn" in ji[cHln det.l/ù d'!'gens ill'luijitib reru", feri deGtt , atqlle
;'Wjhg4tM cllm difèYlptiomfNb·imlmtllril.
De[mplionemhiic'l" Mil/dex dcbrtù flcere,an Comes rmm' priuaImlm,4l1t rAtionalM,an ver, !rotfi! Prol/inti".
~ Offcium comitù rerl/m pritllltflrllm, ",mtf/am fi'~ in hac prollincù.
CDnflitulum àretro Comittb'(4 , 1"aml"~ tale ofIicil/m fit in Gallia
jf4hilitu"" Ile diftiné!lIm ab offcio proeumtoris Cotfaru :feeùs t~
mm in hite plllria ab di1tiqllifliml umpo Tt.
lf/mpDWio Mn potrflferi ~ niji eAf1fo deterW1inata flper oppojilio/li6111.
, Poffiffir pel/dente Liu, non debet inJila !oJF(sione moüJfari.
7 De[criplio adfaluum ùu habentis,(ieri eorejf pmdente lite.
S Dt[criptiD 'IUA prrjiciltlr incorporatio , "on debctJeri pendente litt.
&amp;dec/mlt/r text.in I.definfionù. C.ddur ftfti.
, Dtfcripti9 rtrum CHm ft1f/(jlratione ab initio ftri dehet in crimina'lb/ll ptr iudicem', IllICO pof! eommijfom deliélHm.
10 Contr4dia" ItgitimUJ 'l"Ù dic4tllr.remi{sill(.
Il Bon" in {[cu", delalli, qllamUf! tyanfirfllr dominilllt} ipfi iure,
l'/Nin ~nteqllam pnfsu apprehmdi &amp; o{{f~pari p~rJftllrA ,y(quiri/ur ftntenrù/ dt'C/~rdtorùl. &amp; N, 12..
IJ Bonil dit,tis 6- lat.tftnte"ti,( declaratoria, 'lNis iude;.: deheal Mm.
txequi.
'4 OCCHp'41iobOl1orum fOI ftmmtialfJ flcienda if eum effiall , 6- per
..II
Tt 111 }JJ
1

�\

.

C ,llIil:t 3l.~xft.vi1ica

166

mUIn "?frf/unj/omm : in '1l1n debet fieri flClllld4 dil1gtnS inqllijùlD, 6- dffcriptio ,emm, c/lm inco'p,r4ti~lIf.
mfTO

IIU-

Iy .

10 11Jcorpowio f(flJünn defcYlPI ip qu~mod. fiat.

17 Inrorpor.,liom Irgmmt fiEf., , res mcprporat .. inâphmt tjfi

de dmw/io prwapis ,

6- fitm,llnt ti/14

nll/Malll &amp; prillik.

gr..r.

8 'litult debent d1èrtbi lebus rdl? &amp; fllrmnittr mcr.rporal;s: qUIa
Inmm l1on.f(rl14/M dl Cdf/pu/lldine.
19 IncorpDTtl/lollt'm lX IIIri[.fIEftone ordinaril1!aeil fllt,S rA/iontltis: (4Ifri vero m"giJlmfl/f, non foeil/nt nif ex ddegaliMe jfecÎdli
Princip!s.
20 Epilogus ftll c/I'Nelllfo ex plpradiElis, ad decifiDmm /IIIÙIS q"~'
jlionis.
2/ Incorpora/io non YI/ è fat/a "on ty,wsfirt dominiuWJ i/1 ftjèum.
22 FREfllm dlcitllr C0/1lr4 !ego'll ,qu'l1Ido nO/1 ej1 lolem/1iur fil'
Elilm.
2; CO/1tYa ,"bitoresftjèi "on pDftjl proadi reEla via pey jimpltx [lU.
'{!mm/llm bO/1omm debttom,lllC plY tlloyum redut/lollon dJ
I1:J1II1m RlglS,ftd d,bu prDadt VIA executilla: qI/a fllet pmldl
CO/ltrafifcl debllom.
T

6) V AE 'S TI 0
.........

•

•

V NIC A . .

T illcorporatio dic:uur legitimè fal[a,
qLlamor requirumLlr. Primo,vt t bona lint
b no fldc delato fi (co , quod probamr i~ /ft
qllJ1Ido. ,. &amp; meliùs ln t.Ji. ill prme. c. dlhon.
vl/cAnf.ltb.Jo.&amp; ibi not. 10al1 de ·Plat.in pri.
mo norabili. &amp; i/1l. pro/,,'bit Il m. &amp; Ihi gloJ!.
prim., &amp; in l. iifenjiollij fow lllt1. C. dl/llr.jfl.
eod.M.vbi hoc idem notant Bart.Bald. Ang.&amp; Scrib.com.&amp;in I.i.
l.m.procuraromjfde INr fJù
~culldo rCÇluirirur, t pofl:quam bona (Ullt Icg,busad fi(cum
z. dela ra, vr ab illirio liaç ddigtns lIluefl:igatio pra:f&lt;:mc li Cci patrono, CU lUS vacans cadcn(quc fllcrir patrimol1ill lU \ qllamumque
vc l qllale vldeatur,vr omnia plcna de(criptio comprehendac ulb
IDucntario , vt dicit tcxt. ;/1 d. If. c.de bon.vac.&amp; i" l. Ji qllil tntr~
. C.lt

,

Cau(f.t p. ~a:Il. vnic.l .
267
C.Jt 6011. profiript. qllX dc(criptio ab inirio ell facicnda, vt dicie
Barr.ind.!j.in ;./1ofab.qua f.~t'b llaCllirur rcrminus ad conrradicendUOl,Vt dicit tcxt. /11 J.I.j.lhi,d.lftl "r/"mmdl copi.t. qui rcrminUl, aurhoritJte illdicis, propoliro dlcro vo ce pra:conls , deberdiuulg.,ri, vr vol um B.l1. Ang. loan.de Plae &amp; Doa. comm.
ibi.
Q!:il3urcm t iudcx d eb~ar faccrc huil1fmodi inl1cll!gaeio· ~
nem&amp; (lercriptillOcm, qUXfl:lO ,Il II1tcr Scnb. .lm glol1. IN J.f.
j.'WlIlrho,rat;onAùs,&amp; in verb.Jlyl,u, voll!it pcrcinerc ad Comltemrcrum priu3rrrfllln , per ilium rexr, allj v,oro volullt pcnincread Prouincix pra:lidcm ,per dia. /11 d. If &amp; /11 1. dtfinfonù
{lfNltM.&amp; per norata ibi per Scnb. Scd Barr. &amp; 10an. dt: PI.1rca
ill.l.j . &amp; glof. poll: A zo ncm. /111. r. C. de officio cam. '-er.pril/al.
&amp;per Bm.&amp; Scnb. i/1 d. I.f c. de bon. 'IlIIC.!'''. communiter volum, Vt cames t rerum pfluararum &amp; procuraror Ca:faris , iiI' 4·
Idem munus &amp;·o/fieium. ql1am [elllemlam proccdere &amp; veram
effc inhacpatria exill:imarcm : ql10niam anriquirùs DlIlius fuie
Comcl retum pril1atarum in Proulllcia , [ed omnis porcllas &amp;
iun(diltio, qlllm de iure habet Com~s rcrum pril1ararum ,abomnixuo pertinet ad rationllm prxfcaos Prouineix , ql1l [empcrhabucrunt hanc p0rell:atcm : quamuis in Gallia alirer reeeptumfir.fed abllodat quxql1e Proulllcia [uo [cn(tl.
Itaque ego (empcr cxlflimaui veram elfe in ha e parria , &amp; [c'quendam dilbné}iO flc m fiar r. in J. I.f. n. 2. o. in V(1 die e'go qllùd
kx(t 1~Jndo. vbi in di(follitioilc difficlili m i oncrariJ d.t./erllof,cü
d.1.fn.iradii1:inguir, vt fi in ProulIlCi,\ cil otficium proœrato\ri,Cx(.1fis, ad cius officium (l''~ace rerum inuellig.Irlo &amp; de(mptio, ~f hoc caru proc~dar 1. 3. &amp; omnes lcgcs, qux volum
pcrprocubrotem C;rlàris lieri- dcfcnptJOl1cm. Ca:terùm li in
PrQumclanon lit officium procuraroris C x[.lris: ClIne tails deCcripnopertinet ad prxfidcm Prouineix &amp; hoc ca(u procedit
tcxr. md.lf». &amp; gloflj 111 d. 1. dif"'jionû, 111 vtrho, COZ/9.! I.•. &amp;.
runcpra:(cs prouineix exerccr IlIcildiaionem procur .Hofl~ C.e(aris, Vt voluie Bart. in d./.fN. n. 2.. &amp; glol[ 111 d. 1. d,jfJ1jiP?1I/.
qipm dlRind:ioÎlem Barc. (eql111nrur Ibi D.lIJ.Ang.lo.de VlatC.l .&amp;
Dollorc5 communircr.
Tcrcium quod rcquiriwr , t ql1ando apparcr aliquis Icgtri- r
musconrradiél:or, V{ ea~ilà oppofitionis lcgitimè eogni~, rcr11· 2.ll1i~1 C

�;t 6&amp;
Cau !fa l ~: ~xfr:Vlliti:
'minetur anrequam beri poflit incorporatio iuxr.'text. in d.l. dtfinfionis. C..de iflrf! &amp; ibi norant B3tt. Bald. A ng. Luc. de Pcnn.
6 loan.de Plat. &amp; Doét. co ml11u nirer. Er .pendente t lite non de.
ber poflèffor rua pofl'cflwnc prillan , ncc à fruétibus pcrcipicodil
prohibcri,autfruétus rcqlldlran.cap. 1é l.VI lit.pe"d.&amp;- Clrml~l.
7 1.IOd. porell: ramen t rcrum /ieri d ~rcriprio-ad ra luum ius habcn·
1is,i uKr. ccx. /fi d.lfn. à in d./Ji '1'JÙ tnl':1·6- in 1. /. §-. lligi/ur. '11er[.
8 qUDdfi "ondll11Jffvl '" p1fl'g, Er li cèt textllS t ;'l-d. l.defi"fio1lù ficuft t1, diçar cOlllroucrlia pelldérc fas non effe faculrarcs cius aur
.inquicrare,am ddènberc:ramcn incclligcndllm cfr, loqui de illa
defcriprionc , qu a pcr6cirllt incorporar io , non de illa qua: 6r ad
raluum ius habc nr is. vr poil: glofl: ibi rcoeue Barr. Bald. Angel. &amp;
10an. de Plarca. Nam dcrcriprio, qux prohiberut illa legc, dicl.
tur incorporacio , qux fir quando dep inguntur Qrma fircaliarebus delaris. &amp; ralis d ~rcnp [l o dt prol\1blta pendente hte, vr ibi
neram Scribcnres ,&amp;m l.. fil . C. de bon.vacant/blu. Hoc voum (o·
9 lùm in criminalibus t obrcruacur, vr iudices poll: commi(fum
dclié\:um , faclant bOlla delinqllc nris dili genter inuclhgari, de·
tèribi &amp; [cqucll:rari,nc occulrcntur, iuxr. ccxc. in 1. Imptralorn§.
jA. &amp; ibi norant Dd ..If. dt apprl/at. &amp; rco iude comparentc &amp; (e
dcfcndcnte,dcbcnc fi bi bona il1[cgra rcll:itui, per ccxc. /II If jf. d,
requir.reis.&amp; ib i pcr Bare.&amp; Scribcnres.
10 ~is aurem itto caru dicarur leglr imus conrradiétor, dixi fil'
prà cnuff~ . qu,rj!. J. Nam [ola POffctTi Dvcl propricea~ facie quem
lcgicimum conrradiéto rcm, &amp; ibi ex co mmUl1l Dotl:Jcnccncia
approbarum fui r.
Tl
Nocandul1l ramen hoc lo co cil: , qu ôd t licèr in boni in fi(cu mddans,transfcratur dominillm ' pro iure ad lilèum , 1.1§. ,I~
{,onA.1fde ;tlr ffc.&amp; ibi nom Barc.poil: glofl~&amp; lit l.pm. &amp; ibi glolJ:
C. de bon. vac. h(on &amp; Dd.comm.in /.trttdniombm c.de pac7.Ang.
Il. lit t. o.ffâllm.ff dl rei vmdicat. rame n anccquam t b9na ipCaapprchendanrm, aue occupenrm pcr lifcllm , rcqui ricur (cueClleia dcc1araroria, ve docee Johan. de Plar. /fi d.l.fin.in I.nl·
f.bilt. pcr ccxc. &amp; ibl noe. In cap. Ulm flcl/ndllm. dt hem. M. d. &amp;
.J. II/IS 'lUI ddalorlm . .If. de Iur. ffci. Et lara fc nrcnria t fiee cxrcu·
tio per. procuracorcll1 Cx(aris in PrOlllncia, recundùm formalD
) 3 1. fi 'l"ando. 2.. C. de bon. VAcant. Si vero procllraror Cx[ans nul·
Jus dl, cllnc faéta relatione Princip' pcr pra:fidem 6et cxecurio
[cntcotix, per cos q uibus Princeps cxccucioni mandaucrie. iuxr.
ccxc.

•

Caull'a l%.. ~a:ll:.viîléa:

161

ttxt.in IJ/I.r!;- in 1. prohlbilum.Jf. de iur.(i(c. nam in bonis eJe deli-

éloinlifcum dc1acis vnus iudex fere {cncenciam, alius \tero"Clm
exequicur,hoc efr ptocurator Cxfaris, vr 110tae lo.de Plat. in d.t.
in.iN I./lOlab.
~rto &amp; vlci;nô requirirur t pofrql'1am cOlltradiého [el1- 14
!tnria linem recepie,&amp;: bona fuerunc dedarara ad n[com perticera: e.a occupari poffuoe nominc li(ci, vt dicic textlls in tfn. in
fil! IN/fo noftro Vl/c,mlÎ4 , vel ,,[i.e TtJ oc"'pen/IIT "rarij. &amp; ibi glo.in
vtrb.lcCJ/pmlltr. diccns, quod dcbc:t occupari de faéto ,cùcn earumdOlninium fic 6[co de iure qu:dirum, t. r .§.an bona.Jf. de Iur.
ftfr.i bi gl.&amp; Bar. &amp;. in l.petmlt. C.de bon.vac.lib. 10. &amp; de hac occupariane bonorum fac icnda , loc;uitur CCXC.iN l. fTobibitum . C. Je
iurlfti, IPd.ltb. &amp; ~11 tji'l"ü poJlhac.ibi. fJ"o fjllomodo'ilcmpatlU. C. de
t,~. !,ifiript. &amp; jn J. t.diftnfionù. Ibi. v t-cum rei lXitlU eM ind;cari
Jlhm p,obdueril, tll11l ,Ù",lIIn m ptrquiri liual&gt; &amp;c, &amp; ftc vule ille
rmus, vr li finiea lite pro li[co iudicaru fit, pollie res occupari.
Acque nocandum cil: fingulaeüee,quôd in ciufmodi occupa.. 15
none (eu rcrum cerporali apprehcnGone,debct neri'noua inquifilio,&amp; diligens inucll:igaeio rerum , Vt pro bat tcxt. in d.l.fn. §.
3,mft1"idper frdudem. C. dt bon. vacant.&amp;: ibi noeat. Bald. in 1 y.
nIIAb.&amp; Barc.in Cff/Arto notal&gt;.&amp; 16han.de Plarc::a in If.llo/abi'" &amp; fic
'rduplex illquificio , [eu dc[cripeio : vna ab inieio pcr Çomirem rcrum priuararum, vel przlidem. {ccunda per rationa1em
-l'el alium, cui rerum incorporacio à Principe ell: dellJ andata : &amp;
in hac Cccunda pcrquifiriol1e cauflà incorporacionis faciend~&gt;
inquuicurfuperdolo vcl fraudc officialium , ve indc punian(Ur, vrdicicuf in d. l,fn. il,J- &amp; in 1. diftnfi01lif jacut/lU. Et proce/fus fallu! in prima PC::''&lt;.luificiol1c dcbee reuidcri &amp; e'Xaminanmbac(ecundOl. in ql1i uriolle ) ve voluit S;lId. tif d. l. Jin. in 15.
nD/ab. EEfaéh lue t (eCtJllda inql1ifieionc, facicnda dt plena in- lb
cOiporario dclCribcndo bona iN hbns 6[cahbus inter alias res
fi(calcs. vc poil: glclf. decl,lrae Barc. &amp; 0061:. communircr ln J.1.
j •.tt. probacccx r. /H ljifc,u.lbl, (X fjJ! O mur nomina debitorum rtI"rmtfl.&amp; in d. t.fiqllû iNlra. Ibl. 110JlrD ntélmd&lt;f patrimonio. C. de
bln.p"ji"p'. 6- d.l. fi qlllmdu. 6- ln d. t. proIJJb/f/l1n. Er fafra t '7
huiurmodi incorporaeionc , rcs i ncorpor~ca incipie c::ffe in dominio Principis,&amp; eil1[dem iuris, ve nocant Scrib.~ (ap.vt fuplr.
41 Ylb. Eccl. non Alitn4"d. &amp; cll: caCus in d. t.f1èJu. &amp; in tfz'l"Û 17JIrwlm /;'II/lib. n':lm augmemum [eql1itur naW(affi principalis.
Il 3
&amp; jus

,n

�1.70
Caulfa 32. . ~xO:.v nica.
&amp; ius quod eO: COllfricuru!U de principaIi, habcc locum

ln

aug.

menco.§.alilld in viu/b.de &lt;f!J1I4ltt.dot.glofJ'.in l. afsidl/l!.c.CfIIl po/ioru ill pigH9Yt h.JJeantl/r.noc3ne BaId.S~lic.&amp; Doélores,in AI,t/'·fid
18 i .•m ncceffi.c.de dOiM/.ante nt.p'. R.ebus aucc m t Ic girimè incorpor~ltis, debenc auchoritate pu bIica irnpolll,(eu dercribi ticuh, iuxr.
tcx[.i~ d.lji &lt;Jundo.&amp; ibi glofI: fin .&amp; gIolf.m d.l.dcfinfionù.ill w,b,
dr[mbi.&amp; cil: cex.in 1.1. c.vt lIemo priu~/'/J lit.pr.idtjJ.Ec quaIiter de·

seant dercrib i ciwIi t.lIes, ponic gloff.ill d.lji 'l#mdo. ta men hanc
clcrcriprion cm timlomm,non vid i reruari de con{uetudine.Hanc
~U[c m in corporatiollcm lUre ordinatio fa&lt;;it {olusRacionalis,hoG
19 cfl procuracor fi[c i:diéllfi !JI/mdo. &amp; t.fi 'lUM illtra, cueri autGm t
non p.olfullt niG ex iulfu &amp; ddcgacione Principis, vc probacur ln

d.l.p,ohtbltu!l1. &amp; d.lf.
Ex [upradiais t crgo reruIcac huius qmdhonis dcciGo,cciliccl
incorporationem dlal loc i de FanaCco non fui Ife reélè &amp; Icgit:mè faaam.na no inccrucncranc tria prima reqlliGca: no cmm Icgib\lS cram ddar:!, Iocu s &amp; illUCdiaio de Fana[co: [cd roIù mde·
bebacur mulaa quingcmarum librarum lirco.irem nec fuerat fJ·
aa dcCcripeio, nec d,aus de VllIanolla Voca! us ad co ntradiccl1odu m,nec [CIltCmi.l dcc\araeoria inceruenerar, {'cd Cola occu pauo
bOl1orum,&amp; rcdllalO f~aa ad mallum R.eg's cum i ncorporario.1 1 nc. V r meriro ralis incorporatio
Gt nullius momemi , nec po·
tuerae ex illa in m diaus de Villanoua priu ari dominio rci rux.l,
IJOn dttbi"m.c.deleglbllJ.&amp; ibi notant DofroIes coml11unircr.Barr.
BaId.?aul.de Call:r.Immol.Iafoll &amp; rcli'lui Scn bcnrcs in hff dl
acq.poJfgIoŒ.Bare.&amp; ~cl"Îbcnt.ifJ t.conlra[//lJ.c.dcjid.inj!.&amp; in t.I.W~
l ~ IHm.Cfi !Jlllf .1/ter.vel fibl.&amp; dicicur fa~um
concra legem ,quan·
do non dl: rolcmnitcr faaum ,cap.~.&amp; ibi nor.Bald.de ujhb.IafoR

10

t

t

•

znd./.fJ6n dllb;"m.cot.~.n.6.Doaor.iltcap.ql/&lt;t cOD/rll.de reg.illr.ltb.6.
&amp; in cap.v,dtJ.lo.dtjlm[/.&amp; in ca[ulloll:ro,cùm diélus de Villall()1.~ 3 ua

t

fÎcrantùm debitor in qualltit:ltc, non poterae procc diconrra iprllID,niG via exccuiionis,qua proccdicur co ntra firci dcbito·
rcs, capiendo cÎus perronam &amp; bona in cauffam iudicati. Itaque
irrita [,léla iam diaa fcudi incorporarionc, Placuir Curizatlio.
nem l'ro exaaionc nluIez,quam habcrcc IiIc us ThuIle dandam,
din 3 .Sepecrnb. / H"7·

CAVS

-~------------

C A V S S A

33.

R ireinc donat:t à Principe, cum omnibu ~arma l11enrl S &amp; inlhu6l:o, exce-

pris m;!ttaribus catapultis cœterf[gue
tormentis igniuomis. ~&lt;rrebatur in
auditorio pra:feél:orum [ummorum
~
ve6l:igalium cuius rei erat notio, an
remiges,qui relnos agunt, &amp; remigandi minill:erio mancipatl (unt, donatione c.omprehendantur. &amp; conrineri .,
maiori con(criptorum parrum Cuffragio Pronuntiarum
~n,die tl.Oltobris,1 f f7.Renaldo de monte Albano, triremulll duce atque benenciario Re.gisi&amp; fi Cci patrono liligaloribus.
J

! Tanqulm inllrumcota nauis ve12rm2ment3.l.Ccapham.ff.de euiét 1 li. ff.de fund.
1Ilftt.1'd lnfir,leg,tt. I.Mncellus.f .armameu t--a..ff.de rd viud .ac vid.1U quzll: .

---S " lt! MAR 1 A

.fZ!' AE S

vnic&lt;t, Caujft
J Diflio taxdtill~ 11011 exclu dit

l' ION 1 S

3 3.

c4,,,, fimile"tIJ , bilbmttm 'tahdml vtt

tt/am matOrfm rationc/fI.

EXllnJio 1/1 matma {al/ordbili licita ejI&gt; duafo i.vprifJo ad c&amp;Jùm
omif!i,m.qllo/i1l11ls rafIH non/ùnl d'lu/pI/rat; de1un 'll/od procedit
1'14111 ÙJ materi.. md1fort1lli.ibid.
). ArmlYum 4ppdlaliont,yrmigu ne&gt;, COlltinmtllr jèdflVI11' armll 111/UM.qUlblu adllerfu h8feJ pllgnamJH , allt illorum vim propl/Ifo-

1

mllr.

.f RII/Jlgl! cOllti/lt/1tur ,..appdlatlone .equipagiorll1l1, ve! illJfmmento·

rum nallif rl'ral&lt;t,tanql~Rm injlrume1ltllm 11111111 "d IIdl/igm,dllP'
maximè lItuffirium.

f

Bf1It

�S

1

.

Caulra3 3. ~xtl:.\lnica.
.
.
B!IItfciA principum 14tijflmt font i"ttrfrtl41t1i.t, (MITA Iffilm ~ml'

17f.

-

ciptm.
Inmpret4tio exttnJitlA hAhtt locNm il1 ImzejciiJ Princip.llm contrA
ipfom principrm.&amp; non rd'Y/mNA in grAlid", Prùrcip:s.ibid.
(; Dilli. tAXAtiflA dd Im,iw,dum btnejcillm l'rincipir ~df([fA,non includit ,aJilm /ùmlrmfi 11011Jit d, i"'~4'ltl~p~r"';lm.
7 v/hJilrdu", cft 6- inconllcnie1lS,'Ut in benejciu PrinciftlltJ jal {'Ilif
Jima inurprct,lIio pro P""cipe cm/r" btnejCl4rimw.
•
8 III btn'(iciu Pri"cipu/tJ (.'Cetpti, IIOfJ txtend,ftlr 'Ultra caJilm exprtJ
fÏl",,[ed confrmllt &amp; ex/md,/ benrjcium gmrra!iter III om"ibll4'
AIii; caJibH4 txp~tflè mn tx"P/;'.

f2.Y AE ST 1 0

Y'I(. 1 CA,

CAl/1ft 33 '

ldcrctut prima facie ,per exceptionem ac refcruationem machinarl1m feu bombardarum. Principem volui{fe libi re[ernare eciam remiges eiuCdem naui s, cùrn line maioris :rfiimaeionis &amp; pr~cij .&amp; t diélio eaxaciu3,
11011 cxc1 udit cafum limilern, habencern eadcm vel maiorern racionem, ve cradit gloO:
in l.ob 4J. C.tit pr«d.minor.quam gloŒ.approbam ibi Bare.Bald.Salic.Ang.ac D0élor.commu niccr. Barc.in lfi conftantt. in prillcip.ff.
}. folill . ma/rim. &amp; maximè in maeecia fauorab ili, in qua liciea ell:
exrcnlio de caru exprelfo ad caCum non exprc{fum,quam uis nOIl
fine œquiparaci de iurc,vt fingularitet tradie Bart. i" I.Jtmi 1I0m;ne:!fdt vfocap.&amp; Paul.de C:dh.in 1.Ji moraff.JoIM.matl'. &amp; ibi Aretill.in tercio norabili. qui admietit hanc excellliollem , criam iD'
materia iodilferenci .. hoc dt, parcim odiofa &amp; parcim fauorab ili.
~lolf&amp; Scribenc.in I.ill"d.&amp; 111 d.!.Ji Inm:!ffàl.malr. &amp; ibi lafo11;n
".nDta~.Dotlor~ poil Bart.ml./.in princjf.Ji qUI! itu iirmli non ~h·
/tmfcr.Rom.in 1. 3 §.ùlYart.ff. dt illrtiur. Decius in 1. con/rac'luJ.ff.
rtg.;tJr.&amp;Dyn.m c.", ttrgumt»tllm.dt rrgtll.itlr.!ib.6. T 3.mcn C011crariumjn hac cau{fa fuie conclufiun,quoniam Princeps curn naue
donauir omnia cius armamcnca &amp; œquipagia, Iicèt appdlacio3 ae t atmorurn non comprehendatlrur diéh remiges ,Ced Colùm
arma nauis, quibus aducnùs hofl:es pugnamus, auc ilIorl,lm vim
propulfamus,e[o
defcnlionc:. oauis, Vt in fimili dicit tcxe .. m 1J §..
.

t

"1

.

/lUIJI!.

Ca ulf.1 33·~x!l:.v ni c:l.
173
vi nrml/t. &amp; ibi nocae g loll~ Jl.1rc.&amp; Dotl:or. commUnJccr i1l1. arllJomm nppeill/io.ff. dt 'Ul'rb. fgmf rJ meu Il( gari
non poccfl:, qUIll appclJaeio\lc xql1ipagiorum t (Ou inO:rul11Ul- 4
rorum, non vCIÎl~llr ditri rcmigcs, C,lllllU J l1l /llflrlll' lCnrllt.l tl,\Ulsadmodum ncccllànlll\1, &amp;: fine 'luo nluis \lon pcreO: t ni: 111nrnlb,&amp;vc l(ldICam, a''lUlpara, ve paccc ad (c:n{tlm. l\.lcnco
crgo includlcur 11l dOl1Jtio\lc, vc parct ex propri.l &amp; nartlraII l'crbOCllm fÎglllficarlOlle.l. ')J/lc.l. fiùplJ/,mjj.' de Cilié!. nam fille remiglbus,Gcmi fine nulo,inucilcs ellèm crirernes , vt di cir ccxc. /tJ 1.
mdW/II.jf. d(verb.Jigmf &amp;; ilh x'luipngia &amp; armamenca, appelIanrur inlhllmcmu nalllS, de qu ibus Joquirur rexc. in t. Ji. fI de
fimd.tnJlr.O-illd.lJc,'p/M&gt;". &amp; in 1. Nnm!. §. ,,,ml/l/WI/tI./! dem
vmd.&amp; mente comprehendllllCtir {ub dlélu donari one.
Ec maxime quoni am in beneficio principis lien dcbec Iariili· 5
m.llntCrprerano,conrra pri nci pem, I.f.Jfde conf!. l'rmeip. Clip. cltm
dt/re7,.lbi 100 cent. dt donl/t. &amp; Dd. commllniecr lit c"p. olim ubi.
dllllrb.figmf. Nam pri ncipis libcralieas, non dtobee coercCrJ.l.
fIKNIt.c. d( dOJ/al.im.'Ulr.&amp; 'Uxor.Ideo dicit lufon ltJ d.ljn.m,m. 3 1 .
quod ln benefÎciis PrIncipum hab ct IOCllm incerpreeario cxccnuua COllcra prinCI rem: &amp; non rcl1:ri éliua in graeiam princi pis, vc
probac ccxc.ifJ d. Ljn. &amp; laciùs in l.fn. c. de pr«po! IIgenl. in rrb.lib.
Il.vbidicic, abCurdum &amp; eemerarium forc, per aClucam interprcrarionem, velle bcncficia principll 111 recludere ad I1:r)8:am inIcrprerarionern.&amp; ifJ cap. olim Ilbi. Ibi,'f";'! 'Uerù qllidam mal1dnlllll'l
,,/lru", .rlller illlrrprelarJ,,!II,)m dcunt,molirmlllr: "lm bmef,i.r Prinn"m fil/ {.,/tjJiml: Jnlerprtl""dll. dt 'Ucrb. Ji,gllif ideo conclu dit
Alex.confll.vtfo tl,e;/J"u. vol"III. %..lIl1m. / /. inrcrprClationem L1riffimè ficn pro donaeario co ntra donarorcm, l'cr reXtlllll ln d. c.
I:m dtlIC7,.6- ill l.Ji 'f1l.11Id•. !. C.ele bpI/! 'UaCant dJ.lJb. 1 o .
Nccconrradicic'Î qu e d Cuprà diccbarnu s, t.l XU riU " m in ma· 6
rcnafauorabili, non excludcre ca{ulli finukm , 'lUJIllUIS non fir
xqlllparacum pcr legcm:t}uoniam Jilud non procedie in [,cndiCliS prinClpllm,iPl quibu s vcrba in runrum ddj)O llllllr, in qUJJl(\\
(onam.l1&amp;c rdhlllguncnr , nifi in prxiudlcium PtlllClplS COllLCdcnus, vcfuprà probacum fuir : ex 'l"ib"S mfcrcur 'lliod III bcncncils pcincipis dltllo caxariua, ad li micandul11 bCllelicilll11 adiclla,noll incJudlc ca[um limIlem,fi non fic de il1rC a: '1 li iparacll m:
litas (equerccll[ incol1ucnic:ns ,vc in bencncüs t rn nclpll licrn 7
If/IIÙ jf.devlé,-

lU

m

•

},\ : iili

,.

�1:- 4-

t.mlL J 4·
htlllima imctpl'ctlltio pro Principe contra bCl1cficilrlum, vcl
dOnJr.1l'lUlll. quod cf1i.:t contra vulg:~rJ m rcgu lam d. 1. Jin. if dl
a/,H.PrlnClp.&amp;' co ntra rcxrul11 c"prcllurn, in d.l.Jill. C.de pr~pofa·
5',cn/.11I ,,·b. ~1c m è Itaque in cafll 110l1:ro cxceptio 11011 cxtcndirur

vlrra cafum ex pre lli.lIn .f~ d ço n fi rm.H gc neraliter donationcm in
al ils re b l1~ nOIl excl' pri ~J".I"! 1"9d It'fllfcli §flJ.ff de ptnfll/.legM.
&amp;.Il or. in /.1 il de r(g ùlr. f:1c ir. quiJ exceptio fu it fa th pèr diélio·
ncm r.l xatill Jm, (UI US l ùru r~ c(lltfirll1.11'~ Id quod po nit, c' ex·
c1 udcreo l11lles alto s caCus, vt nout BJrt ol. &amp; co mmun iter Seribcnrcs in I. I/!Ji 'lI/if III! dlCOll1no» pb/oJ/pcr.à ln 1. 1. C.de P""lb.qUl
j lJOJ dtjlrayt'rllJ// &amp;: ibi glo(&amp;: c o mmun .scr i bc llt cs, &amp;~Dcc ius ml.
e""lr.tc7m jf.de rrgul.il/r.0 yI\lIS in (' Ip.m ,lYgI/7iUl1/l/m. de rcg.lur.in 6.
Q.l1amobrem coI1c1u(ull1 t'· lIt 111 Il l e c.llIiJ'J ex maiori fulfr.lgio,
l'cI11Iges eomprehendl 111 dl ctJ dOIl.n iolle,dic 2 O . Oé\:ob.1 557.

Caulfa H.QE.xlhnica:
17f
in {olidtlm pofI'edtffec, &amp; nunc in (olidum ad [e penincre
defenderet.CaufI'a litigat:!, &amp; ad conolium re(eruata,dubium fuir, An his faais abundè e(fet ptobata hereditacis
aditio. placuic Curix Sebafrial1um fracris ,fI'e heredcm.
1?Oélob,ann.15 57.
3 CÙOl in rt communi pIn s pane fU:1 domin..1.rion c: m int crpofu îCft·c,l. dUQ fratrcs in.
fi lf.deacq.htrcdlt .&amp;qu ia po lfedc: ra t dl Uin Co ltdul\1 bona hercJltaria.l.qul in alicna. §. 1.
(dt 3cq,hcrcd ltntc.&amp; vide hic I II qu:tn.

sr il{ MAR

J A

.:zr .llE S T JO N J S ,

vnie.., CIIIlJf.t
C A V 'S S A

34.

Ebl l1ia\1lls &amp; Scephanus Amici fracres,
relhmenco heredes inllitlHi , &amp; guano
docllIlque one lib ~ r i s deccderenr,inui·
cem [ubftimri, parris comlTIunem he·
redirat m pofIideb.ir. Scephano reo fa·
&amp; condemnaro, ccm llinque bbris
mulaato defunao ) ~eba(l:ia nus paternam heredlt:ltem
deccm &amp; quatuor ann is in [old ul11 adminill:rauir.~x·
fror :erariu pro iudicari mulaa,qux fuerant fratrum co·
m unia bona opplgnorac.J mercedic St bal1ianus, &amp; fratris
(e heredem negar,nec qllicquam fraternum,[ed qua' fuerandrarris, ex cal1rra fidelco 111111iffi prpprio 1ure le polildere,arqllc ad(à pignus pr!:toriul11) tanquam in propriis
bon il tj(lUl11 reuocari periit.Parronus fi.fci,qui ~ :dlo­
ris cauif:lIl1 wcbatur, Seba(l:ianum fl'auis hcrednatciU
adllnè:, ve l ex co conlpiei dcprehendlque pofICdicebarl
quod per ,, 1&amp;110S quaruol'decim bona communia {olul

ao,

•

in

34·

, LAdi/iohmditatü exfola rcrym J,crrdi",riarum poffijionl non pr.tpmi/Hr.
.
1 Fral/rreml/flCm poft morUm pli/ri! in poffiflione remm hereditarillrUlIl(OmmllfJ/llm,nOn anfolllY ex boe IIdirc pa/ru bcredillltfm. &amp;
qllomodohec prm,ul.n. 3.&amp; " .c} .
4 SOriN!;'1 rrrommlilli, qll4ndo dieatltr plllS p"rte filll intcrponere domina/io»em.
r Pofsit/err bon4 hereditaria tmqUlfm fiM, l' aElNs (pi ci/rll iliS&amp; nomm hmdùJim 110n po/if!.
•
6 Pifiidrndo quis b01J1f hrrrdlfdrùt pcr dcwlflill/n v lfitll propritt ,pr.t.(umilllr Adùffi brrcd/lollC1tl 'II/.t pr4ùmp'io1'lI/rls &amp; de IIm.
7 Fid/llommiffm u! IInte r1""l1ione", fdriro m;mfJ/ non rjlleglli?tlIlJ
milrJd,fhr,mfi i/I'''1I11I poffifi ommJi/ nll[fll! fine 711118. &amp; 'l1t 0modo poffifsiomm l1.mC/fla,"y proprill all/hofltllte fine VIllo, «Hilur •. 8.
loS,riwvrlfr.1ternoll poflide/ rel comnmne! proprio nomine, mf pr6
parttfila.nam pro farte [ra/m , nlCllur effi III pOffifllOnf d/,mm.
nomint fra/rù! &amp; rifPcElIi pomol1ù[ratr;', lI/tU pofildet t/lyefi,mlllorÎWù &amp; flâeltllM.
Il SOriR! in rt 10mlllll11i tlftt res, e6mml/llts lion tfdminijlrallerit, ni/;ilominu! imrlligitllr i//f1,J pro parte fila naiuraiiter 6- c//lili/fr pof

jidrre.
mm

l.

�CJldra 34. ~:dl:.vnicl.
Socim rctimt pcr polFfm1lem flO} PQJJfslomm remm cOll/mllnill/1I
pro p.1ruli/".
1 3 Ac1I/J 1/1i gmt/ir , 1/1.l/Jdo 11 ind~!frOls, in d"bio interpretatM, 'lit
l/CItèfit grjfllm.

20 -.6
Il

(:) r

~

1

•

AE S

r r ()

r

~l C

CIII.!!_ 34·

A,

Ob rcrum poffc!1io t vcl dercntio nOIl fa.

cit quem ellè hcredcm, fi aliter de cius animo non con!l:et.t nam IJoc.C.vnd.cDgn. &amp; ib,
notlnt Bart.Bald .Salicc t. &amp; Scri bcm.com.
&amp; ml.ger/t.&amp; in 1. pro herede.1f de "cqlllY.llI.
rrd. RaId. ml. 1 . C. q/li admlttl. nam quando
fubc!l: ta lla caullà quàm hercditatis adi·
2. tio,cx qua peflit color,ui poO"c[sio , nlll1qllam ex l'oflè[sionc rcmm hcrcd,tariarum pra:[umitur aditio. vt volunt com munircr
Doél:orcs in I.I.c.de rrfl/d.hmd/I.&amp; in d.l.gtrtt.&amp; in d. 1. flolllm.jf.
de aiqfllr.lmed. pronr in c:tfu iflo , in quo di él:11 s SeballiallllS allcgabar fc po(sidere bona ex cauffa IidcicommiCsi: &amp; quod non
cenfearur frater poil: morrcm fr.ur is, rcmancnd o in poflè:fllonc
rcrum commul1ium,ad,rc h.credlrarcm,ért rexr.ill/.dM [r,l/mJ
de 4C'1ll1r. !;erd per quem hoc notant ibi Scribe rites. Ex quibus
videwr prima f.lcie dicendum , di él:Ll!l1 Scba!l:ianum, nOI1 cfse
heredcm frJtr1s,l1cque probari hcre cJira ris aditioncm.
Rcél:illl ram en confidcrando, verius cfl: t prob;ui SebaCtia.
3
1111111 e(~c hercdcm fr:uns: nam li cètcx po[se[,ionc rcrum corn·
mU111um ,nOIl 1nduclcur adi tio hcred iratis,d. LI .c.il rtplld./'md.
crJal1l inter frarres, vr probar texcill d.l.dlto fr,'IY(s.jf. dt M'li/lr.lllmf. ramcn Ilia iura procedl1nr, ql1id o fo cius,ql1i remanlir in pof.
(e[~iol1c rerum communiom po!l: mortcm [lll fociJ,vcl frarns,no
"Drur rebul commu l1 lb. vItra I1ccefsi rarem com ",lùO I )111 \: nH
plus [lia p.lrtc: 1\1 rc comll l1i domination~ imerponat,ex hoc CCIl
fe:ur adlte fratris hcreditarcm,vt cxpn:[,è dicit reXtllS ù] d.1. Jill
fr"m s.", (ine.lb;,illl'lIIC Cllueyr dclHI nt 'lll.! ill re p"f&amp;.(u~ parre dominA'
tlDnem /lIlerponlll.ald.s vldererur adllliflè, vr d,c, t ibi glo[s.&amp; Bar~
qU I pet illu m rextum norar , ql10 d aé\:l1S à fratre faél:us , vItra Ile·
cerSitarem communiol1ls, illd ~lc it ad ,tioné hercdirati s.&amp; dicitllr
4 plus parce t [ua dominarionem interpollcre in re co mmuoi,no ('

Cal1tra 14·~xCl:.vnic;:
2.77
ni, 11011 (olûm di!l:rahcndo res communes il1 CofiJulll, [ed cUlm frutlus rcrum communium imcgrè pcrcipiendo ,vr decl:trll Jm l11ol~ in I.duo frdtres.jf.de IIc1,,;r./;rrcd.vnde dié\:us Sebanianuspollmorrcm parris diél:is q l1aruordcclln :llln!S, omlles fru Ilulcollll!endo,&amp; illos con(ul11endo in vnlirarem propriam, intclhgirut ex hoc .1d1lJTc hcrcdltarem fracris:cum U1 rc comml1l1Î
plusparre IlU dOlllll1 atione llllll[clpo[utri[.~ inimo oj"poncndolé rebus COllll11Ul1Ibns pignoraclS, &amp; diccnao bOlla carra in
ClUa:lll1 iu dicati propria effe, &amp;in [oltdull1 ad (e pcrtincrC' iure
domini) &amp;exccl. cioncs effe faél:.lS in bonis propriis: fine dublO,
perh:rc verba, negat res illas habere communes: &amp; per con[cquens,vltra partem (Ul m ln illi ~ dominationem interpolllt.Nam
non pOntlnt res caè: commu nes, &amp; in (o li dum ad CULn perrinere
iurcdoouni): cùm dOl11 inillm clU[dcm rci non pollit dIè codcm
tempore in (olidulll penes duos,l.Ji vi dflQ . ~.Ji dMb"AJfcommod.&amp;
iblhoc notant g lo O~Bart.&amp; Scnbcntcs .&amp; illl./medIJ./t&lt; § ?Alerjf.
dll4J1r.ptc.t. Er poflidcre bona hercdiraria tanqll um fua,é!l: aé\:l1s
qlllheri non potr ll: citra nomé hercd is:&amp; ideo illico Il1ducit aditlonem, vt probat PauL 'de Calho. in t. 'll/i in "I/ma. § l.n.4jJ. dt
"1",r.iJmd'(lllCDl [equitm ibi la(on. n. 43' &amp; probatur in I.pro htrtdl.§. p" ,inÎlI11/u. &amp; /li d.l.gerit.&amp; ibi Scribétes comm .1f. de Itctj.herld.&amp;quando per decennili q ui s poffedlt bona hercdicari.l, canquam (ub pro prio nomin e, co lli ge nd o frué\:m &amp; de illi s d,(ponmdo,lIldllcicur pr:r[umptio qua: e!l: iuris &amp; de iure, qll àd adJUerit heredltltCm,l.'l1H ln alrma.§. l .de aC'l.hered.&amp; lb, glofl: Bart.
Almnd.Iar.I 'ulll.de canr.&amp; Doél:.comllni rcr.&amp; III lJi j/itu. pel'
illulIJ rcxc. C. de petit. heycdu. &amp; quàd poflidere bOlla pcr dccenilium f.,c ilt pr:c[umere adicioncl1l heredicaris crÎ3m in filto, in
quorcqlliricur iuffus paeris, linuanr cOlllmuniter Doé\:ores poft
Bmol.md.1.1rti in Itllma.§. 1.&amp; in d./fi jli/H.per illa iura.&amp; in [pem hoc voluir S.moLiIl d.l.gcrit.III/IfI. ~ 7.(81'7 .Merito Icaquc contllldcndu m en , III hac cauifa , diél:um Scba(banum po[sldcndo
bona qllaruordccllll annis , &amp; fruél:us illorum conucrrendo in
propnos V(Ui , &amp; in hac cauffa allcga ndo , &amp; diccndo [e cflè dominull1 in folidum ex cali poJ1èfliollc &amp; dominatione,in [ohdum
!Urcrpoûta in d!él:is bonis, qU .1; prt ùs eram corn munia ,cen[cri in dul\al11 aditiol1pm bcredieatis &amp; [ufficicmer prob.ltam per [upraditla.
Nccprodcll:illi ti~llus lidcicomm.i(si all cgarus, dc quo Iidclmm 3
com

�i

Cauil"a H~xll:.vllica..
.
com millè plenè probauit per rell:amemllm pams,prodllétum 10
hoc procellù : quoniam cerrum dl: fine rell:iemiollc lidcicommilIi re aut verbo faéb nec iura nec albones tranfire 111 fidclcomifiàrium.l.rtjhtuta.Jf.adTreb.I.f,éld.eod. &amp; ibi nor311C Dollol'es. Ideo IidcicoOlnllfiàrius ancè rcO:ieuriollcm lideicommilli,
7 non eO: lcgi rim us concradiél:or,v r vol um communirer Doétorcs
in Iln.C.de ediélo difti vidriani toIIC/ld..&amp; Iicèr gl. ,bi,Î11 ~n'bo, iIgitlllJO. cm" medllltIJ,(quam approbam Ibl Barr.Bald. Salle.cIl Do·
Ùor.ma"is COmmUl1l l'er) dicac non cil"c: opus rcfbl'uclOne,quan.
do lidci~ommiflàri us poJlidcl'. quo caru di cil'ur lcg!ri~nns conl'radi lm, ad il1lrcdlclldum heredem mini in poildhollem ex
bellc/icio dlél:x legls, vc volum eciam Scribenres. glolfallll.f~ /wn!ra/rlbltl.jf."dTrebdl. &amp; ibi AleX31ld. Tal11en illa t glolfa in·
celliuicul' comnlllilircr pel' Doél:orcs,l'am in d. lfn. qll àm in J./.
/Ïlia::' . qu ando Iidcicoml11illà rius fine vicio pofTidcl' l'es fidci·
cOl11mifio oblloxias. quod declaral' Angslus in d.l. jli.rm. cil Cc·
quullcurcum Ibi Alexand.&amp; rl~mol. qU3ndo dcfu;lél:US in vira
lua res rcll:iCllcioni rubleél:as allignalfec,aur rel111 {illcr, am cdh·
ll1enro illi permi{illèe, propria aurhori eace illas occu pare. Vr
con(uluie Bald. quem refere &amp; requieur Dec. in Ijll.co/. 17. n. 48.
&amp; Alcx.ibrJed extra cos ca(us, pollèlIio Iideicommi fià riJ non pro
de!l:: eriam li propria aurhoritarc vacantcm accu pallè r, ve voluir
Dcc./oc. al!(gJto. &amp; ecncnt Cyn. S~hc. &amp; Paul. dC,Cafl:r. 1/1 d./.
fi. arg.!. r. §.rrdig"ntllr.jf.qllomm ltg'lfol'llm. &amp;. pulcre de hoc D,c'CIUS m conf 8 8. incip.excetfCl1/if!lmi Doélore.r. In v(r flon objl,1/ 1",J
'.1ft fi opponl/n/ ta1/(]1h1m fdeicomm1fdrij. B.IITol. Bald ImOl o!. &amp;
Paul. de Ca!l:r. pel' ilium eexcul11/IJ tI. 1. ji/Mm. qllcm ecxrllln JlIeclligulle in liddcommilhrio, qui po(](;(fiol1cm vacamcmr:rUI11 heredleariamm, propria aurhoriearc occllpaulr. na m hccr
v~cal1S rcrum pofi"c(]io excu(cr à pœna, vt 110eanc Dd.m I.nol/ dHbirlm.C.deft-!/b. gloll:pel1. in c.jin. tif fimrf!. il1tejJ: Roman. 11/ (ON'
fI. 3IL .ùtcip.cir(" propifi/dm. ramen 11011 cxcu (ar a vICIa polfttlio·
1115, ve volulle Doél:or. m dlfl.t. jlidrl,. &amp; ln d.l. jn. vbl DCCIIIS
linuulJmer hoc 110eae.
Nec obO:at li dlcamr, quod diétus Sc~.l(hnus, poO: mortcm
frarlÎs non occupaucm pofièllio ncl11refLlm hercdleariJrtlm {racris, (~d libl leinucrir ilIJrllm polfelIioncm, cù m dl:ll iu vira
fr,mis eenerer communes, &amp; polJidcrec pro il1d lllilo, quo ca~u
non dicitur propria aueboncarc occllpaflè, [cd vwùs rctinuille

178

•

&amp;COD

- ..

-

.

Caull":r 34·~xll:.Vlllca.
279
&amp;contilluaOè po(fe(,iollcm illarum,in qua pritls crrct: quo carl!
Doncen{crur adirc hcrcdieacc m fracris, vc VOlllic Paul. dc C!!l:r.
;.J.I. l.n .l .C.derep"d,nnd.hmdit.vbi dicie, Filillm qui habirabac
IOdomo put ris Vil?! Clll11 patr 7, more uo pacre reman.lit ln d~­
mo non IIlrclli&lt;&gt;lruroccupaflc,nrc ahquld JlllClec feCille/cd corlOI:an'c quod r~it'IS facicbar:&amp; Ideo lion ccnrcrm ex hoc rc immi(cerc,hcl'edlc.lri paterna::nam proccdit doél:rina t Paul.de Ca- 9
firaln fillO vcl fracre, qui rcmancndo in po{\èlIionc rcrtlln hercdlunarll,lolùm cOllcinu:tuie , qllod f.ci r bac in vira dcfunél:i , nihilflcicndo vItra nccc(sieaccl11 commllnionis. NalTI COI1C1nUalldopofl: morl'cm fracris dominiulTI &amp; polfc(sioncm rCfllm COITIIDIIDlUffi,coclcm modo,qllo vrebaellr in vie.2 fr:&lt;tns , non dlclrur
adire, quo lllam cu ne nOI1 rcfulrae aliqllis sél:us , qui ciera ius &amp;:
nornenllCrcdis lien n on poes ir , ve ibi Plllcrè deelar Je CaO:rcnl
Sedli alio mod o veerctur rebllS coml1111nibus, poO: mOl'ecm Fra
rn5,qulm vecbacur in viea,pllCJ 'illCerpol1cndo dominaeioncm
pluspmeflla, vel in (olidul11 iu rcbus fral'ris: vel omncs fru.él:u.s
p:rClpiclldfl &amp;colluereendo in ~nlieaccm (ilam, prollC fcClc dl/lusScbalhJIl UI poO: morcel11 fraeris, rpaclO quacuordeclm anlIorum,qllo ca(u non loqui eur nec procedir doél:rina CaO:r.
.
Namcùm in rebus t communibns fr.leer non dicacur poCsr - !Cl
dm proprio Ilomincres communes, Di{i pro parce rlla,&amp; pro illa
parrevidebarur efiè in pollè(sionc 110mine f.a cris , &amp; illas reij1e/lu porrionis frarc rna: iure filmiliariram &amp; rOCierans po(sld:rc:
licèrfolus rcs co mmulles admir:lÏ(l:rcc &amp; fmaus roI us pcrClplar,
vrunoularircr Ilocae Bare. qucm ibi (CqllUncllf Imm . Ca(l:l'. Ab and. &amp; omnes in !.t/,IÎ Ùtre.jf de ncqllir. polfeJ! pel' cexr. fin guI.
Înl.WnltJ/llIIifimlu. cod. tiNtI.nam ill:o calu frarer tqui aliquid 1 r
nonadminifhauir , inrcIJigirur nihilominus po[sidere narurali rcr,&amp;eiuilircr partell1 (uam, vc deelarac Ca!l:r.in d.l.com1JJ',"û[rr/1H4.sm.&amp; Alex. in d.l. 'flli ~J/re: ctlm ill c qui in poil"e(sione alrenus 1I0mine cO:, nullo iure porsidcae, rcd roJùm decincar, d.!.
1M,ùiTI.&amp; 1. gtnrraltler.Jf.de 1I(t'f'lir.po/fejf.lj.C.ml. I.urtè ,§. Û 'flll rog'/I/J.jf. dl pmario. 1deo noeac l 111l110.ln d.l.quI II/rr. quod per framm (ocium rceincmus poil"ersioncm refum COmmUnll1ffi
pro parre nofl:ra : vnde qlfJh bec rocius dicicur t po(sidcre pro [Z,
pme rlla rem commUJ1cm , qll amuis aleer rolus admi nHl:ralIerir, arque ncqu eanc ali) probare re feci0è aliquos aél:us in
d.rcbus, ex quibus re[uleae pra:(um pcio po[lc[sionis.Nam fracer
.
qui

0

1

•

�18!l&gt;
C:U11T:1 3r·
quifolus ndininill:rauir,inrclligitllr parrem frlu is qUI non adml'
nifhat,iure commlluionis poŒdcre, vt voluit C:t(hcn. in d.l.co/ll.
munù fiYIIlIs.B~rt.Bal.l1J /.1"i il/re : &amp; hoc in dwbio fem per pr:r(u·
mimr ,vt vo luir Jacob.de Arer.m d.l.communis. &amp; Doél:ores md.l.
1"/ iure.arg l.meriro.jf pro[odo. quoniam in!à!Idum po (sidere rel
comunes oon poffer fine vitio, vt trgo cui tctur deliél:ii,prx(umi.
mus iure focietatis,ex quibllS colligi pareil: gloCr in d. /fn.l!I vlr·
bo,lt'llitimo.c.de tdiEl. a/III Adri. ID/fend. nO L' babere IOClIll1 , in hac
caulI\ qu oni am loquirur de ndcicolllmiffario, qui pollidcr fine
virJO, quod non porell: diél:lIs Scball:ianus ,porrioncm fratris de.
fll nél:i po[siderc fine vitio,nifi fir eius hcres, vcl nifi fa éb relliru·
rionc re lut verbi s fidei commifsi, v~ diél:lun dl:: idco fllcccdir le·
gula, qU&lt;lm rradlr nart.in d.l.ger;t.de Acq.heredil.colll11J·4.nlllf'lr,10.
13 'Verf·rJlio1lO fr/mlllfi. vbi dicir,ql1od quando t :tél:nm , qui gerirur,
porefl: quis f&lt;lccre vr heres,&amp; non vr heres : tamen vno modo il·
cirè,lx alio modo il!lcirè , &amp; dl1biraturcx quo moJo volucmll·
lurn aél:l1m gcrcre: tune pra:(umirur co modo gc(si ffe , qui gCli
po mir limè, d.t. mm/o, Nam in d~lbio pra:(umimr aél:ul11 in mchorem p.ll'rem.vndc vt eUlrcrur deliél:um &amp; vitium polfe{sioIl15,
in dubio pra:fumcnd um ell:, diél:um Seba(1i:U1l1m ad iilfc hcredl.
tatcm frarris,&amp; ex hac cauflà poflèdiffe diél:ibo na, vt propria,/i
f!l1él:us conue mi1è ad vtiliratem propriam, vt fUIt couclu{umill
hac cJl1ffa die 2,9· Gfrob,Anno 1557,

CAVSSA

•

35'

M P VC l vniucrlitatis perxquato·
res , merces Honorati Metfronnerij
contra ciuitaris morem [olirum, ca·
rafl:ro ad [cri p[eru nr. Meiffo nneriuf,
quad merces nunquam priùs cara·
fl:ra, &amp; quod inrcïo [e fuiffcnt dc{cri·
pra:, prouocauit : defendebar vniuerutaris aétor , Blorj·
bus ciuiratis [eruatum , municipes in perxquarionibus
faciendis ,nllnquaUl euocatos. A~ MeiŒonnerius neg~
id elle

Cauffa 3y.

tg r
id elfe confuerudinem ) [ed co rrupteI am potiùs . &amp;

mlndatum perxquatorum) quamuis generale) ad con[uer2 ral1tùm &amp; Colita effe porrigendum. Cau[r;1 fl:arus
inhcialis ell: confl:irura : ae in Cj"li(jriol1ib us vrrinque
[aths , relt,bu(que hl11 e I!1dc refutarJs ) placuit Curia::
reprobatione reHium rcieél:a' ) &amp; noua mcrcillm aIlibratione {cu deCcriptione , mercatori bu s haud vocaris bf.léla,in irrirul1l dedlltta c : eapitaliadl1lereiull1 citaris mercatoribus &amp; iuratÏs f:dlimanda &amp; carafl:ro
de[cribenda, nulla obfl:ance conCucrudine g. Fruétus au·
lem prxdiorul1l, edi à po[fçfioriblls vendantu r , mercium[amen loco non habcn cur i . Prol111l1ciarum dic 17.
Iunij Anno, JrS6 .
~

Cum ciuis inC:'Iuffa (ua!' ciuittnis pO~IC erre tclli~, edi ~ro Cub (jdlis a .~atu[ . Arc: ..
J3nd. confil. 68, col. 4.n. 1 7. voll.~ Curr.J un.conl. ";1.0.1 :" , nceCola amici~
ria \·eI famJ1iarir:lS) cbric[A~) aile filiatio (pJrltah ~ ln [o[um rcpellu: refimlo '"
oium .Erqu accnus tdHs dcrcahar fidci, \'ide hÎc quxfl . J.
H.c dl: vna de: duao. CllU[f. cur Jllibr:ulo nlcecium faéta à per.t:quncorib. irrita
fiat: debucront en im voc~J:ri 1 Ilec valee conCuccudo in conrr:uium . ve hic
probar ;1l1.. q.qUlOII1JO li p,,!lèt co n(u c[U~o dici lc:gicima t ram en DOD C:XtCIlducuir adhunccaCu11l, J. quod nOl1l'alÏouc:) &amp; ibi Glo{f. fT..de kg lb. cap. cllm
cOllting=:ardedec. vidchîc lll 3.q.
c Tum quiaa!libratio Hon voc:Hi~ merc3rori b. f:!éb fuer.1t, cum q11l3 pcrxq u ato ~
ces mal1(bto gCllcrah miuÎmc l'0ccrallt merciuLl.1 c!l pita Jia allLbr!l rc: ciim
hadr.'nus 110n fui{fl.'[ co nCu ctlun ln 1110 loc0 il/a allibrare &amp; quour:ar(. "idein ;~Q:dhone_
d Mmium upieal'J allibr:11'i c.lt.,(lnS'10c ddcribl dcbcnt. vid e hîc in ,r.'1 .
; ~s dlcJru r mClCator ; &amp; ~l u id Il1 crcarura, &amp; 111 qno cou li n.u caple.ll e mcreium.
vlrte hic in 6.qu:tI'l:
r Vocarit::tlim dcbenc finguJ i mcrca rorC$ &amp;. iur:lOl cllcO decbrare mcrdum (uarum
cJplt.1lc.Er '1 uid ur l11etClUI11 capitale1v1de Ille j Q ' . '1 uxfi.
g EüamCClltcnaria,vid~Me ln 1.'1b Hoc tlOtbat dubJUm:ll.lm pIt) mercis cau{fa l1i fru élus quan doque ha '.&gt;ent ur. J.
nlm quod Iiquidè.§item fi qui s ffde pcn.l e~.
1 Tomquia velldens fru8:u s (uos, mc:rcJ.tor propti c lion ell. B:l rt in l.leg:ltum, num.
J' Il. de I&lt;:gat. J. probar ren. III J. 113/11 qnod 11&lt;] ul dè. §. Ircm li 'lUl s.tt:dc p' n.
Icg. vide !Jtt in 1. qua:Ct [nm qura_frutl u ~ prxd lorum h3bir.J iUlt l.lua , qw
cIlmlp6sprxdiis adl:imallturJvl dlCltUr lI1 7. Q 1l·J·4·&amp; S.

nn

~.

.

�IN

ENARRA7ïONE HVlP'S C/irSSAE

1H4holltI[ .... rHlI'flplcm.

•

Prima , ei rea rcprobatlone, rdhum. N am fueram htne inde
f.léb: rdhttollcs, ," rd~c s ab l'craque parre reprobaei:vcl qUlu
I~ iei,vcl fatnih.lres,vd (oeil, v,j eb'lI, vel comp.ures du;b Meir.
10n,11 ri).: &amp; Lill1dltcr l'd'tes tiltta· Vil, uerli racis fLlc ram reproba!i,
quod elkllC CIU CS ac Jcpo llcrem 111 c&lt;llllr~ (ua: cnm:!n s ad corum
vCll!tarem. ~arc hoc loco qua-d tur, quando ;l mlCltla vcl fami·
hanras, cbm:cJs , com p.uenmas; Vc!'CillllicJS rcpellac ceflem,&amp;
quarco us ee lbum dccr.lh"c fi,id.
Secunda. An val.car Cllll(U;;cudo, vr ciu illm pcrxquJcio,&amp;&gt;
faculcarum quocu.lcio fi,CI poC'le, non Cltans , nec vocam 1111
quorum inrcreA:.
Terria, An vmurctalil co n{ù erndillis , ca(u quo fucrit legiri:
ma, pocucrtnr depucaci ad CilliUIn perxquarionem fJcicl1dam.
allibrare &amp; quoCl zarc de nouo capiealia IlJCrCJlltiarum, (Ital
MelirOllnJflj,&amp; aliortlm, ipfis nOIl vocacis.
. ~arra,A Il Jlêb d.clcgaci ex decr 'to ordinis , loci de Ampu·
CIO ad n:.llou:lIlduJ11 Xil:JlUltlll,&amp; ci llium perxq uJtiollcmflcicn.
dam,po{slllr virrurc dlius dccrcri xfl:JllIarc ,nc allibrare , mmes
diéb Il.lcd!ol1 11Ctl) &amp; nliol'llll1 , CÙjll pnù s lion flli llèc cOllfuerum
in dlao loco dl.t allibrnrc, vc l dcknbcrc in cara(l:ro.
Q.0ma, An llJerCCI dL lure dcbc.lllc allibr.lri &amp; ca rLllU kgi!i·
ma xfl:JI11aUO d f(nbl ln car.t!l:ro Lwic:ll'ls .
Scxra, ~IX mcrccs :tllibran dcbc.ll1C &amp; qua!iecr x(timari. rn
qua '1l1xflloue dlclrur qUld iic mClcatura, &amp; qui d lir merca·
ror.
Scpcima,A n (olicus vcndere fmaus rllOS, dicarur mercacor.

- - - - - - - - - - - - - - -- - - - - srNNARi A fl.,f'AESTiONlS
1· CJ/I/[, )f.
1

tAmml/.l d"plo: , charitùllllll, 6- cdriM/ù. &amp; '1:1u!ic.'l'urclJ.ITill'
1fII,l.

z A m{(lIl.t c•• mAlt; cat'.lfltur ob ~/iqll.II 'vtilù&lt;lleI ,lIf1inil~tlI, 7JtI C
I'"
Jmgu/IMeJ:~ut pr~/,ler/ptr"'J:ùt 7JelllcteptJ bem/cia. /lem AIIII'

ml 1/.. /ite1 defl/bl/l/iY "i/necolI/ill/ù &amp; n. 3.

Caulfa 1 f . ~a:ll:. i. .
1. S J
4 tAmialJ dicitur,Cjuaji animi CII./fOS.
1 Amor J Poelis q'tali/erliterit drpi[fm, 6- de ti/# pic7l1r.tJignifcaI/one 7Jd a/ügoria'1f1•• vem'" "'''ore''' &amp; charù,lIillllm exprhmt.
6 tAmimi. '1",mdo reddd' in loi/M', 7.'CI t11 p./fle, Ji'.f}eéfl/ni tejlt"'00/11111, &amp;1/J.llltll111 CIIU fda d'fr.lhn. lum.m I/m/citi.1 per ft
mldat tif"" mlJilbtlem.
7 R,tio 'film ,,,mellid per.!;' 1101'1 m/dd' tejltm inIJttbi!e!t1·
8 offtilll11 ir/dlCM ql/ltle ejft debeat in dljù'flmda rtprobatiom leJli4
rdllone amicilùr.
, TlJltI non p~(frllJt rtprobari , ft Ab vlrl/qlle pllrle filerin! in (/Idem
w1f'o- /Ill produ,ai.
10 tAlllirlU 1/1i/;60 ejl idoJ9(fu tejlû in injlrHmmlO ve! pril/llta
firipl"",
JI F4mlllares 7Jd domejlici, tf/dndo effi p~(sint tejles idonri.
JI Fdmili4Telve!domejllci ind'.ftj;J[fè recipùmtur in tejles, 'I"IIndo
cauffi 7JrI negottll flper q,ublU dep0n/ml mdillI pr.tjùmurltur
[cm ptrflmillllw 6- domejllcos '1/1dm pt, alioI.
1j SOril1d! plrft nDr1 repei/it ujfemJcd vtilittt4 ql/llm flcilU Ihfbet ex
i/I..&amp; n. J 4.
.
Il SOCÙIJ omnium bonomm &gt; non ejl ido/mu tejlû profoci~ in CII'lI"
ciu//i.
16 SO'ÙIJ url&gt;! rli vt! negotidfionM,potejlrjft tejlû pro focio in Il!ùt re,
vII ntgotiatione.
17 Ebri/U 11011 ri tdenell1l~f!iI. nllm tbncl/U dtbditat dnimum, vt
»tqll(fl/ . b/"mre à vitià.
18 [bl/IH .ttl'liP'IYlllllrfi,riojo'1I10,ld lejllmoniml1. &amp; n. 19.
10 C,mp.lerml,U fla/lllliio j}/YiI.du,'I"dndo r~pcll.t1I1fem,ve! minuaI liUI ujhmOl1ù/J}J .1111 fdem.
II MI/II f}irit'ldliJ ,&amp;fll1l1 'M/llr.t/is iH 1II/pli'lm", proh,bitioRf 6IIl/trlntia,fo,,' ptr Itgcm "-qflip~1I/'/.&amp; N. 2411 Alq'llp,rrdl,' qllmdo dl/o fmt dr ù"e , a'.f}~(illlm iN VrJO. (CfI(Ùllr
dg}ojitu1IJ in I/lmo. q'Md proctdit , 111,,,,do .tqlli!"r.tflO eJll,:7.l
gtnrra/iter plY moallm rrg,d&lt;f.c:!r /J. t 3.
11Comp'llmita! 1,m,dO redd~t illdlccmJil(jdlllm l'tm/fi,,l!.
!5 CIUII ln wiffoJil.' 'VtJù/tr(ifttlû,pojJùmtjfl teJles, &amp; q,/omodo bot
Jit inle//igendllm.
17 CilllI poJJiltlt effi lejlU in Cllllffift". vnùlerjiflltû , mol.1 per 110/lJ1;1
qumznllOlllm colldl.lrHIVI.
11 11

21

~Œ

�• Cautf.,.35.Q:!.xlHo

r:

i!f

,

.J2..F AE S 'r

10

CJ/1Je

P R [

ft[

A,

l 5·

V'l'rl tllr primo, an t amicitia r&lt;:t'cllar rené.
&amp; {CIClldulll cfl: duplicclll elfc amici ria, l'r
volum Do.:"l:orcl commullieer /fi UI'IDlil!.J/
Iljl:b. &amp; Ibi PJI10rlll.n. i. Vila, qllx dlCl!Il[
cb.Haarillu:alrcr.l eam .llis.dl: alltCl11 amiei.
"
ria ch.1rirarilla , quando dill billlus proximû
ob ho (olùl11,qllàd fic 11 arura: parriecps, 1&lt;
proprer Chrillllll1 ,ll Oll aUC\':111 propecr aliqu.un vrlhraré:aur pro·
prel' (pera11 da vel aece pca bC11cIÎ ci a,J ffi niraccl11, "cl co 1l{,111 gUlIll·
(a(em,v e probaw r /fJ §.pro.\"mJos.dr 1~·l1Itt" l. d1f/l1é1.~.qu x anuci·
&lt;Ï.1 11on rcpcl ht rdrun, ncc rcddie elll11 (u(pc él:u111 ,quia 110nlO·
ducie exccprioncl11 efl: cni 111 pcrfcél:a eharieas erga Chri!l:l1m.
2.
Amielria alllem camail&lt; t cil: illa ,q ux cau(bem proprer al~
'1U.IS 11oll:r.• s vril icarcs,affi 111 tJ CCS, ve 1eon(an gu i11 aaees, (pcranda
vcl'aceepra bcndiCla. &amp;~lXC quandoquc illducic corcllpriollcm
ill rdh:.ldco t]u .lnd oquc rcpellic cx roro vel (ll(pcél:llm eUI11 ecd·
dlc,fccllndlllll ql1 ~ IICacé vcl qu;]ncirarcm ami cicix, vr 1l0r.Glo[
111 r"p.in Lt/cris &amp; qux Ibi nocar Sc ribcllrcs , ~xlr,dc Irjhb,é;-m 1.111.
Crod.&amp;. de ina amieicia carn.lli ob vril!rares c.lLllrar:l,loquillll1rlO
h.lc marc ria reprobarlonis rrll:i ulll.qu.He vidclldum ell: , qui' dl'
catlll' ~mI C II S: &amp; qll.lndo alllici rlJ repcl l.lr ecll:e m, vcl fü(pe.:rum
eum rcddar, &amp; quale dcbc.1r ius di GéllS cnè aibirri LI111 clrca c.lm.
3
Amieos Jppcll.m cl l1'ic ~ Pau l.! uri (c.in l/&lt;ll.c .§ ../rtllcos./fdc 'lil/h.
Ji1,i1. nOIl kil, nOClCi.1 cOillllnt1:os : (':d quib us fucl um iur.l f.HnIliJnracis Clllll parrcf.llnIhas honell:is qux(i ca r.leiolll blls. Vnde
~ on ell amleicia 1I1rcr larrones vcl fraudacorcs , (cd poriùs do·
lus,l'el fraus ,(cculldùm glol!: Ibi, &amp; di ciclll' amic lIs Iccllndùm
glo[I Ibl, Cjuafi allillli cull:os : dcbcr enill1 inrcr co'
VI!3nHr.I·
raI in licim &amp;. honcfbs, vr vo luir Cicero m lib. de anfIC. ab am arc,
~ll11CllS, &amp; a1111Cl r1.1 ddèclldll nc. amor aucclU honcll:lls &amp; cll.lfl·
4 t.lce pcrtcdus dl:.ldeo anriq uirùs t pl!1gebaCl1l' à Potris 111 forma
VII,I I, fJcle iuu'cnJlI, n\1d.lCO capicc,lllducus vinli cunica:in cuita
IÎmbriis Ccripcû crac lircris amcis,vi/.I &amp; mors; in fronte allti'.:"jl.t,
&amp; lnems.&amp; IllxrJ cor crac qu xd.1 nl al'crmra, vr rotum cor vlden
polTer. &amp; III corde (cripnlln Cl'lC {oni': &amp; propè.Hxc auté p!.:rurJ,
(ub
1

,nc

Call1t'a l 5· (Luœ(\:.Ï,
fubhoc inuoillera litleamenrorum,nobis exprimit finccrirattm
aUllDorum, conformieacémqL1e iIlorum perpetuam. Acque nOIl
cnrcxrra rem allcgoriam han c hoc loco figillacim cxprimere.
Haccniru pié1:ura vcranocacur &amp; de(cribirur amicicia. Et ideo
abanuquis forma virili depingcbatur, ad dcnorandam lirroirarem &amp;: conCtamiam allllllOCU III , qua: eflè dcbec in vcris amiclS,
Confialltia cnim magis in viro, quàm in muliere. facie~ iuucDllis, fignificabar vcrum amorem [emper cre(ccre, aclinll:ar iuUClllltS xraris, lJua: per lingula momcnca illcrcmemum [ufcipit.
nudnro crat capire,fonè, quod inrer amicos,omn ia debcnt elfc
ma!lifcCta : &amp; lido arnico commiccenda [ccrcea, viridi crat cunica, quod pcrpecuà vire(cat amor &amp; crc(eat, vci arbores cre(cune
&amp;vi1'&amp;l1m. veeba hxc vifa &amp; mors, in limbciis vel1:is aureis de(cri pra lircris, denoram perpetua amicitiam dul'acC &amp; morcuum
anUe1l1l1, lieuri &amp; viuum dcbcrc ab amico diligi. Omni ((miC/IM
IImpm dillgit, 'lui d1nÎcuI #,ap ud Sa[omonem, in parœmiis &amp;
prollcrb.lrcm «fldlt 6~ byeme in fronce dcfcripcis , fignificabae
verus db Thcologia, pcofperam &amp; aduer(am forcunam : vcrm
(mm nmicus, &amp; in aduerlis &amp; pco(pcris ,&amp; in bouis &amp; in arduis,
dlligir. Aperrura cordis,liguilicae omnia debere elfe aperca amieisvcns: licuriC ydouis a:des,vt cefere Erafin,in Chiliadib.ex Suid,
pcrpctl10 pamêre.Longè &amp; propt,in corde dcfcripra,denorar amie!lm l'ri prx(cmem, ira eciam abfenrem diligendum elfe. arque
idco [alis dcber cfièc amicus , qua lis dc(cribicur à l'oëcis , licèt
Appmnt raTl nAntrs in gllrgile vaflo.
Amieieia aUCCLll t augcCLlr vcplurirI'lum ex con(uccudinc 5
tquah,vcdlcir ccxr.in 1. pmll/t.in prinrjf. de caflr. peClil, &amp; in t. cùm
J(!.~.'I. C.(od,M. u. Bald.m CdP. l .de pru/ubll.pudl alùnal. per Frid,
Amimia 3uccm qUa! leui t noricia c:lL1{]arur, putà vna (alu- 6
rJt!one l'cl colloqllio,no rcddir aliqllomodo cell:em (u (peél:um,
quo1l14ln magls noeitia cft ql1àm amiciria.d. Uat.tClIlp.e.§. amicoJ.
ff./t ~t1bjign.g lofi:ibl,tn verb,netirl&lt;/. tr3dir Rom.conJil.4 Lo.propoft'1'/JjI'D, glofl:În cap. ù1i~J/lilntc. in verb. [aml/im, de off. ddeg.
BM Salle, &amp; Florianus in /.m prinCip, ff.de tejlib, amiciria amem
longa eonlucwdille qll xfic:! pel' non rcpellir tel1:cm , am redditlllhabilcm ad rdl:ificandull1 pro amico, licèt f.lciat eulU (u(pcau pro modo &amp; qll.1I1tirare amicicix,quod arbirrio ius diccntis:rflimandulll relillql1iruc. banc opil1loncm tcncm petr, Cyn.
BJld.&amp; Doélor. in/.eos. c. de le/hb. P.U1ormic. &amp; Felin. &amp; omnes
11n 3
III

le

�Caulfa 3 r. ~x(I. I.
;n CAp. 1.6- C.tjHDties.(4P.CX litm5.(XIf.de trj},h.SpeclIlat.ÎlwJ.IJ/. Il
trjhb.§.I.Bald.&amp; Salicer. per ilIum rexr.in t. 3. in pr.f!. de ujhb.vbi
Florian.lbi.l1. 2 . dicir nullam amiciciam repeIIcrc re!lcm omlllnO
à te!limonio,(cd derrahcre de eius lide pl us vcl rnilll1s,fccundùm
qua!tratem vel &lt;luanriratem :uuici!ix, arbitri\) iuJicis xfllm.tndam.Barr.ilJ l.atfillOlJOIdlffde III/'ej,('. col JI.I1. 37.~ Ibi bron CUI11U·
larilIimè ,no 1 67. Alex.cIlIjil. 8 S.,/lIon;',,,, omnillO. vot. 5.col. ,. 1II1m.~.
vnjic.ll'lÎtf rrj}ondeo,&amp; dICo,ql/iJd "",icit ia &amp; bel1(lIotmtia nOIJ reddlln/
tt/hm inh.1biltm.Cyn.in lJi 'lUù Ir./lIbl/s. c.de ullib. cot.fl1. vbi dicir.
quod rola arniciria mmquam repdlit re!lcm , nifi per accidcflS,
hoc efi , quando ex ca rc(ulrat aLqua qualifas pro lubiroria rcnilllonij : pmà copula carualis) matrimonium , vcl odill m capitalu
cOllera inimicllm amici.
7 Et duplex rario e!lt, qU'are amiciria non reddic rc!lcm om llJno inhabllcm:quia arnicus amico vLllr bon.um,ergo l'Ion vu lr fal·
lum pro co te!llficari vr declarat Alex.d.conf88 .n. S.&amp; Bald. Int.
I.eos.nec e!l venlimile quod amiclls velit pel iuriurn incunere pro
amico:cùm preciofior fit anima,lp(o corpore,(ap.ct:m II1frrmtlll.dr
fa'n.&amp; r/rll/If. &amp; nemo ramam chari ta rem hab cr , 1'[ animam po·
nar pro amieis fuis,vt dicir Chril1:us in Euan gelio.
Et i!la pr:r(umptio,quod lIoht arnicm incurrere pcriurium,&amp;
:mimx perperuam iaauram,vincit prx(umprionem,qux rcfll lra·
bat ex amiciria courra rcl1:em. C3p. niji ~!ftnt. &amp; ibi notar Panorm.
Je fTofbmd. &amp; in iure nolho maior prx(um prio rollir millorem.L
';,m de Îlu/ebito.f!. de p,.ob~t. vndc iud cx in dubio debet arb ltl'ar~
quod reflis amicus fit idooeus, Elru alia r~rio qU Jm amicirix fi,
~lIegat3 ,(ecundùm Rald.in d.l.tos.(;- in d.!.fn. &amp; lbi Cyo. &amp; A lc~.
lit d.cmf88·.col., .11.8.
I!
S~ruatur autem officil1m iudicis t in hac reprobarione te·
!lium,ex capire amicirix, vt videat &amp; ddigentet perqllirat, qualis
amicitia probata lir, &amp; q113nrO tempore, &amp; quali coollcrf.1tionc
caulfara.Na vna cgnuer(ario magls dCl1incit animos amicorum,
quàm alia.Prxrcrea iudex xl1:imare deber condirioné per(onç,an
fir honc(tç vel culparçvirx,locuples veJ eges,nobilisvel plebeills,
&amp; an lucri eaulfa quid f~cilè admirrar,&amp;cuius digniratis l'cl :dli·
mationls lir aplld omnes: qux omnia lex relinquir arbirrio lUdicis iudicanda.ü. &amp; yJf.de tejftb. vnde fi rel1:is,qui dCpollit pro ~.
mico,effet pCI (ona hOllel1:a:diucs,bollX Opi~lionis,&amp; probarx vita: apud Offioes : &amp; fic apud omncs dm opinionis) vr no llcr per'
iurium
!. g 6'

•

Caun:'1 H.Q.gx(l;.i':
i.Si
rJrium incurrere: rune al11icir;a (ola 11011 rccldcret cuf11 ni{i Icuirerfil(pe{\ul11. 4rgll11J. Cdp. in {itm5.;', Jill. de trjhb. &amp; ibi 110rar Panormir. Ar li rcflis al11icu dlèt in0l's, &amp; culpatx vira:, aut alrcnus condiri onis vel qllahtaris, vr prob.lbi lirer illdcx habcrcr cu
(u(pecrum de pCl'ilJrio , dcb(;t habere iudex cius te!limoniul11
(u(pc{\um , iuxr~ modum &amp; qUJnrirarem amicJrix, conditioncm perronx, qualjtatcm caufra:, &amp; diligcnter pcrqllirere dcbee
om ncsqu~ lirarcs vcl circum!lamias negori): ex gu ibus ccrtLlS
(icri ponir,quaflta fidcs habc nda (jt amicis tel1:ih ll s, illxra 110tata
pcr Scribcnccs in d.teg. J. Nam aliquando rcl1:ium dignir.ls &amp; aulhori l~S, aliquando ntuncr us, a liqll:tndo con(cnricns fama, con{irmar rci de qua qllxritLlr !idem, &amp; purgat (ll(picioncm amicilÎ:r.d./.J .§.ddco dicit Iaeo b.Bmrig.qllod licèt duotdres maO'I13
amiciria c~niul1éh,LlOll pIcnè probeut, ramen cres probant.;'in
numerus !l1pplcr.tamcn (\le dlxi ) relingucndum dl: arbirrio ius
dicenril.Vcrùm in ca(u llo!lro dubium moucbant decem rcl1:es
rccepn à pme diai Mci{follllCri} contra dlébm vnil1erlitarcm .
rdm mClÎro ram magllus numerus purgabar omnem amic.1ux!Ù(plclOIlCm,&amp;maxi m(;, qUIa t cres reltes ex l'cprobam, cr- 9
jlmcxc~rilC amicirix, fuerant eriam produal ab eadem Vn!uerC!mc. quo c.l(u non polfullt reprob~ri . fuir cnim iIloru111 tcfiimolliulll ab vrraquc partc approbawm,(ccundùm lhldum in
I.ttim Il,,,5.in 'Vuf.fl'" ql/ofro qI/idfi fl/it domrfliCltd.c.ar tdhb.
Erhxc procedl111t t in attell:aciollibus. nam in ~l1n1'l1111CnrO r 0
vdpriuüra[criprma, qlli liber amiolls porcl1: elf~ re!lis. leg.fcl'ifIl/W . c.qll/ pot. in pig. b4b. &amp; ibi noear Bald. &amp; Lanfranc.de 0mn.l»14pllllt.quo"inlJl contra.i" ve/'bo./rxll#.in 'lIerjiml. qU&lt;fro fob(tq~ml(r.dl probdtionrb.
'

AmiliJrCS 'leI dome(1ici t quibus imperari potell:, ratlOlle II
r·mi::: vel dominiex porc!laris,l1on fune idollCi tcl1:cs, vr diCII ~lolïJ,1 cnp.i".titcrù. dctr(ltb. quam (equlrm Burrig. 111110celll.P3I1c.l'~lir. Bald. ) mmol.&amp; FcllI1 us pcr CCXt. il' Cl/p. /lem td,,NI: ~.IIP'1 'I"o'&lt; .4.q.3' &amp; l.z. .c.de tllib./.idonei.l.ft11/1li ff codcm. Alij
vcro,quiblls non porel1 impcl'Jri, admircunrur ad re(l:imonium
dummo,lô li lit rales,qnos nOI1 fic verifim le vellc peierare,d. cl//
/II/lI(w. ClllTI glof. '1uod norant Innocent. Panormir. Imn10!.
B"ld.

F

•

�'18 S
CallŒl 3S .~x !l:. r.
Bald.Fclin.&amp; Scribcmes commll.&amp; i.~ t.l. C. dt trJltb. vbi Barrol.
Bald.Salic.&amp; Palll.de Ca!l:.&amp; Speculat.tit. d,- tifhb. §. J.llldcx au·
tcm debet arbirrari fl1[picioncm familiarira ti s, ex ql1alirare,&amp;
ql1anmar~,ex conditionc pcr(onarum,&amp; [hw c:lllfl"x, gualltam
/idem habere dcbcar illorum refl:imoniis ,&amp; diligentcr confidr·
rare omncs circlImf tantias pcr(onarum &amp; negori).t. 3. de Itjhb,&amp;
notanc Doaor.in locM fl/prà ~lltg"tM.
Il.
Commllnis hxc concluGo recipie (ex limiratiolles, guas rllnie Fellll. In d. c.'p. tx "'mi. intcr quas rerfia Iilllirario !ingulaos
efl:,ve regllla 110n procedae in caullis &amp; ncgotiis, qux verifi sl1l1i·
rer pra:(umuntur 111eliùs (&lt;:iri per domelbcos &amp; f.ulli liarcs. rUile
cllim hi illdifl:inaè rccipiuncur, quoniam aliâs 11011 porrct hahcn
probatio./.conJenfo.§.[rû tfl/ttm, c. d"fp/ld. &amp; '" C.1p. vmilf1!. iN Iw,
dt trjflb,&amp; in t'11/~lit!. de I1Alifr'lg.ltb. 2. &amp; [l'adit Bart.in tft q",mdl,
cQtji.C.vndf vi.

De Ebritlalt.
BriuI non dl: ido ncllS tefl:is t fcclI ndùm Bald in r,ll'. I.dt It- 17
Iltb. &amp; ibi Fclin. nam al'canum demens dcregit ebrietas, &amp;
debrlltat animum, vt lleqllc:tr abfrinerc à viri is, t. reJPiâtndlim. §.
Jdin1'111n1ldr pœnù ,l.ornnt. §.per vIf1l1m.jf.dc re militari.&amp; cbrio t 18

E

dominarur libido,v t furor, &amp; fic fmi ofo xquiparatur ebrius ...:ap.
v/nlrr,dtfti1l8. 36 ,quod camel' ineelligitlll' durancc cbrice3tc.n:l 111
ûoon fit ebri us,tefl:ifi cari PO(Cfl:,(fll" 1 . de /eJl. ql10d ibi norant gl.
Bald, 111101. All char. Fdi n, &amp;: 011111&lt;::S Scribenr.nam &amp; furiofl1s 19
pcrimcrtlall.l,porc[l tdl:imonillm fcrl'c,&amp; tcfl:amcncrm fa~erc, t.
ftrioflln C.'1"i Irjfammflc.poff nec porcfl: elfe detel'iol'is conditio'
Dis cb riu s :gu ~ m furio(us:cùm vtcrque habcat imclleéhllu im pedlmm vel11101'bo vd ebrietatc, quam diu durat vcl morbus vcl
rbcicras in ipfis,

t

I)t Sotie/alto
Defiliiftione flll co/!,ndtiont JJirill/ali. ,

•

13 SOcieras regularitcr t non repellit cefl:cn:, ni fi cau([a[upcr
qua re[lificatur pertineat ad eum , ratione focicra ris, vellllfi
eb Cocietatem,conrraâa elfct tama familiari tas vcl amiciria,qui
fl1fficcre po ([et ad rcpellendum refl:em, Panormit. in Cdp, illfo!",
loll/",nfn.nllmer.14'&amp; ibi Fchn. (otl/mn.penl/!t,nl/m. 14. lonoccnr,
'1fCAP, J,de trjflb, Angcl.in t.fi dllo râ.in princ,ff fi 1"ù ctllli. Florian,
in t.I11UIMlfdetrjf b,Glor.~&amp; Bald, in t'1"oniam Liberi. in verbo, p,"
tiups.C.dr t1hb.Speculat.&amp; Ioan.Andr.tit.dt tif/lb.§.l.in t. (olom,
14 in vt1fed nunqwd[owlS. ltaque non focieras t per (c, (cd vrilit3s
quam habct ex !lia, (ociuln repclli r. iuxt, textum IN t. omlll~uJ, C.
de tr[hb. &amp; t.YJUl/II!, &amp; ibl Florffdr tif/lb. vndc ir1fcl'llnt Doll:orrs
15 iD locis (uprà all egatlS.quod (oeil1s omnium t bonorulTI noncn
Jdoneus eefl:is pro fOCJO in caulfa ciuili: quoniam ratione Cocie·
16 tatis vniucrfahs,rcs femper ad Cl1111 pcrrincr : ldeo t foci us ccrCI
rei vclncgotiaeionis; poœfl: elfe re[lis pro (ocio JO alia re vel ncgotiatione,in guibus non habcr parcicip~tiolJem.Argu.l, I.§, l.ffft
pm IJtrtdll.petal.lji qlliJel'Awimffdt apprllat.&amp; hoc procedlt fill~
nt Cocieras ex conucmione contralb:fiue re ipfa inci derit in Cocietatem,veJ communionem.namvrr6que ,afu ferua birur quod
(uprà dlauro efl:, vt pulcrè declatatFlorian.ÎR dia.t,lIl/lll/!.(oll/ntr..
ftn,;n
1Jt

in.

lliatiO t fpirituali s(quam vulgo vocâr compatcrlJit~tem ) rc- 2.0
pellir ~ef1:cm à refl:imonio, fecllndùn'l Bald , in t. gmerallltr.ff
'lin il" vo(m. Et ifl:ud vt patrinu s non pofIit elfe cefl:is pro filiolo,linuat }Jexand, confit. l 43. fjllOniam ak{llYdè. '!Joll/m.l.(olllmn.
j.v/pc, 111id4m ex illü trflib,,,, fimt complltres. Bald . &amp; S;lli cer, ;11 1.
116 idolllU1jf.de Irjfib. mOllcn tur per text u m i111ji 1"10 IIIt,mnam.
mfn,C.d'llllpt.vbi text,dicit,nihi f effe quod pofIit mag is indu cercplCcrnamaffeaïonem,&amp; nl1pria1'l1m prohi birioncm, qu~m IiliaCio rpiritualis, F 111g.in l, 4· §. pr,tt#r. colflm». l, m,mer, 4,ff de in
/HJVI{~nd.&amp; Alcxand,in d.l.gmeralI/n.I1/1mrr. 5. Fu ndamcnra huiusopinionis (unt tria ,Primum ,in rext. d.l.Ji 'll/Is IIll/mntlm. if, jinf,
qucmallcgat Salicer.;lId.l. ttflis ,dOntllf. vbi prob.ltllf _pel' lacr.lmcmum baptifmi indl1ci parernam aA-èl1:lOncm, &amp; animOrUli l
rufliciemem ~onillnaionem ad nupti:uum prohib'tÎonc11l, &lt;;çrundum,pcrxguiparationem quam facit G1111l.dc Cuneo,de p.l'
ncadopciuo ad cum,ql1i dc Cacro fonte Icual1it, vt Ip(C (crJblt rn
J,I.glller4liur.Nam propter cognarioncm (pirltllalcm, qua: in ba·
pcumocontrahitur,loco pauis haberur: idco iura apfcllam el1m
comparrcm,cdp. Marti11lIs.Cllpit. Ilia. de cogrhll.JJiril. T erri 11 111, rcxCU! in",. ila diligm,&amp; in C~!.l'i{f'lcitlm. J 8. QIl.eJl'3 ,qlubus iuri bus ,

F

() 0

1'lO

�Can lTa l 5· ~xl"t. t.
probamr,quod cognatio [pit iwah , qu x c\)lltl'ahitur per rcgene·
rationem Ilcrolà néh baptHilli, fortior n: ad prxn:andum impedimcntum, quàm con(.,ngllinita. llatu l'.lli;, vd pel' ado ptlollcm
ciuiliterc.lllflàra,vnde glotl: i" d.(.Pitlllci"m . lIotar, parrelll [piritll akm magis ciTc diligen JlIOl ,qu:Ull c:lrllJk m.
Conrrarta Ol op iniollcm,\' t cognJcio [piriruali',per [Jcramentum regcncrationi. vcl cri[n\Jcis conrrafr.l, nOIl rcpellat tcltem
. am corn reddat inhabdcm, à tdl!li c,lI1do in cau(]d pa trin!, ve1
al ccrills eogli l ci [pi riwalis , tCll\:l Barrol. confit. 92. m 11/•• ff. 'lm·
Iml(. (ot'I11m. pmll". f1f'm. 9. Baltl. &amp; Salicet. libi cOlltrarills i,,/.
l aw/w. C. de lejhb. Fior. i/ll. tejlû ,do,wu.jf de felltb . colHI'I1/1. 1.
'U(rJic. ittm qI/id dt p",rt [plY/tu .• li. vbl cti.11n 10qlJltU r de com paternirate eomraéb per Clcramcl1ClIm cri[mJc is. Rom . &amp; la[on.
i" t. gtner"lltrr. fJ. dt i/l ÙU vocand. Alex.ln d. cO/lfi/. 42 . i/l CI/UJfo
&amp; IUtv(rf(/lU i/l/(T clmffophoru",. ·VO/111"'. 3. coluJ1lN. fn . VC1/1011
obJf&lt;ll qll~d vmu dlélofllm reHiuln fi/comp.ller. Felin. ilJ c.'plt. Cllm
l1unciuI. tejltb. colI/mil. 2. 'U(1 in '1l/l/nlllln. Doétorcs m capit. il,
fitmi. coluln. ftl1. cod. f!t. vhi rcmi niue cr Jétat hallc quxlbonem.
Fundalllcnwm nuiu. opi nioni s cfl: , quia no n repcritur Icgc
prolllbitlllll iltOntlll rclt imo nium: ergo en: pc rmierum. Nam cd lfrllm de ccltiou. om nibu s &amp;. gcncr.1 liter permieroriulll dl, nifi in quibus Icgc Cpccialitcr inrerdlétum en: , 1. !.ff de ttjhbliI. Er
prob.HÎones rcltiulll nOI1 (u nt angufl:lndJ! ,/. quon/Am. Cl/m glol
c. dt l;.cm. &amp; hxc en: opinio conl!11unis apu d Scribcnres. Ec
ad jura in contrarium allegat.1 [uprl il~ 1. opinione, re[pondenc
2. 1 Dd. procedcre ti lla in CJlil [uo, hoc dt quoad l1upt iarum PlOIllbitiol1cm &amp; rellcren l iam, qU.lIl1 filius deDct haherc crga pa·
tl'em:nlt\l quoad illa bcne [Ullt xquiparacJ pe r Icgcm fihus Ipi.
ricualis, &amp; nlturalis : [cd quoad alia , non procedic a:qu iparaclo.
Ira re[pondcr Al exande r tn d.l. gfmraütrr. &amp; comm uniccr Seribene s in lacis al!cg~ci s. Er cùm lit cOI~lmunis, no n en: in iudl'
cando , nec in con[ulendo rcccdcndum ab ca, mfi aha caufla lUtrll1(,'cus Jcccdac.
Tlme!l hûc loci pmo oDlcer lnimaducrccnd li lll, q"od ccxc.
i/7 d. /. f 1"" 'l!wm.II7}I1. dl" m (dp. Il'' dd'gcl't. 6- ln CdP. Plél.tC/lIIII.
l O . fJluH. j vidullur :':quipararc , (ognacloncm [pi ricua lcm cac-.
lull: n:lm illJ iura volullC nupliarum prollibitioncm id.:o iulbm
cHe, qUia nec imcr cos qUI nanlra , &amp; cos qui pcr adopciollcm
1!10

ac

Jin.

bil)

C&lt;lllllà l 5· ~a:fl:.

1:

l. 9 1

filij [Ullt , vencrandJ! Romana: lcges matrimOllium ncri permittunt,&amp; fic pra:[uppanullt iIl:l ellè a:qlliparlca:&amp; in d. c. PIDmu1?1.
arguit tex tus ab a:quiparacis, callquam cognacio [piritualis fir xqui parata tarnali, ~ lie vo lum illa iura, quod iura prohibitona,
loquencia de filiis n:1ruralibus &amp; legitimis , Gnt (cru:1nda iu nlio
(pirttuali , ~anquam ill.l li m de iure generalirer a?quip~rata. vnde
fuccedittrcgula ,qu od qU:1ndo duo [li ne de iurexquiparara,dif- 1.2.
poC!rum in vno,cen[crur. di[polirum in alrcro.Panon:n .tn u ranflafo.dc conflir. pcr ilium rcxtlllll.llotat B~r r .pofl: gLin lji 'll/Ù femo. C.
de fim;;. &amp; ln l·fi cOl1(lanu. in 7. qu.tjhon.ff. fol. matT/m. &amp; m l. I.§.
J.per ilium lex"'m,jf ad Icg. f:11cidw/'J. vbi Alexand. &amp; Scribenecs
cO!11munilcr. ldco text in d. l.payt71/(J.C dt ufM . qui loquicur prohibirillè de pareneibus &amp; libcris carnOlltbus , debec habcre 10CUIll 111 parenribus &amp; libcris fpincualtbus, pel' diétam rcgu lam
:rquiparatorum.nili adhxrcndo comm uni,dicallllis çqlliparationem de co gn~tiollC [piri ruah, vel carnali , elfe de iure [pccialitcr
faétam in d llobus cafibus, hoc en: qlload reuercnriam, de qua in
d.!.gcnrraillcy. &amp; quoad prohlbirioncm nuptiarum, de qua tn d.l.
tll,lTtmam.infin .à in d.cap.ita dJligtlt. &amp; non gcnerali ccr in aliis,{ed
diéta trcgllla xquiparacorum,habcr locu m [olùm,quando XqUl· 23
paratio duomm en: faéta genera hrer, &amp; per mod um regulx , VI'
notabiliter cradit Matrh.Sillan';n traD.cxunfioniI, quem rcfen ~
[cqlliru r AngcJ. m.t-i/H ci/lile.ff.dc il/fl·&amp; iur.co/llmn. 1 0 .nl/m.2 o.'/)(rfic.ler:io fal"t. &amp; Phili ppllS D eci us in diél.cIl!-tranfldto. de conflit. (01.
feCll1ld4, i1l ver[ , .l'cg,,la ha/;rr /0(11111.
Inde cùm fil i.lcio camali. t &amp; Cpiritualts [olùm fillt a:quipa- 1 4
raca in illis duobus ca!ibn ': crgo eXtrJ. illos daos carll~, di[ro!itio nOlla f.,ét~ [uper vno ex a:quiparatis, non extcndicll[ ad
alcerum: [ecùs fi !ex 110ua di[poncrcr [uper vno ex xquiparatis
in marcria lluptiarllm, vcl reucrcmix, in qllibus J~ IUJ'e (Ullt
xqUlp~rata filia cio carnalts &amp; [piritl1alis , Vt diétum clt. qlJoniam tUllC lex noua di[poncns (uper vno xquip.HaroJ'um , extcnditur ad alrcruJ1I, [cclllldùm Amon. de Burr. in C.'pf.l" ;['"
lent. de con/lle/lld. in d. c.lr"hjf,JfO ,.l/lmn. 1. in va! pl'.rd,Da CPild,,fio limit"tllr. Angcl. in d.f. /III rlllile. Roman. conf!.l? 9·ù1âp. ArtJpÜ(fi1/l' DoD.cO/Hm. 3·'/)(rJic. lertio refpol1d. vbi dicir ad hoc, vr r('gu Il'Xquiparatorum habeac locum , neccere en: vt Iloua difpolitio 10quacur in illomer ca[u, quo fint de iure xquiparata. &amp; al lcgac
00 2
tcxrura

�r:

!n~'

' Cau{fA 35.Q:txi'tio
textum inl.Jifllrioji.c.de rmpl.&amp; glo f[m ,,'p. 1. 111 vcrb. dec/dr4rt. Ile
! 5 (/(rici 'IIr/mo/wb. Et t quando compAtcrnitas redd;tt iudicem
(ufpec.l:um,quatnlli~ fatis co lligi pollir ex ian! diél:i s, vide tamen
prxterea Innocent. m c. CI"" fpwJlt.de ofJic. ordin. &amp;c.pmdenliam.
d~ 9j'f~·.ddeg. &amp; Ia[o ll.inl..'pem/;,,,g.c.dt IIIdw/s.
t6
An 1I1l'aun:~
vniucrlir.lcis fillgulL de vnil1erfirat~ polIinc
dlè tcltes,! gu la dt ln cauf[l vlllucrlit.HlS \'el collcgl) , Iingulos
clur'd.~m Vll luerJit3t.is vd colkgiJ , po lle d Ie telles.luu c.&amp; Dd.
cOllllOunircr,IIu. (Ir, " nllnllll)'. r~ l Ili um rcx wtn &amp; ln cap. inJirplr.
dr teflb. &amp; 111 c,'p. t"'p"ir/elller. 14, qH.tjf. 2.. glolI ln §. cogif.mduI1I.
III Autbent. de mon.rell. Bald. ;'1 d. L p.(J'r,lles . Cod. de teJhbll1. &amp;
cil ratio, qu ia alia cil ratio vn iu er!it~ti , :llia iingl1lorum. ' 1. ficut. §.ji 1/11d. if. quod wlllfqlle '11111.'wf &amp; ihi Ba ld. 1. fldji II~c. §.
'lu/ mnl1l1ml!tUjffllr.jf. de 111 lUI voe.md. H .ule concll1iioncm limicam Doél:orcs l'cptem modls, vt ICnblr Felin.1n d. CliP. il1Jùprr.
(lUX limirari ones fcrè ad ha:c tcndul1t , vr finguli de vniuerlitate vel collegio polIinr teni6cari , ni !i ex illa caulla re(ulraret ali·
qua vril it as pccu niaria lingulis de vniuerlirare. quia [L1l1e proptcr luenun non eaènt idonéi tcftcç.quon ia m rarione lucri pof(ene habere affcélionem r.1l1qunm ad rropriam vnliratem &amp;; milirar rune rario 1. omm'. c. de Icfllb. Idem ~ft li timcarur damnull1
pcculliarill m infncndllm ex illa cauaà (jn gulis ciuibus,quia qua
r.&lt;tionc rcpellunrur proprer lu erum vcl vrilir,lte rn :eadcrn repelli
dcbcllt proprer dal11l1um : eft enim rar rario damni &amp; lucri ifto
ca(u.Idem cciam dlccndum d1,(j caullà vnillcrfiraris ,in qua dif.
ponunt ,lit ardlla &amp; nugni prfti ud ,cl) ,(iue (jt criminalis ,fiue ciuilis,&amp; vr Vl&lt;O verbo dlcam , quork c3u!hciuiraris ralis cft, ad
quam ciues v~rilimili(er &amp; probabi liter pra:(urnuntur IMberc
magl1l l11 affcaione , vrpma li comroucrfia lir d e il:am ciuiraris ,
\' 1de ali'lua magna commodirarc, vnlirare, vel pril1ilegio.tunc
fccu ndùrn condirioncm cauflx,qualirates,&amp; circllmfla nrias,nrl)I[rio iudlcis xftllnandas,vcl in torum rc:pdlllnrur,vel fi unr (ufpeéli, vr coocludunr Dd. communirer in locis alleg. &amp;: Bald. in
rubrff.d. rrr.du/lfcolumn. î.1I1 'IIlrft.nunc de 'f'lin/O. &amp; copiosè Fe! 7 lin.rn d C.I1{Hpel'.in 5f.r/. Er in cafu no!h:x: t qu.dhoni s, &amp; propriis
rermil1ls côfll lll irAlexadcr conf68. vol. L.co /+n .17' Vbl diclr,ciues
eae idoncos reftes in caufl'a vni uerlitaris , mor;t proprer nouam
quorirarione colleélarll,ca porlflimùm ra t ioue, quia vriliras colleélarrl cx noua quotlfatlone pCl'cipicnda , d cbcr percipi per officia

t

r

Caull'a 3 .~a:IHo. ï: .
1,9 J
ficiales vniuerûtatis, &amp;; ad vriliratem ip(orum ,1\eC d,iO:ribuitur
inter linguIarcs per(onas ipfius vniucrlitaris, (cd repoll il ur in ar
ca communi. Seql1irur Curt. 1uniol'. conji. 6.num. 1 L . Li ce r videanrur habere a1iquam aJfeél:ionem erga (u am ciuiratt: l11 : ramen ifta cil: leuis (ufpicio , qux purgarur per iuramencum. iur at
enim (t; non deponctc, luii verirum obtenru , C. ql~tlCS . de frf/lbus
nec eft vcriuroùe, qu cm velleinc urrcrc periuriu m pro (0 10 vn i·
uerfiraris commodo,cùm (oleane ncg ligi,qu;i; COt!li1lUlllrer po(udcIltllt , t. 2.. C. ,!IMndo 6- à 'i~ibus.lib. 10. Er (~culld.ùm hanc fentcnri Olm fuit conclufum: prxfcrrim cùm numerus li 'pplebar, .
&amp; cranr ceO:imonia, &amp; mulris cau!fis adiuuabarur . die 16. Luni),
J

559 .

_._---S y M MAR 1 A
20 .

1ZY AE

S T 1 0 'Z{,l S

CaujJd&lt; 3 î·

Sfalll/II"J, vt 'llli! mn ciutllf ad t1ébm~ jiGi p,,,,iudici4iem ,mn valet, nec eius cOllfu(/udo.
.a. Cittltio TJlIII'lllltm iH/ fllffIlIlYl'emiffi,etiamji Prim'pi refcrilllu, "'t in
Ctlllltl proced.. ,,! } ;'''''''},mt &amp; pl /,lal1o.
3 Defi4/ fl j! de IMf " "lIme:Jato &amp;On petrfl foUi j!t:tuto v'd conjil(tu1

d · f t.

4- Conf-' Cf!ldo ir"dtloll~bilù, Mn valrt mc jiroldtur ali'lJlo umpore,
t l lPIIJ / ,n"ltl1JbTlali.

5 Confi'·lûi. :mtroa"éfA"!; hù, 'l/Ii nm Il,,bm( iurifdiéfioncm , n01l
vlllct,;ujiflpertorù IIu/hor/taUJil cMjirmdta. .
6 Fic1Ju 1101'1 l'lm DptrAlllr in ca/II jic10 : quàm veritlU in Cllft
v ero.
7 po.JTrfio umporis iml'1wmrùtlis,I1IIRt!IMm habIt vim tifllli,fjlllll1i,
foffejJor /1on rj!ca!lfx.
00

3

.f&lt;YAE

�Cauifa 3~. ~:db.
~AESTJO
SECYNDA.
......-c;NCM.........~..: On valer Ctacurum vc\ t confuecudo,vcqui!
1 non: ciceCl1r ad altum fibi pra:iudicialcrn.
cltm. piforalh. §. (,eltrr"n. dt l't illtl. per qucm
rcxc.hoc Bocac ibi Immola,co!.'3. III va! ql/o-

:.9.f
J

Ad P~p4m non pottjl toltrart finlt/lf/mdo vtt
j1alutfld8,&amp;C. &amp; fequuncur ibi Cardo &amp; Seribeotescommun. Nam'cicacio eCt prima ae
porillirna pars iudieij , fine qua tollirllr defcnlio de iure nJclHali
. lnrrodulta, 1. vt vim.ff. de il/j. &amp; ÎNr.idco non pocell: rolli aliqua
kge, fiaruro, vel confucrudine, eriam auchorirare (up criori s approbar3,d.clamnl.paflorAlif.&amp; prob:lcur in c/tmmt.;:'pr.§. (Il4Ilollë
~ vtr~.d( 't'erho jigl1iji(4f. vbi t licèr Papa mander, vr in caUn:l pro. cedarur fllmmariè &amp; de pIano, line il:rcpiru &amp; figura tud,cir,
quo ca(u imelliguntur Cublarx omnes folemnirates iuris polirini,vr dicitur in illo rcxCll: tamen citatio ex qua paramr r~o dcfenoo ,non intelligirur remiera, vt ibi d icitu r,&amp;.. prob:nur ln 1. dt·
fi;;fionùf/CIllta1. c.dt ml'. fjù.lrb. ro. &amp; ibi hOl umar 10. de Plar.
in primo mlabrli. vbi dlcit,non valere {rarutll m difponc:ns , quàd
non Colucns col!eélas, non pollit Cc def; nderc:, fi moldrctm:
3 qua: defcnlio teCtde iure naml' , qux pet il: anunm rolli 110n
poteCt.Bald.m J.t.vl vim. in priiJ(. &amp; i IlllÙ firmat An ton de Bucrig.in (4p. vt I/nimomm.§jlAtllf9. dt (Q,jUIII. lib. G. QI1&lt;.fli rcfut &amp;
[equirur Immola)n d.demem.p.tjlolAù's. Nam lIc llladmo-lli ùcfcnlio contra ~ggrcll'otem cct de iurc naturah d.l. vt vim. c. dr illS
nAturalt.l.dijlinél.ira in lite,fcu in iudICio,dcfcnfio eCt de iure nlrurali,d.c/emtnl.pajloralû.§.c.elCrùm.&amp; d.l. difi-lJfonù flm!w. ideo
non pocell wlh conCuerudine vcl (hturo·nart. in {onjll. ad rtpl'i.

mmd.in 'rJtrbo,&amp; jigl/ra. n.6. quomods in crimim IJ!fo m.l/t:jmÎ proad.&amp; in 1Jilùufom.{oü.n'4.l fdt dondl.Alex.in l:fi fic. (ol.L. n. 18jf
d( /tgal. 1.Barr.111 1.1.&amp; ibi etla BaldjJ.dt miltl.tt:j.Bald.11J 1. 1.C.qIIOmodo &amp; ljll4ndo il/d.(ol.l. Vtif. fid hl( qunitu/' an v~lunl jall~ta. &amp;
in I.txlCutorem.c.de txupt. rti iud. col. anltpmlllt. &amp; ideo talis COI1[uctudo dieirur mala &amp; irrationabilis,nec valet de iUl'c,umtl... (i
aliù c.ftq.drfl.8 .Ô{. in (pecie vc calis conCuerudo qua:: wllir defenlionem dicarur mala,firmac Bar.in I.mm nllliierfffot.mat col.2..n.6.
&amp; Imm.in d.clem.pajl.m 10 cs prilts citat.BaUR 1.l.(ol.z.. C. qllomodo &amp;
quà'd.iud.&amp;cO[uctlldo nô potc{\; induei,cciafi pro ca fucrir (çpiùs
iudtcatll in iudicio concradiltorio : quia qllod nô rarionc 1I1troduéH\ cft/cd crrore primà,d':ind ;.ouCuctudine obt emi:t:În alus

.
Catl!Ta35·~œ[b:
19f
(lmilibus n011 valcc,l.quod fion rat,one. ff. de lrgill/u &amp;. conCllcclido
hrrarionalis non valcr,eŒili fllcl'it ,raro répore obfcruata,quanto 4nOlfexcac memoria homini s in cOl\ crarium.zabar.Card.m clJ/{rifqlle. §jin.in 8.notab.tle e/célion. Caro 1. Ru in .con! 1 1 6.(81. J.n .13. vol.
4.per texc.in vflllh.vt nI/Iii illdic.§. nllili vtr~ ImM. vbi mala COI1·
fllctudo nt:qlle ex lon go cempore, l1cquc ex lon ga conCuctudinc
conhrmarl\[.adJo tCXIUm in c.Jlagitia. 3L.q. 7. gl. in {ajin.1n vtrb.
flaturalù.tfcconjùet. Nam rune non dicirur confuecud",(c:d corr uprcla, vt ibi dicit tcxt. &amp; quod maJa conCuetudo non hrmccur aliquo remporc,notac narc.ifl d. §. nI/III. &amp; ibi gl. In vtrb. mail .
vbi allcgat concordancia iura.
Er proCCdtlt Cupradilta, quando Ctattltum vc1 conCuccudo em:lnarec ab illo popnlo yel ci uitatc, qux habcrcc iura imperi j,
prouc loqu irur tcxt .ln d.cltmrnl.pn(lfl'rali..&amp; in d.da;vfepè. Nam il1
populo vel ciuirarc non habel1ttbus il!ri[diltionem, prout nOI1
hab ec locus de Ampu c io, qui Cube{\: in temporalibus Comiti
Prouin cia; ,&amp; dus :vaCallo, qui ibi excrcec iuri(diél:ionem pcl'
officiarios fuos : quo cafu non poceil: t valere coufuetudo ab f
his qui non habcnc iuri(diébonem inrrodulta, nili [upcrioriç
allthocitate fucrir confirmata vc notar pcc ilium CCX l'. narr. in 1.
fn.C. de uffam. IIl/mero 4. vaf. ittm h,ec /ex filât. &amp; fequuncur eum
ibi Alex~nd . &amp; Ialon. column. ftfl. fi. 10. nald. in 1.1. in pr.C. ql/,'Jit

long. confoet.&amp; in l.de quiblls.ff.de lcgtblls.(ol.!. veif. &amp; ideo Jijalllto,
Spcclilator in tlt.de Înj1r. cd". §. wnpendiosl:. v cif.[cd flOS qllld dicemfU.quCln rcfere &amp; Cequicur naH in AII/h. dtfrmc7l. c. ad Trebet!.
flllmcro J. &amp; Ccquulltllr ibi Callrcn. !aCon. &amp; Seribb. communiNam (;ÙI11 non habcant illriCdiélionem , non poilùnc a!tquid
cxprcC,è Ctaruerc fine authoricace Illpcr ioris, vt notant ScribenCCI f oll: B.ut. in I.om nes popl/li. &amp; Canonill:. m (ap. cl",) i!arjùjfllf.
. (9' III (,'p.{11 ' • .11. Ftrr.:riCiljis.de (Olif!. crgo nequc raCltè pel' confuctudt OC01 Ihtllcn: poifunt. cil: cnim conCnetudo tacitl\s populi
con(;I1I'us ,f.dr ljIlJbuJ.ff.a't Irglûlt&lt; &amp; long.(onfoa. .
Er quamnis non dclinr,qui reneanc conClicrud incln irrationJ bilcm, &amp; coml':l. ius ob[crll.lt.tl11, l,cè:r de wr.: lit inprxfcnpnbilis: ramen (j fueri r pcr tem plls it11l11en1on:t!c fcrua ta, valere iu
ViOl legis &amp; conllimtionts, v ( nad. lo.Monach. &amp; Archid. In ("p.
l'Cr.

gmcYIIli.(ol!l1.m verb.(onJi.CI"'!o ''''' l'J'lll. de cletf.lib. 6. Ro m.\I1 jillg.
JO .. incit &amp; q"",yo.A !cxand.{ol"fil.I91f.p"jj.u7ù.rol.j. volgm. ~. &amp;: dc
vcric:ttc ir.:illS d téb,fenbic Pallormit.1lJ {atftn.de (onfila. il. 14, [.1 men

�2.96
Cauera 3~. ~a:lb.
men in caru nortro, non porell: illorum opinio ,qua: loquitur de
populo ve\ eiuitate, lubcl1te iuri(diéhonem &amp; porclhtem con·
dendi Ilatura, quam potell:.I.tem 110n habee locus de Ampùcio,
procedere, propter defetl:lIm iurifd,tl:,onis J'l:arucmilll1l, &amp; ct·
iam , quia talis cOhfllecudo , ex quo difponit contr.l ius !lamraie, Don potell conlirmari , quamuis eempore immemoriah fit
[eruara: t1110nial1l ( vr d,tl:lll1l dl:) neque expre(Jà Pnncipis d,r.
pofirione Ilarui porree. d. cüm. paffera/if, 6- d. clement. foie.mm d·
Iii! fopr.14//ega'is. Sune enim iura naturalia immutabi!i;r, §. fia
!Mlllr.llts. Inj!. de illr. 114/. gmt. &amp; cÎlI. vnde li cxprel'st: Princcps
llaruere nOll porc!!: , multo minùs per rem pus immc1I10riaic
!h:ui non pote!!:, nec prxf\lmieur in du tl:lllll. fiél:jo cnil11 nOll
plus operacur in fitl:o ,quàm veritas in eafu vero, t. ,.. t. ~d'plio.
if de .,dopt. §. minomn.lnj!. eod.Bart.&amp; alij Scribenre~, ml.ji li 1/1;
pro emlore.if de vfoCflp, nec pote!!: tacitè induei titu!us , quando
cxprefsè de iure reprobarur. norat Barc. in. 1. cI,m de ù) rem verfl.
if d~ ,,,for. vnde ex quo diél:a confueeudo illtetllenit fupet co
quod dl: de iurr. prolubirum, de iure narurali meritQ non valet, etiam/i fuerie per rem pus immcmorialc feru:ua. Nam rc·
gula qua: dicie, qu od po(Jèfsio cemporis immemorialis babce
vim rieuli : inrelligirur data capaeieaee pcrfona: polIidemis, &amp;
rcrum POrre(f.1rum. quia fi errent res qua: ponlderi non poOènr,
&amp; in ql1ibus prx(cripeio vel confuctlldo locum haberc non porell, rune plis pra:Ccripeio quantul1cul11qt1 e cclltcnaria ,'!l inullc,
morialis, Donhabcr vim eiculi iea linglliarieer declar.lt Panormitanus ;n C"pitNt. qllanta. cblumn. I. in t. Itutab. de confort. vbi dl·
cie, hoc elfe linj!ulariternotandum pro limimeione capieuli,l.dc
pra:Ccript. in ,. &amp; idem voluit Panormie. in Cllpl/Ut. 1101/11. roill/1l11.
Il.de iuliciis. Amon. de Bun. In cap. pmunit_ in 6. cot/lmn. decol.
ji/JIU Panormie. &amp; 10an. de Anan. In rap. Ad bec. rie 5,,"'11. R.Iphae! Cum.inconf8 FillÎ': caNJ!à decennAtis.Ex quiblls rcfu!r:lr, di·
lbm confl1Cl:udinem 11011 valere de iure : ve fui e conc.lufllm '0
haccaurra,dic 17.111nij,Annol~59 ·
•

SJlU

Cal1!fa 3 r.~a:!!:.3 .

-

S V M MAR J A
j.

1

i l AE SrI 0

197
N 1S

c./IIjJe 3 5·

Confoellido non tf...bct eX/mdi vitra eA in 111iblll flit JJecijicè fiYl/Al11'

"b allli11'0. &amp; numa.5.
c.tfos omiJIiu il ronfwlldiJl(, remmU fil dif~ftiom ù/ris ordjflar~
&amp; commllnù.
3 ConflClfldo["etend; irl',lfltlioncm in Ecclcjiam ((rto mod" 'IIet calo
loco, non rxlemltltiYI,d ..Ilffm modulft velloClfm.
'1 ConfwHdo cjl./friEli illm ,jimtfùm fflC111'" é~fbp,41alio.

20

.f2J' A E

s r I 0'

r ERr l ,1.

Aec qua:!!:i o nQn procedit , li vera fUI1( ilIa
qux dicebamus in pr:rcedenti qua:fiione.
fed d2co quod confllcrudo valere polfce &amp;
erree legi tima, an virtllte illius potllcnm depucati ad facicndJ.111 pcrxquationcm , aUibrare eapitalia l11ercium d ..:h Mcirronnenj'
&amp; aliorum , ipfis non ciratTs, nec vocaris.
Puntl:l1S huius qlla:(1:ionis eOllull:ir in co, an [llpraditl:a wl1fuet udo execlldi polTie 3d a!Jibrationel11.. eapiealium mcrcium, de
ql1ibus l1unquam :meea fnerat faaa allibraeio, neque er~e COI1{uctndo illa allibrandi in illo loco Ampuci. Vc, faeu, cnimtpun- r
étus circa elCten(ionel11 confllCcudilli l&gt;, in quo pUl1aO hxc lit
conclulio, vt in ca[Ll no(1:r:l' qux!!:ion ,s con[uerudo non dcbc.lt
exeendi ad alios C2[U', 1. '1l1od;;o" ratlOJIe.jf dtl~g,b,u &amp;. !bi 1l0t.1t
gloff.&amp; facinexe./II L'fl,oi "r/eJ"o.codJ/t. &amp; ha ne conduliolJLnl roDit 1nocene. in C',/'/,..I.cet/l"m pm/llt.dt ".fIic.urc!Jld. p(r rcxr. III (. /JJd
cPntinga/. dedcrim. vbi prx(.;:lÎpt ioiuris Jccll1lJndi in alJcn., dln.:ccli, non exrcndieLlf 3d dt'C1mas 1l011a!illl11: li,ce t'odel11 , li' ': r.~­
bcancur.&amp; hanc conclllCtoncmfcqlliel1r Polllorm. lUI, Am.dl·Bu·
rrig.lm1TIol. &amp; omnes. &amp; probatl1r /II (,,!ilul. z. dUllpllld. Volon,:
ch~r.&amp; inr.lftt/1I.de o{fc. arc/lid. lI1 quibus illribllS,non derog.'[LI['
per con[llcrudincl1l illri com muni , nili in co qllod probJeur [pc.
cificè conCueeudll1c prxfcripcum: &amp; non in a\iis, in q'l.Iibus nOIl.
iueerucnit confl1c:euao.f.\cit c.cxe. in 1. 1. §.ji qll/s hoc IMC/JI, :, JI II.~~

,

M 1.1

�l?S
Call{[t ; ).&lt;b!.xll·3;
dt I l'''0' U7.p,itl.&amp; qua: ibi notar B~r t .per ilium tex r.&amp; h:lnt con·
c1u lionclll Iirlll3nt Rurri g. Panorm./ m t1101.&amp; Dd.co m munitcr in
(,'p.{/I", intrrvllillrrf.t5.dr elrc1.Cyn .iN 1. 1 .c.q"" fit log. m'fur!. Ruin.
(Mfil.l) G.or", punot. ~'ol.? (oIHmnf.in fne.ér conjit. 1 19· il1 w1fd.
(Olllhln.ptn"lt."II"1/ryO (..~·olrl"'. 4.Naltl cùm hic caCus fucrit omir2. (ti SJ confl,cwdlllC, trell' ~llcrc deb.:r 'Il d'(pofitione iuris corn·
rnu'lI,Jji w,o.§. Je 'l,jYOfffolllt.nr.,trtm. &amp; ibi Barco\. &amp; dl: rcxr. in
".['ft"'''· (Onlm,'.!,dt 6- (II d.§ji qUr! b(o( /!IllId,c7a.&amp; pro bac opinio ·
ne, vr ronli,cr udo ,qullldo cil Contr.l ius com mUI1C, non cxrrndaru l' ad a11l1OhC.tf\1111 ,cria l1l cx ü!c ntiràtc l'ari 0 n is, cô(u luir A!ex.md.in ca ru G,"gulari,ilJ cm(il/o ' 15' Witt! &amp; ir/I,'.volum. 1. &amp; hoc
J1rmar Bartol. i" Audmlf.'111/ rrm.C.rlcj:l (ra(Fcr/r. Nam &amp; conrue3 tud ot faClCl1di in!1 all.Hloncl11 in Eccldi;i cerco modo, vel cerro
loco non exrcndiwr ~ d ahllm 1110dllln vcl 10CUIn alium. Inno·
(CIl(. m (d p. m lllms. in 7'&lt;'rf. crcd/m/U. dt rifl:r. jJobatomm. vnde
dicir Bald. ln (ap.I.1Ii fnr prinoplj. in tit. dt 10..1. cogn. quem fcquitm Ibi Aluecor. diccn s, qued con(lIctudo cùm dlCanIr ci·
Uillffi CaClt ~ conuenrio: ideo (iClit paaum de iu re l~o n cxrendi.
tm ad aliam rem vd pcr(onam in p.lél:O non com prchen(alll, lfi
vn;v..§.dnlr otllnù.jj.dt p"a.i ra nec con(uccudo. illa enim ,t vci pa·
4 él:lIm &amp; fiipul.uio,efi (hi er, imis,v t \·olllicrart.&amp; Socin.COf{r,16j,
vifis imICHIlH. col",nn. 4. ~'oilim. 2. vbi dicit, gued {jellt in co lltra·
C1:ibll' (hiél:i iuris , ita &amp; in co nfu ctlldin c qllicgUld cfl: omiOùm,
h~bccul' pro omi(1o, nec aliquid cxcl'in(cclls Cubintelligirur ,/.
qlluquid aflrtngtnd.e./..fiJ/tpU!.lIIU. § Cr)fogomu CI/IN Ibl notatù.
"{7mb. obltgat. &amp; prebatur per 110rdta in § déliol1um. [».ft. dl 1·
c1!01!1btf5.v bi gl dicir. qued c;rtcrx omnes aél:ioncs in co § non
cnumcrarx , (unt firiai illris, licut cCI: eondiD.:io , qux dclCen·
dir ex con(uetlldinc, vt probat Socin.d. conf 165. Et hanc con5 cluGoncm, (CI" CCt, vr t con(ucrudo 110n pollir cxtcndi de ca(u
ad caItlin, de re ad rcm ,de modo ad modum xqu ipollenrcll1,
vel ad l li.lm pcr(onam : ctiamG Gr eadem vd maior ratio, tradlt
coplmè FelI n.iN cap.Allditü.dtpr.tJèYlpt. col(/1I1n 7. &amp; S.Ex quiblll
fLllr &lt;.:oncll1(llm in h ac callflà ,dlél:oS. cO '11milT':nios non p~ ruirre
pl'Xtcxru con(lIcrudilJls,CCl am(i fuiflet Icgit im:l, aliJbrarc dello.
uo merees d,él:i Mci([o nncriJ ,&amp;:. aliorum ciui um , ipfis non vo·
catis , ex quo haél:enus non fucra r eo n(lI ~tl1m in di él:o loco de
Ampuclo mcrecs alhbrari:&amp; crae caCus omdrus, qui remancbat
ilil dii'ro!itione iuris eommunis, vt cliaum cll:.Er fi c fuit conclu·

f.

.

wm

Cautra 3 r·QE;xllio.:j;:
199
tÎ.lm in hac quœCl:ione,ex maiori Culfragio,dic diéh 17.IUl1. J 559.

._-- - - - s rM J.f A Ir J A

.f&lt;.!'AE S r [ 0 1'é[ S .f&lt;.!'l..A RrA E,
C.,1fe 35·

gt1gera/{ &amp; fimpl(x riflringit'lr ad Id qllod mandans
flce1'econfiwllt:ddtô vt m,,,,d,aar;'.. mdùtmtu pofsJI "ltf1lf~Yt
"on njJùeta.
l. COfm(sioflaa ab EcclejÙt , cmfltJJY fiait [mmdil", conjiletlidinem
Ecclefi" conadcnlM.
3 rab,1conafsionis vel conlr.1élm , ccnfenlllY flc1a [rmfld/lm id q//od
con(ùef//m ifI feri in tI/o /oc~.
4 Dtj}oJil/o'l"",ltbct, dcbu jntdltgi fecundùm loci CO!~fo (/"aïnem vbi
iflfoŒt.
5 Doaor AIt'l'ltf fi foait jimflLciffr cendJ/c1//s,inte//igitllY condllc1U4 feClmd;"n (onf,nl/duum jl/ld'f.
6 OfjiC/a magtjlr,,"blH inldltg//litu/'concrffi fl(undJ~m confortJldinmr
loci vbl J/l" gr",nl//'.
7 01I,,,,d., taril/s h.,hem m,,,,tltl/lm {mmdt ,fmpliciterflc7//m, non
p011' attmlllYe Ni"", a(JiJetd.feri pe, m,mdm,u'1J (xtraordinam'.
J

tMa"dAl1I11I

:z.y A

E srI 0

.!ZV ARr A.

i~~~~~~~ VbiUIn facir, quia gcncralc conciliu m lo-

i

ci de AmplIcio, ord il1:lucra r licri renona ·
ri oncm cat:lfl:ri, &amp; CiUlll perxguariollcm
dclegando hoc n1unus cenis cillibus ad
hoc (peciahrcr dcputaris,qui dclcgari, virturc hui u' ord lIlatiollls.pcocc(1cr::ir ad rcnouanoné carJfin. &amp; iI~cr pnùs con(uet('t
no fllerat quotiCarc,&amp; in carallro d,él:X cll"raris dc(cnbcl'e cap ltalia merciu,lèd (olùm immob,iI.l &amp; per Cc Illo-uc;]m bOlla, (lUX
finguli ciucs habem:eamcn ditli dcpurari {inc alia (pcciali commillionc, cx mandaro illo gcncra h , proccdcndo qu or dà'llllt &amp;:
allibrauerllr capiralia mcrciü in d,ao carafl:ro diél:1 Mcd'sone".,
&amp; alioru mcrcatoru:vnde dublll cll,An dlél:i delcgari porsée vir
turc diél:x ordinationis,&amp; madmi gcneralis,corra antiqua fo, m:i
&amp; eon(uerudincm, allibrarc &amp; quoriClfc diél:as merccs : cllim
qurel'tionis dcci{ionem breUltcr agendo , cerrilI'una efl: illl'is rcguI:!., qllèd mandatllm t gcncrale &amp; fimp!ex , rcfiringiwr ad ,d
pp z.
qu od.

�300
C.allifa 35.~xf't.~
quod Il1JndJns faccre conrUClIir:ldco ve mal1tlJcarius nullatc·
nus pollie actcnrare non allucca,I'11I1fom1fos.§.Ijfdevflms. &amp; ibi
notant B.mol. &amp; Florian. &amp; probJrur in 1. vel vrJIllerforll/H. vbi
PJul.dc C.\th.hoc notat,lllvlr.1lol.nllrJI.Sllde pigno Aé!. &amp;. [equuD.
eur hoc lbl Bald. &amp; Doa IX /Il 1Ji l'ignore. § Ji crutltor. pcr Ilium
ecxuP.1!I &amp; /If IJiflrrr/JJ p/'lI'lul1J.§fi-de /(g.lt.I.&amp; ib i Bart.&amp;in Uml'
du pJ/""... §ji 1111dpif.l" ji;;~, lbl, tx rOlJfiu flldme p.tlrtsflm,ù/U.jf. dl
t t i f.IIIIOII. 1i1dc ell: qllod t concdlio f.\ct 1 .lb Ecd , IÎJ ccntècu r fa·
a.\ (cclllldùm con(ll crudillcm Ecektix eO llecdcncis, vc volu ir
Ange!.ln §.Empb)&lt;/(/tjill. in tAllrhml. de mn .tlieRdNd.;rcblls Ecclejù.
&amp; IArc )atou in 1.2.c.de lilY.emp ''If. col,,,,,,,. 511. &amp;. A lcX.lnd. co~f !l4.
co".pdlrallJ IJlS./JUrN.i ·.,plllm. 5 &amp; nald./f1/1/tlbji qu.u I"IIm-u.colllil/ll.
l.ve1d;co tti"m 1/1!J,jJi fù,'p!:mrr.dt !w·,f.' Et&lt;trlvbi dicle,quod
3 conc~(sio fimphcirer faaa , ccnfc[llr bc1.r T lèc undlllD fonnam
EcclclÎx eon[ucum.&amp; verba concdslonis liuc COIHraaUS, uuc!·
IlgllnUlr[c, undùm Id quod couluewl11 cft fieri in illo. lo co, vc
poil: Barrol.norar Paul.dc Call:r.pcr i lIu m ccxc. in lJi priùi.§.1 fi. dl
41/14 plull. ,mrnd. &amp; (ccpbi Dd.com.6- m !.quodJi noltt. §. 'flll.laf
jidll,t:pcr IIIUln tCXlffdr dl!. rdlff. Nalll.gcncr:direr q.ua:hbcr dlf.
-4 pOlÎrio t deber III rd ü;;i rccundùm loci con (ueeudl11cm, vc voluir Inoccnr.in ("f- ~"m. de vcrbIgmf Pa11olmie. In ClIp. cerlifiw~
coll/mlJ.1 iIl L.FIaJ.lbili.d, fcPII/t.&amp; co pjo&lt;è Fel in. il1 cap. (,,'" 0lI,lfli."/ls.(olumn.J.&amp; 4. dr co,7IfI/'H. &amp; Dccius ln l·fomper injhplll.llloniblls.l1unj(rOlo.jfde reg.il/Y 1nd c li Doaor ahqu is fuca'ie IÎmphcircr
conduaus,ccnrrmr conducrus lècnndùm contucClldinem Il:Udl).
vr rradir Hartel. in 1.1IfJ1&gt;Q rjf 'l'II nrfldl. colll11"m.~ ./II~&gt;tJer. 5ffde dl/6hw J'(:S,~~ rt"lll1irur P.llHlrmlL in ,.tpUl/t. ,li 110ftr;lm. de r(blls Ecdrf.
5:°11 ,dlf~·.ll1d. ~ : l &amp; M.:g,flrJtlbus officia illCc lIiguorur t eonccn~
fccundnl11 con(ucrudll1cm loci.Barr.1n l. m"glffr4tllJjfad IIJUTII(/!.
&amp; feqUirm Decius in dl" Iftmprr iN f"p/lI./tiomblls
6 Ex qllif&gt;ll~ leqllirm t eonclulio ,Mandac~num h~bc J1[c m
m,ll1dlCUI1\ gcneralc &amp; IÎmpkx , non polfc .lreCl\[ar~ Ill,lll(\ulCa
per .'~lld.lt1tt m:qujl11mo nOIl pocerir artérarc eriam .tt!ucra fi ri per n :~.11 J.1 1 1[ Cm .·xcr.lOrdillariè ) (ulll1dùm n.lrrol. In 1. Sm. §,
mr1i(Q "11"' 11'. l Jf de .lJJ1I. I,g,lf. CJll.t:!ll ibl felllll eLl1" Lanerlo •.
Ote. pcr lilull1 r~ x nlln .•i: icl co 11011 porucn:ne dlGb dclcgacl vir·
tlltr mandaei, &amp; oldlllJrio ni; IlJpradlél:x) qnoorarc dittas mer·
ces: Ilec in rCllouati0ll.c ear.\lln proccdcrc comra formalll III
con(J,e

Ft!

Caull'a H .~;r"f't

r.

jO[

~Oll(uctudiucm antiquam ilIius locI. ;J'llliJcrn fn1lld JCllm i lJ,~

ccn[cbacur daeum,vt procederent fceunJan formam anoq'lam
&amp; pfOucab antiquo fucrae confoctuLU in :i"lil ll-.r';f1(lJltioOlb.&amp;
perxqllationibus recro f.lttis:ve mcriro ,~ , d:1 1 1'.JI.r3ri(J, &amp;. n ua
alllbratio mcrcium, fll cri e l'X maiori fn,::~' gio Irma. Sed an di~l:a
eapitalia lUerciurn de iure dcbealle alJ,brJl~ ft: quollbri, dICCCl11"
in [cquenri qua:ll:ionc.

----------------s r ],{ 1&gt;1 A R [ A

.f2..f AE srI

'fIlÎnu,C4uJ14

0 N 1S

3 5·

Mercator h"bem[nll,m mtrces,a,1I pecur.i4m qll..~ lmrcatllr, debet alli·
br.m,Ô' fltllert colleé!.~ vniuerJitdfi.
l. MercAtora &amp; 4rgmfdTlj, rlttjane negut:"tI01Ûi &amp; mm!,.) dlClmlllr
filbdill (ùûfdtJ,in qua ""bent mmfom vr:l "egOl/A.
3 cMe"!1 &amp; meras , dlCllnt'" 1fo m.bJ)JlI1 &amp; flCUlt.ztlbllS argCllt aY/~­
mm 6~ mercalomm.
4 SIAf/llo Prouillci41i CdllttJlr,vt oml1CJ mffcdt~res, (fou norigum) Ieneanfur drforibmdd dare omnia (ApitalfA memum , &amp; Ilia frare
p,rlàm,&amp; pro illJI (oUeé!a flluere comm,mÎtlfti.
J f2.!!/lritllr, AN de iI/ye commllnj mereatlr vet drgmtari/IJ,debe,mt alitbrl/ri).&amp; quo/Jfori pro mmfa, vel mmibllJ, &amp; pro it!is colkl

{l.m.

1'm1
-

:Q..,V AE srI 0

fi..!' 1 N T A.

A 0' q"""io",m d&lt;cidi' fiogo'"",, 10,0_ d, r:,tea ml. i"d,,1IQtJCJ. in 3. notab. C. de "nllO». &lt;7 Ir/lm l.
ùb. 10. "bi 110eat, mcrcatorcm t qui [olùm pccuUlam h~bce vel merccs , [oluere dcbcre eolleaas
&amp;; ,llJ.l """ra vniucr(jeatis. &amp; rnerC-1corcs pro illis debent in
comrnuni a:ll:im:tdclèribi, lÎeue ali) b~bemcs polfeilioncs. pcr
tcxtum in 1. ff"f, §.Jiw.ff. ad "",nicip,,!eTn. curn gloff. fin. lb, , &amp;
in 1. mllnemm. §. p.t/m1JONiomm. ibi ,fod &amp; {OS ""I [!l'RlU e.wrcrnt.
.If. de mll/1lrib. &amp; !Jonortb. &amp;. ibi hoc J10tat Barrol. fIIlm. t. in verJi" f.r/lit il1 !JI! 1/1i {xercent [œ"'~J. Bald. ill 1. etiam. C. -de txcm/.
rci Îlld. coltll'lill. pm. ÙJ vell 6- n~til q'lodJi[œ1Jerator. Barr. in 1. T. col.
pp;
3-''Jum.
[I,;~

1 '

�Call{!'a 3 r·

Cau(F.tJr.~:dl:io r~
J. 11I11n. 1 6. c!r 111/",.1 8. C. dt "mlierib. &amp; qll, loco. Nicol. de Nca~
pol. in 1. pupillo.ff. dt tut. c!r cuw. doIt. ab hù. quem tefert &amp; lèqui.
tur Barbur. in addit. ad 84"'. in i. 1. tlillm. colu",,,. PUll/ft. Rario3 0Z.

~ nem amem t quarc: mercamr reneatur {oluere c? lIeéhs de IlIre
communi inloco vbi habec men{am , vel merccs, qllamUls lbl
non lubeae domi cJlmtn, ponie BJld. li nglliarieer 111 d.l. ml",.
quoniam rarione men{x vcl negociarionis mercium , hoc dl:
comraétuu m ,efficicur de iu n{diétionc illius loci, c:riamli nullu m habeae do micilium, l. hem abflns. §. proinde. Ibi, III fi 1/18
ronjhtit.ff.dCll/d,ciis. &amp; lie rarione mCllfa: vel mcrcanriarum, pcr(ona dl: obligara ad co Ueétas &amp; ad ilb o nera ciuirarum , d. I.Jily.
§ Ji. 1. Imm,'rH"'. §. pAtrrm011lorum.ff. de m.'m. &amp; honor Inde d l: , VI'
li quis UbCllllffi. pcrgulall1, horreum, :lut offic inam, III dillerlis loeis conduŒ.\1l\ h .beur, ponir in !inglllI~ l oci~ pro mCrcIbus,
ouas in Ilb s habce ,\lllbr,ui, &amp; de{cnbi III cac.l!1ro ilUus CilllClCis,
•
111 qua rabcmam , h'Jrrc'llJ11, vcl offici nam h \ber qll~mui in Iilis locis nonl\lbear domicdiurn, (eclIndùm B,lld ù; d l, tf/,In/,
cvluInn. pm"lt, nam colIeét~ imrolllrnr ling1lhs, pro rebus [cu
faculcaciblls. Bald. In {, rcfl"PI6. §.
d( '''17.':1' hO'lur, L'~ in /, v"je. mm:, JI. C. dt :-:-lel ",,/;. 15-/"1,'10 {Ot'A. /I;'r . 1 0, D,):è ,',)mmunirer in 1. plMet. C. def" r~f E,dI &amp; (ic nOlJrur per &lt;~h"r. Barrol.
&amp;. 101nll, de Plar, '" l, /. C. !r ;"'!fmlb, p,tlmmflJlb. J r, (;\. I II 1Ji. c,
de i"'YJ'J/In. ntmÎlr. cOIIeed. lib, 10. à in l, l , C, de, apcc". piIM. &amp; Ibi
Ioann, de Pbrea, COIl/Mi'l, z.. glurr. /,,1. {IIJCIlIJIIJ. lA vcrb, per,tql/JI.
C, de "d/loc, d/llc1: if/d. Innocent. in ClP. "O/Jaint. d~ /cn/ ent, (Xl comm. Cùm erao mc nra
&amp; mcrces, J,cantor elle in f,lcu lrlJ
"
tibus &amp; patrimonio argentaIt) &gt; vel merCltons lA 1,2. C. quand,
i.,. q'lIb, qU1ma, pdrj. lib. 10. &amp; ln J, 1. C. de Il{;;ntnt. pup. P',rfF""'r.
&amp; pelrona dicarur fubdica , racionc IllcnC:e \Tt:! negoClltlOnis
mercium, mcrico li in il\o loco vbl mcnCaŒ habct vel mercillm negocjacionel11, exigawr pro collcais, &amp; ln carall:ro ciuiracis pço Cu is mcrcibus deCcribamr: quod aplld nos non ha4 bec dllbiul11 , proprer ll:atutum t Prouinci.llc , ql10d dlCpO I1l[, YC
omnes mcrcarores , &amp;. VI' loquunrur,nori gueri). rcncantur ponc·
re in caranro, &amp; allibrari facere , &amp; quorifari offinia capicah3,
iliaque parcfaccre, &amp; pro ilIis in ralliis &amp; .llifs Cubfidiis cooccibucle, in loco vbi habemdol11icilia (ua, {ub pœna forl11idablii.
quod (btuculll cft rcgirtratul11 in lib, pocc ntlx , fol. :z. 77, El' feclIn dù III

ft",

t

QE.xCt.l

;{j J

~ll ndùm hane opinioncm fuit conc1u{um in bac quxItionc,
dlc 17.lunij ,anno ( r r9,~omodo a utcm debcat a:ftimari mer·
cium capitale&gt; &amp; quid dicarur ino cuCu capirale, diecl11l1s in (cql1cnti qua:ll:ione.

SVMMARJA

6)VAES
.........

TJONIS

frx/.t, CIIUffe 3 r·
1

VJ;lercatrt r.t definitio ,fectmd),m Signoroillm de Homodel4,&amp; de 1I/#
veritate.
1 Oflicùem confljlù in minijleriD,qllodfine contrafiu,vel aniji&lt;i~ explt(Atur. ,
3 ?(lg,oliator 6- mel'Calor/ynonyma Ji",e.
..,. 0ltfercdftlra ad "oc v I dlca/ur &gt; I1lCeffe eIf v I T'es mobilù ematNr 6reuma.tltlrfou eadem for"""q'lafilÎt comp~,ala: a [,0'llli .Ji per regll/am IIllcl/ùU artû ndlglltter in aliamformam,non trit m,mt/lira 'Ud negofIatio,[ed /lrl/teil/m.
y Merc/l/llr~ vera difinitio,vd p~t'ùs defcriptiD.
6 7(sgotilltio ,v t gtnlH contine/ tres fPtcieJjèJliat merc/lluram, artijicium,&amp; venaUtiariam nego/ial/omm.
7 7(sgotùttio omnu,in commerciu ralione t}1I".ft/#. 6- maior;' tucri,
{tmptr exerce/llr.
S Mercis appeflatio,ad ru mobilts tanlùm pertintl,
'li Mercator 4"uree dmt/II'.6- 'lais vcrè dic((tNr .n, 10.
Mercatllr«ff/is ejl lucmm,in quo duo contraéhu necej[ariùJiunt , ailteqllatfl h.bea/ur II/cmm:i" primo contraéfu confiffit ct/pitale mer(/I/m,i" fewndo vero confiflit {ucmm mereatoru.n. 1 r.
I l Merci/lm capitale, Fer qI/os d,beat «jlimari 6- qUDtifori, 6- a17jlt/tIf
.tjfr/91l1tioni iurat« ipfiru.
q ; Credrt/lr llliC/Ii mm i"I'amento de valort remm ji/Arllm,&amp; q/lilfIIlo.
1

�Caulfa 3y.~l1 .C.

f2..f AE S

T lOS E X T A.

N dcci{ione huius quxfl:ionis nc:ce(fano pr:t:'1

mittcndum efl:,ql1id (it mCl'catura.'-l g ll or. de t
Homod.e~"Ji'.9 r .mcip.fjlltejlro t"lù.eo/op/mdl ~'Irf

i(/m mcrealor. diclt, e(fc officill m ,'lliod r.mone
quxltus cxcrcetur in rcbus n,obillb&gt;us compa_
randis,J!l is ql10quc difl:rahendis . Sec! ~ius dc6I1lrio.quaccnlls dicic e(fe officium 7 falf.l ll1:mifcfl:è dcprcbcndiwr: quoniam mcrcatura cO\Jliflic in ncg0tiarionc , qll:r pel' coorraéhJm vlrro cicr6ql1c obh&lt;&gt;.1torium explicatllrJccl1l1dùm Bar.
%. &amp; omnes Scrib.iiJ I.Irgatt! id/ltgat. 3. Ac offlcïllm t conuRlc in
minifleriCV]lIod fine conrraéhJ "d artificio cxplicacm, d. t.//g.1lS.§./X offiC/o.&amp; rbi notanr Banjfde IrgAI_3' &amp; in
'~~11 fomm. §.
/lbmlluJ.SffdtCondtc7. indcb.lllcrc:lcuca cnim cxcludlt offiClUm,
vc probar reXC. 'N d.l.Ir!,al,.•. l1lpr:nc. vbi dicirur, ql\od [cruis IegatlS cxccpti negou3roribul ....\: fic his vcrbis vidclltur exclT.ci.qui
l'r:rp('l{iti c(fent emcn di, veJ alterius negoti). cxercend i .callff."
cllbicllJarifls :lutern ,vcl ob[onareres,&amp; cos qUI pl[canonlb. prxpou~i c{sem,l1on videri ucgotiarionis appellarione conrincrl. &amp;
C3men if1:i eram officiari), vt aduerr.Barubi , dlltn [u 1111113t lf1:um
text.&amp; addit, negotiarorcs di ci , qui Cllm aliis contrahlll1t. [ccùs
J in Jlli~, qLli aliquod cxerce m ofliciom:&amp; rnmcn ~legoriator t &amp;
mercawr fulltfynonyma,l.I.df rptji:.Attdtcnf.&amp; 1. 1&amp; ml.l" blh6·

/Ji

rn.C.dl e01'llmrr(.&amp; mrrcatori/'.

en

Scd eriam in aliis [llpradifra Hom~dci definltio manCl
Dam {i q\li. gracia qua: flus mat ri:lln rudèm enut:putà a:~ , ferfum,aut lanam &amp; ex iUa faciar vaÇ.~ ;lUr ran nu m, Vt dlflralllt 11la poflea quxflus gratia , cric [ecundùm definiti('lnem H omedcl
m crcaror .-fi quidem COnllelllunr illi v€rb a dc/iolt ,0111'. eccnlm
comparauie dtflrax\cquc rem Immebilem gracia quXll:ll~, &amp; ra·
-4 men cft cerru;n de iure,t ta!cm non (j,ci mercar orc~n, {ed ~m­
/iecm,fècllndum ~art.in d.I.Ie[,41/! .§.cx offiCio. per Ilium tcxr.ff. d,

Irg4f.;.&amp; m d.§.bhcrtlls.1f. 91. &amp; in 11'"E!nl. ujl1momomm, in '.'{rbc
mtreAlomn.&amp; hoc peobat text.manifeflè in ca.elicims doml1llU.§.
1.&amp; 8 diflinE!.uam ad hoc vt dicJ.wr mercatma, neccfse cf1:,ve [CS
mobilu emta,rellendawr fub ca forma qua fuie comparata:alro'lui fi arec &amp; indll(hia redlgatur in aliam formam ,non cm mer·
C,1tU

Call(fa n~xfl: .6JOf
catura vclnegotiatio , (cd arrificiul11. vr Plllcrè &amp; l10tantcr rrafrat Ant.de Bur.in c.tpji". (ol.fin. in jil,.de vit,. 6- honrj!. drricor. &amp;
(eqlllllltur ibi Allchar.&amp; P;mormir. eol.jin. In Jin. &amp; Fridcnc. de
SCl1Iscon[il.lo7./JYs Grtphollu I,zeob.vbi d ,cir, quod negow\[~, [el~
mcrcari,cfl rcm CLllt:un 110n ll1l1tar;\lll vendere:cmcrc: vcro rcm
&amp; matcriam rudclll ,&amp; ilhm pcr arrificiurn in nOU:lm formam
dedl1ccrc, non dl: ncgoriari [cu mc:rcari : Il CC ncgotiar?rclll [en
mercatorem facillnt,(ed arrificcm. vt probat rcxr.ll1l1lrum 111 C.l[u nofl:rx quxfbonls norabilis in d.cap.etiaellS domtnlU.§. qlllcllmfjUf mn.8 8.dijlmc7.&amp; requiem hoc Llldol1iclls Rom . in l.ji pllbli-

can.§.de r/buMol.1 .n. r Ilde publ.&amp; veEli.~dl.
V ndc pllCO mi nùs pcriculosè poffc Il1crcattJl'&lt;UTI ita defin i

-r

j'

ri,vr {it negotiaricf,qux ratiol1c qllaofl:lIS cxcrcerttr, quando rcm
aliquaml110bilcm ql1i~ comparat, Vt illam inregram &amp; immlltaram vcndendo, qllld lucrerur. ln qua definirionc, ponirur t 6
negottallo tanqu.llu genlls : nam ucgotiacio Vt gcnlls con~illct
tres CpeciesJcdiccr mercatmam,arnfiClU111 , &amp; venalman'a negoti:ttionem,/.I.§. l.l.procuralorù .§.mcrcc.r..f!:de Irib/lt.ac1.1. tnjhl~r.
ffde inJEt.né/.&amp; facillllt notata i&gt;l I..ft i/rgoll'f.ff de nrJ,ot.gefJ. hw;
negoriat io in (pecie, &amp; propriè (umta . in commcrciis c(fe.dlcatUl', vbi aliquid d arur,vt maiora lucretllr, cap fmu . §. »egollltm.de

verb .jigm!
Dicitllr exeralllr: qlloniam t omnis negotiatio , in commer- 7
ciis maioris lu cri exerccrur, lJi Cl/m vi/lieo.if. de injhtor.lflmper.§.

»ego/iatio/fde it.r.itnmllnit.&amp; d. cnp.forus. ibi, negotillm it~. ~J.eYClb/tJ
dicitur,vbi Il/iqliid dM/trvt 1IJ,tiorn lllcrmwr. VI' III d.cIln. fi/mm domimu.§.qll/CIlllque.8 8.dijl.&amp; notar Bart.in d.l.ltgMM. m prine.if. de
legAto 3.
.
.
Dicimr eriam in definirione • ql/nndo rem mobdem '1/IIS compn.
rnl.quoniam mercù appellatio , t ad res mob&gt;ilcs ram ùm pcrrin cr , g
l.merc;' "Pfd/dt/O. &amp; ibi glon~ de vtrb. frgnif D Icirur &amp; in .defi 111 rione, vt inlegl'nm &amp; immllf.Jtllm vmelmdo II/Crelllr. qlJOrllam pCI'
hxc vCl'baJcparatul' mercarura ab 3l'eificio. VI' difrum cil:, d. C.IlI.
tiicitns domtnm. §. qlliC/lnqlle. mcrcaeor cùm non mutar formam
tei , [cd [ub ea forma diflrahir , [ub qua rem corn parauie. ~o­
tics cnim quis emit rem aliquam mobilcm , vt ilJam [llb cadem
fOl'ma cau(fa llicri reuendnt , mcrcator efl:. &amp; ibi mcrC!lrura e(fe

dicirur,d.e.foms.&amp; c.eliciens dominllS.&amp; in d.l.femos. §. et/m 'lm . •bi,
!Mm qtln qt/M ideo m?Jparalllt, 7.11 i/lic'p dijlrahtret, ,ncrcM mngri.'u_
'1 '1
(o,q"a ;1'1

�306
Cal\(faH.~xnio 6.
9 eo,ql/.)", ji/orum "abllifJe mdendl/m (Jt flde le gal. 3. ~ Ille ree cniiUl
mercalor dicitlH.l.mm/;,1jfde verbfignifd. cforu5. Mcl'x autcro'
110n dicirul',l'Iili venalis proponalm ,l.gener.diler.§.vxorijfae v/uf
leg'II.I.Jcruos.§. ellll/.ff. III legal. 3.6' in d.can. riidens dom(11Iu. vnde
10 mcrcalor propriè dicirur, t qui emit vt reuendat, non mman
forma.I.11i11l1 ql/od //ll,.idè.§.ljfdc pen.legat./.CIIiml1"lI/C.§. [. dl/mlbi
dlCl/llr,n1(YeMflrÙ j.'w(lJdt&lt; ./Idc injlaO.&amp; in d.l.{trllos .§.m'fJ.&amp; ln d.
(aN.meUn! doml"'''.§. 1'&amp; tH l.mcyra/or($. c. de commerc. &amp; merea/I·

t

Y/b.
NotJndum cfbl1lcm t lin gularitcl',quoà in l1lel'catura, euius
fini s e!llucrum vcl quxfl:us duo comraétus nccclrario fiunt, antequam habcacur IllCl'lIl1l ex mcrce: Pnmus,ql1o merces com pa·
raneul': Sccundlls , '1uo merces COmp~Llt x d d1:rahulltl1l' maioris
lu eri c.\Ulla.d.eforll·,dr (.tl/mlts dommllJ .§.qll/CI"'qlle. &amp; m d.l.fir.
"os §.eum '1"1. &amp; l1Z d·/fi (/1111 vi/hco. Er boc ca{u aJu ertendulll ell,
qllia.in primocontraétu, quo mercarol' merccs fib l comparaUlr,
conh{\:tt capitale mercatons.nam folcnr mercawres,in nundlnts
cxponcre prcunia&lt; (lias IllCl'caturx cautra par.n.ls, emendo Illas,
vt reuendendo 11lcrcnwr,d.l.mrr(MOrts. V nclc db pc:cunia, qllum
(oient mcrcatorc~ (jngu ll~ annil exponerc in mCrC ll1!11 emtlOIlCS
VI lClIend.lnt,appclbrur ca pitale mcrciu m:ei llud dcbct a:ltima·
fi 5&lt;' .t1 hbr.m, in tCnblqllc in car~l1ro, Vt p rob~ tum fuit in prxcc·
dCl1tl C]uxfhonr. nec dcber xl1imari Jllt alilbrari lucru1l1, ql10d
~lcrClror rClIcnclendo facir:qnoniam Iillld ltfcrul11 el1 fcparatl1m
a c.,plrali 1l1crciull1 , &amp; quid dlU Crf1l1l1 ab c C) . proucnir C1l11~1 ab
lrto e,lrltali, Vt patet fentiblll ,&amp; probacur ex c.p.lftol',dû.âe dmm.
l,lco ln xltimando capitali ,non dc:bet habcri ratio iofills lucri.
o cru III C]lI1dcm cil , quod capitale cre{cit am dec[c(~it fillgulis
Jn1l1\, prollt I11crcator vult pcclIniam exponc:ré in merces. nam
allgllando plus cxponi t vno an no quam allo, &amp; ideo fingulis an·
11II,"eJ blcnl11o,am :t1io certo tcmpore,dt'ber licri relloua tÎo Ifhlll
Clpltalis. quoniam non fcmpcr Idem &amp; vniforme di:, (cd vam·
hic &amp; mllrabile.
1~
Yrrùm hoc loco qll;t:nrnr, t pel' qliol dcbc t fieri :d'ti mario ca·
pirahs mcrci,llm.an l'cr dcpuratos ab ordllle ciUlram,fille concl·
110 gen~rali,an vero Jb ipfi s mercltonbus.HJl1c C]U:l:flIOllClll po·
nit Pcrnll de Amlpol.Prou inclal.ll//rdc1.dc mlltJerib.in §.mtneordi·
nr fomf;;,r fubIiClam.col·7 .n. 37.&amp; . 8.1n vri/1"1t! dicendllm ~ ,/drlllr:
vbl rdidct 111 bac conclulione, Vt lInmobilia Jcbcum x[lllnall
rcr

1[

/

Caullà H. ~a:(1:.6.
jc..7
per eos quos vniuerfitas ve\ ci uitatis ordo clcgcrit,ad flcicnduITI
a::llil1lum &amp; ciuillm perxquatiollcm: mobllia vero a:(\lmantnr,
pCt ongulos ciues,ad quos illa mobilia pertinent, ad illorum lufimandulll, iUXt.l formam tradi ral1l m /. 2. . qllando &amp; qlllb. ql/ ,Ir/II
parJ.C./tb.lO.qul textu S, meo llldlCio optimè probat hanc orin IUnel\l Ancipoli ,jilondcran'do rationcm exprerram in illo. nam idco
reruln mobilillm a:(blllatio per hercdem lit Illedio iuramenco,.lt
1100 per rllimacorcs:quia (vr di cit rextus) nihtl cil cam duru aLle
l11hum anum , qUllll pLlblicat10nc pompaque, rcrum famili arilllll
&amp; paupertatis detegere vllitntel1l, &amp; lIluidia: expo Llcre dll11ti as:
propter C]llod llamr r~imationi partis iurata:: ctiamti ag:Hllt de.
magno pra:iudicio.nam in illo tcxc.agebatll\' dé magno pra:llIdicio curia: , qua: dcbct habere qllarram partem hereditatis cmialis dcfllnéti tine {uo hcrcdc.&amp; {htm allèrcioni partis illtata:. nam
dccidit Imperator Ibi ,quod cuna rccipiet quarcalll pnrcem mobilium rerum ,iuxea xl1llnationelll, quam faciet hcres cum iur:tmento ,quamuis agerctur de proprietate rcmrr. illarum. trgo
mu Ira magis hoc adm) rccndulTI cft 111 cafu nofho, in quo nOll
agitllt de tanto prxiudi cio,fcd de leui &amp; modico:cùm per hUlU(modi xl1imarioneln, non polTi[ fieri m.1CTnum prxiudiciulll vlliucrlitati, Vt facihùs or admircenda xllim~tio iurata: r artis.argllm.
&lt;.AII./h . mllito magû. dejiteyofonO. EccLe(i';'. &amp; maximç quia om111S
fufpi cio fraudi s,qua: porret pra:fumi concra mercatorcm, facien·
rcm a:llimarioncm n1crcium:purgatut per ill1'arnentum. r. quoIlCs
ailql". de tefltb.&amp; Il)1 nor.Pallorm.Butrigar.Jmm. Felin. &amp; omucs
Scribcnt.
Et quod dcbet crccli ,llicui t de valorc remm {uJrllm cum lU, 14
ramemo,facit teJ&lt;ms I~ l.pY..fin/i. §fimè.C.d~!Jû qui dEaltfcol1jllg.
&amp; ln l.fcm oporw·§fllfftm. ib" mills jidem fuffim jiYmare. ql10d Doétores imelligunt pcr iur:\memllmjfde eXCllftlll. &amp; in L..v.lrctl/r/S.
§.Ijfremm "mOI~rll&gt;n.&amp; ln tjn.§.LicrnlJa.C.de ir/Y.deltb. vt ibi 110r;\t
Bald.&amp; Doé\:ores commullitcr. Er fic llacul' iuramel1ro C0I11I111((arij tdl:amcmi,dc paruis dillributionibus.Bart.in I.D/IIlIs'.ff'fi mi
plllfltlwm per leg.F.lcid.oc &amp; iuramellto rutoris de expcnfis jl.lI'lllS,
L.I.§.de officio. &amp; ibi Barr.ff. de lM. &amp; ralion. dlIfrah. Et (CCli llJùm
lunc fcmemiam fUit iudicacul11.die 17.Iunij, 1 f f 9·
qq 2.
Sf'M

�TOi

;08

------------------------

.

srM

N. A R J A

!2J fiE S T

flpllm.t,CItUjJ:t.

j

J 0 N J S

5·

t,?,[t'Yalor 4n ilic'fwr,q/liJolitlU tjf vrndereft"thu fitos.
%. Clmrm folllll' vtfldcr(j;"lffll. pro'mmnl rs de reb". fil! ,non dicilur
merCIIlor.nee incidlllll pœnam C4Elt jin. de vrt.&amp;- bonef/at. clmcomm.
J Mrrc,tlorvt 11f t! dici polit, neaffi cf!, VI (mal merees 4ni",0 rel/endmdi !,rMIà qU4fM,&amp; maiorû lueri.Ô'Jic dt,os'ronlra{/I/s tlcjidl'
rari,tmtiMem fètlicrt 6- reumdrttonnt).
4 V 4/or rman cOf1idrrlllllr ex vtiittaUfrrlClIIIlrJ1.
5 Om" d/lf/m fIOn drbu 1/1u pro ude", re f r&lt;f!,I'J/Ilffl.
1

f2..,r AE

S TI 0

SEP T 1 J'1 A.

On!1:abat in hac cauffa, atte!1:ationibm ex
p.nte vniue,liratis reccptls ,Meiffo nnerium
[ohtlll11 vcnderc finglliis aAni s fi uél:us li.IOS
tmici, vi ni, olei, &amp; alios frualls cx propno
pJrrimonio prollcnicntcs.&amp; hac ranone diél:a vniueditas,dlccbac dlalll11 Mci{]onncrium pro i!1:is fruél:lbus licur pro mcwbus
alhbrandul11 &amp; quonf.lI1dum in cara!1:ro. Vnde quxnrur,A n
J rolitus t vcnderc, vc\ perm mare fruaus [uos, dicatur I11crcaror.
Amon. de Butr.111 captlfn. de Vtt. 6- hM~(f. cler. column.fn. dlClt,
eum qui enlir po/fcllioncs vt fruél:us vcndat, dlè mercatorem,
{cd Bart dt in contraria [emcntia in 1. 'rgalls. numer. J. de legal. J.
vbi dicir,oporrcrc ad hoc ,vt quis dicatur rnercaror, vt t'aCiar negoriationem qux!1:uariam, ex qua aliquid quxratur , vr prob.lru m fUir (uprà,in pra::cedcmi quadlio!lc. qua: opm ' o BartoJi pro·
bamr meo IlldiclO If] 1. f cum ,,-,illreo. in verfc. f lamen 'vtlhmm dt·

jfr.,hllldiJ 1/10QI/( ",embus pr.epoftl/m hab,urD ../f de injfll. aB. pou.'
dcrando 11l1phc:uillam q"0'l"(' cuius natura dt, cxplICare ca·
fum dlucrrlll1l &amp; rçp.uarum ab impllCato. &amp; hanc OpliliO'
nem rcnet Ibi Paulus de Ca!1:ro, pel' II1LII11 tcxrum. Hanc criam op ll\lonem in tcrminis tcnc[ Panormir. 111 CONf!. If. lIIap. c,·
1. fos fip,r 'l"~' column. In. jll 1.. dublo. Vbl d lcir, ljllàd
c1cricul

t

roh

Caul1'a l 5· ~~ll:'7:
folitus vcndcre triticull1, vinuOl,oleum , &amp; alios frl1!.l:us ex rcbilS
fuis proucnicmcs, 11011 dlcimr mcrcator, nec incidir in pœn .. m •
(lff.fn.de vII. &amp; humjfllte cl(riecr. nec de t~ II vendlrionc frufbu m
à ebetuc gabclla,qux aliJs foluiwr ex védltione merciU fû . ~od
aurcm propriè non dlcarur mcrcator ilte, q UI {UOS frutl\,ç védlr,
probar rcxt.m l.11dm qlJod /ltl'u iè.§ ttemji tf'mjfd,e pen./c,7,. p&lt;ltldcrando verba,promerriu11f, ~ ibi, ql/od jàe (i nquit) Cf/ont /li pe~fQnû
mereatorum : crgo cx eo {olo, quàd quis vendit frllé1:m fuos , non
àici[Ut m crcator:alioqui frufhà Ilia vcrba de prrfl1Jù mercator/lm,
addcrcmur. Ôl talcs frùél:us appe1lanrm III illo reXlll promerci/lrJ1,
'1«4; /oco m({C//Im, qLlia vctè non dl: merx:!Cd lo co merCIs haberur.aliml enim dl: ll1crx,aliud,loco merc Is h.lbcri. glofr :1,1. HJr
cÛ.l.J.de verbjigmjic.&amp; in d.l.[mJDS.§.ellm 'l;H.Cùm &lt;-rgo t.ll es fru·
aus nOI1 Lint mcrces:crgo q' 11 cos vcndit, non Jlcitur m~rcator,
1. moci.jl dl 'l)ub.fgnfi. addc ca QllX dlcchamm [upr:' in prxcedentl qll .r!1:ionc,dc: clp,[ah 111erCIUIn.vbJ dlcebamm,i ad I. oc vt j
q 'u. dlcatur mcrc.\ror, nec, (ft: cfTc, vt cmat m erccs anll1lO venàcnJi lilas, glJtÎ.! qllx!1:u .. &amp; IIJCP : id ~o d di dcran duos conrraél:us. Primum tjlli cle. " lUO LI11UIltUt m Cl'ces, in quo conli!1:1r capitale m erCll llll, .1lccr'
quo Incrces [ub cadtm forma dl!1:rahuntllr gr:\tia Iller ; ,,!&lt;: in co confif'tir lucrum m&lt;:rcatori s. at 111 co
qui vcn.hr fluct ùSIll ùs,llOn rcpcriuntL1r i!1:i duo conrraa us.àcficitCl1Il11 (JtJ1u5,in quo(vr dW.ll c!1:) conLi!1:ir capitale mcrcium:
&amp; per CÙJ1(t:qllcns , non porefl: caplt~lc, quod 110n efl:, quon[ari,
IltC .ll iJbr:m
1: [ edam alia r:l\ionc non dcbet allibr:\ri, quia tales fruaus
Frou,'l1I'lnt ex prxàits xfl: imatis Ôl alhbraris. in qllarlll11 xfrimalione vel allibrat iol1': , nlit hlbitn.lcio vtilir.l.tis fruél:uul1l pro\lcnicnrilll1l ex lllt,. 1 Tarn v:\lor renlll1 ~fl:imatllr t ex vtilttate 4
frudllum, 1fi 1/1r~. C. tl! re(cind. vmd. &amp; ibi po!1: glollàm noranr
Barrol. Bald. )J!tc. &amp; Doaorcs commul1irer. V nJc li tales t fru- f
él:us rèpararlll1 ab iplis pra::dlis~ll:iI1l:lrcl1tur cllm mercamiis ,(cqllercrur &lt;luoJ cad~m rcs dllplicl oncre prxgra uarcrur, contra
glof[ m I.vntc. c. de """/Cd,,," &amp; IIJ {l"O '~CO.(fJ vtrbo, pcfldmt. in
y"e.qu.lm fcquulHlIr ibl Barre.B.lld. Ang. &amp; Doa. comm.lo:ln.
And ... in capu. 1. de immlln. Ecrltf !tbr. 6. &amp; qllando qUIs [ollllr
profnndo 111 ralliis , vr non d cbca r {oillere pro fruèl:lbus iUius
fllndl,tc11et 10a nl1 de Platea, in 1.1 .c.de 1111.&amp; trtb./tb.l a.ro/llm}n.
mlmeru 4 't'frfr jfd ql!"r~ ,f loeal/t fi,ndllm. per tCXLI» /.ifJurc.'/lm.§ .
qq J
ql/OlteS

�CaulTa 36.~a:(Ho.ï:

C.lUlfa ,6.
'I,/otiesffde public. &amp; quod pro eadcm re 110R debcat quis in duobus locis quotiCari ve1allibrari, ponit Petr.de Amipol. il1 tr~él~f.
310

de mlmer.&amp; honmb.ill t .p,trte,de modo m/I»rl'Ilm. eglt/mn.pmult. /lu·
mcro t 1.&amp; in 3.parle dc e.'(ClifÂ/Jo/le mllntrNm. §. mine ordme focuf
Jiuo. eO"lmn. I.1I11merO LO. &amp; (ecllndùm hanc opinione01, fuie
conc1uCum in hac quxllionc,.5c Pronunriatum dic 17 .Iun.r 559.

C AV S S A

36.

Tliolen{es perxquatores, boues &amp;lU:
menra agrorum culrur&lt;t: paraea , car:!·
(ho eiu{dem ciuir:uis, {yndico duntaxat vocato,indixerunr.Prouocant poe.
[effores .Cauffa peroraea,&amp; in coniilio
deci{a. PlaCllit Curi:J: tali xfl:imatione
&amp; quota irrita ·,municipib. pr;c[entibus &amp; vo ratis \ pel"
xqu;,.rionem lingulorum C1Ci endam : arque lIlunicipes
pro iumentis ',&amp; bobus eriam agrorum cultui dellfnacis,
muneneribus publicis &amp;Cill!Iibus (ubiacere : &amp; ciuitaris
carafl:ro de{cribi debere.die LO .Febr.l ) 63.
;
fui e rn unici pibus hJud voclcis &amp; pr~fc n ttbus ) 1. fi pc œ'l.] u:l tor. C de
ccnfib..!tb.x; &amp; Ibi notat lo:m.de Plat . &amp; 1 fi q l1IS .1111 .[erpO n fin n.:gu nd IiJ.Jrtr
Sc rlb &amp; vld.hÎc in quxfi 1.
b Debet fier! pe[zqu:ltIo linguJor uLUJv e piobatrJ r hic in 1 .qU .~n .
c I. fin.C de imm. ncm.co nce &amp; Ihi g lol'fJ1&amp;. loan,d.: P le, mGln all ibrariollC funJi1
3..nimalia cuhurx p:U:lC3, fu\lfc lH n:m fundo ;cJtnn.lt:l, C311QU31ll fundll l1 rhu.
~nta Yld.hic.1n "''lux{\: num. l.. '

a

~:l" (38:3

1

lN EN A RRATIONE

Hnf/S CAf/SSAE

JU

---S f/ M MAR 1 A

1.

!2..Y AE SrI
C411fe

0 N 1S

36.

SJHdicifinglliarum eil/ilalum tIC foeorum [uni ci/andi &amp; voe4mh
tif//IIndo flcagia gcmratia impommtl/r: non A/Itemjimt vO(4n"i
Jinglili eùus,tJei mllnicipes. n. 2.&amp; 4·
3 ~otifdti8 vet af1!bYdtiofiEla in ed/Affr. , non p",il/dieat ifli,,!/Ii ngn
fl/it voeattu.
1

!èf/ AE S r f 0

P R l M A.

N h~c quxllione Scribenres vidcmur Ill'
ter (c pugnare.Nam Barr. in lfrifèeptom PY.tfitl /lbm . C. defÏlfceptOl'lbU1. Prxpor. &amp; Arch.
n o ta nt pcr ilium tcxr. quod in vniuer{ali {
d e(criptlone (cu xllim atione faclllt:ul\m
oll1nium .&amp; {jngloilorLlny cluium alicuills ci·
llitatis vel municipij,fufficit reqllirere SyndiclIll1 vill x ve l defcn(orcm cillitatis: Ilec dre necelfarillm (in·
f- lli ras ci ll es vel municipes rcquirere ) aut vocare. quam opinionem CcqllUl1tllr Bald.&amp; Angel. in t.I.e. de apoeh,pl/blic. ltb. 10.
Contt;ltiam opinionem t rcner loan .de Platea in lJi pty.t'llia. z.
IOl'e.c.dccmfit b.lI. vbi Ilorar PCt illull1 tcxtUI1l a'llimariollcm boIlorum,&amp; perxqll ation em deberc lieri call1fa cognita, prx(entibus partiblls vcl cit,lti s. allegat Ilotata in t. ft (l',i;. in fiC/mdo
l'~rpo;ifn . c. f;;l. regll11d. vbi Doé1:ores poll Bartol. volum • quando ob aiJquam cauflàm, prxdium mc nfurarur vcl a:llrm:ttllr , poflè llorcm diJlI s prxdij elfe voca ndum, &amp; pro hac opi nionc fJcit te xL If} 1. anffl,tliJ. mm I.fi'llJmti. C. de dMat. &amp; ln 1.

t

forma. §.ji ';111&gt; tgo·ff d, cenJibl14 , &amp; in t. 1/1« 1/lIfqlle. fI dt Ile'!. rcr.
dom. ~bu s ill l'lb llS t probarur,ddcn rtio ncm, vel xll im lt ior J

dllplex fuit (jluflll.
Prima, an in gencrali renouarione cata{l:ri Cufficiat voc~nè
Syndicum vniuer{itatis,an vero (ingllii poffe{forcs {int vocandi.
Secunda, An iumcnta,boues, &amp; alia animalia aratoril, cautra
culrur:r parata, &amp; bona mobilia, debcam allibrari &amp; a::ll:inmi in
Ienouatione catafl:ri,&amp; ciuiul11 pcrxquatione.

sn!

prxJ ionill1 faé1::ul1 in :d1im o pll blico, nO B no cert d li , qui
no n f" lt voca!ll~ . &amp; in t jo fc1I1I1fb/IJ.c.de rli vmd.&amp; ibi [ ' ~ u 1Call r.
An ge l. &amp; l ar. '" I.dmm.ff. de veyb. oh/il,. &amp; (acir rcgu la t. dt '!.·110'1~p(fl/r. jJ. dl' y~ iI/d . .5c haT (ccll nda opinio vcrio r dl: de iure.
&amp; !(c tlll dùm 11.ll1 c fuit 1I1 diratll l11 &amp; concluCu m in hac call flà .
Na m ' ùm ex c.lt:dl:ri 1: .. c rell o uatio nc , ptlll cipal itcr .lgatllr d e
Il CIP

Fr;\!

�CaulTa 36.~a:(Ho.ï:

C.lUlfa ,6.
'I,/otiesffde public. &amp; quod pro eadcm re 110R debcat quis in duobus locis quotiCari ve1allibrari, ponit Petr.de Amipol. il1 tr~él~f.
310

de mlmer.&amp; honmb.ill t .p,trte,de modo m/I»rl'Ilm. eglt/mn.pmult. /lu·
mcro t 1.&amp; in 3.parle dc e.'(ClifÂ/Jo/le mllntrNm. §. mine ordme focuf
Jiuo. eO"lmn. I.1I11merO LO. &amp; (ecllndùm hanc opinione01, fuie
conc1uCum in hac quxllionc,.5c Pronunriatum dic 17 .Iun.r 559.

C AV S S A

36.

Tliolen{es perxquatores, boues &amp;lU:
menra agrorum culrur&lt;t: paraea , car:!·
(ho eiu{dem ciuir:uis, {yndico duntaxat vocato,indixerunr.Prouocant poe.
[effores .Cauffa peroraea,&amp; in coniilio
deci{a. PlaCllit Curi:J: tali xfl:imatione
&amp; quota irrita ·,municipib. pr;c[entibus &amp; vo ratis \ pel"
xqu;,.rionem lingulorum C1Ci endam : arque lIlunicipes
pro iumentis ',&amp; bobus eriam agrorum cultui dellfnacis,
muneneribus publicis &amp;Cill!Iibus (ubiacere : &amp; ciuitaris
carafl:ro de{cribi debere.die LO .Febr.l ) 63.
;
fui e rn unici pibus hJud voclcis &amp; pr~fc n ttbus ) 1. fi pc œ'l.] u:l tor. C de
ccnfib..!tb.x; &amp; Ibi notat lo:m.de Plat . &amp; 1 fi q l1IS .1111 .[erpO n fin n.:gu nd IiJ.Jrtr
Sc rlb &amp; vld.hÎc in quxfi 1.
b Debet fier! pe[zqu:ltIo linguJor uLUJv e piobatrJ r hic in 1 .qU .~n .
c I. fin.C de imm. ncm.co nce &amp; Ihi g lol'fJ1&amp;. loan,d.: P le, mGln all ibrariollC funJi1
3..nimalia cuhurx p:U:lC3, fu\lfc lH n:m fundo ;cJtnn.lt:l, C311QU31ll fundll l1 rhu.
~nta Yld.hic.1n "''lux{\: num. l.. '

a

~:l" (38:3

1

lN EN A RRATIONE

Hnf/S CAf/SSAE

JU

---S f/ M MAR 1 A

1.

!2..Y AE SrI
C411fe

0 N 1S

36.

SJHdicifinglliarum eil/ilalum tIC foeorum [uni ci/andi &amp; voe4mh
tif//IIndo flcagia gcmratia impommtl/r: non A/Itemjimt vO(4n"i
Jinglili eùus,tJei mllnicipes. n. 2.&amp; 4·
3 ~otifdti8 vet af1!bYdtiofiEla in ed/Affr. , non p",il/dieat ifli,,!/Ii ngn
fl/it voeattu.
1

!èf/ AE S r f 0

P R l M A.

N h~c quxllione Scribenres vidcmur Ill'
ter (c pugnare.Nam Barr. in lfrifèeptom PY.tfitl /lbm . C. defÏlfceptOl'lbU1. Prxpor. &amp; Arch.
n o ta nt pcr ilium tcxr. quod in vniuer{ali {
d e(criptlone (cu xllim atione faclllt:ul\m
oll1nium .&amp; {jngloilorLlny cluium alicuills ci·
llitatis vel municipij,fufficit reqllirere SyndiclIll1 vill x ve l defcn(orcm cillitatis: Ilec dre necelfarillm (in·
f- lli ras ci ll es vel municipes rcquirere ) aut vocare. quam opinionem CcqllUl1tllr Bald.&amp; Angel. in t.I.e. de apoeh,pl/blic. ltb. 10.
Contt;ltiam opinionem t rcner loan .de Platea in lJi pty.t'llia. z.
IOl'e.c.dccmfit b.lI. vbi Ilorar PCt illull1 tcxtUI1l a'llimariollcm boIlorum,&amp; perxqll ation em deberc lieri call1fa cognita, prx(entibus partiblls vcl cit,lti s. allegat Ilotata in t. ft (l',i;. in fiC/mdo
l'~rpo;ifn . c. f;;l. regll11d. vbi Doé1:ores poll Bartol. volum • quando ob aiJquam cauflàm, prxdium mc nfurarur vcl a:llrm:ttllr , poflè llorcm diJlI s prxdij elfe voca ndum, &amp; pro hac opi nionc fJcit te xL If} 1. anffl,tliJ. mm I.fi'llJmti. C. de dMat. &amp; ln 1.

t

forma. §.ji ';111&gt; tgo·ff d, cenJibl14 , &amp; in t. 1/1« 1/lIfqlle. fI dt Ile'!. rcr.
dom. ~bu s ill l'lb llS t probarur,ddcn rtio ncm, vel xll im lt ior J

dllplex fuit (jluflll.
Prima, an in gencrali renouarione cata{l:ri Cufficiat voc~nè
Syndicum vniuer{itatis,an vero (ingllii poffe{forcs {int vocandi.
Secunda, An iumcnta,boues, &amp; alia animalia aratoril, cautra
culrur:r parata, &amp; bona mobilia, debcam allibrari &amp; a::ll:inmi in
Ienouatione catafl:ri,&amp; ciuiul11 pcrxquatione.

sn!

prxJ ionill1 faé1::ul1 in :d1im o pll blico, nO B no cert d li , qui
no n f" lt voca!ll~ . &amp; in t jo fc1I1I1fb/IJ.c.de rli vmd.&amp; ibi [ ' ~ u 1Call r.
An ge l. &amp; l ar. '" I.dmm.ff. de veyb. oh/il,. &amp; (acir rcgu la t. dt '!.·110'1~p(fl/r. jJ. dl' y~ iI/d . .5c haT (ccll nda opinio vcrio r dl: de iure.
&amp; !(c tlll dùm 11.ll1 c fuit 1I1 diratll l11 &amp; concluCu m in hac call flà .
Na m ' ùm ex c.lt:dl:ri 1: .. c rell o uatio nc , ptlll cipal itcr .lgatllr d e
Il CIP

Fr;\!

�'3 [1
Cautra 3 6.~'t:(l.t.
prxiudicio lingulorum ciuiuOl, &amp; eomm.quorifatione, meriEO
fum voc~ndi.
Nec obO:ar opinio BmoIi alleg. inlfojéeptom. Nam pf0ccdlt
iIla in :dl:imationc vnillcr(alis rcrricori), ad fincs ql1oti("ndi cor·
pus vniuerfitatis , prout tien (oler in foc.lglis gCllcrahbus, qur
irnponulltucïingults ciuirutlbus vcl calhis hl1ius Prouincix , pct
modutn vniucrli :quoni~ rn 111 t,IIi impolitionc a:Cl:imantllr vllivcr[1: facultares municipum, per modum "niller/i. vnde rncriro
4 fufficie t voeate Syndicos vniueditaris:nce cO: lIcedlê, vt finguli
municipes voccrn:ur,vr plobaCLun lariùs fuir (l1pr~ ca/;ffit 17.qlhtjl.
1. Et hoc ca(u pl'occdir Op1lljo Barrol. [llpraddla. At 1l1l'cnouurionc caraO:rJ, qua: fit ad finC's quotirand i !i ngu los cilles, &amp; ilJos
defcribendl Jl1 cutafl:ro ,vt linguh contribuanr oncribus &amp; muncnblls cil1lraris, proccdir ali,\ opluio, Vt ungll ii poilèerores&amp;
mUlllcipes, quorum inrcrdl:, voccnrur:ali~s alIibmrio vcl qllOtlL,rio Ilnlhus eilèr momenri. vt fUit conclll[um ill hac cauer.!, dic
lo.Febu5G8.

.
. Cau(fa 36:~xCl:.2-.
3r1
jidJh'tI prot/fIIC/arllmfilent II/Ilmatllm atque ac7i!J/t5 infilmatu""
eorumfi[ementia comprobal'tm . 6-~lIid Clrca h.ec[emet/Ir de C01ljiJel/ldine in bite pro/lincilt. ".Ij.Ut .I!.
1 r InjinuMio cltfajJri ad oht/iandtlm [raud,b'M,if! de Îltre inlradllt74.
16 Wfpclldr, J gr.1/Iaminr per"qtMtorÎJ intrl' qUft te"'por.. /tuai. &amp;
IJ/lid frmetllr de COI1/;'rtudll9t circa boç i" hdC Prot/lllc;'t. n.19.
17 Scimtia caf,tjfn pr,ejfmnfllr poflquam if! injin.vat/l1rJ , ve/ pub/uatllm,vet;ofimm in mam/71t1 tt!iClIÙH ferfon .. public.t, VI 'lllilibet
volrm pofa illlld Irgcre.
2.0 CataJlmm relle 6-[o/mmiler flllllm,qll05 illrû ejfiÛII5 prod/lcal.
2.1 CtlajJra [olcnil/ n011 filmt in Pmlincia:frfl (It 'il'" vlllgo vorant CtltaJlrafrmt defcription!s 'lut/dmJ aut70htau vniurrjitatù ,cillùa,
tllt/lm,6~ /ocomm vbi .fu'",fomm.tri~!a[ü.in qlliblM nil/la im'"
folemnit/U,fed deup/ID, &amp; magnlt i""qlialitM plemmqlle inuenitur,d/ml po fmI/omm farcinas,ad infiriore5 tramfiYllm.
2Z CalaJfri vox 'lu", 6- vnde.
~/ AE

SV M MAR 1 A
1..

l

3

5
d

7
,
JO

.f2...Y /lE

ST 1 0

:z.z. [ S

Call~ 36.

Incol.t &amp; ml/11IcipfS tmmtl/r contribflert in coI/cRis &amp; ml/nmb"f
ci:/lita/ù,nm[olùm pro reb.lmmobi//hlfJ,(j~ mobtl/6f# :frd tli.,m
pro pmrlblt! : &amp; iumenlù , &amp; aliis q/llbt/frunfJlle ani1l'Jltliblll dt
flcuIt4Itbuf.&amp; '111 pro Irmmaltb/tf 4r.tIOr,Ù. vidr IJ.2-.
CatAjlr"b' de ,,,re comll3ullt per qU05 fieri dehellf ,6' frr qU05j,t! dl
cOI1Jiteflldme antiqua ln l'roUillc/A.&amp; n.4.
Per&lt;f'lualJo (/Ilium Iflllllldo jeri drbrat.
Wt/gmmlHm ve/ dimi/lfltio 4'mli, de~elfieri[eC/md'lm a/lgmrnII/m,flet dl1llllltltiol1em r(Y/lm ln .tJlimi pubtico .tffi"",larum.
Catlrj!ri vel4/iml pllh/icl drjèflptlo, '1I1M pe1onll-l confirme débral,
&amp; qU1t1 m. ".8.
Forma q/iif flruar1 debeilt in flciendo c4t1lro.
wfomlltio atque defirtptio remm finglliarum '1/u a/lihralltur,drbll
fieri vocatù p6ffiJforib,u illt/mm: q/l.t qUIIlem ftffimtltio ficri d,.
bet rrblM wt/i. jitbull/!. 6' fJ. Il.
Calajlmnjiue ttJlimlim de Ùtr, non pr/Hfjùmit e!fcflllm, 'l"Jm
fit/lUlU

".e·

S T [0

SEC f/ N D A.

Ertul1l dl: mUl1icjpc~ debere conrribuere in 1
mUl1eribLlS&amp; [lIblidiis ciuitatis, non (olùm
pro rcbus irnmobilibus &amp; mobillbus: [cd cri2m pro pccoribllS , iumcnùs, &amp; alii, quibU(CLll1qUC anin1alibus , &amp; fotcultanbus qua,
babcnr in iHo low, &amp; tcrrirorio, vbi lit xll:imum (cu earaCl:rum. ~od probarcrr IN/Ji.
c.de immunùat.nC11l.coIJ{cdOJd.&amp; ibi glo([~ loh.de Plat. B:m.in 1.
vnie.c.de multer.&amp; in qllo loco. Numero G.(o!. j.nllmero jI.I.I.C.de mllnrrib'M pMYi.ljin. 'l"emad.wnmer.cillil.in d.L. 1 . C. de apoeh.pttb/. &amp; Ibi
lob.de Plar.gIQer.tn l.ftncimJtJ.C.de aduocat.dwer.ituJ.&amp; i" c.,tHOl/erinl.de flntenl. txcomm.&amp; ibi Innocent Hoc ramen inrcllrcrc n ifi
tin xO:irnarione fund; fuillèt habita ratio il1mcnrorum , &amp;. alro- 1rum anirnalium araroriorurn, ranquam inll:l'l1mC'nrorum fundl:
quoniam runc cllèt xll:imarum , ranquam inCl:rumenrum fLlJ1di, nec debcr poCl:ea xfl:imari. ne contingar Foflèllorem du pliei onere prxgral1ari, bis quoti(ari in caralho, qllod cllèr abfurdum &amp;xquir:ui naturali comrarium.
~olliam vero caralld v[us frequens cCl: Prouincialibus ,nOIl
[[
Jbs

�tq
C.IUlT.l 16. ~.\''11.
abs re erit hlc brcllircr :tnnot.1rC CLlIL.~ .lUchontlrc dcbc.\c lieri,
&amp;.. qux pel lona: ln 1110 deb( lJ[ d ICI !lm cerc io pro quibu s rcbus
dcbeJt liai alhbr.1tIo in .JIu: quart o, qux tanna lit lè ru andam

j 1f
Caulf.l 3 6. Q:.i;ocll: . ~ .
quas habece &amp; pofIidcm in [u ecrm orio : il1lù &amp; omlll.) mouenrÎ;\, fiuc grcgatim pa(c:lnn.r, liue no n , &lt;lC qui dctll ara toria
animalia , &amp; capitalia mcrci ulU , v[ dlétum cil: ln hae Cdllj f., ln 1 .
illlUs t1e(cnpCionc qLllillO ,CLli d~bCl t Ill lin ua ri , :tmcquâ lLltho·
'llt.tjl.&amp;
in pY&lt;lccdmti CIlIl(f.fjll.rj!. f .6" 6.
marem (umar: kuo, qUJndo liccat Jppe llare ab iniql1lr~ce pc·
Q:.i;arr o, formam qll:Jll\lèruari t opo rrec in flcicn do , pa nic 9
ra'qultom, &amp;; imr.l qua: tempo r,\ : [cpnmo , q uis lir ctfeétus ca·
Job.de
PLlr . p ~ 1l: giofl am ln 'Vcrh. d1èTlpl. &amp; ln t. ,. c. de Ilpoch. &amp;
t.afln ,de qUlbm o lllOlbu~ ligll lJti m brellircr dicc ndunl cft
cil: wal1l gloll a lin guldl'is in t.omne ttmlormm, ln g/~ff.jn. 111 j n.
; OC IIlI'C communi r tien dcbcr ca rl ftrum per orncium pcrx·
c.de
c~njib. qu x dllcga t ccxC.ln tformlljf. dl mljib. CUI adde rcxc. IN
'Il Hom, 1'C p~:':' .nl , /JI ~/i prr" 1f/d"'·(. '.q.'iJe gY'lU.llo.l. per.'ql/~/O­
J.JiqNIJ "'IY~. C. de bon. prnfiripror. &amp; hocc dc(eri pti o t vc1 a;1l!llla· 10
n. C dum/ur ~- ((1Jfir. N.lIll l'eIXlju.lrol ls officl um ·cracpu.
no rcr~m lln glllol'uIll, dcbec li cri prx[c nrib u ~ vel legiti mè cit:tbhcU Il1 , vc vo'Ulr BJ IJL,\ li] 1. 1. Id l no'db. C. de .lpoch. pllb.ltb.
tlS
pollelfor ibus:nifi frau de ab[emes fi nt,d. l. pmeql/410rtS. Cod.de
4 la. r.lm n ~11 ~IJC Pr~." \CI l ï 111l111l1l1 clt otl1clUm publicum
cmjib. ~ a;ll:imati o t fic ri dcbcc [llbieétis oCLllis rc bu s. Nam I l
p r.rql1ltotlS, kd ronlu, ntJ IJ1' g~ l1cr.lli rccepw III cil: , vc lingu.
perxqu:ltor
debel' (ubll ccre res propri is oculis [ce undùm c lof[
lx ClUlrlre~ vcl cprl~l.t , IUlle pordl:arLm pcra:ll11.111d l canee·
primam, in d.l.fi pey,cqllatOYl. q uam approbac ibi loh. dc PJ~r. &amp;
dam, &lt;]nlndo n ,('dl:rl~ t11I1 Jt n:nllUlndl c.ltalrra , cc rus CI·
aIij
D oél:orcs com tll~n,r cr.&amp; pro bant[ ln 1.Ji Irrupriom. §. ad ofjiUlbu, prObaL1: \'"x ,qUI JLl tlWrtt.UC !II!I dCl1l.~nd.lta a concllio
CII1Tfl.1I7 jn.&amp; Ibl glol1.ltI 'V.:rbo,fitbirélts.ff}n. Yegllnd. in qU Q caeJgCllcr.lli proccdullt III per.rqu.uionc, &amp; t;il:1I11:ltionc 1I0U.l fJeul.
11:ro
deb clH dt[c l'l bl Ca m pau peres q uàm diuitcs , [ccundùm
5 rlwn:. Nec de lure (O ll([ mlCLIIl1 t
C(HUIl) rcmpus fJcicndl
qUJnricarem &amp; œlli maCioncm patrim ol1l) Clll ufquc. [ccundùm
hUlUlmodl per:t:q1l3C1ol1l\:qui.l hoc 1. gc non potell: dcli 111 ri , (éd
gl
o{fa~n ln t. u n 'Vfrb./lJOpti.quam /èqu ul1tur Dd .ibl, &amp; 117 t.ommJ.
de IlIrc dcbcr hm pCl"rqIlJtl&lt;') to tlCI , qeotÎ s de fcél:orum leua.
C.de opmo pl//&gt;liâs.
n'cn CXrO(CI~lIr, 1. omm lm", ru"". C.dU.."jiDf/S 0" ctl1(Debet au..
~I IHO x llimllnl t fiu c ca rall:rul1l ,dc iure non amc fumi t cf· cz.
6 tem T hèn ( leclIl1dum augmclltlllll \'cl dlll1l11 Ll tionem rcrum).
fcétum , qu àm prœfid ibus prou inciœ f. lerir inti ma l'um , aétibm
CIIIS .l'·gmcnwlll vel dlmlllLltio, Ifor11lJ.§ Ill.lmjJ. de anjiblu.l+
mlinl1
arum ,eorll mq l1 CrC Ilt'~nr iis ap pro b.lt um,l. I.c.de npo(h.pltb.
c.dt ,r/It'Illomhm.,'&lt;- Hora t nart.Blld.&amp; lub.de Plate;; II) d.l.omne ur:
vbl cextLl Shoc cb tè dicit: vel'llm came ll ell:,t han e ill ris formam 13
Tl IGTlym.
~ onfc ruar i in ProuillcJa:[cd loco iUius, co n[u cmdine reecpculll
ï Sccll ll do, dcbcl1t t in cat31lro dclcnbi OI11 i1CS ciues &amp; mUlllCl·
cil:
, Vt hi q ui ddcgalltur ab vniucrû l' ate, ad rcn ouandll m c~ca'
~cs,qui in collcétis co l1trib\1~rc ten llCur de lurC: non aUCl:Ill per. •
~rum , poll:q uam .!llId rClloualLllll cil &amp;. pc~ft·é.1:um, prx[cnrcnr
~
ICPJ:,quxallquo rnulicglo lum Iml11LlllCS,lùm .lb CIS nOIl pollie
,
Illud
concdlO
gcncra
h
ciu
Hatls,
vcl
mum
cÎP
IJ
Vt
à
ciuiblls
3ut
CXlgl c« lltéta.
ffiun ic ip ib us approbctl1l' : quo t Vlro &amp; approbaw, cOllcil.um ! 4
S T cmo cilles t &amp; incolx dc iure dcbcr de[cnb i in c.lcaflro,
. fu per hoc dcccrnir ,vr de cxte ro qll ilibet ordinanls &amp; dcfcnrw\
piO ol11!llbus rcbus , &amp; f.leultatlb us vbl q ue locol'Ltm 1n ProLlIO· .
III dléto cata(rro conrn bucrc C
l' Il carur iuxta alhbra n oll Ill, &amp;.
'1.1 polld1i;, 1. rif"Plo. §.fn. de mllnmblls,&amp; ib i poil: glolram no· .
q uo[i[moncm in coll cétis in fu rurum in diccll dis: &amp;; fic cx c, n·
: dllC 13Jrt.&amp; ScnbcDt.ml. 'VIII(. C. de mllltmhlls &amp; m '1l1oluo. Nam
[llcrudine gc ncrah ,inlinuatio eatail:ri,qux de ÎLIlT lien debcr ('o·
collcc1l impolll.rur per(onis pro cebus vblquc pollèlli, , vc bnll! .
raln prx li de,fit cora m ordmc elulta ci ~c in ahqLllbus muni
l'lOb.lcum fLlltfLlpr.(&gt;lItff.t 2ï.Qf/.rjl'3.lIl/m. 1. Ar p r Ib tll tll mpro. .
cipiis pami s, con [Llcrll111 li t non ficri catall:rll lll vc1 a:il:II11 11lllln
Lli nClal cauCtllf, vt fore ll rel ln oneri bus,qux 1111 ponu llCur pnfo·
feripfiis : [cd in ciuicattbu s &amp; magnis oppidis , con [ucrulll clt
IIh pro rcbus,conmbucrt: d(branr, &amp; tcnC&lt;ll1wr III loco vbl pof.
Jin i eacallnun , illudquc inlinll ari ord ini generali , \'t eillS de·
!idem iii, [,on.l,&amp; non II110co dOllllelli,.&amp; Ideo qU.l:hbct CIUleal
crero appro becur. &amp; qu oni am dléta di (po!i rïo !eg. 1 . Cod. de .tddclIbl t III eueall:ro [ua a ffilies rc ~ &amp; fac ultJee, eti. 11l fo réli um,
ppcv. non fcru acur, cl1 e ni~ frcq uclltcr id ql10d à glofIJ v(urp.ltul"
quaI
Ir
z.
ill/.

en

�316

Cauifa ;6.~xlb.

.

in 1.I.C.de ce/lf quia fxpè nocarij, &amp; dcpucati auferunt de xl1:imo
vniùs,&amp; addull[ alteci:&amp; pel' co1lu1Ïoncm poecntlOrum,(..1rclllam
ecansferunc , ve dicirur in i1l0 rcxtll. vnde ad obuiandum diIS tbs t fraudibllS , (olemnir2s inClm2rionis carall:ri cocam prx/ide
fucrar il1Croduéb, l ' C dlcunr Doél:orcs in diO. 1. r.
16
Scxro,qui fc grau:lros t cxitbma nr J. pcrxquaroribus, dcbcnt
;n[[.1 anllum ab lI1/illuarionc compurandul11 appe1lare, vel qucrel.lIn deferrc: quo cbpto dc IUrc tlhs dCllcg.\eur aaiô, 1. qlll ft
i7 gY.lll.I/oI.c.de cci/fib", &amp; cwjti./lb. 'J. &amp; I/~ud cempus t au ni cuerie
;1 dlc IClcnrix, vr dirir ibi glotUI1 verbo,nbl./Iioncm. Scientia auecm
1'I'xlumirur,pottqu.lIn x/tt tnll 11\ cil illlinu'ICU\11, vel publicatum,
:llIrpoticum in manlbus alicuius public.\: pCI'Conc;,v t ql1illbcr voIens pollit i1lud leg~ l'c, vr dccbr .le loan. de Pi.1r. '" d.l. 'fllift gr,,18 u.lfOI. Sed nequ e hxc illl\s d,fpo/ido in l'rouin cia feruatur:
19 qucmadmodum nec intinll.ltio co mm pI'Xlide.N.l m hodietpolt
infinllarionem &amp;:. publiç.lrionem earalhi, qui le grauaros Pllcane, non appcllanr, {cd via reeur(us, eoram eleélis à eontilio
"'cncrali eiuieatis.perunt gl'allamcn rcpal'an .&amp;: hoc rcgularitcr &amp;
~1.1gls communirer (eruatm.V Cl'lll11eamen eft quàd in aliquibus
cllIir.ltIbus priu(qllam car.lttrUI11 In finue rur &amp; ap probcmr, faclum procl~m.H.l, vr qu i Cc gr:\uaros à perxquaro l'l bu ) pra;tendune, intra rem pus ad hoc ll:"rllcum ve niane, &amp; f.lciam repararc
O'rallamcn,eoram per(onis ad hoc (pecialirer ab vniuer{Ïrace de·
fcgans.cnm comminaeiollc,quod brfo rempore non aud ie.neur.
Er ha:c forma v idcrur (ari s iu rid iea, à quorum decrcti s ad ampliflin1..0s veél:igal ium illdiees admi rciru r prouoeatio, li quid inlquè am inillftè àecreellm fir.
10
Septimo, earaftru m t ritè &amp; lcgirimè perfccrum , Ceeundùm
illlls dl(pofitionem , plurimos &amp; porilTimùm rrcs &amp; quidcm
(ingubrc. , producie eftèél:us. Nam illi damr plcna rides, adco
vr potfetfor, ccli alicnauerie rcs in illo de(cripras , cogaeur ramco
(oillere, donee in a;ftimum rmcncis fine rdara.' &amp;; li quid folu ie
vCJh negotioCllm gcll:orum aél:ionc ab emrorc repcterc polTit, VI'
vohllC Paulus de Caftr. pJrïllum eexeU l11 ,In lJi negot'f. e. de mg.
grft· Salie. in /.1. c.fm cenfvd rtli'1fimd. Bald. Ln 1.1.§.ql/ib.3. il1 L.
qll.efl.pril1cip.jf (l'/Od wil/sql/e. .
.
.
. .
Sccul1dus ctfcél:us , qUIa ahcnano rel 111 caeall:ro (olem1\1 dc(cnprx , inllon idoncul1l faél:~, non prxiudic:\r cÎlIirati,
nec hberat vendirorcm 11 {olurionc eolkél:ar um rci vcndlrx,

t

·.

[cd

Call/T'a 37
-; r7
(ed rcguiei.tur, ve aliel1:leio fiae in xqllè idoncUln ad Colucndum.
Sarto!. Bald. Salieet. &amp; olnncs Seribcnecs per illum eexeum ;'"
vf/llhll1f.[ed &amp; pCfiwlum.c:{i-ne cmfBareol.ml.mcol.tjJ. ad m/lnicip4Ircm poO: eatall:rum inlinuaeLirn &amp; approbacum , non potdl
fine ordinationc gcncralis eonfilij eabularius aliqllid immucare
inco ,ve paeer ex t.Lc.de cmftb.&amp; cmf&amp; /.1. C.de Apoch.&amp; 1. I.e. de
imm.nem.col1adend. ltb. 10. T amen t ha:c caeall:ra Co lem nia non
liullC in hac Prouinci" Nam ca , qu x vulgo dieunrur caeall:ra,
non (UI1t (olemnia , ncquc faél:a {ccundùm formam iuris : fcd
ful1t deCcri ptiones , authorieare hui s {ul11mariè faax , in q llibus
Huila iuris (o!el11nir;J.s , fcd potiùs qux dam deecptio inuenieur,
&amp; fJllacia, dum potenriorum CarCÎllas ad inferiores transfcrune.
Cataftri allCem vox( VI' ex [upradiél:is colligi poeell:)cll: bar·
bara , v(u iam eamen recepra pro xO:imo, VI' rcélè norae Alciat.reg ,l.pr4itmpf.IO.&amp; 1. in filujJ.dtltbtr.&amp; poflhmn. pro quo Vlpian.in lforma.§ji cllm crgn,p rofe/Ti oncm,&amp; §.fi CIIm venia'1/,eauffilm addlé1:am d,xiejJ.de ccnfib.&amp; Barr.in d.l.form.t. inter preeaeur,
libl um quo rnbura &amp; ccnfus xO:imari Ceu :dl:imaei refcrri [oIent.Vndc a:O:Il11um &amp; xttil11.lCionem verrir Alci:le.diél:.loeo.dcduéb h.~e vox foreè à Grxco "",,9-.. pOlW"f, qu od ~ luJlrari Ggnificar,à ll/Jlro qu inquc :\1\ l10nl 111 fpaeio,quod 6ngulis lull:ris huiuClllodi ltbellorll m eOllfecrlOl1Cs,fcll xO:l1natiol1um renouaeiones
hercnr.

t

-----

----------------

CAVSSA

37·

Xrranei po{[e{fores) CJllas rerributio.
nes ao-no[canc, &amp; à qllibus colleél:is
- "
une immunes qU~Erebacur, &amp; c&lt;luffa
perorat:l,&amp; in conulto deciC1:Placuit
Curix, rctribuciones • eas agno[cere,
qua: communem pra:diorum refpiCÎunt vrz!Ha rem b:illas all tem q ux ciuium (ola c neceLlitatc, vcl cauffa indiclll1(ur, non agnorcere.~ideod fepararlOllcm reél:è perere. Pron llnciatnl11 die dllodecima
l'

r

3

Marrij,

t 1

t 1-

�n

Caulfa 37·QE..r(tJ.

?\1artipnno 1566.Syndico Graue{onen{i aél:ore,&amp; Anfèl·
mo alll[qne Auenionen{iblls litigatoribus.
-. 1p:1 8uhynum C de imm I~m concc:.lltbro II&amp;; ibi Bu{olus dl Platt.l. SlhcC'·
lUS ID I.nemlnc:m.c.de facrof.Ecclc( vid Sc qu:rCl:.n .l &amp; 1..
b 'atntbcoll«hHligc:od,s.UlCplCltur c3 11(f.llmpo{ieÎoDi&lt; vld. hicqu%n.n f &amp;".
c lu. ft ad forenCes uou r:rm.l;c.1t lib cauŒ, "cl DccC'ffiral : [cd ad (.llos Clues &amp; IDCO·

1...

d ~;r tUCm! fUDr îlIa munera vfu m2gis qu~m Jege cognoCci pouant, tameon
tjuzmagu nota (WlC&amp; coaructa dtc1&amp;rantur hic in qu.:rltl onc:.

s r}.f

loI A RIA

i l AE S

TI 0 N 1 S

vniu, Ca/lffo 37·
] 1(fgo/la font vnrutrjiwil , Ij/l.t con((1'lIImt vtilitattm 6- c~mm"4
pT.tdIDTHm:vtlullpro .tggmbm p"b/icu munimdis ,wl pro mllr",
dut VJflù ,Jill pOTwbJU flmndù,vd rrpar.1I1dù, pro 'IlIIbtu [orl/l'
fls poffiffim dt Ilirt in co//rc7is ttmnrur cOIIIT/bum :ficUI &amp; in
omnrbltJ 4UÛ omTl~'u cÎUIf.IIÛ , 'I"orum CIIIIJfà r1Jierl vllliwlIlI
pr.td,Orlllt' vdjl/{limm torum .6~ n. 3.
l. Co//tc7.: quand, ImPOl1l,l/r pro (û4ft 'I"ot (Onar»ll '1!lrll/.ftrm pu·
'''OTf/nI '1)(/ jl/{lullm ipfomm , dmlllr anom,t!" &amp; irrrglllJm:
ljl/Ol1l4m r1JtEfIj {mit,m 0- inc~/drtl", i",],c,ll/rpt1o"'; pro rrbm,
6' Rf(i/IIT "'1111111 I1I1X,llm p.ltrimolll,de : fod l'1ftc711 /rrnJiIlIll
poffi./forum,4lwur omu mtrf p,flT/mOlli.,/{.
4 1&gt;{sg8il.t qll.l non CDnctrtJIliJ1 v/dIlA/tm pr.J!d,ormn,/rd (/1,.;1/1"" l,m·
lùm 6- i11col.l1'tlm,1".!filll magù ",:(u '1":,,,, 1c.1. dlflm:I"':I.IlI:m
(Ommlillittr hic rifrr"ilIl/r.vl rft foltlllO jllpelldlommfindlCOI'MIII,
mrdlCorum,irmarch.fTI,m,torum,qui dl/àp/m,. pllbbc.. &amp;mmb/~
;r.tfo/1l.fltmfi 'gitur dt wmd. &amp; conforuanda [,bt1t.r1e,é p",
lIi/tglil (1UIllm.lWn dllm Tf! tH dt "offiti~, &amp; alJmuJlù pr.tJlJn.
dis Ir.mfruntiblll mi/lllblti ''fl/od vulgo 4JPe/la11l fafligagium,
pro hi; i/1ql/.lm Itt[,OflU flrmfrJ non trnmluTcor.lnbl/trt.
5 In co/!re7ilflmp errnffiatHr w1fa impofùioni;. n&gt;l m ad qU05 pmi.
mllll. cduffi,4d tofdem rtù,m ;minrbHnt colh7ot, 6- t47#IId,1II
fl/II/io. 6- n.16.
6 Cltrici Immlllr ad col/e{l"m ind,{}am pro T(l'aratione murOWII,!,n• IlIIm,&amp; viJfIIlJt.
7 Clllec7a 'n fil mllnHJ r(4k,perfonal(,w{ miXlllm.
8 QI

Call1l'a 37 .~xl't. vnlC3:
~ ri
Il CoUrEf.l lion rcqllirillaborem pc10n.( alll ammi '!Iigii~ntid7f1.
9 0l [llnH1 pt1o"''/( ve! mlxlll'" vi d/CIIIM', r(q/liri/NT labor l'trfon.!,
1/1/1 nnunI v igil,rnlid.
10 Col/cEfa non rft ml//ltu rM/t,c/lm imponatur pe10nù pro reblU.
I l 0lfl/ntu rt,lf~ impo"'/lII' ru, propterrem ipfam, nec c07Jfidcrat p(r/on~ m principallter,{td{t fllntl,trlÙ,&amp; 111 conpquwllAm rri.
IL ln (sllet1is p&lt;'l'fonn rft prmcipfllmr oblrgaln, &amp; Ifd obliglltÎMtm l'cr·
fou /(qll/lllr ob/lgllIIo rmlm.
1 l Coll.;[f"1f mlm,!,s patrtmol1iorum,in 'l1l0 v(r·ti/urflmtu1,frl~ (roga~
110 p,tlrimon'f,ftm/9bor( perfon,f,aHt I/nm" v lgr/anl/II.
14' :Mtlnus pd/rimoniomm dI/l'lICIter confidt'rntuy: Primo modo, JlC"pilllT pro cnpitntionc, vd ( vt v II/go dreit/lr) (dpagio. SCCJlnth
mad" , ,'ppeU'llllr proprlè collef/II, q/l .. mdlci/ur pajimM pro "bus.
Ô · /I. !) .

--- - _._--F '0 R T: N SES

•.J ,\'
1.

P 0 S S 1 DEN TES

BON A

l(rilll'YiO lit (;rllll(fol1 , gmeraltrer fin i 11mmmes ob omnib"s
,,,ftfd,' , C' fi,bjùllis, 'I".e impol1llflrur l'ro negollis 'pji"s
'1.·,urlerjildtlS , am lOCI.
/

f2..J' A E S T

F'?{. l C A,
10
ca~1f. 37·
1

Ace qllx!1:io frequcns dl:. l1:lm quo[idie pctjlllr hxc (cpar:nio in iudlciis, pro cuius dccdione !Cicndull1 dl: , ql1od qua:dii {unt ne·
gOlj,l VJllllcrfimtis pro qUlbus impollunlllr [
collcéla; , q\lx concernullt vtditatem &amp;
commoJ.l prxdiorum, vcl fruéluum ip{orUIl1: vdu ri eo Urera qux imponirur, rro
ag~e t1bl1s p'.1biltls lnllllkndrs , vcl pro muris :lUt valhs , vcl
rro porrll bus t:1cic ndis, vel reparalldis : qlloniam nmc po{lèJfores [cncmur eo nmbucrc. Vt probar rcxtlls {jllg111~ns ln
!tg""r BII/~ynr"m. eum glolh ;'1 v ubo, m"mr/bru. Cod. de Im"./"1. nan. concrdend. /ibr. Ill. &amp; Ibl hoc llor:J. m pcr lllum rcx,Wll\

B.m.

�-310
Cau/fa J7. ~x!l:.vnica.
Bart. &amp; loh. de Plat. in 1 .col. &amp; facit tCXt. in 1. lU! portllJ. C. Jf opcr.
Fllbl. idem voluit Saliceto in 1. IwmfJtm. C. dt SacroI Eulif. &amp; pet
tcxr. in l.jiltj.§.pr..ctma babwl.ifdt ml/nmb. &amp; hOI101lb. dlClt,'luod
ciuirls non pore Il: fine luthorirare Princi pis imponerc coUdhs
forenfibus : nifi id, pro quo imponirur coUcB:a , rcfpiciar vtihtat ln pr~diorum vel fruB:uum : veluti pro infhuB:ione publici
itineris, vc\ vix, ve\ pGntis &amp; Îlmilinm, qua: profullt ad fructus
prxdiornm colligendos:id.m rcner Saliçrr,!?! !.pk!:. C. dt S.urof
Ecc/if.vbi cftcit,ql1od foreniis vd Ec~lc{ja de iure n011 tenrtur ad
ali'lu:ls coUdras, niii pro rcparario11c viarllm,l11nroru m , &amp; altomm ncgotiorum, 'lux concernunt vri!irarcm prxdionlll1 &amp;fruauum ip[orum. quod diB:um (eql1itur loan.dt: PI.lr. IJ'J t.mdlélio/1/s.C. df a111101J. &amp; Irib. /tb. to. &amp; hanc fenre11riam fe'lu irur etiam
1 B,lld. ill J. t. ptr BilJryniam. vbi 11Orlbil(ter dicir , quàd t ill:o ca[u
eollcéb erit allOmala &amp; irrcgnlaris. Nam re(peB:u incolanull &amp;
municipum ,indicirur perfonis pro rebus, &amp; ideo crit munus
mixcum parrimoniale, qnod imponitur per(tlnis pro rebus.: [cd
rc[peau forenfium,crir onus mcrè patrimoniale, quod polldfo'
ribus !ndicirur.nam pollè/fores (olù.m contribuunt re(peélu prl\'
diorum &amp; capirum animalium , qua: (nm iB ipfis prxdiis. ira dc3 c1arar ilium (exr. ibi Bald.Hanc ,\uoque opinionem t rcnet Pet.
de Antipol. Prouil1cialis ill traéfl/t. dt nmneriblls &amp; honoY/b. In 1.
par/( prmcip"ü, df modo mllmmm , col. 3. nIl71l.9. vb i diftinguit hoc
modo::lur (in'luir) fit (lIpcrindiélul1l, auc colleéh l'anone ucgoliomm Principil, vd ComÎtams : &amp; wnc de iure communi paffe/fores [orenfes non contribuunr : qùia de jure (olùm impolli.
lUt municipibus &amp; incolis, 1. rtfcriplo. §.fculIdum.ir: jim.ff. dCtlmmrib. &amp; honorib. &amp; ibi B~ld. tamen propre!' fl:aturum Pr01111lClaJe i!l:o caCu farcn(es tCllentur conrribuere inloco vbi polIidcm
b;ua, vr diélum ell: [upr. qluft. 1. C41/ff. 17, aut vero fir [upcnn'
diélum vel co\leaa, pro ncgotii' ciuicatis : &amp; ifto ca(u rdert iIIe
fubdifiingllendllm elI'e. quia aut negotia,quorum r:ltione colleél:a imponitut, conccrnunc folùm municipes &amp; incolas , &amp; eorum vtiliratem rantùffi: &amp; tune imponitur coUeB:a ranrùm municipibllS &amp; incolis,illXta di(po{irionem dl. rifcripto. §.fciwd'II/I.
if dt II1I1/1mb/lI 6- bonOTJb. aut vero negoria, pro quibus collcéh
imponirllt, concernunc criam commoda &amp; vt1htacem ptxdlorum vel frué\:uum: &amp; fic vtiliratem forenGum polI'elI'orum, &amp;
tlUlC imponirur coUeé'ta etiam po/fdforibus, vt ipfe concllldlr,
-

~

CaulI'a 37. ~xll:. vnica.
311
allegando tcxr.in d.l. per BJfhynù,m. c. dt imm. mm. co;md. vbi
B.lld.~ loh.de PlarJcquirur hanc dlll:inB:ionem Bart.&amp; de Rip.
;/1 L;..§.4éforifde /'( illdIC,If. &amp; Doaores cOlll11111nirer, in locis (upcriùs allegJtis.
.
_
Negoria vcro,ql1œ nOI1 COllCCr1ll111ttVtllJrate prxdlOrllm,fcd 4Cilliu1l1 tantùm &amp; Incolaru111 ,ex v(u &amp; confuecudllle Cl1ll1[qUC
duitatis magis deprchcndlllltllr qllàm lege.tamen magls communircr hxc refcrunwr, vchm, [ollltio ll:ipcndlO!'lIm Syndlcorum,medicorum &amp; iren lrcharll, qui difclp!tnz publtcx, &amp; corri&lt;'endis moribll s pra:[lIllt , vcl in [cholis erudicnda: iOl1elltllris
e:ullà. hem quando agirll!' dc tlI cnda libcrrate ciuiu\U, &amp; pro
priui!cgils 'lux non COI1Cel'1lllt pollèf1orc&gt;. Item ho[pitia &amp; ali~
menta,qux pr~ll:a1ltur militibus tcmpore bclli,qLJod vu lgoJ.tJhg,'gimn appcllanc, &amp; alia huiu(I~)odl, q~la: n~n con cc rnun~ vrilitatcm prçdiorllm,ldeofohs ClUlb us &amp; I\1colls ImpOnllntuL am
qllundo quxriwr,qll x perfona:: t tencalltur cOlltrlbuere iu col- f
lcais, (cm pcr in(picirur Ca\1fT.1 prc&gt;prer ql1am ImpoolCllr collcau. Ad quos cnim ilb Clllf1a pcrrinet, ad il!os ciu(dem folm io
'pertincrc (olet : Vt voillit Banol. ~n 1.4. §. "Elor. If. de rr iud.. &amp; fcl]UUntur eum ibi lar. Alex. lmmol. &amp; cie Rlpa,lrcm Barr. In 1. 1 .
col.j.n.1. 5.c.d( ml/bCY/b. &amp; ln '1"0 loco. Pan or. /ne.non mIlJlM. /;, jin.
de im1JJ.tcclefBald.illl. r .§.dl/obw fffJuod (tIJ/11/1e vniuerfl. &amp; Ilarthol.Soc. conf 119. pr,rJl.lfltijl/1'J/. CIl. jlfnl/It. ver! /Cr/lo pritmp.rI/1C1'
Yl'fpondetllY.&amp; (equi tur hoc fr:lncir.de Rip. In d.l. 4. in pmmp. col.
6.11 J.if dert Jl/d. vbi dlcir, [c con{lllLuf1è in ciultare A11l'i.lcenri,
quod clcrici t rencamur ad col!cJ:;tm impoGtam pro rcr:cr.l- 6
tlone vlaru111 , pOnrll11l1, &amp; murOrtl111, Iicet rcg~l:\l'Jtcr dencl
non poffint collcB:ari pro bools p.mi1l10niahbus.kcllndu!\1 P.lnor.1n c,'p. 1. dt c04;'c/.&amp; AlexJnd.co/~r68.iIi{Jp.à V!fo. /Jb. L ']'.\0uiam il!lld intelhgitur, ( Vt Ipfc ait ) nifi collcéh imf'on.1n1r l'ro
eauf1'a,pro qua c1erici cenerCnttlr : licllt pLO reparJtiollc rÜCIlIlll.
murorum, &amp; viJru\1l,ad 'lux rencntllr c1cncl,Ltd ù!(lrN7 C. l, (.i cr~ftccl.&amp; ibi norat Bart.&amp; Scribcm.&amp; volum id~m B.m. l'.t1 ..L ~.
loh.de Plat.;n dle1.1 !.pcr BJlI~yniJm. qnx quidem {c11tCnti,1 ul ~c ­
ra,commllnis,&amp; indubitata aplld omncs Scnb.
Sed lubet hoc loco t qlla:rcrc,an co!leél,l (jt nUl11US per(ona- 7
Je,renle,aut mixrum:ira vt cOll1prehClfd attl r (ub dillifi onc qU.llU
ponir lureconf.in 1.1 .6- jillffd( m/lnC/'lb.Scd brcllirer,coll cluden·
do) dicimus 11011 c(fc mUllus pcr[ona!c) l'cale , vel O1IXtum , \ C
5S
pnkl'

�Jl1i
Callrr:~'7.~:dl i o vnÎca:
pnlcrè dccb rat Saliccc.//J 1fil. roi. L. III vl'If l]ludllm flll1t qu.e II/n,
8 11'1/ 1&gt;1 pr.&lt;du7.rIl1ll.{tml.CjinrCe/1! vd reltg. Na m collcéla t non rc,
quint laborcm perlon.' ,aut ani mj vigilam iam cius ,cui indici.
tu·...quod cft lIeCclCll'iulTI ,V[ ITIlIlIUl li t perro nalc vcl mixtllm.
9 Nam ill mUllcre t pcrronali vel mixto, labor perrona: &amp; allimi
vigdJl1tla dcfideranrur,d.l. 1.&amp;1..f11. quod nO Il d l: in colleél:a, in
qua (o!ùm C'rog;uio p~rrillloniJ dc!idcratllf li ne induftria per(o.
10 IIx,aur animi vigd.\llr ia.lrcm lI ec pocc(l: t cfiè munu s mcrç rcale quia eollcéb imponiw r PCrlOIl I\ pro rcbus, vt norar Barr.IN d.
l.vl1Ic.C.de mfiIUYlb.&amp; in qllo loco.&amp;. m d.t+§. aaor.&amp; ibi Doél:or.
I l commu nic.ff. de rt illd. Scd t munus re.ale i m pOlllturrei propcer
rcm,ncc confiderat pcrronam princip.lliccr ,red rceundano,&amp; in
conrcqucnrial11l'C'i. N Jill pel (ona obli garu r proprel' re m , &amp; ad
obligarioncrn rei,requitur obltgano perfona:,proprcr rcm,prout
JO triboro &amp; annuo cano nc cmphyr urii:ario, &amp; omnibus pra:·
lhcionibns Illcrè rc.tli bus,Ijiml mllnrr.1.jf.dc vdCat.l11ll11/r.l. hOll".
§.viarul11 muniUollts.d/ mlli1mb. &amp; /'olloY/b. Dd.in l.r. §ji hem pu.
eeplo ffindo.ff.ad Tr/bd/IiIII. &amp; ibi B:ltt. Alex. &amp; de Ri pa , Salieetus
&amp; ali) Se ribcnr.in t. 1.&amp; tn lfn. C.fll/ ccn! 'Ve! relll]. cùm in colle·
1 ~ élat perrona lir prinei paliter obhg.na, &amp; ad obli gatio nem pet·
rona:, (cquatur o~ ligatio l'ci, vr lingll lar iret dccl:ll'ar 10. de Pla·
tca,in mbr.de""nOlJ.6- tnb.ltb.I2..co/..fn.
13
Ericigi rur t eollcél::!, m\1n u ~ parri monio l'l1 m, in qu o verrityr
(li mcu s {cu crogario pattim onij (iIl C I.!bore perrona:,&amp; :lnimi vi·
gilantia,vr diclt texms in l. jiw. §. plllriitJoT1l9I'11m.jf. de ml/11mb. &amp;
14 inud m\lnus t parrimolliomm dllpbcitcr confideracur. nam
qu:tndoquc imponirur habi ta ratio ne perrona: canrltm , &amp; non
parrirnonij , &amp; wne capicatio appcllacur, &amp; vulgo capagium, in
qua rpeeic rnuneris , r~ m um folulr p:l\1per,quamurn diucs: Cola
enim per(ona conlidcrawr &amp; taX&lt;lt\lt ,quod de iUlc habet 10cum, qllotics collcé1:a imponitllf pro altq\to m\tn~re perConali,
ad qllod tam diuires quarn paupcrcs a:quahrer cra nr obhgari, vt
vol \t ilt Barr.&amp; de RI p.ill dtEl.I·4.§ ..c70r..ff.dc rUl/d.&amp; q uandoque
bxc capiratio inducitur, non PC! caplra,rcd per fa m'ilHes , hoc
d l:, prr familias, li eauffa im poli cio nis rcrpiCiar prrfcrrlm fa mi.
1ilS, &amp; non ca pita perronar\l m. &amp; lie nor. B:l.rto1. 111 atél.l.1In/Ci.
c.d, 1/IIdlrY/b.6- ln '11/0 loco.,ol.3 .nl/m.L j .6~ in dta.§.aélor. Aliquan·
,10 v.crù Ill ud mUl1\1S pacrimoniol'l1 m , imponi rur perrona: pro
h'b~:s .ho'· _0 ,· ltionc rerum &amp; patrimo nij ; &amp; ru ne dl citur pro•

.,
pm

Cau (fa 39 .
32. 3
priè colle6l:a,qux imponit\lr per a:s &amp; libraln, iuxta tcXt. in l.oMms.1.. c.de op.phbl.&amp; notat\lr per na rt ol·&amp; Doél::or.in diEU. v nicl1.
C.de mulierib.&amp; in di[1.4. §.néliJY..ff.dt Y( illd.In cuius conrl'iborione,t infpicirlll' eau(fa impo licionis collc6l:x. N am quos co ncc!- ~~
!lit ilIa cauffa ,hi cCllcnru r co m ribuere,' nam coll réll regulatur (ccundùm naruram ca ulfa:, pro qua imponi tur, &amp; (ap it e iu~
lJaturam,vt abundè probatufi1 en Cu prà. Er rccllndùm halle (cn·
ccmiam &amp; (upradi é1:a m difl:in élionem., fuit rcmpcr iud lcatum,
cam in hac cauffa qu àm in aliis, in qll ibus rer aratio (lipradié1:a
{ublidiorum fuir perita, &amp; hoc qua ri pro reglila (cruaru m d l:,:lc
pluribus arrdl:is. vtquidcm in hac eaulfa deci(ulU fu ir , dic [3 .
Marrij,anno 15 6 6.

C A VS S A

3, 8.

Ari~lc red i t or iumenta &amp; mobilia

L-

COhf TJlleta:

yxoris L qu a: in dotem erant, ex cau{f.,\ iudü:ari oppignorar. intel'cedir yxor pro dore, &amp; pignu s pra:rorium perit reuocari. Gauffa enarrara ~
dubium erar:an C'\ lrem confl:ante ma. trimonio(quodurame&gt;maritus efl:dominus doris) pignus Pra:torium valere pa rsie. Pl acuit Curia: ed am conframe marrimonio , nec mobiJia, nec Ce mouemia doralia, qua: [eruando [eruari po([unt a, pr; d ebito m:triri pi·
gnorari polle b:nec [uper his ad debiri {olutio nem exec~
tionem po{fe neri.dic 3.April. lJ58.
a Bard n 1. 1.(01. .. . 0 18,fI: CoJur. mace.cuius opiniocfi- communis, &amp;.: :l, ttcf'l,llur :b,
laf.n. fJ.&amp;Rip ft, l O j Be Vld.1O qu:t'll.ll,l..
b Q.!!oniam maricus rcrum dOfahum eil dominus dot!l.liter,fcd non co uIHer, \' Id.

inqu:r1l.lI.j.

1

�/.t"3!.!

c.m/fa J 8. Q.!!.xfl:.vnica.
SVNltfARJA

G)VAESTIONIS
........,
c.wffe JS.

[ Creditor m.lri/j,lm pofitfi/Cm ex(mtiones fI/pey bon" mobI1J61/J,'I/ei
pCyfo 11.·O/U11I1&amp;UJ'.
1. R u moMt'J dSIJ/a'1".efc'l'lundo flm .tri p1font,non poffil11t ,tliuwi
fili eco;1h(ù t ·.\OrIS,&amp; fl/ilA/llfil'm" W lllb·fllC àmc.c.ad vetltî,
3 N.trIllI.' c(l d""l1fJJiJ rmlfTJ dOI.rlil/m dot,diuI',boe rj1,vt "lisJNA/llr:
fld ",n IMalJl,r,/Joe r(l,vI pofsa ill.u ,"wMrr.
4 Pl'III/{cgmm fr-efitppnlllll/l.' (omm/wc cff( in eonty.lyillm.
5 Nnrtll/s 1'0 do/ .•lcJ fry Ji: mOllmUs altrnm'c non potef.
"lnlm'.I).

)

f2..!' AE S Tf 0 V NIC A.
Irea t hanc quxfl:ioncm varia: l'um

Seri-

bcnnull\ opll1iones,qu:ls lcfLec Ban. il1/,

1.

(DI. 4,m.m.l ~.fffol.ff/,zlr.&amp; C yn .in 1. vfJ/ra.§,&amp;
cùm le-,&lt;. C. de m'L'x. "d. [ed in rama opimo-

num varicrace, magis communirer appro·
barur fcntcnria Barroll i" d. L. 1. vt l'es mol.
.
biles qux [cmando Ccru'ari pollûm,hodic
non poIlIllrallcnari,{illc con[cnfu multens,&amp; [cru.ua forma AuIhmt..flll " me. c, ad VellC/dl1um. Q.!!.am conclu{ionem fcquulltm
Alcx:ll1d.I Œ mo.Roma.d.I.I.&amp; ibllaCcsl·7· n . 33. quam etllm Ri·
pa anefl:arur COlllmllnem. /1//111, r0 3. qua: opinio fuir ori"(nalmr
gloilx, in d. AII/hw·fille lt me.1n verbo , mlllto magis.in fine ~ &amp; cam
quoque [cquunrm ibi B~rr,Bald.Alberic,Saliccr.Dd. commun!·
ter: Arer. &amp; Faber.JfJjlll'1I1/b. a/mMr. Ile. vd lion. m pYine. &amp; fuit de
mente Petr. de Bellaperr. in l, 1. §. &amp; elt'" lex,C.de rel vx.ac7.a qua
opinlone durum cllèr in illdicando rcccdcn:: CÙIl1 tir commUIlIS,
&amp; tcrè ab omnibus approbata.
Cui cOllclutioni non obfl:ar I.in rrP/IJ,C.de II/r.dol. vbi conflan·
re mlrrimonlo , vxor pro rcbus dorait bus nullo modo agerc po·
3 tell: , cù m m:\[itlls t lit dOl1lll1u~ rcrUl11 dor.llium dllramc matnlllonio, t. doce ,jlJel/'./m. Cor!, de /'t'I vindietlt. &amp; prl1J(lp. Injlt.
IIIt.lj'l/b. ;/IICiI, ùe. vc/ M". qlloniam vr dccbrae B'lIJ. in l, 1. In
1. 0/fojiIlOfJ(, CoJ, de (./110 fig/l.d,'I. ;?J,tl/llm:!! m,ll'irus ell: dominus

t

Cau ll::. 3S.Qga:!l:,vnica:
nuS rOrLlll1 doralium dorahrcr,hocdl,vr liits fruatur, Ced non toulitcr, vr potlir alienare,&amp; iure Cpcciali , hoc dt, fauore Itbertatis
permirritur alicnario in d.l., .vr poll: glolf. concludunt Barr. salJ .
Sali cet. &amp; ornnes Scnb. &amp; in 1. dOf.tümfl[o/,mlltrim.
SeqLIIrur crgo ex hoc, t ins comunc elfe in contrariurn: narn 4jus Gngubre in vno,probar ius commune elfe lU comranum,I.I,
J/Ad mUflICÎplll. Er pro luc opinionc, t vr mamus res dotales mo- f
Ll enteS non polIi.r allcnare, probar rexrus , qucm Doél:ores non
ponderat,in lJi ex lapidJCInirjfdc iur. dot. vbi criarn de iure Digoil:orum bon.l mobliladotall.l,qux in fcuél:u non eram,IJon porcrat mari rus ulle con[on(u mulieris, vendcre am alicnare. Probatur eriam h~c conclulio III/.yes in dOit//) dlll".ff. d. tit.de illr. tlot. 1I1
rarione decidendi, per locum ab [pc:clali. Nau1 in illo textu idco
permittirur marito ~hCllatio doris, qux in pondere, numcro,
mcnfi.lra confill:ir: quia raies l'es rccipiunr fl'1nél:ioncm in [110 gcnere, &amp; in (pccle in qua d,lIlrur, qux {eruando [crllari 110n poC{llm:qux ideo darl n1J. l'lto creduntur à muliere,vr cas ad libitum
aliwer, vr [olure marrimoni.o eaCdem ciuCdcm gtncris &amp;.quali(,ms rellltuar. &lt;.JLla: ratio cdlat in aliis l'cbus mobtllbns in dotem
daris,qux lcruando (cruari qucunt, nec recipium funél:lOncm in
(uo gcnen::~cut rum iumcnra,animalia doralia,dc quibus agirur
III hac cau{la. &amp;,pro hac concluGone f,!cir etlam rexrus ml. tex
1j11,elutoreJ·§lin fui rarlOne,&amp; qua: nOrat Doél:.ibi per Ilium ccxc.
~inil11o in llbs mobdlbus,qllz [eruando [cruan po{lum, milirat rano[cripta in d./. v)m~.§ 6: 'Mm lex./bi,n.e fragilt'ttte natNY"fil.e
,1&gt; rr!f"I/JJ~m dedue4/ur l1I~pI4"'. vr mentO alienari non pollie {ine
con(( nlu Ipfim mulicris,&amp; Icruara forma d. &lt;.A'ulh.fue à me. Pro .
prerea fUit .conclu[lIln,dcbirorcm m:ltiri non po/fc facerecxocurionem luper reb. dotahblls,erial11mobilibus, vel perCe mouentibus ,qua: [eruado [cruari po{lullt:eriam ad elfeaum, vr iUis crcditor (olùm COll (hmre marntnonio fruatllr. Vt conll:at arre!l:oin
hae cau/fa publicare,dic ) 1.April. 1 j} 8,
ss

3

CAVS

�;z6

CauJlà 39.

CauiTa 39.

._------C AVSSA

3"

\

~a C'X mandato taotùm

ICI interprct:l.turvcnditionc:m •.vr probatar hîc,iD J.quz(\,
b Tam quia procuratorio no mine faéb intclligatur, eum quia Odomarius pofimo-

dwn venditiouem ratam babui[)ob quam transfcnur dominiam iD cœtOfcm.l,
ID2rer.C.de rei viomcat. &amp; ibi Scribentts. quod vide hic in I.qu:rft. oum 6.
c. Cuius chftlclllima probano, id~o rolent emrOles facile laudace ruos veDditOlcr.
d Hoc cnim facic:bac dubium in hac CilUtfa.
t

Hz, dl ratio decideodi,quz ptobatur in quzllioQC ...

IN

HYIVS
fummt qH41ioIJtI.

p1(,ARR.A7'!ONE
JIU

END 1T ION E M pra:dij Pe!iiferi(}
Petrus OJomarius mandauerat : Pe·
/iiferius nulla mandati fath menrione vefldidit, &amp; tfJdidit. pra:dium il.
lud pofrea qua:fior :rrarius in fol utio·
nem mulftz fi[calis voluit difirahere,
emtore recl'lmanre ,qui mox Pdi{[erium', &amp; Peljiferius
Odomarium laudat. Cauifa litigata ,. &amp; in confilio M
cuifa: Placuit Curiz) ex venditione pr:rdij ( edi à pro·
curatore mandati a nulla Gt f..,t\:a mentio)J nihilo mi·
nus dominium guod mandans habebat in emtorcm
transferri b • ideogue emtoris interceŒonem aduersùs iu·
dicati execurionem., ratione dominij &amp; polfefsionis 1 V~
iufiam ,~ecipiend;tm 1 irrita fafto pignore Curia iud ic~·
uit. ~od li l1'Iandans dominium non habeSat 1 potuit emcor iure PelllIèrium laudare :.etli pra:dij venden·
di ab Odomario Peliflhius mand'arum recepiifet d 1 cùm
vendiderir illud null':t mandati fafta mentionc: e• PronUUt
tiatum die f. Maij, Anno Iff8.
2

J7'(.

QE.œft i:
CAVSSAE

Prima, An emtor rei venditx &amp; craditre opponcre poiTet exceptionem.
Sccunda, An em ror PcliŒerium iure laudauerit.

.'

SV M MAR 1 A fZY AE S TI 0 N 1 S
1. Car1Ft 39·

rendacdo quù proprio nomine rem alimam, &amp; trddmd~, 110/1 trd11Ifort dominillm, fed v[ucapimdl folam cOl1dttionem.
2. UJ1a.,dllfarills ·, qui ampit mandatllm de vmdtndo,licèt Jimfliciur
vendat non exprejJo prowrdtorù nomine , nec mandati faaa
mOJtione:nilJl!ommlls llX interpreta/ur etlm '&amp;mdidiffi proC/lratorio I18rmm. &amp; ratio 11IIim (Onclll[iOtJIS ponitur Il.J.
4 D,héJlI/?' in d"bio non pr4Jilmifur.
5 RIIf;/Jfl{.1I10 mll1t!is '(1,&amp; lIillil opera/llr qUl/ndo puet/it mlll1datlm~
rld tI/"d .,imdl/Ir. , q/jod poften habetr.r ratl/m.
6 Rnllm. !J"bae l'Ion poJ1i.m , qltod mlO nomine non digeffllln: tAme!;
fdlu rati!J,tbitio oPlratr.r 1 vt dominirtm qI/ut! habd,,:t in Tl vmdlt.-I, tramfirrllllr in emtorem. &amp;Jic amitto arfiomm rd vindicdtianis , qlla71J hnbebam contra lmtortm , &amp; acqltiro Arfionem ntgotiorum gtiforum (OnlrA venditortm rei me.e, ad reCltpCY411dllm
pretillm rei wnaitd.
l

f2.f A

EST 1 0

P R 1 UJ.1 A.

V xrcbatur in hac quxltionc: an emtor dominij rei vcndira: &amp; rrad itx,0l'ponere pollie
e xceprionem :in qua dubiul1l facjebar, quia
PcliŒerius pr,1:dia Odomarij vendidcrar,
nulla faéh m:mdari menrione: vnde vide~~~~~~~ tur proprio nominc conrraxiŒe. quo ca(u
~
dominium non fuir rranfbtllll1 in emtorCl1l.
N am ve ncl endo quis l'cm alienam proprio nomine ,&amp; rraden- (
do, 110n rransfert dominiulTI, (cd vfùcapicndi (01an1 cOllditionçm,l.l.&amp; l.fi. cf,- tot.titffde PllbliclIRIt if) remac7iON6.
Tamcll

t

�•

• . pS
CaUn:l 39.~xn. !.
Tamen conclufum fuit ex maiori fuffragio,dominiulU,ql1od
Odonurius habcbat 111 IllS pr:rdlis, fuilfe rr:HlamOl in irfuOl
cmrorcm • quando pr:tcedlt fpeclale mandat\1m de venden.
2. do, vel aüqmd fJClcnao. Er qllamnis t mandatanus fimphclm
vendat; nu Il. f.éb mand,lri mcmione : [ex ram en inrl'rprCC4.
tur cnm védldirrc, vcl fCClrre plOcuratorio no mine ,B.rrol. /n/.
qui flrlllml pn ilium ccxc (/. Mt ,ntur'gAt. 4e? &amp; in l.'lui ln ~/ICJU§.
Ji /Jqlli !"1.,641. ff de &lt;/('1l11r. lureMlt. &amp; /èql11wr hoc lbl Paul. de
C.IŒro, qui allcg.lt tcXt. In lft ItA lfû. §. Still.ff. dt 'tIerb. obiJg.J'.1i.
in /. ru tX m,md.lo. if. de ACfj/llr. rtr. Jo",in . BarroL in /. 7Îtiu/II.
§. alt&lt;ro.if. de .Id",. tll/ ln I.Ji p"pi/ll. §. J. Ôl lbi gloif. &amp; Aôlgcl.
tod.m.B,1ftol.ir"-pojlmoru1ll. §. LJl fjll4nd. exfaét.lllt. &amp; cllmulatiflimè pcr Alexan. &amp; alio iii I.pofl dgtemfffoll/t.matr.vbi lm mol.
i!l J. co/utftn. dicit, nocandllm hocerrc Gngularirer COlma perfidos procuratorcs, reclpient s mandatum de rc cmendJ,crncmes
ponca fimpliCltcr non flaa mcmionc mand.l.ri. Nam li poŒc~
vellent renncrevt fuam, I1lhilominus rdl:ituerc cogenturaébone m.ndati. quolllam rahs emuo, edi non fath mandau men{ionc conrratl:a flle nt , nihdom111US iuris incerprcranonc imelli·
girur [.Jaa procurarono nomme. Idem tenee AlcxJ.nd. poŒ B.lr·
tol.m 1. (. §. lIImt!o1Ilo.ff. de 'p. /'OUt mmt. ln i. colt/mit. quod proh.lt
rext. fingularis i!llImllu CQmtnunts. § fin. t!( fliplllat·fom. &amp; mlf.
'tIerJic. qi/Bd enll". C. per q".1S perfim. 111 quibus. iunbus dKlrllf, li
feruus communis pillnum dominorum allqllld ftiplilum, ae·
qllircre dominis pro porriolliblls do.l1 inicis, nin prxccn".:rit iul:
fus vel mandarum vnius cx dominis: quo Crirn, cjllJ.11luis li,n p!icirerferuus Œipulcmt nulla tàéh memionc mand.Hi, nihllonllnm dicerur Œipulatl1~ nomme fohus mandantis) &amp; non altoruOl
3 dominorllm. Rado aurcm hulUs t concllllionis dl: : qui quando
prxcc([ic mandacum, Gm.l11daranus habcret al11m_~lm veodcndl vc\ cmendl ,&amp; frangcrct fidem mandatori ,c/leCI)lIc ln do
10&gt; efficc1;Crur infami\ lèclIlldùm Bald. in I.filictjtml!. c. drbis
ql';.1 non dmllflQ. Nam ideo 111 dubio Icx prxfumic venditionem
fimpHcirer fad:.un e/lè procurarori6 nomille : ne mandall·
J, nus incidar in deliaum ,t. nurilo. tf. pro flcio. Et cùm t dlttusOdomarius laudams ab ipfo Pelhllorio, raram habuir dltl:am ven·
ditionem: bœr talis canhabmo non pollit proprio nomme habere dfctl:lIm : tllm quia atl:us non fuit dus no mine gcfi:us, (4p.
Tatllm qlIÙ. de Teglll.IHr. lib. 6. ~ ibi not. DyI1US.&amp; 10a11ncs Andr.
tum

CaulT·'39.~:dl:.t.
319
tum quia inl1tilis cft ratihabicio,quando prxcedir t mand atum, )
prout hk/ft procurator tI/tU ffde mldla.ind. talis t ra~lhabitio mi- 6
rabilcm producic cffctl:l1Iu qUClni:lm per eam transtcrtllt domiIlium in emrorcm, qllod ratllm 11.1bcns habcbar. ~m qtlando
negorillm non cllèt gertllm l.I1CO nomillc, licèr lubend? rarum
Ilon porIim mihi ql1çrcre aél:ionem ex co co nrraau : cum mco
!lomine non Gt geŒum,camcn rransfero quod habeo dominiulTh
in emtOrC111 , &amp; perdo atl:io ncm cei vindic. ql1am ha bcbam contraemtorem, &amp; acquiro mihi atl:ionem ncgoriorum ge/l:orum
contra venditorcm,ad rccuperandl1111 pretium rei vendirx,l.n-.ater. C. de rci 'tIiJJd. qui ccxt. cil: /in gularis , pcr quem hoc ibi ~o­
t:lt Barrol. Bald. C aŒren. Fl1lgoC &amp; Ol11ncs Scrib. Ideo /iue proprio nomine, Guc procuratorio ve ndideric, vrroque cafu cric
tranflatum dom111illln in Cl11torcm, vr mcrito habcar cxcepcio&lt;
ncm rci vcndirx &amp; ~radirx,&amp; iu/l:am inrcrccrIioncnl, rationc dominij &amp; propricraris adu~rsùs fiCcLlm, &amp; cius quxŒorem xrafiu111 prxdiLlm vcndimm 0pl'igl1oramcl11 pro follitione fifcalis
mulél:x: ve fuie concll1furo ilYhac cauLfa.

S y M MAR 1 A
2. -

J
2.

f)J' AE ST ION 1 S

Ca/lff..

39.

YenJitione foéta pl'~C/Ir.•torio JJomillc', 1IJa!ldam tenetur de eHiE!ione,
non alfllm prO"'taf~r.
Promrator,,!,,i 'tIwdsdu rem mm fléla mmtianc mand.Jti,nec promrMorio n9m",~, tweltlf de c//Irlsoilt cmturi.

.: .
m

f2!:AESTIO

SE CVND A.

Voniam 111 prxccdentt qu:dl:ione conclulilm fuit
•
J han c vcndltioncm mrelligi fàél:am procurarorio no..
mine: idco diccndum videoarur,procuraroremr llon
ci ~
teneri de euiaionc , nec polTe conLlcniri , per texc. /fi
inl.rll/ù/J/lI4. § Ji promr.tor rem 'tIe1/d/tlerll.ff. dt Aét.tmt. &amp; mlft c/'m
'tIcndtlor.§fif.dt euiéf.&amp; probarur in If!lff. de mjlj(. ln qllibli Slois diciwr, in vcndirio ne procmarorio nomÎ11c [.ILb, manclantC!l1.rcneride euid:ionc, noll aurcm mandararium.
tt

F Ull;

l

�5F

,

c.lllfr.'14 t'

ruie umcn in IllC cauO:l co ncluillm , C ltore l1) reél:è agere&amp;
i~ltelltarc .\ttioncm pro elllaionc contra Pcli flèrIum:: ex C O,qUl~
IUllplicirer vc ndidcrar nulla f~éh mt'nClonc mandar i : nam allegara in eomrarium procedunr quando mandararius vendidit
t.lnquam prOCl1CJCOr ,&amp; f,laa mcn~ione mandati:rlic eillm , quia
proprio nominc vendidlr,&amp; admonllir e mtoté de mandato ,mc·
riro 'pfè non l'encra I', (cd obllgat Itlum CUlllS ma nd:uo vcndidir:
[ceùs,qlllndo Gmphciter vcndlJlt,non faaa menrionc mandari:
quia ClIll e i pCc obhgatur . &amp; li cèr iuns·i merprerarione, intellirratur Hlu call l vcndltio f.Œta procur~torio nom ine , vr probar~m
fuit in pra: cd cmi qll xrtionc,tal1len lrtud procedir reCpeél:u illius
qui mJndlll it. N.m refpcél:u cl1l toris,qui ignorabat mandJrum,
&amp; qui exirtimab:\t cmcrc:. l'cliO' NO proprio nomine, intelligiClIr vcnditio faél:,\ proprio nomi ne Pd htlèri) ,ad hoc vt tenearuc
de elliél:lone,vt Ilorat cl~ga l1 te r B.lrt. ln 1. '1111 ln .1!una. §. Ji if qui.
rolllmn.l jfde "''l.lurcdll. AlexandJ afo n.lmol. &amp; comm. Scnbcn.
tes in l.poft dOfCmjf [oll/t. rnMr. &amp; in :dii s lo cis Cuprà III pra:cedcnri
quxrtionc allegatis. &amp; lic fUit eoncll1(um in lue callilil , vt con·
!1:at :mc!1:o in cam rcm publicaro.

CAVSSA

Riuati cuiuCd:un bon is co mmifsis,(cu
confiCcatis &amp; conColidatis. patronus
fiCci petiit) vt religuix cenCüum, qu~
ante confi.(cationcm dtbeba ntur, exi·
geremur more fi.(calium deb ltorum:
quare fuit dubi ta tu m ) an huiufmodl
reliquix cen(uum) exigeremur iure priu:t torum : an vero
fifcali priuilegio , pignus capicndo , corpus retinendo,
&amp; mulUam dicendo. Placuit Curix quoad oblig:ltionis
[ubltaociam) perConam pra:dccefroris qui conrraxlt cOè
conGderandam, fed quoad modum eX:lélionis deuni,
qUJ: lieri incc:pit pof\: pœl1am commiC5i) per(onam [uc·

ccOo

Caulfa 40 .~n.V~1Ica.

33 t

cdforis ciMgue priuilegium attcndendum. a Et fic re(pon(um ex temrore ad barin libelli fupplici S à pauono
fi(ci porreai. die vigdima lhmij , Anno ISfS.
3 Ve velult 83ld .i n Authcntic,qa:u athollcs col. J.in ,erCieu!." ifl is.C de: f.lcror.E"'clt,: r:
vbi ponlt r:Hiont'1n hUlus dc:cdioOls.

S y M MAR [ri

.Q..Y AE S T [ 0 7'Y..-1 S

vniCl, CallJ!:' 40.
) Reti'l"i&lt;t eenjùllm, qll&lt;t ob cbnfi/catiomm ebllenmmt jJco ,lin exigantllr moye ffcaltum debnomm.
2. Fifcll6 foccedm s pritMtD,vtitllY iHre pritlati.
.
3 tAéfio perfl[f,t in vit a dtfimEli , non vrtriatur tx pu[o"a fo(c~fforù.
4 Fifc,u p'ft conf(caflomm &amp; incorporatiDlw" fac7dm, eXIgltmore
ftfi4lmm dtbitomm, tam rt/iqul"'J cenfUi prruato ttll1m dcbit4f
Ilnt? conffcl/tionem : qu,'un cmftu ptJjl ineorfordtiomm debitos.
5. PYiuilegiall1S focadcm non pyilliltgi.t, ,11011 vfitllY pritûlegio prD
tempoye pr.-I!lt'rito,ftd pro fi'tllYO tant/lm.
.
G f2!!,od dicitllYobltgiltionem non ml/fari ex qlliditatt filcccffirù , qlll/literfit intdligend/lm.
7 Exectmo tlebitJ 'lI/am filcit heru po(l momm defimc7i, dicitIIY ,f[fIlS,
'pû non (rat flrmattH Il) Vit'I drfimffi ,ftd[orm.1tllr &amp; perj.:ll(11'
abipfo focceffire.
8 Fifc,1S filCl:edcm prj,Mto pro IlffiOl1ibm !leredill/rit.r ,fille ag11,fille
(O!OlIoJi,'UY, nDll rngullr l(t(gArt ,-or,lm ",dICC fui alllboris ,ftd (Omm propno IHdIU.
.

f2...F AE S TI 0

f/

7I{J C A.

N hac quxrtionc dubirab.nllr,an t

reliql\i.l!

1

Cé(llÜ dcbcrenr cXIgi \lire priuJti ,.ll1 v rù ex
prnllleglO fllèi. habct enim lifcu\ pril111e~ I i'1
c irca cxu\~.l:toné dchirortl, vt corde co!!at p i-

gnlls cnpJcdO ,COrplls rwnéao,&amp; mulct:l di ccndo,vr Jicitllf m I.eii eojf'ld Ieg.11/1 pUIII.ttl/s.quarcqllçrirur hoc loeo,un fifeu s pro hlljllfinodi reliquiis,habcat hoc prl\likgillln. &amp; vidctur prima fac ie
tdiecndll, vr
vtarur pri\lilcgIO: q \li a qu5do (llccedlt prnl.llo,
t t l.
vtiem

no

l

�i il
C1U!T~ 4 C .~.::(\-. v nica.
.
vtirur iure ptiuati,l.m f l!lo.§:finff. de cond. &amp; tlcmonjlr. l. cùm1nl.
d.• m. §.j(ùH.lfdc /lm fifcl.glolrm t. bcres./fIl'rmrffde ù/d. &amp; notaml' m c;p. qUI tfI.fllm/l s. de rt /1111. lib. 6. Aecedit prxtcrea quia
3 t atbo &amp; ohligatio pro hU'lI(modi re1iqUlis,cranr iam ante con·
fi[c2.tiollcm formatx &amp; perfeéb: , vilde non debent variari ntc
mlltan cx cond.tlone pcr(onx rucccfforis, 1. 2.. §.ex hif. de v/rh.
ob!t~.II. &amp;: Ibl Dart. Dald.lmmo.Alcxlnd . &amp; on1l1CS Scribcnddto
&lt;j11;n1.1dmodulI1 pnu.Hu;, cuius balla fuerunr ollfircara, non
pollèt pro huiuCmodi rc1.quii. faccre execllCioncm , more fifea·
hum dcbirorlll11/ed Coillm iure Drd'Ilario cora il1dicc (LlO: ita&amp;
lilcus (u cccdcl1s priuaro.cùm vtarur ( vc diél:tJm ell:) ime pri\lati.
4 Tam t:ll eOllclu Cu 111 fuit in hac caufh,fiCel1l11 haberc t priuilcgillm,&amp;cxigerc poUè more fiCc.llium debirol'Ull1,ctiall1 rcliquias
d bitas :lnce eOllfi!C:lriollCIU ,per text.m Iffcl/S. 1 ffde Inrhé;. very.
1'1110 umm eX/fIde pmllieglorfF IOCllm , ex ql/o inter nomina debillTlllII
rd.,tll'tl mmt/1 efl. Ec fi c poft ineorporarionem incipit fi[cus hah ere priuilegil1m: &amp; proh.mlr in l.ellm fjuida m. §. fi drbitom.&amp; ibi
Florian.1f de 'tIftr. /3{ qu.l.· Ih lim lll CCrlbir Sal i'cec. l1J 1. 1. qlu}f.ptlIHltim . C. de illY. Oliph)f. qu cm fèquitur bron in &lt;J!"tlJCRI. qUi
.u1iclIrs mlmir,' J7. C. de S.~, ro! Erclrf 111 quibu s locis concludunt
5 C,l l11 mu l1iccr D0(10rcs. ql1~nd o priuilcgi:ltll s t fll cced lt pnuJro non l' riu ikgi.lro, vr pro c:mtorc prxccriro non vramr priui.
kgi? ' Ccd pro fururo ,v r d. LItjùu. Sed cùm cxcemio fiue exallio
deb.ri &amp; rc1iqui.lrum , 11011 fucri r fatb l priuJro, (cd I1UllC demUl11 poft conhfcanoncm &amp; incorporario l1cm per.lcur à ratro·
110 fiICi : mcm à , circa cxactionem q\l x nun c fit , dtbcr fifclls Vii
ptll\llcgio fuo: qu oniam ilh cxa éh o fir i1 CIl: eo n fiCcarion clÎ1~
incor porafl ol1 cm vt dlctum dl:, quo caCu s filc ns vrirur priu.k.
gio d. Lfifrm. &amp; aliorum [uprà allcgarorul11. &amp; facir ql10d ln fi·
mili voluir Barroills, qucm Cepuunrm Dottor. communiteri,,(
CI"" fillufdmtl. §. In J'dCjhpill. collin",. 1. n"mero 1.Jf dc vtrb.o!l~
g1lt. Ib, , ln illa CJ/I"'.Jhom, qUlmdo ob!tgalio l,ab"lt ori'{,lJJem ,) "",iort, !
minorjiICcrdal, "n 'tI1.llllr pY/lule?u f lo , v b i dl [l:1I1 !!,~ Ir,a ur [b pulmo
eOl11l11irrarl)[ proprcr non f.lél:\lm , &amp; run e minor fucccdto!
non vri[ll; priulcglo , :lllt vcrà Il:ipulario eOl1l O1initllr propter
faél:ul11 minons, &amp; tlll1 e V[ itllr priu ilcgio. Cùm nOll (011\111 pro.
pccr contr3tl:Lnn faJ:Llm à malore cô mirr:lrlll' , (cd ('riam proprcr
f.1ttum nlil1oris'&amp; li c c6!idcran:r faéh'l11 (u c('c(lo ris pnudcgiari
nd hoc \'t lu bear pnu,lcgiu m.J dcm rellCC Albcu c.m vll/lh. qlll1
IfllIMIi

COlulfa. 4 t':

Qi[1jollcs.col.pcnylt. vcrfflcundQ cafo prmcip .C.Je facro(.EccleJiis.

'33 j"

Nec oblhr quod dicebamus, obligationcl11 &amp; aaioncm pro
huiu{modi reliquiis cffd'naras atque perfcél:as anrc confie aoonCl11. ideo illarum cxaél:lOnCl11 non l11utati [uceefforis qualirare.
nam facilis dl rerponiio,fi dicamlls, l1aruram vd t condiriol\cm 6
-obligarionis non murari,ad hoc, vr debicorcs minus (oillant vel
alio loco,vcl eiccriori dlc ,quà:m.(ir in obligatione expreffum . kd
[OIÙ~l agitur de modo &amp; qu~litate cXOlél:ionis dcbiri, qu a: 6, ri
incipir poil: con fi(cationem &amp; iucorporatiouem, vt diél:ul11 ell:,&amp;:'
in qua acrcndirur perro na [ucceJToris, qui pcrit exaél:ionem lieti,
&amp; eius conditi o:te pril1ilegia, Vt [LlBtiürcr eoniiderat Bald. in d.
LA'ttlb.qlllts "éhones.col. 3.in verfic.ex tjlts.. vbi dieir,quod execl1rio
t qu am facir (uceeffor pro crediro 'prxdecclforis, dl: aél:us, qui 7
flan crar formacus à pra::dtcdrorc, [cd formatur &amp; -perficirur ab '
ipro[lIcec:Uorc:vode mcr./rà in illis vtirur fi[eus prillilcgio, &amp; eadcm rarionc nOI1 rcnerur t (ubi-re iudicil1m pro eadem eX:lél:!o- g
ne coram tudic.:: ordinario [Ul authoris,[ed coram [ùo:cùm iudiciUll1 hoc pcndeat dc fllturo. 11011 enim «at cœpmffi in vira aurhoris,[cd inci pir fieur exattio, poil eonfi(c3rioncrn &amp; ineorporatÏoncm.&amp; lie merirà in(picirnus eondirioncm (uceefforis,l.vnica. c. fjlMndo Imp. inter pllpifl.&amp; v/ii/lM. vrirur enim fifcus proprio
priuikgio per [upradié.l:a. Et (ccundùm hanc opiniooem iudica\tir Cmi:! ad pcdem fl1pplicarionis à parrono fi(ei propoGtx, dic
:'l. NOllcmbris, al1no Domini millcfimo quingcnrcfimo quinquagciil110 oaauo:laxans litreras more fi[calium dcbirorum ,pr&lt;!
-diai cenrus &amp; religuiarl1m eX:lél:ionc.

-C A VS S A

-~

41.

E Bcrtatis Cacerdote pœna capiris da.'
naco, ac boms omnibus legati AuenonenGs (enrentia ob hereGllI confi[·
Clr{s.P lacuitCunx,ranonales Prouincix,Gne alia h ~reGs declaratione n,bona conclemnad pro fi[ci vrilitate c-apere, &amp; clilhahcre polTc. dic vigeGmo['exto Iunij) anno
15 Go.
ct}

�334
a

J

Caulfa 41. QE.a:ft.vnica.

~:1COn6(C3tio faaa (ccundùm

commuRc)ha.bct dfcél-um edam ad bOM arf:1 tC'rritorium COllfirClftcis C'xiflenti.1.&amp;rt.in 1 [.coUin.Be B.1ld Ibl col.fin.""t
1'ltc.riùs eÙ3nl qu:rrÎtur de clttétu pœn:r.C.dc Cum. trin it ,VJde:: in qu::rlt.
lUS

SYNMARIA ~rAESTIONlS
'Cmic&lt;t, CIlI1fC 41.

Crimm Q.mJi! in fm6Jtm,diâlllr effi muè EcclrJi4hcl/m:idto prr.
lintt till! pllmû, /Id il/diam Ecclrfi4iiCllf)}.
t DiJJoJùio (a.ft ;,uJex l,fi{l«,de flntcm .cx(omml/nic./ib. 6.fiYII~I"r iw
GAlli",jipmbJw' de cr/mim h~/'l!Ù coram iNdice laICo Pt/dlfi
remitli ad illdmm Ecdtjiajhwm.
3 Confifiatio omnif/m bOtJorum jac14 coram illdlCe _il/! mOIJarchit,
porTigil vires (fiam ab bona eXIr:tltrrÎlorlllm 6- 11101larchl4m {O·
fi[cantls exdlmti4!'l"olies (onffia/io jaél/l tjl flclllld;;", ÙU CD/II·
munl. Lictl Îlm!dlllio,m &amp; m,n~rc"id[cm diftinéla, &amp; burfo
ffiales finI dil/erft &amp; fipRrald. !lem 1111 hoc pmed4t sndifltllc1i
Illm ill bqnu cmphJ'tflt/CArljJ quàm jeNdalib,...vid.n.4'
-

1

10

!2.!'AE S T

[0

r NIC A .

V,,;,m d;U" d, B""dw"

,,,,hy,,',,,,,, po'"

tde hxrefi,nili per illdiccm Eccldiaf1:icum condem·
nari : cùm cri men if1:ud fit mcrè Eccleliathcum,
(4!-711 ;nqHtjillOrllf.de h.mt.libr~ 6.&amp; quamuis II1Gal1i:J
per ordinaciones Re~as fuprcmi Senatlls, ac IUdices Regi) co~ gnofcanr de hoc crimlllc, conrra laicos:ramen aduersùs t c1cncos in [acris conf1:itmos minirnè cogno(cnl1t , fi ad iudlccm Eccleliatlicum dcclinent:ferllaturquc iuris dlfpolic 10 l1J cap Ji IUdIX.
de fintOlUxClmm.&amp; cap.prjlul:rjh.dt[or.comp. vndc cùm IUdcx lai'
CliS non poflir eonrra c1cnclIm fuper hereticJ. prallit.ltc cogna·
[cere,aut JUdlcare:merito JUdieis Ecclcfia{bci fentem ia porrigic
vires {uas, ad bona 10 territorlo Regis domini rcmporalis cxi·
3 tlenria. am 'lllotlc{eunql1c llIrifdté.bones t {unr dlf1:inél:x , &amp;
burra: fifeales {unt fCp.mHa:, runc con6lc:uio bonorum f.H.!a fcclIndùm IlIS eommnne,porrigir vIres ruas ad bona exrra rerma·
rhlm con6feanm exif1:enrla.rtcundùm Farr.in l.I.C.de fom.Triml.
nljin.&amp; in 1.II&lt;Ior. 'lUI pojf. §. hem.J! de adm. fHlomm . Et maXime,
quando condcmnaru s ob hxrclim , plcél:itur morre natur.I!i.
Nam cùm nOll pollit rctinere bona in aliena IUr ifdl~bonc exl'
llenu,l,
J

~ Call1fa 42:": '
H
ficmia, meritiJ rune eonfi[catio cxrcnditur ad omnia bona vbicumqlle exif1:emia , vt omnia cCllfeamur pllbltcata, Vt cenfuit
Bald.in d.l.l.c.de film.Trt1Jlf.Col!11.verjiclI.71lteriÙJ 'l"dritllr de if/cr.
flI'n,e.&amp; loan.de Ligllcr.in traél.de fimt».excDm.in vII. {!Jart. Bald.
in t.ùmfPeriJo!.ff.de excH[/IIIOrtlm.&amp; in l.mercatore;. C. de commerc.&amp;
mmat.&amp;. Paul.de Caf1:.111 (011[8 6.PrimliM eJl, an per cenffcdlUl/em.
coü.vbi dicir, quod e/fcr ccmerarium , renere contra hanc dc·
rerr.1in:lrioncm Doél:ornm : licèt Philipplls Franc. in cap. fiClln.
di/m.de h.ercticis.ltb.6. COt.fill. dif1:ingae inrer bona fcudaHa &amp; cmphyeclIcicaria, &amp; bon a qua: plcno illre'pertinenc ad ip(lIm ha:reticum.In ha~ ramcn cauŒa fuie conclu[um [ecundùm diél:am o·
piniol~em , vt non requirarur alia fencencia declararoria Pro[enc[cali,.vc! alreriu5 iudicis : [ccl fllfficiac fementia Legati,dic 1. 6.
Ianuari),anno (o.

r,

-------------------C A VS SA

4t.

Reguens ae mulrùm vtilis dl: q Ua!fiio,muoera qux Prouincialibus indi·
euntur, an merè patrimonialia Gor,
qua: poffe{[oribus omni indemnirate
exclu[a, incliei [oient: an mixta, qUa!
perronis pro rebus.&amp; poll: longam diCccptationem, mixram a obrinere naturam plaçuit. Claudio Rorerio {aeerdote pro immunitate EecleGafiica aduersùs vnillcrGratem [an[h Satllrnini conrendente : [ed
guon iam per.rgLl3toreS inreio Ro[erio Re{toredi{ti vici, c:ualtro 13111 ad[crip[eranr. qll;ellio quoque non erat
inelegans,an e[criprio(vulgus Ill/ibratiomm vocar)i1la [a{ta poffdTonbus baud vOC:llis,&amp; Gintra annum non appellallerinr, f.1Cerer eis prxiudicium:&amp; non [aecre b placuit Curi:r:dle 11.Martij,J' ,8.
~b. perrolli ~ pro rcbus indicuntur.'1uoclmulds modis probaluI hîcin pri n12 q.
b ErÎam{i mmt anuum non fuen t prouocZltum:quod uiplici rado lu: probamr Hl

.3

qu çfiu.&gt;nc

1.

�Cau/Ta 41.
IN

~NARRATIONE

Call /Ta42.·~Xn.l_

HV1PS CAPSSAE

dllpLex fuit qN.tjlio.
Prima, an munera talliarum lpud nos linr per(omlia, reali2,

'Id miita.
SeclIllda, an allibratJOlles faél::e in cai:a!l:ris non vocatis pof.
fdforibus,facerenc illis prxiudiclUm, ccli intra annum poft alli·
brarionem non appellauerint.

S y M MAR 1 A

.f2...Y AE

1: Cauif'" 41,.

S T l 0 7{.I S

.
r-

c.JJ,[II11tra taf/iaYllm diCllntur patrimmialia , ta qllidèm ratiolle, 1"i.
nul/us laborcorpvri4 co/latori4 in iBû expltcandi4 ,fod Jilmillf
fant H7IJ deftderatllT.
2. 0!1umrum plltrimolliBrllm tria genera recenfontllr. &amp; n. O.
3 hJ munert mer"heali m ipfa.&amp; n011 perfonll oblig.1tur.
4 ()I{lmllSfJuod implt/litllr pe10nis pro rebtf4 dicitllr miflll7IJ, 6- 11/4
mijlura:tamm ver'!: ejlnJllnU4 perfom.!e obltgatiom.
5 ()I{lllfera patrimonioTllm, non jimt propriè nift d/l6'rflltJ generum, '!I.
num quo" poffifforibus, a/temm qllgd lmmicipibuJ vet incelù in·
dlcitur:hoc pe10naü ejl,iflud reate.&amp; n.I2. ..
6 Mllmra mer'!: p'lfrim011ialia Iriplici" jimt.
7 ()I{llnU4 mer/: re"te,dijforl,j mllnert ,qllOd imponilur pe1ol1/s frHl
bll4', multis modis. primo in filbjf,INIÙI obltgdflonis, 'flUa 111'111.1
ob/igdio ejl pe10nalù ,&amp; in alrero rcalis.
8 Differunf et/am in quaiJtdfe:~ltia ml/niU merè r~a!e ejl perprIIlNIn,l"
niflrme,&amp; ordi1larlum.
9 Diffirunf efiam
qllÎt, merè"llle obliglu Tt! princip,dmr ,fod
pe1o"''/(flUlIJ1.'(flUl1 perfonM10 Prilliügrum conal/iI", dpr1onalibl/J e.""'fol '" mllmribm mtjlù,ll'
;d1n rtj}ec711 filmtfls , conlr4 Bart.
II oblrgafio pe1QrJAlù,non mutat nllftlram,q/14mliù prop/erm {Mlr~·

l

11ct",:

élll fit.

13 Mnner4 taRiarum in prollincia,(imt tiflfdun 1,enerù qr,oà ;71 G"O'I.
14 ()I{,mer4 t41lilYlJJI'J;n Proujncia, ql/odfint merè pdtrwJoni4ltJ ,.d.
dHCUnlHr ordine {(pum IIrgll'l1Jtntl/.
1 j v1f~1I.

337

1;1 Mrmera tafliamm,quodfine per(on"üI/ 11/4 imp6l1tl/lfllY fttfomi pro
rebus ,à quib,u Eccleftl/ I/e d/f1 qlli àper(onalibIU b.,bm/ pr4ro1,atiH41tJ e."Cl/faneur.à /IIlm. 1 5.vf1/1e ad n. ~ 8.
Ordin"ti. remrjilllm focagiomllJ ad v crbum tranfiriptll , ex qua colligitllr 1'/0&lt;1 oncra ta//tIlYllmJimt linllnCra,qlllt imfommtllY PI1onu pro rebru.cod n.1 5.
16 0!ftmml /Idliarmn in PrOll;ncÎII impOntl11tIJ1 perfocag;'a, Jingll/û ci·
HÎlatibu1 nomine vnilltrfi.
17 pri/lilcgùln' pe1on41e,non cxcufot àmllneribm merè rraltbl/f.
IS SumlHamm clIl'i"mm magiflrl/I'u &amp; eomm vid~, à mfl/leribfl!J
tl///iaram hl/bent immllnitl/te,qlM "I/[fenlls vftfont in Pro"incùt,
I~ Forenfe! poJfefforc5. ;11 IIJllnerib'IJ merè realrhJlJ tment"rconlrlbucre
in /oco vb.i pofsidcnt.
2..0 Statlttum Proruncùtle difJonens , vi forenfes poffeJfores in tllflil. &amp;
fobfidiù Re1,u,&amp; Prolti,w &lt;f,contrrbllere Ummtur in ci/titl/fe, vet
leco vbi pr..di., poj,de1llllT, d,rogal illri cpmm,mifiCllt &amp; jlatllfum,q/lo d clerici pro bO?JÎJ patritlJolJialibHS in dIC1is omnb'ls contribllant U/. ,I pl,/;âis.&amp; n.21.
Zo.2. In muneriblls Il1&lt;rè re,dlb,1S fol" rll c
p .e debet trib,ltiomm obligat !lr,1JOfJ IlIUI.:m ,,/tif.·
'3 c.JJ,{lmcr.' t.1I1rar/lm fiile ordin.1r:a ,fille extfll"dinaria ,perflnù pro
reblls 6-firtunis fingl/lomm indiwntllr.
14-V!1&gt;1nmt t.dùamm imponllnt/lr clIIitatib/lr, vcl caJlri. habentiGM
Vi'llwjit.ttem &amp; SyndicoJ.
2. 5 FOC"glll ex 1/1lb'" rebllsjin f conjlitllta.
:l. 6 Focdgium &amp; co/lt'c1.t . q".lre pro omni6'lsfirtl/nis 6- viribflJpatrimOI1!ifingll!omm imfollllnIIlY.&amp; li · 27:
:l. 8 j-'oc.1gil/IJ'J non ejl mt&lt;1JI1J , fed Iij/t'IImenlllm, ql10 m/mlls dllnbllitllr &amp; exigilllT:&amp; 6jIMrt indu 111111fo 'L'/9Î1lerflatibl/s. n.2. 9";0 C,,;I/j!ris non v llmlflr omm s C't/ll.tes, m c C.rtdjlr1l11: perft 1J1tm:t,
eff,lflltco/l.rtio,(rd mJlYllment:lm,fJflo colidl'l d:Jlr;bIlÙ rlr,&amp; exigÎtl/r perfolidU M &amp; libr"m::1tc .#01 rcs 9J1ere re"Ii.6- 11. J!. •
3 ~ ()I{f&lt;n1lJ ql/od imponitur per(oJl_:pro r.!JIIs,jiu ordiTJIIT1Um,Çlle extrAordi1larium,eirif'ù n ejl grlllr,; &amp; n,ltML.
33 EccleftA exC/if/tllr ttùrm à mllner'l.&gt;! Ord/1/siriù qu.! impOmtnlll1' ·
pe10nù pro rch'H.
34- Co/iec7a ejlmlmlls extraordinlfri/lm.
fri/Ii/egil/m immllnil4tù,qllod hAhNfiud/lm ,l collationibllJ tlfll',I- '
vv
T.iJi» ·

,$

�ns

C.lll{f.ql.~Xfl:. r.

YIIm,m,tgù flli l coaré/Jlllm &amp; Imllt.ll/lm ,'jll.tm filMalllm vtl(.~:
jlil1é!um,pfJClto Ch"jlumjsiml Rrgis Hmrici.
36 MIIIIIIJ fafll arum .1pplll.ltllr patrimoni .•le,ld r.aiMe, qUiAJin( [J,.
rt corpm"prOfY/D fillntll co/l,lfOrù expedldtur. &amp; hac ration( lion
pottjl tjfo f(1~1Ja{( IUC ",ixlum:{td rAtiolJl impojitùn,. , &amp; obU.
gationM,qu4 p"fon.dis eff,applIIM/ll'plrjoHale,&amp; Jic r~tiDnt ptr·
flnaTllm,~ ·rI rlTllm tantftm ",d/{illir.
p .1fl/l1trd talll,.mn, /tmt til/fdl'" generû • nMllr« , &amp; obligatiMû i~
prouil1ci.• ,,1Itlru in C"t/ra:{u l:t il1 GaIÜ.I,nobties nobilittrviul1I.
US lXclI!"tNr , 6- ,mifcapro {OrHm ÙJdliflrtd &amp; luerD' il1diwI'
rrrr,ufi milla pr.,di•• altt l'es p~(jidr.ltJt.
38 NI/li.! fimt hodllfNnc11011C! pl/bt/clt "'CI'( patrimoni,tfr! , m'flll m
G&gt;I/lia, nrqllt ÙJ toto Ronranomm Imperio, Ji CaJlrtnJi mdm·
dtlltJJit.

'·
Id

!!.J' rtE.

sr I 0

P R J M .4,

C.WJ!4 "

2.

Vxrirur,311 mUll era taIliaTum apud 1l0S {inr pcr{ona.
• . 1i:J,an p,mimoni.liia,&amp; dl:o qll àd {iJ1[ parrimonialia,
~. ~
~ anlint lT~crè patl'l\1lOnialia,an mixe,\ q uç impollllQ.
~ ,.
rur pcr(ol11s pro rcbm.
Ad pril1lum brcuitcr rc(olucminm,dico,{i confidcrcmus mu·
nl1S per{on,lle, pro l![ illud confiderat &amp; denniuit Illff&gt;Con{ulllls,
/IJ {. 1.0~ If"/ldollll1l.&amp; honor.quod eu m COtpol'is Iabore,&amp;3~ i ·
mi lo\i(l[L1dlllc .le vigliantia traél:amr ; no n erullt pcr(onali3,
1 [cd parnmOlllOrl1ln n'uner:!: ql10niam t .1pl1d no s nulll1m dl
mOl!us I.llh.lnlm,&lt;luod CUIlJ labore corporis, aue vigilantia ani·
mi eollcdoris cxercratur:(cd in illis pemaél:andis &amp; cxigcndis
toills (umws colleé\:ons, vel erogltio pacrinlOni) ddidcratllr:
quo ca(ù dieulltl!r parrimonioru m muncra,l. /.§. tjflld fln/ndlf'l/l,
p- lrtfinpto §!iltildllm. {.j. §palri moniomm fi"'t. il de mlln.6- ho
Nor. S d nec Illith cadem raClone diei potrullt:ca (edlcer mil\u·
r.l, de qua l'lqUlwr iurcconli.dClls ln J./. l, &amp; lf.cù m llllilus h·
Dor corpom, alle .lnlml vIgdanu:J collcél:oris in dlis cxercendlS
tir necclf.trJ,1 , vt ml{l:a dici poffi nr,d./ fit . §. mtjf.l. $cqlllrur crgo
2. qu od til![ plcrimohlonlln : t quo rum tres (une (pccles leu ge·
nera ,v r declara r B,m. In /:'1)191(4.(01. 2.. n, 2. 2. . C. de rl111litr. &amp; /1/ Q*'
loc.lo.de Placea ln fl/br.C. deanmn.&amp; TI/bl/ f.(o f.t. w r[dumio TIlJJ·
1/fTI

Caulfa 42., Q.t!a:{l:.l .
3i ~
illfrt !tffrimOlzidli , die qll'od imponitur friplICittr, Petr, dc Vbaldis,
i" trda. de col/laiJ ,in conJit, ibldtm dcfcripto, in pemilt. cb,trI,t, nNm,
d,vtr[ riflat mod'o ad "dlua/I. Nam qu andoquc imponirLH pero
{ollis, mtione per{ollarUll1 canrùl11 , nllila rcrUll1 habira conliderationc, &amp; hoc gcnus muncris dicirur {I1puI1lio , co quàd fiat
pcr capira:itcm qllandoque imi'onirur ipfis prxdiis, cationc
procdiorulll camùm ,non conlidcrando per{ollam, (cd. pra'dI3,
qua: Cola rriburioni obllganruL U hoc gcn us collacionis ar1'e1latllr onus merè rcale, t quia [ola rcs &amp; non per(o na obli- 3
gatur , {, Impcr./lom.il de pl/bllC. &amp; vec1'l,41. 1. 2..1. 3. Cod, de mu111r. patrimM. tthr, ·/ 0. ideo rcltqui as hlli us Illllllcris agno(e ll l1c
noui polfdrorcs. d.Ir!,. Impmttorc!. &amp; d. l'g. 2 . clcclar,l[ Paul. de
Can:ro,in f, 2.''''4 Codfinc cen['lJtl r~/;'f.Et ltcèt GloiL tri d, 1. ImperJforo , in verbo , n on ptrfonas, vellt in boc ITIllnere merè rcali
pcr{ona s cti.m obl iga ri .qu .m {cquirur B.m.lbl: ta men,vt redè
uilim aduc rrit P.H1 1. de Caf!: md.I.2..114' Cod. fine cof.vdreltq.pcr
tc.xt. i" ,tl/Ibmt. [cd 6- perimltlm. qU311\ pro fund amemo addü cit B.m.qui {i [c&amp;è:pcrpc nd Jrur , facit magis comra Barr. qll àll1
p.ro cius oplnionc. qua: qllidc1l1 glûlffi.pr,; a/leg~t .• , videt Llr nitl
co mr~ tcxt. d. t, I mpfTltf.re!, qu i nun cupatilll .dlcit prxdia ipC.!
&amp;'1l01l pcr(OIl:lSc011l1cnu:i:ô m d,I.l.. Cod. de Ilnnon . 6-lrIbll, exprc{s~ diciw r hœc ,n unCI:l,non pcr{onis,(cd rcbu s i nd iei .~an,
doq ue alité trib lltio vcl colbtio imronirur t per(oni s pr0 rebu s 4110c cfl: l'anon e p.lt fi 111 on I} &amp; fa cl\ ltam m fingulorum :quod mu ·
Il LI 1 110 Ilr i a ppe Il dnt {oU"I,/iJ},q nod gC ll llScolla tion is,:l l'pcJ lat ut
à Scribcnribus 111111lliS Jl1ICtu m , pcr(UIlIS pro rcbus impoJirum:&amp;: d :cieur mi/1ulll ,1l01l illa mi/lma, de qua loqui tur iurcconf/Jl d.lfn.§ "'tjf,I,Ô §/tq.jfdemIUJ. 6- ImJor.l'Cd ah,\ :qui:lncn
dl: rcalc,~a rcalitute. de qna ml, t. !,;".rJIOrlS ctim eius obligalio Ot per(ona h$, &amp;: pedona collaroris pnncip.llircr lir obltg.I[J'
nec mcrè ps{onale, licllt c.lplcari o, 'lux perlona, ramÛm con·
1idCI3t, nec Imponi m r r"c lonc terLI111, (cd pcr(onar1l111 raorùm,
{t'dhallc habcI ml{l:uram , qlll,1l1nponitur perlonis ralionc re·
rum,non quàd obligario fir rcall ,qlll:J ficur capirdtio, quod dl:
mUllus mcrè pcr{onalc,ob llg.ttipf.ls pcr{onas ad collatloné' : ita
&amp; mUlltlS ql10d mdlcitur p ~ 1 {onis pro rcbus,obligat princip alitcr per(onas,ad conrributioncm iIlJus muneris:rcs autcm {cclln·
danà,&amp; in con{clpemiam Vt ad, oblig.Jtionem pcr{onaru Jc.ce·
~t obligacio rerum,ranqll,ull pcdi{fc'llla,&amp; G:ql1ela : vcwml3v v 2.
men

�C.\lltTa 4L.~Xn. r.
Clt:n quia 11.lbet rationcm rctum idco appdl:tnt ilIud mi/1:um,
quali hoc modo p~rticipct de natlll'a vrnu(que fimphcis,licèt in
fub!1:antia obligacion,s fit pcr(onalc, yt dLCcrur infra 111 dif'curfu,
5 Et qUlmuls ver,1 oc &amp;. magi!1:rahs ha: dl(bn ébo, à Dollonbus communitcr rccepta, &amp;. indl(crimin.lnl11 approbaca, t ta·
men obiccr hic notlndum cen(co,quod Vlplanus ln l. rrfmpto §,
.fi.&amp; Arcadius, inl}n. §. P4trl'1I011l0m/1l ~11Ir1l1.jf dt mimer. &amp; h~ ·
nor. nOIl fJcium ,;ntli duo gcner,1 mUIlC rU I11 pltrimol1lalium:
prour Ilec Guillel. de Cuneo, in tl'.It!. 1II1II1tY/l»l. col. 2.. nH11I.l. ~
Petr. A mi pol. :",.IEf..de. mllnmb/ls , ;'1 (eClll1d.1 p.lrle princip. col. l. n.
XI. &amp; fufiùs profcquitur /114 p.lr/l. §. ~. iI1Cl;. m1lltip!ex rjf dlulfioml/11fr"",.n. 6. Hanc quoquedl\l ifioncm induogcnera UI!'corn (cquirur glo /C ml.fill.ill v(rbo.1JIrmt·/'O.C de inmJllni. mm. con·
ad.Mr. x. VllU111 quod prxdiis &amp;: po(fcffonb l1s iniungimr, fi·
uCBlunicipes lim, liuc lion fjm: aknum quod non impol1ltur nilÏ muni cipibu s "cl incob .in quo g.::ncre collacionls corn·
rrchenditllc etiamcaplf&lt;!cio pcdonarum: quia impolli 1I01l potc!1:,nili municiplbus "el incohs ,licue coll ·fr.1 , loban. de Plat.
"'j 0

in mbr.C.dt anlloll.&amp; fribl/t./ib. 10. col. pOl. in ~/tlf. &amp; dtbelql/IJ ho,
01'lliSJoI1ltT( in lacs vbi rjf If/col.l. Pr! I11U m J.ure 111 gen L:S , q uod pr:r.
.àiis i ndlcicur. iurecoll fli lci nppellallt;1I rt mbllliollts. q lIod in rt
~ollofunr,hoc dl,in obligaticl1c rc~!i ,v t docet Vlpian.m d. /.rl·
[cYlPIO. §fn.
6

~x il1 re cributio ncs,(cll mllnera t merê patrimonialia, tri·
plicircr cOllfidcr~lltllr,rccllnd~m Barùn 1.'1}1J!ctf.1'I. 37· in v/11"

fimt Iripbâa.c.d,. mll/imb.à ill 1/10 [.;co. loh .dc P I:tte:l,in TI/br. c. dl
ilN/lOn.&amp; tribu uol.l.'I.'t1de Ifrlro ml/ncrt pJtY/lmniali. Item Dd. in
l.pllUl.C.dt §.ccdifPccr.de V bal.rn trtte1. dc colldlis. ;'1 1. eonjil.lnlmplo ln rllo Iral/.ch.rtlf ptl1l1tr.n.6 .vtrf.rrjl"r modo .Id "dil/lla Nam
ql1lndoq;cribmio lit de ip(a re,vt cil: rnbutio rei vehicubns,vd
n:\uiclI!.lI'is, equi agmmalis, vel mu la: , /. un frinc.lfi. §. p,llrllllo,
mqriÎ.III/t1I'jf.dtnl/rntr.~al1doq; criburi o fit . de co quod pem·
pic ur ex ip(a re:ve!mi ,qllod dctl1r tcnia pars frufruum,/.modlw,
Cod. de fiictpt. 6- IIrClfr. ClllUS generis (ulle deci mx pra:JIslcs ec·
clctia!1:ica: : rribura ImpcraroCllI11, q ux ex fru Cl ibu s 1 CJ'um prx·
lbntllr , cen fus qUC'lquc / &amp;. canon cll1ph)'t (· lltic~\s ·, a"'~gllc
oml1C' pra:rtatiollcs mt rè l'cales, qu ,H um mulras (pecles cn ll'
mCL\t Petr. A nri pol. com prolli llci,ll!s nof1:cr , ln fi,o traé!. dt mllmr.i" +P.l&gt;':''. ~ . ! . "1(/p. ml//&gt;ipk.\' rJl dllliù mHnC/'((1n. nllm. 7, 'If-

qllwi

'341'

eau«a 4î.~xn.J:
qlu Ifd 1'I.,. o.~andoqlle rributio 1ll1ponituripû rei,prz(hnda in
pecunia nllmcrata, vel alia re, qua: non nafcitur ex rc obligata:
OClit tribut:! &amp; publica: fllnêtiones,de quibus in lJi pt»dmtes.§. ft

.'lHid C!o.w"ijjf.de vfi':fr· &amp; m./it.de cmfibtu.

Differe autem t nmnus mcrè rcale à munerepatrimoniorum, 7
' quod imponitl1r per(onis pro rcbll~,mu lti s modis. Primo in (ub •
fianti~ obligationis, quia in hoc munere , obligatio dl: per(onalis, &amp; per(ona: principalirer obligantl1r, non res : nib accdforiè
&amp; in con(eqllcnriam,ex priuilcgio fi [ci,Barr. in 1. Ln'l7'C, dt mll.jitr.&amp; in qllo liCO lib. 10. ldh. de Plat. Î1'Il'ubr. c.de Anno. 6- Iri". col.
2..in verf:' differt hoc II mllllt"jil" "Iltl/a. &amp; fll fiùs fuit hoc pro batum ,fuprà CdI~ 2.7. in 3. 911.tjf. vbi probauimus hanc opinioncm clIè comml1nem,quam [eqlliclIr Alberic.;1'1 rubr jf de nIlmer.
0- bon. co/+1'I'7 .veif.·mlll1mr. vtro 'f"~ impOf'UntNr perfonM.&amp; de V-

haldis,traa.deco/lel/ls,in l. CdnJil. '1uod in fine traElA/us ill[cm;t. durt.pellltltjm. 1'Inflltro 6. &amp; 7. At in mULlcro merè l'cali, obligatio
crt realis , &amp; adhxre~ prxdio ; &amp;. nOD per(ona:, t.r"'peraloresjf.de
pl/blic. à vdfig. 1. md/mofles. C. de I/nllon. 6- tribM. &amp;. ibi idem declarat Joh. dc PI&amp;t. &amp; Scribontes. heruJiffcrunt in alio, quia in
muncre mcrè plrrimoni:ili, l'es tantùm, qua: de bot niburioncm,
œ!1:imatm) &amp; n o n alix, licèt ont in patrimonio:fecùs in mULlcre
quod imp onitllC per[onis pro rcbus , quia torum patrimoniul11
collaroris xll:imatL1[ , vt declarat Paul. de Ca!1:r. in d. t. lmper.tom.1Jl/1mrO J.&amp; Peer. de Vbald ls inual/.de co/leélis, in I.Qo'1.ïbidtm
defCY/pto. ch.trl4penlll_'1 6.6- 7. &amp;. Petr. Antl.polis tran. de ",umrlbru il. 4. p.me principalr.§ primo.meip. nunc ort/.jne 'forajiiH9.lIUmerll
4. &amp; r· Secundo, dlfferr in forma obligarionis ,quia in munere
merè l'cali obligatio concipicur in rem, (ed in munere mino,
quod imponitllr per(onis pro r&lt;:bus, concipitur in per[oJl;\Jn, 1.1 .
de Ifnn&amp; If/h. Bald. in Iln.(oll"nll. 1. jtJ verjic.j}tciali. alllem. C. .fint
cmf. vrl rdiq. Barto!. jn d.l, r~(cTlpto. §fcJtndu1/J.1'Ilimero r .ff.de m/i/ler &amp; IJol1or.fa(ÎlIllc &amp;. qux (cri pOt Bartol. de rtaClIto pro!ubitÎuo
in rcm COllccptO,Vel ill pcrfo'lam,i1'll. l.lll1mtr·l 2.c.dc fum.Tri1'lit.
Nam in 1l1unc- rc I11lnO, impoficÎo fit per(onis prin cipalitcr, &amp;
non rcbus (cd 111 munerc mcrè patrimoniali, indW:io fil' rcbus
&amp; non per(onis:qllod pro bat text.i1'll.rtfcrtplo.§fcl'édllmflde 111/1n.
&amp;honor.dUI11 chcit, muncra ,qua: patrimoniis indicllntur, dllpli·
'cia effe:ql'a'd.H1'lllUX polIè lloriblls iBiunglllltllr, oue municipe.
li nt,Ciuc n5 finc , ql.lxdam vero non nio municipibm vel inc lis.
•
vv 3
Teniù

�Catl/fa 4t.~:dl:. i.
.
qualitate nacl1l'ali,quia mllnus mcrè rcak,.
dl: pel'petu um,vniformc,inuariabilc,&amp; o{'(\inarium, 1. I.e. dt va-

yp

1!

T cl'tio,diff'erum t

cM.publie.mun.l. I.c.dt IIIdléfiDl'Iibll5, ltb. 10.&amp; in l. omncs.c.fint m{.
vtt rclt'l'&amp; ibi BJld.&amp; Scribenres:icem nart. in 1. t jJ. de i/lrril/ll/lNnit. Bald. &amp; alij ml.plaut. c. dt ss. bU/if. At collc~.l {cu RlunUl,
quod imponirorrcrwnis pro rcbus, non dl: perpccuum, nec v·

r'

Jl iforme: (cd imponitur &amp; variatur {ecundùm caCus &amp; OCCUI
• rentes necclIirates rcipublica: : ideo non habet ccrcam foemam,
Ilec pcrpetuam , aue derermin:ttJ.lD pr:d1:ationcm. id m 110[,
P:rul.de Callr. in d.l.lmper,rlom.n. 3. vbl .reddic rationcm QlUcefi·
uris: quia in muncre rtlcrè rcali obligacio prxdioHJrn {cmcl im·
polira, perpecua cfl: &amp; vnirormis, nec variatur{ccùs in coucaa,
quia pro vnaqllaque colleél:a , na{ci[Uor noua obli~JtlO &amp; prxlh.
tio,ideo vaciabilis efl:. Idem vulr in cff'cttu Bald. tn d.tj.coü.Vl1
tlme Ault d,ciltIY col/eth.c.ftne cmfvel. rcEt'J. &amp; alteg.lt S pecuLlil. dl
c/lr.eonillg. §.I. v tlfadbuÎtI4 aU/em arlimb tIIldmliam.loh.dc Piatra
;n d.Yl/br.dt allflm.&amp; Irib//t.in '1Jerjic. dcfiClmdo ",lIl1trt, qllod 111I!OntIlIr. &amp; Bmol. in J.t vnic. c. dt mlilieriblH, &amp; tn quo wc. [deo dlcitU[
munus excraordinarium (ecundùm Bald. in 1.8mnes. eot. t. 'UlrJil.

tunc Allttm d"itllr eo/lcéfa.Cfim allf vt/ rc/iq. &amp; in d. 1. placet. loi. 1.
'Dtrf qu,trO iuxI4 bDc tfltid de col/tBi!. &amp; ibi Iaf.copio1i US pl'Olm, numer.4 .C.de SS.Ecclcf&amp; efl: de hoc g161f. &amp; ibi Scribcnres II) 1. I.~
,!uOdfi neml!f 'lliod Cl/ill(qlle vni/IC~r: ngnJll1e. Siqu idcnl {ccundilm
incrementum vcl dccremencull'l fdculc,ltumlingulorum, auge·
turvel minuirur lingulorum tollOCl:a ~ !Î comingat alJquorum
faculr:lces decre(cerc ca{u aliquo ,impctll Ru .11 ini s , vcl .110 du:
aue iIlos abcnare in Ecc1e{iam , 3tlr alta; pcr(ooa s pr i uilcg,aria~
ve1 li culpa collacoris rcs cadac in ·commifrum , aut pubhccrur,
vel habearur pro dercltél:l : ira V[ pcrueni at iure fcudl ad dOllu·
J1.u m.Nam his omnibus ca{ibus nl1nuirur colleél:a, t.Cllra.§.lnDpIJ.
de mllner. &amp; Im10r. &amp; m l.fmna ,&amp; ibl not. Barr. jfde ct4b.~
fiellt è conuer(o, augcŒl' a .él:i s faclllratibus, vel parrill1onus,t.

ff

hù onmImJ.§.'1I1 flf.'jf dr varat ,&amp;":xcllf11,,mer.

,

~l ([ O, dtfferunc t elfcétu : qllla munus mcrè realeobligar
res ptin cipahrer,vt dlél:um cfl:foprd,n.7.,d\:0 nO ll con{iderarper.
(on as , nec qual iratem am pnuilcg ium Illal'Ulll, [ed rerum un·
cùm.lraque lIcquc Ecc1clia,ncquc domus A ugufl:a excufarur ab
illis,lfi.c.dtexAC1 fr/bu.llb.co n e que primi ~'lJari s, vcl miles, nC(lue
:z:ras,aut numeru,libcrorunl,ncquc illa p ra: rogatiua) ql1X foler
.
~ pCI

Cauff'a -41.~;rl1:io:t:
~ per{onahbus excuCarc, d.t.refcripto. §. quJ ltZuller4.1.

.

J4~

.fi. §. p"tri",6-

moram alltem jf. de mllmr. &amp; bonor. t.!Ji! omrtb/uJfiml munera!fd~
'TJacat. &amp; excil. mIme. 1. netjllt.&amp; toI.tit.C.dt mlmer.patri.Ec quoniam
non con{idcrar pcr{onas,{cd res, ideo [ufficic l'CS clfe {ub didonc
&amp; porcfl:ace indiccmis munus, quamuis perron:!: iim alccrius
dirionls ,vel monarchix: quia indlcirur po([&lt;:{[oribus,{iuc municipes {inc,Jiue non {im , d. 1. re[crlp'o. §. &amp; ibi nartol.&amp; Scribc:n·
tes, &amp;;n d.l. placet.C.deSS.Ecdif. &amp; if! t.Merflt!. §.fol" jf"d mlmiPerr. de Am ipolis, in tral!. dc "'lInmhlls,in d. parlt, §. r. Nam
cum p!cr{ona pnncipaliccr non obhgetur {cd l'CS, frufl:rà coniiderarur qualitas pcr(ona: , qUa! non obligarur: ideo ad excu(ationcm huius lIluncris merè rcalis, non Cufficir priuilegium per o
{'(Jnale, {cd delidcratur [peciale priullcgium à rcahbus à Principc
cOllcc(l'um,ljfmt mimera.in jf/dt vac.&amp; exe.mun. [oan. de Plat. '"

Ji.

cit

fi/br. deannon. &amp; ItJbut. col. J. Vtr[ ab tjfù maneribll4 merè rtaM,,;
nemp exwj.itllr. Bartol. i~ t.z.nurlJcr. 7' wrfie. '1u.trs .ql/aliter 4ebet
CO/mdl 1(111 Immuni ftfJ. tf. de il/re immNn. &amp; vide g[o(f. lingularc:m
de hoc, in l.vacantis.C.de dewriomb,l4, &amp; Ibi Scnb.ln muncl'ibus
autcm q ure imponul1cur pcr{ollis pro rcbus, quia perCona principalitcr bli ga tur, res vero accclloriè &amp; in con[cqucmiam,
rùm ad obli gacio!lem per{ona: Ccquarur obligacio rerum, mcri.. tà priudcgillll1 concc(lLlm per{ona! con{ideratur, &amp; pra:fl:ar immunicarcm ab illis quia cùm obligatio incipiat à pel{ona, fi perfona non lic fubdita, {cd exemta priuilcgio , non pot-erit obligari
his munCClbll~ , qUa! imponuntur pcrfonis pro l'cbus, c. tuminojQ.
16.q.t. &amp; ibi 110r. &amp; per con{equens, nec CÎus rcs erunr obligara:.
Ideo non PO(lllllC ind ici,nlfi mllnicipibus vcl incolis, non amem
(oren{ibu~ vel prillilcgiariis : cùm fccù s lir in munere merè reali,

d.l.refcriptD . §f.

t quod

voluir Bartolus in /. vnic4, numcr.39.'f)(rfiml . 't'mio mod~ dd Irrflllm. C. de ml/lur. 6~ ill qll9 /oco. vbi dicir, in
olltl1b ui ml fl: l ~ pn utiegiulD cOll cc fl'um à per{onalibus , non
eXClllàre à Ilmml , {cd lo lùm à la bore pcrCon x, tanqu am re(pe·
élu {umrlls lic pauimolli.llc. M o ucwr per ccxc. in t.rcttgdtomnt.
§.j. CI/RI /.ji:tf.Jf dt mterd. &amp; rcl,'!!,at. N~m opinio Barroli forf:lll procedtrer III (uo C.l {U , hoc el\:, in munere mifl:o,quod C1ll11
laborc corporis , &amp; fUll1cU adminil1:rami s traétatur. ScJ qllxlHo
no1l:ra loqllirut· de mUllClC mifl:o t:llliawffi, quod nihll habet
.
com
Nec oollar

10

�Cau(fa 41.~a:œ. t.
commune cum munere illo mifl:o, de quo 10ql1itur Bal'rol.lmo
efl: quid ncutrum &amp; diuerfum ab i1l0 , vr l'l'l1dmtcr ani.na luer·
tir S3IiC. in 1. mmn. coltm111. 1. in verJic. tjtl4da1?l fu"t 'III« MUIrUtrl
p,.fdiO.mm j.f1Il,lJ('èt J!1 ye;tM c91JjiHa",.C.jine cm!'1Jt! ,eü'l.IJ~o dl·
xi fOlfm: qUia cius opinio non cO: nilllis rura , etlalll JI1 CJfu fu?:
quonÎlm rcxr. If) d. 1. ~ legalomm. § Ji. rum l.ftq. probat POCIUS
oppolitum. 1deoquc: ibi hononbus prohibitusJic~t arecatur ho·
nore: tamen fumtm &amp; ,mpendia honOfl ffilfl:a prxll:are d ber,
quc1niam ln pœn:lm fuerar faél:a prohibitio, ncque ImmuntrJ'
rem pœna mbuere dcber: cùm Îlldu lca in odiulll, non operelt·
cur fa110relll:vr ntlCUp,ltlm dicitur in ill o tcxr.qu," ratio non con·
ucnir priuilegio fauore Ecclelix , vel per(onx induire, cùm fic
fauorablle &amp; ampliandulll, C.odI4.dereg.iur.in If.&amp; I.quod fIUDr/,c.
de leglbUl.
.
Et in rc:ï:minis huills-quxll:ionis , hocell in munetc mino rai.
liarum , quod im ponitut per(ol1is pro rcbus , ve illdicari debm
idem de munerc mlrto,qlJod de pcr(onali , 6rmae 1oall- Andr, I~
Addimne ad Specul.in liuli. dt cmfibIM,§, nunc vidmdNm. in additif,
7It,incip.,f(J "werÙlmvlde quodfiripji: vbi dicit, quod magis rugnu
trahit ad (e minùs dignum, &amp; res dcnominamur ab co quod poteneiù, .gie,l1!J.U'il1~rjf.de jllI/,hom. cuillS Opillio connrmlCU[ ni·
bus rationibu~.
Prin1J,quia(vt diximus) in iltis mllneribus mill:is , qua: impoflulltur pel (o:1is pro rcbus,per[ona principalicer obligllw[ ,&amp; rcs
in cOIl(cqucnriam penonr, ob pd~lI\egium li (ci , qno fif.:us ha·
bet res ornnes (ui dcbicoris racitè obhgaras, &amp; hypothccacJS'
lcgc pro luis debi~is, &amp;: aél:ionibus per(?nalibns, l, ,uifcr/IIT, §I
fi"'ild( j,:rtfi/h. ideo confiderarur perlona &amp; non l'CS, qlua. ar·
tcndltUr id quod principalirer agirur, non aurelll qllod ventrJQ
con[~quelltiam,lr.l''1l/gd d'CI/"III .ffde AMhor. ttltor.
11
Sccundo,qula cütpcr(oll,l principaljrcr fit obligata,licèr mio·
ne &amp; c:lulfa p.lrrimoni)!tamen ha'c ratIo, (int,' callifa 11011 mutac
natura &amp; fublhoeiam obligatiollis, DCC facie illam elre r(alé,.ur
in rem fcriptâ "lieèr pro reb. &amp; rarione parrimonl) lir conmlh:
non Imgis qulm obligatio, qux ex vcndirione l'ci ad pretium
conlt_lw:nd"m contrahirur , non definit elfe per(onalis,am mu·
ta".Ir II' nal ur.ru rcalis,quauis r.tione rei vendlcx, &amp;:.
1'1' ven·
dlu d:bearur rrr riulTI. Imù hoc regLilare cft III 0l1l11i aéhouc&amp;
obl'6~ri\JllC pcr(ollah,ve non murer natlll'J. {lIa, ctli ICS!ic C.lll(f.1

H4

rra

obltSI
•

Canll'a41.~xfi.1.
345
obliganonis.l.I, §ji Imu./l.ld Trrbdl.fj. §:fi, &amp;fot, ritjfdc fM/I.e"".
Temo, quL\ ccli Doél:orc~ llo(hi, callil~ fadlions doQ:rinx &amp;
uaél:.ltll\ ,dlll1f~rint l11uncra pJ.tl'il110niol'llln III cna r,&lt; 11('[.1, vr V
l;l1m fit ln,'re pcr(ol1,lle,altud 1l1Crt' l'cale, &amp; .1ltlld 111lfiul11:ql1od
f.lClhoris d0c.1I111X fCCCflll1r,i: \'C dlrccrnerent cJ.pir3t1oncm a
cllllcél:,l:ram&lt;:n t ill n[conflilci rcm .1ccur:ttilIS arrcndcnrc~. patn- 11mOl1jmUI11 l111111Cr,\ non rnr1tcia, VI' Doél:orcs,{cd dupltCla dlxcmm : lieue V1pian II' I,Y(jinp'o, §, fi. '1'1 'l'Clfrc.fld t;Jtm luc mI/I1CY."
'II/of p.,IrÙ1l011W md/mnfuY, dttpltcid jillil, ~ A rcndius ,In 1. fi". §.p".
tr:mOl1itlrlll'lJ ,lIIlcm ff. de mllrl, (7 ;'ollor. vnutl1,quod l'chus fcu prx·
dii s indlcltur. vr funt rctribmioncs, ql1X i:1 agris hum vcl a:dtficils, &amp; po ilèIl'oribns indIClll\l'L1r. &amp; hoc cft propriè &amp; vere rcalc:
quia III rcoli obltgatiollc confifbr:altcrum vcrà,quod Imponltllr
rerlanis (ubditis,hoc cil: mUlli cil'lbliS vcl illcolis,&amp; 110n forcnfibus, am prin tlcgio cxcmtis : &amp; en munllS parrimonioru~l pcrfonale, qllOJ perroni, Imponitm. ~od dllplicir~r conhdcrarm
nain ql1:tndoqlle il11ponltllr per(onç proprer perfonam ,nu\la ha·
bira rarionc p.1trimoni), vt dl: caplt.U1&lt;l: q113ndoqllc itllpOniwr
perfol1x l'anone roUllS p.lttil11onij,&amp; ,\ppcllawr co\lcél:a,&amp; vrri\que propriè &amp; vere cil: 111111111S l'nfOll.l\c, edi rarionc &amp; c~llfl.t
ratrimoni) indlcanlr per(onx: tll10niam iIIa call1l'a ve\ ratio pauimoni),IlOnllllltat n,lturam ohltgationis, vt diél:um cil:.
Hinc cil qllod l11\ll1l1 S collariollis. qllOd imponiwr per(oni ,
pro reblls,dl'uidIt\H I11cer hcredcs,cli 111 lir pcdonale '. pl.n pomoIllbus hcrcdlrarils: nec elll~ rcliqlli \7 fcqllllnrur pollcilorcm Plnimol11J,licm III mnnerc mcrè ro,llt, I.l.cd, .I1l11on.&amp; Irlb"l. &amp; Ibl
gloff,&amp; 13arrol. hoc nOLlt .n,ï.&amp;: ILl .ll1n ,d~ Plat.?J. 5.
Hmc qllOqllC t d,ccgitllr &lt;:rt"or qllorundJl11 , eXlll:il11JlHlllm
mUllcra ralliarum in G.Iliia, &amp;: DclphlI1aru d1è alcerillS gcneri,
qUJm li ne aplld nos,&amp; III LingnadoLtia , (cu G,l\lia Narbonel1l;:
ex co quod in Gallia &amp; Oelphll1:ltll nobiles nobtllccr villcnrc5,
CCllm fi non habcm lLIrI(d,éhollcm, cxcllf:1l1rur r,lmcn J m'I'l.ribus ralltoll'L1l11 : (ecùs apud nos &amp;: in Linguadoc1u , vbi non C';CU f.1 l1tur , nec habcllt lmmunirarcm , fi non lubem ltlflldldlOncm,&amp; pl',cll:anr (cruitium milicJrc Regi Nam cÙl1lnon lillt nifÎ
duo gencrol ml1l1crul&lt;l patrimonlorum : VI111m merè realc ,quod
prxdiis iplis indicinrr, &amp;. pro quo prxd,a ipfa principalttcr obltgal1tur:.:t1tCw1l1 pcr(onalc, quo perlon,); l'rtI1cipalircr obltg.1llrLll',
xx

l, .

"li&lt;

,

�H6

C.\ll fT"a 41,Q.:!.:d'\:. G

tiLlC conccmpbrio ne l'crIon:!:

Cat1{f.·'4~. QIlxll:.l.

tantùm,fiuc pro rcbus indicatur.vt
probac ccxc, Ilngularis ad hoc in 1. rfJmpto. §.jn. de mumr. &amp;
"n~r Ideo Il ~p ud nos tnunera calliarolll 11011 indicantur ipfis
prxdi.is ,(prour certum &amp; indubitacum d'\: 110n indici ) [equicm
ilb apud nos cllè per[ollaha,&amp; no n rc alia , quamuis imponamuc
pcr(onis pro rcb us. Nam ficut in Ga lli~ non [um mcrè per(onalia,vt per(ona ra tione per(o nx tancùm ca llicwr,&amp; quoci[e[Ur,fcd
rationc facul c:lCLIm &amp; fortllllarum quas habent Ci nguli municil'es contribuere ccnentur:ita &amp; apud nOI. No n (unt crgo diuerli
gellcris hÎc &amp; illic, imè ciuCdcm: crCi nobiles non habenrcsfcu·
du m nec iuri(diétiollcm , i1lîc cxcu[c nrur, hîcauecm non.quoniam hoc facie priuilegium concdlùm nobillrari à Regc, ~od
pciu ilegium cximir ql1 iJem perfo nam ab obligacione, &amp; minuit
ipra m oblig.ltio ncm ,&amp; facie illam minorcm numero per(onarum conrnbucnrium,fcd non magi, perfonalcm quà m apud nos
fit: cùm magis &amp;: mim\s no n fac iac dt/ferre gcncre, vel [pecir.
lfiffdt fimd.injlruO.vrl injlmm.ltg. itaque non murac nec mutare
patell Cubll:antiam &amp; n~rurall1 mUlleri s, qua: non depcndcrà
priuilegio ,red ab ob li gariol1c perro nali, vr diétllm cil, qux 110n .
mutarur proprer priusleglUm 110bsliraris.
Icaque vi dcndum cil:, anlllUllera ralliarulll ~ plld nos fine mcrè realia,qux pl'xdiis indiculltl1r:all pcl'ro nalia, qux pcr(onis pro
rebus,quia Ci (Unt merè rc.ali:l,EcclcCia non cxculal'ur ,&amp; pel' COIlCcquens Rollcnus Reétor EcclcCia: ve nict co ndemnandus: (rd fi
apu d nos funt pel'(onaha , qux perronis pro rebus imponulltur,
(quod genus coilacionis Doétores nollri appcllanr mumes 111/·
jlll",. vr noc, Bald.in 1. pr,tdM,co{lIm ., .vtr, item fi vtn/llnt. C.dljid/ico",m.&amp; /ri l.pr~pttr.c. ql/' bonis adl. poJ!. vbi Fonil' ra tionem quare
appllcmur mi Il:a , &amp; in 1. ciuitaHol.2,vtr fèd ponc,quod duitas habll.
ff.Ji arl. pet.)à quo EccleCia excu(atul' &amp; habet immunil'acem de
iure Ceri pro ,1. r. &amp; in Allthmllc. ittm nllllll com'lJItnittU. C. de Ep'ft.
6~ claic,capit,nm min}lS.cap, I1dumlis. d( imnlllnit.Ecci. &amp; cap. I.I/d.
til.lib.lf. mericQ Ro(fcl'ius cxcural'ionem babebit.
Et guod lim mcrè p:Hrimonia li~ ,addllcuntur CcptelTl argo'4 menta. t Primum,quiaomnia mUllcra l'alliarum CiLIe regia, fiue
Prouincia::hoc ell, fiue mandno Regis, fiue co nrcnru trium [htllum Prouincix,pro iJlills negotiis imponantul':&amp; It ue ordinaria
Itnt,liue extraordillllria,(emper impommrur ciuil'atibus vcl ca·

ff.

•

I1ns

347
!his pel' focagia, &amp; ex igunrl1r per q uxll:ores rcglos, vel rhc[aura·
l'ium Prouincix, à ryndiCIS vcl rhc[~u l'al'iis iprarum vniuerfiQ'·
wm, prout quxlibet l'epel'icur quoti(aca iu focag iis : al'qui focagium el1: merè l'cale , habe ns cercam &amp; dcl'cl'minal'am formam
Immutabilcm ac pcrpe mam, vr dlXil11llS Cup l'à C4l1ffi ~7' ql/ ...p. r.
cf\; igicur Itlunus mcrè l'cale, quod [emcl impolÎcum pcrpemo
durac, habens ce rcam &amp; vniformem prx[tationcm : lingulis ~n­
ni, reircrabilcm,vr diétum cil:.
Secundllm,qllia carallra huius Prollincix, vr plurim ùm fillnr
fub for ma ccnClIali,dc q uam lforma.lfde cmfibm.qux focma non
c&lt;!lnllellir, nili rnblltariis prx dii s,vt ibi dieicur,&amp; fjciunr C~ qux
ibi [cribit Barto\.&amp; in t.refcrtpto. §jèundlll1l.'lUm, 5 ffdc N1l1n.&amp; JJalIor,&amp; in t.imola .n ,~jf. ad muniC/p.
T crtium, quia ap"d nos 111Ullel'a c.lllial'UFn indieunl'u r cci~m
forenlibus 11.lbc:nubu, pl'ao.dia in ccrmorio clui ram,vbi rallia im"
ponitur : quamuls Ihl non habe:lnc domictlium, quod fier i non
potell in muncrc perronali vcl 111,llo, quod imponirur per(onis
pro rcbus: gUI.IllOIl pocel1: i111pOnt nIli munleip,bns &amp; Ineoli ",
d.l.l'rjiriplo.§j. nit iglrur mUllllS mel è rcale, qllod pollèflortbllS
illlungltlH,liue municipes fillc ,fi uc nOIl/in!. ,J.I. nfc"plo,§/ Ile,ali ud gCll11S J1\lIncmm pal'rimoniol'llm rcpcricur quàm Hia tria,
pedona le, rcalc,111 1f1:um.
~a rtum ', quia videl11m quàd mllnus (oluDoni s quindccim
RorCnOl'1l11l pro fi ngn lo foco, (cu focagio:cll ordinanum, vlllforme, pel'peruum &amp; l11uariabilc: lieur &amp; mllnllS mli lc aris a11n0I13:,
quod pro Ilipcncliis a~marorulllllllli!um , iamoill ~ Cbril'tiani/1ÎmQ Rq;e fUI r f' rou 111 ci:-e ind,étulll, qllod munllS vulgusappclLIt
101/ t,,,l/on,&amp; ferè omnia aita muncra Regi s ordinaria , habenr ordill.1riam,perpcruam,&amp; Y111formcm pra::ll:atiollem,ql1od cil propFiurn muncris merè rcalis , vc dlél:um cil. Ccd à munwblls ordinariis ncc EcclcliJ excll(,arur, nec qlldquJm a!tns qui à pcrCon.lllbus tuber 1m IllUllll'arC111 d.l.pillCl/.C.de [acro!Ecclrjiü, &amp; lb, Bart.
Bald. Call:rcnC &amp; (0111m\111IC(r Scnbcnres, per t1lum rcxc. &amp;:
pl'ob.\l'ul' il1/. 1. C. de V uC,lI .flllJl mun.&amp; in 1.1, c.de mdlc1IOmblls, &amp;
ibi gloŒ ;11 verbo, pojl/l/llll1r.tlb. 1O. vbi Scnbenrcs, &amp; Bart. il1 1.1.
1IIlmer. 4ff de il/ft Immlln. per rexr. in I.!Ji q'û 1. in "anor/bus. §, q"'
m,&amp;eris,jf de VAl,ll. &amp; exo1riJIll1.
~llC um ,quoniam placico Chrifl:iani(fi11li Regis Henrici l'lIblIcaco die 15.D~ cébris 1556, fuitihrllrLlITI,quod nobiles hUlus
xx 7,
1 [Q

�348

G.wfl"à 4l.~.dllO.r.

Plollincix,hab mes feudlllll cum 11I1'Ifdlél:ionc, foluant in futu.
rurn mIllas cunl plcbeil ,pro bonis 111 fururum acqllircndis alla
jure qll~m cO l11ll1ll1i , conlîf~-aClol1ls, vcl defJ.ll1par.uiollis : quad
non porUir alia racionc conl!:z cu 1• qu àm quod muncra r~lhlrum
ap ud 1I0S Ullt mcrè pacrimonialia,1 qllibus nec Ecc\eu.l, Ilec pri.
I11lpd.lris,ncc noblhs habens iunfd lctio ncm poreO: excuClri.
$cxtllm :ugllmclltull1,d1: cl parti u III enlll1lcrarione,quia omlle
mUllllS cillllc,aur dt perfonalc,lllc pltrIl110lll;tle,aur miltum:n~c
ah lld rcpericll: 111 iure, 1. I.lfi.de tflHna. C'-IJ01I01'.fèd lllUllLlS calill'
rum .lplld ll OS lion dl: pcdonalc,l1cc nllfhlll1,CÙIl1 C:XrCdl .HlIi' ro·
10
coll.lrons. NJ.1ll lll u ner.! dlClIlltUr pc~rrimo nl .lha , iu
()olbus !abor corpmis ,am viglt.tmi.l anlmi L'oll.lrons nOIl dcliderarur,rcd r.l1lrÙ m fÎlIlltlll &amp;: ero.;.mo p.Hrt 111011 1), 1. l. §.t!llul/rtundltl1J. &amp; L.fna!. :. p.II I""on/omm fSh' Olm. ,·r.!.ff. d, mil/1mb. 6ho);Or.
.
SepClmllm , q l1la videl11us quoi in Gallta &amp; Ddphm.Hu,
vbi mlUlera raIl Ül'll 111 rUllc redOn .lh,l, nobilc s criamfÎ non hlbC.l11t feudulTI n c lun(Jld:ionem, habcnc I1Illilominus immllnit.lrem ~ l1lul1cnbus t.lllt.Hum cùm .1pLld no s 110biles 1101111.1bcnrcs Illllfëlta:10IlCrn, cLii I,obilttcr VILl.lIlt, &amp;: .1I1rlqll1(f, mu lube.IIlC (ux 110bdltam gcntlS, III btlOl11 III us 110n u:cl1lJ11[ur ab ifbs
mUl1cnbus,fcd co. l.w O Il t.!S rllbm: c:og.ln.or,vr .,,:tcri pkbcI).noll
fune iglClll' Jplld nos il.l:C l11unera pcrfoll.lh.l , vd l1ulb , ({d me.rè pJwlllonialIa &amp; rca lla , à Q111bus nClllo cxcuCltlll' , vr diauJl1 dl:.
~ibus non obfhmibus ,fuit maiori calcu lo in hac qux(\io·
ne'conclullllll, l11uncrJ.Call\.1rLlIll apud nos no n cJlè merc pammOlllalt.l.f"d perron.lb.! 01 lib, qua: lm poilU I1t1ll' pc rlo IllS pro rcbus, (cu facultattbus, vcl patrimonio cuiuClluC Jl1UniClp UIIl, vd
1I1co/arum:&amp; hoc (cqucnrlbus ra[)onibus.
1)
PrimlllTI, qUia tex verbis Ordinariol1iS dcleg.lrol"llll1 à Prindpe, pro rccurfu &amp;. pel'xquariol1c foca glollllll l'rollillel.l:, fJcli:
!1.I1110 147 1 rcglnrara: Illl'egl!tro foo glorul11 , nu l11fdlc apr~'
l'ct cJlèr mu ncra , 'JI"\: i III pOI1UIH u r perfon i; pre. l'l bus, vt llU \I·
C"paClJ11 dlcirur in Ilia ) cuius tcnorcm de VLll,o ad velblllil
hiC tr:1l1{crtbimus. quollia ex CÎus vCl'bis 11l~\1itè!t lflim c prnb.l'
tllt,muncra r~ lI larum ap lld nos cil"'; p.::rfoll:l.!ia, qu a: impol1l1l1tllr
r crfonis 1'1'0 rebm : CUIUS rcnor fequ lcm. L41i1.0 DOI/.mi 147 J.
n,fft Dr)f!:'ni CO"JPJ~tJ.' '~~ J &amp;- fi,(.t.'!.'fJru 'j, flCl!rfortJ l 'L'.,,!riIIrS all1l..

'umm

l"

II/!,IS

Cau!f.\ 4L.QE.XO:· i:
'349
eliligiù,ql/.f hl pr.tflnti p,,/rM ProrunCIA! fitper con/rivutill1e onmlln
die/III' omm/ur: dlclar.mlflt , (jI/od ln MCllblu q,,&lt;f impommtl/r PCYfont, pro r(blts, il) ftqllcndo d1Jofllonrm ùsrli eO'1J71111f11! , &amp; /(116 ·
"'mfI.lll/tl ['Yol/ineldlli fùpryhoc cdlri . If/lod lib inde 111 ante", vmtf
qllifJ/1( COlJmb,Mt pro qlllbllfhmqlle bGTJti tantab/l,blt!, pro modo [.1CIIlwum in loCI 'IIbi pnfiuiu , vrl 111 jlltl/rllm pofitdlh,t , 111ft 4IÛJ cxpr1fo pYIIlllegl9 , 'lit! ex regill dtfPofttlone
1ftt pmI/ft",.
Dlcl.lr~l1do vlrcrilu~, quod omm! fl'.dafi , &amp; allj Ecdefill/ci, Ile
novilts di[f.e pl/trid; ['rollm ·i... , &amp; Foret/Lql/erg', ab inde in anle.t j de,
b(.rnt~ conm/J/lerc , pro omll/b", bOlJl4 lalll.,frbNJ , 1J1&lt;f acqllljùm11l,!ve! "eqll/Ye17t , in f'pratlJc1li ol/u iblll (I/m ,&gt;tliù plcbetM ,modo 6formol jt.prrdt's,/ctl.(yol/Ù : nrfi t"ü"bon.'1 '4d cos vmmnt, vd deI/(mrmt Mre fito : quod dccl"Yolm/u f Illre prltl"tion/5, commijfi, 'IId
dcftmp.lr.'fldutS 'Iro qllllJlts mi"imè liret contrJbllcr~, trnra?J'"r. 8:
hxc fune propr ia \'C l'bJ. Ordinarionis ad verbum rclara :
quibul prob.ltur, o:alli:ll'llll1 Inuncra apud nos e/lèpcrfonalI.\,
qux imponuntur perlonl!&gt; pro n:bus:quod manifeM· dcplchelldlcm ex q u.lluo r exprdlis 111 illa ordinarion~. Pnmllm ex
Hus verbls ,dL'fl"y.tYI'7J/ , ql,od in oneYlbllJ 11/&lt;11 l'I/PV"'fliltur l" 10nlJ pro "bits : vbi exprtfse &amp; l1uncuparim appplaCflJllnrrl1 I.dl'll
rtliIJ, onera, ql1X imp ollllDtul' perlonis pro r"bus : &amp; lie plrflnahl mlFt.1 ,quI ( vr dlctu m cO:) pcrrol1is pro rebus indicun·
rur. Sccllndum ,&lt;:: hcltul' ex illlS v crbl ~,111 ftqllmdo d1JofitlO71rTII il/rit COrtm1/m!.r , 6' /enorem fI~lIItl l'r~/I/JIcl,ILis , quo Jl:afllro forcnb rCl1cml1rtOI rribuerc ln loco vbi pofl'idenr res, qu al11uis ibi
l1 ull l'll11 h ~bcanr domictlillm. ~iJ dc illlC comll111ni ,mUl1l1S
pn(ollale mlXClI1T1, 110n imponirul' forcnlibus, [ed 1T1uniclpiblls dlllltaXac:cllm fccùs lir in mUllcrc mcrè patrlmoniah.ldeo
cùm mu ncr.l r'llliarurn aplld nos unr perfonalia, qua: impollllnrur per(O IlISpro rtblls , qux de iu re commnni non pollint indiCll1t1i muniCipibllS vel incolt s,d.l.rrfmpto.§jin.!f. demllmr &amp;
IJOnoy. crgo necttl.niul11 fU ir ftarurulU. TcnJllffi dcprehcndlCllr
ex dlis vcrbis, vn"fl'Ifl"" cOJJtr:fJ/lat pro qllib"(c1l"11/~ !.OntS t.t!/!,,biltlllt! ,pro '''&lt;"(' '0/((!t!I~fllm:qua: \'Crb.l denoranr nccctl~rio, muncm ha:c ra lliarul1l cJlè pl'donalia miJl:a, &amp;. non merè p:l.rrimonialia ,' Clltn conmbuf1 o fi.le, ve air, pro qllibllfiunql/t bonù
t.tllt.lblltblu,pro IlIOdo[.Icult,t//lm. qux verba cocinent in (c propflJ.
{lia li gnilicJ n onc, omnes l'es, Gue mobiles) liue imm ob iles, vd
l'Cl' le mOlH:!!r'\, &amp; f.lClIlt.1CC'S !Ingul orum ciuillm .. qllodcO:
.' , , )
propriulU

Il'' (1

�'HO

C3u1rq2..QE.ren. i:

Caucr,q1.~xfl:. [.

proprium muneris milb.nam munus merè realc,nolllmpOllltur
niG prxdiis,&amp; non aliis rcbus, prout munus perfollale mlltum,
quod imponicur prorcbm, &amp; qllibufcllnque facllleaeiblls cxifl:encibus in patrimonir:J,1.011Jnes.L.'lJtrf.vt adfcriptio CIIrral pro'lllY/.
bus fingulorum.c.dt optr. pl/bl. IdlluC nor.Bart. ml.vnic.C.dt nIN/itl.
&amp; in ql/o loc6.n.19.&amp; ln lJi &amp; ibi glo(f.&amp; $cribences, c.de /mml/n.
nCnJ.conwl.Pcrr.dc Vbaldis in tr4tl.dtco/lec7ù,in I.co"fIIlNod.tr4E1.
mftrto,ch.trta penlllt.n.J.vçyjic.urti6.ibi,t}lIia onerA co/lt{f,r7'um.O:Er.
tum, qllod rc(ulr:!r ex dié\:a ordinauonc , in illis vcrbis , nifi .1t,11
txprcfst pritlJ!rgio 41,trr r/fot proli/film. item ex co quod dicirur, Dm.
nes pr"lati &amp; a/ij Ecc/ifiajlici de mbiles huills ProlIJncÙ',h"bm im/nl/.
nit"Um ab iftù O/Icrib_pro bonù ta/li.lbiltbsw, qM aC'lutjiueruIII;'IIc1ac.
quirent iure pr.t/.11 imû,(omm{ii, vcl dtfivnp,.,ationH ,pro 1UJblu mm;.
mè contrib/IUt trnenlur. quod apcnè demonil:rae mune~a ülliarum, de q\1ibus Ït1 illa ordinauonc agicur, dlè muncra mini
qua: imponuncur per[oUis pro rcbus, à qui bus priUllegium per.
{onale excu[ae,&amp; non mcrl: rcalia : quoniam ab lUis nullum puU1legium per(onx mburum aue feudo , tribllir immunirlrcm.l.
fin. C. de tx"c70r. ITlPllt. Ifn. §. patrimoniorNnJ.fJ. dt mllnmhm (}
hPnor.
16 Sccundum, quoniam munera ralliamm apud nos, fille Re'
gis,fiue Prollinclx mandaro imponal1tur:~ fiue ordinari.J unr,
• fiue cxrraordin:trta, indiclll1ttlf [cmpc:r Gnglliis vniuertiranbUl
locorum huius ProLtlllcia! : CLue magnx Gue pama: {inr vllIllcrfi·
tares:&amp; exigLtntur pcr modLlln v niucrti, &amp; raJ.'lqua dcbirllm VIlI·
uerfir:tüs contra (yndlcos. vel rhclà uranos vl1l{\~rÛra l llm, vr lu·
!Ïùs fuit probacum ruprà eauJf.1 L7.qll.1f.l.quod I11l11ime hem,1i
lnLtnera hxc d lènr rnerè reaha: fiquidem ln ont:rtbus mcre pa·
truTI oniahbus,[cu l'caltbus vniLtcrlïras non cil obhgaea, [cd pof.
[efrores,l.l.C.fine Cln[VII reliq.l. 1 .1. 2 . C. de a""on. &amp; mlml.ltb. 10.
Barrol.i" /. VnieL col. pm. nI/mer. J 7. verJic. &amp; dtJfi'l'l ijfl/d IWIHlIIl
ml/nm.c.dc mu/ie.&amp; ln ql/o loeo.loan.de Plat ln Yl/b.c. dt anl/DI/.r';
mblll.co/.prn.'Vtrjic.&amp; dlfèrthoc àl'ImlJtre jille eo/lca,l. GUlllclm.dc
Cuneo j" Ir"éI.I.mtmerum,col 1.n. J. Peer. Ami poüs r rouillcmlis
i IIlr"éI. de néHnmb:m 2.. parte prmâpalt, (01. 1.. li. II. &amp; IL 'Ici dlCil
'lLtod mUllllS rcalc inhxrce l'ci eanquam [cruinls pra:dio, fi1lui.
de:n in oocre rcali, Cola rcs qua: dcbt:rcribucioncm, JllltOlt.lm,
vcl rnbutLtlU, obhgatur,l.lmperalores..lf. dt publ. &amp; noeacloall. de
PJ~tca..in 4. rubrtClJ.c.d, allI/M. &amp; mbllt.cvl-l'fmtlt.

t

Tmllt:D,

_..

'3 rï'

Tertiul11, quia vniLterfieas qux habee redirus communes, plld molcndinorum,furnofllm,falcuum. aut aliarum rcrulU, [ufficielltes ad [olucionem muncrum , [OIUUllC ex ilIis rcdieibus mLtne ra ealliatum: nec habent ncceffc imponere colJeé\:am per [0lidum &amp; libram , cùm aliunde habcallt pecunias vnde folliant
eallias, &amp; eunc re{peau incolarllm nulla rUile munera pacrimo·
niorum.qooniam ipfi particularieer nihil impendunt,aut (oluoe
de (1I0 patrimonio: [ed Ii vniucrfieas nOI1 ha:beree redicos communes, ex quibus po me I&lt;&gt;lucre il1diaiones, tunc nece{[e haber imponere colleél:am pcr [olidl1m &amp; libram, pro parrimonio
cuiu(ql1c ffiUllicipllffi:quod munlls collcél:a:,non dl: munus mc·
rè rcalc/cd millll m, qllOd imponiCltr per[onis pro rcbus : gloff.
finguJaris communieer approbaea in l.rejèripto.§ fn in ver!Jo, in
co/i..f!.dt mlm.&amp; honcr.&amp; ibi Ihrt.&amp; Scrib.&amp; in /. vniClI. C. df millier. &amp; l1J '1110 loco. ircm Bald. Salic. &amp; alij m I.p/am. c. de Epi{cop.
&amp;dtric. &amp;. diff"crr collcél:a ab oncre merè reali, Vt di cie loann.
de Plarca. 117 mbr. c. de Anllon. 6- !Y/bui. col. pen. quia in collcél:a
per[ona collaroris principaliecr cil: ohlJgara:bona alltem acce[loriè. Nam ad obligariol1em per[ona: fequiem obligarfo eacira:
hyporhcca: omnium bonorum ex priuilegio' AllOd IiJcus habct
pro (tlO dcbiro vcl co l1traél:u. 1. d/lfmur. §.ffclu..lf.de iur.ffc. {ed in
oncre merè rcali, rol a r~ , qUa! debee pra:ll:aeiollem annuam vcl
tribueu m,ob li gaeu r ,d.I.JmperAJoru•
Q!!:trturn, quia fi ha:c munera effent realia, nequet l1ume- 17
rus liberorum ncql1e dignitas vel Ecclcfi'a, aue feudl1m, rribuerce immuniraecm ab illis,ljn.c.dtexaa.tribNI.I.l'Ieque, c. "tmun1r.patriI'lJon.lib. 10. &amp; lariùs fuit probacum [uprà. fed conll:at, &amp;
(olcmne iam cil: apud t nos, &amp; ab omni XltO confucrum ,{um- 18
m~rum curiafltm Magill:ratus, &amp; eOfltl1l viduas ,/ifci aduocatos SCl1c(ctlum,monctarios,ac plureseiufinodi alios, habere ab
ifHs oncribus immuniearem. qua eciam immunicarc proauus
meus lacobus dc Claperiis.cx dccreto con(cnfus rrium lbtllum
Prouincia: " ob llumerum duodecim libcl'Gfltm , donacus fuir,
quod minimè lierce,fi hxc mLlllera apud nos cirent merè parrimonialia,cùm ab illi s !Julius excufcrur.
~l1Cu,quia fi mltncra hxc diène merè realia,foren{es t poC- r9
(efforcs de iure comuni rcncrérur coel'ibllerc pro illis inlocovbi
poffidér,lforma.§/t vero 1"is agril..lf.de cmf&amp; ibi Bar.&amp; probarur
hoc in d./.reftril'to.§ji.il1 vt/fna t}fI&lt;fdiirffi./fortb. iniilgilturjiut mu-

,Jicipu

�C:\uJfa 42. ~a:fl:.r .
l1idpuJilii ,Jirl( 110/1 fdt . Il de mllll. &amp; 11Oi1OY.&amp; ibi Bart. &amp;. DoClQo.
!Cs. irem i" t.p/am. C. de frcrof.ecdtf. &amp; Petr. de Vbaldis 1r.u7. dt
col/cély. 11. 4 .&amp; lariùs hoc profcqllirur Petr. de A nripoli~ tr,/fi.
dt munmbm,il1 -f.paru.§.l.m c. ordmtJùeufsillo. 11. 4- êr 5'1. r. In 1.
r ...(ponfo. Cod. d: mU/IIT.&amp; in quo {oco.&amp; Ibl Bal'r. Bald. 10.111 de Pla·
tea, ac rcllql11 Scribclltes. Ncc opus ~rar fratuerc Cuper hoc,
proLlt fUit fatl:u1l1 Ihcutl1111, ira dl(ponens, 'lflod JorcHJes pofJl'
dmlt spr.td'J , .111/ rrSAIt.tf /11lcrrlt~!lO emit.1l1,; , IH '111.1 lion I!lbm
mcut,lIl1m , /elle.rntllr Ibi conlY/bllcre;n talü" 6r ritp,ad/élis onmbll!,
pro bomj, qll .. lbi pO[!ldent,' mjl hablant pri/lj{egillm.quod IhtlltLl1ll
de1110nl1rar, b:rc oncra ealh.lrum aplld nos non elle l'ea lia,r~d
pcrlonalia ,qua: indiculltur per(onis pl'O [Cbus: nam li fUillent
merè reabl, non opus crat lraturo,' qllla Je iure combuniid
:'0 cautulll crat. At t quoniam (unt per(oDalia mill:a, qua: n011
poteranr imponi, nili 1l1u\liciplbus &amp;c. incolis,&amp; ho n forCllfibus,
d.l.rtfcrlPlo.§f.vr lariù s fuir probamn\. (lIprà {11I1[.1 2.7 .qll. 2. ideo
peOll1lÏo ll:aruti fuir l1eccfli!ri.l.
:t 1
~a raeionc t fUll' Clam faal1m alil1d ll:aturum Prouincia.
1e,lca dl(p011CIlS,'qllod cler,,; pro bonil p.,lrlmomal,bm,lmr.1rlltlr (0/1·
mbl/tre ln I.dllls &amp; fi/bfdlls Regi! ,6- onertt/IJ l'rouIIICIot (.,/"" l/1II/Ig.
/Jital~,(o{,lm pro bom! t(dcji,é.N am li Olyera h.n; Fu dfelle re.1Ita ,holl
cra tl) cccfli!riumftanltLlm, eùm à realtbus ceiam !leclelia 11011
excufewr.Scd quia dla.l munera,aplld nos runt pedon.du mi·
ila,à ql1iblls ccclciia &amp; cltmci de il1[C axcl1(anrur criam rra bo·
111S pUtrlmOnlal! bus,d.f.Ltf/llhcIJI./lrm III/U" comlJJlmit.t.J. (;J' C. 1. d,
111JiJtI/IUcclcfi.Jb.6jdco nccciJanum fUie hoc ira {ram erc.
SCXtUIll ,.quia (i e s ccclef1ro ;' vcl fendClk , , qox 110n fecrullr
., gC11crallbus focaglls comprchenlà:, pcruc11Ianr . d m.11lUS pic.
beiorum:l1atim plcbcllls collcaarur, ctlam pro Ill1s rcbus,fi u[
pro.allis alfoC3glans:quodnon ficrcc,1i muncra t.1l1lanlln encnc
1.1 mcre,parnOlo111alta: Idql1equ0111am t III p.lnimol11JhbllS res
(ola qux:dcwec rnbmionem , dl: obligata ,&amp; 110n ahx. 10.111. de
P!area,tll"mbr.'C.de "'JnOll.&amp; 1,,&amp;ul.(01. 2.. 'lJeif,dtffirt 119C.; munlr/ji.
Ilecotleél•. Pcer. Antipolts Ir~él. maller""" ill 1. . faru pmmp.tlt. col.
1.lIl/m. Il. 6- ln 4. paru, §. I. 11. 19. "bi dlcit ,quod 1l1UIlUS me·
\è rcalc inha:rer rci, tanquant feruirus pnedio , &amp; Bald.m 1. ,,[fo.
m,In trmoip. C. dcexaéf. 1r1!J.lib. 10. &amp; Ca(l:ren. in 1. z.. G:·fnc ml
vtt ;tlllJ. 6- inl.lmperat om. lIU1IJ. 3. In fn. jf de pllbl",I. &amp; 'IIc[f/g.
AI m.ntunere pcr[ona.li, quod imponicur pcr[onis pro rcbus,
quil

3P

.
.
Call0à 4 t .Q.l1.a:ll:.r.
J y)
gUla rcs obllganmr acccfl onc propcer pcr{ol1 am, ideo {eql1untur condlcioncm pcrfonç coll,uo, is,(l:.uim q110d ptrUCncr11l1t ad
tiuI111311um:&amp; 111utara 111an11,1l1l1t.lnr co nditlon,m,\ [ncr.GlI i·
do P.lP'1".,!l.; 8 2 Ô" ql/,tlf. 38 4 idq11 Cproh.1Cl!r in 1. ël1l{.,.C.de imPO,}.IIU·,rI rfcfcr.l!b. r o. vbi id cl11lW[.111r Lucas de PenJoh.de Plae.
B~rr. &amp; rcliqlli : qua r.nione ab .11H1quO oblc-rllJrum ~pt!d l'OS
fl1lr,vr li quis ex pl he altcncr les c.dltlbtles Ul pcr(onJs priudcglarias, qua: de lurc: vel con(uctlld ilL 11.lhcnr i111111uI~lrarCm.l
c011tribmionc: ralllar1l111,res alicl1a t c,quamllls line nJrura rallra
biles &amp; affoc.1gi.Hx, nih i!o1l1 IJluSmur.tIlt condino l '111 {uam, &amp;
alf1l111U1le priuilcgiu111 polfe(Jori s, &amp; dus (cquul1tur cOllditloncm:quod lieri lltllriquqm poflèr ,li ntll11&lt;:ra eal],a r1l111,arllJ 110 S
errenr merl: parrimOI1I ~ li.l : 111 qlliblll mlltàt10nc PCrlOIla!, [1011
11111rarur condirio 1 i. Scd in qll.\{clInquc m~I1U S rc:s rr.ln(car,
trJn(jr fe111p cr ClIll1 lù.1 cali rr:\,&amp; rr ibl1tionc,l ft.c.dt lx.tél.,&amp; Irrb
l.! .c.dr .lnnol1·6- trtbl/t.lji.§. pnIYlmnn':crum.jf dc mImer. d- honor.!.
Ilnpcr"tm.&lt; jf.drpllbllc.ô- vcél'g.&amp; ibi glo(J~&amp; Scnbcnrc5.
Scptimum ,qll ia 111111lCra t,1l1i.I[I'111 tapud 1101 liue ord1l1a· '. t
na,lillc cxrraor3111ari.l,Iiuc pro (11hlleI1I10:1e Reg ls,liue pro oc·
cllrrcmibus necdTi.t.lt1bm Pmll il1Clx,li"c pro n&lt;:go rllS cuill(cltque vl1illcrÛcati; indicalltl1l' : fempl r il11 ponlllltlll' PC:I(O I1 ISpro
rcbul, non fo lù m pro pr:rdii l &amp; rebllll1l11110bdlbu5, lèrl crnm
pro bonis Illobili bus, pccoribus &amp; i ll11lc:nr : ~, n,..rClbll~ , dl.lrllm
capieali, ol1111ibufquc fac,draribm &amp; p.1trimoniI5 ling li lortl111 •
111unieipum ,'. WJlIlS.2 C. dr apmb Pllblic. vbi cliclCllr, l'ru viu bllç
fitlg11lorum,&amp; IH Ifll C.d. mnnrm.MfIIllI.rollCfd./:b. 1 o.~ o ci 111.1·
nifdl:è dcmonll:ra r,mU11Cf.l c.llhart1n, cn;; pcrfoIl 4 ti.l,qll.'C Impo·
l1umur perfon is pro rehll~ 1&lt; LI p.ltrim011lis,' qUIJ li cJlènr m Ut
rcalia,reb us moblhbus non i111p0l1cn:nrur, r. d prxdm raIH u'n ,
i.rr(ùipto.§.fiI1. 'tmf. '" fe tY/blllJOlleS 'fll.r in #g"; jùml , ".'eI., '.Ji"'!,
loffi/fortbm IndJCIll1tfltJI ,ü mIll/cr.à /;n;or.
oadUC, probarur c011c111lio, qlw11iam mU11er1 calli.Hu m .1,
pad 110S t nOIl iIPp011U11tl1r, I1lli cil11r.H1bus &amp; calhis h.1b,n tÎ 14
bllS vnillerlirlr m ,&amp; fYl1dicos, l'r fuir probarum (uPel W lf/;' - ï .
fju.tjl.l.verùm (j mllucra ralliarum cflë:I1r IIlcrè rcalta,rrouJldll.
bio imponeremur eriam cafiris diruril &amp; inhabirms : quamlllS
non habeanr incobs nec fY11dicos.cùm 111l111Cra mcrè rcalta 110n
conlidcrcnt incolatllm,fed pra:di.l rancùm:&amp; fcqu:lcur po(Jdfom,lille municipes ûm, fille non fim : (ccùs in muncribus ril fo·
yy
mltbus

•

.,

�,5-t
C~u11.l +_
u .• ft . [.
IlJ!tbus,qu. il1lponücur r~[rOI1I plO r~b us , qtl,a no im pollUlltur
llIÛ nllllllClplbllS &amp; III l.0 Its , d. 1. Yff "/,fO.§j.qlll rcx.probar vrrull&lt;JlIe. Vilde {j e~n:r.l pof1:ca incohs rcpleJ nrur ,&amp; habciic ryndlcos,
impoOi dcb~ IH fOCJglll , vr flllr tâfrlll11ll1 anno 1539. manJaro
Chril1ünilliml Regi, t rJl1ci lè l hu ius no minis prim!. Er hacranone in 1. recllr{u grncr,t1 1focaglG[Ulll huius Pro\l1nCIX, faélo
14oo.cemul11 &amp; Juodecim ca{ha , qux in anriquionbl!s foca·
gllS cram adrèllprJ,qllolll.lln bello crudchfIi mi ryralllll Raimu·
d, de TUrU1J,l' pCI tidl holbs Caroh d~Durari o fucr,lllc cx ulh,
&amp; flidlrùs ddl:rut1a,1 Ô fucrllc ilidlda IWC qllot ifara vl cllnis fo·
Clgil\:Jdldb 11011111 1J[II1) luc caulr~,quia in prçdlébs loci llul·
lu s fUlc rcp,:ulI br': foucns hoc cft , Ill col.Jru III lubcns Ccd pon.
qua cœpclllr rcpkn lI1colls,ful rllr arfOC.lgj;j(.I,&amp; focaglis publi.
cis JOdler,:, &amp;. q110nCll.l. tJ1I0d qUldi: mo!1:rJx. l1lUnCl"a r~lh.uum
apud nps cIl:: mllllCl'.1 f'CilUilJh.I, 'lU.\: l:lIpOnUmur 1l1Uni":lplb.
Vcllllcoh s,&amp;: nOI1 .üc r"Jlu, qlIJ: IInrOl1l1nrur {ohs prxdus.
:z. 5
Po 1l: r~mà, probJ ur hxc 0P11110 ex t naCllfa fucaglorunt ,&amp;
rcbus ex quibll~ fUir cOIIA.lcll &amp; cor IHrur1l11l focaglUm :naml'r
ex RenJn RegIS ddcg~[jol1c p.:r.lqU.lcorum, &amp; procefrll vérba·
Il doccmur, ClUlr.Hel OI11I1CI &amp; ea1l:ra hU1l1S Prouilleix, 311110
l-+ÎI. fucrum à rc clilloi lbus {"li pera'qllaronblls dclcgaris lin·
gul.Him l]1I0U(,H,l: pcr nh)dulll vlllucrCi, ad certum ll Umerllm
fu(agiuru1l1: qux qUldcm focag'J , ipCi aurhOl!(lte rcgl.l, lin.
.guhs cllm:H1bllS &amp; caft ris ceno llumero indl xt:rll llt, 11lreeéla
qua!i(Jrc perlonarum • &amp; modo faellirorllm .lraque dléH recur·
Jores 11l eonf1:l rucndo foeaglO.lubucrul1t r:ltIonem ,&amp; :dlima·
rioncm Ol.lnium bonOllilU eriam mobllillm, &amp; {c moucnnum,
{dlulllm ,molcndinorum .&amp; iUflum quorumcll nquc ad iplam
cluuarcm vd ca ll:W11l perrinenrium: nec non vrilieatis nundl'
narum, Auminum, porrumn , negociatio11ls m:lririma: vcl twc·
fins: ac dUlique con lidcrarunr om nes vtilit3tcs, &amp; commodl'
ta res, (eruirures, &amp; oncra vniu(euiu(que eiulrans "cl cafin.
&amp; omm bus d ,ligenrer pcrpcnJis, focag,a fi ngll ii s&lt;:ÏllIrarlbus l'ri
call:ns indixerunr: vr conll:ar ex proeefrll \ Cl ba Il dlaorum rc·
cur[orurn, in :Irchluis conf. lllaro. Vr merirà mu nera, qua: apud
nos per focag,a impOnlll1mr, &amp; tXigll 1ltLl!, non une rcalIa: rcd
pcI{Q nalia, qua: imponunrur !ler(oms pro reb us &amp; faculrltlbu!
'lulb'lrcunql\c, iuxca naturam fo cagl) qu od pro rcbus &amp; foreu·
ms omnibus fui t conlbrutllm, vr dié1:um cil:.
Si qui,

Caufl'a 4~·~xf1: ·

r:

355

Si qU11 alltcm ql1.l:l'ar l'arionem ,ql1are t focdgia aplld 110S fuc-

~6

rint conll:iruca ex o III 1\ ibm faeulratibus , &amp;-non cx prxd iis (;\1\rùm,rc{pondcbirLlr ill.lm efl'c r.lt1 oncl11:quoniam apud nos mu·
ne ra CJl li1rul1l {Î1I1r perronali,\.qux impOlJlllltUr l'cr{o nis pro fa·
cu!r;ltlbus q ' l i bulèunqil~: non autem m:rc p.lrrimol1inlia, vc
quida m c)(ill:ill1arullt , qux iiJlis prx,his imponunrur. Vl1dc ve
locus &amp;. lo carum, ae d,fptlnem &amp;. d'{po!itllm c/lènr proporrioluta, neccO'e fuir ,fOC a~l.1 conlhruclc ex ci{dcm rebus,pro ql11bus fo lucnda {llnt 11.\:c Illuncra pcdo nalia, qUa! im ponunr,l1r
perlonis pro rcbu s:cllll1 pro foe ,lgIis imponanrur,&amp; exigJnrur:'
iingulis vnillcdir;l rib lls. .
Eadcm c6am racione, t eollcé\:a imponitl1r mllniClplbLlS ~(. t 7
in co lis, pro faell lr,u ibus &amp; rebus mobil lblls, vcl immobil ibllS,
am {e 1l10uclltibllS , mcrcib lls ,&amp; alti , qU IL&gt;lI feunqllc. V nde &amp;.
c;lrall:ra , qux pro illlrolirionc, dIi1tiblltionc, &amp; {olm ione col·
leé\:arum li eri rolcnr:dtbcnr conrincre omncs rcs,cam Immobi·
les, qu àIn mob il es &amp; pcr {c mOllC ll rcs, l11'crcilll11 C,lpir.llia. &amp;.
alias l'tiltrarcs lIluniclpUnl, i xra rt'X rùil}lI. CUl1l gl,,(r. p nuit.
c. dl' ",,,mllJ. nrm. COdred. lih. 10. &amp; pro l'illbns ringlllllrlll1', vt
dicirurro d.f. M,j,o· l. C. de Ory. p ';i,L.ll.1111 quem.ldl11od lm (n·
cagium in{pcélis omnibus f.lculr.\t1bllS , com nv ·dlr.wbu; ;le
vrili(,lrib us, ("Uill{qll ~ cilliraris l'cl call: rt ,flm indiùlll11 &amp;. COI1 ftit ll tum : ira &amp; c~ranr.\ dc o\l1nlbus f.lculr&lt;1[1bllS &amp; vri"r,H1I, " ~
fingu lolïlm lieri dcb ell' , pro lil'gul or um fJculrlribm &amp;: pa[{j·
1110niil: ,'C clUirJI l'X peeunia rcd.lc11 ex colkais, ponlr ((,Iu en.!
qll:dtOli Regio, v ·1 l'rollindr rh,(,uILHio, muner.l rJ lli.lwm,
Ilnpo lir.l pn tOc'aglJ \T lU Ilir,.t lu •. lir t'1l11l1 (,u.lllmm pro
prer (o lb::l:.un . &amp; colle ,h rr"prcr {olutionc1l1 fOC.lglOWl1l: f,,·
c.\giulTI proprcr f,lcIlio rCIll JdhihlltlOllcm.lmp0fÎr101KI11,S: {o ·
lunoncm fub(idlorum RegiS &amp; Prouillcix : qur mctlro habenr
limrlcm n:Irllram.
l\'llnc {upl'rcll:, vr dll!àlllamus argument,l conrran .l. Er inrrimis 110n obll:ar Id qllod diccba11111s , fOC.lgiul1l t cni? 1111:- t8
l1l1S 111 el è parr i m011l.l le , 11.1bclls cCI[~m &amp; dt·cerl11ilJ.lram for·
mam pcrpcru.lm , &amp; ill11anabllem. Nam ex hl qllx proxil11è dl'
ximlls,{uprà cauffi 17 .'7. l.conll:ar focagi Li no l'Oc lllere realc,n~ c
rolIs prxdii s impofÎClIm, imà reél-è inruellti 11011 cil: mUllUS, ail e
gelllls ali quod colbrioll1 s:fed modus "cl mllmmenrll ImpOllC'Jdl,&amp; cxige!~di pcr modii vllillerli ~ cluüo ribus,ve! call:l is mu Ile.
yy ~
raper

"

�Cau«a42..~refr. y':

·d

C hlilJ -I~. li :.1. 1.
•
r i rl'I f0n.l I1.l.qux illlponllnrur pet/Ill Ils pro "C"\I1 : ficut lice carartl u'n .lur XI1Il111l '11 e!1: CI)1l d 1,.Hl[ colllrioJed in!1:rllmenml11
~. modus qu o colb:l.lllnponitur, &amp; cxi;;lwr l finglliis muniCl['lbUI vcl incolti. pro t'OrLlm p .ltr illlonli~: {l'lllldcm lll!1:rumenrllm &amp;: res CUIl!' .fl: Inll:rllmcntUm, (C 111 pcr fï.Jnelhllerli generis.
Ifff. d, fmd. ,"flr. ,,-,ri wJlmm. legal . nJIn Vt ibi nOC.lr Bare.diCpopen&lt; &amp;: dilpoliru m,non COlllpJCluntUr Cc (ub eodcl11 gcnere.
:!.9
SlqUIS aurem quxr.1r t C.lUn:Ull • qu .l re focagia fuerint ab
:lnriqllo aplld no inrrodutl:a,&amp; indi~b il,lis cltIiraribus, "cl caHri~ p r modll vlIillcrfi,hanr pllm ca ll11:1111:qui~ diAicileac 10ll'
gll ill fllillèr,&amp; va lde Itlmruoftll11 qllxflori rcblO , vel rb eraurario
Proulnclx, munCrl&gt;m colbnoncs I;"l'"btim pt'rcre,&amp; exigcrc
ab Il'lil l1lunicip,l.u p r ("lidnl1l S: hbral11:ldeo placuir illa imF Cllll "Hiucrlir:mhu&lt;,&amp; lXI,'1 l'cr matll":l vniut'rll c, ,,étlOném·
que fÎlc:tlcm d:llId.Hll ljuxiloll, non aduLl';ùS fingulos, led.lduer ù, irf.'.m Vllille rlinrlO1 , .,:: ciu' rI ndlCos vel rheClllrlrium:
CÙIll fingularcs red~'na: pro his 111l111Ctlbus non li nr obligarx
IiCco ,vcl rheCltlrJIlO Pl ll lJKIX f'·d l'ni n crfir.1S r.1l1rùm. Nam
ql1X dcbce vnllllrllr.'I. fi"~!"i non dcbcnr ,Iji{//I.fl fjl!od (///11:
'fliC ',&gt;'m ·'f'''''I.. &amp; lic~t C.\lIia fOClGli~ non vr.trl1f,ramCn nccc((.lri.l (tlllr &amp; Jd/11odlll11 \'[ik~qlli:1 nI IÙ ',(1 ri li ~',&amp; cDm minori
lï.m1rll pcr Cl dJi111~lIrlO, i/11 f' lllirio , &amp;: cX1é1:io nlllll Cllllll lir apudI1C&gt;\'luàm in Gallia:qlli:l cùm nu ll" habc:111[ foc::!;I.l. nLccf("n ulU c11,vr lingll!J \ annll imponal1t 111lll1n.l ralliarll!11 perdedos n1Jgilharus, qui vllÎra nt rerriroria, &amp; f.\C ulral's omnium
municipl1m in linguhs pa ro( hi is . inde f.,ch (iiiige nri inqllilinone.&amp;; adb pcr.njl'ltion,·, 1l1'pOnllll r, &amp;: dilllll'llllnt irCJ muncra pel' finbcd.ls r:,LOchi.ls, qllod mllori ftllHeu:te !J.borc fir,
qll.lll~ apud nos.
Non ob!1:ar ctiJ.m (ccul1dul11 arglll11cnrllm: ql10niam n eL~·I30 w!' t qll od CJr.lfl:ra apud nos fiant in forma C&lt;:1.rùalJ. N.lm
JlJ li Ira: (um p.lrux vllIlicriirarcs , qllx non h.\benr C:lra!1:ra . &amp;
ndlÎlol11inus IInpOnllnr collcé1:am:l~OIl pCI lulidulll &amp;: hbr5.,qlll.t
non poflùnr fine :dbmo l'cl caraftro exigerc :'ci {"hdu &amp;.. ltbr:: :
lèd cùm iiI][ parllx vnill\:rfirarcs, vnll[cI" irqul (allllr kClllldllm
faculrarcs ru as,line c ar~rtro.Cllliratcs vero magnx,li babcnr l'Cdml! communes, aut vcé1:i~ ha, ex qlllbus pofllllr p.:rfoi llere
mUllcr~ r;llliamm fille ,011· ét.l nO!1 h.lh,'J1[ CJ(;lrn ~'licl1r Aql.li'{i.s ciniral,Maflilia,&amp;: Archtt ,ex llonlllllix :\It" h:lhrntf' ['rtl"l&gt;s
fil tfi nnt

H7

fufficiclltcS ad (ohniollcm ralharum.Ca:rcrre vero ciuLtates, qua:
non lubent communes redirlls , vel veûigalia, imponllnt collcétas ll1unicipibus (l1ls,ex quibus (oillunr rallias qua:fl:ori rcglo ,&amp;:
rhcr.1urario ProuinClx,iuxta iingulorum faculrares, &amp; fommas:
q~Jrum a:nill1arione dlllgcnrer faéta,vnu[qlli[quc collcfurur,&amp;
qllorif.'\wr [cellndùm faculrarcs parrimolllJ. Vt in fimili rcfett
lied Florenri:c Pert. de Vbaldis. i/1 d.lrdl. Inll11er. nllmer. S. ldco
\ aplld nos :dHmum necelfarillm c!1:,fcu librul11librx, qllod abufiuè nonnulli appcllal1r caraf\:rllm : cùm propriè &amp; [ccundùm iuris commlll1is difpolirioncl11, nu1\a apud nos line caraftra. vr Iati~s diximus [upr:\ (/luffa. t6. 'lIUJl. t. in quo hbro bbra:, de[cribi
debcl1r lingulolul11 res ol11nes,&amp; forcuna: : fiue mobiles fiue im~
mobIles fi nr. aut per [e moucnces , &amp; capiralia mercium : ve probJtur IN Ilm jin.·.C. dt imm.nem. C01md.ltb. 10. &amp; in l.form:tff. de
cenfb,,! &amp; ibi Barrol. qci idem I,otae criamw d.l.vnicd./1l1mer.2. 1 .
c.de 1V1I/1;a.&amp; in 'fuo I~, ~. &amp; Pcrr. de Vbald. d.trall.rmlfJtYum. (ol.z..
17/1l1Jer.8 .ficur &amp;: focagium,(ad qllod collcéta [libordmara cfl:)fuit
indlétll '11,&amp; confl:!rucu l11 vnillcrlir:!ri, ratione omnium rCrlll11 &amp;:
fOl"llnarUI1l, vc fuit probatum (uprà , C4'1f.~ 6.ff'"tjl.~.
l'rxr&lt;:rc'l, q\l&lt;;maclmodum proXllne diximus de focaglOt:ira 3 l
&amp;; catafl:rum non dl: ~liqllod mlll1l1S talli arnrn, [cd modus "cl
infl:.rumc11tUIl1 Imponclldi, &amp; exigengi illud à {jnglliis mllnicipibus, pcr (nlidum &amp; libralll. Cùm crgo non lie Jn\lnus ,rccl
inrtrument\lm. quo ip[um mUlltlS difl:ribllirur, imponirur, &amp;
cxiglrm: non porefl: dlè nec rcale nec perron ale munus, nec
mlitum: quia à quo remoucrur gcnus, remoue.Ilrurper con[equcn&lt; olUnes eius fpccies. &amp; {jc inltrllmcntlllll Cuiu[cllnqllc rci,
nccdfc dl: alrcnus generis cflè quàm ipfà res,vrLaberio &amp; PompOllio pbcc r , w ,. ff. drfond. mJlmll. vd inJlr.leg. Ex quo not..te Ibi Blld. qu od Jilponens &amp; dtfpofirum, non Ce compaeiun[ur rllb eodem gcnerc:nec cata(trum afficir res oncre rcali, ve dicir Bald. in 1. pl.llct. 6- ÎI,l lW/Iii/en,. C. dtf,mf Ecrlrf &amp; Perr. de
Vbald. tr,,,1. d,' rolld7-. rol. 4. n/lm. 1 j' . ver[ ,!t"'rto rJI 'l/ldendI/7fI. &amp;
CJlhcnlis ;" d l. p!ncu. col/ll1lll.fn. /11/1111. S. vbi qux rir, li aliqua:
ponèilïol1c:, li'lr ,llltbrarx J.1iris ,deindc eran(eanr in EccJcliam:
an tran(canr cum nncre allibr.lrionis, tJnquam aAixl oneri rcal i:
&amp; condud lr 11(,~:ltiul: : ill.\ rari nnc, quoni:lI11 ailibr7.rio non afficie l'CS, vr no .lOJIl ndre. &amp; Damin.i1JC.I .d, Imm.Ecdcjiar. ltb. 6.
y Y
3
&amp;: hoc

f

�Calltra41..~;dl:io.l.

J5 8

&amp; hoc bt(ùs pro bat &amp; pra[cqui.cur Barr.in conjit.t8 o. incipji a/j.
']1/4 p0J!1IO .tjli,n.,t".&amp; fllGùs hoc rraébr Felin. in c. EccÙji". dt CD"Jlif.col. 1.7.n.~. ver/ic. ']lIintl tjuofro vtr,,," vAle4ntjJalllt4. ideo rehquiœ on~ris coUeQ:œ , non [cqllul1ClIr poOèfforem ,fcd ranqllum
obligario per[on ahs diuiduntur il1tcr hçrcde s, 1. 1. C. de .fIJ/JOH. 66- trib.lib.IO.&amp; ibi B.m.&amp; lo.de P!ar.&amp; dl: gl.in t.l1Icol":l.rd munirip.&amp; Ibi Barr &amp; com rsunircr Scribenrcs.
Terrium vcrà argumcn:lIm eon firm.lt magls , qll~m impu.
gnat (entcntiam no/!:ram : quia licèt mllncra ruiltarliln indicantucctiam forcnGbus poffelforibus, qllod de iure commllni non
potell: fieri, niCi muncra Gnr mcrè ranimonialia: ramé apud nos
nOD imponllntllt forenGbll s ex d,CpoGtiont: illris cOl11l11unis: Cd
ex di(pofirione fl:aruti Prouincialis,quo Calletllr, vr forenfes poC(elfores contribllere debcanc inloco,vbi pofIidcnr,ctiam pro his
muneribus ,qux imponuntu r perConis pro rebl1s. de.: quo fl:amro
fit mentio in ordinationc recur[orum, fuperiùs rel.lta:&amp; hoc ftatuntm cl.l.rè demonfl:rar,tallias apud nos non elfe merè patrimoniales, n.l m G flli([enr mcrè rcalcs, non Crat opus fl:arl1[o, cùm
iure commuOl (quo Proumcia regltur ) furcnCc\ polfc([orcs munera merè parrimonialia (ubirc coganrur in loco vbi pollid~l1C,
erG alibi habcal1r illCobrlJln,d:l.rrfcripto. §f hoc larè dccl.lranHll
fUIt Cu pd.
Ad quarwm re(pondco, quod (lIbf1:amia &amp; fornu mU!1ci'is
rcalis confifl:it in re,hoc efl:,in obiIganone reali: lieur 11111nLlS PCt/anale in obhgarione per(onali, vt probawm fu ir (UPCrill ','0,.. .
31. Scd t ordinan um vcl extraordinanum , tum qUJltt,'h", '111. Je cedum (u bietto, hoc cfl:, muneri rCJ b vcl per(onall IJ,lInon
murant namram vcl [ubfl:amiam rouncris re3lis vt:l pn(o nJhs.
vnde licèr ml!nUSper(ollale, qllod im pol11tur per(onis pro rcblll,
quandoque (Îr ordinarium, pcr pcrullm , &amp; /inguli s :111111\ t'ub cadem forma prxfl:.lndulll,nec pr!îlhno varielnr:proprcrca uon tequirttr q1l0d fir Illunus mcrè reale cùm obbgatio, in qU.l êpnfiftir (u bftamia ipfiu 1 rnuncns, (v r di éhlm cft, ) {ir pcr[o,ulis, &amp;
pcr[ona pnndp:ùircr obligcrur : nec proprer ordilunam ciltS
prœfl:arioncm aut formam, mutarur cius {ilbfl:antia, au t n.HIlr.llis qualitas ,v t per[ona definat e([e obligaraJcd cm !nUIHI\ pcr(on ale ordinariul11, impoGrum p ~ rfonis pro rcbus,vel excraorc\in •• rillm,u prœfl:atio fit exrraordinaria, &amp; non rciterabilt s.
33 Nee obfl:at, quod à rnunetibus ordin ariis, 11 ~Ç Ecclcfi;l, t nec
6

~"

.

1il; S

'3

CaulT'a 41.~:en. [ :
f9
:tllus qui(quam excu(crur ,etu à per(onaliblls habeat Îmmuniratem,dl.pl/lctt.&amp; ibi B.lld,Cafl:r.laCon.&amp; rcliqui Scribcntcs, quod
problt Itxt.in 1. t .C. dt vawiont publ. mNn. &amp; 1.l.e. dt mdllliomblu.
6-1. mlnts omnino. C. dt dlmon.&amp; Iri/Jllt.llb.1 o.lf.Cfine ((nfvel reliq. cum fimihbus. Siqnidcm illa iura procr.dunr, &amp; habcnr 10cum in l11uneribus merè reallbm,qu&lt;t po{[ciliolllbus indlcuntur,
in llulbus Ip(a prœdia princip.lliter obliganrur. Siquidem ab iIlis
nec Eecldia,nee alius qlu(qllam cxcllfamr, I..fn. C. de txaaor.trÎbHI.f. flt']llt. &amp; toto III. C.de mlln.palrlmon. lib. 10.&amp; If §.hUII1modi.
ff. dt mllll. 6- b01Yor. I./JI.&lt;bonor,bu. In princip. 1. fimt mlmml if. dt
VdCoIt. 6- eXCII]lt. mun. fcd no s loquimur de l11uneribus, quœ indl cumur per(onis pro rebus , in quibus per[ona principalitcr 0bliglwr: &amp; ad obltgarioncm pcr[onre , (equiwr acce([oriè obligano rerum , 'Tr dlé1:UI11 fuit (uprà ' , numero ll. Ideo Gue ordilllria unt , Gue: extraordinaria, EccleGa ,&amp;:: alij , qui à pcrfonaltbus
habent prxrogatillam \' cl prillilegium, cxcu(antur : nam cùm
proprer prtlulcg,u_m p_r(ona lit exemra, non potell: indiQ:iolle
muneris ob1t g.ui : quoniam talc munus per[onale non imponitur,nlu tnunicipl bus vel incolis,hoc cfl:, perfonis fubdlris imponcnribus,d.l.refmp lo. §fi. (cd Ecclctia vcl clerici, non (unt (ubditi
ncc[ubiaccnr cO:'um illri(diQ:iolli, aut pordhti, aUlh. iwr.nrtfla
commllntl&lt;ls.&amp; nolnl.in d.l. plarrf.C. de focrofan{!. Ecclef. in c. nm milIlIl.dt imm'inu.Ecc!t! vbi Panorm , &amp; ail) Scriben. idem renent,&amp;
facir c. l.eoJ.ltI. llb.lf. &amp; in EcclcGa nUl1cupatim id notat Bart.in d.
I.rrfèriplo.§..f. &amp; lat!: hoc pro bat Domin, iI/ d. C. 1. &amp; Barrol. in d.
COIIf 18 0 . Si crgo per(ona ob prillilegium cxemta obligari non
pOffft his mun erib us , qux impolluntm pcr(onis pro rrous: (equi[Ul' qllàd nec cius rc s trullr pro illis obliglt:l:, Cdp.i/CCeffir//lf)}. de rtglil. iuru ln 6.!. cùm principJlu. ff. dt regul. ÎIIYM. Nam
ab hl s muncribus qUOttCS per[ona cximitur, eximllntur quoque
cius l'CS: cùm pn(una principalirer obligctut, &amp; ad obligationcm per(ollx :lccclbr remm obligario : ideo rcs perfonx cond ,riol1cm (eqllllntur. liq llidem hxc mllnera , non inha:renr
rel,ratione rel {"cd per(OI1a:,cllI indicumur.ldeo 110D iniungunrur
vel il11flonum ur,I11{Î munl el p,b. l'el incolis: boc efl:, per(onis fubdiris,d.l.refèrlpto.§fE t ir3 dedar ~ndo , coc i1iat iura cotraria Barr.
in d.cofl8 ô.co/f in Ji. vbi dicir, q, omnia iura corraria, qna: d ici:1t,
à munerih. ordlll3rii~ lIcminé excu(ari, loqui &amp; baberc k,cu in
pl'œdiis mburariis &amp; mUl1etlb. merè l'Calib. qua: propriè dicu rur
oldi

�• bO

Cal1(fa 4 l .QE,xrt.l.

~rdinatia.ldc01 volune 10J.n. Andr. Domll1 .. &amp; 10101.111 (.J.de immUIl.Eed'f&amp; Felin.in (.".Fee/p.,.". ? 6. dt' ,onj!itllflo,u6w. vbi allcgJC Panorm.id Ip(ùm confirnwuem. w~JiI.mCl!.fJl"dun Andrt,t.(.
Idem quoque voluie Pecrus Antlpoh~ ProuinciJlis tri tr.rtf.dt mil
m,.", 4.p~rfr prinap.,Ii.§.1 .il1cip.lIl1l1( urd/IJ( f,rcptllp. n. 7. vbi dicit
omnc munus quod imponic.ur pcrConis pro rabus , fiuc ordll1Jrium lie, fille extraordinarium ,eiuCdcm dlè natura:, nec polle
llnpol1l,nili clUibus &amp; incolis. d.J.rtfcripto.§. fi· pel' qllem ccxt. di·
cie declarari,&amp;: deeerminari omnia iura contraria cùm kx noua
detcrminacionem rccipiae l Icge antiqu:l.I·fld 6'- ptfl,mw. 6- 1.
lion tjJ I1DUllm. &amp; ibi noear.if ddeglbuJ.d'tud quoqllc vo luie Ioao.
de PI:u. ill d.I.I.c.dt V4CIft.p'lbllc.mlllltT. dum dicir ,quod tmmuni.
t~S eOl1ccffJ à muneribus publicis, non rcC('Ccur ad ordinana pa-.
rrimonialia: [ed ad exrraordlnari,l c.1l1tùm. &amp; boc volute crialn
gloff.ml.JJO/lorrm habfl1f1.if d( ""lI1er. 6- hmor. &amp; 8art. in 1. (, n.5
c.de imm.mm. cO/lad. lib. 10. &amp; [equitm eum Ioal'. de Plat. in l.allom. C. dt tXAll. tribut. &amp; Petrus dc Ybal. tr"a.dt colltEl. col.? .1111m".~ S. Bald.in lji.ér /IJ l.dElom.C d&lt;! (wc7.frtb. du m vu Ir, diCpofiCI on cm generalcm illius textus, l'd'tri ngl .Id llIunera merl' rcali.l,
quz prxdiis mburanis indlcu11wr
; 4 Pr:ncrea li rcfpiciamus collcétam ,'lux IDU11iclpibu\ &amp; i11colis pro patrimoniis imponimr,nullum munus cm ordinaril'm!
cùm collcaa (cmper fil' munus cxtraordi1"3ritt, vc volulr S.m.l" .
d.conflS o.lo·de Plarel,in rt/br.C. dt anllM..&amp; n.l)//t.coL.!. In ~'rrfde
fwtndo 11/unm pAIl'lmOl1;,rli.laf.ÙJ d.l.plllet/.coi. 1 . fi/lin. 4. &amp; lbi B.IL
&amp; CaO:renC c. dt flCroJE(dcf. C~flrcn(qlloquc in 1. 1 §. IJI( riflf/"J,
1JUm(T'4Idt Pllh/ie.Ô- "HElI!,.&amp; nor. Scnbenrc~ f1,0fl: B" roI. III f.l..r.
dt militer. cS /fJ 'luP /Of~. Nam collcEL:! Van.HLIr hnguh, JI11115, (ecundùm au(!memum v.el dim1l111tionem faculr.ltum (ingulorum,! formJ.'ix. lbi notar Barrol. ifdt etlljiblN.
QE,imum,licm &amp; rc-rrillm argllmcmum, poti ùs confirm.lt,
3 5 qll~m lmpugnJr cOOcluûo11cm, dll1l arreO:o t Chr~flian.I !liI1'i
Rcuis llobIles habenrcs iun(dltbonem,immunes CUlt a ealllJru m
mJ~eflbus, pro bonis iure feudi i:idiu acqullin5, vcl in fmUl'um
acql11rendls iure COlDOlICli ,confilcarionis , vel dcCamparalloni~.
quod priullcgium non habcrene nobiles iurtCdlétiollclI1 habcntes,li mllncra ealharum apud nos cffem mcrè rcalia,à quib.I1Cll10
excuCatur, 1ji.C.dtexIlEl. tribut. Su nt igitur perfonali.l,qua: ill1 ponllncUt per[onis pro rcbus, à qllibus fl:lIdum babct immuniral'cm

t

Cauff.14~.~a.rI:.I.
l~1
rcm,in calibu\ CUl'r.ldléb . Nam &amp; Ecclefia &amp; (llmml lllagtflfams ae monctari), &amp;: ql1amplures ,di), habcm priulkglll lll , nc
illis conmbllcrc rcncantur. Nec Regis placieo fUie (lIblJrulll "cl
cxrinéhll11 fcudi plïullcgullll ,Ccd l'0tiù s co:nébltl' m &amp;: Illnltatun.l ad Illos tres caCus, CÙ1l1 rl'l1h COll'rttcrU uLm, 10 bOllls
ncqulrendis iure prx1.Hionis. ~..: hoc lariù, oamdil1\us /lfr,) cau;:
P.l-7.fj. 1 .11.21. '

•

Ad CcxtUlIl , p:uee rcCponfull1 ex his ,qux fuprà dlXimus, ln
prinClp.hlllll4 fJft.:jl.. ~olliJI1l t (i cOllliderCllllJS mur.us filmle:, Vt ; G
confifl:ic i.n labore c rporis,&amp; vigilalltia animi: vr I1lud cOllfidt.:ranc &amp; dcfinlunt iurccon{i.I1ei m t.l. &amp; lji.ér lot. lit .If de /'l, UN.
honor. ccrrè nu lb eru ne apud nos mUllcra talliarul1'1 pt rlonJJ la
vcl mixca ,fedcrullt omni.1 parrimonlalia. ~oniam illllll ~ explicandls &amp; pc.rcraétandis,nullu&lt; labor eorporis aur "igIlanC\a Jni mi collaroris rcqllirirur: Icd CUlllt\lS dumrlxae c ollarionis, &amp;
crogario parrimoni) d-:fideratur. Ar (i coniidcrcll'us o~llbatlo­
ncm lingulorum : propr~r qu am coaétio vc:l COl1'pl1llio ad"cr&lt;ùs
fingl1los cnll.lcolcs d.ltl\l':llluclllcmur mUflera ralli.m:m, qua: III
loIn fclmtu &amp; crogarionc patrll11oni) conliO:unr,dup'lcia, Vt aie
Vlpian. in d.l. rifrlpto. §. Ji. &amp; Au·ad. In d. I. fi. §. p.III.1&gt;'O'-"'/liorum. Nam ql1Xd.1l1\ Cl'UllC mcrc rcallarCl1 parnmoniaha, ']l X
ipfis prxdIis prxdlalircr indicunrtlr, qua: eOI,lilhlm i:' oL'lrgacionc rc.lli, qua: perpetuo cohxrtr pra:dio ,&amp;: nOll pcr(ora': I,ko
rcliquia:' hl1ius mLlllcris, lèquuntnr poQ.èlTorcm , vr diéll1111 dl.
~xd.Hn vero CrL1IlC perCOIl.llr.l, qua; 11011 il~dicl11ltur , nili n.LI
Illc'pibll&amp;vel Il1 Cnlrl, &amp; lëi~f'tll llC Ir ob il garior-e p('l(onalr Ill!.;!:'_
rcnce pêtfolla! pl' l1lCl pJ!itc:r, c (IÎ ra! 10 \1(: lcrLllIl conrraha:ur OL!IgJtio, l'e dICl:IlIn cO: (ilpr,1 Er hoc munus rerfonalt- l' Iql'~l'do
impollitl1r per(onis ranOlle pC, [ollarUlll , aljquando ranone refllm &amp; fOrtullarum ,&amp; hoc Jppel!.um n/leéftl, illud c.xplf.llle: &amp;:
vrmmquc crt mUllUS pcrfonalc ,qllod imponiwr perfoni, r; Il!cipallter ,lÎuc rarionc rCl1l111 , {illt rufonan:Ol tarrùm ;1111'( 1'3[Ur: qUia VrrLlll1ql1ccoDlifbe 1)1 cblrharrorre ptr(ollarum, fltL IL
magis obligaflfur in VllO , ho\ cH III collcaa, ql1 àm in ah ,hoc
cf't III capirati{)llc: quia in vrroquc ml111cre pcrCora prirclf ail'
ter obligatur, rcs aurem in eonCequcntiam, &amp; acclCor.iè [Copter obligarioncm perCona! , n pnuilcgio fifei, quo fiCCllS pro
contraétu &amp; obligationc perConalJ haber omcia bOl1l fLlt dcblroris obligata &amp; hyporhec:tr.I,IJllfcrlllr. §jifcli1/fdt II/rc jilèJ.&amp;~ d ,xI-

a-

zz

.DlU~

�l l' l
C a un".! 41 ,QE.:r0:. r.
mll Ii 'pr~ 111 hJUpl.9, N ec plO rrcrca, quèd c~pirario imponicur
pcr(0 111 \ pro prer per(o na ' .eiu s o hligario dl: magis perfonalis,qua
obh gat lo coll ~~lx,q ux rari a nc reru imponitur: cu vrcaq; fir per[o,nali ~ &amp; dll/dé
"c neris.Er lie mcriro no redpil't mauis
nec mi,
tJ
b
nus: vr jnagls lir pcr fon .lli~ vna qll àm alia : nam in vtroque munere l'am er obhg"w r perfo na &amp; principalirer , &amp; res accclforiè
&amp;: in CO/l/C l]tlcnrl am • vt diéh !,11 dt IN ce fubO:anria aut genus
re'clPIt O1aglS lice mlnùs: ClI I1\ hoc tir pro prium quanriratis, vcl
llll.llitlris: tnlO nec vnLl m,hoc' cfl co llréla, dl mag is parrimonialc,qll J I1I, :lli ll d,boc d l: ca pir.1t io , in fu o crcnere&amp;
fubCranria mub
pcn ;:nlln vtrLI mq llc lit t11l1 nUS parrim o niorum perfon"lc ~ quod
[lIm tu pro prio co ll ator is, lill c eiu s corporis labo re, aut vigilamia
Jnimi , expl ica ruL vr t11crttO patrimoni ale d ic arur , rarione (um.
rllS :) icè t ratio ne obligario ll is Gr pC'rlo nale.in qua {ubfranria huius lI1 uneris con li f1:tr.
7 Ad (c primum re(pon dc tllf , qu ù d t licèt apud nos (ola nobi.
!t :as fin e fc udo &amp; iuri(dtélione,llon cxcu(er à coorriborione muncrum rall iarum ,ti cuc excu(ar in Gallia:non proprerea (equirur,
&lt;1uod ralharu m mlln era apud no s line J11erè parrimonialia: cùm
iurc (cripro , quo Prouin cla no fl: ra regitur, vt probauimus {up,
cnu! l 'fj",ejf,VntC,1, no bil ira s (o !.t no n cxcu{er, am prxO:cr immuIli r ~ tc m à mll ne ribus per(on alibu s. vel mi fl:i s. 1.&amp; qui origimm.in
1"6",. in V(1 Cd!Ieri d'l lml ?riu,tli,,/Hllmllis militum cogn",i jin/.&amp; in 1.
fi §,p",rif1lontOrlll1J. &amp; ibi Ilot. Barr, jf. de m ll1fll'. &amp; homr. probarur
cr iam in § lIudiellt,in ver!con/lmit vntlmfjutmq"e nobilium filNéljgnml ,'ger~ âllitatum 'filM inh,,/;itan/,in ml1 h . de definfo . cÎllitat. quod
C0l1 hr'11 ar Alberi .in rI/br.ffde mlm,&amp; /;~lIOr, eolllm. 2.. m.m. 17.verf
fi "l'",re '. ''''1" id nll"lllS excufintm' '; mlU/tri bus. &amp; lariùs probaui·
mus ClWjJJ 50 . JUifJl. I. C o nril1git igitLtr in Galli a nobilcs exc\l fl ri 1110riblls vcl conlÎ.lctudinc regl1i, qUlb . G allia maximè abundnr , am ordi naei one rcgia à Carolo huiu s ll o mini s (exro
G,l ll iarum Rege faéla 14oS .qu a nobiles llob ilircr viuc ntes, fatH
[u ,l e immunes ab om nibus ralliis 1'.' (ublid iis pro bonis acquifiri s vel acqui rcndis à plcbe, vr referr Bcncdiél:. in rtprt. e.R,'ynut!"!.

de (eHm" in v erb, &amp; vxorem nomine tAdtlaJùm, nllm(ro 1 Ge. 6162" &amp; fu (iùs probau imu s in dill. CIIUffn 50. fj/l"'J l, 1 : N a m Iieèr

prilJtl cg iutU cximar pcr(o nam à concributiollC muneris per(onali s. &amp; boc modo pauciotcs fine co ll ~ to re s : ramcn 110n id murac
mune

Caulfa 41.~Xl1:. I.
J (, J
muncris (ubO:antial~, aut nawra m : cùm plus vel mill "S non faciant dilfcrre generc,l.j.&amp; ibi nor. BJ.rto l.jf. defi", d. mIr. 6- mj1r.
vnde fi munus narura (ua fir per{o na lc, impofirll pcr{on; s pro rcbus: cu ci us {ubfra tia côli flat in o b lig:uio nc pcr(onar\1,( Vt dt t1:u
cfl ) quamdiu obligatio per(on aru durar: eriâ ciu s elfenr Îl &amp; (ubfranria, nec mutatur , qu amll is dig nitas vel l'riuilcg illm ex t tl' at
per(onam ab illius co rriburionc: quoni am ho c mo d o m agls 111 tnuirm qll:lnriras obli ga rioni s, (cu numerus co nrribllc n[lum • St.
clfeélus ipfiu s obli g arlOnis , qu x pro hoc efh cirur mi no r , qll ~ rQ
m utctur vel alte rerur eiu s (ubflanria. Ideo li cè r in G a Ili a nobiles non contribuant in râ llis ,t arrifi ces pro eorum induftria mll · 38
neribus indi cantur: ae col o ni , ctli nllil as res poi1ldeanr : ( q uo d
non cfl: apud n os rcgularc) ta men bxc dillcrlit3Scoll atOt' li 111 , vd
priuilcg ium ,aur 111 0S , non l11urar fubflanri am muncris , aur fo r ·
mam obliga rioni l ,quc; per(oni s pro rebu s impofir a efl :ncc rran(format i11am in rea lcm, vr mllnus dcfinar elfe pcr(ona le: {cd (oJàm minuitur vcl aug etur prx flario &amp; numerus coll arorum : ira
vr phues vel pau ciorcs hoc mod o tinr in Gallia , qu àm apud nos
collatores. Nec proptcrea munu s ta lliamm, ma g is cfr per(onal c
apud Gallos,qll àm apud no s, na m mag is &amp; l11ittùs(v r diél um efl:)
non f~ciu nt dtlfcrre {pecie, nec generc: cùm (u b fr anria in (e no n
rccipiar mag is vcl minùs , (cd ho c proprium lit quanritati ; '1cl
qualit atis, vr di cune Phil o (o phi
Concludi t ur crgo, 11111nera talliamm apud ·no s elfe per(o n,llia li eu t in G alliJ ,qlla: im pOlll1l1tUr perfoni s pro rebu s,{eu fac ul[aribll s ling ulo fll l11, &amp; n Oll Illcrè patrinlonialia: vnde lI1 erir o ,lb
illis Eccle/ia exc u (;lt ur. vr fui r in hac cau fi~ m aio r; calcu lo onc1u{um , d ie v it. Febru ,ui j ,alln o 1569. ~iJ1 i m à t fi C., ltrc nfi 39
crcdendl1m li r,in !,pll1rC1.n'4 '&amp; j. C.dt SS, Eeclif. t1l1l1a: (lI n ~ h 'die
flln éli o nes publicx merè realcs: fiq uidem d ecre(ce Prc R OI11JP o ru ,:, Im pe rio, o mtll a rri bu ta (eu funéliones pllb lt c:e ( q u~ nll lllCr,l (l1 nr merè parrimonltdia . VI' po fl g lolfam d ocen r Sc nb cnres
ùll.l.inver6o.per.dc nr,jf dep"b/ic &amp; vell. ) ab icmnt in dcli " rtl din cm :nam qua: poflea loco tllorum (ubroga ra [u n( mlln ~ ra , n uua (um : ~ lIX per(on is proprer rcs, &amp; n on rcbu s ip lis indicullr li t:
ideo per(o nx Eccldiafl:jca: , cùtn non fi nr (lIbdltx 1.1Îcis , iis tllll llcribus non ad frring unru r, vr d ocer C alh,in loeo ian; du70,
l Z

2.

�Cau(la 41..Qi~n. i':
t: r
blicationis nliul,coram rcétore Prouineix fafrz, vcl ~ho habcnce halle iurifdiaiollem,&amp;; eonfirmarionis ab co (ub[cquun:. Ab
co enim rempare comput:lrur annm ad appcllandllm , vd qucrclam llloll endam,per rcxtum inl.I.C.d, ap~eh.pubL. lib. x. vbl cata!1:rum non habct c:ffcétllm,nifi Pl'ouineiarum reétoribuSlpriùs
fllcrit inrimarum , &amp;eOrlllU (ententiis reccptUm &amp; hoa(cquul1tL1r omncs Dotlorcs Ibi. &amp;; ab i\lo tempore pr&lt;l:funrirm
(ciemi.• illius c,ltafhi , CÙI11 priùs prx(umatnr ignorari, vt dicit
loan. de Plat. in d' /'1uifi grtrUlOJ . pofl: glorr ibi, in verbo oblt/riom. q110 C:l(u, h oc ef1: pofl: infinu&lt;1.tiollem , &amp;; confirl~1acioncm
anno lapro ,de ime non admitnir 1r appellario, tL L 'flli grll/Mlol.
in vu{ic. 'mm(i&gt; "Iitem te"'pore d,neg l~itllr IIOi~. \'Scd cùm cata{hum hoc non fUCl'it folcmno . ima neC'pui;)li ca fcl'iprlll'a, ex z,
quo non habet &lt;lnllllm &amp; dlC[W; fine quibus non porefl: lieri public:! fcripema,vt not.loan.de Plat.in dla.I.I.C.d, apor/l. pl/bl. Ergo non prx,ud,cae R"rcrio , quull1 pollie appelbrc &amp;; q\letel,ue,
vcl1l\!ndo .1 llic 110ti[(x. &amp; ifto cafu prxfumitur ignoranna, douee probccurrci~l1tia. &amp;; maximècùm 1l011fucl'lt corlm .ahqllO
.
oili larto ill!in I.ltum &amp;rCteptlll11.
St C II1dum, qui,\ o rdillario de [C'xf1:imado &amp;; relibrando boua
lingu\orum, &amp; de rdiciendo caca!1:ro, fada à confi lio generah
dlél:a: vniucrfiratis :de iure non comprebendit diél:um Ro[crium
nec bOlla ri.lI raccrdotij, cùm priùs oLlnquam fuiffcm allibtac~,
nec defcnpt:! in cacaf1:ro diétœ ciuicatis. Et mand,\curo-t vd or- ;
dinaeio diéta: ciuicatis, incelltgicur (edlndùm quod m.lndances
retro rem ponbus conClleueru ne f.lcere " VI' per i\Ju m ccxtum nom PolLlI.COlfl:rcll(i... 1. v,1 vnilltrfomm.in vltlmo lJOtAbtli ..!f dt pigno
afl.qllam Icgiccllm §f. LegM pr.tcedmtis. idemquc!equtll1cur Ihi
Barco\.Bdld. &amp; Doétor. communirer, item Ile 111 lJi pig"ol'e. §. Ji
mdl/oued.tltlllo. 6- in/Jijèml's plurlilm. §.jn. Ile ibi norat B~lrtol.
.!fde legat.l . Sic &amp; conceflio faéta ab Ecclclia , ccn(c.rur faél:a Cecundùm con(ucrlld inem EccleGxconccdencis. VI' nor. A ngrlm
AII/hm/ic.d, relJ.l:;alfji.• "on ,fhm.&amp; iifl !.c. -le illr, eml"y/mllf. SIC
qLloquc verba cOllrflél:u&lt; inccllig llncLJ[ fccllndl';m id quod COll·
[ucrllm cft Il c l'l in t1loloco, vr poll: Barcol.noral Cafhcn. inl.Ji
pnùs.§. 1. de "1' 1'11111. arccHd. &amp; hoc explicui bciù s fi'rr~ C4ujft l5'
qlu(lio'4'&amp; id,,, no n dcbucl'lll1c b011a dl éb:: Ca[lcll~ l1ix d,' (cl'! bi in diéto caellho a ['&lt;'l"1:q\lJtoribus: CÙI11 Ilec ml'ldNUI11 ci,
fa éttlnl C'onorr{'h, ndcrcr ill2 bona,' n ~c pcrfonas prillilcgi ,r; 1$

'3

---S V N

ft{

1.
1

z,

3
4

5
b

7

9

.Q.f AE S Tl 0 N 1 S
Cal/fld: 41.

A RIA

dûtllr a,1 npp,lf,",dl/m àgra'lamiTit ptr.tqualoris,de 'lUP UJ l.ql/ifi grn't.t/os.c.de w~r&amp; cenjit.nol'l Cl/rril, TI/fi t
ale mjiJJltatlOllù Cr pl/bliclltlonis C,II".(I" , &amp; tlh"4 confrmatlcnù.
Pllblicn fcl'lPlllra fJOn dlCl/tOr,.fi non Ihlbu Itnnll1'J'J &amp; duYll.
Ulf,lfIdatum vel orJwallo ordmis aLlmi:« Clmt,lIt. ,intdligitNrpei!dit", ql/od 1IJ,lTIdarl/cs raro l&lt;illpnrtbllS cOII(ùm.r"nl/'nare.
ln m"nd."1l gme/.ul,"DI&lt; cOlJJp"hcnd.•tflY per(o,,,, printlel,lûrta.
C.'T.rffrum 'l.'el.e(fIflJllm(.léf"III, 1/011 vocalif ~Id p",(rntlbHJ JlIIS, ql/I
c'''.lflro vcf 4hmo defcrtb"lJ/"r, tI/.s fJ911 pr.WICue.l.
ln Caf_ ;tri refi c1loJ1e Cr '/lI'/lTll l'er'~1".llione, v ,dnd,[tm/I,i , '11/0""" lItlne/l.
Dep"I,"1 durr:o OrdlT/li .d per.'qlldl/one", citûlimf.tciendam, &amp; ad
rr{ormmdl/ln ,fjfl1l11111J ,(ilCted!ml ln {OCHNI Cr officJIII/'J per" 'fl/a·
IsmiIJ,ve! dl{r~/{orullJ : Ideo d'hem (truare mo:ll/ltJ &amp;/ormaT/l,
'/1'&lt; .l7lfl'f"/fÙS ab rù for1Illbllll'r.llflf)'fl/e {olcmTII/ aUs. n. 8.
D1Pojitio d.l.qui (è&lt;~r.lwos . C. de wlfi'blu &amp; cmJiI.non hnou [ocum
hodu /JI PrUt/llJ(hl : Cr q".II'I.

LA'nmu 1"i dL IIIre

f2.f AE

S T l O S E .ç P ~ D A.

Vic pr:rtcrea difccpcarUtn in hac cJlIflà,.An
caraflra huius l'rollinci x ÙcÎJnr prxiudiCillm bis, qui 111 pcrxqllariol1c &amp; œfl:imJtione rerum non fucrunr prxfences, nc'l'lc
vocaedi IlltraallnUI11 potl: cae.l!l:rum COI11plccum non appcllaucrinr.
III qua quidem qllx!1:io ne fuir commulli
{ùffcagio conclufum , cataftnllu dlaa: cluir:J.cis , n OI1 pr:riudicl'
re diél:o Rorerio Reél:ori: quamuis imra al1num porh111am caea·
f1:rull1 fuit corn pietUI11,I101l prollocauerir , idqllc Ccq Ill'ntiblls ra·
tionibus .
1
Pnl11l1ll1, ql1~ an 11 ilS qui dltur ad appellandum ~ grJUl'
mll1e pcr.rqll:\torum , de quo ml. '1'1Î (è gr./I/&lt;/IOJ. C. de cenjiblls!'
arifit.ltb. I!. non cllrric llIli il die mfillllltIOl1lS a:rtimi, &amp; ru·
bli

t

ft

t

ZZ

3

lU"\,;

�CauEr., 4t. ~a:Il:.z..
qUa! non eonCucuerant aneea allibrari ,&amp; deCcrioi in caralho
4 diél:a: ciuiraris. cùm in t mandaro generali ( vr diél:u ln efl:) non
comprchclldarl1l' perCona priuiJegiaria, vt voluie Bald. in 1. in
frJ/ldm,. §fJf.dt 11J1lit.uldm.
5 T erciu m, t quia ralis dcCcriprio Ceu caeafl:mm , fuerat fafruOl
abCcntc difroRofcrio rcaore, &amp; ipCo non ciraro ncquc vocaro.
quo caCu fibi non prziudicar, vt probarur il, L. form". §.fl (;,m {go.
ff.dt (t11jib.t.cmfualù. c.dt d011lttionibuI.l.qu.t '1/Çifqll'.jJ. dt M'luir rlf.
6 domùt.cum concordanribus ibi allcgar. per glolr Nam in t huiu{modi pera:quarionibus vocari dcbcllt ij quorum inrcl'cfl: ali:îs nol'l valer deCcfiptio. ve pafl: Bartol.notat. 1oann. de fiat IR 1.
fùfùptom pr«fontibus.C.de f1ùpt.&amp; amw.&amp; in l.l.c.dt apoch.publlc.
7 Mro 10.&amp; lariùs Ccripfifuprà,w1à 3 5-11/,tjI·t. &amp; 3· Nam t cereum efl:, dcpmaeos ex ordinacionc generalis coniiliplicuius ciuiracis,ad perxquandos ciucs &amp; faculcares fingulorutn zfl:imandas &amp; de{cribendas in difrocaeafl:ro, hodie [uccedere in locum
&amp; officium di[cu{[oris,ve! pcra:quatoris,de quo in t. I.C.dtdiftnforibudfi ptu'luafor.l.ptU'l'Mlom.C.dl cmf&amp; anfit .Mm xj. Vilde
8 cales t depuraci &amp; fubrogaei inlocum perxquarorum vcl dieuf[(Hum, debcnc [Gruare formam &amp; modum anriquiens eonfl:icumm in confelbone carafl:ri, &amp; bOllorum dcfcriptionc, &amp; illaru
faccrc fingulis po{[c{[oribus vocatis vcl prx[entibllS : &amp; dcCcri.
ptioni fcribere illa omnia , qua: antiquitùs eOllfueucru11t libmi
&amp; de[cribi. item xfl:imo completo , debent illlld offerre prxGdi Prouincix,feu Curia: Regis ratiolltlln,qux hodie habct halle
iurifdiB:ionem : alioql1in non potefl: dici carafl:rum retH· &amp; fo·
10 lemniter fafrum.Et lie t pcr confcquens,difpofitio difrx I.qlllfi
.~ra/latos.non habcc hodie loel1m in hae Prollincia, ex quo nulla
nunc eata{ha,[cClIndùm formal1l iuris. Sune cnim, qua: Vl1lgllS
waflra appellanr,fummarix ql10cdam dc[criptiones bonorum,&amp;
remm fingulorum ciuiu m &amp; incolamm;finc [olcmniranbus inris faél:a:, Vt merico non habcanr hune effcél:l1tn iuris : eùm propriè &amp; vere: 110n finr eatafl:ra. Et ira fuir eonc!u(lIm in hac qU:l:!lione, &amp; pronlll1eiacum die 2.I. Martij, 1558.
-, 66

CA VS

•

C A V S S A

43·

EruentecÎuili bello, omnes ferè iudiciorum O:repitus conquieuêre. quiefcente enim foro, omnia armis traétabantur, vt nu IIi aut {altem exigui admodum fllerim {cribaeuum proueneus .. 1caC] ue Stephanus {cribatus condllaor,petiir rcmi{sionem mercedis ob O:cri litatem:contradiclt pacronus fifci,&amp; CiUllc bellum noiuO:am remifGoniscau{f.!1ll cribucre: &amp; locationem iuris fi{calis, pro
cer~ione babendam dcfendebat, cuius pericllium condl1aoris elfet. Cauffa Iirigata, placuit Curi;e, m~rcedem
pro r;l,ta damni minucndam •.Pronunrbtum ex temporcàic 8.Martij,ls6 8 .
:l

1Uxt3 rententÎ:lOl Bar. in l.cott:' fcrro.§.qui maximos.lf.de pubL

&amp;: v(fl. in J.&amp; 1.
qu .culU Sop inioDt'm [eqlJuntu[ Doél.(ommunitcc.vide ramen fufiùs in quœfi:.

s r M MAR 1 A

i l AE SrI

0 N 1 S

vnic«, Cau./fe 43 .
i
t

Locatio in rtblls incorporAlIbl14 habtlllr pro iNrium ctfsiont.
Remifs:o merudu propter bdlHm ftri dtbtt conduélori veéligttlium,
.fi(l/ndl'l11~ opin/onem Barlot; m l.cottm. §. 'ltli maximos. 'IN .. tft
commlinlO.

3 Rcmtf.io pmfonis,fùri dtbtl cmduélcri[cribttltl4,qllando pr,uenlUl
firdMlu, propter tdtélNm promutgatllm cauffi litùlm fniendllrllm ;"frHnI admodum dtminuti.
4 Ramfilo mt1CtdiJ nonJit cond"Etori propltrfleri/itttttm,vtl ca/amiIAltm bdli,qllJndo condllélor[citbat CAt1firm jltrilitatit vmtur4:
vrLf1&gt;r/l/(/'1'J !emport (snduéltonu immintbat aut pr...fins trat:nifi paflo j}aialmr dt flmtttAtt, ve! cafu fit cOnUtntllm:'lNi.f IUlle
;Jon nocet irmninms bellllfIJ.n. 5.
r Paélum Jt remimnda pt"fiOR~, 'litl mtrude, ex (AU./fo flerililAtu in
confr,ifl/I toclIl/ontf dPpofoum,cùm fit voluntari8m,OplYlIlllr ati(/,lld "1iIpli!ls''l/làn. d1Pofil'O iurH C8m11JJI1JM.
!!EAU

�C .ndI'a 4l . ~a:a.vl1iea.
6)VAEST IO
........

Y N f CA.

Ire:! hanc qux fl:ionem t B.lld.;n 1.lia i ctrtls.1tJ 3.'1",11. C.de IQc~t o 6- condllüo. à in l·fi
rd lege.iN fi. 1".tjl/Oll&lt;J c. de 1jiw. dint, in tCbus lI1eorporaltbus locau onem habcri pro
iutiuUl edIione , per 1. credl/or. in princip.j!
dt dEl.emti.&amp; ideo omne pericuillm 110mini s n anll re in co ndu él:orcm. ln qua (cnrentl a iti effeé1:u efl: BarroUrJ lJi meruJ.§.'lIù m"ior.lw"'.ti. jf 10c,lIl.$ed corom opinionem OptiOlis racionibus reprobat Ludollic.
Rom. ;n !.rot tlP firro. §. q ~i tI,,,XÙIIOJ.TJllm n "fjf.dt pllblicdn. &amp; Aijron.de B\ltrigaLIn ("pit,prop/(rjltr~IJ/dtem . col: 2..m.m, 13. de/DCa t,
{; Ibi Imol.col. 3. In 'i.'crjiC/l I. ~lJ.t/rllt Op1l110. vbl per dll~ s columnas
hoc profeqllitnr:&amp; Aret,ill conjil. 5" flIC/p. 'lItfA. nllmer. 2. . qui omo.
ncs Doctorcs rcnem communitcr opin io ncm Bartol. m d, §. '11//
m,fxi,,;oJ in [. &amp; t .qll,t{f. vbi conc1l1d it • co ndlll1: OJi vcél:igalium
1 lien dcbere t rCluiffio ncm mereedis pro pccr bell um. &amp; hanc 0 pinionem(eql1u nmr Ibi Paul de CuP!r, &amp; LlId Ollic. R om, ir.:m
Perr-. de-A~'\tbar_ m dllfl.cdpituJ-prbpttrjlertll/~tcm,col, 5.I/lwurO 18.
&amp; 2. 1.&amp; Ibi quoque T"an. de Imol. col. 9. ln 'lItljiC/J!, '!lx ' a prltd,(14
pottjfq/ld!rt dt &amp;f/J.cft:o~t 'l''''''' pomt.Et pro luc opi Il iOlle in nolhis
rerminis fac it Aim.Craucn a in conji/ID 91 ·;;/&lt;Ip. vtjiJ l U '7"" (Op/O3 5è.vbi conc;ludic,licu debece t cO\1 d u.:tori (~rt h:\t u s V iCllllc,ltiS,
rernifrt o!,\cm merc~is , qu ando pro,\cl'tlIS (cl'lbatlls , 1"1 oprÇ\' cdiél:um proll1ulgacLlm lin iendarll m litium c:lldlJ., f'lll'.l11: .1J
modum dlluinm i &amp; perexlgui: ex quo I\onlidul' l' procdlus &amp;
aé1:orum volumina, VI' priùs con(u eueranr , &amp; concludlt ex h.c
q mera , faciendam c{fe rcmiffio nem penllo ni s pr" rata d.1n111 I,
ctlam li in colltrafru loeationis exprdsè fmflct rcnuntl ,1[lIlll
Ic milIiclIli , ex eall !!à bill, pcfl: is, vel alia lcgltima, Et h.me op!nioncm feqllitur Am.de BurLin dsc1cltpulû.propttrjlmlil,lIcm.(o!,
f. Barcol. inl-:cùm plllYies.JfloClttl,&amp; Berrac!l. deF irmio l/J Ir.l[f. g./
/Wl.in l..parte.in l. 3.qu"jl.&amp; per Barr,Bald,Sahcer.&amp; ah) commllniree in [,[.c.de iur.emphyt.&amp; C orn eus conf 1 t 8 .'lIOI/un. 2.,
-4 Nec ob(tat quod telTl pore J1l1i m condllél:ionis, immioebat iam bell11l11 ciu ile, quo ca,Cu non nc merceclis exonerario,
[eeundùm Bald./lil d.l ft l it Icge,C,df.vfur.&amp; in tÎ'ul.de pm CMjl~II/,
.
§,v,tj{ Iii,

1

•

t

Cal1{fa 44·
369
§. vaftR,.Bartol.in i l,colcm ftrro'§' 1ui md.{:irnr.$ ,Pau 1. Parif.in '011Jil.3 8.conduClor ijh pt tit." v l/dmma. in l .p~rte. l. Ji 'l"M domu",. §. "
jflocd/;, Sibi enim debct conduél:or impurarl!, quare exifl:cnre
bello, vel iam imminente,wndllél:ioni (e implicllir. Ar procedit
t doé1:rina Baldi &amp; baber 10cl1m , qu and o in conrr~él:ulocario 5
nis,paéto non fuit cxprersè caulum de remiffione fa eienda 1'1'0
prer bellll m : tunc cnim Îlbi impmare dcbet, quare fibi llon callcrir patio: quod non pote(t in hac eauiTa impurari eondué1:ori
[cribatlls:cùm libi caucrit plé1:o cxprefT'o de remiffi one fa cienQ:I. ob bellum. quo ca(u non nocer imminens bcllum ,vel iam cxifl:clÏs, l·ft &amp;filM/rondl/m.in princip.",,,, gloJ!.if IDCA/. &amp; ÎlJ d. l. liut. ~
contrario (en(u,vt nocat ibi Cynus. Nam tale paé1:lIm volunra ·
rium, t debcc aliquid ampliùs opcrari, quàm di(politlo iueis 6
commll\1ls,vr pulcrè docer CaroI.Ruin .conjiI.!8.incip. caflM dt &amp;fl/O
'f114ritllr,col,plnul &amp; Jin ,vol,r.I deo fu ir concl uru m ,iIl location ibus
vcél:igalium. bellum eiuilc pr:l:fl:are iufl:am &amp; legitimam cau((am remiffionis pcnllonis , fi damnuID Ilr inrolcrab,lc. ProlluLl riarum ex tcmporc,dic 8 .Manij, [ r68.
~--------------

C A VS S A 44.

Terilit;ts fruéhlUrn :lUt prollemuum,
qu&lt;c dic:uur, con[ulturn dl:, ClauJi.:&gt;
T borna:, &amp; tilci patrono htigarori - .
bus : &amp; an {ola {uffiClat ad rernifslonem rnercedis. Placuit Curix {uf!lcerc , li damnum lit intolerabile a, boc
dl: , vItr:!. dimidiam, die vigdirnooétauo ApriIi~ , anno
1568.
a J.licet.J.ccrd. C.de 10(OIt. &amp; conduéh&amp; quando damnum dic3 ru r JllrolcI3btl(', \'1de iD qu~ll.
a :l.:I.

S JI']o.!

�Caulfa 44·~a:n: · VllIC:l.

- -------------- - - s rNMARIA 6)VAE ST10 NIS
'"'-'
vn;c,t Cu1fe 44·
J

2.

R&lt;'mjfsin "'tretd,j fm dtbtl condfl{fori fropterjlmtitAtU/1 ,pro raf~
dAmlll.
_
.
Slmftl4J qllalù , 6- 1Hllnf.1 dtbeal 1ft ' VIftri ,.Jitl rtwûfsi. pmfio ms p,"pffrJlmltt ,lfm.111 q/la 'Il/.rfilone 000 rifèrtlntllr opillionfS.

3 0p,,;;o

G/~If"ori,

antiqlli .vtjlmlitdo! dicatllr ex vl/lg; optmonefillt (O"'lWlml' apud aI'lUjI/()s.
4 0 /,1/910 H".fhmfi.r , l M"',. LAndr. Antolli; de BUK. &amp; lm.l. in c'p.
propllrflertftldtrm, vt duallir flmltld4, qll~ndo non tjl pempli/.
din"dllll" [m{ftlt/m,qlll (OllJùeutrM,t .Jnnl/aflm perelpl ex rt 10(at. ,tjl mag'! (o"."",nü ap"d Cam"llm.
f Opl11io Bartolt ln l.lIcel. C. de I,c~l. vt d,catllYflerilitlU ad t!fiiluIII
remifionü merctdù ,qu,,,,do[ru{ffU ptrctpti non[NjjiClunt.d{o1I1I10lll dunidl" p,nfmiI,ejf bodit magü (omlmir inter scrihtltl.
(, Iirml(siol1tf pa,fiol1l! mattrlR,malè J DI{foT/hm vtriufqllt INrir expltC"t•.
7 [omm. d, [11101. CMal1M if opmiomnn iùttrftatem ad concmliAIU
mJ/mrl:&amp; fr41rd.
8 FxigllitlM[rllil/Illm , allt viLitlU prttij , non trib/fllnt re"'ifsiomm
mlradû.
9 Rmllfsio pmflonù feri n9lJ debtt,etiam(i di",idia pars[ruill/um [0Itlorum , 110" fiurll percepla ex TC éond"fl. :Ji tales!ru{f1/4 c.llt·
Eh l'''Jln fllllo fi"rl/nt Vtl,dJtl, v t(uffclII.1I1 ad folutiDntm 11111gr.&lt; /,,,,/Ion;'.
.
JO npmlo D.molt v d f1'llol.per ft (JI imperfiEfa , ad explicatione"!. /1Ia·
/eru,nip vno cafu:tJlI" ti//Hen opimoms f m/lili/na .. fu[fCIII1/'.
1 1 R(nJJfsIO pmfonir v iftm pofsit ob jlertbtatem , duo copl/latllIt rtfjl/iml1tllr:(èJliut , 'III c",d"c7oy noN p"apalt ex re Locata dlmldillm p&gt;lfltm /ru[hll/m Jofetorll'" : &amp; q"o': prf/Illm IllorN/fJ I/on
fi1Jiaat ~dJo/llttontm d,midl .. pmJionts . ve! ,.u;'CfdlS. iflts tmm dllObllJ concurrentthlM fine d"b,O ftmp., dcbelfrri rermlfg pro rat" d~mfli: altCYIIlrO drjicima non jet rm'lifsio. quod
I Odllnlf

d,düralur.n. ll. .;1.13'

RAliQ 1j",(ft propltrflerilttattm feri dtbw rcmifsio pmJimis. •
J ilRrmifm pmjionts feri 1/on dcbu) niJi cOl/mrra"t ftmlitAs [ru1f

fl#/IIII

37 r

ilHU m, &amp; ddfJmUm OJII/(rabtLe , hoc rfl, VttYiI dimidiam p&lt;,nfionts.
16 Slmtilas JÏimitllT magis COmmlll1iter prr Smvmw 1'1J({fI~ fn/{flll/m : [cilicet qUlfndi mmM dtmtdia[r,,{fllllm fllttoYllm fillt
prrceptl/In à colom,
17 opil1iPlle.; Barloli &amp; lm Dl.. Jin"" reperi/mlur vtr.e, Îli vno o,fil
[CI"cet, qlllwdo ptnfo (fi II/fla , &amp;fr1lC71M rà loca/.c (Of1Jil1tmt ln
•prcuTJI" nllmtrllla ficul 'Jec7lgallumfi Uc7lU.
.

,
&amp;l

.f2.!' AE S

Tl 0

f/ NIC A .

V xrirur qua le damnull1requiracur , vr rcmit1io mer. ecdi s vcl pc ntionis eondut\:ori li eri pot1ir proprer '
n:erilirarem &amp; belli ealamirarem . In qu a qua:n:ionc
.
t eonuenillllt orones Scribences iuris ciuilis, &amp; Ca- r
noniei, proprer ll:erilirarem une culpa eondut\:oris eonrin gc nrem, faeicndaro elfc rcmit1ioncm lnerccdis pro rara damni. qua;
concluuo op[Îmè probacur inl.l/Cu cmir.&amp; 1. exuplo. C. de 10(i/lo.
.

il1/.ex condll{fo.§,f vu ttmp'tJlatl! .11f l,f vl/o.m princip. in 1. fi mm(s.
§.vü maiorff.loCllli.&amp; ill c.propter (fmli/4/cm. de 10CIlt. &amp; CMdI/H. in
qllibus locis vnanimircr hoc rcne llt Dofro res iu ris ciuilis &amp;C,lnonicJ.&amp; {j e hoc non habcr dubillm. V crùm diffi culras maxima
e!l:, t qll ando di ea rur Il:crtlira vel damnum illrolcl'Jbile, vr neri 1.
pot1ir eo ndl1 t\:ori remi/Jiu l1lcree dis. In qu a q ua:ll:iol1c mirl! cil:,
. qll àm (c inuolllanr Senbcnrcs ·, vr vix v ,llc~nr (c cxtrlcarc, illxra
illud T~ rt:nciJllUm, fjllut Ctlpll.1/nt flfJIllll''': n:lm loan. Glol1:,cur
al1liquus ,ellil!S (cnrCl1[i,lln (unr (cljumi Pcrr.&amp; Odoffn.:d.cxllllm~r ex vlIIgi oplllionc, rrcn lirarcm vcl vberr.lrcm mc[tclldam.
In qu a opi1uonc fUir g lu!f.m d.1 ft m(rces.§ v;. maior.il1 vcrbo,[rl/c7w.&amp; criam glo!f. /n d.l. "(rI. ~n vtrbo ,jm"latls. qUlm Ib, (c. q l1~1I1tl1r Pcrr.Odoffi·.S.llicct.Fulgo. Ioan. Andr. &amp; Cardo Z.tb~­
rdm d.c.proplcrflm"laum.ircm Anchar Ibt,n l§.&amp; lO. Er hxc 0pinio fU it commllnis ap ud anriquos Dot\:. vt rdert CornCIIS 3
ù; d. (Ol1f Il8 . "L 5
qllAnd~ /lulem ùu}:cm&lt;f jlmltl,u. Sccllnda oplnio fuir Petri,m d'/'/I&lt;'(I (trlu. ve dicarur Il:eri/iras, vcl d.l mnum illlolerabile,qual'ldo nec (emen eolligitur , vcl qll:lndo dedlléti~ cxpenlis nLllll [up,r(une fr llt\:l1 s. qu aro,opi nio ncm pro-.
bar rtx.m L.ex condI/Elo.§.J./bi,fi pr.1 d4ml&lt;;; flnJ/M.&amp; mlJi VI/V §
v biC/wqu(jf.loc1rt.&amp; lune opinioné teJ1Ct Bartpof1: g O(J'.1I7 d. I.Ji

t

.'1/(1:

aa a

~

-

�•

•

37l
C:lUO'" 44.~xf1.vnlca.
mmrJ .§.1'Lt ", ••inr.&amp; ilto afu fic rem il1io Illcrccdis vcl pCnltOiliS
in roeuln:quia congllla rata damni rof1:ulae Vt in rotum fiat rcmillio mcreedls. h hoc c.lfu propnè dic.:irur f1:erihtas, vt voluir SaliceLm d.ltm «rlil.col.l. pcr III ra ,qua: ibi allcgam. Tenia
orin io fuie Hof1:.&amp;: lo.1I1. Andr.in d. c. proprerjlerilrt.ttem. col. r. vt
dle.aur f1:erilira s, qU:J.udo rerria parce minus quàm folirum cft
fl'lIébls perciplllnrUr. ']lIam opinionem fuie fcqulHus ibi Am.
de ButL&amp; in quam vidceur inclll1arc Aret. in d.conf f t. ~n­
ca opi nio fuie Salicce.m d.l.p vm. In principf! loc4/. &amp; in d.l.lml.
In quiblls locis dicir,'luando dicanrr f1:criliras vcl damllUm magnu 111 , non cOi: Icgc dcecrmillaCllIll : ideo dfe recurrend\lm ad
arbttrium indicis . vel vIIlgi opinioncm. Et ex quibtlS deb~3,
hoc iudcx arbieral'i, pOlllr ibi Saliccr. Sexea opinio fuit Baldi
iN d.l.liaf mtM.i" 1.'JH"'.fl. vbi fcribie,funduITI di ci !1:enlem,quando nOI1 pcreiplCllr in co dimidlUm cius quod eofueuit comm uniecr fruc1ificarc,quo cafu (ve 'pfe aie )colonus non refpondebit
domino tanqua I1Ul11is eolens,fèd e:J.nquam pareiarius,llo dtdu4 l\:is ex penfis .scpeima t opll1io fuie Hof1:. 10. Andr.Anc de Burr.
&amp;; Im.m d.c.propltr/fcriltfdlcnJ.vr ti non percipiaeur dimidiu dus,
quod eoluerum cil: eolligi annuaeim ~x rc loe.lc:J.,dicaeur (l: riliras &amp; diinum ilHolcra bIle.ve fiae rem itTio Il1crecdis pro r:lea dani eoeingcmis:li vcrà fruétus perecpri fLme vfque ad dimidium
frucl:uum ,qui eorucucrllC regubricer pcreipi in illo fundo:tunc
no cric f1:cnlieas, l1cc dal11n Li illColcrabilc,{cd colerabilc.ideo nOIl
fier rune remitTio,ncc in eorllm,oee pro raca dal11ni.'] lIx opinio
~ ~ pud Canonif1:as vi dceur magis communis. Oél:aua t opinio
luie B,m.m d.U/meer/iI.&amp; in lft v"o. §.vblClmqucff/ocnl. vc fic fa·
C1 c nd~ remifiio pélionis propeer fierilir:ucm, quado fruétus qui
pcreipiuocur non afeendu nc ad dlmidium pcnfionis, dcduâis
cxpcnfis.qu:J.111 opinionem [cquuncur Ant.de Bucr. &amp; PanorO!.
i;; d.c.p,opter jlcrilttatem.Je locafo.&amp; Pal1I.PariCconJiï.j8. 11. t 3. in 1.
partl.&amp;Arcuon[ p .. col.t.vbi dieir,hane opinioncm hodic magis
eommunirerteneri: quod eonfirl11ac &amp; eandcm celbeur Carol.
Rui.cmf8 J.cajiu deql/o q",'rit"r.n. 1.&amp; 3.ér t'on[8 7·mC/p.m propoJi·
6 rB /hmJdlr.n.t,vo {. 1.&amp; Corn .cofa 8. col. f .vol.t .Scd in eanea t rot
opinionum variera ce vix aliqllid co nc1l1di poccf1:,imà fae isconIhe,hanc remiiIionis maeeriam ab ipfis Doél:oribus no rcltè intcllc::étam,auc qL1ldcm malè explleaeam. ~id crgo in ea diuerwc:uc fcqllcnclum?S&gt;ic loan.de ImoJ.in d. c. prop/CTjlmlitaum. col.
13. 'UN).r

Call{fa44·~xn. vnici:
375
13 .ver/ft 4utem ro"ji/cucfllnt pcmp) 'luindccim. ingcnuè (quod fuprà diximus) faccrur ,i!1:a [cilIeet materiam fui{[e malè dec1araeam per Doltores Legiltas, &amp; Canoni!1:as ,vt illius verbis veamur. Interim eonarur ipfc t illatl1 diuerfitarcm ad eoneordiaml
redueere : &amp; CJlIdem relidee cum feprima opinione [uprà rdaea:
Vt vidclieet attcndaeur eonCucrudo fruél:uum. Sic eeiam Philip. Corn.in d.cot;f 12. 8.inâp.vidtlIIT primo 4pe{/u.col. pm.vuJic.qlû
14ml11. vol. 1. idem eonatur, ae qui llem eonebrdare opinioncs
Barc'oli &amp; Imolx, ve dpinio Barcoli proeedac,.qualldo pcnlio veL
mcrccs dl: iu!1:a : quia tulle fi fruétus non fufficiunc pro folurione dim~dix penfionis, vetifinlllc ef1: , ql.Jod defeél:us proucniar
eX'eo, 'juàd noil fuei'it i:eeol1cél:um. dirnidlum eius, qood erar
confueeum !:oIligi in 'llt q fund6 . feeùs fi dcfefrus proueniretex
alia cau'tfa:p\.lrà 4\1ia v1liùs folito vcndunrur ,ve/ quia (&gt;'cnlio d i
minùs excciIiua qu'ia eune no proeedcret opiniJ fupr'adilta Bartol'.&amp; eommunis : Iicèt fruél:ùs r.on fuffici ànc ad dirnidium penlion[~,fed proccdl:!rce opiil/o Itriolz,&amp; fequaeiulll,quos [uprà reculiinûs in {cpei ma opiriioIie.quÔnJam hoc'cafu, ve ip(e dicie,iuea
negât renuiIio nc m faciendii '(olono,e('lm hoeea[unon.fie frcrili cas, t fcd cxiguleas fruél:ut~ &amp; vihras prcri), qux non tribu · 8
UI1C remliTioncm, ve noe.in lJi v(ro. §. cùm quidam. &amp; in l.ex CDnd'I--t... ~ ...
llo.~.I.in vel! fi 'fUll tamen vllia./floclft. Cubiungie Ibidem Corn. diccl1s, t quàd fi fruél:us rceolleél:i fuiffenc minùs dimidla eius 9
quod crac affuccum eolligi,ti ramen vendallCuc ratn magno precio,Cjuod fuffi ciae ad [olutionem r6cius penfiollÎs: tune no 6crct
péfionis remiJlio:quia ec{[at xqL1iras, prupeer quam iura (l;atuerum hane rcmi O"ioncm merecdis. &amp; fic in eftèél:u Corn. dum
vule opiniones cOI)eillarc, de/huie omnino opinionem BarIoli,
&amp; communem. Ego eamen non t eoneiliandas fed eoniungcn- IG
das opmioncs Barroli &amp; Imola: fcmper duxi. quoniam neuera
per Ce [u mciens dl: ,am perfeél:a ad ~xplicaeioncm macerix, niu
vno cafu,vr Infrldlcam:eoni unéta: ramen fufficiunc. Ideo dieamus, ad hoc t ve remiiIio pcnlionis propccr (lcrilitaeelll fieri I l
poiIie,duo copubriuè rcquiri.Primum, ve eondultor ex re loeata pcrei piae mi nus dilllidla fruè.1uum ,qui confueuerunc pcreipi
:lnl1uaeim:A lecrul11 ,quàd preeium illorum 110n fuffi cit ad folution,1U dim Idta: pcnlioJ1 is, "cl mercedis.lf1:is duob.conellCrcncibus,linc dllbio fcmpcr ficri dcbce rcmiiTiu péfioni&gt;, pro raeJ dani. ~àd fi .. Ie&lt;ruell.un t d~fici :lC, nOI1 fiee rcmiffio.vcrbi gr:ui.i, u.
a a_a;
Ioeaui

�374
Caulfa 44·~a:llio vnica.
Joc:1ui fundum T u(culanum cenrum quinquagülCa aureis,cuius
fmaus confueucrunr ellè, deduél:is expenJis ,quindecim modij
cririci , quorum modius vendirur communirer duccm aUl'eis.
conringic proprer II:crilirarem na(ci in illo fundo (olùm (cprem
modios critici ,&amp; tic minùs dimidia eius, quod fundus con (ueuir
producere. ramen in iIlo anno c::nra fuir penuria rricici , vr ma ,
dius vcnderetur vigintiquinque aureis, prout frequenrer con·
clllgir,quando c.1l magna II:criliras &amp;: pClluria tridci.&amp; lie propret
pcnunam, dH~ti (eprcm modl) frumenrÎ l'ecollcél:i in diCto fUll.
ao,fuerunr vendi:i cenrum (cpruaginraquinque aureis,&amp; ifro ca:
[0 ( [ccundùm opinionem Imo l:&amp;,), deberet lieri remiffio pen ua;
rus pro dimidia, &amp;: aliquid vlrrà : quia in talltum fuit Il:eriliras
fruél:OUll,l, qua: (ola CO\ludcratur (ecun d~m 1molam, &amp; :lnri·
~l1os) &amp;: noo valor iUorum: hoc cCl:) auél:io pretij, vel diminurio.
Scd (econdùm B.lrtoli opinioncm &amp;: modcrnorum, hoc cafu
1l0~ de~ct lie ri remiffio.quia valor fruél:uum perceprorum ) non
[olum luflicit ad (olutionem dimidi:&amp; penlionis : imo ad totam
penJionem. &amp; mo ca[u neminem puto , qui non iudicet opinionem Imola:, &amp;: antiquorum clfe minùs perfeél:am, &amp;: opinioIlem BartÇlli (equenslam. Alioquin rencodo opinionem Imolx,
. ' [cqueretur ab(urdu m &amp;: iniquum; hm &amp; locator indcbitè &amp;
~ ..\", ....') 1t~ tine
..
. fL
Il'
d
'
IUlI.a cau a, patcreNr amnum penfionis remiiEl: ) &amp;: cola·
nus Cllm locatoris iaél:ura locupletarerur,quod iura abhorrent,l.
1M19' h,c 1fJt'IYA.jf.de cmdlél.rnqrb. Scquirur crgo oplllioncm ImoIx&amp; antiquorum, non elfe perfcél:am: I1di cum oplnionc Bar·
13 coli lie coniunél:a.Sic t quoque opinio B..rroli pcr (e r,lInta , non
ca perfeél:a,ncc [uflicicns:nili cum opiuionc Imol. cOlliullgJwr.
verbl gratla,rer.emo (u pradlél:o ehem are , fuemm in diél:o fundo
T u(culano ,anno conduél:ionis folùl11 perccpêi nouem modi) tri·
tici , quolUm valor Ilia anno fUIe quinque aureorul11, forcè quia
ex lr~hJ plures n .. ucs onerarz [l'idco vencranr, vcl qnàd ali.lex
cJ ull a valor rririd admodum decreulr, vt non polllr vcndi moJ,US Cl.lCJCI JIlli quinque aurCÎ I:&amp; lic quadragintaquinque aurcis
d,lb noucm mOrll) ll'irici fuerum vendiri : ir,a vr non (ufficianr
~.d (oluendum dimidium penlionis.vndc [~cundùm opillJonem
Barcoli facléda elfet rcmiffio pro rara dani , &amp; conrcqucmer pro
cenrumquinque aurcis quod durû dl:, &amp; contra iUClS di[policio.
nem : cùm non fucrit fruauum Ilerilicas, fcd prerij vilrras, qU:l
per Cc non mbuit remiffioncm mCl'cedis, d.l .•ex c071d{j{lc.§.I.lblj
qll.lt~

Caulfa 44·~xll:.vnic~:
J7f
t]llIIllmwl viti.l.UCllt nec fruCtllum eXIguit:1s,d.I.{t V71o.§.(&lt;&lt;m (Jlûdom.&amp;: ibl pc r Barc.&amp; Doél:.jfloCAII. nec l'ale damnum conduél:o·
m de iure habetur in conlidcrarione: cùm nun proucniar ex Ileriliraec, vel ca(u forruiro/ed ex vllirate pretlj : cuius vilitatis non
haberur raClO,vr d iél:um dl:, [, d (olùm Itcn!Jeatis, vr probarur ln
d.l.fi mrrm. §. V IS ",~i6r &amp; m I.ex ç.,,,du~.§ . I . &amp; ù. d. l. !Jat.à ln (,
propterjlm"tA~r",. de L".II. Er);o manifefiè: apparet, nec opilll ol1~m B.moi! neq; [molz elfe perfcél:as, coiunél:as camé (lifficCLC.
&amp; ratio hxc en, t quia ~U[!l ,qu z remilJjonem pcnfionis proprcr 14
ll:wlleatcm !b.tuerunt,hmdantur (uper illa xquitaec,ne colonus
fine CUlp.l (ua,ma~nu &amp;: inroIerabili damna proprer Ilertliratcm ,
&amp; ca(llm fortuirul11 afliciarur.vr probarur i" J.lft mlTClS.§.v/J mu iOT.qui rcxc.clt lingularis. &amp; in d.l.lx co"d"c1,. §. 1.ff.Io{Ati. &amp; d.r.
f'!Opurjlmlitlfu",: Debet ergotvrrûque concurrere,vt fiat rernir. r f
iJo,(clhcer,Cl:enhtas fruél:um,~ d.mnurn intelerabile: hoc ell, vlrrA dimldiam iulli prerl). Nam in hac materia Ilcri lu3s com- l b
munircr per Doù:orcs refcrtur ad fruél:us:rcilicer,quando mm ùs
dimid'!l CIUS qllod con(ueuir, fuit recolleél:um. vr fuir probarunl
/ùprl,&amp; dl comu nis opinio Doétorum. At damnû inrolerabilc
di clcur,qu aJdo (~lonusJ Ia:dirur vitra dimidiam penGonis,vr polt
»arcolum cocludunr comu llItcr Doél:ores,quos fuprà dtauimll s:
&amp; fic mcrieà "rrnq; opinio cocurrere deber , vr pollie lieri remi(·
fio. In vn o camé ca(u t opinio Bart. &amp; Imolz polfum ûmul cfiè
vcrç,(cJ! icct,qllado rci locata: fruél:us immediarè confill:ût in pc. 17
cun ia numerara:vt (une veél:igalia, &amp; alia iûra fi(cali •. Nâ in iflis
iuribus &amp; limilibus , quorum fruél:us conlill:unr in pecunia numeraç.1 , non porell pllbIic3nùs vel coIonu5 , pari damnum vIrr,).'
dllllidlllln pClllionis:quado (cilicet penno elt iu'lla,&amp; çcjlliualens
{'o n(ucris fn.l ':bbll&lt;:l1itllic fmétuum O:erilitas.hoc ell,ti percepru
{i.e Il li Il \1 1 dlll1ld,.1 frnacum,qlli con(ueoerunr percipi.verbi graCIa, fo rent&lt;: vcalg,lt Prollincia:, c~illscommund fmaus valent
(eprem nll lIJ.1librarurn T llroncnfilltP, fuir pro dida (llmma vno
.anno loé!lrum ~é pronlb . qu i 1no a 1111o' nbrl 'poru'lt perel pere pro·
prci' .lbqu () s ",.I(lJ~, 1lIt! ni:! milba"libràru r~ illis rrolleJtt'ibus fo·
r~I:a:: &amp;. P ~ c cOll(~q\lés fUie fruée ,n;m tl~rilitas, ex qua nccc.'lfanà
in/urgle d.lmnll imoledbik ,hoc efi,vltd dirnidiû pcnlion ls.ldco
iau C,I(U fac léd.l ell rem illio co10110 , liue opinio'nl:'l'l1 hnol~. fiue
Barroli (èq u.IC\1lI1'.qllia veraq; \'era'cll,&amp; FMcediÙfiu ·o(u.Er h0ë
modo rOI1Lid&lt;:r:ido,vcl poriùs coillngenao opiniones, ceflàbllnt

t

o rr ("le"

�caurra H. ~xA:.vl1ica.

376

omnes ab(urdiratcs ~ iniqnir3rcs, qua: alioquin in(urgcrent, li
teneremus (olam opinionem Barroli vell mola:. Et (ccundùm
hanc opinionem, fuir in hac cau ex tempore pronuntiarum il!
auditorio,dtel S.Apr.1 r 68.

rra

, CAVSSA

4f .

1 SC E P TA BAT V R :tpud Pro·
uincix rarionum pra:fèQ:os ,qualis
diè debeat vberras vnius anni , v[
po(sir vnius anni !l:erilitari compen(ui. r!acuit Curia: faciendam compen(ationem, quando cclonus confufis 'annorum rotius locationis reditibus , v\u-a dimidium pen!ionis la:deretur. Pronunriatum Balthezare
Ruffo altero litigacomm,die 3.1 unij, Anno 1 r68.
'3

luna opinion ~m B"lc\i in 1.licct.În 9.qu:r:fl:.C.de loc3to &amp; cond.quœ Cumma i"tqUItat( &amp;

r.luoue: I\Jtiru(. yt prOb3tut' in qu:rl\.

.fZJ' AE, S
'IIn;(.., CAltjfo 4 r·

S y M MAR 1 A
i.

T { 0 7(.1 S

1'fmiM '/JnÎlu atmi CIIm jl~rilitAt/ alteri~, in IWltiMibltf &amp; cond,llhom/'u.&lt;comptnJimdll.
2. Pb/r/IU ql/al;',&amp; qUAnta rffi dtbw,v/ pofit cum jlerili/afe compln'
fari.in qlla 'lu4lione Scribmtes font in ",u!tlplici opinion/, q~A­
rlim ru tllfm l'IT 1I0Ulm.
J Scrib/ntts ,jlertl/lattm v /l vblrlattm!ld!",éhmm fundi conful/udmem Jolùm r/firlTJus.feirpo (vI diciJur , ) nod/lm iniutrllnl.&amp;
..quitalù jl~ter!l11J tranjilitf'ullt : dul4ratur /xemp/ù fa'r,liA'
riter.
~ Ratio IIAturûM &amp; duili; noll patilur, 'lit quis cùm ;aéfurA alllriu/
locuplff/tllr.
5 J2!!,AjlUS &amp;,d4PWi non iftofr r..liDo
, .
•
1 Potior
1.

.1

Canlfa 4 r .~a:l1:. vnica.
377
Po/ior 11 CA'iffo illius''1"i ctrlM de damno '/Ji/ando, 'f1l4.m tillS, 'l'IÎ
IIgit de /licro capt,mdo.
7 Remijfioptnfionis fion C01/Udlilir. necpeti /,otejl,propter lucmm afJitns: fldfo/ùm propter damnlllt'l em/rgms , Jifit magnHm ér iJ.;/o/erabile.
Il CondNc70r pelms rcmifiomm ptnfionis ob s7/rilttat/m,debct prob",'(
dofmnum:necJiifficeret probMe , qll~d /ucmm etiam maxim/lm 4mifem.
9 Opinio Ba/di in hac tjll41ione , ralimi &amp; il/ri magisconfont' , ef'fiqllmJa:'/Jt dica/ur '/JbertM ad /ffi[fllm ijfitlS cop" {auoms,tj/lan.
do confrtfs annortlm reditibl/s, colonllS non r/maml dlleftlls V/tra dllnidùmJ pmJionis.qllllm fiqllmdo,ceJfabunt abJi,rdilates ér
ini'luit'fUS militA, qll&lt;/! inJilYg'mt ttnendo altorum opilliones. v't
'- dec/ara/llr ex/mplo. !fIlA opinio Bd/di in hac qu.tjlione ejl magM
't 1lra,lItqueperfic7a,qllàm alia v ila ex ji'pradials. n. 10.

1

\

f2..!:'AES TIO

YNICA.

V a: rimr q ua lis vberra5 f ruâuum elfe d-ebea e,v e fl:enliras vnius ann i, poffi r cu vbe rrarc prxced cnrillln , vc\ (equ enrium ann orum co mpenlà ri. C crrum cnim t c fl:,&amp; lurc 1
cO llfl:iw tllll1 , vbcrr.l rcl11 Cl1 rn acrihrare clTc
corn pcllf:111dam, If vno.Ù7 prinrip.jf.lor,tll./.
Lmt ((rlis.c. r~d.r.prnf'lcrjlerilit,,/ctJ;. d,locIII.6condHfl. &amp; ibi per Sc ribcmes . ~.1\1 do allCc m di ca rm v bcre a~ , 2
ad hoc vr li en poille dll:b conpen làrio, Scribentes (unt in m l1 lriplici opinionc , prout in prxccd enti q &lt;Jx fl: ion e d iccba mll s de rcmilTi onc ob f1:crilir.l rem.q UJs o pin iones nOI1 abs re erir hoc low
obirer recen (crc. Glo{1à IH d.l. /icel.in verbo ,jlm/rtaftS. rc:Fere dl/as
opin ioncs 3n riquoru.Pnma, quando ca1Jra ca vben as fru[luum,
vr conduétor pcrclplar dllphim ei us quod con(ue lllr.Sccund.1,ln
qu a vid ér ur refiderc g 10n:l &amp; A zo, vr run c d lca rur vberras, quado conliderotta qU311tlrare fi:ufruum perccpro l'U m in vno anno,
l1 curcr anll1li dl:b~r di ci a en lis &amp; llh fuir opini o loa n. g loflaroris alleiqui. Sed vrr.lq uc opin io me nt o di(plicer Salicero ,in d./.ltret:&amp; in d.lJi V/1O. If} pritJCIpfo. in q l1ibus loci s ponie rq ria opi ll io.
n em,&amp; ex ifl:ima r vbcrraté cllè,qu 3nd oco lonus v itra con (uctllm
mo d ll,mulros frudul pCl'C('pit ex re cond lréb . Scd qu 5ei dehc;"r
b bb
fru cl:us

t

•

�378
C ,\llOà 4 i. Q!!:dt vnica.
rI' IJ W " n....· pc rc~ pil vlrra l1\ OJ .ltn llln(~IC:ClIm, vr di e.Hut nerili·
rJ ',dlclr d lè k "c l\1 dctcrmlllatllll1 : Idcoque cire ad iudicisarbi·
trIll1\l,&amp; Vl\\ gl"opl\1ioncm rccllr rcndu m. ~arra opinio fuit Ni·
cob i de Ml rh .1rc\ is,vt ClInc dlc.lrlll' vbercal, qll i do rantum percipiru r vlrra co mmll il em confuerud inem fr ll él uum , quàd cxin·
de pore!l lur plcri d.Lnnulll fl:cn liraris , &amp; prx terea forui penGo
illl ll,' .In ll i ll\lan l oplllloncm lequunrur H olt. 10a n.Andr.&amp; An·
ron.de Bllrr. "' d. c.prnpl(rjlm lll Alem ~1 \1[ a fuir opinio Bald. ù.
d. U"...t.1I1 9. '1H~r.l vr di catllr vbcrc :1.' , qu ando confuiÎ s annorum
rcdinhll s, colol1 u\ 1l011 1'l:ma nct dcccptllS vItra dimidiam iulh
prerl). ex ta opinlo'fu ir O dolf,cdi ,Pt lri ,Cy ni , Albcr.&amp; antiquo.
rU lh , v( vbccras di carur. ex op ini one vulg i. Septima opinio fuit
P,lltl l Je Caih.!,} d,cf.l.rx "lin,i"ao . §ji vi&lt; Irmprj!,zti&lt;.,l/Ima·o6.vbi
di cle , vberur&lt;: m vcl fcni lt r:!. rem dIe , qllando fru éh~s recoUcai,
va le l\ ! p,'n IÎo I1cm.&amp; di 1l1Id lu m pen li onis, vcl vlr d rullC enim rI'.
cu ndùm ClIln • ficri dcbcc co mpt n(.lt io vbe rr acis cum ftcri!itarc:
[ccùs li ftllcrUS recolletl:i, non valc re nr pcnli oncm, &amp; dimidium
pcnfio nis . 'll1oniam rUl1 e nO I1 com pën(arcnrllr : (ca cederellr
Iucro co ndutl:ori ,ratio nc x ql.I:1lir:\ri s (e ru and a:. qlloniam 0 con·
t ig,nèr fma l1 s coll tl:os , non valere vl rra dimidlum penfionis,
nOI1 fi crcr rcmiITio eondu élol'i. vr di éluIU fuit in prxccdcnli
quxlliollc. O tl:aua opinio, qux in cffc êl:u co mlc nir cum opio
ni one Nicolai de M arh are1is (uprJ rclar a, fuit Joa n. de Jmolam
d. c,zp.proptfl'jlmilla/cm. col Jl.rnn. JO . v erjic./fIXfll p'd!diéla pOlrjf q/l~.
ri.vbl hoc tratl:ar pcr duas column as , &amp; l'codee in hae (cnrcntia,
ve vben as ad etfetl:um ifl:ius compcnCati oni s , dl c:1cur,'luorics
colonlls vlrra (o lirum modum fru él us percc pir ex re locara. vc
teneatur contrlbuerc ftcril icl ti o mnes fm tl:u s vlrra con(ucrudl.
ncm perccpeos:vr fami liarieer pcr e)(em pl a ioi dcclarae. VndcCc.
eUlldùm CIUS Op\l1iOIlClTI lio n fi c conpenfatio , nili vIt ra con(ue·
rll dll1em fU{ld i fm tl:us percipiamur. In qua Op l11l0ne. magis
commul1ltcr rcfidcnr D oao res , calTI in dl cto c. P" 'ptff flmllf.rum , q,ù m lil d./. lim. &amp; in alti s locis (UpCfl liS allcgans. ' cdqllld
3 III [,1\1r3 t ('lp ill iollUIll dlUc rfirarc (cqucndu l1l ? Mi hi vidctll rtJIl'
(0., p,u res , ( vr comin p~c c dicam ) dll m ft triltr accm , l' cl l'ber.,
rd,cm .1l1fmcrullm fun dl co n[uccudinclTI , rcrulerunr ,filrpo( l'C
dlciru r ) ".dum mgefzffi , 6- "'q l/ italMjfalcram m ",jill1fi. Nam po·
n.1111115 me localfe T icio fundllm T ulèul:WlI lTI in cricnniu m,
ecllturn :lurcis /i nguli s annis : qui fund us con[lIcucrit quohbe

anno

C:lulI'a 4r·~.E f1:· vl1l e:'\ .
37 9
:lllnO produccre deduélo mine &amp;expenos quiRd ecitT! modios
frumenti , quorum modiu s co mmun ltcr valet dcce m ~Iurcos.
Concingit in primo an no ftcr il itas fr uéh lll m' q uo l1l am non fu c·
fUm ex il\o percC'pti , nj(i trcs mod ij rriei ci , 'l uos vendidit colonus triginca aurei s : &amp; oc dd iei ll nr (cpcuagll1r a au rei ad inrcgram penfio nelTI,vr loc ll s fir rcmitIl oni pcno onis,proptet fl:e ril i·
[atem:fi eamcn d uobus {equcncibus annis colonus perce perit ex
ditl:o fundo, qu oliber anno , dictos qll indcei m modlOi frum cn[i,qui con(ucucranr percipi ex iIlo fl111do, &amp; illos vcndidcrir preeio con(ueto:ad rari Ollcm (cilicet dccem aurc orum pro 'lu olibcr
mod io,ho c q (lI,(ccl1ndùm 1mol.&amp;' D otl:orc's,non rcneh im r (0Jonus qu !cquam compcn(arc Cllln fl:criliearc primi annl , cx quo
ill fcqucnribu s non fuit pcrcc prum vlera fmélllllm fun di CO I1fuecud inem. Vndc non po efl: dici vbcrras,propter qu am(vr ipfi
volunr) (olùm fir co mpcnC\t io. &amp;. ramé quid magis in iqulIm aut
iniurN,quàm hoc c:l(u ncgarc co pent:1ti o nê , qua &amp; ratio ciu ilis,
&amp; nacuralis ad mi:rir , ct'tm Ic iliccr culonll s , in [cc uncl u :Inn
conduélionis , deducri s expenos &amp; pen(ionc (olur" , fll crir luetntlls quinq l l ~g i l1ta alll'cos : ac alio s quil1ql1 lginra in tenio
a n l~o COl1d ll.:tio nl&lt;. Nam li,- lu cr.lrcrur ccllt llm au l'COS CDm
htl:ura aliena,hoc dl: loc.\to ris. fi no n co mp en(are: mie lu crum
cum damno fl:c rrl i,"t is prioris an nl. Nec parirur ratio t n,lrm"· 4
lis,vr aiil1u is cu m i.lé\m.l a Ilcrim locu ri, l" : r111',1. , .,,,, Ir r n: fll l','./f
dt con:!tH. hdl'b . .'. (rCllli ,fù.." lI.,ll1r.m. 1f. de l'egl/ I. ,"r. Er hoc c.ll ù
lucaw[ cere.lr dc d 1l11nO rcm lrrc lId .r r ~ l' li o: 1i , l' lt irallJo : "l lo·
llIll vcrà de lu cro ca p:a ndo Nc'c cft r~ l' rar i., t Iller l &amp;: d.I01 I1 I, i
1.Ji. c. d( rodm !.!.ji. §. pd t'fi pr.if,t.,,,,. &amp;: ib i Dotl:or. c. de IIIr.
dc!lb:r. id, 0 ponor [empe r cI~ caun~l t illtus qui ccrrJt de d ~ m 6
110 l'ira ndo : q u ~ m qUI dc lucro. l. 'vrmm.§:fjfde minorihll' Vlg inti '711;nIlle 4""'.' Spcc \. III t/l/'" deCO/fi!§.3. 'lmf1:ltù.. 'o qll.er·fur.
, &amp; i/l l!/Jh ?,obat. §. J .verjic.jèdponr.~a 1'3 eiol1e fuit conftirurum,
vbcrra,cm compc nrar i cum fl:en lira rc : q ll i~ no n crdr iutlu m vr
colonlll eonfcqllcrctll l' III filin ex conduai o nc, &amp; loca rcor parcrcellt uaml1l1 m rc mi ITionis.Jdco Icgum coditorcs, nc colonus diearcnu' cum ah 'na ina ll ta, hanc co npël1 làclO I1 Cm (ul11l1l a :rgll i.
t arc,&amp; o pri m ~ rJt iOl1e tb!l1crtt t , '1 t in term inis declarat O do/fl'.
in d. !. !lUt.in verfiml. vmleji (omm Op/1/Îo 1'eYl! ,ffit qI/cd f t Idm . G"r.
&amp; rcminio nOI1 conccdiw r . ne c p(lrcfl pcri proprer lucrum 7
celI'ans : (cd tol ùm proprcr dJl1111t1l11 cmcrge ns , m.1g\1llln &amp;
J
b bb t
inro

te

t

�Cau lra4Y .~xl1:.vlJica:
.
illCCllcrabile,d.lft ,mrus.§. 7m "'.lIorJ/ toca f. Henr. Boie, in à.c.proS pter ftmlt laum. Er lic cond uél:or t ex cau (fa percns remillioncm,
ten,eur probare damnulll,nce {ulficir probare quod lucrum criâ
magnum :lITI1[erir,quod 110r. Il dll l.P:triCconf 38 .(OndHOOr ijle pttir.
".16.&amp; 19. il1 ' .pme.Bald.conf; t9.C"pM t,di. cft· vol. 1.&amp; apcrriùs
9 Corn.(oJff 1t 8 .col.pm.ve1&amp; lJ""ltbet.vol. ddeo opinio Balditin
d./.llCa.1Il 9'1"4. ranqu am iuri &amp; rarioni magis conCona ,fuir Îll
dcci/ionc huiu s CdUn:r, maiori voro l'eccpca • &amp; eomprobara. vr
dlcarur vbcn3s,qllando eoru/is annorum rediribus,eolonus nOIl
rcm3 11cr dcccprus v Irra dimidium iu IH preriJ : hoc dl: penuonis.
N.1m !CquC'nJo i(bm opinionem,ecnànt o mnes ab[urdieaees &amp;
ini ll" .rJccs (li pr.ldiéb: : prour CXCI11 pl o declaral'i porel\;, reeento
l ~p ra J. è1Cl ehcn1.lre.Si aurcm illll g'Ultl!t lil1111l 0l11nes criennij reLhrus cl fllnd.,in llCAill Orllt eriginr'l lres modij,qui fuerut:t (vt dié1:UIl1 cfl)vcnclltl trceéeis m gima aurcis:primo etenim an no fucrur pCIc&lt;:pn rrcs lUodij,qu i fLlcrut védiri ttiginraaurcis.In [ccl.do
\'cro an no fllcrllr percepti quindeeim modi j,&amp; toridcm in tertio
all nCl, &amp; lic l'rigll1ra l'l'CS 1110dij , qui ad rarion é decé aureorllpro
qlloithct, afcédu m ad diélam fUlllll1â ereccncoru rraginc:l aUlcortlln:&amp; cùm penuot;lcs wtiUI eriennij non ~[cédanr, niu ad fuml1lam treccnrorum aurcorum: [cqu i:vtr qllod confufis rcdiribus
eoriu - rricllnlj,cololllis non rcpericLlt dccepeu s, cù m redicus fufti cianc ad (olucndu m rorius cricnnij pcnfioncs,&amp; v lcrà. En fic cofuli s rricnnij rcdiribus ,compcnr.1tl1r inregrè O:criliras primi aUlli,
10 Vt non lir nece(faria rcmillio pcnfionis.Ee hxco pinio t ll a ld~elt
ycrinima,&amp; in luc maecria m:lgis pcrfcCl-a , quàm vila alia ex fupradlc1:l&gt;. ideo cil: in iudicando [equenda. Et fecllndùm cam
B.1ldi opinioncm,fuit cx rem pore prollllllCiam m in :J.tldirorio, in
Itacca~til"a , dic ).l unlj ,ls 6S. Ee in omnibllS ali is.caullis, qua' pof1:eJ conClgCtum ) Curia (cmpcr di Itu lir remi/Tionc pcnfiol1is ob
f1:~rtliral'~ m, v(quc ,\1 hncm eonduttionis : [u[pcnla mrertl\1 cxaé1:lone pcnuonis pro ccrra quanrieaee, ad qua ex acr ef1:ado!llbus,
ycl alti&gt; probarlOnlbLls pcrucnieur , &amp; li : ven li 1Il tlircr apparcr,
dam nu m f1:criltram .llccndcrc , inhlbcndo [lI(cc pcoriblls I{cgts
C:CIél:IOI1Cm 1~I\lS (uIII Inx, v(quc in hn cm locationi, : qu ., Gnitd,
lil' cOl1tr1burto vb~r[.\Ci s CYlll f1:cri lirarc, iuxra opinioncm [upradlèbm Baldt.

CauCfa 46-

3S0

CAVS

- - - - - - - - - -,.-------,C A V SS A

46.

Artholoma:us Heraudus Ma[silia:
maririmi veél:igalis conduél:or , ob
fl:erilirarem pedit remi[sronem mercedis. ad problndam admi[slIs, non
veél:igalium , [cd anni lterilitatem
proballit. ClUlfa enarrata , dubitabamr,a n (ùrlîcerer HenJiraris Jnni probatio: {ed quoniam
ex pme fl ici nihil fl1ic~ proba[Um, [lI[ficere. placuit Curi.\.:die 16 lunij,a hno 1568.
.3.

ItI'\t3 oplll io l\C'm Odo ff[~JiJ Petri. Cyoi,!c 3.miq uorum . in llicct. C. de locat.ac
conduc1.&amp; quando fundi, vcl30nÎ ficriliracis. vc:l vbcrtatis probatio Cuffici1t, &amp;:
li nuque concurt.3.t.qu a: przfcrri dcbcil.t.vidc in qu.dl:.

srM

fZY AE
vnÎc.t, Ca,1fo 46.

M A II. 1 A

S TI 0

~I

S

.probatioficrilitatis vel vberwi. ,/1I4ndo cenfètttHrfaOa. dijlingluiJdum tjlan fimdi vd An"i JlerilitM fll;'m fit a/leg'lfa, An vtra'flle.
z. Steriliw fimdi 4llegÂta ,ejlprobanda tifdem mediis , qlliblM rallJf4IllYjltrililM.idem i" probandap/mtate Jicendllm eff.&amp; '/U" fint
illa mrdùl,expliwllY.
J probatio vberllfti. veljlerilitatù fimdi, eftmelior &amp; magis r~"dtl­
dem''1uàm probAtio {feri/itMû velvberrdtis a,,»i.&amp; quart. n.lf.
-(- StmlitM '1H:itvbertM am'; alltgAta , probal1da tjl ex vulgi Dpil1lone.
i pr.bdtio fteri!;tatir velvbtrtati. r1JeO" fllndi,dicitllr puponptitltl.:
pr.tjùmti o"e fomta à communÎtu IICC1dentib"5,idco valet,qllamdll1110H probalur contr4l'illm, IJOC eft ,fimdi fterilitM 'lIelvbertM_
7 LAOor qui ttllrg.wÎt 6- fimdi 6- "nni ftmlil aftm :ft probauit fol"",
fillldl.(feril/l&lt;ltenJ, obtimbit:/icèt non probet an"i jlerHitatem,
idem (i .tllt~ Affitfondl &amp; Il,,,,i vbertattm.
,
.,
bbb 3
8 A c70r
1

,

�;8t
Call1fa 46. ~xfl:.vnica.
8 Ac70l' qlli .1!tgtIlÎl ~nni &amp; fimdijferiliI4tem,ve~vberlJ/Wn .fi P"-

hauiljo/;tm An"jfltriItIAtem,'lJel vhert4fem"btinebit ex h.l( pro·
"",jone Ji wu friLim ni!;JL prohl/lmit in (ontrilriu711.
!Z-V AF. S Tl 0

V?(,/ CA.

Ym quxricur, t CJuando fl:erilira&gt;vd vberras ccnf~arur probara, difl:ingucndum dt
(eeundùm Petr. Odo/fr. Cyn. Alberic. &amp;:
amiqllos in t.licet CfrtM. C. de loc41.&amp; (onduéf.
quorum opinioncm feqllumur Jnnocen .
Hofl:ien.Ioan.Andrc. Amon.de Burr.&amp;:a.
Ii) communiter in c.propterfterittldtem.exlra,
de 'IC4t. 6- cond. an (ci licet fundi ill:erilitas folùm lit allegara, ail
2. anni, an vrrumqlle. Nam quando t fllndi ficriliras fola e!tallegata,cunc articulanda cfl:,&amp; probanda eifdem mediis quibus diec:barnus fuprà,cau/J.44 .IJ.vnlca. ob fieriliratcm vidclicet , renliflioncm pcnlionis cffc facic:ndam : vr probetur, quod in illo fun·
do,non fuit illo 311no pcrcepmm dimidium fruél:uum ,qui con(ueucrum percipi: &amp;: quod fmél:us percepti non (ufficiullt pro
(olutionc dimidia: penliopis:nam ifl:is duobus probaris, erit fufficienrer probata Itcrilitas,ad cffeél:um remifTionis penfionis : Geu r &amp; vbcrras dicccur probara,probatis mediis,quibus ill pra:cedemi cau{fa dicebamlls compcnfarioncm lieri ob vbcn.1tcm.
3 tEr j(l:o ca(u cfl: fiogularircr notandum, quod li :iél:or probarcr
fundi ltcrilitatc:m , &amp; rcus anni vberratem , prreualcrer aéloris
probario, rlnCJuam ma gis concludcns : quia porcfl: anni dfc vbertas,1i cèt vnills fllndi tit Cl:erilitas. &amp; lie, qui prOblt fund, (te.
rilitarem, probat magis concludencer, quàm qui probat anni vbcrtatem, Vt declaram Odoffred.&amp; Alber.in d./iat.&amp;: econrra, fi
aél:or probct fund, vberratem, reus vero anni fl:erilirat('m , altor
inrelli girur magis concllldencct probaffe, &amp; obtincbit in callffa:
yt volllnt (uprad,lti Doélorcs.
.
Secundo ca(u, CJuando allcgatur folùm fl:criliras, vel vbertas
4 allni,t concludunr Doétores probandum cffe ex vulgi opinio.
ne: qua: probario nOI1 concludir nili à communÎter accidenri.
bus,&amp;: pra:fumptinè. N 3m pra:[umprio efl:,ex quo fuir aUllI ncrif litas qllOq fuerir etiam fnndi , qua: probario prxfumptiua va1er, quamdi.,noll prObltUl: tonrrarium, fci1icct fundi !l:cri!ir3s,
1

t

.

vcl

Call1l':l. 46.~refl:.vnica: .
383
-vel vbcrtas in illo anuo. Nam illud perpetuo verum elt, &amp; pro
rcgula fcruandum in hac marcria:vr probario t fl:erilitaris vcl v· fi
bertatis refpeél:u fundi, vel iucis ,aur alrerius rci 10catre,1i r porenrior &amp; magis concludcns ac necdfaria, ql1àm probario Il:crilitaris vcl vberratis anui : eùm ( vr diélum efl:)noll probet , nili pra:Cl1mprillè, conicélllra duél:a à eommllniœr accidenribl1s. Y ndc
mulro melil1s dl: aliegarc &amp; probare fundi Il:erilirarem, vel fundi vbertarcm,ad eff~dllm compen(ationÎs,quàm anni.
Tertio ea(u,quando t vrrl1nquc,(cilicet 11cnlira 1 fundi ,&amp; an- 7
ni, fuit allegara , ad cffeél:llm rcmifTionis pcn.fionis: vel vbcrraç
flilldi :x anui,ad cffcélum compenf.1rioni . n~m ifl:o rerrio ca(u,
li aél:or probarct fundi Il:criliratem vcl vbcrtarcm ,' tine dubio
obtinex~r,licèr non probaffcr anni vbcrtarcm,vclll:crilirarem:&amp;:
hoc criamli rcus probaffet anni fl:crilirarcm,vel vbcrrarcm.quoniam (vr diélum cfl: ) potentiot efl: probario fl:criliratis ve l vbertaris fundj,quàm anni.
Si vero aél:or , t qui anni &amp;: fundi fl:criliratem vel vbertarem 8
allegauir, &amp; arricl1lauit : non probet uili anni llerilirarcm vel vbcnarem:tunc li reus nihil probat in comrarium, obtinebir ex
itla probatione pra:fumptiua, ex quo reus nihil probat in contrarium,prour comigir in hae eau{fa,in qua ex parte aél:mis fuerat dcduél:a &amp;: artieulara freriliras tam anni, quàm fundi, hoc dl
iuris forcnre maritimre: non tamen fuerat probara Il:crilitas, nili
re(peél:u anni, non autem refpeau rei. quia de fl:crilitatc vel cxiguitare iurium forena:, cefl:cs nihil in (pecie deponcballt:tamen
quoniam fifSi patronus nihil probaucrar in eontrarium : fuit
conclu(um , prollcntuum veél:igalillm maritimorum fietlliratem , (LifTicic:nrer fuiffe probatam , probata anni Il:crilitare. (cquendo opinionem Petri Odoffredi , Cyni , Alberici, &amp;: antiCJ uomm III d.L.!icet.c.de LO(4t.&amp; 1unoe. Hofl:. loall. Andr. Amon.
de Burt. &amp; Canonifl:a: in d. c. propltr jffYi/italtm. Et fecundùm
hanc oplllwnem ,fuit in hac e.lUffa concJufllm , &amp; Pronunria-

rum .
CA VS

�- ------Calfa

47,

C A VS 5 A . 47,

A uis communis,de cuius diuiGone {ocij co nuenirc haud poreranr, $cn:ltus
dccreto ( euiLls l1otio crat) publica au,6l:ione vendica dl:, &amp; preüum inter {ocios difhibumm. &amp; Ge qua:rebawrde
iure au6l:ionis veél:igalis.Placuir Curia:
'luemadmodum ex prxdiorum minorum alicnarione,
am debiroris bonorum gencrali difl:ra6l:ione {ub hafla
fa6l:a, au6l:ionum ve6l:igalia non debemur : ira nec el(
vendi r~one gratia commodioris diuiGonis [a6l:a, deberi.
Ex rem pore pronunriatum, 1[raeleMinehelo cum {ociis.
&amp; publicano ve6l:igalium lirigatoribus, die 1 6 • Martij.
1

r 69·

------sr M MA R 1 A
1

CAr s SA E 47.

rfc7igAl A:,Bicnl., IJll0d incamull1 noJlrll/{S /tppdll1l1l,1I01l de{,ctllT
de venditi01lihlls remm ,']IU cal1fa cDmmodtorû duujiom s, vd~·
rû Alulli "JiIl6rllm, vtl mdi6Ytlm ptrfo/lltndt 6411fo ,fith h.if..l
flint ,&amp; in 'l"ilJlM jolemllu ordo rtmm itll!/iclltarum non fll'lla l"T.

&amp; Il.1 .

1

1

.
!II

.f2...Y AE S TI 0

r 1'{J C A .

Voniam iis calibus ce/fat non (o!ùm mens, (cd &amp;
. verba co n!lirurionis, 'lUX ad pœnam moro.û debiroris (an cira c!l:&amp; cu ius verba. Pllbliçam alléboncm
.
•
t n inam-, per legitima dcccm dicrum inrcrualla faél:arn, &amp; ex breu iloquo appnriroris cerri6caram, ddideranr.atque adeà execmiones rerum iudicaramm, ve1 garentigiari inCl:rumeuti, quod adin (hr rc i iu dicarxextcurionem haber ,(0lùm pertiucdn quibustfo!c:mui ordo rerum iudicatarum (eruarur.

3Sr
C A V S S A 4 8.
'tlatul' non aurcm ad alias venditioncs , 'IUlE cauffa corn modioris
.:liuiUonis, vcl z ris alieni minorum, vel tnaiorum pcrfolucllcii
cauffa (ub ha !la 6unr:il1as enim non cO lll.prcbcndir Cl:atutllm,vc
fa:pc prollunciatum eCl:.

-----------------C AV55 A

48.

V oniam exaétores pee unix regix , ; b
execurioneincipiemes, illam cx igul1t
pignus eapicndo 1 corpus rerinendo,
&amp; mulétam d.icendo , iuxra rext. i1l1.
CIIm to ../f ad l.lut.pte/rl,,!.. ideo (.1:PC fuir
quxiï tum,an vniuerGrates, vel earum
theh1urarij pofIinr eodem priuilegio colleétam, (quam
pro pecuniaregia,&amp; parria: e~oluenda, impO?tUlt.ciUlbus &amp; incolls ) cXlgere. NOlll1Ul!Js Vldebatur Id pnUllegium vniuer!iratibu.s de~eg:tndum,arg_enl.l.tici~lltiB:§fl1.
dt public. vbi emron 'li[e! denegarur hoc pnUllegmm:
maiori rameR calculo conclu[um eft, ·priuilegium fi[ei
hoc ca[u iDis eompetere, pcr cexc. in t.emlitor. mprincjf. dt
aB.emli.p.er quem hoc ibi eleganrer notam Bartol. Bald.
Cafl:ren. &amp; Bald. in 1. 1. col jll. injn. Cod.ji propt. !/lbt. PCI/jit.
v ell". Jiltr. celt"r. tamen coaétionem per[onarum nOI1 hahem, [ed bonorum [olam dill:ra6l:ionem : lieèr..fi[cus vtramque habeat aduersùs [uos debitores.
ccc

CAVS

�------------C AVSS A
l ne:l ll\lll

49. \

Da,l permut:lriOl,e ab alrero

vi n J dt cmêla. ~:J:mur,:ln 1&gt;.1 quo
VII1l:J l:uitb clt, po(\ ir redhlblrolÎa a-

gere , &amp; petere vlnea: in permutarionem d:.ux re(lirurionem: vel an ad Id
quod lI1tcrdl: :tgere cogdtLIr. Placuit
Curia:,aétorem,guod elegem a,petere polfe,ldque rorum
in illius arbitrio cIfe po(iturn. Pronul1tiaturn dic vIt. lu·
nij, 1 567·
3 J.' .in 1..rc: rpOllro ,C.dc rcr.p: l'mnt .&amp; vide hic in q\lxni~ne-.

-----------------------------S y t5f{ 0J{ LA R T Y M

.f2.J' AE S Tl 0

vnic4',C.wJfe
}

&amp;

Cauilà49.~:rf1:·vnica.
387
agel'e ad l'ci d,me rcf1:iwtioncm: vel aél:lOnc prxCcriptlS vcrbis,
ad id qllod i Htcrefl:, li maul) Ir ,pel' ccxe. in hoc Iingu larem in t. 1.
c.d( rer. pmnf/t. &amp; in 1. mm prwbllJ. eod. :1It. &amp; ibi pel' Scribcnrcs.
Efl: cn im hoc torum in cleél:ionc eius, cui l'CS fuir euiél:a, an velit
agere ad l'ci darx rcfl:irurionem : vd ad id quod intctcll: , V t probar rcxt.ln d.l.l.in l. .refponfo·tbl,fi hoc elegeris. per quem rcxtum declaratur rcxtus dIEU.ji ferml/tM,onis. vr proccdar, quando is cui
res euiél:a fuit, mauult agere ad interefl'c, quàm rci data: in
cambium conCcqui redhibirioncm. Et lic pronllntiarum fuir in
hac cal1fl'a,dic vlt.Il111ij,:lllllO 1567-

FINIS

P' ARTIS
Prioris.
ç cc

2.

7(, 1S

-fj .

pemHl/nla crû8d,potejl agi ad rtI dat" redhibitiol1cm : '/Je! ii

qflDd intm,}; pUt Ji 1180r 'Voliler/t.

/!J' AE S Tl 0 Y 1'(.1 CA_

N rI.' permur:tta ,ab vila parte clli6h , polÎlc
is CUl fu je l'CS cuitra, ,,~ere 'pro eUléhone,~"
concllldcl'C ad rei in contrncan,biuOl d~­
rx refbrlltioncm : an vero cog.Hur rcclpcre
id quod (lIa imerdt rem nOI1 fui(fc euitram. quod vidcbatur prima facle dlcendum , perrexL in leg_ fi permllt.tllo1lis. c~d. JI
fUJéf. nam &amp; hoc rcgularc dt in euW:ione ,t. vr"ditor homi"is.l.t/1/[1.1 re. jf. de etlirf. Comrarium ramen fuit conclu{um in hac
cl uffJ. Na m cllm fuiflcr vera oerOlutatio , ideo re euiél:a ali vno contrahcmium , potefl: ilÎe vel conditrione caufl'a dara &amp;
Don rcqu ura) redhibcrc rem ex canfl'a permur:ltionis dacam, ~
agc[C

"

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
      <file fileId="210">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/1/68/RES_34884_A-B_Centuriae_caussarum_Vol2.pdf</src>
        <authentication>0d55b084ab349fa4224bb37a839cfcee</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="92">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1845">
                    <text>C EN T V RlJE
CAVSSARVM 1
SVMMA

~

RATIONVM

Veaigalium,&amp; (acri A:rarij P rouincia: Curia deci(arum,

PARS

cv1LTERA,

NON };). V MEV V L GAT A, L l X.
Caufiàs COOl plCétCllS.

OFrs

FRANCfSCf

DE

CLAPPER llcl,

D. de rauitlenargutJ, &amp; in eadem Cima
Smd/ora meririf,mi.

•

L VeDVN/,

Sumptib. Ioannis de Gabiano.
~.

DCXV/.

euro Priuilcgio Chrifiiani1liml FtmcOIuro Regis. .

�•

v o

T

v

M.

.v 0 D

J

-

,

Francifcus Clapperiu s V. C.
olim Curix fummx regiarum R ariooum, Subridiorum , &amp; làcri _f'.rafl)
Prouincix ConCiharius , rerllm ~b
illo Ordine iudicatatlllll !1:11dio liflî mu s, in ord-iacm &amp; pra:c1aram œconomi,lm cas redegc::rir, r OE L! X ;
Q3àd panem priorem fumma cura viuus typis commiferit,&amp; c::ius Cllria:: fummx,ill qua fedcba,c, arcana manife!1:a fccerit , F.A V S T V M;
QE.àd parrem a!rcram hercdi xquè S~nator! rcliél:am,
ab eo planè morre prxucmo dereliétam, famma s hic Ordo, grauiffimus ob authoriratcm , fplcndidiflîll' us ob digniratcm,prudcmiflîmus ob doél:rinam rcrumque vfum,
in lucem vt emitterctur) fub aufpicii s iIIultrifIimi Proropra:Cidis in codem Senatu, 1 0 A N N 1 S A CEP PED A,
fummo !1:udio quinque viris tin eam rem eius Ordtnis t s,,,,t&gt;r . . -C uraton'b.us, dl
' lUllent)
. rr · FOE L ! X h"
rit, qu,bol
cOnlCnptlS
e egans,
cur.

F A V S T V M Q-Y E S 1T ;

d,m.nd.-

QE.àd in co l'oro opere, improbo labore difficultatum ~~ F,n".
omnium viélore, de Prin ci pis patrimonio, doman ioque J. B 0"fifci,latarul1l &amp; pr:cconiorum iurc, publicanunrerul1l ad- ;;'~~~r;6.
mini!1:ratioll c, llol1linarorum pcnculo, honoribus, munc- c. ~Ilr­
ribus, &amp; quc madmodllm indicancut, VtcluC dignitarum ~lrrl'llklr
.
.,.., le u.c·
ordo fcrucCllr : ratlOnll m fifcalium dlfpunéhol1ll:tlls,triblf- Ils .
rorum cxaélio1l1bu s,corumqut: ru pcrexaéliol11 bus,Clpic,ndis &amp; difl:rahc ndis pignoribus pub licarum pcnlJrationum
caullà lirci , \' o rrorioruill , &amp; vcéllgalillm conduélonbll ',
ciuiratlll11 debirori bus,q ua:(1ori bus,d ccuri o ll l111l d"crcm,
iurc ha!1:x,adicélioni b ilS,im muniratibll s,prorimi{(:os lau1.
d imio

,

a

,

�dimior{lmquc regiorum iure, agro deCcrto, Albena: IUr~,
bonorum vacamium ad Cacrum Corona: caput confo lidationc, crcdltorum in pernis fiCcalibus pra:latione, vc nullu~
demquc ex vicancis pro aliorum vicaneomm dcbitlS ccneacur , vir ille xcemabilis memorix, barbarie omnique
acarafta(ia à foro explofa, dlfferucric , rèrum iudicatarum
~uthoritate municrir,ampliflinllquc Ocdinis dccrccis fui·
cierir, F OR TV NA TVM FOELIX ~ E SIT
luris ftudious ,Amccefforibus,Ad uo"Catis,Iudicib us.
ANNO DOMINI

CAVSSA Q\TINQV A.GESIMA·

M. DC.XV.

1 N C E N T V IR 1 A M C A V S S A R V M
FiCcalium FrallciCci de Clapperiis, quà nouam,
quà renouaram, cpigramma 1 v S T
Z IN Z E R LIN G l Thuringi.

C

J

L

rm ftA Principihu! IlBn cognita iura !If/trmt,

~afqllefacri! Fifcus confociartt opes :
Magnum Optu Hermleo CLAPPER 1 vs inchoat Iluft,
Inque breuem r.uJigit,qU4latu;re,librum.
Stabat apex ~peri:cùm mors lurem iret /ldemtHm
Atque opm A/que 'perh mllidiofa patri.
AJl CEPPEDA Dias pr.tjÎll, princrpfqlle Senatll4,
fi.!!,àttp,dlU SEXTlterra mir;tjrat Ao.::f...AS, .
f.1m [aflam reparal,cajJoqlle A[cLtptHO alur
Dat redUClJ vita mUlltre poffe[mi.
Na 'lJerfil redlgn" cAm!quÙ1n dignttredollat
MagnUl hic à magm firiptll profilla virg-•.
Turbil POltarum,ljll4m vu/t,in mOllte blcom;
Afirao calAmos tfjgiato[mi,
Talia eNm firÎpjh populi.,vlllura per 41/Mm...
Et JHh,8 lucem progtnitllTl'Joro,
1JI ca/avJOJ,FRANCIsc~,tuOj prtcorvlllie tulifli ?
Et THEMlS &amp; CONsvsnempedulêTttllû..

NI VER S1TAS Sanai Iuliani .c:git
ad talliarum comributionem, aducrlûs
l10bilem Ludouicum de Relmondis
Thoardi condominum, t:lm pro bonis
·1i'1I:~O,I..". ibidem acqui{l(is proprio nomine,.
quàm pro bonis Perri Pauli cius filij,
condomini diéti loci. Cau!fa Iieigata cft, &amp; in conGlio deciC,. placuir Curi&lt;e , l10bilitatem gcneris • non tribuere
immunitatelll à colleél:ts , &amp; aliis muneribus Regis, &amp;
Prouincialibus. Licèt feudum habens territorium cum
iurifdittione b illam prxftct fuis feudatariis ;l Rcge inue:
fiitis c,Pronunriarum,diGta vniuerotarc S Iuliani,&amp; diél:o
Ludouico de R eimondis licigatoribus, vlc.Februarij,1569.
a 1. «: qui originem, in velr. ':trcri .lU(cm priuati ff de mun cti b.&amp; honorib.&amp; j ..lu.

dic:nt.ln v~r(co~uen i t cOlm "obillu m vnumquC'mquC' fU~;,clhonC'm agcre (Iuira~
curn,quas ln lubuam. In AU lh.d e ocftnfo nb.cluH. Vide !.mus in I.qu:tfi.
b P..~lIonc5 1quarc fcudum II.1Re feuclaurii.s fuis pr.rllcc lmmunit,ucin. 'rIdera hic in
1 quz(L
c Nam inucllitÎ ab Eudlcnda non gaudcnt hu immunitate.li feudum Regi noo
przflat (eruirlltcm mili(arcm,licui rr~nant alla (cud. bu i u~ Pr ouiacÎz .

11(.

HnJ7S

CAYSSAE

DECISIONE

DVAE

fl/erllnl trilflllt.t tjHaj!ionu.
Prima,an nobiliras generis Cola, tribuat priuilegium immuuilatis à taUiis,fubfidiis,&amp; alüs ollcribus Regis &amp; PtouillCia:.
A
Secunda,

�INDEX
creditores l~rntes ~Ontra madn,$.
P,ll!
[um:nili pnus egerir contra ma- /le de vetitat' hoiu$ conduhonil
rirum k couer. cognir. fuerir
vid.n·7·
p I)~
pronunciarum, virum vcr~ere.d V xor intercedens pro dore impedlt
inopiam,&amp; locum elfe .(]ccuradHlraéb oncm rci pro dore obli_
tioni doris. cauer! rOl. quœfi, vn.
gara:.c. [Ol''l.vn.n;S.
p,eadl

..-'-----------------------------------.-.--------..
L E

c

T

o

-.-.-

R

I.

E quid Il (IIU""I.[/oY b.niuolt , nOIl.ru. hall' CM/uriAm /ranfcrip/4m

,ql/'

'1U4 po{ler;oTrm , hbro
N
q"O""R ,x''''p'"Yium vlYu"'qu, l/lfinilu jèateb41 """dû, Tu/'mullJlrJqu/ 'p,m,
Dar/lm prlorem,ex et/juone prima ,

IX

m.t1fU tXJlrit":

qu.imp.lmm., a, d.buimH' , Nec 'amen n;"'u ingeniofi III op'" alllrlHI /JJi

fIN 1 S

11"

ItU1IJUS,j".JfIIÎ['lltt dllx.mw , quete/am,qui. (Amen pAllCA tTun" in mtlJ'D rtlinqutrt,
9H~m q.flY4 pYO g,m,;",' _/'Dr/fI" jùbj/'Iuer" Candid, ;gÎt/ir ho&lt; ;,ttttprttabmf,

&amp; '1.nofieJ etiam 'peT4y"m trralH: qutJrum tece grauiaT. qu,dAm ftJffo, ofi;'clen.
,h" IIbi fiflunll&lt;r,flylo II/D, anl'quam ad l&lt;éllon,m op"iJ .ccedAl , ni d'fplim,
nnhtnd.:.eA1ia fing,,"mum ",n,,;m t./erarum .x ""'1/ i!'fo d'prth/Rdm ,lib,
[A"lümum ml. 'li. V.

'la

Erra~a

fic corrigancur.

Parti, prioris p.g 77 .Iin.1 lege:J..or"I,g.p.g.1... hn • .I.nl'" &amp; $".;.,IJ''"'t'''I'fI.

PurÎl poftwons pag 1+ ho. J. O.111 1.fiIJIIII.C dt hu,&amp;c pag J 1 110.t",p*'tUf~~ pag'7+hn.
&amp; /0'0 dOfllm. hAhtlur pat; 8 J.in quœfi.lm.l..,.pltt l.6 poil: dilliollem Clmm"IIIJ",
legc-il! I..b tml;'''' D.JI p,.,1.B411l.m 1 fin t,ftJ 'iliA
omilfa bic ([alcllll rUDC ad lm..
17.vb! ddcnd3.p2g S.. lin .amep."",unallm p 8 s.lJn. 7 ,Sttth, B",r pag. 10,. . ho 11 . filr
{I~/lm,p.l J6.11ll . 17.JJ." m 'HS.'VIt.pag 1'1..110 6.tu", ,nim fint.p~g. u J liQ 10. In 1.mltIIIJ"',pag.,IB,lin, 16,,1It 20;.

l, ""'"

"'fI'.

�dimior{lmquc regiorum iure, agro deCcrto, Albena: IUr~,
bonorum vacamium ad Cacrum Corona: caput confo lidationc, crcdltorum in pernis fiCcalibus pra:latione, vc nullu~
demquc ex vicancis pro aliorum vicaneomm dcbitlS ccneacur , vir ille xcemabilis memorix, barbarie omnique
acarafta(ia à foro explofa, dlfferucric , rèrum iudicatarum
~uthoritate municrir,ampliflinllquc Ocdinis dccrccis fui·
cierir, F OR TV NA TVM FOELIX ~ E SIT
luris ftudious ,Amccefforibus,Ad uo"Catis,Iudicib us.
ANNO DOMINI

CAVSSA Q\TINQV A.GESIMA·

M. DC.XV.

1 N C E N T V IR 1 A M C A V S S A R V M
FiCcalium FrallciCci de Clapperiis, quà nouam,
quà renouaram, cpigramma 1 v S T
Z IN Z E R LIN G l Thuringi.

C

J

L

rm ftA Principihu! IlBn cognita iura !If/trmt,

~afqllefacri! Fifcus confociartt opes :
Magnum Optu Hermleo CLAPPER 1 vs inchoat Iluft,
Inque breuem r.uJigit,qU4latu;re,librum.
Stabat apex ~peri:cùm mors lurem iret /ldemtHm
Atque opm A/que 'perh mllidiofa patri.
AJl CEPPEDA Dias pr.tjÎll, princrpfqlle Senatll4,
fi.!!,àttp,dlU SEXTlterra mir;tjrat Ao.::f...AS, .
f.1m [aflam reparal,cajJoqlle A[cLtptHO alur
Dat redUClJ vita mUlltre poffe[mi.
Na 'lJerfil redlgn" cAm!quÙ1n dignttredollat
MagnUl hic à magm firiptll profilla virg-•.
Turbil POltarum,ljll4m vu/t,in mOllte blcom;
Afirao calAmos tfjgiato[mi,
Talia eNm firÎpjh populi.,vlllura per 41/Mm...
Et JHh,8 lucem progtnitllTl'Joro,
1JI ca/avJOJ,FRANCIsc~,tuOj prtcorvlllie tulifli ?
Et THEMlS &amp; CONsvsnempedulêTttllû..

NI VER S1TAS Sanai Iuliani .c:git
ad talliarum comributionem, aducrlûs
l10bilem Ludouicum de Relmondis
Thoardi condominum, t:lm pro bonis
·1i'1I:~O,I..". ibidem acqui{l(is proprio nomine,.
quàm pro bonis Perri Pauli cius filij,
condomini diéti loci. Cau!fa Iieigata cft, &amp; in conGlio deciC,. placuir Curi&lt;e , l10bilitatem gcneris • non tribuere
immunitatelll à colleél:ts , &amp; aliis muneribus Regis, &amp;
Prouincialibus. Licèt feudum habens territorium cum
iurifdittione b illam prxftct fuis feudatariis ;l Rcge inue:
fiitis c,Pronunriarum,diGta vniuerotarc S Iuliani,&amp; diél:o
Ludouico de R eimondis licigatoribus, vlc.Februarij,1569.
a 1. «: qui originem, in velr. ':trcri .lU(cm priuati ff de mun cti b.&amp; honorib.&amp; j ..lu.

dic:nt.ln v~r(co~uen i t cOlm "obillu m vnumquC'mquC' fU~;,clhonC'm agcre (Iuira~
curn,quas ln lubuam. In AU lh.d e ocftnfo nb.cluH. Vide !.mus in I.qu:tfi.
b P..~lIonc5 1quarc fcudum II.1Re feuclaurii.s fuis pr.rllcc lmmunit,ucin. 'rIdera hic in
1 quz(L
c Nam inucllitÎ ab Eudlcnda non gaudcnt hu immunitate.li feudum Regi noo
przflat (eruirlltcm mili(arcm,licui rr~nant alla (cud. bu i u~ Pr ouiacÎz .

11(.

HnJ7S

CAYSSAE

DECISIONE

DVAE

fl/erllnl trilflllt.t tjHaj!ionu.
Prima,an nobiliras generis Cola, tribuat priuilegium immuuilatis à taUiis,fubfidiis,&amp; alüs ollcribus Regis &amp; PtouillCia:.
A
Secunda,

�C autra fo.Qgœruo prima.
Secunda, an vafallus habens fcudum eum juriCdiélione, Gt
immunis ~ conrriburione talliarum, &amp; [lIblidiorum Regis, lie
Prouincia:,&amp; ,pro quibus bonis.

1.

----S Y}If MAR [A

i l AE

S TI 0 NI S

prim..,CaIlJf&lt; fO .
1{Jbilitttl gmeris de il/re lion trib"il immunitatem "tillliis,&amp; aljjl
jitbjidiis Regis,&amp; l'rollinci&lt;t.
z. Gllido/J;s pap.. Dccifro ql/4'. 384. lion proudit de ilirecommmlÎ,'
fed de ù/re ml/nielpalI , boc rftex ordmatlone genera/if eOnl/en/UI
totl/ts DelphùJatfl4.
•
3 Conffitltfio caroli YI.Gallil/rllm R~gis,flc1a 1408 .qua nobihs nobilitel'vlI/cntes flnt immll11es,ab ommbf14 t,tf/lis 6- jilbjidiis pro bo1lis aCf;uijit/J ,vcl ACCjl/irmdis à plebeiis , NeR ",,~et lo(u"l in h~c
ProIlÎnaa:&amp; ljf/are.
4 Nobiles "obilitcrvillcnw,ji non habml [(Ilium eum iurifdiélio/l/,
l10n gal/dent pril/ilegi~ im7tJ1mi/a lis tallùlY11m,[cd conlrtbu(re Jebent wm plebciis, in 1~/llÎs,&amp;fobjidiis,6- allli oneriblls v//i#/r·
jifAtù.
1

J

il

~v AE

S TI 0

P R 1 M A.

Obi!itas generis t de iure no tribuit immunitltCà tal:
. . Iiis,&amp; (ubli diis Regis &amp; Prouillcix. per rex.inl.&amp; qNi 1-

rigilum,in prine.in verji.e..ttri A/ltem priHati,quaml/1! mili·
tflm cognalijint , /cgibf14 pa/ri.. fo .. r:fr prouinci.t obedirl dl'
/,tnt.a. in If,§. pA/rimoniorum,&amp; ibi norat Bart.ff de ml/mri. &amp; hDnor.probantr ctlam in §.alldlent.in ve~(ic. conl/e11l1 enim V11lt'l1qllun.
'lut nobi/Illm fimc7ionem agertcil/itdll/i'N, CjUM inhabitant, &amp; hanwi
confim hablwionû recompenfttlomm.i» &lt;....Alllhent. de difmforlb/l4âuilatum. &amp; pel' hxc iura &amp; :tlia argumenta hoc firmat Albcric.in
rub.ffde mf/ncri{,.r!r honorib.eo/. 2.1..11. 17. in 7mficfld lj/l«ro nUl/quiJ
/1Obrlcs exm(entl/r ~ ,.,,,mrÎ{,,,,,.ldem tenet Petr. Antipolis Prouin·
cialis,in Ir,;Ol/lu mummm,in §.iù igitltrc!.lrè 6- !I/odè dtjWj!Û.l1. 80.
in v rrfe mx la Iloc Cjll.tl'O ,11Il11fl 'ûd nobtlcs ,) n",neY/bm eXC/lfèntur. &amp;
Chrill:oph. de J\lielliç,in jitO(r/lc1atlt munemm. in wrjic..." auftm n'bilesexm.fenlllr il fIIl/nmfll-i. &amp; BOllus de Curtilli 1 in tr4'O,lt/l de IIIbillw/.

Call1t'a ro.~a:n:io r.
3
,6i!ir.ftr. in f. pMte. n. 4l. vJque ad nllmmlm 470 Et StcphantlS B'crerand.in COtif.'/4/ vifrs dflobU5 pflb/icù.6- conf 1. 0 7. pro '·1Jnnfor.rf,cimda. vot. r. &amp; pulcrè Francifcus de Ripa, r1}m[omllJ lIbr. l. . in
~lIarto rtfponfo,n n.6.vfque ad nrtmcmm La.

.

Licètt Guid. Papx.qll'if/. 38 4.tcneat nobiles nobilitcr viuemcs, i
efiè immunes à conrribmiollc talliarum (ola rarione nobilttatis,
eriam pro bonis acquifitis vel :\cquirendis à plebciis, regilham
in catall:ris. Nam Papx fundat fe 111 qlladam ordinatione conlilJ)
triumll:aruum D elphiootlls, hoc fpecialitcr difpon emc: aliàs de
iure 1I0n procederet eius opinio , proue illam rçprobat de Ripa,

in diOo q/Mrto refponfo.
Parirer non obll:at t conll:irutio Caro\i VI. Galliarum Regis, 3
faaa anno 1408. qua nobiles nobi!iter viuemes (um im!?unes
àtalliis ) &amp; aliis muneribus pro quibu{cunque bonis acquiliris,
vel acquirendis à plcbeiis, Vt rcfcrr Bencdlfrus,in rtpetitione c.RayIIII/im,de /tH,m/lntù)&gt;&gt; vcrb.&amp; vxorem nomine &lt;....Adelaj1am. ». f 6 1.
&amp; fGL .nam Carolus 6.qui edidit illam conll:itucionem,nol1 erat
Cornes Pcouinci:r, ideo eius conA:itutio nonligat Prouincia\es:
Vt probatum fuit {u pr à,CIIIIJf.r.qll"1'.vnic.per ca qua: hîc non repeto.vtitur cnim Prouincia hxc iure fcripco,&amp; non Gallorum moribus.
Et hanc opinioncm t, vt Ilobiles, quamuis nobilicerviuenres , 4
non gaudeant hac immunitarc,li non habemfeudum cum omm
iuri{difrione, firmant Andr. de rfernia,m lit.CjIl" ji»1 reglll.in vcr6.

&amp; plariflromm. col. t. il1 verjic.lJ9C non po/if dlel d~ Jet/dataY/B. &amp; LLlcas dePenna,in l.(i.col./.C.dr fimdû lt11litro.lI. 1 o.vbi appelJat ignorames cos qui tcrient conrrarium:&amp; lacob.de S.Gcorglo,il1 "'.dt

Ilomagiù.eol. antep. in verjie. vifflcflmlP! pm'm , v lrum nobdes, pro bonù
col.pmltlt.in v(ljic.ikm qllod dix; jÎlpr,r,lIObdes tcneri.
&amp; Bonus de Curt.1IJ loro f'pm"s a/legato. vt mcrito ha:c opinio fit
11/&lt;t ?ofs,dent.Ô·

communis intcr {cribenrcs.&amp; {ecl1lldùm hanc epinioncm {CI11per fuit {eroarum de confuerudine hl1iusProuineta:,à tamo rcmpore,quod nOl1 cCl: memoria homil11s in comratium.
QE.are fuit conclu{um m hac qpxll:ionc,difrum nobilem Ludoukum de Reuflondls reum COl1uenrl1m, condemnandl1m pro
bonis proprio nomine per cum acqujlieis ad comribuendura
eum p\ebcÎls, &amp; hominibus Sanfri Iuhani, eollefris,c5c aliis muneribus,ab vnillerfitare imponendis pro [ubfidiis Regis vel Proulflcix,cùm in dlfro 10co, &amp; rermorio nullam baberet ' 'oprio
A z.
nomllle

•

�C:lu{fa fO' QEa:ft. 2..

Caullà 50. ~xfi:. 2..

4

J10mine iurifdi6\:ionem , ve conJlat atrello publicato dio vltiml
FcbmariJ, 1569.

---------------SV}.fNARIA

:u.'AESTlO:l{.JS SECVNDAE,

Cal1ft

r.

J.
~.

r·

6..

8.
16.

II.

12..

50.

IJ1IlrjJitllf.comnùlm ~·.rftlforttm Prouinâ.. rrp(rÎl/11/lIr[aEl.&lt; J Tt·
tro Commbtls de c,rjlro CI/m tm'Îtorlo" m' ro , &amp; mixto ill/ptrio,
&amp; omJJlmOdlllllYt!d.motmblls,v.lll,bliJ,IItf,iis, &amp; "qll~mNl deCllljib/14 ,fol/ub/Y, tm-is (IIftl' &amp; ir.mltIJ, in IItJJfl.,fomM. 6Ueo noblles hoc m6do tJlueffJ/t Il pr:l/ripe , h./benl (omm intmtioJ1tm fimd.lldm dt iure c9mmlwi. l/tlm.:!.
Nob.lts Itmlormm C11711 itmfIJéli9l1c /)"bUJtcs:qllllrc CA wfentllrJ
colleErIS, &amp; pcrfon.iJblll NJuJ1mbm,a- mlxtû. tfiplex reddltllr
ratIo.
Nobl/es h"bclilts c.rjlmm (/lm iurijdléfiollt non f,biiciunfllrvniMrjitatj illill4 c4jJri, ttiam pro bonis 11/ .• lofsidtllt in il/o CJJI"
&amp; dm territmo,fid otql/iparantllr Ea/ef~ 6-forelJJibll4.
Nobi/es hdbmtt! cajJrum cum iurifdilh6ll(, tenentur p" cOrMIn
fil/du &amp; rtbus''lll .• ((lient &amp; pofsidtHt infra ltmitesfiudi, pr4'
jJllre Comlti prouinci.t femitium milit.ere , 'l1'OtieS cdl/II/calot indicuntur.ldro lIOn poJ1iml coILec1ari, ne dllflici onm pr4gratirntllr.&amp;,mm·9.
DOtHlfnium principis ,6- rt! cù'" domalliales, Je illre font immNms ab ollmi contriblltÎoIIC colle[farum : Cf'lod prùûlcgium tralljit
in fel/datarium, &amp; rei priUalot principis ptrpetllos cOlldt/Oom.
nf/m. 7.
BOII&lt;f filldalill fr.mea 6- Iii"ra 1I0tl tallillntur, allt 1"oti'{411fUr.
Bona, (JIu nobt/es ùlrifdiéliontm habentts tmebllnt &amp; poftieDant
inlra IlmiuI feudi,tall'l'ldm fr.mca &amp; lIbmr,noll fileY/lllt ill '111tlmo gmtrllltrcmrjiijôcorum Jallo 147. ajfocllg!ata, &amp;. numcro 18.
7'{JbtlfS illrijdia/omm habcnfcs , nOH h"bmf imm/l11/tattm .1 IAIIii! 6-co/lec1u ex 4ilquo fpeciaLJ prillileglo PrinClpi!,pro/lt ""blnt
feHdatlfrij Regm Ntllpolttani.
ImmunitM talli,zrum &amp; atiorlm; flhjidiomm, 1/wn 'hlbmt no~i­
[fI huitu ProtlÎnti .• iurijdlfftollem habmtcs , pro bonis 'ft/&lt;f lfllit intralrmiw florum filldorum ,filit eonfrm"ta "rrtjlo ilfu·

ilrifomi

•

•

f

Jlrijimi Rtgù C~roli Seculltli,Comitii PrOtÛIlCÎ.t, 411no 1466. Die
5. o{!obri1.
1}.: Immll;JÎtM h~e,1ul/1N v~.fal[i iur/diélionem hllbmtes h•.hrn/ ,fi';t
ordinatione de/rgatoY/l'" ilbifJrifiiml Rtt,ù Ren.lft, cOl/rc7ltla ad
bona aC'lllifit,z //Ire fiUdJ t.tmùm.
J 4. PrÎllllegù/lt1 qu,tndo tjJ ",mû IIOCluum , 'tIcl dtrmnofl1l', potcjl rcjringi 6- (o~r[fnrt.
Iy. \.ArrtjJum Clmjhallij.mi Regif !lmrici,t"tum 1 HG. die 1 5.Deccmbrù , non mti~lIrcù/llt raÛone , aMI illrc:lm'o r.ftj1it.
16. [Me pr.. /ationrs ret/nta ,) frUd,ltllrto, recip",nt prm:am Il.fllm/m
feudi , rifollltù femittlltb". o.'mlblls iffll'oftilll!'.
17, Res .fcCf"ijt.t perfeudatarùmJ Il pl,bw!, dio turc 1"amfelldl: rti.'fi
infra Itmi/tsfeudt cxijJllnl, rc~ncj,~ lJo/ttlram. /Wftfitifl.e CMtrtbtll ionis,nec[eqllHRtllrcondllionem p(r(oI1.• 4cqlllrelll15 , If/lt
prill/!tglltm fil/dt.
19. COlla non alfoct/giatlt in vltimo gmer.Ili l'aurfo focomm rroIÛIlCi .. , 11... fi/illo emphyulJticario, velafio peYi/m'flmt ad plcbtios, &amp; pro 1'libm plcbtY'contrtbllllllt sn collcc1lS,ji i" fl/lllrlim
/miufmodi b~nll pmuni,mt iure pr.tlatiomi ,Idfi"daJari~m, an
rtmantant tribularia apudfil/d'(lari,/im.
10. CrJ!ànte cau/fa fnaU dij}ojitiont!, ((fot "'j}ojitio.
t1. SlIcctfforis conJiti~ non debet cffi me/ior quà1l11lllthorû.
H. Con/rlbillio jing,,!urum eÙÛlim &amp; ineolarHI1J, non auget vnÎtltrjitatuflcllgium, lieèt mi1llMf jing/Ilomm contributioms.
~J. PlebeiJU acqllirmdo bona fiudallA àfeud.,tArio non alfoc.tgi.rta: an
Imeatur pro /il/S contY/blure incolltt7û. &amp; n. 2. S.
2&lt;1. '-lIluÙtione ptrfon.• poffi/foru , mllt.ltllr {ondltiu rei.
~ r. \.Abjùrdl/m eff, 11/'od lt1 reblM filldaüblK plebeim jit mr!iorù COlldllionu1uàm 1Jafallui.
2.6. b6njiutudsnefi"'"tllr ili ha'frMinâilYllm PrOf/inti" 'lit tlcbey pre
bonis àfil/daluiM acqHijilis lion ajfoca.~iatù conlr/buant in taI/iM,&amp; fobfdlù, alqlle pro .t/i/S bOniS 4focdgiillls.
~V .AE ST! 0

SEC V N D A.

V AE RIT V R an nobjlcs iurt{di6\:jonem hahcntes,de
jure ft m immunes à comributionetallianl!1Y,'&amp; {ubfi diomm Regis &amp; Prouincia: : &amp; pro qU lbu s bonis. ln
hac cautra conJlabae ex procctru , di6\:ii PClrum PauA ~ .
Ji

..

•

�CauJfa 5o. ~a:lt. 2..
h cl..: Rcuuondis fih!l thai Ludouici, ex tllcçeffionc materna habcrc portIoncm lUnfèbéJ:iollis cu mero &amp; mixeo impcl'io illloeo
de S.luli.mo,&amp;.lbl polliderc bO/la,pr0"1uibus pcritul' colbtio,vcl
conrributio talliarnm: &amp; hcèr vl1Juerliras S. Iuliani J.gcndoallc·
garcr,quod dla.l bOlla proucncranrcx {il e11ione quondamPctri de Braehlo, nor.lrij dll1i call:n,qui ra uam plebeius coumbuerat pro ill,s bonis in talliis &amp; fubliJtis ipJÎus vniucl'JÎtatis, .\Il.
reqllotffi peruellircnr ad Perrum F.lbri condominlll11 d,th lOCI,
cuius hcres dié!:us Petrus Pauli mediJme marre,&amp; fr:1.(r.: vtcrino
de funéb~ exritit.tlmcnnon pomir dié!:a vniucrJÎtas probare fufficiéter qua: ;tIlegabat.ldco an bona quxdié!:us Perr. Pauli habucrat ex fuccefftone materna, &amp; quoru d,é!:us Ludollicus pater haber v(ufruaum , cllèntfelld~lia,&amp; de antiquo fcudo,an vero aequdititia,remanebat in pra:(umpnonc, &amp; difpoJïnone IUrtS : quia
nihil crat ex partc vl1Juerliram (ulnciemer probarum.
Sed cùm conll:er t Dominos dié!:i loci, &amp; eius prredccdfores,
proUt funt regularircr nobiles huius Prouincia:, fuilli.: ~ Principe
inuell:jeos de rerrieorio dté!:i caltri, CUI1l iuri(dié!:ionc &amp; rcbus
fingularibus,rcrris culm,&amp; inculns,&amp; iuribus,aquis,&amp; aquarum
decur/lblls, &amp; aliis omnibus, inrra dié!:um termorium cXll1:emibus, in arnpla forma,ve rcgu laritcr [Ullt inueltltLlta: noblltum
huius Prouinciœ,tn arch iuisRegis con(eruarct,l1lenro habcnt in·
tenrionem fundaram dc iure contra diébm vnlllerJÎrarern.
Cùm t nobiles hoc modo inuertiti à Principe,dicatllr de lure
habere imcmionem fundaram rUf'Ct dominio rerum fUlguJarum exill:cmlUm inrra li nlltcs rerritoriJ infeudati , &amp; prœ(umantur Iilarum domll1i,&amp; Illas renere in fCl1dum, proprer d,él:alllllluefhruram, vr fingularn:cr hoc nadir Pal1J.dc Cart. III 1.1 flde Je·
fJllir·pgffifs. &amp; ibi declarlt SocLcol. 4.n. 27. &amp; hoc dl: quod vollll[
Holtlen.l1'J c.Ji dd'gthluol. 1. dt pr.eflriptlon. Andr. de I1i::rnia me.
1. dt (MlrOller. J71l1l'.l1'Jtcr m.1 &amp; fim. de benef § qllld.,m lamen. III
Vtrfiu~ verD'lH.e mtrllJiJI~S C011lmttllllY.LlIc.de Pen.m l.q'1icu1if1'1I.C.
df fimdts lan/lrop/J.lib.1 1 -(01.2.. &amp; Bald.lv !.mfii/.ff. de l/ldIClls.Pm.
de Anchar.ùu.qIlOlJiamin.4.f/ot"bzŒde'dmmls. Joan. Andr. in JddKionc ad Sp~c.rn lII.de mifibu4.§.I. mcipiente, d1CCf/d1l11'1 rrflal. in
AddlflOf/e q/l'" lfIerpit,lex L .p~l' /lI/TIc/cg"n &amp; per legem prùtwIJ,c. dth/S.&amp; in v'rfic.exjJ.1I alltl'IA QII41io de cajro. &amp; hr. l1'J prdlil/dm fiudo·
mm. col. g. In verfi'c. an .IIIUm res &amp; al,! domini teri/porI/tu, n. 2.l. &amp;
Amon.de.Butr. in c.ddec1o.n.2. G.de ofJz'cJo archrdlllConi. pro qua Opl'
mone
6

•

l

2

.-

Cau[a f~. ~z!t 1-.
7
nione conCuluie Barth. Socin. conf. 86. in caulfu commtlniratis
Montis nigri.tlb. 1.col.2..verfic.urua concllifio,gtminalum,in conf166. ,
lib.&amp; Philip.Decius COtlf f 17.n·9. &amp; Franci(c. dc Curte Junior,
(M( f8.pr.efuppo,litltr in fat1o.n.f .&amp; Marrha:u Je Affiié!:is, m dmf
1"41.:- f 5·habms ji!JId/lfll. vbi ponie modllm problndl,quàù res lit
(ubll1feudara, (cilicet probando quod fit inrra litDltcs feudl pet
fupcriorem conceffi , &amp; c1ariù\ hoc /itffiar in qll.zjhone 129. Comes
s./llai Ange/i.n. 6.&amp; Carolus Ruin. conf 108 .vtfo hac bene iJ1lell(fla,
n.~4.ltb·~.ér in conf206.q'lamulJ copiosf.n.7.&amp; incOH!4o.n.14.lJb.l.
Ioan. Faber,in I,b. ~.c.de SS. Eccl1iu cot. 3 .in verfic.fed lu pow dJCeYe.
Stcphal1l1S Bertradi, conf 182..' Itcèt regulariter Itb./.colf IaCconf
,ol.c4Imm Ca/llft·Curr.Illnior .conf[8 4.n.8 .Carol. Molt Il. J1'J (onft.
P·lYlflew.in tit.d( f/!/ld.§.4G frallI ,,!l'gata.co!.J. verfic.qu.mtllr pmno.n.
4.Chalfana:lls in csnfo.Burg,'lndidl §+117 til.dos mains morlU.i" prmap. col.L.verficltl.aliqIl4ndo &amp; f. &amp; fa cie qua: fcribir Maria.Socinus
Iunior.(Dnf63.n. [J.circa fnem,lib.l.
Er (ecundùm hanc opinionem Senatlls hllillS Prollincia: fxpc
Îudicauit, vt de ea non fir ambigendum,cùm iam pro roll:ris habeamr ~ caufidicis. Sccllndùm qua, bon a à va(allis poflèlfa inera
limites fc udi , in dubio pra:(umulltur clTc feudalia,&amp; de antiquo
fcudo,&amp; ~ Principe coce[f.1: &amp; non acquifiriria,ve1 nouiter quzlira: &amp;[ccundùm hanc opinioncm fuir cOIlc!u[um in hac qua:Ilione,die vlrima Febrtlarij, 1169.
Nunc videamlls t quare nobiles fcudllm cum iuri(diél;ione r
habenres ,exclf(enrur à colleé!:is &amp; conrribucionibus. ClIius rei
triplex ratio redditllr ab (cribenribus. Prima cil: [ecundùm
Chriltoph. de Niellis,in tra[f"tu mllnerum , il) verfic.an Ilutem nobiIlf eXCl/flntllr à mllnmbu4. qtlem l'efetr &amp; (equiem Srcphanus
Bemand.confI41.vifÎI dllobus. col. 1 .n. 3. &amp; 4- COf/!207. pro rrfponflmef.,cicndl1.col. 1.n.1..vI/J. ciSc!udés nobilcs habentcs mcrtlm &amp;
mtxtllm impcrili,&amp; 0l11nimodam iuri(dié!:iol1cm,idco 110n polTe
collcél:an ab vniucrfirate, in quam habenr Illn(dic"tioncl11, quia
t non [llbiicil1nrur vniucrfirJn ,nec habct vnil1erJÎtas aliquam 4
iurifdié!:ionem in ipJÎs.vnde cùm per(ona va(allorun1 no fir [ubdira vniuerJÎtati , ideo non Jlorcrt vniuerfitas illis jmponere colIcéhm, aut munus aliquod pcr[onalc, vel mixwm.l.rifmfto. §.
fcimdiîjf.de 11flll1rril,.&amp;honori6.&amp; ibi nocar Bat.&amp;Doé!:oreso &amp; il/l.
I.e.d, mu!ùr.&amp; zn q/lo IDco.it}. 1 o.vbiBarr.Ioa de Pht.Lllc.de Pen.
&amp; alij communiccl' norant. Nam mo ca[u c;ldcm dl: rario qllx
cft

�Caulfa )0. QE.xfl:.:..
cfl: in Ecclelia ,&amp; aliis forcnlibus, ql1ibus non pocc{\; de iure im·
poni collefJ:a,d.l.rr(cripto.§fcmNII/111.cNm fimiliblu.
5 Seellnda ratio dl:. qUl.l llobiles iuri[difJ:ionem habcntcs te·
nentm ex conUClltlone antiqua, pro corum feudls prxlbrc Co.
miti Prouinci:lè [erllirium mlhure,quorics caualcatx II1dieuntur,
fecundùm f.leu lrates fClIdl,&amp;: illillS red irus, iu xr.l denombramé·
tllm ,hoc cCl:,bonorum,iurill m,rcrumqlle fcudalium , dinumcra·
t iollem: qllod vaf.·t1li f.1cerc tcncmllr rotics,qllories prxrbm ho·
magiul!l in difJ:a Curia. fub pœna amillionis iplil1s feudi. vnde
cllffi prxflenr milirare [eruirium pro omnibus bonis qllxpoffident imra limites fcueli , memo no n d ebem pro illis talllArum
contributione grallari.ne duplici oncre pra:grallènrur,l.naNIIONIi.
ft.e.§fi.ff.ad lcgtm Rhod.dt t~fl. 6- /.pellllft.jj. dt doit pr..ltg4/".&amp; per
~llnc rarioncm ir.! concludunt Andr.de 1[crn. in tit. !J1I.tfili/ reg.l.
8

t

verb.6- plltl/ffromm .eol. L.in ve/fi. Irb hr! il11'tgno SirilM. e;&lt;ciprntJIlIY
fludatari). &amp; ibl Bald.eol+&amp; Prxpofirus Alcxand.rol. pmill. &amp; Ja.
cob. de S.Georgio.1n tr.rfl.de bom,rgùi.eol.penl/l.verftc.iUPl 'll/oddi.
xi ji'pr:',llobtlu tmtri in olUribHoJ c~lldl"Ytlm.Lu c.de Pen.illt:fi.eol..,.
ln verjle. Bl/rgmJibm 'll/idmJ &amp; rllftlc/; fobtr..hitllr. c. de fimd/J "'IIIIII

trDphù,li.!I.vbi ponit hanc rarionem. Et Bonus de Curtili,;11 trJo.

de lIobilit,tte,in 5.part.iN 2._2. .pritlllcgio,n.4 5. 6~ 46. allcgacIoanllcm
de Anania ill conf. 7. inâpiente, vijis 6- pom/eriltis his lJtI,f lIarrantlir.
(DIA-

Terria ratio eCl:, quia t quernadmadum fcüd a Ures iingula·
rcs fcudorum, quando era ne in domanio Comiris PrOl1incia:, fi·
ne dubio crane franea &amp; libera ab omni eoncrihurionc collcéhIum,l.r.Iji.C.de prillilegiis domm AlIgtll~,&amp; ibi nor:lFlt Bar.Luc.dc
Pcn.Ioan.de Plar.&amp; DofJ:orcs communitcr:lra apud fCl1 datarios
debent elfe franca,&amp; libera : cùm illa rcncàne immediarè ab ipfo
Principe,&amp; habeJneinrenrioncm fund.Ham fupcr ill orum domi.
7 nio, vt di6hun eCl: (upt?!. &amp; t de iure Princeps habet ratione rel
priuata: priuilcgium, &amp; immllni carcm à callils,&amp; aliis muneribus
per[onahbus vel mixtis , quod prilulegillm rranlit in rci priualx
Principi~ perpctuos cOllduaores, Vt dicimr in 1. pritJau 6- t. peNul·
8 timd, c. de exeMfotione 1I/.mel'll111. Hinc t efl:,quod bona feuqalia
franea &amp; libera, non callianeur nec cuotizanrur: [eeundùm Src·
&lt;) phall.Berr~and.in d.conf.~ 41.;11 ficund; dt/bio,n.n .&amp; 12..quoniam t
loco annU! canOllls pra:{bnr Principi feruicium milirare,pro otn·
IÙbus rebos U iuribus fui fcudi, vt dlfJ:um e{\;:quod quidem {cr·
6

ultlum

Call1J'a 50. Qp,a:ll:. :..
9
uitium militare.long.è .d urius efl:,ql1àm collatio pecunaria, quam
pra:fiam plcbelJ.vr dl clr Andr.de Ifcrn.ill til. qll~Jin! reg"l.in verb.
ér p/aujlrorum.colfi· verjir. po.!fù etitrm id 1ftfol'. noblll/im. Er hae r 0
ratione in vltimo getlcrali reeurfu focagiorum hUÎllS Prollincia:
faac 1471. bona qua: nobiles tunc iurifdit1:ioncm habemes,tencbant &amp; pollidcbQnt inrra limites (uorum feudorum, ranquam
franca,libera,&amp; honorifica.non fuerunt dedl1éta in apofrium, &amp;
quotizata fcu alfocagiara,quemadmodum c;rrcra bona plebcio,
wm burgcnfatica,vr mcritoeriam hodie cen(cri debcant franca.
&amp; libera.quandiu [unt apud ipfos fcudatarios.
Sed :1Il t nobiles fcudatarij hlli\1S Prouinciz habeant hanc im· l.J"
ml1nitarem ex prÎllÎlegio aliquo Pnncipis ? &amp; pmo quod non:
cùm in archiuis rmllum de hoc rcperiatur priuilegium.
Er liC'èr in regno Neapolitano fcud ararij regni habeanr ha.ne
immuniratcm , ex ordinarione vel conCl:itutione Regis Caro li
fccundi .incipimlt,porrtfllf. vt rcfen Luc.dc Pen. in t.Ji.c.de fUlld.li-

-r

mitroph;lib.1I .col. I:in vtrftcjic il"1'lt ptt hall,legan 7JoIAnifillt pl'obA.
lur, 'IHodfeudalary Tegm. nam talcm confiirutioncm nos non ha~
bcmus in hac Proll ineia.
Verum eCl: , qllod t hlliu[modi immunitas,quam h abcnr feudatarij, vr difJ:um cCl:,pro om nibu s rebus,quas pollidenr inrra li·
mires Cui fcudi , fu it eonnrmara arreCto illllCtri{[jmi Regis Caroli
fecundi, Comiris Prouilleix, Anno 1406. dic 5. OfJ:obris. Nam
cùm lis &amp; qua:{t;o [uborta c/ler fuper eolltribmionc talliamm,
inter Syndicos &amp; homines de Bar.belltan~ agcnres ex vna,U 110biles feudatario s illius loei,habcntes iurifdiaioncm,cx airera, ad
rcquifirionem rorius {bws nobilium huius Prouincix fuit eadem callifa aduoeara ad eonfifl:orium l'rincipis ,&amp; inde pel' mo·
dum legis ôt conCtirmionis gencrali s dccifa : qua ram nobiles de
Barbem:lI1a,qu àm alij nobiles huills Prouincix, feudum cum iurifdiaione h abenres,dcclaranrur immunes ab omlllbus collcai.,
&amp; eonrribmionibus, pro omnibus bonis acquiiiris \'el acquircn·
dis in loco &amp; terrirorio in quo habenr iuri[diaioncm. Ex quo
pro difJ:j s bonis [eruirium militarc pra:Ctare renenrur ipfiComiti,
quorics caualcara: indicllntur, prour corlllll bona fcudaha in archiuis rcperiunrur quotir:'lra, declarando vIrcriùs, quod nulla ex
hoc6erer plebeiis homilllbus focorum defalcario aut colIcéh·
mm diminurio.
Vcrùm iu vltimo generali rccur[u focorum huillS prouiLlcia:.
B
faao,

1:'

�ra.

ro
Cau{fa
~xfb..
flao '471. flllr hxc 110bihum t llnmuniras coaIébra, ordil1~ .
[Jonc delcg,ltorum à Rcgc,pro facic'ndo diao recllrCu,&amp; rcdulla
ad bona qu,dir.l,vel acqll1renda iure feud i,hoc c:O:,illrc prxlationis, commilli,dcC.lnl par.wol11s ,&amp; con!iCcariol1ls.
! 4
Er puro Ideo 11l11l1unirarcm lunc fuiffc rclhiéhm t "d 11105
qu.Huor call1s,qul.1 forrè t.lle prnulcgillm erat niJ1li~ damnoCunl,
&amp; llOCIllllnl plcbl , quo caru porell: de iure\fcll:ringi prillllcgiulll,
vr volunr eomnlul1lterDoél:orcs pel' ilium rextllJ1l,1n (fuggeJ/lllt1.
dedmmis.
15Er 110ll:r.l a:r.lre t ne{cio qua rarione,fuit arre!l:o Clm!l:i:1I1iffimi Regis Hcn ri ci 11.I.Ito 1 j66. dic Ij.Decembri&lt;, di~ta il11mulliras adhllc aré1iùs coarél:ar:l, &amp; rcduél:a ad bona 111 fu tl1wnl .lequirenda iu re commilli, dcr:wlparariol1ls, &amp; con fifc'l rionis.adco
\'r fcudararij impoll:cwm non galldc:a m hac imil111nirarc, pro
bonis iure prxlarionis 111 fllturum acquircndls, qu:uTIuis de iure
non porrit rario diuerfiram reddi.
16 CÙlll iure prxlarionis t rerenta à fcudarario repetam (ua Inl-,
ria, reCiplanrquc primitiuam natlll'am fcudi , rcColuris omnibus
feruicu ribus,&amp; obligatIol1lbus Impoiiris,l.tcx 'lJe[ftgati filIIdol dl
l'ignorib.&amp; ln ( . 1. §. rurfiu.1II jl1e.qtllblu moilS filldH!n d/1Jlttdlur.pcr
qua: iura hoc concludunr Bencdiél:lls ln c.RaynrltllM. in vtrbo,'lJxomn nomilU Adclajùm,1I. j61.&amp; lacob. Rebuff.in l.dQ fjlllm,c. de pr~d.
&amp; omnib.reb.namcut.lJb. r l. co!.}. 'lJerjc. circa hocqll.Lritllr de '{/ladd"1
tpuJlione. vbi pro ho c allegae 1. &amp; Auiticimu.jf. df [emitul. rtlJIic.
. }'r.Ld.&amp;fcquicur hoc Sreph.B&lt;mrand.in conf207.n.J.&amp; 4.'lJ~1. 1.&amp;
Hlo cuCu res Cc:qllirur conditioncm perCona: , vt volum DoLtores,
in dtc7is LocI..
17 Sedcxtra Cupradié10s caCus, res Jcquilira per fcudaranumà
plcbciis t, rmnet n.1curam impofi riri am contributionis , nec (cqllirur condirioncm pcrConx acquircntis , aut priuilegium, niu
murua compcnfatJonc flél::! vaCall us loco pra:diorllm llo11irer
acqllifirorum,fubrogarer alia prxdi4 ab antiquo fcudalh,poft vltimum generalé reClll'fllm per eum in plebtios alic:nara.
1&amp; Sed quoniam t 111 vl ril11 0 gcnerali recurfu focorum Prouin·
CIX faao 1471.bolla fcuda!ia nobihul11,&amp; Ecclcfiarum, 110n fllc[um ~A'ocagiata, l1C:c pro ilhs vniuerfirares quori(.'lfx il1 focaglis,
vr cOlllhr cx procerru libcraeorio dial recur(lls,faél:o ~ Rcgls IleIcgam,lI1 .trclllllÎs con[crtlaro.
19 Ideo ql1&lt;\:nrur,t fi fe udacarij,q,ui poft di&amp;um recurfum dedcrullt

Cauffa 50 QE.:Lfl. z..
II
tullC JO eIll phytcufin pra:dia fClldaha non affot,lgiarJ.,&amp; pro 'luibus v:\Calli haél:cnus non [olncrant col!cél:JS, fi emph yrcllt\: pro
illis {oluerum ralliai , &amp; iIla feeewnr alibran, &amp; reglfh,lri ln CJtaftris ciniraris, fi cmphytcuta po!l:ea ilb ahclMucm , &amp; V,1(111:IS
rcrincae illa IlIl'e prxlationis , an redeanr ad feudum [r.U1c,j.&amp; li. bera ab omni comriburione, lieur cram quando fucr um d~ra Il.
emphyreufin . aovidcrctur prima facie cJicendum, non redlrc
proprer arre!l:um Cuprà dié1um , quo pro bonis acquirendls lllrc
prxlarionis fcudatano non rribll imr iml11l1niras. Sed ego (onrrariam (cnccnciam vcriorem exiO:lmo: eùm fiae hoc modo confolid ari o, &amp; rcs redcat ad pnmam nartlram fClIdi , &amp;. lie fcudum 'frallcl1m,nobile,&amp; hon orificul11, vt priùs crar, vr fllp erius prab:\.
tum fuit pcr tex. in d. {. Lex 'lJec7Jgalt fundo.cmll fimtll bvA,foprà allegal/;,

Nec ob!l:ar arre!l:um Clipri diél:um,t qllla ce/làr illlLls rario, &amp; 10
cal1{fa finalis,&amp;per confequc:ns ClllS dlCpofirio,c.CllnJ c1fmu.de IIPpeft,ltionibfH .t.adigcre. §.quamllùjfde lt/7'(p,IIYOnl/tlu. Scd ratio 6nalis fuit,quia erar valde ll1iqullm &amp; iniull:ulTI , vr nobiles rencrent
bona (pro qllibus vniuc:rfitas fuir quoti[aca in foca gils) franca &amp;
libera;&amp;qllod vniuerfiras (olueret focagillffi pro illis bonis, qu:e
ratio non pracedit nifi in bonis afFocagiaris in vlrimo gencrnli
rccur(u,&amp;pro qllibus fuerunr vniucrfirares quoti{ata: in focagiis,
[ed pro bonis fcudalibu s,qux 110btlcs fc:udararij, vel Ecckfia:, in
vlrimo generali recurÎlI rcncbant, &amp; pollidcban~&gt;.&amp; pra qlliblls
';lli\1prfiratcs nO\l fllerunc q 1I0riCtrx in focagtis, pro CIl 1du hl\) illa
ratio non proccdit,&amp; pel' conÎcqllcns nec arrv!li dif"po(itio poter.:
habcre loClllTI.
Er nili hoc dicclmm, i" Ccqllcrctllt ab(md ul11,qllod vnillcrfitas t t
pro iIlis Donis effer mchons eondlOonis,qllJI11 vaC111lls: nam va,
fallus,quamdiu dl:t rem:bar,pro Hiis prxO:abat (~ruicium lluhrare,
[cd vniu.erliras 111hrl.ll11phù~ pra:lbt pro cIs:fiqUldcl1ll1ol1 ,lUgetll~ quora foco rumvniucrIi ram pCI' huiuCmodl rerllJll f,,"Jùhllll
acq~ilirione s lfb cmphyrcutls f.lads.
\ Er lieèt emphyreurx t Ctl(lJ1l pro illis bonis conrnbll.U1 r in 21.
coUcé1is, talncn rahs col1tnburio nô auger nec mll1111C foc:lglluU
ciuicatis, fcd pradel!: folùm l1lul1lClpibliS&amp; incolis : quia COIUIn
coUario mll10r e!l:.cx hoc cmm lingli loruffi collcé1a minuirur ,&amp;
alleubm r:non alltcm foc:lgiul1l augerm Rcgi,vcl Prol1incix.
Scdt dubia magis qua:fbo cil,an clllphy teu t~, qui accepJc à fcu· 2.;
B:z.
datari()

�i t

C a\ln~l ro. ~xf\:. 1.

d .lr~rio

"

pra:dia fe\ld~li :t, non afroc~gi.! c a, pro Hiis dcbcac contribllcrc in c.lllns &amp; co\lcéh s vn iucl'lic.lci .vidcrecur dlccndu m nOI\
dcberc cOll([lbllerC,cù m vnill crlic:ts non fU~lc pro illis qlloti!àta
2.4 aut foca gIJc.l.veriùs c.llnm diccm us V[ teneatur: t CÙIll ex mul'anone p"doll a: prolll:tl ol'is,lllllCcwr co nd mo l'ci, vc dl CIl' B,lft.ln
1.1'.11/1/1'&lt; ..({polldll,p" prcCIIY.llol'cmjf.dc 11(']11. bcred. &amp; in n1uncnbus
pedonaliblls vcl mi xtis de iUI'C rL ~ {(::IIUHlIr condl tioncm perroux,vc not.!t GlIId,l'ap.l,: 1".0/'.; s~. o'- 1"·&lt;fl· 384. &amp; lacob.RebufF.
in d./,do,lJIlm.(ol/i.1IJ jine.&amp; SCèpha11m Bu'tl'andi, in d.conf 1.07. n.
4.ncc QN'tat qu od pro i1lis vniu cr!iras nO Il fueric affocagiara, vcl
1. 5 qllorifara·'rqui.di cur,quandov:t(.:dlu s acquirir iure commilli,de(amparaeionis,ve l cOllfi!c:lrionis,ahqua bona burgen(atÏca,affocagiaca,&amp;pro qllibus vnillcdieas fu crae i11 focagit s quon(aea:h;rc
immlluicas,quam v ~(~lIus habee pro iUis bonis,aggrauae alios de
vniuerlicate:ica &amp; quando VJ(aUus concedie in cmphyeculin, vcl
alio cirulo alienat in {ubdiros aliqllid de fcudo , vC'll'cbus fClIdalibus, dcbec illud quod alicnauie,qllandiu dl in maniblls plcbeiorum,conrribucrc in collcél:i ,&amp; altis oncribus vnillerfitaeis, VI
alij releuencur, qui fucranr, vt diél:um cft, pet fClldatarij acquifi,
tioues grauari, per rcgulam,flmndiun natllram.jf. dt rtg , iur. nam
qui in vno grall:teur,in alio dcbec releuari.t. wm qui.in principil.jfi
de iureillr,lJ,do,
J, 6
Et nili hoc dicamus, (CqllCCUt t ab{urdl1m, quia pro iUis effet
plebcius melioris condicionis,quàm feudacarius: cùm neq\le (cr·
nieium milirare, vc va(allus , pro üs;neql1e pecuniarium pra:ltcr.
quod e{fec valde ab(llrdum &amp; iniquum.
Vndequemadmo dum vafallus, quando illa poffidebar, cenebaeur pro i1lis prx!l:are (cmieium mi lie are , ira plebeius pro iIIis
debct prx!l:are conrribucionem , vel coll.eél:am, iuxta condinonem (ux per(onx,&amp; bonorum faculc:ltes.
Er hoc (eruacur de con(uecudine , vc emphyteuea:: pro bonis
omphyrcuricariis , qu:!: recogno(cunt à felldacariis , reneancur
conrribucre in colleél:is vniuerlicaris,prCil [ublidiis Regis,l'rouincix,vcl negociis ipfius vl1iuerlicacis.

C AVS

C A V S SAp,

RED 1 TOR olei,moro[um deblto.

r :lpud
rem oppigllorar,ql1 i incercdsir, C:llll1,l
illdlcé comr.1c..1:us agebJrur. cre-

_w"-&lt;',,",

:+ dlcor offert libcllu, cui iuxca ftylum &amp;

morem, intra deccm dies re[pondcri
periir.debitor dilariolle péJel1te, principJ.!e r~ (cript'lm col1traél:us re[cilI'orium ex c.lpiœ 1'1 0li,ti:audis,&amp; 1;r{jonis,i mperrauit . Jn cui us approbanone,
ncgara fraude &amp; Ldione , fcntentia Pro(ene[cali ftatus
liris Inficialis conftiwtus eft, Apud [ummos veaigalium
iudiccs lara: veél:igal ,quod inilciatione crefcit, à publicano,ob libelli inti.ciationé, peeiru eft. Debitor,ex cau(fx
principalis comcftatione lieis,l1on etiam liticul&lt;f,lata: veébg:ll debitum elfe: guz litis concefl-'1tio principalis
cau{[J: nondum [uerat fàél:a, [ed incidencÎs liticula: taneùm, nec cau{iam dici conrc(l:atam elfe, nili przcisè ver
verburn dt&amp;eo, vel non dr&amp;eo, orpoGta vna excriblls exccptionibus conte mis in ftaeuto,fuerit conteftata.Cau{[a in
conGlio enarraea, dubicabatur, an !itis conceftaeio [aél:a
[uper refcripto Principis contraél:us re[cilforio inci·
denter obeenco, incelligaeur de iure faél:a fytper principali
petitione, &amp; an liris conteftatio faél:a codra fl:atutum camera: ) Gt ipfo iure nulla. placuir Curi&lt;f liti! comeftationem aél:ore haud redamante', [ecundùm iuS'Communefaél:am b,non vitiari:ecii iuxta !l:atuta camera: (X forma
non {je faéh C : &amp; ncgatione fraudis,doli, vell:dionis ,[upcr liticula refcripci comraélus re[ci{[orij incidenter d impctraei, ind uci conteftationem Iitis negatiuam prin ci palis petitionis ' : ex qua debetur Regi, aut publiclno tripla fJata. Die 26. Nouembr.lf68· Claudio Ca[anoua veB 3
aiga

�T5

'4
CaulTa p .. q uxfr. vllica
GugallUm latarum p'ubhcano petitorc,&amp; Honorato L.m·
remiù def:·nf ore.
a '[x hoc no n irr:t.Hur l itl~ contdl.ltIo .1.dcglnter.§.li 1lu ,'t pan tTctc condll1.md.(b.
I1de m &lt;l'..IXfiIO.ll fI ' 7 &amp;. 9'.
b De qua ln cap., tic.: lit contdlJt &amp;. in ilmh .off'cr:lUlr. e COt!.
e Pec vcrb,lIm de.beo,vd ,oon ttcbeo , appoucndo \' nam cx wbus cxccptiombu, coo·
tt'nns ID {btuto cam e:rz. 1 ioc Cllnn hic faciebat dubium}an Iius comertJUll11J.
mlira fOml J Cheun fa~h, nulllU 'i t: fst' [ momcnti : f.lmCn no n vitiat, fi c~m oml
31.t or lion co mr:tdu: it,v idein qu xJl:.n: 6.7. &amp; 8.
1
j {ler ~odu m comcJdiaionis ;cluonÎam tune hus contcn:uio faet,) Cupcr princip.l.h
peuuo:lc,V( valu,nt com mumter Ccnbcutes ,lu 1. Papinüm u'i.§ fi fi lius cuuncl),
If:dc lI\off. tC~ ~ ln Lnam&amp; ponc:a.§ .minor.dc lUfciur.&amp;: vide hic in quœll

e lt probltur hIC III quœfl:.
f ~;l: dcberur rcg) ex litis concc(buionc nc:gatiul.

S TI' M 1&gt;1

~

!2..f AE S T ION 1 S
v niC4 , Cal/fft 5 1.

R 1 TI' M

Liti; cOn/eHatio f1 t//1 flper rifèripto rifèiJTOYlo, v el reftitutorio in inugmm, pri"cipa/uer obunto, nonctnfitur fat/a fi.per ,rincip,t,
aéitom.
2 Lili! contll'ltio fit/" foperre(cripto incidenter impetrato, 1Il1/lIigi.
• turfit/.tfuperprincip4li at/lone &amp; pe/itiom.
'J Princip,tle iudiciflm, 6- incidens rifèijforillm , cenfintur VIJ/II/l, 6Mtm illdicium: ideo VlM titi! eonteflati~nt, 6- fenlUltla /lrm,nAnt'lr.
... Exceptiono dO/l,malis, 6- /«ftonù,quibtH contrat/lM in imtllindtduellntUr,refls non habu proprio Ï/lreJcd bcnrjâo pr"'lons ,
jieio it,dms nobilj expedlllntllr.
r Smttnti41ata fi.per il1ttrinatlom rt[mpli rifèijforlj incidenttrlb.
UnI;, periml~ ln tOlum w1fàm principalu obligütionù.
6 LltJI cOn/effallo fit/a canlY" flrm am fta t/lti eamt!r.e va/CI ,ft ,,{lOTI
non contradiemtc ù,d,'x illam adm1ferrt.
•
7 Exuptioms qll4rmpedJ/lnt litis mgreftum ,ji omi/tlln/ur,no/'l ttddunt indielIlm ",Il/'Im.
g EXCfptiO exeommtmicatlonû impcdit litù ingreff'ln ,&amp; eonuJl.tl/nem.
l! Exceptù Îllrifiurandi, imptdrt titù eontllalibnemJl oppMaM.
10 Exceptio re; IIIdicatit oppojita ,;mpedit htu eomeHatiomm.

&amp;1-

(

,

AE S T lOTI' NIC A.

n On(hbat in hac caulfa ex breu iloquo fementl:!!
·11 Profcnefcali, O;1 U lfam principali~ obllgaeiollls fUll
\ '. ~I (c in 11Ilhdllm principalieer dedl1ttam inter eafdclU
. . ~ partes, &amp; Ilbellum daeum ab aél:ore.c ui pcr modum
eontrJd.ttiOl11s,reus conllenclls impeerato ad id Prilldpis rcfenpto, cxnpicbae de dolo,fraudc,&amp; 1:ldiol1c enormi. Super qllihus
ex~(peloniblls,&amp; imcrinationc rcfcripti,fuit lis co nrcflata ncgatillé , &amp; [beus call1Tx fencemia Prorene[cali inhcialis conflicutlls.idco con èlll(um fuie in hac caunà maiori [uITracrio,latam trirliccm dcbcri ex hac conrefraeionc :e~m illCelligat~r fuper prinelpalt pcmione hoc modo lis conrefraca.
. Nam li.cèt,quando refci[sio contraél:us petieur principaliter 1 1l1111dICI0, lit lis co nccO:lda rurer pnncipali rcfcripro rercill.orio,
vclll1ll1ecgmm rcil:icutono, efi.de offic. IIIlIielf, &amp; ibi per [cribcntes,(} m /."/lm 6~ porlra. §. mjnorjf. de /lmil/YafJd8 , vbi B.m. Pau\.
de Calt. Alex. &amp; alij communircr : nec tl/nc céfeacur licis conleflatio faél:a fuper principali :tél:lone, vt ibi dlcllnt fcribences:
Tamcn feclIS eO:, t quando n;{ciflio vcl reltiturio venit Jl1ciden- 1.
ter,&amp; prol'0nicur per modum co tradiél:ionis:qlldniam tunc litis
eolltcO:aeio faéb fupcr illcidenci, Inrelligicm faél:a [u per principali peeitione.
Nam rune t principale iudicium, &amp; incidens rercifloriul11, 3
cCllremur vnum &amp; idem illdiciüm: vna &amp; cadem inO::tntl:t.id 0
Vlla litis comcO:atione &amp; fementia eermin:lntllt: ve eOllcludllllC
Bart. Bald. &amp; Pau l. de CaO:. &amp; Fulgos.in J. P"pininmu.§JijiliNs,t.'c
htrtda/llsff de inoff. tifam.&amp; fc nbét\tès com muniter ibi,&amp; ind./.
Nam &amp; poJlu.§Ji millor jf.de illreitlYand. vbi lingulariter hoc dccla rat Bm.col.I.Il. r. Alberic. &amp; ali) poO: glo(f.l1J t .me fJOn.§ . ex(mplo.
&amp; ibi gloU,n 'oJerbo,fJftt/o.jfex 'l'UbIH Ciltlfits malor.&amp; probantr '?! lJi

[I
:

t

1

"

:z:

l!;AE

pr&lt;fttrr/lu.jfde BOl1or.poffiffeonlr.lilb,d.

t

Er cfr rario, quia ealcs excepliÎones doli,fraudis,&amp; b:lionis, ...
quibus contraél:m 111 irritllm dcducuntur, reu s 110n hab et propno lurc,fcd Illas confcquirur bchefiClo Princip is, &amp; officio iu- '
dlcis.llObtli expcdiuntllL Jdeo non poeeO: ('~ /11 iudicill111 dedt'':'
ccrc,aur proponerc li ne refcnpro Pril1C1pis', vr 1i11"lIlariter docet
Bdft.m d. §.f m;'l~r.quem fcquulUlirolllnes [crib~mes Ibl,&amp; d l:
de

�CaulTa r l.~a:lt vnica.
de hoc glotTa finglllaris in d.L.nu ljui{(jlwJt.iH wrbl, IIAllojfrx qui.
bUd c4I1ffmaior.&amp; Ibl 11oral]r fcribércs:&amp; ill d.§ .fifliu. exhmddluJ.
6- in l.txuplJoms,l..mjjJ.dr eXCfp/Jo.ldco proponcndo incideD[!t
rcfcriprum,ccn(ctur ea~ exce ptioncs proponerc, qua: in rc(cripto
5 comincmllr.&amp; litem comdhri [uper t principali pcririonc.idco
fententia lara lilper imerinarion e rc[cripri rcfcillorij incidencer
obrén,pc:rimir in [Omm c3u{f:lm principalis obligarionis, iIlam·
que detcrminar.vt poO: Barr. concludllnt communiret Dofrores
in d. §. fijlllu exhmd"tns.&amp; ifJ d.
minor. &amp; in altu tom jùpmùJ

ïô

§.Ji

allcgaw.
Nec obO:ar,quàd fccl1ndùm O:aruta &amp; fiy IUI1l-camcr:r, t con·
tell:ario liris dcber lieri per vcrbum debco, vcl non , [ubiicicndo v~m de tribus exceprionibus contcntis in fratuto : Na m i1lud
procedit,&amp; intclligiru r inuito aaore, fiquidcm co inuito &amp; tC·
c1amante, non polfunt :Ilia: exceprio nes in conrcfiarionc admit·
ti in Curia fubmi[sionl1m, proptot ftamrum [upradiaum camera::Sed fi conte!Hido teus proponar alias cxeptioncs O:awro non
c6ptehen[as, fi aaot non conrradicar, &amp; iudex admitt3r contefiationem,non irriratur contdlatio,[ed valet, vr probar fingula.
orer tCXÜ" l.eLeg~nllr.
'lHis poft trltnfallioNé.ff. de rondl&amp;? in/li.
7 bit.per ql1em notant ibi Bart. &amp; fcribcnres, t cxCeptiOllcm qUl
impedit Iitis contefrarionem,Îl omirrarllf ,nOll reddcre iudicium
nullum.hoc ipfl1m pro bat tcxt. in c. I.§ji ver'o, de exuptilnib,/t{,.6.
S namt cxccprio cxcomuni cationi . impcdit htis ingrcffum&amp;li.
tis conrefrarioné.c.exCtftionem,de fxccptimiblls,fi ramé omitt3tU[.
valet litis conreCtario , &amp; tenent aaa faaa antcquam fuerir pro·
propo(jra : vr dicirur i/1 d.c. 1. §. fi vfrèpojlmodllm. &amp; ibi notant
Philip.Franc.Gcm.&amp; CanoniO:a: com rnuniter , &amp; Bart. 111 d. §.fi
9 'fIlU foft·n.6.ficur t &amp; exceprio imifiurand i fi opponarur,impcdlt
liris ingre{furn,&amp; !iris conteO:ationé:{cd omilTa n011 irritat ip(am
conteO:atlonem ,nec reddir iudicium nullum,l. "am &amp; PO!ft•. IW
10 ,';nc.&amp; ibi notat.Barr.&amp;Doaores~de ùmillr.Îlc qUOqUCl t cm·
ptio rei iudicarz oppofita irnpedit liris conreCtarionem, cùm fit
cxceptio htis lillira:,c. 1 . de eXCf;lionibll4,ltb. 6. tamen omilfa lion
annullat comcll:arionc:m, vt ibi conc! udût Doaorcs, &amp; pet confequcns non fuit in hac caulfa conreO:atio nulla, l'0ll:quàm aaore minirnè comradiccme fuit per iudicem admtlfa. Sic pro·
nunciatum in hac cau{fa,die.t 6.Noncm bris, 1 568.
6

§.Ji

CAVS

'7
C A VS SAp.

ARCVS de Bran~is incola MaGilrenfis, vendidjt nobili vira Petro Challagnerio criremé, vulgo Duél:ricemappellatam, cum armamentis &amp; infl:ruétQ: exceptis remigihus &amp; bombardis.
Melchior Gerenre condutror iuris regalis viceGma: carinarum , ad rationem viceGma: panis
precij,qua: ex!l:atuto debetur fiCco,petiit veébgJl .. &amp; emptore recu[ante [oluere, quod appellatione ligni, &amp; verbisfl:atuci criremes,fi vendantur,non contineamur: tum
quia res exercirui parata: [ünt immunes de iure ab huius
veéligalis pra:fl:atione: &amp; pra:{ertim cùm tale veétigal de
venditione triremium nuCquam Ma{silia: fuerit {olutum.
Caulra enarrata in conGlio vi[um efl: maiori [uffragio,
verbis !l:atuti loquentis de naui, &amp; omni alio ligno MaC
Glia: ab extraneo védito, triremes 3 coprehendi,nec pra:iudicium facere fi[co, quod de venditionibus trÎremium
haélenus faais, veétigal carinarum non fuit petitum:
cùmde naue &amp; aliis generibus carinarum fuerit [emper [olurum: v[u namqlle partis totum ius fi[co idque
vniuerCale con[eruamush, quando à fl:aturo vel coniliru·
tione, veétigalis ius vnil1erCale de[cendir: [ecus G à con{uetudine vel pra:[cripcione trahat originem':Nec elfe res
. exercitui paratas triremes d. Sed quoniam de iure conftitutionis veétigalis, [eu fl:atuci dubitabarur in hac
cau/là , pla cuit Curia: reum conuentum ( ex abundanci
cautione) admitti ad probandum à [e deduéta &amp; allegata,&amp; aétorem in concrarium:lite lidudaria petitori interim adiudie;l.ta. Prol1unciatum diCl.r. Maij, 1568- MelC
chiore
J

�Caulfal t .Q,!!idtt.

18

chJOre Gerente veéhg;tlium carinarum peütore J 8G l'etro
dc Ch,llbgnerus defen(orc,litigatoribus.
~d muids rrobacur hic, III prim3 quzrHonc.
b l.loc;mo.~ t'.nUN in ~ .rcCp de publ.&amp; vetbg &amp; ibl Bau.n. ~.At vldè hic 1'3t1ÙS It\ l'

a

qu;;.:{honc, n ($.7 .&amp; G
c

~3 tIUH,lt:g.u la.tur 3 portcrsio~e)modo IX ,forma cligédi.d 1.I0C2tiO .' .carwn (c·

rurtun 1 rdp.ft de public B:ucln 1 1.§.GqU1S 1D[c.rdlélo)l[de itin. aauquc pnu.ar.
&amp;: "Ide hic ln j quœ:tl: n. \. . J·4 &amp; f·
d

Cuius [CI rauo r ddlturrriplcl)in l..quœtl:ionc: hu..ius '1Ur5%.

17(,

cnrs

.Q.!'AESTl01(,lS DEClSIONE
"/lYII"t trill d'lbù,,ftu qll41io"u.

Primum, an MalIilienli (htu ro , appdlarione li gni trirem es,
&amp; cEtera id genus carinarum comprchenderemur.
Secunduffi, an criremcs, qnando venduncur,habeanr beneficio iuris,immuniratem à foludonc: veéligalium:quam habentfCl
exerclcui parar&lt;e,
T ertium , an fuffiçiat ad inducendam immuniratcm huius
veéligalis vicdima:, probare, quod non fuerir retro vnquam fo·
lunun hoc veél:igal,quando trirernes belli caulfa parat:!:, fuerulll
vendit:!:.
---~-

sr

N N A RIA

fZ..r AE S Tl

prim.t,Cllulfo

•r

Caulfa r:t.~%Il:. J.
19
propter formA", &amp; mAUriAlllm : III"C IIppe/hztjone mllftrl.e ventt
ipftm mll/triatl/In.
Il Gr.tci 4p!tllllnt nil/les 6- c"ftra id gmUl c"rmarum tigllllm.
1). tMafMitnflS à Gr.tcis originem traxtrllnt.
1 J &lt;.MafMill temport Tarquinij Rtgis condita, 6- qll,modoPmmu;
phocenfts tocum condtnd41 vrbil àflctrP IIcctptrit.
14 Nss PYlllinci.e in eligt"do fjonJÏlm:nllm virgo à!"trt illjfo porrigcre
IIql/llM ti,qutm in vimm volebat habtrt,itll/m eligeb'lI.
&lt;.Malili.e 'l/rbil initium,&amp; i"cmnmtllm./I. 14.
IJ c..Mafsitill phocenftllm 4ldificium 6- colonùl:&amp; ptr quos tMafsilimfls IIgerent rem vrbanllm:&amp; qlli tranl Senatlis principes.
16 &lt;.Mafsilitnfium IIgtr otilltlil ac vintis na/lira C/Ilt'lS.flrmdis ailttm [rumm/il jftrilior, idco mari magis qllàm ut/uri fducil/m
habmf.
17 c..M1I(situ conlrllélllUfùun Gwa tingua fcribi [olifOS, &amp; nobiliffimos RomllnH, pro Attica pmgrillationt, eo ad capeffindM dtJi:iptint14 adtttntaffl.
&lt;.Mafsilienfis vxoris dos Itmplifsima tral cmtllm aNrtOmm , VtJlù
qliinfJut,mJmd/H ql/~qllt mu/iebris a/lrtomm qllinql/t. Il. 17.

'
Il
;!.

p..

A v(l'bisJIAtuti nm ifI rutdmdllrH.
:t LI!Snj IIppd/at/olle non materialn tX ligno cpnUxum ,fld 'lll,d ClInb/;ymdl ca/1fa paratl/m ,contmet/tr. t"mm hoc ptypal/llm "'"~ ifI,
fld pro ftbtella materiA, 6- rtgionif cmfoewdine ÎlltfrprttalllnC1J1l1d",ittit.n.j.&amp; n.9.
4 Di&amp;1io vlIÎtttrfolû OmniJ,totllm indl/dit. Diélio Alù«,implicAI,&amp;
rtpctit pr"m'mû fjtciei ql/aliwu. nAr Llgni apptll.tio communI &amp; vulgari flrrmnc, co"tinet trirmm,
&amp; c.tltra id!StntM cdrinamm.
6 Stail/ta reapÎtmt inttrprclltliontm à commllni 'l/Jù loqllendi.
7 rfiu csmmunis loqlltndi qlloruIn at/mdi dcbut.
S rfos mI/mImi! l0'llltlldl vmât propri"rH nlttura", verhorllln.
10 f&lt;!!.ando tex ve/ jf41ulum loquilur dt mttltrùl,ft ilium ""jiJm/
J

!"!fI,·

P R 1 N A,

Car,jfo J1 .

Via de natuti incerpretatione agend\lIn en, merito ilHus vcrba hoc loco cranfcribere nec~lfe dl:. il VCI";-..
bis t enim H:acuti non en facilè recedendu m,/. J .§.I;.ec 1
.
. vtrba.&amp; Ibl nor.Barc.BaI.Ang.Alex.~l bCjf.dt neg.gifl.
&amp;III t.qlllCtfl"d adfoingtlld.tffdt vtrb.cblig.Barc.in t.omms pOPIIIl,/)$
5.qflljljfdt itl'.&amp; Jl/r. quod quiJem fl:acucum vulgari :mtiquilllmoque admodum MalIilicnli idiomate fcriptum Icgicur, hoc
modo:lttm to '1untcin fi pren tIJ aq/liflt n",nirra dt fJau , &amp; de fOHt AIItre lem 'lUt homt iflran vrndtt, Pli comprit rn M"rfli/I.l , donna Ion Vf1J trin fles afobtr de !'Iliura des deniers. Di{ponir eriÎm hoc fl:atucum,
vtveél:igal huius vicdima: pcndatllr lifco, de Haue &amp; omni alio
ligllO, quod forcnfc s cment, vcl vendent in CiUltatC MalIilhx.
Hinc qua:rintr de fl:aturi inrerpretatione, an appcllatione ligni
'tiremcs conrincantur. Sed maiori fuffragio cOfic!ufum cxricit
iD bac caulfa,critc:mes concincri fl:atuto.
Nam t lic-h ligni appcllacione nOIl marcriam ex lignis con- 2C :t
text:lffi
. (\1,;

0 zx..1 S

f2...,r AE S TI 0

�c.\U{1'.l p.~d1:.l.
rcxram, (cd (olwn quod comburcndi c:luf.'1 pnr.\tllll1 dl:,COntine,uUT, vr c1egantcr ex fcnrcnti.lOfilij imccon(u!ri,C'x hbro quin.
ro inris parrm, V lpl.llluS [mblc, in 1. /.'gm oIppcllmo ../fde Irg.]. SC
Cclllis m l"trl'orlbll! .i" pmmpff.de "ffi'uf! ér 'l,.em4dmod. Tamcn
3 hoct pcrpenlll\1l 11011 dl, fco pro fubicéb 1ll2rena, &amp; rcglollls
confl1ctllt!lI1c lI1eclprcraeion 'm rCClpie.l. "bTomm.§. q//od id/mil
C.tfl'/Sffdt' 1.:,.].&amp; ibl B;m.&amp; inlJifiT/IIIS plllTlllm. §jif/de !tg. l.v~
bi pel' Icnb~l1Ccs. Er nlQXlmè cùm lhrllCll m hoc 10ljuawr de nallC ,&amp; omni alto ligllo, pcc qua: vcrba nccdlàrià 1llc111dulltl1t
4 l1:atuto rriremcs,&amp; ca:rer.! id genlls carinarum :tum t proplcr ditl:ioncm vlIi ll crfa lem,qllx fUi narurJ om nia illdl1dlr, l.!ul,am'J.Jf.
dl lcg. 3.l. 1. §. gmrr,tùtrr. jf. dt' l,'g' pr"Jand. &amp; Ib tllm rillnl hanc
fuiJlè volunratcm dcmol1:rat d. §. q/wd tf/mm Cafsills, /bi, cllflYt.If
meIU 'llniH(rf.t!, tum proprer dltl:io:1cm alills fubill l\tl:am ligno
vnillerfali, ql1X implicat &amp; repetir p1-a:cedentis fpeciei qllal!tJtCS.vt dicir glo(fm l.fi fugtttHi'ltI 'll,/'bo,ali,t. c. de fi'ru·fi.g. Ôl. notat
ibi Bart.Bal.Paul.dc Cal1:r.&amp; Salic.ac glo(Gnl''lllldam rflegalus.III
verho,iVlJjwff. dl reb.dllb.&amp; Ibi PC! fcribcnres,&amp; br. in l. domus.//.
5 ujf deüg. I. &amp; t ccrtl(JÎmum dl:,communi VIU loquendi, &amp;m
ciuirate MallÏlix, &amp; ommbus locis marieimis huius Peouincia:
&amp; Iralix, vulgari ferm0nc appellatiol1c lein, Gue ligni , vcmre&amp;
concineri eriremes &amp; Caèrera id genus carinarum,qulblls nauigarue: ve ctiam de lignificatione vul gati ifti us vcrbi lân c~l1:atur
prœl1:anti(simus vît DOI11U1LlS Bembus in libro profomm.&amp; non dt
~ dubilllll t l1:arura reciperc intcrpretationcm à communi VIU 10'
qllcl1di, vr voluit Barr.ù, d.§.qllod talfJtn CafsùlI.pel'.l.LabtOffdtfo·
pd/cg,tt. vbi hoc Ilot. Bart. &amp; in l. frllgcm.ff. de verb.jigllif. per il·
lllm tcx. &amp; m /. ((lm de lamonis. §. ajind1?J.jf de fimd. inJruEf. ldem
volult BJr.1n /.l.n.l.jJ.'d~ foi; &amp; Itg.BaLin 1.11011 jine.c.d,b011'1u" Iib"Y.vbl dlclt in [htmis acci pi docatam,quam commllnis v(us 10ql1cnd, appdht doraeam, eriamG dos relItla fit in tempus nuptIJrum.&amp; latJùs profeqllicur hoc Fchl1. in pToe"". DecretAI.col.J. &amp;
7 qllarum t pcr(onarum dcbeai: atecndi commUllÎs vfus loqucng di,docct ROIJ1.tonf+ tnC/p.ji.tlteJJ/lù1l1 pr.tfoll. &amp; adco vJlcttcommunis v!usloquendl ad imcrpreratiollcm l1:atlltOrllm, vtvincat
naturam vctbl,(ccllndùm Bar.1n l.non dHblllm,col.2..".1 1 .c.de Iegibus.fClj1llll1Cl1l A.m.de BlItr. &amp; PalloLin proem.t!ccmal. &amp; O ldrad.
CMf J l I . ad prmM'" qll.ejhonem. 'J. 7. vbi pcr hanc rationcm con·
cl\ldir inudHcum de aliquo C:lftro non ccn(cri inudhrllm de
terri
10

Ca ulra 52.. Q.E.œil:. r.
1.1
teerirorio ca rlri, eù quia communis v[us loquendi accipit cal1:rum pro forta hclO,licet de iure aham habeat &amp; vlUucdalern Iigmficanonem, vt not. In c. ex lmrH. de trlrc patr. fic quoquc illa
vcrba rc:l1:.:ltoris : nllfllj/lo 'L').'ortm dON/m,tllJ &amp; J;14Jf..rMiIJ /,onoYttm
/lfeomm : non Import;ll1t legatllffi proprictaris vcl Y!llIfrué1:lIs,
prout [onalJt:lèd [o!ùm qllandam prc;cffimcnClam in domo cum
ndmillll1:ratione, proprer comm uncm v[um loqucndi : ve docct
Bm.1N /. 'lil Id CHm f,;l.tme.JI.§ji.n. +ffde !!g. l.. Carol. Rui n.conf 5o.
fI.4.vo!.2.hinc diclIl1t Amo.de Butr.&amp; Panor.illlc. n,1I'IJ Rex.per ilIum tex..dr '7.'crb. fign. quo d inccrpretatlonc legis vcll1:aruti cuiu(cunque difpo(ition is etiam odioCx,communiSv(us jClquendi pre;ua1et l1aturali (ignificationi vCIbi.
Ee in (l'ccie, t vr appellatione ligni contine~l1tur in frawtl$ 9
criremcs,firmatBoer.dtcy.J77' vbi in !tacnto ~ urdlgalell ii prohibcntc ligllum vendi vel exrcahi cxtra tcrritorium, dlcir fui([c IUdic.ltum in Burdcgalcnii Scnaru rrircmcs cbmprchendi. Et matcria [libietl:J in ca(u huills qlla:ftionis hoc pol1:u!at nccc([arià.
Nam Maffili lfe hoc ihturum,dum dc naue &amp; aho ligno dicit,
conodcrat lignum non vr m2tcl'iam, [cd magis vt materiatum,
ex Iigni s COlltextliffi n:luigij cau ([aJed quandotlcx vell1:atutum 10
loquitur d~ materia,G illam confidcrar proptee fo rmam &amp; matcriatum, tllllC appellacione mateii:e venit ip[um materiarum, [cu
formarum vel conrcxrum cx iIla marena : vt pulcrè dcclarar
Guido Papaè,qtl.eIf. 37 3·
Et hac catione t Gea!ci naues &amp; c:rrcca id genus carinarLlm 1 1
appcllal1r lignum, vr aduerrir glolf.in d./.ligni I1ppellatio. §.lignorHtIJ.
. j" vetbo,,/uid mirJllnjf de leg. 3. Vt minimè fit mirandum,fi in hoc
lhmro hoc vcrbu lein,feu lignum,accipiarur pro genere carinarum. Cùm t Maffilienfes à Gr:ecis origincm tl'axerinr, mllltùm Il.
dlUque ipfa cilllt.lS [ermone Grxco , vt patrio, vfa ur: qucmadmodull1 referc Srrabo,üb+de ftl' orbi..
Ccrtiffimllll1 cnim cft t M.l(Jiliam à PhocenGbus rempore 1:
TarqulniJ Regis condit.ull, fui([éqllc Phoccnfium colol1Jam. '
Nam vt rcfeer Iu[tinlls ex TroglPompt"ij hil1:orix Il.43. Furius &amp;
Peralllls dllCC:s claffis Phocen(iul11 ad Regclll SegorcglOrl1m,
Sell~n"m llomine , in cuius finibus MaŒha: vl'bcm condcre gcibcbJnt, 3micitium percmes , eo die occupacum in appOll'aCUl1l1ptianlln filla: conl1~l1i l1m, qllam more genris eletl:o inter cOlluiuas genero , nllprum rradere iIli confuetum cr:tt. Iraque cùm ad
C 3
nu pti.lS

�Caulfa p,. Qix{Ho t,
nuptial omnes inuitati proeeffilfcm,rogantur &amp; Grœci duces ad
14 eonuiuium.incrodufra deindc virgo) t eùm mberetur à pacrc aquam porrigcre ei,qucm virum vclIet cligcre, ilIa omiffis omnibus, ad Grxeos eonucrfa , aquam Perano porrigit, qui fallus ex
hofpirc gcncr,loeum candenda: vrbis à foeero aeccpit. A qUlhus
Galli &amp;: Vrlllll vira: cultiotis,&amp; manfucfafra barbaric,&amp; agrorum
cultus,&amp; vrbcs mœniblls cingcrc,vircm putarc,oliuam fc rere, &amp;
legibus villcrc didiccrum. Maffilicnfes cum Roma111s prape ab
lllirio condlrx vrbis fœdus fumma /ide cufrodierunr:auxliiifque
in omnibus beUis induJ1nè foeios illuarunc. Q ux rcs illis &amp; vi·
rium.liduciam auxit,&amp; p.lcem ab hoJ1ibus prxJ1itit.Et cùmMar.
filienfcs aeccpilfcm à lcgatlS quos Delphllm mifcram , vrbem
Romanam à Galh, eaptam,incenfamque, publieo funcrc praCc·
quuri rum. amumquc &amp; argcntum publicum &amp; pri uacum con·
mlerullt,:td cxplcndlll11 pondus GaUis,à quib us redempram pa·
ecm eognoucr:l11t. ob quod meritum &amp; immunitas i11 i decrm,
&amp; locus rpeG1:aculorum ln Scnacu dacus,&amp; fci:dus a:qllO iure per·.
clllfum. ha:c luJ1inus.
15
Seribie t quoquc Srrabo lib. 4. dt JitN orbis. Phoccnfium œdin.
clUlU.arqllc coloniam fuilfe Maffili:tm,petro[o in loco Ciram, CUI
quidc1l1 portus fubiacet, (axum videlicct in theatri formam att
AuJ1rum fpeél:as. vrbs vniucrra pl1lchcrrimis eircumcinlla mœ·
mbus,&amp; magnirucline cximia. Mallîlicnfcs au tcm rc m vrbaoaID
pcr Oprimarcs.&amp; Arifl:ocratÎ.lm rc-gcmes,omncs legum xql1ira.
te rupcrabanr. -ConCihllm fcxçenrum ex viris in {ticucbant , qui
,
quoad viuercnt id honoris genus babebanc, quos Tli&lt;~T;" id efi,
honorincos appcllJbom. ~indccim vero crane Scnatus Prin·
cipes,qllibus,qllx ad manus prompta ooucl1i~banr,modcrari,&amp;
regere cl lrum erac.Rurfus ex bis quindcci m, (rcs cram Pra:fides,
quibus plurilllUl11 pordhtis erat accriblltum. Vcrùm ex hls l1e·
mo T'i&lt;~'X.'~ creabarur, qui hblros non haberct, nec d ciUlum
(aogulIlc rcrnam per gcncraLioncm onu' clfc t.
16 MaffilicnCium il.gcr t oliuctis, ac vinCI' narura eulrus: [ercn·
dis aurcm frumenm ob afpcritlrCm f.lIlè tClluior , ac f!:crilior, &amp;
proprerca mari magi, quàm rc11uri liduciam habent. Rctere
ctiam Straoo eod.ltbro , Princi pcs ciufdem VI bis fuo temporead
eloquclluam , &amp; philorophandi artes animum cOlll1crrilfe: Il
'7 Matlilix t conrraG1:us cri.lm Grxca, orationc fl.rib i fohtos: &amp;
110bihlfuuos Romanos, pro Artica peregrinatione, ad capeC.
fendas
u

co

Callifa 5t .Qgzfl:. 2. .
2. j
(endas diÎciplinas aducntalfe; admirandamqlle M alfJ,en{jum
' frugaliratem Vlfrus,aequc rnodel1:iarn dcfcribit,cùm dos amphflima runc tcm poris clfec ccnturn aurcorum : veJ1is a urem, qU I11que; illftmquc fUllll11am exccderc fas 110n crat. Ex q uibus cercifCimum /ic,MaffiliamGrxcorulll elfe rdificiuLn,arque col011lam,
&amp; rermone Grxco per aliquot fecula ipfos v(os : vt non fit mirum,Ci in pra:difro J1aruto, ligni fcrrnone criremes , &amp; ca:reta id
g ClltlS nauium conrineanrur:qlloniam &amp; Gra:ci hac phra/i vruneur, lignf/m , pro /Mue , &amp; alils huius generis accipienres, Vt dlélllm cf!:.

S

rM

MAR 1 A

f2..J'AB S TI 0 N 1 S

fwmd«,Cauffo p. .
priJ/t/egillm l.licitatio.§. m txmitui PArAt« , intelligilllr de reb/ll
vicl/M,&amp; vdlitsu militum Ctf,1fo,txercittli parati;.
~ TriremtJ pr«Jidtj w1fo in aluplo loeo (9!!oeat&lt;t, «quip.rantllrflrtalitio , &amp; non e:.:tmlui.
l ExtratlM appdlf/tione legio, (ohor!, aut alll Inilitum mn eontùltlur.
71.6.

4 Sl4tlltum prohibmJ dllttarÎt/1n vini exigert gauellam de vim vmdi·
to in txtrcitll,non txtenditllr ad VÙI/lm vem/ill/m in legi811t,vtl (0hOr/(,4Uf "la militNm,loco aliq/lo pr4idij cauffi (olloelltir.
5 prillilegium extreil/Ii conctJlùm , non ex/endi//I' ad (ol,o'lcm , Vtt
a/am mi/itl/m.
7 Priuiltgia eonetjfa txtroitlli, 'fJel ",i/iti«, intelligl/nfllT conetjJ/ militiblM q,,,mdif/ flnt in exerei/II.
.
8 C1Jante (ilItjfo pri/liltgij etjfat priutlegi/lm.
9 Exmit/14 quidJit , qllid (Oh9TI) q/lld alll mi/illl/n, 'fuid 11It1nipulJlI,
qI/id ccntl/TM ,qllid tUTmf/,t,,,ditll' ,emifiuè.
.QfAES TIO

2.

CArSSAE fl..

Onclllfum fuie in hac qu:rJ1ione ex maiori fuffragio, prillilegium 1. licitalio.§. m exe,ciftti p"'ilt«.J]. de
\L;,f~,~! p"""'. non i1aberc locwn in hac cau/Ta, eriplici racione.
Prima, t quia tale rriuilegiurn non habenc) nUi 1
fint

�~4

•

Cau/I'a p. ~xlt. 2..
lint res cibi, porus, viél:ûfqlle caulTa exercitui paraU' : de quibus
propriè loquitur ille texeus.
Secund.l,quia cale priuilegium ineelligirur conce/I'um cxercicui Calltùm: &amp; quamllis clallis maricima MaiTilienlium pra;tiulo,
&amp; coti1.lS Prolllllcix,ll:ipat&gt;l Ut Regis peeunia : non propcerea halo bem priuilegium §. res exercimi. Cùm eriremcs t pr::didio a!JcUÎUS loci, vcl prouincia: paraerc, non faciant excrcitum, [cd forealicio comparentu r:ve voluneLeo Bapeill:a,il1 li/;rQ dr l'e &lt;Ldificall• fltl,/Ib. 5.qucm cicac Nicol.Bocr.dfc1 177.n'7.in r.pllm: &amp;: de lure
, quancum ad ImmUl11c:\Cem veél:igalium,appellarionc t cxercirus
non concinecur legio, cohors, vc\ ala milimll1,aliquo loco prxfidlJ cau~a collocaca:.per ccx.m l.qllOd ait pr&lt;Ltor.§.e:&lt;ercit/lmjfde hil
qUI not.m[am.per quem cex.decidit in umlli quxlhoncm 110ll:ram
4 lbl ~Ibcr. in fl:atucot prohlbenee daciarium vini exigere,dacium
de V1l10 quod vendetur in exerciru , &amp; concludit hoc ll:acurum
non habere 10cllm,1i 'pars ciuit:ltis in e:o numero Ut Ïll expcdirione, Vt non poillt facere exercieum , [cd legionem, vel cohorrem
aue alam. Et Odofredus ibidem per ilium texc. decidit aliamfi·
milc:m quxfboncm,de: confœderatione duarum'Cillicarum,dein.
mcem [e iuu:ll1do in eorum exercieibus,&amp; noe.ibi loan.de ImoL
per ilium ccx. pro illis qui l'cr [acramcntum fidelicacis cenemur
feruire Pril1cipi in exercitu,vt non eeneaneur illi [eruire in cohor·
te excra exercJcum. &amp; idem nocat ipfè de: gabcllario vini,prour
Alber. [uprà: &amp; quod prillilcgium conceIfum exercitui non exrendacur ad cohorccm,vel alam extca cxercitum degemes infra.
tlOnibos hibcrnis, vcl pcxlicliJ caulTa in aliqllo foco , vcl prouin&gt;
cia dlfpolicllS, l'rebat ccxc. in poropoGro Iing\ltaris [ccundùm iRcelleél:um,cl1i magis applaudit litera, h/..lrg;. c. de hu ,///;mIJ Impll'.
J1tpendfacrAm.(olut. fimt.Übro 10. vbi priuilcgium immlmitatis ve·
ccrams milinb. qui xx.annis 'fuerul1t in exerci cu vel legione concelTum, vc une Immunes ab omnibuS' olleribos, &amp;; mUllcribus
pcr[onalibus,non tribuitur vcceranis qui fub :Iliqua cohoree. vd
ala mihenm viginei a\1l'lls,vel ampliùs milicarune. &amp; not.lbi Ioh.
5 de Plat. &amp; fcnbemes communiter, l'cr ilium texc. priuilegiumt
CXCrCltUl concelfum, non cxtcndi ad cohortcm , ve1 alam mili·
eum, qua: in aliquo loco vol regione prxfidij cau/I'a di[ponirur.
Nec cOiICradiciotex. in d.t.'Jllld Aft pr"tor, §. exercittlm. in verfic.fid

lm Utam eum, qUI ab a/lqtlo numero militum mijfl# tjf, quaji ab mrcit/I miffimnkcifltmlM,' vbi in odiolis di[po!i.ta in c)l:elciru, cx!en·
&gt;

dunnu

Cau/I'a p.:~a:ft. 2. .
~f
duneur ad cohortcm,quod g)o{l.ibi dicit notandum pro m1l'&lt;lbili.
Sed t AIbcricus in d.§.exercitum,oprimè conciliat diuerlica - 6
tem,&amp; antinomiam inter J.§.exemlum.&amp; d.I.fi.Nam in d.§.cxercituTn. fit exrenlio de exercitn ad cohortcrn , cciam in pœnalibus:
quia hoc dl: fauorabile Rcip. vt eorum exemplo cxccri difcant
forcieer pro Republica dimicarc,ideo ira notatur infamia qui di1ni!ticur à cohorce,aliquo loco prœ!idij cau{l'a c~llocata, acq; norarerur fi dimi/I'us e/I'et ab excrcicu. hoc cnim operarur faLlor
Reip.Scd in d.lf. ideo non fit exec:n!io, quia ill\id cxecndcre clTet
odio[um Reip.&amp;concra publicam vtilieacem:narn intcrcll: RcipubIrcx plures vocari ad munera , &amp; pcr COll[cq~lel1s immunitaces
funt Reip: odio[;c, ac damnofx,vt declarat Albericlls,in loco allegato.
'
.
. T ertia raeio,quia regularitcr de iure t prluilegra conce/I'a m~ 7
Imz ~el exe:rcltui,hocefl:,militibus propcet militiam, vd exercitu~,mtelliguntur ,quandill milices [une in exercicu &amp; expeditione:ldeo celfante e:xe:rcitu celTac priuilegium,vr probaeur in l. pm,

c.de teftam.mlll/.&amp; §.r.injlit.de mitit.ujl4m. &amp; in lfanrimll4. C. qHib.
ill 1. 3.§.hi qtli.ff.de mun. &amp; honor. cu",
Infimtu .fj.mllJbm. Celfanre l' enim caulTa priuïlegij· celTat ip[lIm 8
pnU1leglllm. vt not.gloff.m d.§.I'.tn VUbO,4diHII4I'Jtur.&amp;inl.71lia.§.
'lIfi/~tUjf.de leg, .2.. Sed quo répore diél:us nobilis de Ch-all::rgllerii$.

~n '/j./on!,:ump.p".[mpt.&amp;

cmlt.dlél:am trrrcmem, [oPlto Marreomnia [ub pacis quiece in
Galha t~aéhbantur.vt nllllus e/I'et bellorlUI1 ll:repitus, vel exercitus , cums cauffa priuiJegium §. ru exereilui. concdlùm non ambigirur. nOR mirum fi diél:us de Chalbgne:riis non 'pollit in hac
cau/fa [e iuüare iIla prillilegio. vt fuit conclu[um in hac C:tll(G,
Pieu.Mai,t5 68 .
~id lit t exercitus, ql1idfegio, quid cohors , quid :lIa mili- 9
rom , quid manipulus, quid cemuria, quid rurma , diCce ex
V~getio, de re militAri. &amp; vide Lucam de: Pe:nna : ln d.l.j. cd,
hM 'lm non impl_,ffip. vbi hoc dcclarat_

srM

MAR J A

.f&lt;..Y AE S T

J 0 N J S

3' Cil/1ft p.

pYob"tio '/u" non ~!tu"t lion aebet 4a'mitti.
) nmg.a/lICquijillim confiltllltliru) '/Jet pr4èriptiont ,regt/tatur J pofD
fefi0~

t

�26
C dll{f,\ 5L. ~,~11:. 3·
(ffsioJ1! &amp; vfu l:âgmdl//lild.
3
pr4f.tljqn/s mil prod/lciteffiEf/lm, n'fi ad il/lld Ilflltl/lfl,qIlOd/J'
0,,11'1 rjl/l:r! ad Id 'Illod lua!ftrfo tnfir,,,, ex: J/o.
4 Pr4:npflo '.Je! COJJfultl.lo liON lXIll/d:/ lir 'r:ltra id, 1uud agittlr .
f PI',tr:IlPi;O ((rlf,.:I'" 1!IrIU1JJ 'ù pl'.10'li, IIOtt cXtt',Jdltllr .td fil/RrA

'Jii1

•

{I))JIII,'!J ,,-nllfim:I!.t,o'- OU[j(11' gl'JJer/(.

Gr((ll,~." ,.fi ;I.:t/lru 1..t! CO!ICCfslOlle l'rl/lcipù [emd fiût m'prfililm,nlM
rcg"1./I,,I'.' poffr(;io/U, '1),11.:(;' :[ed .tttcndltllr d:jJ;ojiuo flalllli , 'Ii/I
cMCt(mfllJ,&amp; [eClwdùm i!IJm regltf.lftlr.
7 ptI'1.filfJJ p.trfls ilJ vlJ;,mftltf);(J rcti/lcmflJ totum.
S If15 e:agendl veO:g.d if tm vlJ/llafde,.:!r idem ill4 ab ommb,# Ixi·
gmdll/lJ.
9 IIlY{dic1/o III tutHm retine/III' PCy VfOlJ pdrtù.

. .'
~
ID

~v

AE S TI 0

3

Eus COllllel1tuS allt=gabat in hac cauOà, quàd fucrarn
'
. olim faél:a! plurcs vcndiciones rrircmium in ciuitate
,
MatTiiix, pro qllibus non fucrat vnquam veéligll
.
hoc vicclima: pr:dlitum vel cxaél:um:idco fuir qu,·
1 liwm,an debeat admirri ad iIlud probandum: ~i;l t li proba.
mm non rcleuarer,non debcrct ad mirri: vr noratllt in c.ill pr.ffin.
titt.de probatiombu5.l'cndct :mtem hxc quxO:io ab inreIIcél:l1 1.1~'4·
tiu.§.earum reruIlI.fl de plibUe. veéfig.ft &amp; c'Omifil4. ad cuius hucHe·
2. él:llm diO:inguendi (unt duo ca (us : t Priml1s,q uando vcél:igal (0la prx(criptionc vcI con(uecudine fuit qu xG ru1TI. &amp; ill:o cafu tale
iu ~ quxlitllm con(uerud111c vel pra:(criptiollc,rcglllarur à po/fc('
llone, moao &amp; forma exigenlh dlud : adcà vr non polIir cxtcn~
extra rcrr.,l11odum,&amp; formam confucram , &amp; jO:o ca(l1 proccdit
rcxt,in d.§.f.1YI1n: rCYl/m.m primo refpon[o. qlJia tanr1l111 pra:ICriptulV
~ ql1 antu polfdf111l1, vt 110t.Barr.pcr dlum tc xt. in no(lris rcrmmis.
in (./.§ji 7t11s hoc mtcrdl{loffdc /Imere acfu'I'tC prl/ll/lo, vb, det nnt·
nar pra:lCriprioncm iuri pcdo gi) rcgulati ab Vfll &amp; poO" fliollc:vt
pro illis rcbLfs r:!ntùl11 qua:t'amr,pro Ljuibus :1 pp,uct v(us.Et idem
voll1lt,1II 1Jip:d;lJc.wlt!,§ fi.in vltlllla rl"·ejJ.1J·]ffdc !"bliC.&amp; /II 1.11lil/", à (5'of.flllllm §.,d/(ro,cot:f.in jine,jfdc admi. II/for. &amp; pl/lcre in 1.
Cllm d. m ,.em va(o,IO{ fin verji.bmlllfYttdllcrte.ffde v/i,,·. Vbi dicir,
3 qllùd t vfus pra:ll:atlonis non producit cJfeé\Jum,nili ad i1l udt3ncùm quod cft f.\éhlll1 , vcl ad id ql10d nccc!farià infertur ex ilIo,

per

Call1fa p . Q:!xO:. 32.7
pel' tcxt. in d. §.Ji tjllÙ boc illttrd!c7o ,'&amp; quia ral1tl1ln prxfcnptllm
quantum po{fcllùm,I.tjllod meo,§j.f;l ibl perT)oél:orcsff.de aC'll/ir.
poJfe/f. &amp; dicir Bart. ifJ aUlhmlic.tjlli rem, cÎrca pnf1}l. C.de ss. Ecclrf
quod prx(criprio t&amp; con[lletudo,no extendllnturvltra id quod 4
19irur:ql1am regulam nrmanc Amon.dc Burr. Panor.lmoI. Fch.
&amp;[cribences communiter,ill c.atlditù. pcr ilium tCXt. de prœ~ r.&amp;
Panor.in c.mm in turt.in ~.;JQ/ab"i.&amp; c. d",) comilJg.lf.de dCC/mis, pcr
illa iura.
Hinc eO:,quàd t pra!Ccriptio ccrtorum iurium dc prœ(enri,non 5
extcndirur ad fmura omnino con li ITII lia , &amp; eiu(dcm generis, vt
probar tex.&amp;- in d.c.mm contil1gat.&amp; ibi Panor.hoc notar,ill v/tlmo
IIDlabili.Et larè Alexand.in C0l1fl6 .in callffil &amp; Iirc,co!.G.&amp; cmjit. 1 \.
ponderatt. hl..col.2..vo/. f .&amp;Barrh.Socinus,in COnf'l4.pr·cfentl cori"lt4IÏOIIC,circajnem.dr COllf2. 7 f .CrI.tlJfa fra'mm.co!.]. vlrjifid poji/D . .. hl
per pIura probar prrlcriptionem non cxtcndi de llmihbus ad timilia. &amp; copiosè Fe1in.in d.e.~lIdiJfl1. de pr,cftript.
Sccundus caCus cO:, quando t fracuco vcl concelIione PnnCI- G
pis impolirum cfl: veél:igal lilpcr plnnbus rerum gcnenbus,&amp;t\IC
non attenditur v[us vel po!felIio,fed ipfa con!l:irutio, ve\ conce[/io Principis: nam licèt non fuerir exaél:umoJ. publicano nili pro
aliquibus rebus, vel rerum gencribus,nihilo111inus debetur vcél:i·
p l pro aliis rebus,·in conO:irutiollc, vel coucelIionc comprehcn.
lis. Et hoc cafu publicallus eXIgendo folùm pro aliqlubus rcbm
vc8:igal,non pra:iudicar fi(co in aliis.&amp; ifro ca[u proccd!t tcxc.u,
d.§.eamm rerum.in [ccLlndo rcfpollfo.ihi,rl',odji pr4Jarl CO!Jf/CIMII ~(l,
&amp;maximè,fi legamus cont'titutum,prollt in.gUlbuCdam antltjlm
. exemplaribus Icgirur, vr arr ca.nur lbi s loŒm verbo,(OJr(rltflm .qui
verliculus proccdit, &amp; inteIIig;i tul qu:&lt;ndo ius \'cébg,lIis fucr:u
conO:ltl1tuR1,vel cOllcellllf11 J PrinCipe, &amp; lic poft jus quxlitllm:
llam tunc t pcr v[um partis rcnnccur cornm ius veél:lga lIs:pcr il-7
lum texr.Er ibi declarat B,m. n. 4. in ,II" 1MHione, 11/idJi 1"it/dlll
prillallM t",lIo w»porc c~ff.tllif c,,,,/Omms a/fi flltlfrùlt: "bi concIudlr
hoc non J1ocere, quando CX.Iél:IO pcrtlnct ad rem pu blicam, per l.
'lJAcuatù.C.de demy.lt.io. EO: t enim, Vt ip(e ait, vnum lUS eXIgcndl 8
ab omnibus; &amp; non dillcr(a iura comra lingulôs. Ideo per v(um
partis retincrur totllm:pcr 110tata in lfi priùsjfde rt'l"ll plllturctlld.
vbi loan de lmol. dicir, ius cxigcndl vcél:igal cHi: im vnmerf.'1le,
ideo per v(um partis con(ctllari jus in toto. vndc infcrr ad qu a:·
Ihonem Ilo/l:ram , quando vcél:i gal fratllto vcl con/l:itlltione deD 1.
bctllr,

�-.

18
Callifa p .. ~ad1. 3 .
bcrur, li fuic ex~é\:um prxrcrqu:\m à eCl"cis pet(onis , vcl quando
rcgulatitcr fuir [olutum dc om11lbus cebus, pra:rerql1am de cee·
tÎs,Vt rune pcr vCum parris rctinc3rur [Omm ius vcé\:igalis,eciam.
li exaé\:lo perrineac ad priuamm , li prillacus (eillir cocum ius fibi
eornpen:rc. nam in fi(co hoc 110n habcc dubium. Idem voluit
B.II"t.m d.l. 1. §ji '1"t! hoc l!1/erdiElo.in verffwMfi 'Mbertt conafliont/ff
db .tl,ojfdc ililJert 4ElllqltC prill41. per ccxc. in 1. M'lui vfumfmElum.ff.
q'lib.rmd.vJùsfr.,mm.I.JiJh/licidi;. §fjfquemadm. [cruit.u&amp; amit. pCt
not. per glotf&amp; Doé\:.in d. lji l'rifu. vbi hoc notanc Bafc. /le Paul,
dc Caih.&amp; Doé\:orcs co 111 111 lltlÎccr,
9 Simile dieiturt in iuriCdié\:ionc vc reCÎncatut in cocum,1i quis
vtatur in partc,Bald.in d.l. Mqfli vJim,fmEli"i. &amp; Innocent.;l1 c. dill·
ElIU.col.1. .in gloJf.ill verbo,poffilforio.de "'pell.mollach. Baft. in l.arbori·
IJlMjfdc vJi1mflu,vbi noc.pet ilium ccxc. per vnum aé1:umfingu.
Iarem,tccineti quafi polfcllioneln torius imis vniuerC;11is.&amp; in 1ft
vnJu,ffdeferuit.ruft.pr.td. &amp; ibi noc.Floria.&amp; in 1.'Un4 tjfviuodtll
til.&amp;Bar.&amp; in d.§ji quù illmdiElo.qua rarione videbatur ius Hlius
veé1:igalis vicelima:,ranquam dcCccndens ex (hruro, fuilfe in ta·
rum con(eruarum per v(um partis, /le ideo deberi eriam ex hac
vendicione Ctitcrnis:vc mihi in rclacione illius eauffa:,ac nonnul.
lis videbatur. Tamen quia dubium erac de iure conllituti velligaljs,ideo maioti fufftagio,placuir, ex abundaDri reum conueneum admitti ad prob:lI1dum per eum dedu4a &amp; allegata : Be inrerim nduciatiam !irem Curia adil1dicauir di6\:o publicano.
Pronunciat~m.die 2.1.Maij,1r 68.

-------------------------------SVMMA RIVM

CAVSSAE

5}.

r FifcIU ex priuilrgio trl/hit IId fol/m ùulicem umms atùu (urùu: pr.·
ferti1ll Ji C4 /iffa Ji1llmân Rrgù prinClpaliter concerll41 : alio'f'tinm.
traMt ad[c (lIuJ!am ,[cdJilet illdicium fifiale, domc fit IIIIIMlN~
foler alio il/dicio prttiudiciali,pmdmte ('oram alio ill,diu.
CA VS

C A V S SAn ·
~~~-r!~

0 bi!is Ioanna Sacca vxor Petri de Graueria,arcis S Ioanis apud Ma(siliam prccltIl~~"~~r){ fdh, qu;e ob (zuiciam mariti diuerrerat)« chorum authoritarc magill:ratus
Ceparauerat: cùm maritus alimenta, vefies,mundum, &amp; muliebria ornamenra
Pro[ene[cali Mafsili;e {ententia vxori adiudicata, non
prœfl:aret,fe.xcentos Ilorenos,quos qua:fior a:rarius annuarim, cauila fiipendiorum diéh: arcis, eidem debebat,
ex cau{fa iudicari oppignorat,&amp; eandem {ummam quzR:ori non rec1amanti vt {equefiro commendar, prohibendo ne illam mariro {oluercr. Maritus certior faél:us
huius execurionis , apud eundcm Pro{ene{calum intercefsit.Cau1Ta inrercefsionis pcnclcmc, diétus Petrus de la
Graneria ,dux eiu{dem arcis, apud r:trionum veé\:igaliumquc curiam per Iibellum pedit exaétionem ex cau{fa
fuorum lèipendiorumaduerîus qu;efiorem. ob id vocata
Sacca vxor infiat,ne Curia aliquid faciar,aut moliarur in
pra:iudiciu litis cora ProCene{calo pendemis,fuper ia ditl:aR:ipendiorum pignQratione : cum ve/ maxiRlè mariC&lt;lS nihil forrunaru in Prouincia habear. Cau{fa am pliùs
deliberata, crac illa qu;e{ho , an Curia ex priuilegio IiCci,
iure euocarer cau{fam inrerceCsionis in foro ProCene(cali
pédécis,vt vrruque eadé {enrenria terminaret. ~od nOnullis placebat proprer contineocia cau{f:z;:perl.nlllli.&amp; ibi.
noc. c.de lud. Pr;eCerrim t cùm lifcus ex priuilegio rrahat
ad (Ult iudicem opmes cau{fas in aliis curiis pendéces, ft 1
dependeam à caulfa fi{cali:Doé.l:. comuniter,in '+in 7. .illD l
te//ellN

�CaulT.l j 4·

30

ul/cBu.C.de iHr.ffc· vbi hoc pro l!llgulari notat Bartolll.4.
&amp;loan de Plat·
Paul. de Cafiro, in l.vUJdllor.n.3jJ.d,· i/ld.
pro qua opinione facit textus ln I.Ji vmdenfe. c.vbt CJI1f.fift.

n.s.

Tamen vt !itis fumptiblls &amp; impendiis parceretll l', &amp;ne
cur[us ordinarix litis apud Profcne[calum intcrru mpcretur, &amp;. quod ea cluffa nullo erat fuira prillilcgio cuocandI, cùm non agcretllr de pecunia ':tcq uircnda vc1 adiiciend:t, aut incorporanda in fi (cum , at de pecu niafiipendiariaà Heo foluenda:tmiori fufFragio comprobatum cil, cauffam hanc !hpédiorlJm poRremo loco motam, debere quiefcerc &amp; fuCpendi per trime{he, quo
cauffam imercefsionis definirc Pro[cnefcalusCurix decreto iufrus cft: nrg.l.f1J.c.dt petJt.htred. vbi pendente iudicio petitionis hcreditatis,iudicia p:lrtlcularia quie[cunt:
quomam fi non quie[cerent, poffem fieri diuerlà iudicia.
Placuit igitur cauffa jncerceCsionis pelldente, quxflorem a:rarium ad fblutiollem fiipendiorum interim cogi
non poffe,fed rempus rrimeftre expeébndu, inua quod
Proicne(calus cauffam interceCsionis ddll1ire debeat·
Pronunciarum die I.April., f6S·
------------~--~--------

S YN M L1 Jl.1YN

1

cÀ VSS AE

f4.

LJudimia de iure ,Jn dt conJitttudinc dcbe4nftlr dt vtHdt1l1l1lhllJ
&amp; 4ltmatÎQl/lb/14fel/domm.

CAVSSA 54·
Vil' fxpc qUa'fitulll,:In de iure commun.i debearur laudimlum Conmi
Prouincix, quando feuda vendunrur
aut alienantur. Per.Iacob.ln CIIl1ltbtll.lII.
de aa.in rem foud.col. 8 . V(rf &amp; c(lnot.mdHm
. 'l'JlII)(J dQmimlJ

non tCI/CIIIY ,fidillLJter hodüfi r.

IIAtur: concludit, deiure non deberi:cùm in feudis hoc

non

Caullà 54·

31

non repeir,Hur conftitutum, affcnrquc fuiffc comrarium
errore Ïlmsintrodullum. Guido Pap.,/u4· 415' dicitlaudimia pro re fcuelal i deberi de generali con[uetudine
Delphinatus, &amp;ali.lrum prouinclarum vicinarul11. ~a:
quidé co[uetudo prxuJlct in feudalibus, &amp; vincit Icgem,
c.p.oberttu ~e orlo.de[et/di cog"il.&amp; Guido Papa:, '/. 59 .Nec abs
re fuir coluetlldine lI1rrodullu in hacProuincia,&amp;viclllis ..
cùm feuda Gnt redaéh de co[uetudi~e generali ad inCt:ar
pammonij::l.c dc bis Gcuti de bonis patrimonialib.ltbel è
dtCponatnus etiam contra naturalia feudorum, nll! inueltimrç paGb. repugnent: Guido Pap. ']114'59' &amp;. ']tf&lt;tjf·1.97·
Iall.F aber in allt/jCl1t.ingrtfti.colu71In.jin.·,m[quidJi v4àUIU.de Sa(ro[Ecclejiu.r5r in IlIft.de tmpt.&amp; vC11dtt.in prmc.&amp; Perrus !acobi,
de (ond/l!. ~x l. imperialcm. §. eallidü. col. 3· verf item [allst.
&amp; Alberi us,l. fin. col. 5. in jn. C. dttllrifd. omnillm iudie·Nicol
Boenus, in con(uelud. Bitt/r. tit.de confuetudfilld. §.I.&amp; 1..&amp; dcciJio-

tlt.

Vilde Geut in bonis patrimo;
nialibus el11phyteuticariis, in quibus el11phyteura habec
vtile dominlUm.quories ,venduntur aut alienantur , dominus diret'tus ,de iure recipit laodil11iul11 pro praomio
inueCt:itUra::l.f.c.&amp; illr.t1flfhy.&amp; ibi notam[cribentes commUnIter,&amp; in cap.poll/il. de lQeat: ira &amp; in feudalibus, quando alienamur, eadem ratione deber habere laudimium:
cùm Gm redalla adl11ftar patrimoniorum: ideo debent
eandcm naturam [on iri.arg.eorum qua: notant in l.l.Jf.de
!eg.l. vbi fidelcommiOà exxquata lega [i~, foaiunrur natUlam legatorurn, vt tùir concluCum , quories hçc qux{ho \nota 'fult'm dllla Curia, (itql1e iàm pro lege lcrua-

m.201..n.jo.&amp; dwf214'

11. Il..

tlll11

CAVS
\

,

....

�CauJr.l 51.~dt.vnica.

Caulfa H '

C A VS SA

H'

!2...}' AE S TI 0 r':l{] C A.

Althezare Alberto Regio archiuJClo 8(
Racionali defuntl:o, de honorIS gradu
~~):rfl cerratum eil) inter loannem Albercum
defuntl:i fi lium,qui viuente patre ad pa·
ternum munus dc:Ggnatus tùc:rat, &amp;
Thomam Boi{(onum) &amp; Bertrandum
Malbeeu, ordinarios Curiao: archiuarios &amp; rationales.Oi·
ccbat Albertus, fe ante Malbecum &amp; BoiLfonum à PriM
cipe deGgnarum, '&amp; dc:Ggnationis codicillos ip{i ordini
priùs à fe oblatos , arque adeo anteponendum. Olt Boilfonus &amp; Malbecus rem non ad oblationis , vel deGgnationis codicillorum tempus ,Ce.d adminifirationis , 8C ad,
fcriptionis , hoc eil, cùm primùm (acramento diccre
contigit , eLfe deferendum , &amp;. ql:lamuis delign~tione
codicillorum &amp; obladone {int p0ileriores, tamen ad·
fcriptione &amp; adminiilratione eLfe priores , atque adeo
Alberto potiores. Cauffa enarrara, &amp;. ex conGlio pla.
. cuir Curiao: , Boilfonum &amp; Malbecum poriores, 8C primas obtinere '. die l'j. Decem br· 1 j 6 S,
a Pel 1. Tnicoiqnc .C.de prolimis ra([ct.rctinior.libr:'l:ij,&amp;: fo{iûs hlc in quzll,

srM

MAR 1

r M .f2...Y AB S

T ION 1 S

'UTileil Cau jfo 5 5.

,

Prilctdtnlùt eonfJjit in honorM pura/wne ,qUit in elmdo, I01Ntna,
Ô- fidmdo'eonfideYdtur.
.
2 Ordinari8Y/1m 'UlIO defimtlo, Illy gradatum afcmdimt: fJte ,t/Ill'
ql&lt;unl loeum v/Jeantem,Rifi 'Ullim#m , qllcm fopernumerarilH ICeupare pofit.
'
.
~ DignitAtem parem habentes:hie pr.tm/ere debet,Cf"j priortjl ttl/l;~
re.Ô- quomodo lime; debll/t.
l

33

Onfi!l:it t alltem prxcedentia gradm in honoris 1
prxlatione,qua: in eundo,loquendo,&amp; fcdendo con!ideratur.vt volum Doél:o.tn 1. 1 .C.de eonfoltb./tb. 12 .
, &amp; probatllr in 1. pttitioncm. c. de ~fJiCJo diuerf ù,d,. &amp;
pluribLlS hoc probat poil: gloJf loan. de Plat. in 1. 2. C. de ptL/téfl!
pwsr. fù/t '/Jrbi. codem Irbro,con!bbat autcm ex aél:is huius hris, &amp;
con!l:irurionibu s ac Regis ediél:is : ordinem (ccretariorum &amp; ra·
rionaliul11 diél:x Curia:, fuilTc limieatLIm ad quatuor ordinarios
tantùm, adco ve loco (uperuiuemis reccptLIs , quandiu viuie hic,
cuius mortel11 rdign:ltarius Cpeél:ae , non po!Tie numero ordinariorum a~grcgari.atque ideo cùm ordinarius efiè non po!Tie , ne·
celTe ell: eum extra ordincm efI'e, &amp; fupcrnumcrari) locurn obeincre: cdi fpcciali Principis commi!Tione abCencis parris officium
exercerc ei pcrmifI'um [uerie:nam cùm non pofiïe viueme patre
elfe ordinarius , (cd extraotdinarium locum occupet, quandiu
patet viuie, ideo t ex diCpolitionc l/vnÎCHiqlle. C. de pl'oxlm.[.cr.fcri- :.
niorum,lib,12. dcbet po!l: omnes ordinarios alTumi, &amp; vlrimo aggregari:edi mulro tépore militaucrit in Cctinio ,Vt dixit Ille tcxc.
ibi:vl t.mms vltimif fOO(11ll1r. &amp; not. ibi gloJ}: in verbo , ordinem
rcceptLIl11. Nam moreuo vno ordinariorum) CXtCII aCcendunt
oradarim,&amp; non relinquiwr locu s, nili vlcimi ordinanj vacans,
~ucm Cupernumeranus occupare poille. meflto vlcimis fociaellf,ve lingularitcr probat Ille rexe.iullél:a glof1'.
Er lich t in habc llnbu&lt; p_\rc lll digmr&lt;lecm dcbcar ameccdc- 3
requi pnù\ dignitJtcm fUie adcprus 1. L C.de confit/ibm, !sb. 12. Et
ibi noeant loan,de Plar. ce fcnbcn tes CO lllnllllllrer, &amp; procedae
runc regllb,qui prior dl: rCIn pore,potior e!l: iure,vr probawr ill 1.
2.C. dr pr.tfii:lù pr"lmo fÙI( vrbl. eodon M , Arramen dilb regula
nOll procedle nec habet locllm, mli ineer plures habcnres parem dignirarem Cllm adnümJhariolle : vcl imcr rlmcs vacantes, hoc cil: , hab"ntcs robm dlgniraecm finc adminiA:ranonc:
nam tllllC pra:ccdcre debet,qui prior fu it adcptus digniearcm, Vt
prob~ ellr 111 d.l.I.c.dc conJidtb, qu~ loquirur inhabcmibus adminiltrationcm cum dignir:tec, &amp; 111. d.L. 2. C. dl prltfitlù pr",moJiue
'lirbi, qua: loquirur in vacanribus qui habenr (olùm dignie aecm
fiue admini!lrationc,liuc vaccm, qUia dimiferim adminHl:raeio-

[1
•
,

.

E

Dem

�C.tll ICt n. Q\:..-tlt vnica
Gue qt1ia l10ndum .tdepri (unr cam, quos lCl( vocat V~C~lt ·
t es ab(ellt S,il1l.z.. C.1Jt d'gmt.,lu", ordo ftYl/(j/lr./tb. 12.. (cd GaCtu
admil1l11:rans. offi ciu III , vcl dlgniraccm , COl1currat CUlll vacau(Ibus, qui non habenr admil1lfl:rationem , habcL1t tamen parem digmrarem line ;neHlO, prx fertur in honore &amp; prxccdemia OJ11l11blll V~cal1C1bu5 , vr probat ccxc. In d.ltg. ~.c.~,t
dlgHit./tl/7!1 ordo fim:lllr. Nam dlglllras in aau , hoc cft, eum
adnuntlhariollc, prxfcrrur omulbus vacalltlbus, qui non habem :lél:lIdlcm admll1l{h;trioncrn ,flUe illam dirni(crinr, fiue
llondum (lI(ccpcrim,vt di cir rex c. in d.I.~.in wrfc.admùJijlWl//J.
&amp; probacur crid. in d.l. 1. C. de conf,lib.à in d.lfrit glf.c.de pr.ifir1iJ pr.Ltoriofille vrb,.meriro ergo dltl:i Boi(foous &amp; Malbecus,qui
in vira ditl:~doJ11ini Balchezans Alberti fu(eeperum adminilharionem (ui offici],&amp; cmu ip!à Balthczare longo rempore timul
exercucr~nr oR~ci] adminill:rariorlcm, prxccdcrc dcbcnr diél:um
Ioannem Albcrrum , qui (upcruillemis parris loco ranrùm fuerar rccepCLl s.
Er (ccllndùm ballc dcrcrminariollcm , vr aau cxcrcenrcs li
admlllilhanrcs,licèr poll:eriorcs rirulo, pra;fcr.U1rur altis anrcrionbu5, qui admilllrl:rarjoncm pofrca [u(ccpcrunr , fuir iudicarum
arrerl:o Senaws PariGorum , allllO T 5 5 r. fexro Idus Illlij • vr referr Lu cius inplAcJtis G.t/lorum fomm.~ Curj,(, lt+c. 5.&amp; Rcbuff.in
tit.dls m411tres poffifsoires arltc.l3' glof!. vnira,n. 14. vt edam SCMatus huius Prouincix,(alliti s anno 1 55~ .dic ~ 7·lanuarij,0111mbus
Curix c1alIi bus COl1uocam iudlCaL11r ,i nter dominllm HonoraW[)1 Somawm loco (uperuiu cl1tis r anis ciu(dem (cnarus conGliari] receprum, &amp; dominos Guillelmum Chaillum &amp; Perrum
de B0llbclo dlai Scn;trus coniiharios , qu i atl:ua lem admimllra·
ri ollcm dign iratis (u(cepcram alltc ditl:um Somarum , guamuis
porl: eius recepciOllcm ad pams (upCr,\iUCllnam, ql1 ibus Sena.
rus pnmas .ldiudlcauir. Ex quibu s , rnaiori (~lIrraglO cOl11 l'robatum dl, Boiflol1l1 m &amp; Malbccum primas ~ril1crc dcbcrc, die
13· Dccembris, 15 61.

H

C:lllllà 56.~a!Jt. vnica.

nCIll,

CAVS

C A VS SA

56.

Ell:a tor fili um primogenitum hereredé in (htuit,&amp;,G decedcret fine Iiberis,(llbilitUit lacobum Flotte [ecundà
gcnitum. dcfunélo teftarore primogenitus ex tdl:améto heres extitit, &amp;
la:[a: maieil:atis diuinz reus peraélus,
vadimoniigue delèrtor [enatus placito prollllnciatus. In
ab[cntem contumacem [encemia pro more Gallia: lata,
&amp; ha:rc[cos co nuiDus ignibus &amp; flammis tradelldus, JbCens damnatus eil:: omnibus bonis confifcatis, &amp; à fi[co
occllpatis. RJtion ales iurifdiélioné loci de Cubrio,&amp; iura feuda\ia nobili Ludouica: de Conde, auélione pl'lblica
vendiderunt &amp; tradiderunt, c:x:teris pra:diis &amp; fac ulrati.
bus re[eruatis. Poil: triénium Iacobus Flotte apud eoCdem
rationum pr:rfeél:os, iuri[diélionem &amp; iura,qua:fueratab
his a\ienata, ex caufi':t ~dei c.6 mm ifli petiit. Patronus fi[ci
abemptricelaud at u~J dicebilt alicnJra D,6 exceddequartarutn;vid elict't legitim t &amp; 1,'rebellianLcç detraél:ionem '.
raco,eti'amfi fideic6rh·tni~h.lm peri· po (fet,eff: in illas a\ienatio nes . !~plltJllB"'a, «~d tiec fideitol11mi{h l'etirionem
veniife, cùm Iacobus prt mogenirus condemn:Jtus, natufl\liter adhuc viueret.C~uffa pero\J-(a, &amp; ad maturlùs dehbetandum ad Confili'um reCeru(lrJ.OEçaioÙl eo vertebacul': an C0l1ditÏo, (1 h:rJe hbe'tÎs cleceffcrit, adieél:a fideicOlllmiffQ!eu,enerit,aur purificatafùerit,ll:atim faéla condemnatione:an vero ad eius implememum mors naturaIi$ condemnati elTetexpeél;mda: &amp; aa alienara pof!: [en~
tentiam, tJmen ante mortem naturalem ipfius condem·
nad, debcatinùito fideicommiff..ario in quatras Falcidia:
E. 2.
&amp;Tre

�;6
Cal1!1à 56.~;rfi.vJlica.
&amp; Trebellianicç impur :Hi. Placult condemnJtionc pœnç
•

gà .. mors narur.. lis· infligitur , conditionem Implen,
edi mors naturalis non (itlllb[ecura, &amp; lideicommiffarium alicnara poll [entcmÎam b libcrè reuocare &lt; poffc.
Pronul1tJ.lrumdic l8.1unij"566.
a Quon iam ClI! 'OndCnlllJflOne Itbc[t~( I1 I.:Jum ClUlt-'S :lIn1uitur. L qUI \'lcimo,f[dr
po: uis)&amp; Il,, gloJf.&amp; vide III qu."d t
b ConJemnJtlolHS (cu plaC1u (e:natus l i 110 fidclComiffiJo, fUit purific;uum. vt pro·
blt Nlc,-,J. Bo l:r.dccd.:'78 &amp; thcitu rin &lt;]IlXn.IIU.1. &amp;:. j_
e Q..W:l: poil purit-ic3CU11\ fidC'lcoluml([ulll fucrullt altC1l3ta • &amp; aJiis ntlo0l6u.~ , ID
qu.l:flioncexprcrSls, Il., ,Vlquc ad filH;nhlu:dhonls.

ST'NMARIA
1

2.

4

7

8
9

..

10

~VAESTI01X..IS

vl1i(,t,CiI/'.Ift
56 .
Fideicomm1{t1l1/ )"elia/m: III dltm lI/orl i, nM ((dit Irntlllior/lllJ
l1alllr.t/m: ,&lt;r,lIIati.
Fidric4mlt'ijfo'in relrallm pllJf mOrICm !!puat, ceditjlatim '1111 graf/.tt/IS d.fml1.ttU! llvlilmo["ppliC/o,modo[mtCl1tla trMifillmt in
rem illdicl/t.zm , etia1Nft il1 ,tbfentem (onlmn,tctm furril latd, 'll1i
coh'a pr.tfel1tl, 'lUI fuga,ue[ alio mudo waflrit fupplicillm.&amp; Il.J.
Tfxtm in t.Statiu. Flortl1.§. Cornelio Felicijf. de iure Ifti, proudil
in balJnito, ve/ depurtato,lIlft relegatu,-vet alia pœnd damNafo,/IT
'fuam amittitllrclflitu ,fld liberM. refincl//I", n. 6. mdr! ciul/is
lion .t1,ûparatur IJlltlirdli, qllando paN"Jo/)/11, adimit cÎt/itatlnl,
110'1 eti.", liberfau,m.jedft al/firret etiqm ltbertaU11/ , tHIJcntm
ciut/i! 6- n&lt;ltllr.11Î6.ttl'liparA11fllr.eoq, n. r 6- 6.
Ltbertlf1 per cOl1dcmll~tionrm ex C4'1fo' crÎminù, qllibu1 (4fi6~1
amilt,tfur,vd )"rt;'1('/lIr.n. 5.
v/fimtttio fia.., de bOllii refttft,tib'nl[ubicc1/J pdjf condltiommfidticômijù pMijcol/Am, ej!lllll":ts mommfl,&amp; 'YIIOf4{I\r.&amp; N.g.
Fidàcoll1ijfom (o"dl/19nl11e !Urijcaf4CondIftOm habullr pro p~YI
6- impedil altrnatiqncm.
.JliwAta Poft pllYijiCI/tUIJJ jideicormnijfimi non pnJ1ùnt /1P1pIlt4riin
q/lIlYta,,, Trcbtllltl,ûcllm.q/ladmplex reddllllr r&lt;1lio.
Alten,ttio fié!,. p~rgrll/itli/IH' pmdcnle condltione fdeico/1lmifsi de
yefi/ldilli m.tgi' pmiofo 6- 1Iobili ,.due"imte cOllit/jonc r(Mla·
caillY JfdeJCommifftrio,quo muitn nUI] poteJl !;mi itlAr» i1ll/lllaTI
111 quartllm.
II

Fidti

Caulfa r6. ~x(t. vnicQ.
37
Il Fidcieom'miffirius fub cil1ditioJ/(,poJ! p'lrijc4laIN C8nJili~nem diri
tur fegit/mu! (ontradi{{-or.
1) fleres grallII/tI, lion potejl ji"i eli!,e" q/l~rtlltn fIJ 'lJnA rt,1I Ideon (
alunalll imputare jibi in '1/Mrfam
1 J v/benlltio rri rllllutioni fitbùé!·.,fac7" lib I,acde qr.tlWO pojl PIIrife,ttam eOl1dilio/1e11l non vala.
lIem grll/Wus fub Codltlom ,'1/I.C t/J mortü ~rtieillo /mpletur,poldi It
gitim,tm l'Iigere if: vna re"tlien.mdo ill/ervillo"ftne fmllde jideleommiffimj. tamen /lm potefl edm ftbi elsgm tejl:,mdo , &amp; 'II/are.
n. 13 .
14 Text/II in f.Ul«,/YcellllJ ,§.m fJl/.tffadI'rebûl. proudit /IJ jideicommi({o eonditionali, velin dtem incert ~m ,.dié!o, &amp; n. 16 .
1 f !ru fideicommifsi conditionalis vet in diun incertum relia;, anfe
adl/(11t,,;n dici vel condiltoms lion IMbelu,. ill confideratiolle.

[1

f!..J' AE

S Tl 0

V N r C A.

~ 1 V né:l:lIs JUlins qUX(tIOlUS confil[ic ,:ln conditio rub
fl:imrionis fucrir puritie:lca ~:\tlm,qllàd dié:l:us laco,.' bus fUit .urc(to amphffiml SCIl3ms vlnlUo (lIpphC'O
-' damnarlls, ae fi mort\lllS flli!lèc naruralircr :'an verà
mors nam!"alis iplius la:obi cxpcé:l:ari dcbear. ql10d pri~a faeie
l10nllullis vidcbarur,perl.StAtÎtu Flortls.§. Corlle!. Felicijfde iurefft,.
vbi t fidcicommilfum r.clié:l:um in diem mortis Don cedit, ante . [
d1cm morris naruralis: nec mors ciuilis natllrali xquiparamf: vt
ibi notant Seribcl,res. Conclu[l1m ta men fuie in hac c:ll1!1à,t 11- z.
deicommil1ùm fllil1è aperrllm, &amp; conditioncm fideieommiffi
purincaeam fl:aeim , qllàd dié:l:us Iacobus Scnaeus placito pœn:!
vldmi (upplici).qua vica naCllt:llis adimi (olee,fuit condcmnaeu.:
(LInt hac pœn.t damnaClls (tadm amierae IIberraecm ,etiam alite
arrcfb cxccmioncm, eei:unli fllga vcl alio modo :ellu(cric marris
periculum.l.qlli ,,-'ltimDfldc pœnis.&amp; ibl glo!l:prima: notane BaIe.'
ct Alberic.in t.ql/od ,.djl"tllm.eodcm.titlli. Barc. Bal.Ioan .de lmol.&amp;
fcribcnrc communiecr,in tJi quis fit, e.·clm·ed/lfD, §';mtllmffdc il1-

, !!ID _

JIIi/o.tcJl·!",·

Er Illo t caCu per (oL1m condc:mnaeiol1cm ql1X tranfiuie ill J
rem iud,i cltam, purilicaetlr condieio fidcicommi/1i, etiamli ren[cncia tic pronllnclata comr.\ ab(clltem concumacc:m, vcl conera
prx(cllecm:quia vtroqlle cartl purtficacur conditio fideicommilli
E 3
cxfo

�~xll-. vnica
C.· [Ol,l clltld"mll,\tionc: morris llacur,llis, \fr per pluralloc prOblt
NlColaus Boer.dwf2 ï 8.1J1 2.p.ITll.&amp; dic:uu infr.w1fo. 8 J '1"4!-.1.
L Ideo in cafi.lnolho C.l(UI fi.lbrl:irurionis dicicur cuenillè ltatim
,}uùd diél:us bcobns fUIr condc1l1natus, ql1.ln1111S proprcr CIU!
ab(ent1:ul1 non potucrir Vlta n.ltur,llis adlll1i, aur executl re.lll!
lieri: rcd ro[ùm iuxr.l G.llll.UU1l1 morem in figura, &amp; pcdonato
modo, vr al[oler.
4 Noc t conrradicir rO:1:.in J.§ . Comelio l'clio. in conrr.lriul11 al·
legltuS,qui.l illc tcxt.vr volum communircr Doa procedlt ,]ua.
do qU Is arrcll-o deporramr,vel relc~:uur, aur in mcrallulll, velad
rrircmcs damnawr.&amp; in nliis IÏmillbus pœnis,quibus mors natll·
ralis non inAigirur , !Cd cÎlliras aufc(rur : quia [Une mors CllIilis
lIon xquiparatllf n.unrali, cùm hodle ncmo bcne n.HUS {erma
pœna: efficürur,·..-dl/tbmt fld i)~die.c.dt donalJon. 'mle VI' . .:7 "lXsr.
vnde cùm rctincat li bcrrarel11, quamuis murer ll-arul11 &amp; pcrd.t
ciuitJtcm,l11relligitur viucre. ldeo ad implemen mm condiriolllS
fideicolllmiffi reqLllrirur mors naturalJs, vel condemnati0 qua
5 mors naruralis iIlAig.,tur. quia !lis duobus t cafibus ranrùm ho6 dic perditur libcrras,d.1.qlll vltù,Jo.ff.dt pamis.Er ill:o ca{ut ,{èi!Jccr
quando rel' (cmenri:un
inre amieritur libcrras, non procedlt
tCXt. in d. §.Corndio Ffltci. (cd haber locum in altis pœnis , qUibus
mors n.Hurahs non infligirur: Er pel' cOJ1{equ~'1Js nec libel'ras .1mirrirm, vr Ibi not. Bart.&amp; Alberi.irJ t.ex fo&amp;70.§.e.x foOo.§Ji 1uis ro-

lB

Caul1a 5(,

mo

g.,tulffdd 7yebcU.&amp; Ill, ,,{ùs locis JimrsÙs
Allc.'!.dlis..
l
.....
.

1

1

p

Ergo ctlrn per {olam c;ondemn.ltion,em diéh cqnditio iidcicommiffi dlc.lrur p~lrificara, &amp; lideicom1l1ilfuJ'1l ~pemlln i.n per·
('Ona diéti G.&lt;;orgi) [lIbrl:iruti, ac ~ Iacob. fuiller ~crè mortu~s fi7 ne ltbens:.fequltLIr t Ilccpllàrio concludcnc;l.ul11 aliCB"taonem f~.i
él:am de bonis rctl:itl1tio~i {ubleél:is, poil plll'ificatam condi[J~
nem fidclcomml/li,dfe nullius moméci, &amp;,reuocari polfc pel' fid eicumil[J.Till11J, per r xc. Îi' /j.§.fld ql/is fJOffr,: .Ccom"Jlm.de lrg~­
lis.Er ibi notar IaCm 1 .1l0IabilJ.&amp; li cèr iHe tcxt.loguatm in IClj-lto
quod ab inirio fUIt purè re\iél:um: rame~eadel1l c:!l: rario inlegaco condirioll.1h poil: purificaram condirioncm. cùm punlicat~
condlrione illcipiar elfe purum: vr lingularirer dcclarar in terminis hllius qua:ll-ionis Fmnci[c.c!e Ripa,in Un qlla1t.1mjfad I.hlcidtam ,coL. J.n.97 .vhi hoc pr'1bar per rext.ind./j.§jin auU", fob condilioM. C. Cimmu1'l{4dt Icg4/~s, indllccndo illu.m cext.à cdfanre ratione ~ nam fi; ibi ad~elli ntc cOlldit~ol1c. re~taé:tacur al1cnano,

pcndtll

Cau(f.1. fG. ~a:llio vnica.
39
pcndcntc conditione fiJcicornmtllî faél:a; ergo fi amph~ls 11011
pcndcac condirio,quia eucncfJt, &amp; purificara fuerir , nOI1 potent
hw alicnalÎo,&amp; fatl:l non valebir, &amp; multà forciùs rCllocabirur.
~Ia porl: t purificaram condiriollcll1 fidclcommi{[lIffi haberur
pro plIret,&amp; prond dllbio runc procedit di(pofÎno,du7J §fld qUI~
/lojfm &amp;hlll imputer hcres grallarus,ti 110n faél:a JetralllOnc cum
legaranis vcl fideicomiflan'is, uimis cerner!: procellèrit ad ahena
tÎollcm:cÙI11 pNucrir porl: Irn plctam condmoncm libl pro{picccc illdicio famih.\: herclfclInda:,agcnd o cum lcgarario , vcl fidelcOl11l1l il1à rio pro rL1is qu art is,&amp; decraél:ionibus, vr ibl decbrat de
Ripa,allegando Pallormic. in c,'p. RttJIf,tldUf ,de Id!ammtù. &amp; hoc
femit laCm d.§. Ji:d ql/ia
col. ;. 'Ver[ Septimo limita i(lllm U."fllW. vbi loquirur de bonis {UblCél:is rell:irucioni {ub co·ndlcione.
&amp;: FulgoCin l.0J,[arcellH!.§.m 1//dI,ff AdTrebcll.vbit {cql1cndo Oplnioue11l Azonis , "L1lt heredem nOI1 po{[c impurare, pet eum a- 9
hcnata pendentc condltiolle lidcicommifTi,ln qua[[~rn T rebdhanical11,11I1i fidcicol11miŒuil1s hoc velir:ne comingat fraud m.
bcri legiblls prohibcnribus hercdcl11 Jibi eligcre quartàm 111 vna
r~:qllcm {cql1unrur Ibi Pecrus &amp; Bald.~od Jine dubio proccdlr
quando fidci col11 lD1Jlllm dl: purum, "cl purific~llIm: vc 'poll:
Bart.vol um communirer {cnbcnrcs in l.0Jfarcrl/m,§.res fJ",t,jfad
Trrbell.Corneu s in d.§.fed 1uia noJlra,col.; .vcrjic. qllQd &amp;. Et videml' pra:{upponere pro claro,fi fidclcol11ll1ilfllm cll: putull1.Er hoc
fuit de meme glÇlllx in d.§.res 1"", ~d cranlir cum mlllon dubio in ca{u illo,duabus rationibus.
Prim3,qllia t alienario prxdiél:a de iuri{diél:ionc &amp; imibus feu- 10
dalibus, dicirur faél:a de tC feudi magis prerio[a ,&amp; magis 1l0bJil
&amp; prxiudiciablh fidcicomirrario:quo ca{u concludu11C C01l1mllnirer (cnbentcs poll: Azonem , non valere alienationem, ral1qlllm faél:,1111 in fraudclll &amp; nimium dcrrime11Cl1m fidcicommdJàri) , (cd rCUOC.Hm 111 rorum, enamli flliilèr f;tél:.1 pcndcme
condittone, vr ibi decbrac P,1lI1. de Call-ro, 11l1ln. G. &amp; fèquuntue ah).
Scclinda rario elt,qllia rcs t fl1bü:él:ç reltirmioni fideicol11mtJJi
pUfI "tdeo prchlbcnrur alicllHi,quod li gr:t llarlls commitrar CrJ- 1 l
mcn,propter quod omnia CillS;bolM lim pllblicara:tamé rcs pure;
rcUlturioni {lIbleéh non pollèm capi,vel f.1.ifiri pcr !i(cum: qUia
tidcicommillàrill s intercedcl'ldo il11pedirer exccuriones, Clll11 lir
legitimu s contradlél:or poll:pmificatam condirionem,fecundùm
la(ilJ

mJl,a.

�.,

•

40
Cau(fa 56. ~:dt vn(ca.
laJ in d.§fcdqrli.1 1IoJh',r,rn I.notabi/r,allegac ccxr.&amp; nor~ta ibl pet
Barr. j" l. {mprralor .ff.d( jidt/com.lJbrrtllltb.&amp; Alex. coplOsè iil (,nf.
;) .~ .opporfUIl( c01Jfidcr.1/r;.'lJ~/./.
Il.
Porcf!: adhll C 3dd, renia rario , t quoni:un li alicnltiol1cs fa·
lb: ab heredc grauaro pof!: puriiicatam condinoncm fidCIcom·
/lliiTi non reuocarcnrur, tèd llnpurarcntur in quarram,poficr ne·
ri hoc modo fraus legi prohibcmi hcrcdem libi cIIgcre quarcam T rcbelliallicam in vna re, l.jilmm qI/cm ,C.fonJlU)(r(ifc. N.uu
po{fcr hoc mod o alicn:lI1do libi di gcre quarram , &amp; fr:llId3rC legem,&amp; proprqr hanc raci oncm Azo inccllcxi t tcxr. jn d,§.m9f1~.
vr procedar vo.lcllre,&amp; con[e nti cl1[c iid eicommifl~rio : non au·
tcm ip[o inuiro &amp; reclamantc, vr ibi decl aranr Petr. Bald&amp; FuI·
gof.quos rcfcrr Corncus ,rn d.§ fld 'lllùr.
13
Acccdic alia ratio t, quoniam pol'\: ius qu:ditum iidcicomlmfi"ano pcc implcmcllCum conditionis lideicornmifTi, nOIl po·
tell heres gr:lll:ltUS di[poncre dc bonis refl:irurioni [ubicéHs, vt
lingubcitcr [cribir Bald. ill d.lflium q"(m, col. 1o.ver[frd V/lU/il!
?1IlnquidJi"'! ftllllI de -Iqw/dle pOftjl elrgm. vbi dicit ql1od, licèt fi·
lius grauarus llib condirione , qua: il1 mortis articulo implctut,
poiTit cligere Icgirimam in vna rc,inter VÎlIOS alicnando bOlla fide, &amp; fine fr3 udc iidcicommiflàri): tameJ1 non porcfl: cam fibl
cligcre rcfl:ando,ql1ia cùm iidcicommi{[um purificerur in morte
fili) . ,repcrirur ptJùs ccdere dics fideico11I1TI1iTi vniller{alis,
quàm fia r abcnatio: ideo 110n vab·cr. Et fic vult Bal. poil: punfiaacutu iideicommi{[um 11011 valere alienati onem faél:atu ab he·
rede grallato de re rcf!:iculioni [ubielb.
1 4 N cc ob [ht ccx r. t fIf d./.M arcellll!. §.m 1"" .ff.l1l!. Trebd.dc CJuo op'
ponit glo{f.in d.§(ed qllin /lojf,a.;l1 vlrbo,transfi'rre .namDol1:.com·
1ll1l11lrCr,rbr, &amp;- i" d. §.Jcd qUia. inrelligunt i lin III Le xr.11l li'dcicom·
ml{[o conduionali ,vel in dicm inccrtu m :qU1 3 pcnd&lt;:JJte dic l'cl
condiripnc, poref!: hrrcs,cùm fir dornil1u s,hbcrè &amp; fine fraudu
furplCione alicnare cum bon a iidc:ql1l: ahcnJtJo pmi fi cara wam
pof!:ea conditionc lid"lcomm iiTi yalet &amp; rcncr, v[qLle ad concnrrencem quanticatcm T rcbcllianicœ, pcr illum tcxr.&amp; ctJ3Jn
alia ratione ,quam ponir tcxt.in d. §. Cornelio Ft/w. [cillce[ ql1la
pcndcnrc condltione vc\ die incerta, non cfl: quxlirllm a!Jquod
ius ccrtum &amp; ind ubitatum fideicommilJàrio, quia po([&lt;:t condl'
tio vel dies in rerra non cx.fl:erc,vcl po {[cr lidcicomm,{farius ip(e
pnùs mori,quà m condltio vcl dics cxiftat : quo caru valeret irreuo cabl

Cau{[a f7.Q!!.a::tl. vnica.
41
uocahIit cr alicnatio. rncrito tante implcmenmm conditionis 1 J
IideitommiiTi, vel exif!:cmiam dici incerti, ius lideicommi{[ari)
non habcttJr in conlideratione, ad effcél:um impcdlcndi alienationem, vel retraél:andi priùs faél:am à grauato. &amp; probatur , ill d.
lfi.§jiIl4rlttm. C.commNn.de llgiftM. qua:: ratio ce{fat in alicnatione
faéh po(\; lideicommi{[um purum, vel purilicarum per implemcnCllm conditionis, vel exHl:enriam dici incerri : quia tune fi dcicommi{[arius habet iu~ cerrum, &amp; indubirarum l'erendi ve\
vmdicandi res re/Hrutioni [ubieél:as, d. l. x. c.commIlIJ. deltgllt,..
Ideo non valet alicnacio ab hcrcdc faél:a pof!: lidelcoromi{[um
purum, ve\ purili~arum. d. §.frd quia nojlr• . nec t procedit tunc 8
di{pofirio diéh §.rtI qu.t.qux duntaxar haber locum in lideicommifTis conditionalibus, vel in diem inccrram reliél:is, vr diél:um
cil:. Et [ccundùm hanc opillionem fuit iudicatum in luc cauilà,
diCl.8.Iunij,1 J66.
C A VS S A

57-

OMV S vendita: redhibitio gemilitia;ltl:ioneab :lgnato petira dl. proximirate
[;:nguinis negata, Pro[ene[cali [enrenria Jitis conteftatio inficiaiis conftitura
eft. ~amobrem de iure Iata:,qux intl.
ciatione cre[cit) apud [um mos iudices
velhgalium cerratum dl:) an i{l:o ca(u debemur. placuit
non deberi)u hauenus in Gmilibus non fuit [olurum ':ld·
que probandum e{fe:dje 15 .Marcij,' y6 9.1ofepho Berlutio
publicano atl:orc,&amp; BarthoJoma:o Oanino collitlgatoribus.
a Q.!!ia Jau: Yeéli~~1 i conruerudinc tl;!;J.i, origincOl' ideo [2n tum pr::trcripmm.
quantum po~clfunlit'lddQ quan.
. ..

F

SrN

�Cal1n:\ 57.QE.a:ft.vnica.

CaufI':15 8 .QE.xf1:. vnica.

------------------

[Uri di(po!itione manifcfium nt, ius lararum fui{fc con[ucrudinc
imroduél:um ; ideo probarioncm neeeŒ:lriè e{fe admittcl\d.ll1l,
prout fuir conclu(um &amp; pronl1ntiarum,dic r 5.Marrij, 1 569.

S P}./ MAR 1 A

.f(J'AE S Tl 0 NI S
vnic.t, C411./f&lt; 57.

1

Lala mllgiJ cOJJfortudine quàm tdlao vet cOl&lt;Hitutiom dtbetur.

~ T1:Eltg.d,ljl/&lt;
mdo dtfccndlt J (onfoul/dine, ve/ pr.t{criptiolu,reguid/ur

lib v/i, &amp; po./frIIOf/t, &amp; tunc procedlt regilla : lanlHm pr4êriPlllllIf' Ij/wlltlm pofeJfom ,ficusJi PrifJcipiJ dij}ojitione foui/IR'
Irodl/flllm.

2...Y AE ST 10.
N reus conuelltuS &amp; procuratores Prouin·

•

43

tirum inuenitur,in rcge!ho pargamenorumfol.~ 01. Ex cuius na-

cia: dcberem admini ad pro bandam con·
(uetudinem pcr eos allegatam, quod veéligal bta: hoc ca(u, &amp; umilibl1s priùs
nu(quam (olui fuerie con(uctum: punlhll
huius quxniol1is coniiflit, an ius lar:uUlr.
veél:igalis fucrit gcner:rli ediél:o, ve1 con·
fi irucione imroduél:um , prout (unt regularieer cxtera velh·
galia hui us Prouincia: : an verècon(uccudine vcl prx(criprio.
ne. qui a fi con(l1etudille vel pra:(criptionc fl1crit inrrodl1tfrllm,
procul dl1bio c{fet probario admieeenda. quoniam , ~ando ius
veél:igalis dc(cend id. con(u ccudillC, vel pra:(criptione, procedit ume regub, tantum pr:r(criptum quantum po{fe{fum. Sc·
cus fi dcrcc ndat à con!htutione vel di(poiiüone Principis: quia
tunc lI\(picitllr confiitLltio &amp; di(poiitio, non al1tem v(us vel
poOë/lio: cù m pcc vrum partis tun c co n(crucwr ius (urettOrO
iure l'lUucrrJ li : vt prokl.ltl1m fuit lariùs fup rà, C"U!fi1 5~ . ljl'4l1~.l.­
per III ra &amp; al1rhonrates, qua: bîc non tran(cribo. Ideo fuit con·
c1ufum in hac cal1{fa, probationem e{fe admirrédam:qull JUs la·
tarum 111 bac Prouincia à confilcru dlll e origincm traxie , vtma·
lllfcnè probatl1r ' x anriquiflimo rcgcfiro runi s, in [cgis archiuis
con fè:ruato,in quo fiaCLltl1m Icgi tll[ vt [équ irllr : lala qUit plumn-

/illludim,ljll,lm :/tYe fript o dtbetllr, loeorum canJÙellldtni ( 1JIIPmex/~.
(orum dillerjitllU ficfirmiter prltcipim!14 c.:â g i) rcltnljuatllr. Jic Idllll~
qllàd pt yvJÏlm,) deum III/nI! ci/rd Jèmllillm , nll/ll/711 cim/ tllm tx/glndllm admmlClIllim pr,ebea/llr. quod {h tLltllm cran[criptum &amp; repetltum

CAVSSA

58.

AS SIL 1ENS 1 S quxll:or &lt;erariLIS
trecentis {eptuaginta quatuor Ilbris
Gallicis,{eu T uronenGbus,qua5(ol uere pro Gauterio de Caftcllo condull:ore iurium cenfuum &amp; JaudimioruJn)
qu&lt;e euria Regia MaCsilix habet , [uerat in fuis ratiociniis oneratus.volurt eamdem à Gauterio
priuilcgio fifci recuperare. itaque eius bonamobilia op- .
pignorat. pignorationi intercedit Franci[ca Gilberra,
quondam nurus Gaurerij,lllmc vidua filij : alferens boqa
ln pignus capta ad {eiure dominij pertinere,&amp;{i quod ius
Gaurerius haberet,cOlufI'a hyporhecç doris,(e fi (co prioré,
iureque ameponendam , cùm Gauterij nulla a/ia (uperGnr bona. Sed qu&lt;eftor [ecunao concrldicebat, Gilbertam in exccprionibus Cuis non aL1diendam, ex eo pori(fImùl1l , quod tanqulm procuratrix Gaurerij cen(us &amp;
laudimia , qu x ad {olucionem petita:: (ummx [ufficere
pofI'unt, eo anno ,cuius merces locationis pctitur, Maf-.
Glix exegifI'et : q LlX ldhuc penes fe rettnebar , adeo Vt
quxll:or ex filci priudegio po[sit, eriam indi(cuJ1à Gauterio,ab ip{a petere. CmlI:ùn con{illO enarrara ) fuit dubium. an quxfi:or repetendo quod pro Gaurerio (o/uerat, habeat fifci priuilegium , vr fui debitoris debitorc:m
cogerc po&amp;it,&amp; ln Gilberta Gluterij debitrix ex re fifcali à [ua exceptione repelli debeat. Placuit qu&lt;efi:orem
priuilc:gio fi(ci' repeterc: à Gauterio, quod eius nomine
foluit fi[co~ Et Gilbertam, qua tenus ex re fifcali b dc:biF

z.

mx

�4,

CauCfa 58.~a:n.vniea.

44

dl Gauteri) , in exc&lt;."prionibus fuis non audiendam c. idque non dellnitÎuè {cd /iJuCI:I.ria lite qucrfrori
inrcrini adiudieata. Die t 1. Mareij, 1)69' B.mhoJ'om:ro
Heraudo,&amp; Franci[ca Gilberta , LX Regio quœfiore Urigatoribus.
trlX

a 1(j T('nUI,§ corum ratio , ff. de pdwl creJ. &amp; ~bi Ban. 1 2.. ffde ccif.boDor. k 'Ide
hîd atÏùs in qu:tfl: n . l &amp;.: 1b 1. J ; mLllu)f deiure fifc.&amp;: ibi nOCl( Bart.&amp; vide hîc in qUil!fl:.n . , ... &amp; f.
c Nam cui damu s aaaoncm, multà magis cxceptioncm. c. qui ad :lgcnJ um,dc reg.
iue.lo 6. &amp; vid e hic inqua:ft,n.+.

---------------------s V lof
~41or

loi A R J A
f2.J'AE S T JO N 1 S
vnic~, Ca/lffi 58 .

•

ft exP/mal! Tationibm CQWIU jol/1Itf al/trÎlu ffi.lt
debitl/m, i/l,ld à dtbitm ffti repetil pril/ilegio ffti.
Fijii prmiltgj/lm l' cif/bde.
3 FtfclU rx pfllU/(glO POI1' l'Jan dijillJfo prinâp"fj debilore , rd!A 1Ii.
,ml/mire d,hllorrm debitori. , ql/orieJ debit/lm tjl cOl1tra(!um IX
revt! pwmù'fft~li, auteÎlu occajiol1e.
Exceptionem
m/Ilt'o ",agi. damlM ei,a1Î aéliontm.
.
4
f rruflHl q/li lIdftU/9tllY ex re locatA,{rmt facitè obligati pro foll/tione
penjiolln.
1

~V

AE S TI 0

Ca/lJft

V N J C A,

58 .

Va:llor t a:rarius ncgligens in eXlgendo dcbitorem
lifei,1i in racionum expûéhonc onercwr [olurione IIlius debici , une dubio ilIud teclIperat à debicore priuilegio fi[ei : [uecedic cnim in loeum Ii(ei, &amp; priuilc·
gium,ljiventri.§.,orum ratio,ffde priuil. credo &amp; ibi noc. Bart. &amp; de
Ripa n.~.di eic hane opiniollem çCfe communem: &amp; probacur ln
L. ~.ff.dtceJfbon. eum coneordantibus ibi allcgacis in gloa: &amp;in
lifco noc. B:l1. in 1. r.collm viti. 'f,ujliont. C.ft propter public. pmJit.
pcc l.Credilor.il/ princfldeIlEl.empt,&amp; Ibi noc.B:m. &amp; iN t. i" PmIH'
cr.:/tffde 0l'er.noIJ.I1/Inc.

.

Nam

CauCfa rg·~~n.vnica
Nam t lifci priuilegium ecrsibile cll,1 ft.c.dt illfe ftfti.l. 1. C. dt 1.
lure Rtlp"bt.ltb.1 o.Scd /ifcus t pocdt ex fuo priuileglo eonuenire J
debicorem fUi dcbicoris , &amp; eum cogcrc rcéla via, n011 difculfo
principali dcbirore, quories debicllm fuît eomraélum ex re 1 vcl
pecunia fifcali,aue cius oet'alione, vr probacur in 1. 3.§.",ultaffde
i/m ffii.&amp; ibi norac.Barr.de quo dl: glo.lingu laris in 1. drbtlllm. i"
'Vtrbo,compelltttur.m ft. C. qua/1doIfti vclpriu.Jebit.ftli debit. vbi boc
not.Bal.rn verf1' ,:titIS cA/il! fpwalis.&amp; AlberJn dlfla ri/br. C''lUttlldo ffc.wl prill.d,b.col.l.vtrjic.{fcHndtH C~fH4Jiecialù l' inftfco.&amp; Salie.inl.nol'J priùs.eod tit.col.r .verjic. vI "te conclurlmd9 dicam.&amp; Ioan.
de Plac.in l.l.colfn. 5. c.de coml/m.ffii debit.Mro 10.1n quibus 10CIS conc1l1dunt eommunicer f{;ribentes: lifcum· habere priuilegium , vt non faéla aliqua di(cufsione, pofsic direé1:o agere, &amp;.
conuenirc dcbitorC01 fui dcbitoris ael:ione vcili,quando ex re vel
pecunia lifeali fucrunt faé1:i dcbicorcs (ui dcbitoris : quod l'riuilcgium eOO1pcrie edam pupillo,&amp; milici,l. fi fwmiam , &amp; ibi 110r.
Doé1:ffJi mtltt.Salie.i/1 d. lfi pT/ùs.ex quo fcquirur ,dié1:am Frailcircam Gilbertam elfe n:pcllendam ab omni cxeepeionc vel intcrceiIionc, liue rariOllC dominij, lille hypothcca: dotis. Na cùm
cl/é1:us qua:{l:or potuerir direfro agere &amp; perercab ea diéla fummam 374. librarum T monenlium, qua: difrus Gauccrius 'debebac 6(co racione loeacionis &amp; eeiIionis iurium laudimiorum , vt
dill:um cil : cùm ipfa mandaco Gauterij exegilrcc mulro maiorcm quancÎtatem,quàm petcrccur:crgo mulro magis poterie cam
repellcre ab exceptione vel oppolicione,per rc:gulam : c\li dam us
t aé1:ionem,rnulrà magis excpcioncm, vel r~plicacioncm:(ap. q/li 4
.d agend/lm.de reglll.illr.lib.6.1. L §. qI/ad "it pUlor,ffde fi.perfcirb. &amp;
ibi per feribentes 6- 1. ;nlliIIiJ. §. cui damuJ.jf,,{( reg.iur.cùm laudimia quç dié1:a G ilberta pereepit,proUCDerinc ex iurib. laudimiorum IIlim anni,euius merecs non fuic qua:llori (oluca à Gauterio
cellionario. ~inimo criam ccCfante fifei priuilegio ,c~nfus &amp;
laudimia (unt cciam de iure communi racicè obligara pro foluliane mercedis.nam t frué1:us qui na[cuntut ex rc locat:l,[ullt ra- 5
Cilè obligati pro folurione penlionis, I.il( pradlis ff in quibJ&lt;s ( 11/1[.
pign.vdhypO.I4Cit.cMfr.&amp; ibi Barc.&amp; (cribenres.&amp; in lJi in l'gt.§.r.
ff.lo clff.&amp; ibi glo.Barr.ini. fifdrirrffor. eodm. tit.qui rexms loquitur
fccundùm glo!f&amp; Doél:.ibi, in eo qui eonducir (atcus à RcpllbliC3ïquos po{l:ca alceri reloe:&gt;.uir, fideiuffore aceepro:&amp; debdirur.
frué1:us l'ci remaD~re obligatos (empcr Rdp. pro folutione penF;
uon;• .

�46
CauJ1a f 9·
iionis:fideilliforem :\l1tcm Q:ltl1ffi pro reloeationc, 11011 ccre obli.
4 g:ltlll11. !-Ixc ql1xftio non fuit tune deliniciuè dceifa, qlloniam
alleg.lbatllr HeFalldull1 port ecffionem firmx exegi{[c qllnmplu.
rin~:lla\ldimia , &amp; pccuniam adminilha{[e ex ddegationc Gau·

.

~.

Idcirco Curia condcmnauit Hcraudû ad rationcm rcddcndam
adminirtrationis hercd,bus diél:i Gaureri), &amp; imcrim litem fiduciariam adiudic3Uic qua:rtor i Regio,Hcraudo inccfllcnienrc pro
co. Pronunciatum die z.z..Martij, Anno 1569.

------------------------SVlI1l11ARIVM
1

CAVSSAE

59.

Herei CIIm helUJicio imtt»laYl/ , mn vfitur illo contra c019dllElorlm
il/rillm ve[flgalium 411[//OIlIIm pro exulltio"tfia" adll/rfui hlred/In pro dcbit~ /med/II/lio,&amp; qi/are.
C A VS S A

Cau {[a 60.

---------------S VM MAR 1 V M

47

----------------,
-----CA VS S AE 60.

Pr,eftaomm vigi/llm jlipl1Jdia , de muk1i1 &amp; cOlld/mnlft~oIJibt#
flaruM curÎarum fml perfolllllJda.

1

C A VS S A

60.

Rzfeéloru vigibm tl:ipendia de quibus nummis folui debeant, quzGeum
eIl:. &amp; conquiGtis vndique ratiociniis
camer~,&amp; regefl:ris,&amp; breuiariis, placuic
de prouencibus pra:fcélurz , hoc cIl:,
mulélis &amp; condénationibus per[oluen6
da,14.Maij, 1 f 8. IoanneHug0lino ciuitatis Graifa: pra:feél:o,&amp; ReglO quzIl:ore Draguiniani litigatoribus.

59.

C A V S SA

Eredem euro beneficio inuécarij, in (cr
lutione hereditarij debiti mororum,aduer(ùs auéliollum veéligaUa petemem,
non habere exceptionem inuenrarij:fi
ob dus moram defunéli bon a credita·
re petente , decreto iudicis fùer.Înt pu·
blica auélione diIl:raéla. Pronunciaturo ex cempare Il.
Martij,156ï .Quia veéligal auétionis hoc caru non dl: bereditarium, {ed proprium ipfim hcredis: Cùm baua diCcrahi,&amp; auélio fieri cœperic, debitore qui côuaxerat iam
defunéto, &amp; ob propriii heredis moram.atgue adeo non
debet gaudere beneficio inuencarij , vt not.B;lld.i1lIf§.
6- Ji pr.tfown. (01. 3· v/if e.ft &amp; ftptima 'UIJlittU. C. dt ;lIr. d/Mtr.
faciunc ad deciGonem guzIl:ionis tex. Gngularis,inl.c1m
Ijllidam,§.ex /6(1/10.;" verjiji d/bitor/sff.de-wflrù,&amp; ca qurc (cribunc

Bal.lah.de lmo!. Paul. de Caltro,&amp; communitcr Doét
paft gloif.jn 1.'Jlu d,tisJ" V(rb.c.tleriJjf.jo/mo malrimPIJ.
SYM

6r.

Llutl:ris Andreas de Bolleriis Viceco;
mesRailtanz, &amp;dominus in [olidum
càIl:ri San ai Michaelis, vendidit vnil'olb:;{jll:.. uerhtati diéli loci molendinum, &amp; pa~~l3}i~~ ratoria cum terris iltis connexis, cen[us, &amp; feruicutes &amp; taCcas (quas ibidem
habebat) libera ab omni ecn(u, [eruitute &amp; pnerutione,
in puro &amp; mero allodio tenenda. Patronus fiCci petiit
laudimium exhac venditione. Caulfa licigata &amp; ad con·
Glium re[eruata, fuit dubium an ex hac venditione debeat~r laudimil:ll11 Comiti Prouincia:. Et placuit deberi
men!. Oélobr.! 568.
2

~ia

tcs fcudalis non poref1:;i v"Callo ica cOllccdi, Vt fit 3l1odium.l'ide in quzfiione.

SPM

�C:m(fa 61.~a:ll:.vnic:l
----~._.

S'YMMARI'YM 'YNICAE

Ca/1fo

'YAESTIQNIS,
61.

G)

""-'

Cmw Pr~u;',ci.t /JOli h..btt ao,,,ini/lmfiluh nifi rtj}ra/I iurÎI 'lJn;.
utrfalis fluat, &amp; 1/on rtj}eau jingulorum ludioru11J:nam plm
ùm l"tinl1lf /Id 'wfallum.&amp; 11ol.
i
Dominil/m jing/llorHm Ir«dioYl!11J,'1Hod IJ/lbu v4,11~,ltûtfit pIt.
7111'" &amp; perfiall"', t"mm non 1(1 all,dit&amp;.
4 Allodium dicilur, quod tft
lrotrium vt ntmincm mo!,nofi-t.
f ReJ eadem nO/l pottft eodem ttmpore tjfe all,dialis &amp; flu,MiI.fi'lI/idem fmd,tle &amp; atlodta~e font qllalitates (871lrari«.1I.5.
6 FeNdu'" prohibetl/r (ollw}i m allidium,niji de conftnfo exprtffi fi
pIrioris Domi"i fcHdi.

Il''to

:z..r AE S TI O.
t

Vbium facieblt in haccau(fa, quia Cornes Prouil),
,
~ cia: non dicirur habcrc dominium fcudi, nj(i refpetlu
~ iuris vniucrfalis ipCius feu~i. Nam rcrum parr.i~ula­
riulll &amp; fingulorum przdlorum , qua: lIlua hmltes
fcudi Cune,Comes nullum habet dominium , fcd pleno iure pet·
tinent ad vafallum,&amp;dcquibus propter Gallia:&amp; Prouinci:rgeneralçm con{uccudit.lem.. q)Ja feuda redaél:a Cunt ad inlhr parri.
moniorum: PapS': 'J1ujl. 59· &amp; ql/4'. 2. 92.·1 oh. F aber ,in 4IItl,w. in·
grifi. (Dl fc. defa:ro(. Eulif. &amp; Nicol. Bocr. duif J I4.n. J 1. p~
tell vaJallus libete dtfponcre ranquam de te propna , vr lanus
probarum fuit fuprà, w1fo 54. tl'Iotjllone vnica. Sed laudimium
non !debetLlf Difi domino diretto rei vcndirx vcl alicnatz, VI
probarur inl}. c.d, iurt'tmphrt. &amp; ibi not. Dot\:.&amp; CanonHla: in
,.polut/.de 10CIII.&amp; hac rarionc v JJcbatur laudimillm nOll elfe (01uendum ex hac vendirione : cllm t rernm parcicularium vendi·
rarum Cornes nullum habea:r dominium, fed plena propriet3te
fpcEtenr ad ipfum vaCallum : vr pulcrè Ccribie Alberic. i" l,p.pil.
ltU,§.territnrium.! de verb.jgn f. &amp; Barrholom. Socin. inl. 1ff. dt
Acq"i. pnJ!. col. 4. in vrr! Item alilla tft habere dommlllm terri/mj 1Ir1
Curi", &amp; .liud "abere domi"ùtm rerum parliclllarium.BaLi» §:f.qHib.
modfiud.amilw. &amp; in 1. bme àZmone.C.de qlllldri.pr.tjèript.&amp;'ml,l.
C.'IIndl

111

l

1

•

Clu(fa 6[.~;dl:.vnicll.
49
C. v1Jdr cogn.&amp; J!Ji Alex. Iaf.&amp; DOél:.QllX opinio dl: commnnis &amp;
ipdubitata,&amp; quam cumularilIimè probaui fuprà , CI/uffi 15 q. 2-

11·7·&amp;8.
Tamen conrrarium fuie coclufllm&amp; iudicatllm in haccauffa,
hac potifiimùm mtione: quia t dominium rerum particui:l.rium j
feudi , quod vafalllls habet,licèe Cie plenum &amp; perfeél:um,eamcn
non ell allodiale: eùm illud vaCalllls teneat ab ipCo Comire in
feudum,per inuelhturam,&amp; illud, vt c:etera fcudalia , habcat ab
ipCo Prouincia::Comire:quod ex inll:rumcnris inueibrurœ &amp; ho·
magij iD hac eau(fa produEtis liquido conflabae. vnde cùm vafallus pro hoc dominio pleno , &amp; perfetto, quod habet in rcbus
/ingularibus fui fendi , recognofcae ipfum Comircm in domiIlum fuperiorcm, &amp; ilIi homagium facere, &amp; facrarnemum fi·
dcliraris prxll:are tenearur, ae bOl1orum &amp; iurium fcudaliul11
fiogularem dinumerarionem in :uchiuis facere dcbear,iuxra regias conllirutiones , merito non poreil: tale domimum dici allodiale. Cùm ilIud t propriè dicatur allodiale, quod.e!l: adeo pro- 4
prillm, Vt . neminem recognoCcat niCi D&lt;:um , vr.!icir Bald . in.
, §.ad h«c.i" fit. dl ['lICt iura"!. jrmlmd. col. l.in verbo.al/odim", quem
fequunrur ibi Prxpour. Alueror. Jacob. de. Bellllfo, Andr. de
Ifer.&amp; Matrh,de Affiitt. Bald.in litft tlefma. difima.contrfuer.i!lt.
domino &amp; agH. in c. I. §. [. &amp; §. 2.. Paul. de Ca!l:ro in conjit. ,64, m
C4Ujfo ,COt. 1.6- col. 3. Cùm ergo res particulares feudi vaCalius !Jabeat in fcudllm ,&amp; illas teneat mcdianreinuell:irura,mcriro nOIl
poffunr res ilJa: dlci allodiales , quamuis plcna propm:tatc polIi·
deanrur ab ipro vaCallo. N,lIll t nOI1 pore Il eadem res (odcl1l f
tempon.: elfe f(;udalls &amp; allodJalis : fiquidcm iIla: dllx qllal~ta­
tes,ranquam Cibi lllllicem rrpugnul1tcs,&amp; conrrarix,noll poilunr
umlll ellè in codem ['1 lm:él:o,lft "nall.,mjfpro (i'6. l.vbJ rf/J/lgllmtiajfde reglll.mr, &amp; nor.i" /. l ,C.defiuli.&lt;.nam ad poCirionem ynillS
fequitur dellruélio alreril1s,vr Dot.m I·fld &amp; fi Il/pdlliS. § pt!lffae
iJ,jli/or. ~od aurem ill:~ du xqu.llirarcs tinr Jlluicem COl1rrJrJx
&amp;. ex diamerro pu gnal1tcs , pl obalUr in lit. de al/odlis , &amp; ibJ Ilot.
Dott.communirer,&amp; maximè Manh,de Affllét.&amp;A lueror,A nd.
de Ifern. Et Paul. de Cath. Plllcrè in d. conf 164. col. 3. in ver!
fid ijl&lt;t dll«1N~tlflllrs laJ'Jtjuam COlllra"", in tl/df", (II/mt/o. Cùm Cfgo fir feud alc, mente non poteil: fine Comms lll11ellirura polIideri. Et nifi hoc dlceremus, CequcrctU[ ab(urdum, quia poflt:t
't fcudumllne confcnfu fupcrioris domini dari in alJodlllm,con- 6
G
ua

�50
C:luŒ.'l 6t .
tr" cxpreJlà m con!1:itlltioncm,de qua j" tJtll fo, de Allodiis , in prinopio, vbi hoc e{1: prollibirum , &amp;: contra form a &amp; natUl'am inlldcirurxfcu di , vt diéhlln ell:. vnde [equitur dlé\:um magllificum Domillum de Bellcriis non poruifl'e res particularc! fui
fCldd i, védcnd fK erc allodlales,/Înecxprdlo CO{t:ll[U fupcrioris
domilli ilhus feudl : "deo V[ vcndltio lit illuahda k ge rd illeme,
vr probar fi ngllbm cr tcxc. in d. tl/I/l. dr trllodllS. ill pmse. &amp;: ibi
detl.trant Bal. Andr. de lb. Aluer. &amp; Manh. dt: AflHé.l. quem
rir lilum lcgllnt clIm mu\. dr f l1ct illya.frm. § ad lu(. Idci rco fuit
conc111(ll IU, dcrehus parcicllian bu s h:udl alicnacis per varallum , (oluendum d Ie lau dimillm , qllando plcL1 0 iure &amp;: plcna
proprietare fuclÎ nt :Ilicn:tt3l: vr con!1:at :ll're!1:o public:no diu9.
Oél:o bris, 1 r 18.

C A V S SA

6t.

N ('xpunélione ratiOn U111 Laurcneij de
T urri ~hcfau rarij T arafeo nenGs, faéta coram exce\(j[simi Prouinei;r gubernatoris delegato , cuius tuncnotio
erat,decuriones ordinis diéta: ciuitatis,
quôd ambitio[o ordin is deercto confen(jlfent,quo dari PctroDurando &amp; M ,mhxo de Cabanis quingemos aureos decretum fuerat , ad illius [umma:
rd litutioncm qucmliber eorum in folidum, eum incrememo vfi.lrarum condemnauit:nec non d iétu m Laurenoum ad relliruclOnem mIlle [excenroru111 fl orcnorum
pro ra tiol1um rd iquiis, cum v[utis: quos fi ei uitas abeo,
vel ab eius [uecdi"oribus [aluos habere 110n po(fet, nomjnarorcs eriam condemnauit. Sed quoniam dccurioni·
bus non vocatis, ac nominatoribus non cicaris , fumt
pronuntiarum , idco proLlocatio ad. fenarul11 fac1a efr.
[cd quia am bigllum tune era.t , an [uprema illultnsgùbcrnatorls huius generis cau!larum caer iuri(di6lio,non-

dum

Caulfa 6t.

fI

enim rex illam Curia: rationem tribuerat, [ed fll1~
tluabat iurifdiétio na:c modo hue, modo illuc, vt pra:uentioni locus elfet : idcirco litcra: ip modum &amp; formam ciuilis Iibelli ,fi prouocatio proprer author(ratcm iudicati fupremam, non reci peretur, obrenta: [unt.
[ed pofrea cùm publieo ediéto ha:c cauaa &amp; (lmiles
ad rationum prœfeétos elfenr remi{fa: &amp; relegarœ,
cautra perorata , &amp; in conJilio diligenter di{culTa , pl a.cuit aét ionum eumulationem admirtendam ' : &amp; placirum illufrris gubcrnaroris contra non cimos b latum, de jure elfe nullum c: deeretum vcrô ordinis ciuirat'Ï s J de donandis quin genris aureis Durando &amp; de
Caban is , non ambirioGun , fed iufrum ) vtpote pro pubhca vtilirare f&lt;létum : &amp; nominatores pro reliquiis ratiociniorum, &amp; v[uris d remere condemnatos': cùm nominatus ab eis finira adminifrratione tanto rem pore
extirerit foJuendo , quôd ab co ratio adminiihationis,
&amp; rcliguiarum pra:itario exigi facil~ potuerit f. Pronuntiarl!lm die l.2..I anuarij ,1 r f9 .

dUIJ1

:l

c. confl:jeutus. de in im reCt. vbi lnnoccntlu$, &amp; dd ,comm. hoc noraot, \·jde hîc in

b
(
.\
c
f

quxfiionc r .
Clemen. paftor:J.lis de (ent &amp; rc iudLC 3t. vide huiùs hÎc , in l. .quzfiione.
In nO[O Iü s nift " 1\0 CleU, Yld bic Iil L''luçfi il.&gt;ne, 1l.1.a: 1.
Ec quand o pord1'lU3 tu ,,(ur3 dd.lCltUr,vld. h'oc 111 qua:llionc ,.. .
Plunbus co mprobat ur h l Cl1\ J qu.dltouC".
~o C3rUnomÎn 3to rcs libe~.J nr ur ,1.7.Cod.de pe ri c.n.omiu3t.1ib.xj.&amp; Ibi c\)mm e
oit rDo t"tores VIde hîc lU J''luxft:ionc nU .l.j. ,...

- - -------------- ------------ --I~

DECISI01'{E HrJrS LITIS FrI T

de qI/Rtl/DY qll.Lfitllm.

Priml1 m , :In [upplicatio CÎl1ilis , vel rcfl:itutio ad uerlûs
arrefl:l1m [eu plaeirum dlé\:l lllu!1:ri1[ gl1bernatoris , pofi'et eu m
al'pe1latione cumulari : &amp; codem i\!ldicio traél:ari.
Secundum ,an plaeimm diéH illufl:ris gubernaroris Prouincia: contra nominatores) &amp; ciuirar,is deeurioncs . pronun;

G

:z.

tl:\

�C.ll1ITa 6z..~x(l.[
UJcum valcat. dlln ipfis nun cuocacis fuerit latum.
Terciull1 , an fupr?diél:t nomÏlutores reéH: fuiITcnc conùcmnati ad {oluriQllcm rcliquacus, &amp; ad illtus vfuras.
Q..:!.arcum , an dccmioncs cillitatÎs ex mala adminilha·
tiol-lc &amp; inillll:o d,creco ordl nis, obligcl1tllr ciuitati, qllllibet
infoli clu ln , "cl pro partl caocùm: &amp; an ad v[ur&lt;lS fortis pocue1 im condcll1n.lt l.
!

•

S VM N AR r A

.f2..f .ilE

ST ION l S

prirn4, Ca/ijf. 61. .
Af/ionu origine contrilri" pojfifnl Cflmulllri eodem libelle, &amp;J*".
~rdllidtè tra[f.l ri , q'j~Hdo lX parte 'aéforû eft ùlCCrt/i1t/, qUl.
fMm amo potiùi competJt.
1.
Nliilit,rç fmunti.t, &amp; in/quif4~ pojJÏtnt filbordinatè proponi, &amp;
codem ilbdlo mmalari: fiC/lt &amp; publiâana, 6- rli Vll1d/C~tll,
t}1I:1ndo rx p,trte aéfor/; incertllm if. &amp; 11.3·
4- v/moneJ mgim contrarilf J/lbordinat? pr~poni , 6- C/Imu/~ri poffmt , non fol/,m 'luando inccrlitud0 Ctl/1fatIlY ex fi,élo rti, ~tl
aBoru probab,li, fod etiam Ji propur varùu DoéfsYllm &amp; glolj'.fmm opimomJ incertum fit , qll4ntlm amo potiÙJ c~mpl/('I

1

pofl l .

f
6

l11cempetentia illdiciJ &amp; f1Picio (odem tempore ,f,bordinatè /1.
men,proponi poJJimt.
blCmitudo probabillJ IHdicÎJ vd rei ,flleit 'lit prmmidtllr. ~d p,i.
",/lm decret/lm. vbi #/iàJ nb" pojJêt.

,
Il
~
..
, " _,

fZ!/

.ilE S T J 0 P R 1 M A,

c./IIjft

62.

Nee cdlél:um Chriihaniilimi Regis Henrici, quo

iurifdiél:io ralliarum , &amp; fub{idiorum fuit Cmm:
ranOnl1ffi :!ttribllta , fuerat femper dubil1m, ad
- 1 ~
quem co llationum pl1blicarum fl1prcma lurifdi·
él:IO pertmeret. Nam amplillimus huius Prouilleia: ~Clla (Us ex
ord1l1aria fua imisdlél:ione illam vmdlcabatJed e.xcellcmiŒmus
$ubcrnaror ad fe pcrcincre dcfclldcbat, &amp; rcquiLirus à partibus
.
iurif

CàlllTa 61 . Q..:!.xft. !.
Y3
iuriCdiB:ionem [uam Î1ne mont intcrponcbat, &amp; locm crat prxuentloni:&amp; potior illius iun[dlél:io purabatUl',qui prxuc/1I ns e[·
[ct. adeo RlIctuabat illorl101 iunCdiél:lO: vc in hac cauflà dubitaC\lm fll cric de auchoricatc arrefl:i diél:1 domini gllbcrnatom,&amp; ail
rccipicnda clfet appcllJrio. Scd ql10niam Cllm arpdlacionc ct·
lam rupplicationem [lIbordll1atè aélores impetraru nc , Illb COI1didonc hac, fi proprer auchoricaccm arrcfti appdlatio adlllltti,&amp;
eodem IIbello rraél:,lCi non polfct.ql1are dubium fuir,an h:!:c duo
iudicia codc l11 hbello cumulari pollint, &amp; codem iudlCio fubordil:atè tractari. Et placuic po{lè. die l.7. 1anuarij, 15 f9. Nam ecÎl
aéboncs origine contraria: non polIint curnulari, &amp; (imul rra·
él:ari,! [.C.ele fim:f.&amp; ibi not. Barc. Bal. Alex. &amp; om l\CS fcribcllCcs.
&amp; in /.ed/[f.t.c.de edendD.6- in l.natllr.tliter,§."ibil commllne.jf de acquir.poffiJ!. T amen t qllando ex parte aél:oris dl: incercum , qua:·
. nam aél:io poriùs competat, tunc polful1t aél:ioncs origine con· r
tmi:!! (ubordin~t è proponi, &amp; cumulari in codcm libello , per
text.in c.(Of/ffttutm. de ln mregr. rej/If. vbi nllllicas &amp; rcftitutlo rub ordinacè prOpOlll1l1tL1r:pcr qllcm re'Xt.not. Innoe. ibi,&amp; commll·
uicer feribemes , qllem polTe proponcre fllbordinatè , &amp; craél:arc
eodem libello aél:iones corrarias, quorles probabi!iter quis ignorat, qua:nam aél:io rcuera nata tit:!illc errct in faél:o proprio, Liue
alicllo, pet ccxc. qllem generalircr inreJligir de quaeunquc inccr·
cicudine probabiJj,inl.l.§.qllill '1IlUTllffq/lOrlim Icgat.quem intcllcéll1m Innoccntij ad illum text. approbat loh. Faber, il&lt; § fid tjl~.
il/Hitl/f.de aB. V bi cxifl:imar Innoc.h ac de clllifa po[uillè ùrc.,,6baft ftnr. de re ù,d/c.(cuills ipfe fuit auél:or)vcrba ilG domiH'J vt/q/l,t.
fi,cl1 mulando altcrnanuè illdicia alioql1in conwlria: pro quo Ill'
rcllcél:l1 allcgar F aber rext.inl.l.§j.jf. pars herd ptt. &amp; 1. 'II/of de
lIta.§jinffde râ vindic.eoncludcndo:qllod vbi agens Publicia·
na habct callifam dubirandi, an aurhor fuus elTet domiuu s,qllia z.
forrè cronat ab ignoto,tlIllc admitritut hbcllus,in quo rei \·indi·
cacio cum PlIblicl.1l1a alccrnatluè proponicur:per tcxt.'n d. §.tjl/i.1
~I/tem. &amp; cil: cxprclfum,in d.c.abbauJmè.Et ibl pofl: glol1:llor.omncs rcribcntcs. Sie 'llloque t nullit:ls femcntir,&amp; iniql1icas dlim
alrcrnacillè proponicur,&amp; coclem hbcllo cllmlllari poreil: , fc,un· 3
dùm Barr.1n l.r.in ve1circll fCmndiÎ,lIn 'l.htlMt t,t/ù appell./Iiojf'l',ifdo
prol/.no rJl meeffe·&amp; 111 '.fi c:&lt;prfjJim,col.; .r.. 4. in 'I.1(r[. 'fl,id ergo dict"'";jf.denppcllat. v bi prob~t hbellli :!ppcliaroriii)in quo nullitas&amp;
iniquiras tèntcmix :llrern:ltiut: proponiltur J ptoeederc c:t de )u-

Ji

t

G

3

rc,

�•

.,

H
Cau(fJ6l. ~.l1:. (.
rc,&lt;1u.1m de conCucrudinc. Et in d IJi cxpre(sim.n·4·&amp; 5. dicit Gnglliarirer 1l111Iit:ltcm Ccmcncix, qux procCdlt ex eo Colùm, qUia
fuir l.1t.1 p,me non cirata, ciTe contrariam tcmedio lOiqultaris,
&lt;]\10 diclillUS e:tndem CencemiaRl cx .dia caullà ciTe iniufram: &amp;
oplllioncm Cllpr.1diél:am Innoccntij rcner la( in d.§.frd 1l.t./IIjhr.
de ac7im.collo .n'71.&amp; Bald.in d.t.cdia/l.co/j.&amp; i" 1.1. c.ji p/uwvna
flllt.caJ1dfurr.col+verJic.hoc modo 4!itmo,vt me du/are",.
4 ~ininlOtalrcrnarJUus libclllls aél:ionii eontrari,\l'lllll adtnl[·
rirur , non {olùm 'Luando incerrimdo c,ll1fCtrur ex faél:o rci, vcl
aétoris probabili,[ed Ctlam li proprer variasDoél:otum opinionci
&amp;. glollàl'llm conringat incertitudo, qllxnam aél:io potiùs COlnpctcter. Nam runcadmitrcrerur libcllus (upcr vtrague aaiont
alrern:ltiuè conceptus,vr volllir D . Thomas Doél:or Sencnfis,tn
d.l. dia•. In fmmdo gencre cu",ulatiom",) quem refcre ,&amp; fèquirU[
Pomares, zn d. §. qllill 4fltfm.zn "ddmom ad Bllrl.incipJtn.vblCf/lllqul
t!1artlluJo. Er procedir [llptadiél:a conclu Cio, lille f.lél:o rci,fiueal\-otlS,liue alio modo prolleniar incerritlldo p[obabilis, V [ omlli
caCu h:lbeat locii, &amp; procedat Iibellus alternariulls,[uper attiom·
bus contratils &amp; incompatibilibus, pcr ccxt. in d. c.conjfitfl/I/!. 6Alla /lm. j;'p(r;~s 4//egM4.&amp; per Aret. loh . F abr.l a( &amp; alios, in d.§.
fld 1'",.&amp; Paul. P2rif.m d'§'1"l4l1utem.inaddrtionc ad Bart"l/I.t //f(ff i/, 1'.110 rjf , fmo (/i,1111 inter/itl/do. vbi allcgat rexr. In /.cDnlrourrjil .
quem Ibi pondemt Angelffdc tr'lnfoa. Ee n~ ear Ibidem Bart.nu·
met. 5.
5 SImili ter t incornpeeentia iudicis, &amp; CuCpicio , a Ircrnattuè codern tempore proponi po(fuoc, vr, li dico te 11011 elfe iudlcem
meum,&amp; li tu es, dico ce mihi eiTe {u{peél:um, ve voluit Bart.ml.
'l"id"", confolebal1t.n.uff de rc II/d. &amp; ibi per fcribenres.&amp; Fellll.m
c.cum lIfartinu1.col.I8./11 vcrfic.prima concllff0,fi1fiCl/ fro/~f"f7/.d({ln·
6 fl't/l/.Innoc.1n c.I/1Ur monaJIerillm.dudud. Sieur &amp; t proprer pro·
babilem incertltudinem iudicls , vcl aélons , pcruenicur ad pnmum decremm,ad quod aliàs non p iTee pel'l1enin: vr no[. Barr.
&amp; poil: eum [cnbcnres communiter, in 1. non vide/M.if. de IHd cx
quibus fuit in hac qllxll:io ne conclu{um, poruillè cum difraap·
pellationc {ubordinarè proponi rell:ltutionem in integrum ad·
llerfùs dlél:um arrell:um : liquidem ira fuerat im petrata,!i,&amp; quatenus [ememia illull:ris gubcrna[oris babcre poil"ct vi m arreftl,&amp;
fub céditione illa,fi prouocatio proprer authoricate m lùpremam
iudicancis 11011 reciperetur.PrOIlUJlciacum dic 2. 7 .Ianu art{, 1 519.
SYM

Cau(f.l62., ~xlb.

- - - - - --

i l AE S Tl

S JI' .M MAR 1 A

Cllfl!d!

fi

-'N.... 1 S

0

:!..

62..

[ Smtmtia Llt.1Contl'll /rbflntcm mil ciMtum efllpfo sisre nulll"q/lod
procrdlt in wifiù ctiam jùmmllriû , nec non in m,'ntfijfù &amp; 1'JOtorùi : mJifiau", dfet il4 notOY/fsm &amp; m411ifcJlllm, vt nll114 probafloms, velpr~mptiollCS dejidmmntllY, &amp; omnia ùlr4 parlM
IIbftntû 1fent nOla,&amp; ""mifrjfa iudici.n.2..&amp; 3·
4 ludcx in notoril! procedit magt. tXt'1umdo,quàm flntllltia"do.
5 ln notoriù &amp; manifijfù re'1/1iritflrcitatio abflntM , quo/ie! abflnN
probabiliter potejf ~liqf/a dtfinjio competcre.
6 ftlde.\' p6tcJlprommciare in abftntem non citatfll",'!lIando omnù, ù/rd paTtium follt ita notA ÎI/dicj, vI jit ctrtUd "lIllaJ1Z Jtfinjiontm
4bfenti competm: alioljflinJi probabiliur dubitari poJsit , abfentt
llliqllam dtfinJionem , vtl exwfotiOll(m compe/ere, tllnc tffit cifand/M,atilts "on Villeret flntmtia.11.7'
8 Prinœps non po/cJl jùppfere defiElum citalionû eflam 111 jilbditum_
&amp; jilpd n.2.
9 Ctt,ltio &amp; Cil/1ft cogni/io.t Deo Opt.rJlfaxfuit in/rodfla._
I O LA{for vniuerjit:Zlû nOll eJlprocura/orjingulomm cùûflm,

.fZY AE S

Tl 0

7..

CAr S S AE 61 ,

N hac qu:dl:ionc videndum, an pronunciaturn exccllentilIimi gubernaçoris Cic nullum, ex quo diél:1nominatores,&amp;.decurioncs,qlli fuerunt codem arrello condernnati,noll fuerunc citad,nec vocari.
Non dl: dubium [e11tcntiam t contra abCentem non cita- (
rum latam,ellè nulb.m.Cü,plloratû. dt re irsd.&amp; ibi Zabarell. Anchar. &amp; alij communitcr. &amp; not. ù; 1. de VnoqUDql/t.jf de rt md.
guod procedit edam in call1Iis [ummariis, vt voluir Zabarell. In
Cirm.{&lt;pe. col. 8. verJic. 1"arto nota q'lod il1jùmmariù debel fiertCl fat/o.de '1xrbfrgmf pqr cexr.in c. Detu omnjp0lens.2..qll.ejf. l.
~x quidé ciratiot, qua medianre parawr reo defenlio, non l
porcfr {lIpplcri per Principcm,qtlamuis clau{ula [lIpplens omnes
dcfcél:us Cemcnri a: flliiTc r appoiita, vt volunt per ilium texr.'" d.
Clcm·p·iflor,t!is.Joh.de Imol.col. 3. vt'rJic. nota 'll/odji'ppütio d&lt;'jd fllf
~r prmcipem.&amp; edam Zabarcll.in tl.Clem.pllffIlT'Jllis.§.cetcrHm. Jmo
nec

�56
Caufi.l62..~:e r(.2..
Mc in m.ll1ifdhs &amp; nocoril5 adm iui poteCl:, [ccundùm g!orr. ;IH.

.rdnoj1r.:m.j.de f/lrlillr.&amp; ln f.porro.de dJ/l/lI'I.glolT.m c.m.fnt/1·r.&amp;m
f.'!I'" LOlh.IY/lU.'L''lI/,rjl./.&amp; Illud cxprc{sè lirmat Innoc.1ll c.t1l.1 ni!.
de cob.,b.clL'r.&amp; ","I/(r.&amp; Doa.communiter,in d.c.ad IJOJfr.lm.
3

t

Thmcn vno cAfu non rcquiritur citacio, quando (cnccntll
fcnur (upcr Borono &amp; manifell:o : [ciliccc quando faétum clfct
ica noronum, vc nllllx probationcs, vel prx[umptiones defideraremur,&amp; oml11a iura partis abrcocis rune noca &amp; rnanifdhiu·
dici:runc enim cicatio no n rcqllITimr , nec aliquis ordo iuris Ceruatur: (cd inc hO:ltl1r à prxcepro ,&amp; executionc: vc dicit BarI.
per ilium ccxc. I//l.intelltllit.inl.iéfJloJ f l/fliumjfdc his Iflli not.in/,m.
&amp; [equirur Feli nu s,111 c.Eccl1i".col.Jo.verjic. tertio limita, niftfirutur
fentmti" (Hper notorio.de con/li/M. 1I1noc.&amp; :tlij.in d_c. tll.r.dc dlIIorliÎl,
Panor.fingul,lrircr,1ll d.end noJlram1de iurcmr.fol. l.n+ VCrJi(. l. opponD in eo,ql/od texl .d/cit. Cald.in c.veJlra. de ti/uorl.Inn.;n c. ex paru.
4 de vcrbjign. vbi d,cir in nororio lL1diccm procederc magis exe·
qucndo,quàm fenrériado pro qua coclulione opcimè facic tex.in
c.cùm olim.§.nos igilur.• bi, nos ci l"èt abfinli.de re IIId.&amp; ibi nor.Pan,
col.6.".20. ver[. l'lOlOfingularitcr hAnc gloJ{ vbi hoc pulcrè declarar,
diccndo,quod gloll"a:,qux dicum in i1otoriis non rcquiri cicanancm, inrelligclldx funt , quando Iiquido conll:.. rc potcll illdid
de negotio , &amp; flé.1:o ab[cntis , fine alia cognicio nc , aut indaglDc
facicnda, prout crac in illo rcxc. vbi [ummo Pontifici liqllido
confhbae per procefil1n1, inrcr alias panes faé.1: um , collatio·
nem Gutl1clmo faé.1:am de archidiaconacu , fui([c [l1rrcpticiam,
Id co iIlam calTanie abrcmc GUllielmo , &amp; non citato, l't i~1
fcmir glo([. in v'Tbo, abftnti. in v/timll fllulionr'. S~Cl1S alltem,
'luando t ab(cmi POteCl: probabllitcr defcnfio aliqua compe·
tere , quia CUDC cciam in notorio &amp; manifd1.o rcqll1rcrcculCl'
tacio. &amp; hoc modo dcbcllr cOllciliari, &amp; ad concordiam rcduci, o1'injone~ Doé.1:orum, qux in hoe arriculo pugn:lIc vld,n·
mr. Nam Innoc. In {.III,I. de a!J,rb. cler. Ô' mlil. dlclc in notlino [empcr rcqL1lri clcacioncm , aliàs [cnrcncram elfe nllllJm.
ToCtlm oppollmm dlcic ip(c, in c. .quall/o. (Je Irarjl,Tt . pr.dar. Er
quàd peffic lUdcx procederc in faé.1:o nocono concra non citatu m,nec vocatum , fi conllac illdici,ql1od abrenci non cimo nulla poccrac corn pccerc dcfclllib, tencc Innocent. in c. fx mfimlo1lil.
ne. de "Pfell,lf. vbi d lCic, q110d 111 facro notorio, qllod ex alll5
colhgitur , pore 0: iudex procedere ctiam partc ab[cnce : Arcllld.

t

lM.

C~lIn:l 6_ .~.

f7

fl. 1.

iN c.qll,e Loth,lriUl.l.'l"..fl. l.qllX 01"1110 probarur , ln {.Lw",.J. C· /Il
c. vC11cr.• bilem. de clctf. 111 ql1lbllS iunPt:s, qUia f.1é1:.1 er:1l1t 111&lt;\nife!l:ilIima &amp; norori.1 , fuit ordinarum concra ~b{t:ll[ rn nOll
clrarum. &amp; probamr, in (. d"dum. 1 .§.fi. de cliCt.&amp;. 111 t.lp ..{icon{filmt. de ,fCC/'flt. &amp; '" rap. cHm fit Rom.ma. inl de "Pre//. L,;; pro
Ijua opin(onc adducirur tcxr. qUI vldcrur propiùs acccd::rc
ad qUoTll:ioLlem, In 1. 2. §. 'l(!od de fmmenlarM .
de "dmm/irr.
TCr. "d ,mit. palin. per qucm rcxt. Ibi fingulamcr tradlr Barr.
quod vbl oml11.1 Illra pJrcium [um !lota iudici., PUel qUI.\
produxit librul1l, \'loi {um omne~ r~tiollCS, potcCl: iudcx prollunciaLC contra ab{cl1t&lt;:lu Llon\ citatum, ratlonc nocorictMi"
p r ilium tcxt. Et hocvolulc Innoe. mdr[foc4p.lf"anIQ. &amp; do&amp;rinam hanc B:\rtol. (cquitur Panor. /1J d. c"p.nd nofTdln. nflll1(r.
4. &amp;;n d/~'1-o.r.dmJ olnn. Ill/mer. Il .&amp;.Innoc. in d. c. 'x m(imullo;;e.
de "ppel.&amp; ibi cdam Pa norm.&amp; in (ap .1 ,col. 1- .de CJI1f. poff. &amp; pl'opr.
Felin. in ct/pit. Ecdeji". co/. 1 o. in 3. 1Il7J/wio»(. de conJfitut. \'bi
cOllcludit, valere rcl1tcmiam pJ rte ab[cmc non citata lat:11l1,
qu,lndo confl:abat iud,c, , parti ab{enri nu ll~m dcfcnfionem
compercre:allegat tAlltlJClJt.fi fjHù.c."d leg./ul.de IIdlllt.
Ceterùm fi faé.1:ul1l :'tle quo llldicandlll11 eCl:, iudiC! non Gr
llororium, &amp; manifefillm , vc probabiliter du birarc pot1Ïc, vcl
(u(picari , ab{cnri aliquam dcfcnlioncl11, vcl cxcu[arioncm"
compercre : rune non procedunt [uprad iaa , [cd [cmpcr ab{cns cirandns eil:, &amp; cius concumacia eCl: legitimè arguenda,
ahns (ementia crit Llulb , eciamu à Principe lir bra : d. Clemm!. !''.l'or.llli : vbi dlcirut , quèd t nec III [ubdinllu porc~ 8
PJ'inccps [upplerc defeé:l:L1m cirationis. ad idem tcxc. cum g loJl .
fi) If C. di: legib. ~ibl Bald. Nam quamuis Princeps poffir rollere, &amp; (upplcre fo!cnnitaccs iut1S, 1. omnjl/m. C. dorjl.tm. &amp; Ibi
noranc [cribences : tamcllllon pore(l collcl'c,vel !ùpplcrc cir,Hlo':
nem, q\lando ab{cl1s aliq\l.pn habec excuJàrioncm vc\ tlcf~n­
fionem. Nam ciuclo lUre naruraiJ imrodué.1:a eJl, cùm ca mediante paretur dcfcI;lio, qua' cll: de iure narural'i &amp;. quam t 9
D us Oprimus Maximl1~ vldccur Il1dllxilTe, &amp; c.witt: ('ogO!tionem , priurquam ad renrcntlam pl'occdarur , \'c colhgirur
ex cap. DelM o/J'l1lipottnJ. 2. 1u4hon. 1. vbi dicitUl, quod Deus
noluit punirc pCCC:ltl Sodomorum, nlli dc[ccnderer &amp; vidcrcr,
&amp; Gene[. {'Ip. 3. vb, DCLls,anrcl1uam lap[um Adn: pllnirer, VOG'.Ult cum,&amp; audillit illius dcfmfioncm,&amp; ex~uf.1tiollem.

.If

H

Vilde

�Vndc lich f.lttum in ca[u quxCtionis nol1.rx potuin'ct cf!'e
no.corium ~ubernarori, ex aétis pro:cfi'us : tamen non potuit illl
elle n;ï:ullfdl:um , quôd abfemibus nulla: dcfenfiones , aut
excul,ltioncs compcrcrc pollènc , qua: reucra tunc competebal\[, vr Illalllfdl:è ex ac1l~ pr '[emis caull:c apparcr. mcriro
~rgo non poruir valere {ementia, contra "1él:OS 1l0minarores,
&amp; conrules, .Ie cO\l!iltarios ab[cntes non citatos Jara. &amp; Iicèr
aétor ciuiraris in cade III c:mllà coram exccllcmtllimo gubernarorc cluirarem vnwerli nOllll1lC defcndlllèt . u~e ll non po.
teCt dlCl, dlétos nOllll1larores vc\ decul"lones priuaro corum 11010 mine fuiffc defenros: cùm t aétor vniucrfiratis, non fir pro·
curator fingll\orum, vr prob'\wr., in!. 2.. &amp; ibi poil gloff. not.
[cnbenres ,j. qflod CNil/fI,u '!)fJÙter! nOllJl.&amp; in 1. Jiwt §ji quid vNi·

HcrJilatt.eodcm lit.
Ideo fuit conclurum maiori ruffragio,qllamuis nOIlllu\\i ircnt
in conttariam rcncenciam, p\acirum cxccllenri!Timi gllbcrnarQ.
ris contra non cililltOS Jarum,c/lè ip[o iure nullum.Pronunciarum
die L7.1anuan),I559.

S TT M MAR! A

.f2....Y AE

ST! 0 N ! S

3. Ci1l/ffi 61- .

1{gmSl'l.ftor qllo ordim conllmidtur. primo nllmquc nomind(/(J 6tùu .hmdes difèllts dcbent. jecundo bonorum p~ffoffom. terri,
fdm1forts ,fi 'fui Jiml. vt 'flll/ytO loco ad nommatomn !/ru/.
nialur. qlli ordo flrllandlM ejf,quando nomina/IM tempm d/poftt;
officlj nO/9 fI/il fol1&lt;tndo,.d/o'ftll1l no;, nomma/or,fod admt/lljlrmr
Re/p.conllcniendIlJ ejf.n.L.&amp; 3.
4 1{gminlltores non folùm ddmlmjlrJtor~m Reip. vcl ((IrJIOrUm,
jed tlldm tlliomm &amp; Ill/omm atlmm,flralomm prit/a/orum,
de tt/llm of/al/Lilln; fublscomm , non '",cntur IX 7IOmiplliane ,fi J10minalllJ fnstll I/dmlmjlrM/onc tanIn trmporu,y(illt
folurndo,'fllod I/b 10 rl/lionts admsnijlr.!lionù, &amp; rcllguJI/tIfli'
.fta/io t.Ylgi pOlllcrint.
5 Prob"tio, qllod nommallM trmporc depnfiu ttdmtmflratiollM fittln
folumdo,ii3cumbiI /Jomin4torl.
6 pr4ùmP"B de vno umpore,rec1't Irahiwr ad 4Ih/d.
7 11/11

1

Caulfa 61.~X!l:. 3·

l'tl
7 7émftM) q/Jod Il Icgt non ejl difnitHm , rtlinqllitll1 i1Y/;itrio iudiets.
S Adminijlrll/orci/litl/tû ,ft Cl/lp" vtlntgligtntia nM rxegit dtbitores
CÎI/ilat tJ ,tmet/lr cillitil/i.
9 1{gminlltorls adnJiniJfralomm (il/ill/tls non tmmt/lr IId 'l.fimu fortû,ltctilldflrtis rrflilllNOnem Iflteant/IY:niji in omnem cat1fdm je
obligllffint.n. 10.
\

Cl\\l1~\ 6l.~;.db..

58

--.QJ AE

srI 0

TER rIA,

C,1I~(f.t 62 .

N qua quxCtione fuit conclurum , fll1 ffe
pel" imprudcmiam iudlcarum ab excc\lcllciilimo gubernarorc. Nam diéti nominJ.cores allegabam, dittum Laurcmium de
Turri thcraurarium ab cis nomin:lmm,
fuillè rolucndo rem pore dcpofiri otticiJ
.. _
[cu adminillrarionis , ac tamo tcmpore
po!l:C:l excltl/le folucndo , quod admini!l:rarorcs RcipubJ. comrnodè porucrunr ab co rariones adminirtrationis , &amp; rcliquatus
prxCtationem cxigcrc : quo cart! ccrtU1l1 cct nominarorcm non
tcneri,aut cOl1l1cniri po/lè.
Nam Iicèr de iure cerro ordille ad norninarores peruenil- 1
tur , vt primo 1l0mi1l.ltlls qui admini!l:rauir, &amp; eitls hcredes,
ac bona dircull'a fim: poll:ca cius bOllorum poflèllores : &amp; terrio loco lidclllffores, li qUI dat! fint : r.am fi ab lis rc[pllblic:l r~1l1
fa\uar.-. habcrc n011 po!Tit , rcttè polll11lt nominatores CODllCniri pro indemnitaœ Rcipuhhca: , vt ptobarur, ml. 1. mm 1.
fi. C.ljlloljuifqlle ordo conllen.ltbro II. &amp; ibi pcr Scribcntcs. &amp; III

t

i.lmpcrdlor. c,,"' 1. /:1""'11. ff. ad ln/mmp. 6- sn l.qllonitlm. L.AllgtYlO. C. de eDlJllm.ffc. dcbJt. "bro 10. &amp; Ibi not. Barr. Joh . de Plar.

Tamcn t procedll1lt, ~
l\la quando temrore dcpofira: adm11liCtratloll1s n01ll1l1JtllS
non fuit roluendo: nam tune grad.ltll11, rcrmro hoc ordllle:
peruenirur ad 110min~torcm, &amp; poltrcmà ad colleg:lm, n.~gb­
gemix .le pCl'nx caul1a, dl{]/s IIlY/b ;1&lt; : rcd li rem pore depolirx
adminifhacioUis nomin.lrlls cÀmic [olllcndo, !Ï poCte.l dcliH 2.
n.l[,

~ucas de Penna, &amp; ornncs rcnbcnres .

�G,U n:l G!..Q.!!.xll.3. -'

60

•

nJl, n0l11il1acol' no n tc nctl1l' Rcipl1b . (cd hoc damlmLll (equitul
admülÎllntorcm, qUI nègligens fuit in cxaé11011c: vr probatur,
in 1. 1. C. de pWtflt. "dlfJlfI. l,I,. 1 1 . &amp;: 1bi notant Bart. Ioh. de Plat.
6: rcltqui (cnbclltcs. &amp;: j" d. 1. Impcl',!Jor.,1f. "d mf/n/Clp. ql10d la3 mCl1 t ('UIl1 ;lliquo tl'mpCI'.ltnenco acCirl: ndl1n1 cO:, (cilicet fi
pol'\: dcpoli tllnl otnClllin , ralltll m rem pus 1,1p[l1ill li t, Vt admL'
nilh.ltor Rl'Ipub. comll1odè r orucrir ab co &amp; rationcs admi·
lIIfh,ltIo l1ls, &amp;: rcliqll.1rus prxlhrionem exigere , ex a:ql\llarc,
1. dlllorflo.ff. d~ !J"gof. ",j!. pel' q l1cm rCXl. in hac materiadeclarJrur, &amp;: 1\1tdlig,cur t~xt. llJ d.l. 1. C. de pCrLC nomm. vt Ibi voluit [o h. de Plalea, &amp;: co mmuniter Doél:orcs, &amp;: habct magnam
xquitatcm.
4
Et t Ifl:l1d vt nominalOl Ilon ceneatnr, quando nomindtm
rempore: depolit.\: adminif1:r.Hionis cil: làluendo, proccd't ge·
ncrabtCr non (olùm in nl.1giO:rarl1 &amp; 0 fficiano publieo, (cd lU
cutare &amp; alio adnllllifl:rarore primto: vr probatur, /~ 1. eX!II'[o".f. e. dt prob,tt. &amp; in 1. 1. §.ft m.rgjfr,tflU. de m.rgijlr. 1011lIln. /.
1. §. vfque "deoff.dalltel.&amp; YIlt.dijlr,zlJ. l. I.e. de "dmin. ftm f. l. U I-

JI

"'''/lU. 1.Ires t/ftdrnff. tod.

Probario t aU[em, quèd nomin:lrus rempore depoli'ta:.ldm.iniO:rarionis fucric' idonells fJculraribus, incumbir nommarori, 1. ex perfoll&gt;1. C. de probill. &amp; ratio e ll:, q\lam ponir tcxt. In /.
non cjf neaJfcff. cod. titulo, quia probatio exigenda cil: ab iis, quo·
rum offici) fuir prouidcrc vt idoncè cauererur. ac eriam ~Iiala­
tjonc, quia ex quo nonc repcrirur 110n ld onclis facultatibus,
1,rx(umptio ell: non fuiilè idoncum tcmporc 1I0minatiom~
Na m ex pra:[cnti O:,ltU prx[umimus in pra:tcritllln , Vt po~
6 glo{f not. (cribcntcs , ln d.l. rIOlJ eH ncceffi. Prx(umprio t cnlln
ex vno tempore rcél:è trahitur a d aliud, l. non omms. §. .lb4r.
hart!. &amp; ibi nor.
de rt md/I. ideo rroprer hanc imis rr,r·
fllm pnonem , Qnus rrobandi locupkrcm incumbit ei , ad
&lt;]uem pcrnnebar rarione officlj nominarc locuplctcm, vt dcclau t Placent. In d. 1. r. c. de f(fieul. "omi". nec (ufficcrcr proballè , tem pore depofirx adminiflratiol1l&gt;. nominawl1\ flllfi!
locupkrcm , n\li erum li r prob.Hum, '1uèd nOll1Ularus ex·
tirent làJucndo, rolt J~pofitu m officilll11 t.lnto tempore . quod
ratlones &amp; rebquatlll pr.tO:.1tioncm ab co ,elllitJris ad1l111l1flra·
tor rcél:è poruir cxigc.:c:feclI\lduln gloff. Bolrt. &amp;: \lmnCI i" d.l. l.

~

JI

C.de pmwl.nDlnl1J,percext.1lI d.l.dmorJlO.ff.de mgg~fl. qu od rem pul
arbuno

Cauflà 62. .Q!:!p:ll:io 3.
6r
nrbirl'io iudicis rclinq\litUl', vr ibi concl udlll1t Doé\:.&amp; PlaCcnt.
IiI d.I.I. Ni t'qllando rextllS,nOIl exprimir ccrtum rcmpu s, llIlId 7
inrclligirll1' rcllllqucrc in arbitrio iuCdicentcs,l. 1 jf. de illrt de/lb. &amp;
ibi nOLArbitr:lri aurcm dcbcr iudex rcinpus, inrra quod probabiliter id fieri poruit, Ira vt illo prxteriro, nulb pomr COlllpctcre
cxcu(ario n.dm inill:rarotl ci uir,Hl s, qui dcbL1lc r"rioncs, &amp; rcl!quarus pra:fl:aüonem cxigcrc : quoniam tune tenerur rcCarC'lrc
damlluffi Reip.vc probarur llJ d.t. I.inf.1[;;~ 1+§.pr,tdmm.Jf. dr .dmimJlr.rer..td cùtit.pmin.quod .lurcm eiui raris admiOlfl:rator rc- 8
nearur,fi eulpa rua vcl negligentl:lnon exeglt, li polèquam lucccHir ill adminifl:rationc illnd poruir exigcre, proccJir general,l'cr in 0111 ni dcbirore ciuiclris, vr pl'O bar text.1n d. l. 4. §. pr.tdil'm,
(1/111 gloJf.in verboJ;'ccrffor. Siquidem [uccedenri in adm!1111trarione ralc Ol1\IS incumbit,l j.§.pCfJjf.de admln. rtr. ad c/tli.perlm. &amp; m
l.mifi'opinatores,C.de ex ,zOfol'. tI1blll.l/br6 10. &amp;,bl not. Bo1rt. ex quibus Caris con fl:abar nulè fui llè iu dicatum per Illulb-em gubcrtl :t
rorem, condcll1nando d iél:os 110nlJ11arorcs ad prxfl:andum CiUItlri Tara{conis qll:\l1tirJrcm r liqu:ltlls dlél:i t hef;lUrarij,&amp; ad .,t'mas lèptcnarias illius quan[J[:Itis, cùm nec ad (Ol'rcm prinClpalem, vr diél:uln cll:,dlCnt obbgari, &amp;: mulrominùs :ad rcliqu:tru~
v(mas.
Nam t ccrtillil11uln cA:, 110l11111atorcm non reneri ad v furas 9
[orris , ctiam co ca(u quo ad {orrcm reneri poflèc. glo. li. tJJ d.l. 1.
c.de peric.nom.qual11 approbanr ibi Bart.Bald. Placent. &amp;: ol11l1es,
per lext. in 1. LIICÙH. §.paullH rrfpôdit.&amp; in l. ltbmlU,§j.&amp; inl.conj/NI/lion/blls jf. Ad mllnicif.&amp; rario cilè porcll:,quia 110min:ltor la 11qllam fideillffor habctllr,lj.e.qllo qll/fqlle ord.comlt. (ed fideiuflàr
non rcntrur ad v(uras fortis.l. r. C.dt ptric.e6r. ql~i pro magijl.inler-

t

'Im./rb.II. &amp; in 1. Imfcrator Ttllu Antoniml-&lt;. §.quod ftjortè./.lJbertlu.
§j.eodtm tif/t/o.&amp; ljd&lt;'lltffores magijlr,'llllIrnjf.de fidtiu./fcnm COI1cord,lI1ribus :Il1egatis pel' gloO: ln d.l.ltbcrllU. §j.&amp; ln d.f, LIICÙIf,
§.P.tl/ltu rej}ôdll. &amp;: fJ.cir!. v mca.C.dt bù q/II tX 11ql/od •.dmlfJi.(OIIuen.ltb. 1 l. T amen t vn o caru &amp; ad Correm &amp; v{uras {onis C:O \1llcnin porcll:, (c1licet , qu ando 1l0mill aror vel fidciuffor (c obhgaflèr 111 omlll: cauilàll1 , I.qll,,·ro.ff.loc,tf.&amp; tb/lIOl.Barr.&amp;: fcnbc\1tcs, &amp; glo.m 1. LUCIIJ!.~.p.zlllflj rc.fPondlljf.lld ml/mâp. &amp;: per D0él:.
III 1.1(JI/fI'" C.lfu,t.&amp;: ln Ijf/duo ql/od arlo loco. Prom fUIr conclu{llm &amp;: iudiC',ltllfl1 in hac cauilà,d lC1. 7 .Ian uarij,I ~ ~9.

H

3

snI

10

�-------------------------S YM MA RI A

.fV(A RTAE
CII/1fe (, l

.!fJ..!;'AE STIO

~IS,

•

Adm;nijlratorrs ciU;tlltis vei dCC/mones,ex ma/a "d",;n;J{ratione
vel ",ùiflo demto,an obligentllr 'ù/llati quillbtt info/idum '. 't'ri
Fro pdru,c01Jdllditur obligari il1folidllm,fed excC/jtlonem fm pro
paru,n.2.&amp; 3.
.
+ Bemfcil/m dll'ifionis hd&amp;ct /omm inter plures mlfgijlr.1fl/!,fralldlf
pdrficipfS.
. ..
."
f Thefouraritl4 vflùlfrjitatiJ expllltEft, y,lIlomblJI ji",) adrm~ijlratlo11;' , 4n reli'fflDYlim ,-,fordJ pr.cj/.I/'C drbelff: 'Ubt {ege! I~II/W" plignantfJ (onuli411lllr.
.
G Adminijlrator cÙlllatù Irmtur pr,rflare 'Ujimu pemnt.!, 'fI/of) apud
rum (X admirJiflrdtione /'UilAnjit: nift ùtJ{am cAI1fàm ,ex 'Ilia
tardll.s pUl/niam mtuln:it,a/!tgaret,&amp; "·7.
.
S Adminijhator cÎuùat&lt;s ,ft pwmiam publtcamin proprios V/Ill (~n­
uerflt , teltflllr prlfJldre 'lljimu illillS ftc/lmlf Clultatl non fl/llm

1

.,

10

fortem.

..

'

f

.

Adminijlrator cÎuitat;' '!Je! mrator publrC/ opem pecumamdPNblica/11 ad artum Ofll4;71el (dltjfÀm à Rep/lblICd l!leJl.il1df:zm,A allam Cdll,ram wl OptU publicum foa afllhoyitdle cOl1uerfat,twt/ur
rtuitati IOm) rcJltlllere, CIIm ;ncremmto 71forllTllm ,&amp; 'fllaltter
qllod expmdit muperet,ibidem.
.
.
..
&lt;..Admi11lJlrAfor RciPllblic.. , 71et amltor , 'fUI pallnt.1r?J pl/blICA": m
canffam deJli11luam conutrt;t, '!Je! Clrca ea, 1'u officlo 71fl Ifdmllfl{fra/ion: incumbtlnl, confom/ml: Jifralls ,CIl/pa, aut mgllgmna
.minimt argua/ur,non /enetllr cimtatl, nec pro forte nec pro 71jitriJ.
quod Jifraus arglli pofllt, (embl!llr efW') 4d 'Ufimu. qllodJi ft/a
mgl:gmtla , 71e! CIl/pa dcprehendatllf, tllnefltll m delrlmen/1I1J1
Rttpllblt"e farcire 'Untfllr ftm I11crcmmlo 71fitrdYllm, nllme/'o
11.&amp; IL

"
IJ

.Q..,V A EST

0 !:?..Y ART A,
Cauffi 62..
J

Vxritur ,an dccurioncs t ciuitaris ex mal~ admmi- 1
.
•
j Il:ratione &amp; ambirio(o,ae iniull:o decrcto obhgc11tur
• . . . cil1irari q~lhbct in [olidum, vcl pro partc tal:rùm, &amp;
.
:ln ad v[uras (oms pOtuCrint eondcl11l1an: vldcbatur
nonnulhs non ceneri in[olidum,(ed pro virili portione, per tcxr.
in t. a_fir/IIT. §.f.ff de ÎltrtJifci, vbi dicimr,(i 6[co multi fraud cm
feceriur,omnes pro virili portione pœnam debcrc:qua: verba rcrplciut ip(am pa:nx obligationé ,&amp; inlJi mufti. ibi,fed ommJ parteS pr.ejlabun/ ffde pllbIICanIJ.&amp; in l.quid ergo. §.f.l. lmperamff. Ifd
'IJI/IIIC/p. quiblls iuriblls dlcitur periculllm dTc commUI1~ . quod
f;loff.&amp; Ihrr.inrcllexerunt,in lJi 71( cmo.§Ji duob'l4 71ehlculllm,,,+
jf.commod.:t. vr (ir commune eUlhbct pro parte [ua. T amen t vc- 2.
rior [encenlia ell:, vr cx mala, &amp; fraudulo(a admlOiaratlonc, &amp;
dolofis dcerecis cillitatls,adminill:ratorcs vel dceurioncs (illt obIigati eillirari , qui!ibc:r in(o!idllln: ira ramen vr vn? (olucnre alter hberetur: per ccxr. in t. 1 . vbl finguIJ non pro vmIJ portlon.c,
[cd in [olidllm obligalltllt Rcipublicx, &amp; 1.2..111 fYmc.C. ']/10.']l'if
que ord. C011litl1. lib. I l . &amp; ibi hoc not. Bart. Plaecnt.&amp; rehqUl (cnbentes.
Probarur condufio apertè in 1.Ji pl/lm.jf. dedolo m,do, &amp; ibi,
Barr.&amp;: ali) [cnbcntcs . EIl: cnim indiuifum corum offieium, ideo
dicunrur duo rci dcbendi,ex ncce!Iitace officij ,vt dicic Barc.in d.
§ft d'lobtu vehicult'1n.&amp; dcc\arac Placent.in d.t.!. .in Ji. &amp; hoc pulcrè 6rmac Bart. in d.l.Ji mlllli.num. I.quem (c:quuntur lbl Angel.
Paul. dcCafl:ro. loan .de lmol. Raph. Cuma. Roman. &amp; Doél:o.
eommunircr,eollc\udcnces:~ando plures t officialcl , habcn- 3
tes fimlll adminiftrationem,delinqullr circa ca, in quibm !lab(r
admini[lrarioné,omnes rcneri ,quéhber in(olidiiIcd cxaél::o non
6r, l1i{j pro parce, [cd fi alter nOIl {ir [olucl\do , nlllçab alrero t(ltum cxi"etUl:_, vc dicirur in illo textu . ob\Jg:ltIo cmm dl III (oltdum ,(cd cxceutlo pro partc, &amp; iura [uprà in principio allcgata
rc[picillllt (olurioncm , qux 6cri debet per virilcs ,&amp; ;lOn ipf:\ln
ob ! igatiOl~em,qux ab initio fuit in (olidii conr~aél:a cotra quemlibet,vt dcclarat Barr.in (/.t.fi multi.&amp; communlter [cnbcnrcs lbl
Er

�·-

+
CaulLI 6t .~.d1. 4.
Et hoc ca lu pCllCUllll11 dlcirm commu lle clIihbcr in I~) ltdl\ln,
lI1 : lic(:r ,]uJ.l1tll m ;td cxccuciollcm
&amp;
q uantum ad obll'T.t[Ionc
~
.
\~)Iurionc m tit dlullÎ.I\I1,vr pl'l1dcnccr .1lllm aucrCtt gloIl .IfI J.l.'lud
ergo.§..f /JI v&lt;rbo.(4èrf'lm'l/lJJ:ll.ld m!ln:flp. &amp; Dod.11l d.l fi mltltl.&amp;
ln .'[IIS /0C/J fi.pr.i "lItz.rlf.f.c,. i" d. I.fjuia o:I!.0' §.fi. in verbo r4icplul1I"'jJ:.rd llil/m, if'-&amp; Dod./Ii d.lfi mU/II.e}- ln .1/iiJ locMfil f r.•d/tgolfff,
é,- in d.l.fjuJd rrgo.§jù,.à 1. ''''per.llor.&amp; noc. Bart. in d. § ..fi dl/obrt!
velumlml:. &amp; lèeundùm lune dll1:int.1:ionem debel\t imdhgl d.l.
qllld crgo. §..f.&amp; li milia iura,qux dJlj 1 0llLlnt officialcs,framlts p.uttcipes,no n ceneri,nHi pro partc:vc procedanr rclpe/lu eXCCllClO
nJS (cu lollmonis,&amp; nOIl rcrpe/lu ob li garionis: CÙIl1 quihbct lit
oblig:ulIs in rohdum, qu ad duplt ci rarione verum elfe ncecfl'ario comprob.ltllr:Pnma ,qu ia il obligario ab inirio diceruur dlui(a,&amp; (q)arat.l in partes VIriles, nOll poirer vnus oftieilli pro aIto,qlli non cil rolucndo,ollcrari,l. !tgalom»ûlJ prtnc.ff.t!&lt;, Itg. ~. &amp;
l.mter ros.1n prmc.ff.de jidfJ/lj{or.&amp; Ibi per rcribenres:erit cr1;0 III (0hdum obligano. Secunda, quia non pollunr habere benencium
diuiGollls Inter (e, li nOll eHcnc obltgatt qlliliber in rolidum, d.l.
mUr tHom princ.&amp; Ibi \Jotarut.a hoqull1 r:tle benen cium il1L1tilirer
daretur cls,l; \Jon cirent inrohdum rcd in parres rantllll1 obligati.
4 Cùm ergo t IlIre ccrttfTimllmli r inter magillraru s fraudis particI pes bendicllllll hoc dari,&amp; 11J.bere locum , \' r concludu nt Pbccnt.&amp; ah) m d.l. 1. e}- !.L.c.quo 'f1llf1/le ord.c07wen.ilbro.1 1 . &amp; P.1UI.
de Galtr.Raph. Cum.&amp; alij.itJ d.lf lJlIIII /.&amp; probarur in d.l:..fmp('
Y,rlor.6- ln d.lJi mllill. V bi, li omnes eondemnari ru Ilt (o illendo, a
quoliber pars cxigirur:quod non cOlltlnglr alia rJt IOnl', nlli &lt;11\1.1
habent hoc bcnenclUm dlllliionis,qllod plunbus ln tolidllm ubIigaris tanrùm cnbllirur, 1. 1. §. mmc frlzélamu.ff. de tllld
r,lf:011.

&amp;

dl(lrab.
Conc.:ludltm ergo ofheialcs plmes,ex fraude ab ~ is eOtnl11l nà
obhg.1ti in(oltdulll eiult.lti ,&amp; inlolidum po lfe c;o lldc mnari : It.!
quad vno roillenre, airer hber tur.Er hoc caru, rediccr qll.lIhlo
probara fraude ht condcmnatto, dcbenr condemnari ad rcihtunonem (orcis C\lm v{UtlS,vt probarur ln 1.(1,,7, 'lltid,mt. § .•'o.r fj'" IX
ttdmlmjfr.,tJolfC.ff.de 'Lfilr. Ibl not.Bart.Flor.&amp; ali) , &amp; Idem volulr
glo.ln lfi. J)I 'Verboflrlù:ff.d~ ddmi. rer. ad û"ù. peyt. &amp; hi ç rarionib.
vldebamr ffilh l &amp; dommo primatlo p ra:li dl , bene fÙlirc in hoc
IlldlCatllm pel' cxccllcmifTimllm gubernatOré'. Tam cll pra:uJlu lt
(cntcGtla illorum qUI n:ncb5.r decrerll hoc millimè flllflè amblriorum,
\

Caulfà 62..~a:tr.~.
6)
,tiofum ,aut iniufrum,fed pro bono publieo faél:um:idco admini
ftrarores non cIlè obligatos,nee in(oliullm, nec pro parte, ad refHrurionem di/lx quamiraris:&amp; multa minùs ad illlllS vCuras:vt
fuir pronllneiarum ex maiori (uffragio,die 2. 7 .I.lIÎuarij, 1 r r9·
Nec extra.rcm c:rit hoc loco qlla:rere de quœl1:ionc vnli &amp;
quotidiana: (cilicer t an rheraurarÎus vniucrliraris expllnél:ts ra- \
tionib. renearur ad reliquarus v[uras, &amp; an adminil1:raror rcipublica: tencatur pra:fiare v(uras pecunix, qua: ex adminifiratione
ciuitari deberm,&amp; quando v(uras przl1:are cogarur. ~z q ua:l1:io ed am fuit 'Igir:tra in hac c:tu{fa.in quaqlla:l1:iol1e iura ex di:lmerro pllgnare vidcmur.Nam text.in l.conjfitlltioniblU./f Ad municip. dirponir rdiqlliarum vrmas, nec ab ip(o, qui ex adminifirat ione reliquanrur,nec ab eius ndeiu{fore exigipolle:lieut Ilec
vrura peeuuia:, qua: ex derrimc:mo dcbcrur.
Ar pror(us eonrrarium dicirur in/.c//m quidam. §. tOS q/li e.-': 4JminiJ!rali~mjfdt '!Jfitr./.2. §.qlloJ de jYllment.tria.&amp;

lfi.ff.de admi.rtr

Adcùlil,pCYlin.
•
Aceudiu s laborar in (olutione huius contrari) in d./.conjflfl/fi~­
IJibuJ.&amp; (oluit,quia in d.l. COwjlifJ&lt;tloniblU.fuit honor ,&amp; iIJ d. §. eDJ
qui. fllÎt munllS ranrùtr1,hoe dl: adminil1:ratio. Sed Barr. ex renrentia lacobi de Arerio alirer rcnrir:vllit enim in d. §. (olqlli. admillil1:rarores ideo teneri ad vrutas, quia pecllni ~m publi cam
cOlluerrcran r in proprios vfusJeclls, fi per negli gellriam malè illam adminill:raIfcnr quia illius pecllnix v(uras non prxl1:~renr.
per text.in d./.conjlitl/lionibm. 6- in I.LllcitIJ.§.! ffad Inlmicip. qua:
jura illtelligir proeederc il1:o ca{u.rcd Barroli l'olurio, quamuis in
{e vera lir ,ramen nimis eoarél:at i\!um texr.qui genera!trer loquitur, nec de vcrJione in proprios vfus facit rncnr ioncm . imo nec
hane fui{fe rnel\tcm i urireonfulri in iUa 1egc, vel exeo coJ!tgltur,
quad iurirconilllru s de pecunia, qua: apud cos ociora rcmanlit
Joquirur in d.ljin.1I'I prmC/p.ff.dt admin.rer Ad cù,iI.pM. Et 1t!,0 0 doftècd.Saltc. Ang. Raph .F1llg.FJor de San{lo.Pcrr.&amp; commUDlrer (cribcnrc:s tlJ d. §. (8 S qUI. conehldunr admilllfl:rarores cllli- 6
taris reneri ad vruras pcell nia:, q ua:apud cos ex ,1Jmil}il1:r~tione
rem an lit,per illul11 tcx c. ~l:l: cooclllGo cttam probatm in d. /.1..

t

§.quod dt jmm'(tarta.&amp; i" d.lji.in princ.ff.de adm. m. ad cil/il.pertin.
~a:

t

communis eonclulic ira dcbet rempcrari , vt pro('cdar, 7
quando adrninil1:rator, vcl cumror Pllbli ci operis, fine e:lllflà Icgirima pecuni;.un rctinuir . nam li allcgarctiufbm eallJfam ex
1
qua

�c'1l1{[, GL ~:dl:.4.
qua tard lùs pocul1iam intulcrie,fine dubib ~l(cu(.Irctur ab v(uris.
pcrtexe.m ,d.lf.§ ff!dt 4d7;t.rrr.~~ â#.pcrt. '. .
~. .
66

Ca:tcrum fi pccunia 11 0 rema{le 3pud admllltl1ratorc Clluta.S eis t, (cd illnm expcndit: li in propnos vflls v&lt;:\ vrilitaeé, lincdubio rra:{hbie IIIIU S peCUlllX vlliras ciuiraei,L. I.e. de vjùr,pl'pi/lar.
&amp;:: quidcl11lO.lXllnaS, cùm abutAeur hci:da admmifhaeionis, qua
Itabce in illa pccuni.\, c voillie Tryphonilllls im('coll(ulnls, in l.
ljl/JjùJtvjitris. jj:dt ncg.grJl. &amp;:: in fpccie hoc voluie Bart.in d.I. m'~
jhll/llolllb/ls.ff. dd mllNlcl/'- pet rcxe.m d. §. tOs 1/1i. qllcm ll1telhgit
proceJcrc boc C&lt;l(u . .
9
Si vero t pecuniam expcndit ex cauffa Reip. &amp; boc cafu aut
peculli.l fucrat nominatim dcfl:inata ad ccrt:lln cauffat'n, vel 0pllS:&amp;
cafu fi ad aliam cauffam adminifl:r'ltor vcl cmaeor ilhm conuertcrie, dcbcr illam ciuieati rcfl:iel1cre cum incrcmento
vCurarum, d.I.2..§.qllod Jc frurmnt.m'l. §.ji mdemnirlU.ff. de admi/l.
rer.Ad cillit.pm. Tamcn ql10d ill aham caullam cxpenCuffi cfl:,rccuperabie admimfl:raror ab ip['1 ciuirare,ve1 repl1blica,fccundùm
raeioncm darorum &amp; acceprorum , ve dicirur d.l. 2..§.qtlod defu1 0 mmt.IfI.~. 0~ in.§.adfrllmentl. ~od t fi pecuniam publicnm ad
opus, vel call1hm defl:inaram expendir cmaeor, vcl fi admilliflraror Reip.circa ca,qll:E officio,&amp; adminiO:rationi inclimbunt,
illam conlùm(erir, tunc fi nulla culpa aut ne gligenria impurari
poeefl: curarori,vcl adminilharori circa illam,noJl rcncrur admi~
nifl:raror "nec pro [orrc, nec pro v[uris: cùm vacet omni negligentia,&amp; dolo. Nam ad ha:c magtfl:raeus &amp; Re,p. curarorcs, vel
adminifl:rarores ciuitati obliganrur, l.magiflratU! Rapffd( 4d/llill.
rmlm ad ciuit.put.
1/
~od t fi dolus am fraus circa illius cxpc::r.'1 m impurari pomt
admimfl:rarori vcl curatori, (ine cllIbio rcncrur ex demmento
Rcip. ncdùm ad forrem, fcd &amp; ad dhu s lorris vfur ~s , l'cr rcxr.;11
d.f.c"m fJlltd.1.§ .eos qui.ibl:h.ec al/lem lIa jiUlt li n/l/l,tj"'"f! MgHlftIY.&amp;
in d.l}. §.item rcfcrtpfemnt ,Ji negllgmta m dlifr,.IJL?Jd/J bOll/j. jJ. de
admi.rtr.ad (ù,if.pert.
J 1.
Sedfi [ola ncgligcnti:l arguatùr adm inifl:rarons, fine dolo &amp;
fraudc,ifl:o cafu renceur adminilharor re[ltcltC: damnlllll [UrtiS
ciuiraei ,&amp; illius deerimenrum fcu daml1um,ql1od adminifl:ratoris negli gcl1t1a pal1à dl: ciuiens : Ccd ad vfuras f0l'ris non rcnttur,
vt probarur)n d. §. (OS qui. Ibi fld ln ea, qI/am rtdemtanblll (oni&lt;'
mtfemnl , eli.lmji ntgligrnur ded(Ti'nt , vji/flt fis remi/tifllr. &amp;
idem

ma

Cauffa 63.
67
idem dicitur in d.ll'MU in prin.&amp; ifl:o cafu pecunia propl'iè dicitur debitnex detrimento,quando negligellter,fine frande ab abminifl:ratorc vc\ curarore fuit crogata, de qua non dcbclur vfu ra,vt dicirur in d. t. conjlitlltionibus, qua:: deber inrelligi ifl:o ca[u,
feiücet quando adminifl:raror ncgligétcr foIuit, &amp; ob id reliqüarur ex adminifl:raeionc,vt ibi dcclaranrBar.&amp; Odoffred.in d.§.cos
qlli.Alioquin,fi rel iqua procedant ex eo,quod pccuniam apud Ce
rctlpuerir ociosâ,nifi alleget caulfam iuRa retentionis,cédcmnabieùr ad rcliqoorum refl:itmione, cu incremc:to vfuraru,per cext.
in tI.§.eos qui.&amp; d./lin prinC/pio, &amp; in §ji.itlillJ legu. &amp; ha:c obirer
annoranda, quia non inucni alibi ira djfl:iné:l:è declarara, &amp; frequcnrer accidu11t hx dilficulrarcs in iudiciis &amp; ratiociniis.

C AVSSA

61.

IUlls Carolus 1 X. Rex Chrifriani[simus Cjuatitatem,q~a: iure laudimij Curia: Regia:, proprer venditionem e;J.(l;ri
S. Pauli debebatur , in {olutioné 19 16. librarum TurQnen{ium, gilas im1i6bffimus rex nobili Petro de Marrinisregina: marris [eutifero dcbeb:lot,cdIione faéta donauir. Deinde idem Rexilluftri &amp; fortifsimo militi 10ao. Ilc. Nicolao de Bolleriis , domino de Sant,,-l, diai carui venditori, \audimij obligationé codicillisremiut. &amp; Cj'lateous
opus effet donauit. apud [lImmos veétigalium &amp; rarionum prxfe6tos,guoru huius rci [umma iurifdi6tio eft, vrcrquHuo ru codicillorum apl'robarionem petlit. Er lice
pédcnre,de Bolleriis principafi rc[cripw:lod id impctraro,
Martini ecCsioni , priori 1ieèt,dcrogauir.Cau/fa in coGlio
enarrata,fuit dubiu,quis coru prxferri dcbeat,&amp; an Principis re[criprum,pendcme lite impetratum, Martini itJri
a~ ceCsiop.i dero'garee. Placuic pofl;eriorc rc[cl'ipto aut
donjrione ccfsioni ni! deroga~um~&gt;J:lanui1rij, 15730_
• E,G
1 :2.

�c'1l1{[, GL ~:dl:.4.
qua tard lùs pocul1iam intulcrie,fine dubib ~l(cu(.Irctur ab v(uris.
pcrtexe.m ,d.lf.§ ff!dt 4d7;t.rrr.~~ â#.pcrt. '. .
~. .
66

Ca:tcrum fi pccunia 11 0 rema{le 3pud admllltl1ratorc Clluta.S eis t, (cd illnm expcndit: li in propnos vflls v&lt;:\ vrilitaeé, lincdubio rra:{hbie IIIIU S peCUlllX vlliras ciuiraei,L. I.e. de vjùr,pl'pi/lar.
&amp;:: quidcl11lO.lXllnaS, cùm abutAeur hci:da admmifhaeionis, qua
Itabce in illa pccuni.\, c voillie Tryphonilllls im('coll(ulnls, in l.
ljl/JjùJtvjitris. jj:dt ncg.grJl. &amp;:: in fpccie hoc voluie Bart.in d.I. m'~
jhll/llolllb/ls.ff. dd mllNlcl/'- pet rcxe.m d. §. tOs 1/1i. qllcm ll1telhgit
proceJcrc boc C&lt;l(u . .
9
Si vero t pecuniam expcndit ex cauffa Reip. &amp; boc cafu aut
peculli.l fucrat nominatim dcfl:inata ad ccrt:lln cauffat'n, vel 0pllS:&amp;
cafu fi ad aliam cauffam adminifl:r'ltor vcl cmaeor ilhm conuertcrie, dcbcr illam ciuieati rcfl:iel1cre cum incrcmento
vCurarum, d.I.2..§.qllod Jc frurmnt.m'l. §.ji mdemnirlU.ff. de admi/l.
rer.Ad cillit.pm. Tamcn ql10d ill aham caullam cxpenCuffi cfl:,rccuperabie admimfl:raror ab ip['1 ciuirare,ve1 repl1blica,fccundùm
raeioncm darorum &amp; acceprorum , ve dicirur d.l. 2..§.qtlod defu1 0 mmt.IfI.~. 0~ in.§.adfrllmentl. ~od t fi pecuniam publicnm ad
opus, vel call1hm defl:inaram expendir cmaeor, vcl fi admilliflraror Reip.circa ca,qll:E officio,&amp; adminiO:rationi inclimbunt,
illam conlùm(erir, tunc fi nulla culpa aut ne gligenria impurari
poeefl: curarori,vcl adminilharori circa illam,noJl rcncrur admi~
nifl:raror "nec pro [orrc, nec pro v[uris: cùm vacet omni negligentia,&amp; dolo. Nam ad ha:c magtfl:raeus &amp; Re,p. curarorcs, vel
adminifl:rarores ciuitati obliganrur, l.magiflratU! Rapffd( 4d/llill.
rmlm ad ciuit.put.
1/
~od t fi dolus am fraus circa illius cxpc::r.'1 m impurari pomt
admimfl:rarori vcl curatori, (ine cllIbio rcncrur ex demmento
Rcip. ncdùm ad forrem, fcd &amp; ad dhu s lorris vfur ~s , l'cr rcxr.;11
d.f.c"m fJlltd.1.§ .eos qui.ibl:h.ec al/lem lIa jiUlt li n/l/l,tj"'"f! MgHlftIY.&amp;
in d.l}. §.item rcfcrtpfemnt ,Ji negllgmta m dlifr,.IJL?Jd/J bOll/j. jJ. de
admi.rtr.ad (ù,if.pert.
J 1.
Sedfi [ola ncgligcnti:l arguatùr adm inifl:rarons, fine dolo &amp;
fraudc,ifl:o cafu renceur adminilharor re[ltcltC: damnlllll [UrtiS
ciuiraei ,&amp; illius deerimenrum fcu daml1um,ql1od adminifl:ratoris negli gcl1t1a pal1à dl: ciuiens : Ccd ad vfuras f0l'ris non rcnttur,
vt probarur)n d. §. (OS qui. Ibi fld ln ea, qI/am rtdemtanblll (oni&lt;'
mtfemnl , eli.lmji ntgligrnur ded(Ti'nt , vji/flt fis remi/tifllr. &amp;
idem

ma

Cauffa 63.
67
idem dicitur in d.ll'MU in prin.&amp; ifl:o cafu pecunia propl'iè dicitur debitnex detrimento,quando negligellter,fine frande ab abminifl:ratorc vc\ curarore fuit crogata, de qua non dcbclur vfu ra,vt dicirur in d. t. conjlitlltionibus, qua:: deber inrelligi ifl:o ca[u,
feiücet quando adminifl:raror ncgligétcr foIuit, &amp; ob id reliqüarur ex adminifl:raeionc,vt ibi dcclaranrBar.&amp; Odoffred.in d.§.cos
qlli.Alioquin,fi rel iqua procedant ex eo,quod pccuniam apud Ce
rctlpuerir ociosâ,nifi alleget caulfam iuRa retentionis,cédcmnabieùr ad rcliqoorum refl:itmione, cu incremc:to vfuraru,per cext.
in tI.§.eos qui.&amp; d./lin prinC/pio, &amp; in §ji.itlillJ legu. &amp; ha:c obirer
annoranda, quia non inucni alibi ira djfl:iné:l:è declarara, &amp; frequcnrer accidu11t hx dilficulrarcs in iudiciis &amp; ratiociniis.

C AVSSA

61.

IUlls Carolus 1 X. Rex Chrifriani[simus Cjuatitatem,q~a: iure laudimij Curia: Regia:, proprer venditionem e;J.(l;ri
S. Pauli debebatur , in {olutioné 19 16. librarum TurQnen{ium, gilas im1i6bffimus rex nobili Petro de Marrinisregina: marris [eutifero dcbeb:lot,cdIione faéta donauir. Deinde idem Rexilluftri &amp; fortifsimo militi 10ao. Ilc. Nicolao de Bolleriis , domino de Sant,,-l, diai carui venditori, \audimij obligationé codicillisremiut. &amp; Cj'lateous
opus effet donauit. apud [lImmos veétigalium &amp; rarionum prxfe6tos,guoru huius rci [umma iurifdi6tio eft, vrcrquHuo ru codicillorum apl'robarionem petlit. Er lice
pédcnre,de Bolleriis principafi rc[cripw:lod id impctraro,
Martini ecCsioni , priori 1ieèt,dcrogauir.Cau/fa in coGlio
enarrata,fuit dubiu,quis coru prxferri dcbeat,&amp; an Principis re[criprum,pendcme lite impetratum, Martini itJri
a~ ceCsiop.i dero'garee. Placuic pofl;eriorc rc[cl'ipto aut
donjrione ccfsioni ni! deroga~um~&gt;J:lanui1rij, 15730_
• E,G
1 :2.

�68
:1.

Cau/1à G3,~O:,Yllic~,

----------------S ,. M
A R. 1 A fZJ? AE S TI 0
],f

N 1 S

'IInJ(&lt;f, C.'U.lfo 63,
Polll/lm adCNtis pojJerfimcm jaal/m, quando 1I0UIII cifiol14rio,
refiYIIlllurJigt/L"ltm deu", opm/ONCS,
2.
Opinio D,rm J1I. !Jae 'l".tjhomfuit commllllÎJ "pud IInti'l//OJ,
; OpÎmo J.tcobt de Armo &amp; oldradi, ql/llm complexlU ejf BArt,'11l1ft.
UXflI11I in l, 3.c.de 1101441. proudeye ill eifiom fia" commodo 6pcriCIIlo aden/is fI/lit/lm, q//If opil1lo hodie ejfmagis commU1llJ &amp;
jreqNmt/Ù! 4pproba/a,n. +, cUù/S opinion;' fondl/m'étu vide. n,6.
Opinio D.yni ae intel/céfm ad d, 1. 3. c.dc nOllat. q/llf aplld IIntiqllos
fût comm/mû,ttiam hodie apudfummo! ratioemiomm Gat/iArum
protfoaos objèrtwIIT,
~
7 üdelltis[aallm non debn "oem eifionllrio, qll,fI1do erfiofl/éla tjl
commodo 6- pmeufoflJù/J ctfi /onarij .
8 Ignor4l1tia debitoris illjfa 6-probabtLis operatur, qllod p"1l1/11Ift(fum debitori àcedtre noeu etiam ipJi ctflonMio, -modù [it[aélum
ex e",1fo oneyofo 6- nonll/cra/lua ,n f).
10 Cùm 1Hotritur,qlll/ndo pac1i1 cedenlû noce"f ufiioNario, dijJingllendifmttr(J eafilS, ex qUA dijhnBionc omm! in IlIte fe Doaofllm
opinionu,aboquin em/Yllrù:,Ad eoncordill1n Yrdltcuntl/r: Primus,
e~m paieulum &amp;01r1l1is 'llti/t/M Uft nominis prrlmet ad a denum: quo eafil eefsionllrùu repll/atllYJimplex proC/mlfor. ttterito li
noetl udmtù paBl/m. n, 1 !. qui eafUi frequenuy contingit,rt,1 J.
Il. c..J,(andans pofejf agm Cintra tlcbitorem etji mandAt4rùl4debi/8ri
demmci4fJu,lIl/t drbiti pl/rtem acaprffi/: 6- quare.
14 ScrlmdUi e"filS ej, qUllndo refilo j.,éfa ejf ad eommodllm 'IItriufilllr,
feilietl cedmt;' 6- ctfiionar,! , qllo c4i. pcrieu/II'" nomlnlf afii
prrti71lt I/d cedmton,N.l i'
16 Conjf:lutio I,J,C, de nOIiI/I. iniicillenebrlU in hdc ma/ma, 6- MIlqllam Da/lits Comicu! inter/llrhat omnia.
17 nrtùiS C,rjilS, qUAndo perimlHm 6- '11lliittU cefit nominis Iramlat.
full in ccfiionarium qM cafit p.Bllm,trdnfoéfio,eo'frfùo, dOfMtio,velliberafio udrntis non nocet ccfsionario: 111ft 'linofllo cafil,
qUAndo deb/tor qui fût libmllliSà cedentt ,probabh,ttr IgnorAbllt erfiionrm,n.rS,6- If).
'.1 ,
1.0 !gnl
1

Cau/fa 63, ~x[t vnica.

.

Etli rno'cm ceCsioncm faébm dcbitOr prob:lbJJitcr ig nora(f~t: quonlô\tn bon CI
CJ uif.l 00;: 1or."\ ,fcd Jucrtmua 6( gU[UÎt3 P[OCc:fSlt libctatlo,Vldc. ln qU:Efiionc n.
17.,·fqllC ad uUl1\CIum 1. ....

.to [gll,ranlia ad cDnfiquendum Luerum lion prodejf,fldJollim ad d,m-

num rep,/lendu",: nif", damn"m proxima eaufo efl'llt /gnOYlIl/ti
fobuenùclur, ignorAnlia 4ute1n inmipaillm hominemfacit, ne l'of
Jit et bmejicium IJoe denrgari.n.u.
11 !gnor4nti4 (Iiam inJla &amp; probabûtf non prodcjf , quoties coneurrulft
el/rdP lucratù/A hmd;', 6- rrguJa, qu'od[aéfum '11l1ill-l prrflnlt Alteri nOn nocet,
.
2.l Conjfifutio If jf de tranfoél, prOctdit in tr4nfoélione , 'Vel alig paBo
faBo ex CIfI1ft onmfo,
14 L,udlmi"m debetllr lib emptore pro renoualione inuejfiturlt,
~Y AESTIO

•

YN!CA,

Cau./Je 63,

r

,•

6!1

,

Il

N qua quxfl:ione antiqui Dollores fuerunt in mlllti-

plici t opinione. Nam Gllillelm. de Sufa, quem rcfert 1
Ioh, Andr, Ildditionr Speeuli,in tit. de'cefiom IlElionù. §, 1.
in 'IIerfic,fld nrmqllÎdfll4 e8l1fifio, in 'IItrbo,dolum.fuit huius fenrenri:E, vt !impliciter nocercr,per l,Ji Cllmem/ore.in princ,j'.
de fdH lfjf de tr"nfta, Secunda opinio pra::cedenti contraria, ve
illdill:infrè non Iloceat cdIionario, fuit Iacobi Butrigalis ,v t refen Spccul. in d, §Jëd nunqllidfllil confefio. hac poti/Iimùm ra[ionc, quia dolus authoris bonx fidei crnrori noccrc non debet ,!,
doillm, C. de perie.6-commod, rei'llmd, Tenia opinio fuit V berti de
Bobio,qucm referunr Specul.&amp; Ioh, Andr.in 10CG Illleg.lto,gui fcedcrc diO:inllionis prxcedentes duas o pinioncs, alioqllin comraria" lic conciliabat : vt prim:!. proccdcret, li ce/Iionarius poterat
habere regre{[um co ntra ccdenrem : aliàs haberet locum (ccufll.
da, per not.in lfjfdc da,&amp; Qblig,Q:!arra opinio fuie Dyni,ilJ lf.:Ba,§.fi hewjf.ddTrebdl.quam (equitur Cynus,in J, 3 ,C,de nOllat. vt
pra:iudicct fcmper cdIionario, fil{j in tribus calibus comenris in
1. J.c.de nOl/dt. qua:: opinio fundamenrum habcr ill iIJa 1. 3, ~i ma
opinio fuit Iacobi de Aretio, &amp; Oldradi, ind.
hrm. Vt d lll:inguarur, an ce/Iio fucrit falla ad commodum &amp; pcriculu1l1 ccdemis, &amp; tune procedat o pinio Dyni proximè relat:!.; ail vero ad
\ commodum &amp; pcriculum cc/Iionari),&amp; tUIlC dill:inguit inter debitorcm fcienrem, &amp; ignoranrem cc/Iioncm : vt primo cafu non
pra:iudicct ce/Iionario,fecundo vcro C:lftl pra:iudicct, li probabi.
lis fuit ignorantia, Scxca opinio.fuit loh.Andr.ilil d. 4ddlllOlJt $Ie:

§.Ji

1

3

eul1,

' .. ' .

�Cau!fa 63. ~adl-. vnica.
mlt,dill:inguemis imer confenlollc01 iudicialcm,&amp; cxrraiudicialcm. qux opinio ma gis pcrtinet ad confdTioncm, ql1lm ad p.lEl:um ve\ hbcratiolltm,dc qua in prxrcmi cau{['1 agltllr. S~p riml
opinio dtfl:iflgutt inrcr habcnrcm dircEl:.ls inancs , &amp; UlcR1caccsl
&amp; eum qui habct efficaces: V[ primo carn' non noceat , fi Jcbitor
[ciuit cct1iollcm; [ccundè vero caru noceat, cr fi ceilioncm pro·
babiliter nori ignorauit:quoni:ull tnne iura dircEl:a flint cR1cacia,
ql1oll(qne intcruencrit Vllll de tribus pofiris il, d.l. 3 .C.de nOIMI.id·
co nocer cellionari o I11difl:inEl:é,fiuc kiuerit,liuc ignoraucrit ce(!ioncm debitor, per d. 1. 3.~a: fcnr entia originaliter fuit Jacobi
Burri.in I}jfde Iran(.lc7.qucm fcquutL1s ell: Bal. in l. f mm cmlcrl.
in lec1ur4 dntiqllolffdc p.,c1if.&amp; Salie.in 1. 3.C. de nOlldt. OEl:aua opinio proxima: interprctarill a,fuit Angeli,in d.lfoéh.§} hms.jf ad
Trehet. &amp; i;, 1. fi cUrJ/ emtore.ff. depaEhs. difl:ingucmis inter celIionem qua: fit ex neceili tatc legis, &amp; i llam qua: lir ex voluntJte cedentis.v t primo CJJu nOf! noceat ceiliooario,fi. debitor nonigno.
[ans celliollcm fuit liberatus, (ccundo vero cafu nocear, erfi debitor, qui poil: ccnlonem paél:o cedenris fuit hberacus,probabili[cr non ignoralfcr ccllionem. N o na Opi 1l l0 fuit Martini Sihniani,in d.lfoEltl. §ji /mesjf.adTrtbel. qucm f~qL1ltur F ulg.tn d.ljicum

70

tm/ore. ff. de paElù. col. 1. verfic. &amp; primô '/ " fil", tld tgnoranliAm ficlmdùmr..J',,[arlùfllm Silani4num.difl:inguc11tls i nccr paEl:lllU gmuirum,&amp; onero(um : vr primo ca(u non pra;iud,cct ccilion3rio, (ccundo vero carn prxiudicet, fi probabilirer non ignomllit. Dccima opinio przcedentis dcclararoria fuit Pauli de Cafl:ro, iJ1 d.lft
c/lm (»Itore. &amp; il, d. §. heres. die\:inguentis inter dammun &amp; lucrum.vt in lucris non profit debitori cedelltis paéhuu gramirum
&amp; lucratiuum, nce noceat celliortario fiue [cillerir , fiue ignorauerit debitor cciliollcm:Ceeus in da111nis, quo niam in danHlisvitandis &amp; non in lucris acquirendis ignor.l lHiblls iura fllbllCnium .
Sed in tanta opin io num diuerfi.ratc &amp; iuriuffi eonfliEl:u, qmd
porillimùm [cqui debeam us videndum efl:.fiquidem quarra opi'
t nio t D yni [uperiùs relata, aplld antiquos fuj~ communis, tcRe
Alberico de Rofate, in d.lft C/lm em/ore. col. 1. verjic. COYIJmlll/l~ Id'
men ~pù,io tft. cujus opinionis fundamelltum conllll:ir ill 1. 3.C. de
»0/141.&amp; in l.nomen.c.q,u ru pignori oblig. poJf. &amp; vtrobiqllc norane
3 [criben. Sed Barr. t perfpicaciffimo [uo &amp; profundo iudicio.
communem anriqnommopinionem non pcd'eél:am animadllcr·

Ji

tcns,

Cal1«a 6 3· Q uxe\:. vnica.
7l
tem,Jacobi &lt;le Arerio,&amp; Oldradifcnrentiam,&amp;dlfl:illélionem vr
ma gis abfoluram,approbauir,rain lji cum cmtore .If. de paEl. ql1 àm
in d.lftEla.§ft hemjf.adTrebcl.&amp; in If. ff. de tr"n[na. in quibus 10cis decbrando rcxtllm,in d./. 3. C.de nou:ll. inrell exit ilium rextllm
loqui in ccilione f:lEl:a commodo, &amp; periculo ccdcn tl s, non aurem ccffionarij,in qua non habct locum il la l.j.ncc tex. rn d.t. nomen. Doél:orcs aurhoritarc Barroli fu/fulri, frequenres iuerum in
opinionem lacobi de Aretio, [equuri declaratio nem Barroli ad
illa if1(:!,,&amp; pra;[ertim Alcx.&amp; laC in d.lji cum fmtore. &amp; Angel. ùs
d.!.j.c. de nO/lat.Bald.in 1.I.colfn.C.qtl4ndo prou~c.mnll neceffi. lob .
de JmoLin d.lfoall.§.ji hmsjf.ad TrcheU. ~x opin io t bodje dl: 4
communis,&amp; co mmunem artdhrur Ludo.Rom an.confil. 1OL filper co '1"0'" primo.Ra ph.Fulg.in d.lft cum eMore. col. L.il, verf.vertmlamen cOI1J1ntmù [entenlùf eft in conlrArùlm.licèt ip[e voluerit illam
Impu gnarc.
Cxcerùm t opinio D yni, qux fuit cornmllnis anriquorum ,cr- f
iam v(qlle ad. ha:c rempora durat apud furnrnos ratlO11l1m Galliarum pra:feél:os, &amp; [ccllndùm quarn fuir eciam à prxfcEl: is raCi0I111m Prollin cix [erne! illdicacu01,potiùs vr cxifl:im o de tllorc,
qllàm de iure: cùm opinio Dyni ira gcneraliter non probetur iure,&amp; hodie vt diEl:um efl:,coffiffillnis opinio fil' curn Bart.Oldrad.
&amp; Jacobo de Arctio. Cuius commu nis opinionis fundamen- 6
mm confill:it, quia quando cellio faEl:a eft ad comrnodum ccdéris,&amp; cins periculo,tûc(vt in d.l} Cl/711 emptore. :ll1imaduertir Paul.
de Cafl:ro. ) ceden s reuera,&amp; in effeEl:ll dicimr dorninus: cùm ad
cdTionari1ll11 11 0 n pertineat pcriculurn cdE no minis, aur vtiliras,
{cd ad ccdcntem,merito prxilldicar vrriqlle:fccus aurem,fi pe- 7
ricllillffi &amp; vril iras celli nominis omnUlO percincret ad ccllionarillm,ql1oniam rUll Cxquirus non admirtir,vr poil: ce/Iioncm, fafro cc demi ~ ius ce flionarij poffit licri dcterius. d.!f,Ela. §.ji hem.

t

t

ff.ad Treb.lftfitpm lluJjf.de pign.!} parum.§}ff. ql,em,td.femit.•1»iit.
&amp; paél:lll11 vniu s perfonx non nocer alrcri, t. fi 'V1J/1&lt;5. §. ,mU omm".l} lib" §fi pné!/{-!.&amp; §.cltm poffiJforjf. depaEl. &amp; nifi hoc diceremus , po[[cnt hcri frauqes, &amp; co llulionc. inter dcbitorern &amp; ccdenrem, in prxiudi cillln ccilio narij : maximè fi ccdcns inops cffèt,quod eflèt iniqlllun:cùm mala !ide. aurhoris non dcbear nocere flnglllari[u ccclfori,d.!.dollim. c. de perie. &amp; commod. rei VOid.
Ideo maiori Cememia Doél:orllm comprobarum cil:, paEl:lllu ccdemis indilhnél:è nou no cere ceffionario, quando eius commodo&amp;

�Cauifa 63 . ~:dl:. vnica.
li do &amp; periculo fuit faEl:a ceilio: nili dcbiror t cui pallum fafrum
dl à ccdcnte,probabiliter ignoraffet ceilionern, tune propter iuibm ignorantiam paEl:um nocebit etiam ceŒommo, quod lure
fingulari rcceptum cil: authoritate (urnmi viri Papiniani, in lfi!
de IrAnfoe.cuius refponfurn interpretari (une Cail:rélis &amp; Raphael
9 Fulg.in J.lft cil em/orc.procederetin tra(afrione fafra aliquo daro
çedenti. vel in alio limili pallo fafro ex cauifa onero(a,nec habcre locum in donacionc vel alio paEl:o gr:ltuiro, hac poti(fimùm
r.lrione,ql1ia ignorantibus contra fcueritarcm legum non fubuenitur,n iti in damno propulfando,&amp; non in lucro acquirendo, I.fi
m.ndAJ!u,. libi. ibi , m damno affci4111r ù, q"; mand'lfllm fil{ctpit.ff.
inlji pwmÏ&lt;tm.§.rff. daond.e.1'1f.d,tf. &amp; iure alia (emper
fui r ratio lu cri &amp; alla damni,l.vfmm·§fffde mine 2. 5. n,J.f. qui ~u­
IEm.~jimili modojf.qll.t 11) jrnlfd.md.cum limilibus.
Ego in enarrarione il1:ius litis ha:lirabam , non habens certum
quid concludere deberem, propccr varieratcrn g lollà rum, &amp;
Jegum antinomias,&amp; DoEl:orum diucrfas (enrcneias : nec mirum
profeé\:è,cùm Alex. dicar, non effe iine dubiratione, qua: in hoc
arcicu lo à DoEl:oribos fcripta (une: &amp; fummus ille &amp; pra:l1:amirfi.
mus vir Paul.de Cal1:ro.i,. d. §. heres. in gc nll è fJ.tearur articulum
fuiffc: malè declararu m per DoEl:.&amp; (cripta Barroli, ad qua: quotidie recurrimus,effe adeè ob(cura &amp; m anca , vr nequeam intelIigi. Tandem placuit mihi pro cOl1cordia,&amp; veritate opinionum,
10 tres cafus eOè d,l1:ingucndus in hac materia,ex quibl'l re(ulrabit decitio huillS quxil:ioni s. Primm ca(us, quando c~{fio fd/la
cil: ad commodum &amp; periculum ccdc:ntis ranrùm: Secundlll,
quando cemo faEl:a eft ad commodum ced~ntis &amp; ce(fiollariJ fimlll,fed ad pericllium IQli1lS cedcntis : T crrius,qulndo ceftio fallaeil: ad commodum &amp; pcriculum foliu~ ccfsionariJ.
Il
Primo ca(u qlloniam t penculum &amp; OffilllS vCJlius Ilominis
cefli pemnct ad cedenrem, ldeo cc(fiolllrius hoc cafu rcplltatur
fimplex procurator:cùm nulla Vtil.t,lS nomini ~ iit reru.lIl(ura pcnes illum:idco infpdh vcrüate cedcns rcm .met dominus,!.l. C.
pIt" v.tlere 1"od agitllr. &amp; proptcrca pa/hl m, tranf.1El:io, confcrGo,
donario ,vclliberatio ab ipfo t"IEl:a, tanqllam à domino &amp; prin ci·
pali,prxiud icat indllliné1:è ce{(jonario. Cùm (010 nom ine fit ccC
fionarius,&amp; eius non illCCrfic. &amp; lflo prime ca ru non loqllirur ncc
proeedi t 1. 3. C. de notMt,(ed loquitut &amp; habet 10cu111 ln (ccuudo
ca(ll,de quo (htim dIe.lm:licèt lohanncs de 111101.&amp; Angd.ill d./,

71.

",.,.d.I.&amp;

t

fi{fl,

Clllllà 6 3 .~x(1;. vllica.
_.
I,f!I.§.hm r.lft1dTrebd.&amp; :1I1tC cos bcob.Butrlg./IiI d.l. J .JIl ccllcx:'
flllt Illam 10quI in fil1'll'll ci pwruratorc, cui n1.lIld.lt:&lt; tLlIlr a[bones Jel agcndum. T am': dJomm Opll110 optimo IlII'e rcprobarlll ,
&amp; ~;lIr. cOllflltJt Alex.1n d.§ji hms.eol.penul.vtrfifrd ",th, 1/011 plnct! l(lr ".·lrmllll imcllt-dllJ. ~Olll.lm t, Vt tplc dlXlt,111llllbll\ po- 12.
rcll: agcn: conrrl dcblrorcm, ctlamti 111andararms dCllullehllê:r
debieori,vel p.uteLn dcblci accepiJret: cu voles la.OIlCS inlptutn
reuera no n fine rr~llllatx: llcc il10 pllmo calll proprit' diC'lmrccffio: Ijcl:t f:tcob . de Areeio ,&amp;: Bart. vidcanrlll' ctiam hun e cafum
lIlclud crc ill 1'1'11110 membro fux diflinEl:io nis, dllm PO;lUIlt ex{
plutn in ce!liolle nOlnil1i~,ill 'lm nomin.lrim fuit aEl:um,vt qUld.
quid ccllïoll:lrÎlI1 exigcrce, id o tnn c reil:itucret ccdenn.quI cil: ra.
(\1S noil:cr primu5, tl1 quo cotnl11odum &amp;:peneulum n01l111HS pcc
[iner ad fol u 111 ccdenrcm. &amp;: connngir t frcqucll ter Ille ca(us a- 13
pud nos, cum c:luffa murandi iudlciJ non pri uilcglarius pnullegiario , vcl forcnfÏs clui cedlt aEl:lollcm, hoc taClre aEl:o, vt htis
profeeutlo fiat cOllll11odo,pCtlClllo,&amp;: cxpeniis folius cedetms,&amp;:
ecaiollarius (ie extra 0111nc lucrul11,&amp; damnurn nOtnllllS, &amp;: !iris.
ideo hoc c;lfll non loqll1runU.3' C.de nOI14/. vt dié1:ul11 cil:. Secundo cafu ,quallt!o eeflio t fafra dl ad cOllll11odutn vrrill(quc, (ci- r 4
liccc ccdc l1 m &amp;: ccffiol1.lrij, quod conringit qu,lIldo dcblcor credirori fuo cedlt nOI11CI1 rui dcbitons vt illud exigar &amp; C0mpenfcc ell1n co, q uot! ccdclls dcbec ccllionario, 'quo caru ccilio lIlCcIIigitl1r f.1El:~ ad Vtlllt:lrCm ytrlll(quc, eùm cxaébonc nOlllinlS ccr
li J11du cJmr nlutu .r cotnl'cnl.lDO \'criuCque nOllllnil, \'c cil: COll
!lI cu rt! tTl, ml. n'N)en C. qfloi " fS pl~"OYI
~blld.
pofTiml.
vbi pl"'n
oral 1
,
ô
.U"
~
n0 1l11J11\ CXac{IOnl' f.!(h J crcdirorc, lic compcn(.1t10 cum co
quod ccdens dchcbat cdi'ionJ:io. &amp;: 111 1ft communl ..2.m prmCip:r.
./1.de PIJl1Or..liI.&amp; ,hl norz,r gloO.&amp;: probarur ctiam.1JI 1. grfg'_ §. 1.
ln L. nffollfo . de pigno/'. &amp;: vtroblquc notant [cnbcl1tes.&amp; iil:o 2..
cafuloqllJ tlIr texr./j/ J/. J. c. de &gt;Jou.ll. &amp;: proccdlt l'ri 111 Il 111 mcmbnlm ddtin':boni, beob.dc ArctlO,Bun.&amp; coml1lullls.Nam iil:o
ca(l~ pm~lIll1m t nomlllll ccfTi pcnlnct ,Id ccdcnt.:m &amp; noJi ad 15'
CCfllOnatILim, VL vollllt 1mol.in d.l,foéfol. §ft bcm.tf. Ifd -rr('~e!l. pcc
ccxr. /JI d.l. 3 &amp; nominatlm hoc Il or.lt Alex. 1» J.I. Ji (IIm Fmlorf.
de p.t(7t;·. co/. pml/II_ 't'cr[ ex fjll.l !J.rbo , fjllod .tlilld cf!. vbl lin O'llhri ccrfacir dlttèrcnriam, quando datur nomcl1l1i foluculTI ~ &amp;:
pro ilJ.us eX.1 ébonc ccdlrur :l.ctio contra debirorcmlimphcitcr,
quo caru pcriculull\ Ilom.inis ll) rorum pcrrinct ad ce[iion:muro,

.ff

1

K

If'f

�ï 4
C.\\d!:l6 l.~xftvllic&lt;l.
/. pllptlli.§. flror.1 de fllutiombus. ahud vero cil: quando ccduntur
crCdltori adiones caun:l [olutionis, vt [arisfht ci cui fic ce[{jo , &amp;
tune pcricu!ul11 cil: ccdemi" per dlc1,tllJ t.3. qua: rcputatur in hoc
fi n,gu la ris ,fccllndùmlmol. Alex. &amp; Doél:orc:s communieer in
16 locis allcg.lris , q llcm rexwm ( qui folm iniicic tenebras in hac
mJtcri,t, &amp; ranqtl.ull D ,IUI1S Comiclls illtCft11':hat omnil) intel·
lc"crunr l~cob. dc Arcno,Oldr.Barr. Alex. Angel rar. &amp;: Dollorcs commul1ircr 10qul, III ccmone flél:" commodo &amp; pcriculo
cedelltis"quod inrelligcndum pmo ccfliolle f"tb f.luore mixro
ccdcllm &amp;: cdiiol1ari), y[ diCtul11 dl: &amp; non de pnma ,qua: pro·
pfl\: non di citur cemo, vr [nprà i'll primo ca[u fuie dctl1onf\ra'
wm.
17 Terrio ca[u quando pcriculum notl1ini~, &amp;: vrilir.ls l' [rJUna·
ta ef1: in ce(ùonariu m,quOnlJ111 eu Ile cauna dicirm propm.lpfills
ccfiionarij,I.I.§.in proprlll.ff.qll.mdo .1ppcl/,l1Jd.Jit. t'1"i Ji1}effam.jfdl
dppÛ/ .• f./. qllljhpendin. C. de froCtlr.lI. &amp; idco dicicur procllrJtorill
rem (uam,t. p,oC/mltore m r(m.l.1n c''''./ft. §ji. 1 de procllrntOrtbllS. &amp;
paCtum eins nocee ccdcnti.d.l.Ji mm CmfGre. In prwc.ff. de paElIf. &amp;
in 1.Ji d,m vcndcm.tn princ .ff.d( pigno/'. ,/(7. non loco dotl1ini hJbc'
1 g tur, I.ftdJi /.lntllm·1 de paéfis. Merieo t if1:o tertio cafl1 pafrum,
tran(aél:io, confcfiio , donatio, vcllibcratio cedet1tls, nonnocet
ceffionario:vt dl: conf1:itl1CtuTI,in d.lfofftl.§Ji hmsff. ndTrtbdl. 6-

t

in t.Ji P,trU"'. §.j/l.Jf. qNemadm. ftmitm nmitt. &amp; in 1. Ji Ji/PCYdf"'.jf.
dt pignor. Nam non debct faCto vnius cOl1dltio alecrius lieri detcrior,l. 1 ffde alten.illdlc.m/lt,w.ctl/~f!d. dolus aue mala fides aurho·
ris,non dcbet nocere ccŒonario.l.doIHIn. C.de peric. &amp; commodo ru
vmd.l.elecf,o.§.ji. Ide noxal. ac7. alioquin cxcogirari pollèm fraudes pol[ ccŒonem, &amp; fieri collufioncs in pcrniciclT! cc(fionurij,
quod lex abhorret. Mcrito ir.\quc 11011 prxiudicJrUl' ccftionano
19 indtfhnGtè, &amp; gencraliter : nlli V110 (010 ca[u, [etlicet t quando
dcbiror, qui Iiberaru s fuit à ccdente, probablliter 'gnorab:tt cer.
fioncm: quia tunc iurequodam lingul.ui, proprer Illl[:un Ignoranriam,paél:uIU vcl rran[aCtlo nocer cc(fionario, vt cft fingulJrc
rc(pon[um PapiniJl1i,inlji.ff.de /r,tnflél.pcrqucl11 tcxtllm Barr.&amp;:
Dofr.magis communiter concllldunt gcncr.lliter, &amp; indlf\inaè,
p;l.'.\:um gratuittlm, vcl onero(um cedcnris noccrc ccf1ionario.
T amen CJ.f1:rcnlis &amp; Fulg.in d.lfi cum emtorr jfdc Pl/O. hoc (olt,m
admitttll1t in rran[aCtlOl1e vcl paCto f;lCto ex caunà oncro(a, quo
ca(u dicunr procederc texcin d.l.ji. [ecus in grantito, quod indi.
fH nllè

Cal1(fa 6 3 .~xf1:.vnica.
7f
/linGtc &amp; gener,llitcr non prxllIdlCat ccflionano.Qux Opl1110 0rigi n:ll ircr fuit Martini Sil:tuiani,in d.tf.cuius opl11iol1em,vt il1ri
con(onam, in cnarratione ifbl1s lins fui [ccucus: ttibus potim.
rnùm rationibus. .
Prima, quid t ignoralltÎ.lllihil prodef1: ad conrcqucndum IU-1.0
crum,[ed ra11tùm ad damnum virandum,l.q'lI lili/cm, §Ji qllld (/{m

Pllpillo.ibl ,qUia pl/plift igrlDrllnlta /9on debu effi ctlptiofo cfedIfOYlhu!,&amp;
ipJi pttpillo ltlcrofo. &amp; I/'J §.flq'lfnll.lbi , nec vide/llr I/'JIIlYln Il!fiet il ql/i
ignorllllit,cl/m fi ltlcmm (xlorqlltalllr non dllmm/1n injligntllr.ff. ql/,( ln
fr4Ndem crtdi/or.norat Dccius,irll.qllÎ in altcritu.n+fj:de regul. mr.
Angel.A ret.in §ji m legaltl.inflit. de legat.Bart. &amp; Alex. pcr ilium
tcx.in /.JiJemllm Sltc/uol. l.ff.de vcrb.obtig_t.&amp; Andr. T iraqu.in retraB.col1fonguin.§. J 5·g loJf+n.t6.
Sccunda rario, t quia quando concllfcunt cau(fa Iucratiua he-l1
redis,&amp;: regula,qua: dicit, quod faCtum vuius pcr[Q11X alreri 11011
nocct:runc iufl:a &amp; probabilis ignorantia non prodd't hcrcdl ,nec
no cet fideicommin·ario,l.qllidnm I/Il.§.Ji q/lli jlu,m./hl, mlJllomimN
heredes pre/mm p.!"j1are debent.ne fi/C7l1m àm alteri damnllm affirat.&amp;
illiJiflrll/lm S/lChllm.§.de illo.ff.de verb.obligat. vbi hoc norant B:ttt.
&amp; Alex.cot./.&amp; Ang.m d.§jim lt-gala.injlitut.de legntû.&amp; probatllt
ttiam,in lJi 'luis inq,lilmos.§. 1 flde Itgatil.I.decIarar Decius,in d.t.
ql'; in altemu. n. 4'ff. de regl/l. ;'Ir. Nam non dcber ex alicno faCto
alrerius cauŒa dcecrior fieri, 1.1·lde alimal. iHdiclj mu/andi CIII1fa

fnEl'I,l.rlec7io.§. f.ff.de nox,tI.ac7.

Ex quibus vcr llm corollari[1 t clicimus , ignoranriam dcbito· ~~
ris veJ hcredis,quancu mcullqllc luf1:am, &amp; probabilem,non prodefiè cis,nec 110ccrc fidcicol111l11 (fario , am ali) ccCiionario habéri vtiles ,qual1do call1là heredis vcl debiroris eJllucratÎua: [ccus
autem,fi cau nit eflet onero[a, quia runc prodcŒer cis ignOrdlH1.I,
&amp; nocerer ccnionario,l~c fine culpa debiror incommodo alficiatur,d.ljJf.de IYllrj&lt;.c7.qux hoc calLI propriè dcber imclligi, na (0la iunoranna de HIre 11011 pr:rf1:Jt hoc bcneficil1m, vr di/1um cil;
fedlx!io,[eu damllum,qllod ignorans alioqllin fine culpa patrrct ur,fi n011 clfer bcneficio Icgis fibl [uccm[nm: el' go cauŒa finalis
&amp; imroediara bcneficij, &amp; al1xilt) non efl:[ola ignor:u\t1:l, [cd danum quod fine ctllpa ignorans deblror alioqllin rcnrirct, fi benc:licio legis fibi 110n eŒcr [llbuc11tll. HI: igitur Ip[t1m damnü cauna
proxima bencfici),ignorantia vero exclu dit omnem cn lpa, f"cirq'ue dcbitorem inclllparum:crgo non prodcrir debitori vcl here-

K

2.

dl

-

�., 6
CJ.U!1l b· f·~X f1: .V Ill C:t.
d l foi:l 19norllltll,(i ..kblror d.llnn o altqu o non afllciatur.
TCltll r.lClo,llUl.lllO dl noulIl11 ,kgc m v n ~ m gCllcrahtcr&amp;m
dchllltt: loquclltcll,pcr alta Jeclar.\rl &amp;:. ll\tclprc r.\n ,l. nô
e}- fJltOd lb, noû, fcrJbffde Itg,lb.&amp; III marena lf1:a prob l rur hoc pcr
gl.tn 1. promUtl rrmjf.de promr. n.un IrCl:r kx ilia gcncrJ.ltrcr &amp; ln·
defillir~ loquartlr,r.llnCl1 gl.&amp; D D. lbl ca dcdarJ.nr,&amp; rdl:ringllt.
yt proccdar tôlùm III rnbus clfibus conrcnris ' 1I 1.3.cde l1olârgo
13 lnulro m.!gl~ admmenda t lf1: &amp;:. rccipicnd.1 C:tl\:rc nli.s. ~ Fulg.
{upmdi(h dcc!J.r.ui "rd d.ljifld,· /roUf vr llo n pl.occdat 111 p.lfrO
gr.\tuiro ,têd rolùm III rr::nCl&lt;:1:io l1 Cvcl allo PJ.él:o Cl ll (d ë gcncm,
faao ex callfli oncroC1,CIlI11 rcx.tlJ d./ji. loql\:ttur ln u .1nlàdiollC
qll~ valere nô porcCl:,llili .d iquo d atQ vcl rCCerrQ tit f.lcb,l.lr.1J.iI.
II/dlo.Cdt·/w1.irf.&amp; ideo ad p.\all lll gr:lruim m cxrc ndl nô dcbcr,
q uod êft.llrenus gcnerlS,qlùm rl:lnÙcl: io ; &amp;:. cenêt ra tio damm,
qua: IgnOr:lrlbm Frxf1:ar ~uxlhl\l11,n d lê\:um dl: vn dc III rclluo,
ne ithus cJ.u!1-x condlldcb:un don:ltloncm vc\ h bclJti oni' f.lai
~ Regc d.Jao mJ.gmti_o de BolJcClls poil cc[!io l1 cm , non nocere
dlê\:o de Marril1ls ccfiionuio: qllod mJlori calculo comprob.tu
ef1:.Er maxim~,quoniJm non l'0r~rlr dlci l PrinC ipe faéb hbmt io dièlo de Bollcrus,fcd I\\:lgis dOll:lrio:cum i p[e non eifer dcbi14 ror fifcalis laudimlj.Nalll-j-l.llldimmm dcberur ab em rorc pro ccnOllarione inuef1:irurx,non autcm \ védltore,t j.c. de illY( ''''ph" .
Et hoc 110n habct dllbium. Cùm crgo non c:!1è r R egiSdcbltor.
n ô pOfU lr cllieri liberario,tjr' cmlttor dehilori fl de Ilber.tt. li.qUldcm
priUltlO pr:rfllpponit h:l.bltll m,l.daemjf.de 'IHrb.obtig4/.cllm linllhbus.vr fU1r pron\\ntütum,dle 3.1:!1I11 J.r1 J, 1 5;- 3·
C A VS S A
64.

1'"'ld'.

'~ Audim ium ièu fundi ce1l[u.1liS conuentiones,

Il

obdonaüonem prJ:diofUll1 ca(hl de C:u rioli.
, _ _ ô.lCJlI nomll1e faébm, aducr!us lhhhe[~ [ t: C~p­
pellul11, fi [ci parro nus pceehac. [cd guol1lalr, gux llio pro·
prietJtis pra:Jiorum accdfo1lt VCI [cbatut Jl111.1c clufià,
conCuhum fuir, an remorarctlll &amp;: impedircc eUlia: pra:feGtor um iudiclUl11 de I:Hldll)1IJ {ulucionc. C um LUnldittioncCuJ de proprieruc domil11j Principis iudicarcnon
po[fim. CJUill in con(j11O CI1Jrrata. Placuit proprier.uis
quxll:ionem acceffori;i-non Il11ped,re dJttoru prxfct.1oru
&gt;

- .Î

IIIrif

Cau(Jà G4· ~'dtr .

77

iuri(diGtionetn' [tlper laud'miJ prxfl:ationc &amp; {olutionc.
Ctt mlaudimionl coattlo ad ratio nu pndè-ttos,ex eorum
ordinaria iUrI[dittione perrinclt. Nec c:orum notionem
il11ped,re,quàd dOl11iniJ qux fl:io,in qu.rlhoncl11 vertcrctut pcr appcndiccl11 b , etiamlÎdominij prin cipJlis qUa!fl:1O;td cos non pertinear, ncc de co cogno{cere polsint.
~oniam non de eJ, [ed de laudJmij [olutione pronullt1l nt,qu od cfl: in fruttu c &amp; =ere Principis &lt;1.
j
VI prob.Hul" hle,in qu:tnione t .
b 1. 1,C de oni! 1UdIClO , lX hic l n l .qu.dl: 11, 1 . &amp;: 1..
C Ve pl obacur in rumn qu .-d L
d SIll tI ldl'm pl'rtlllcnt :1,(\ xr.lriu m.&amp;: quz (1:or xur iu s et iam ad b uJimiomm ra:do·
clHia cbiJg3tt.H.

[~

DEC / S J O'1{ E

}fV/VS

CA VS S A E

dllplrx fU it 'fll".flio.
Prinu,an laudimia pcrrl11crcnt ad vrufruél:llarium,an vero ad
propricrari ul1l ,hoc cf1:,anlau di mia !ine in fruél:u, vc\ in proprierlrc.
Sccun da, :1l1 ql1Xf1:lO dominij [cu propricratis Principis inci·
dens, impcd l:lr cognirion cm &amp; iudlcium Curix [uper lalldlîl1ils:cllln lprl Cu ria non po Uit ex iurirdia ione [ua 0rdill:1ria de
domillio Prin cipis iudicarc.
SV N

,

- - -- - -

].f

AR J A
!2.J'AE S T / 0 ?éJ S
prtm., , Cal1fe 64 .

La/ldlmi4 dlClll1fHI' rffi m fmc1u, (} /l m i/l proprù tatt: idto perù mnt "d Vfofrll{fll~rlllm.
L
rrOprtlf~rù« drbct talldarf, &amp; empbr/eN/a'" nOI/HIn r(ciptTC : vfo[mOI/.trisu ,/lifcm la/ldimillm /",bere.
3 Pl oprie/MII« non debet irrrfjtl~(ito vfofrllr7/JArio [,mdar( } Ifllt cmp/JYlm/Am ml/Hm jùjêiperr.
r

.!!J' .riE S T

/ 0 P R 1

]If

A.

~ Onf1:ar laudi01 ia ccdcre vfu fruél:uario, &amp; non proprict:tt , &amp; nO Il in proprieta- 1
... . . tc, vr firm:lt pluribusr arionlbus _Old rad. m r0I1Ji.14.fJllod
domin.e 'Lfofrllélllllrj.d oh . And .S1$lIdditi~Neh((H/j, in tiIH/o,ae I~ltrto,
~ rio: d icunrur cnim dfc 111 frua u

K 3

§.11IIf1e

�•

7lt
c:\Uera 64. ~"d1:. 1.
§. &gt;If'nt ~lttJlld.'L'(tfit. 9J.IJabto. Pleniùs Guill. de Cuneo, loqucns
de parrc VCUfl'llctulno rc:rum aducnririarum filij,ùdji.§jilm mlum.c.dt bOIl.qll.t libtf.Albcr.m I."l..fifm{ft'/tgll/o:ff-'. dt vjù(méf.(oü.
tH "Utrjir. Item qll«fO ,rli,I/1I: &amp; in /'/Ibm,t. C. cod III. poJl pilmplllltI. Alex.in I.dluorlio. §.Jifimdll11J. (o/. penfffolHt. m,l/r.lar.m lji.e. dt /"'/
tmphrt.col.1 l .n.4 i·1n verjic.qllùl/o qll~rofr vnus if! dominlfJ.Paul.de
CaCho.in 1.2...poJl princip. C dt 'Lfiifrllélll. Boer. in confllcilld. BlwiglltIJ, zn lilll/o,de mifiut. fi/id. §. g.in 't,trjir. (cd qI/id (Con/r,l, vnru 11
domlntu propritlArlfu. Bcnediél:.m c. Rllynllfills j;, '!llYbo, C,,/tYd bOlla.n,
33 .de 1~!1"ment.vlrimo loco Carol.Moli n.in confucr. ParHiclls. 1I1
ritulo J.§. 1. glolf 1.11.2.. 8. ~o rum opinio max imè co nfirtitin
generalitate d. t.r..fiifr"éllllfg,lIo. Cr t. itemJifundlff. de vjiifrlla. (;'
tl'uml1d. quis 'Uld/. Nam omne emOlllmClltUm prolleniens ex rc
fruél:llaria,vel CÎus ocalione,dcbetur fruél:uario,adco vt propricrius,duranre vira fruél:l1arij ,non poffit ex te fruél:l1aria aliquam
l1tilitatem pereiperc, &amp; de illa difponcre etiam ad vtilirarcm vfufruél:uarij, lji.ff.dc 'Ufil.&amp; bllbi,. &amp; 1.IJllélenllI_Cflm l.foqumtiff. dl
vjiifr/lc7. &amp; '}uemad. 'luÏJ 'L'lat. qua rarionc v[mx , &amp; alix aducnriones, &amp; vrilitatcs rrouel11cnres ex re fruél:uaria, vcl dus occa·
lione,pertincm ad fruétuarium 1.'Uxori vfr1mélu bonorllm.ff. d(~'­
frifrua./(gAt. &amp; ibi not. nam fruél:llS rei dicitllt omnis vnlim ex
re, vd proprer rem qllomodocunql1c prol1cniens ,Vt port glo([
not. [cribcnrcs il1l.fruaw.ff.de regl/I. ù" . &amp; hanc opimoncm fuit
amplexa Curia Delphinarus,vt refcrt Guid .Papa::, CjII4!iol1t 477t
j»âp.vtrùm pr6pmlarius.vbi tcnett, proprictariû cuius olTibus in·
h:t:rct affixa proprietas, dcbcrc laudare, &amp; inud1:irc vafallum ac
crnphyteucarn reciperc. v[llfruél:uanos vcro debet hnbcreblldl.
rnium ,licèt Paul.dc CaCh.in 1.Ji vjiifr. 1 ff.de vjitjmEf. &amp; '!,Ilm.qllll
'LItAI. 111 pr"lrélio»;buI \..A'ilfflicù,veht ad proprict:rillm non [olùm
ius laudandi &amp; inl1efticndi cmphyrcuram perrincre,fed (riam vtilitaré ipfillS Iaudimij,hac potilTimùm ratlone: qUIa lal1dlmium
non pereipltllf,nifi ex alicn at ione rci: vl1dc ti eue eom moditas aIicnandi rcm non cf\: in fruél:u , nec ad v(ufmél:l1arillm penincr:
ira nec illl1d qllod pcrcipitur cx alicnationc, vr cft lalldimium,
1. vetllIjn '!lerjic. hac r~tiont.ff. de 'Uji{YlIElu. vb i cil: caCus de hoc in
rationc [ua:&amp; faeit oprimè ccxt. in 1.Ji.§. ptn.ibi,[ed nOI/U11l llllPhytmtam in poffifi'ionem,fiifcipere,l1on per conduélorem 'f-'el pmuralomn,
[et! ipfbs dominos ptrft ,vtt pey litertM[ulM. e. de illr.emphyt. vbi tale
.onus inudhendi vafallum, aut emphyrcutam, nibllitur rropric..
t:uio

Canera 64·Q!!.xrl:.t.
79
tario cxplicandl' per fc, vel per procuratoré , ad id rpccialitcr deputatum:t~lmcn ctl:! rcncndo Caf\:rélis [cnrcnti1,non poref\: propricratius t , irrcqllifito v(llfmél:uario ,&amp; fine iUius con(cnfl1 iu- J
ucf\:irc vaf.\lI11m, vcl emphytcucam,vr placct Oldrado ill d. conf
24' ql1Ü per mlltationel1l cillphyteuta:, poerct v[l1fruél:uarius incommodul11 pari. cùm crgo vcr(crur ci us incommodiras circ;!.
rcccprioncm noui cmphytcuta:, ideo debct eius conCcn[us cxqlliri,l.m concedendo.Jf. de 111/111 plllllial. IIrcend. nec ci inuito dcbet
dcbiror dari. 1. Ji SlIdJ/{m.§. ft. if. dt nO((4t. ac idco frequentiùs receptllITI cft,vr v(llfruétuarius der inl1cll:iruram ,quàl11 proprictaTius ,&amp; con[equarur IRudimium. Meriro igitut laudimia cfiè: in
(mél:u, rronuntiarul11 cft,dlc 16 .Fcbruarij,l i" o.
------------------------------------~--

S V Id ].J A ft 1 r M

2...

fl.J'AE S TI 0 "1{J S

Cal1ft. 64.

11

ludc.'C o,.dilldYI/tl w1fe prmcifalu
femper il/de..., compettns
w/Ili: lllcidenlts.
1.
Judex 1ui non pOlcjl prmctpalitcr cognufcere de crimine, poterit 1/1cidenter cognofcere.
3 Illd~x fi non po/tjl de wtJTa incidenli principalitey (ognoftm, Nlllc
finlrntia 111111 non pllm exaf/iomm rei iudiclll,(, f poJlea wtJTa
incidens corllm ili dice ordlllllrio 11IiIU w~ffo,in allo IIIdicio prmâpalitlr tr,,{tet/lr .' ql/od proccdi!jille ji/per inCldenti foerit ptenè
cog1Jilllm,jille mimiS plenè. &amp;,jiucfen/entia Jit condemnatm"i,
jiue abfo!rllorù/,&amp; 11. i.
4 DoariJlIl B,IY!. in 1. 1 .C.de ordoiud. declllrlltur ptocedm,q/ldntü
illdex,qlli dt incident; cognolllt,potertll ex oydinaria titIS iurrfdiél,one eliam prilJcipaltttr cognoftcre de itlo incidenti.

·.: -.
lm

J!LV A ES T l O S E C f/ N D A ,

CII/1fc 6 4.

Voniam in hac caulfa incidenter traél:abarur , an ad
,
' , J Rcgclll , Vt Comitcm Prouinciœ, pcrrincat dircél:llm
.
. dominiul11 pr:-cdiorum datorum in emphyreulin Ca.
. . , pcllo:a n vcrô ad diél:ul11 illuf\:rem dOl11inul11 de Luzcmburgo, domi num inColidl1 torios call:ri,' &amp; territorij de Carrio.ideo fuit qua:fl:io,an h:-cc cauera dcberct rernini ad commiC.
fano s

�~"
C:1uiT.l6+~J.:lb..
(arias dom.lnl] Reg,s,quos CLlli.1 annll:ttim Prillciprs allthontatc dckgan: Coke, qlll ,le proprict.Hc dom:ll1ij Regis cogllokullt
m primJ.ll1ll:.. nrÎ.l ,&amp;.1 q"0tum I&lt;:nte ntll s immcdi.uc ad Senaru III hllll1\ ProlllllèlX .ll'pclLulir ln qua qu:dl:. ex maion flilfr.l
gio flllr condutulll,l'.wlJ:lm hanc mlllimc remltrcnd~m:qllJ."Ii.
c t quxf1:Jo mcidcns COll cc rn.1C dotnaL1l) Regis proprict.Hcm,
CUlllS Illrillllébo pcrriner ad dictas com miIT:1rio s III primJ ma:!
tl.l,&amp; pcr .1ppcl l.mollcm ad [cnarum ,cuili&gt; w nf,ll éiJO fllrmn.l
eil:tamCll q ll.1.' 11:10 , qUT in h.l~ C.1lI0:1 prillcipahtcr 1ll11t:lcfl: ,S:
qua: pnncip.lhrcr velllt dCCldt'lllh, cO ll cerni t (nlÙ" dOIl1JllJ);,
Rcg's nll:lllci:l.,qu« ex 1.11Id 1111llS &amp;: :tllls iunb.ac flutbb.dollllnl l
cOllHarur : cùml.Judunl.1 , vr pr:t'œdenri qua.-l1:!onc r.ltlS l'rob~­
mm cfl:,n on in propnet:trc (cd in fru él:u contifbnt, &amp; de fruttll
domaOlI Regis cognolàr ,he'bCuria ex imisdléhonc ordJllJm,
in prima lllfl::i(l.l &amp;: (uprclllo tribun:th: &amp;: pro prerea ems nono
nem , vd ordllun.lll1 Illnrd:J:ionel11 , qU:ll11 haber ln hac ClUIT.
prinCJf'alirer mot:J. fuper (olutlone lauclll11il, milllmc lmpcdlrc
pordt qll&lt;1:lho ill:J. inCldens, turer dlrefro dOll1mio rra.-dlorum
dlrorllm ln cmphytcl1fin: quamuis COl1cern:tt futldorum rro
pricratcm,hoceO:,dlrcél:um d o milllu illort:m. ~ia licèr Cuna
Don pollir principalircr cognorccrc de: propnerarc R egis domanij,cùm hllll,ltàlO pcrrlllc~r ad tlt.:lo &gt;CO llll11llTlrios dUllllni\,vr
dlcl:um efl:.ramcnli 111 cauO:, , III C uriJ. princlpaltrcr 1110r.l fupet
fruùl1 domanl) vcl ali a tîl)~ncl., (cu im iurifJiJ:io Jd CLll"l:l Ipe
der iure ordll1:mo) incidat qu:t&gt;{bo ahquJ. do nwlll , tille dubio
de lib poterit Cuna incidércr C gno(cere/1"otw.C ,h /I,d.l. I.C.
1 dr ord.llldir.b.dc ord.cQgllil.N.lm t 1lldcx ur,\in.lrius c.lldl;; princip:lbs,cfl: fcmper compe ten' cautTç incidcnti, ,cri'lm cn l11Jl1a-

hs,l..I.c.de ol"d./IId.l. 1. c.dc 0JJ.f(rfor.pro0i1uf fts pemm.l y,.I.c"fd Irg.
Corml.dcfdfl·1"Of/wn Alex.wdmm. C .Id {cg.Corn. de ,,4,,110". f~CJr
Ijam»';. ~(iJJ.dr J/Idu.J/JiJa.• I.mlCrfA''''JJ. § ,1/1/!ur'1&gt;'./ld(/"rl.vbi
illdex malcficiorum qui non porcfI: prmcl pah tcr t:ognllfccrc ue
cauih pecuni&lt;1rll , porerir ll1Cit!entcl. &amp;. ccol1l1crfo llldcx, qlll
~ princirahrer t de cnminc non cognoCci t .potenr cognolècreincidclltcr,l./I"od w/lJndl.C. de con 1. ob IlitrOn ColU/f."". &amp;: r~tJoncm
ponir rcx t.in 1.1.c.de ordln./lld/C.qu ,a licct dc C.Hl O·:J. lnCldentl cogno(cat, t:\lnen n on prortunciat, ni fi Cuper principal\:&amp; Ihi noum Ccribcnres.
Er ex hoc lCquimr vnum fingulare, &amp; :\d m oJum l1oran6um:
qut:l

Caurr:'l64·~x(b"

8r
qui.l t qnado iudex,qui ex ordmaria pOtèfl:arc non poterar prin- 3
cipalirer cognofccre de qu:dtlonc incidcnti, fi de illa plcnè incidcntcr cognofcar,[enrentia lara non parit cxceprioncm rd ll1dicarx,li pofl:ea qua:O:-io incidens principalitcr rraélcrur in aJlO lUdicio coram iudice ordinario illius cautTe;, per modl1m afrioni s,
vt notabilitcr declarat Pau1.dc Cafl:e. in dl. r .c.de ordo iudluuü.

6- prdidil1a, qual1doZIIdiX habil iur1dllliol1lm cogl1ofct/ldl.vbi citat r:J.tioncm,quia li non poreil: wdcx (uper

" '3'Ô' c9/+"·7';11 VirjiC.

incidenri pronul1ci arc,[ed folùm cognofccrc, Vt pronuncier fuper cauiTa principali,cuius cll: iudex competens, ergo nec, q l10d
cognouir Cuper it~cidenti , dcbet ius facere, etiam mte:r cafdcm
partes, quali racitè (uper incidcmifuitTet pronunciarum : q~l:lli
non po(sit exprellè {uper incidemi prol1un ciare, crgo nec taCitè
dcbcr intcIligi pronunciatum. 11e plus operctur tacirum qu àrrt
exprciTum,arg.t qUI ad urtam.ff.locai. Et hanc CenrcntiamCafl:rcnlis fuir Cequurus AngeJ.de Gabellion.ibus,de Arerio,tn tft ixprtf
]im,de apfellal.cot. 1 L.in verjic.Secul1d'o fe'f/lJtUTtX pr"di[fù Alù" effi[filS. vbi d icir, quando iudex pronunciat malè appcllatum, &amp;
nullitas venir principaliter, 110n potcrir amp!iùs dc nullirare
quçri:(ecus, li vcniar incidenter: quia fenrenria Dunql1am r:lrir exceptionem 'rei iudicara: cc(peétu incidenris , de quo iudex
non porerat princip!lliter cogno[ccre , fcd folùm re(peél:u cauifx
principalis,(uper qua fuit dunraxar prollul1ciarum .
Ex fupradiétis t fequirur nora bili s dccbrario ad doétrinam 4
Barr.il1 d.f. 1_ vbi qu:erir,an (cnrcntia Jara (uper caullà principah ,
pariar exeprionem rei ludlCarx fuper lllcidenri, &amp; impedi lt hm
ingrcllùm, fi ponca in alio iudl Cio quxfl:io incidcn s prinClpaiIret,per viam aétionis,dcducarut:vbi difl:inguir,an fu per incldéti
fucrir plen è cognirlll11 pcr iudiccm,&amp; an fenrén a fit abfolurori:.&gt;.
vc/ condemnaroria,&amp; mu lta :dia qux ibi pofl:Barr.fcribunr DD.
Nam omnia illa proccdunt , quando iudex , qui de incidtnri
cognouir , porcrar ex iunfdifrione ordinaria eriam pnnClpahrer
cognofcete de illo in cldenti : fiquidem runc procedlr difl:ln tl:io
ilIa Bart. &amp; Dofro rum: Ccd qllando de cauifa incidcmi non po terat principalitcr cognofccn:, &amp; per conCeql1ens nec (uper incidenti pronunciare, runc non procedit doél:rin:t Barroli, nec
en necctTari:t eius difl:infrio. Quia fiue t plenè fuerit cogl\irum, 5
fiue minùs plcnè ; &amp; fiue fentenna fit concleffillaroria,llue ab!olutoria ; nW1quam p:trit cxceprionem rci iudicac3! Cupcr inci-

L

den

�s,.

Cau!t\ 64 UXIl:.l .
(!cm;,!i poO:ca in al io illdicio alter ca!dcm partes, coram iudlce
colU!lcnrcnti illius caun: ',pri ncipahter &amp;:. pcr modum agédi de·
ducatllr,\'t ddhlln cO:, &amp;: fUIt co nclUrUlll Îll hac cali (fa , vt conilat atrcO:o pnblicato,dlc t6 .FebruariJ.l560.Siuliliter ponca fuit
concluCul11 &amp; iudicatlllU:codcm :1nno mill e!lmo quingemdimo
fèxagClln1l',dlC l.Marn), in qnadam c:lllllà cor.un Curia mora,
ruptr lolurlol\c blldll111lllltcr Clalldlii Spitalleritlm conduaol'cm IUl'lUtn l.ludunlOl'Llm, &amp;:. ccnfùum, qux Comes Prouincia:
h abcr in ciuirace Digne,.lgCl\rCl11 comr.llobannem reum exal.
tera , (lui bud.lucrat Capltldl1 111 Digniélis Ecck!ia:. ln qua c:luffa
di thlll1 C.lpltulul1\ dIGcbat,d!r~aum dOl11mium l'ci alicnarç, pro
qua pctcbacur laud1l11iuIl1, ad limm Ecc\c!ia!11 pcrtlncrc, &amp; non
ad Comicem Prouinci:1.',dominul11 in Coltdtlm dié\:x cillitatis: (,!;
Iicèt hxc quxO:io incidens concerncrct fund i proprietarem , &amp;
dO!11anium: l'amen quia principalitcr pctcbacur laudimmm,
incidenter vero &amp;:. pcr rnodum cxccpcienis 'lll.TI'cbatur de dire.
élo dominio &amp;:. ptoprictate, com111uni vota dom inorum fUll'
conc1uCum,caufhm hânc non elle rcmitrcndam ad dié1:os corn·
mllfarios dom:lI1ij,fcd retincnda l11.~ia quxO:io lalldimij prin.
cipalirer 1110ta,erar de iuri[dlé\:ione ordinal'ia C u nx : licèt qux·
il:io proprietatis incidcns concernerct domaniLlm RegIS. vreon·
ilac arrcfl:o larc dic 1 6.Febrllari), 1560.

Cautra 6} . ~a:0:. vnica.

1

C A V S S AG}.

Erenga rius R uffus debiroris Balthcza·
ris Barbani pra:dia , 'qua:: ob creoitum
5Gl!9. Borenoruffi erane flbi oblig.ta,
Pro[enc[cali Aguéfis imperio ecpit in
pignus, eadcmque prxd la tlino nundi·
no haChe [uppo(uü,&amp; acc:rbifsllna: voci
pra:conis [u biecir. Sed appc:llatione intel po{ita à Barba·
nio, amplifsimi hui us Prouinclx Or,~inls pbciro, appel.
latione omnique appariroris proceJTu refèilSis) &amp; irri[is:
de auéhonis iure veé:bgalis, apud ulffim o~ veébgaliii iu·
dicc~)\ire [uborta:&amp; inde legitimt di[cll([a:Placuit irrita·
ris cxccutionibus, nihilominus aué\:ionli vcé\:tgalia n[co
dcbtn

83

deberi '. Pronuntiatutn Spiritu Arndndo publicallo, &amp;
Franci[co Ruffo lttigatoribus,die 18.Mani j, 15 61.
a BaLin I.li prxdillm .C de œdilit.;l'hon.

s r 101 101 A

RIA

f2J' AE

S Tl 0 NI S
'Unie" , Ca/1f.t 65 ·

Cabella 1"d!follli debet ex quoltfm CO!ltraB/I, !lOlt debttur JuOlt/ra[f" !lU/ID ab initio, 'U~l ipfo ùm refolr/to.
1.
reéligalia fi"'t odiofa,&amp; à iuris dtfpofitione exofa.
3 ContraBuredJJibilO ,jfeus nO/l rejlilliit gabt!lllm, qI/am I/CaperAt
pro illo contraB,..
4 l/lri I/limi,ex liB" j!lur certllJ perfonlt4 pri!lcifalittr gifl'o , pttleg;'
'Ut!.flattlti difPoJition'é '1"4'0,1'1611 POJfÙ!l1 principAles cmtrabCittts poJltA reI/OCIl!ldo,(IfJfo!ldo, &amp; A~l!IlIlliîdo il/ii aBiÎ,pr4illd/care.
1

.f2...,Y AE S TI O.

Il

Idebarur nonullis auélionu vefrigalia, irritis faé\:is exe(;ucionibllS, minimè fo ll1 cnda, &amp; [oluca rexpcri poflè:cxemplo gabella:, qua: ex {bruro {olui debet ex quolibet 1
conrraetu,v t non dcbeatur de contraé\:l1l1ullo ab initio, vcl ipCo
iure rcfoluto:!icut co nçludum G uil.de Ctln. Bart. B:lld. Alcxan.
Pau l.dc Cafl:r.Iaf.&amp; C€ribenrcs comuniter,i!l If. §.fcd 11/ill lIoJlra.
co/. 1. 'Ut11""ri' h/'c.C.eomrmm.de legato Alber. Paul. de Cafl:r.Corneus &amp; 10. Fa ber,;n /. J .c.tjlldnd.lll.4b empt.difècd.C]uib.in locis volunc,prout Iaf.tn t.l.C de iU1'.Cmpbyt.irritatis executio'\ibus aué\:io·
num veé1:igalia non dcbcl'Î.Scribit in limi li PJllor.in conf 6 ').'1.'1"etur prim'D dictndum.l.l.vblnotabihtc·r corului r Cuper O:aturo dlf·
ponenre,n ex feclldo decrero rOlllJtllt gabella,!i dcbltOr,ql\l par
[us eO: CeClldulTI decretum, illrra all nu offcrat crCdltol'i dcbitll,Vt
diflraé1:a bena reCl1percr : iu xta dirpOlltiol1cm IlC.de il/r. domm.
impetr.vel fi ab ipfo dccreto arrcll,llIcrir , &amp; colliriganrcs COIll'promittanr in arbitras, qlliid' dccrctllm infirment, "rroque
oaCu abemt/nnc. ff. de pilO. B.11:!.. il, 1. conCuluic lion e(lè [oluendam gabcllam : ql10d diClt verum l'am de iure q111m de xQl1irate. IO:l1d idem Ccqulrnr AIGat. il, 1. cepiflè.ff. de '"ab. f g1Jiji.
Et maximè ,
cùm veé1:1gali:l !int odioCa &amp; à iul'lS difpoli- 2rione exor.'l, 1.1.. C. nOl/II 'UeB. 11/Ip01J.non po!! 1. 'Ueéftg.tll.1.&amp;:. qllx lbi
not.Barr.ffde p"blic.'lJCB.&amp; mnmijf. &amp;:. 1Il odio!is ni5 dicicm qllid
faélum,nilidu rcr,'J1am &amp; eg~.dc ·1/erb.jig1/.&amp;:. in am~iguis CüqlllL 1.
mur
.

t

�84

•

CJullà 6 i .~O:.vnic;!.

nllIr,quod ell: minimllm,l.n",brguù.jf.de reguL.wr.imo in re dubia
contra IiCclIm iudicandtlm,l. mn fllTojfde litrelifè.&amp; maximé,cu
IiCcus, vel CillS pubbcall11s cerrer hoc loco dc lucro captando,in
penucicm ip!ius Ruffi ,qui damnum proplll{arc nititur, cui iUll
magis {ubllenirc {oient, quam ci qui qua:rir lucmm, [.4)crultl. §.
Jijlde millor.2 S. alln. nihilominus pla cuit Cemcmia, vr auél:ionum
vc~igaliJ , hoc criam caru, lirco vcl cius pllblicano cx{olui debcallt: fecundùcl opinionem B.tidl, in lJi puditl1n.C. de &lt;tdiliuc110n.ro/.l.Vtrjirfod nllt/1t1ld rrd/lIbitione. vbi concllldir,co1ltraUu
1 redhibiro,lifcum no rell:itLIcre gabell:lm, quam rccepir pro contraél:lI , {cd veflditorem illam cogi re/bcucre cmrori, qui ilIam
per(olucrat Iifco ,per./.dtbeljJ.tlr ,edtlit.ediB.Nam gabcUa ha:cauaionum,limpliccm aallm .1l1él:ionis conccrnir, quo ca{u plocedIt li ne dllbio dolhina Baldi,allcgata in d.l.pr-edwm.vt dicit Car.
Molin.in rmfimlld.pnYl( ù] l.pdrlr,§.L 2. .in 7.qtl-eJf.in finalibl" v/ybù,&amp; Ardus Pincll./II rtp.l. 2.C. de refrind. vend. in 2. p~rt.lI. 3), &amp;
quam\Jis ha:c {ememi~ Baldi non approbetLIr ab Angelo, III d.Lft
,r"dit/m.nec à B~C[ach.de Firmio ,/II traBntu de gnbd/ù , ill prim4
parlt fl X/,f p"rtis prillcip,dis in 7·1H&lt;tj1ione. tamen in hoc ProuinClz
Comiratu haaenus fuir recepra, V[ rempore memoriam homi11IS cxccdcnte , {emper fuenr Cecundùm .Baldi opinionem iudi·
E'.l tllm , vt iam pro legc (~ruetur. arque adeo vt annullaro proccl1ù execuroris, cx defcél:u ordinis &amp; formx {olennis non Ccr·
narx, auaioI1um veél:igalia,qllx fucram ex hae caulTa fifcoperroluea, minirnè rcperantur , {cd cxpenCarum {orrem Cequanrur.
Hinc Curix faéh confiirurio 1 vr primo iueanru, hoc cil:, prima
aU G1:ione faél:a,illico auél:ionis veél:igal exigatl1r , etiam!i ali) duo
Jl1cantus(qui neri Colent Cub hafia fi(cali in prçdiorum dilhaé.1:iombus ex caulTa iudic:lti captot\lm) non {ubCequanrur: adcovr
condirio vnius ,ex mora vc:l dcfcél:l1 alcerius, non pollir lieri dercrior. vnde faaa aué\:ione {tattm ius vcél:lgalis ex ip{a qll:crirur
fi(co,vel eius pl1blicano, ex di{polirione conll:irucionis (upradi.
él:x. Sed quando aau inter ccrras per{onas principalircr gd'to,al.
ceri per legis, vcl Il:arllti di(po!icioncm ius aliquod qua:rirur, [Une
non ponimr princip.lles eonrrahenres per corum d,Cpolitioncm
reuocando,ealTando, &amp; 3nnulHido iUil aél:um , Cl1l ius fuit Cerne!
quxlitllm,prx iudicare: nili ipCe nominatum conÎenriat, &amp; vclir
libi pr:dudicari.vt ill iure gabella: boc lirmat Bal. in/.fi m1f.nll.
colf.pcr ilium cext.c.d, aOflIlI.llnte nlt!t. &amp; LAng.in.§.q'lÏa'l.!trD. 1
iltf..

r

Cauflà 6 ~a:n. vnka.

8f
in/Un IIl/th.d, n/lpl.per ilium tcxr.Ang. lmol.&amp; Alex.in l.allajfde
,.~ il/d. Prohar hoc etiam rcx.i" l. f!fde p.,B.&amp; i" /. infulam. §J.j[.
fllll/.matr.vbi Alcx.&amp; in /./urtfgen/ ,u.§.adeojf de pallu. &amp; ibi Ang.
&amp; Paul.dc Call:.Phil.Dccius,in /.pftcJ.Col.2..C.depaB.&amp; Bcrrach.de
Firmio,in trIlEfat,.,dt gabtflü,i" 3.paru.S.paYtif prll1cipalù''lu,ej1. 14.
B.ll'bar.conf43 flmpJlernA.Col.l.ltb.2..r acob.à Sanao Gcol'gio,in trAllattl,de op.-r.col.9.verjic.hAbmt eti.lm.Sreph.Barr.conf 199· vifo raft·
lib.I.&amp;Ferrerus,in conjiut.BurguodùI. ill til. de je'ldu.§.IS .nam iure
meo, quamuis alrerills faél:o mihi qllzliro, polTum libcrè vri ad
mcam vrilirarem, etiam comra eum cuius faao ius hoc fu i eOIlCccurlls,lJi poftmor/4m. §fjfJe bon. pof! co"tr. t.Pb,,/' &amp; ibi per Ccribcntcs. nec tulle cclTanre cauilà celTar effeél:us. nec perimitur
cum caulTa ius {cmcl alrcri quzlirum,l.cùm vxorijf'luando d,es ftgdt.ced.lfjfvNde liberi,&amp; in !imili hoc lirmat Barc. in 1. 711;'1.1. §.
Impe/'dtor.coLfn.lOjfde leg.2..&amp; confil. 31,(jHid4m duefû/. AIber.in L.
dm/jfde regu/.illr.Ioh. Andr.ibi,in mermrialibU4. Ex quibus in hac
cauth die 18.Martij, IS6r.fuir pronunciarum, auél:ionum veél:i·
gal publicano, edam in irrirum deduais execurionibus, pcr[ol\ICndllm.
C A VS SA

66.

ISe 0 (oJutum ex caufiâ tran(aaio··
nis Ja'.ldimium , pofl:ea [enatus placiro
tran[aaione re[ciffa, ( quod eirer geCla
à minore curarorem habeme Gne curatoris authoritate) condiaione inde.
biri repetebatur. cauffa litigata, &amp; ex
conGlio iure dîél:o, Placuit Senatus placito lrrira faaa
tran(aaione,laudimium, quod eius nomine fuerat(olumm, reperi poIre', licèt publicano, cui [olurum fuerac,
inaudico b cran{aQ:io à Senatu re{ciira Gc, die 14. Maij,
t S61.
~ Vt voluic Molin,in l.pane c:onCuctud.P,uiUlt,dc. mar,fcud .§ l1..quzfiione f. n. 12..
qu:dl.Ii,dc 7·n , j r. JG,&amp; 40.&amp; yid.htc in primaquzrtiooc.
.
b Cùm flJcric pronunc iacum cum co. ad q~cm principaliccr caulfz dcfcnlio.pcnincbar,
alAC cnim nOCee czecd6,qUl ex conCcqucntia uanrallionis lUS fuerant c:ocrccutÎ.1. Papiniaalll.j.fi ex caulf•• tf.dt ÎQolf.ctfiaft1tot.6&lt; plcoiùs diçÎ!uc
in 1.quzfiioOt.

&amp;

rue

L 3

IN

�Cau{fa66.(~!dl:.

S6
11'é

cnrs

CA VS S AE

r.
DE CI S IONE

duo fitmmt dllbill.
Pnrnurn,an irrita faél:a tran(aél:ione nihilominus 6(co debcremr laud imium .
Sccl1ndl1m, an Senarus placitum, quo tranratl:io re(ci1fa &amp;
in irrltlun deduél:a,fifci Pllblicano' faccret prxiudiciull1. cllm litÎ
principali Ilec prollunri:lto inreruenifIèt.

en

S V M MAR 1 A

.fZJ' AE S

TI 0 N 1 S

prim&lt;f, CIII1ft 66.
LlllldimÙI13f debcturex Ir4I1foéli~m, ql/llndo domù,ium eo'': ca tr4"J[crlur acapta puuniA.
20 L4/1dimium nOIl d,be/ur ex tra»foéligne ab initio nuUa.
3 LaudimifjM 110» debuur ex contranu, fel1lentia iudicu refliffo ' /x
cauffi de prl/terito.
1

l

2

..

ri

f2.Y AE S TI 0

C:lu1fa 66. ~:dt 2..
87
ex(olllendum cffe laudimiulll , Ir poll Guill.de Cuneo concludut
communircr fcnbcntcs,lnl.ab emtio»l.jf. de plln. Bald.Salic. Alber.
&amp;. Philip.Corncus,in lf,§.fed qllilll1ojfra.C.comm.de legat.loh.Fab.
111 {.l.C.qlMl1d.!tub.lmt. dtjèld. vbi concludit gcneralirer , non dcberi laudimium,quones co nrraél:us allqua pra:cedcnci caulfa cicclararur mdlus,&amp; Andr .TiraqucLin tltIIlo , dnetraifl ltgrMgier.§.r.
1.10Jf.L.I1. 7 .quod procedir criam , quando t rClltcmia iudlcis vcl J
SCIl.ltllS dccrero , cx cauffa de prxtemo , conrratl:us reftindicur,
quia ex illo non dcbcrecur laudimitl:vr dl: ex mente Baldi,tn d.lf.
§fcd qltia no.rlrl1.col.primll.7.1erftc.fld 'flldTlt Uc.&amp; lbi quoqu c hoc no rar Albcr.m 7.1lrfir.itcm addIlClNlr.&amp; 10h.Fabcr,ibidem, iJl7.1er/'o,irritI/ifl. Et Corn .colji.&amp; Paul.dc Ca(1:r.cif.t . 7.1erftc. [rd II/IIC qmd addll,
&amp; in limih P3noLconfil.6 9.7.1idelllY primo dicendflm.lib.l.ideo (oluri
dac\)[ rcpctino , vr nouilIimè probat Carol. Molin. in [. p"rtc COI/jiu/. Pdrlj.§. 20 L,'l".df. r .n. 3 3.uillm fJll,tf!. 6. &amp; 7· vbi copiosè profequilLtr qu x(1:lOlIcm hanc,11. 3 r· 36.&amp; 4 0 . Sic pronunciacum dlc 4·
}.bIJ; r j 6 1. Amolllo Beffono inris Liccnriaro, ad repcmiollcm
laudim') colltra lifci publicanum agenre.

P R 1 M A.

Errum iam ac iure conlbrutum dl:, ex t rran("étione
deberi lalldirniu m , quando res aliqua damr pecunÎa
.
accepta,vel dominillm tran~feTtur:fccus li penespor.
lidenrcm cx cauffa tranC'1tl:ionis dimitcatur, vc volûr
commtl ni ter fcribcnres, pcr illll m rcxt.in·lftprofimdo .c.de tW,fla.
Perr.1acobi,in li/.de anion.in rcm pro re ""pt,yt.col. [l. 'l.'Crfc. /llmJi
m dlbaur ex CIIUJ1à tranflnionû. Cha1fan.i" titulo, d(j cen;es. §. 1. In
'/llrbo.retenu.col. 3.'/lcrftc.adl/erlc ad lIwtelam.Sreph.Bcrtrànd. cMjillg
32. 1 .7.1ifo caft.ilJ prinClp.LJb.l.quem fequicur And~. Tiraquel. In /ttulo,de retrainlignAgicr.§. r .gI0.14.n.6 3 quod proccdlr &amp; habcc 10cum, quando cran(atl:io de iurc fublil1:ir,&amp; cil: v:tlida. Ca:tCtùl1l
li aliql1a t rarione aue iure infirmetttr,im Vt ab Îl1lrio lit Ilulla, &amp;
nullius momcnci,quemadmodum hxc, qua: fuerac faéb à mino·
re cmatorcrn habentc , line curaroris aurhoricate : quo caru iUla
ciuilia illam explodunt &amp; irritant, IJi curAtomn IJdbel1J. C. de in in·
ugr.rrjlitu.minor.&amp; in c.conjfitlltJu.in f irmé/I' gloJf.ibi,in 7.1/Ybo,fo//liI'
.i/tU . de rrjlit. in imcgmm. &amp; tiJnc cOlll1:ar apud omnes ,null~m
•
.
cx(ol

SP'M MARIA

G)

Ca,iffo
1

V AE S TI 0

'""-'

1'é 1 S

1.

66.

Sententia mm lcgitimo defil9fort lat4, fiât ÎM quo ad omnCJ tflli (.'(
c01Jftquentia l.tdi poffint. c.turtlmJi non fit llllll cllm legitimg dtfimfore,non pr,ûudicat.6o Il.'L.

JZY AE S TI

0

2. .

Eriras huius qux(1:ionis pen der , ab anrmoll1ia duarum legum, inlliccm pugnaneium,
&amp; eamm conciliarione. Nam rCXL ln!. P,'pinianUJ. §.Ji ex Cl/uJfa.ff. dc Inojf ttjfllm. vulr, li
conrra rcl1:amcneulU curn hcrede fcripro
pronunciatllrn fit , facerc liberratibus &amp; legaral'iis omnibus prxiudiclUm,adco vrfolut:! legara rcpcranrur: fcd è diametro concrariulU in eadem re
co(1:icurum vidcrur,i» l.r.jf.de txcept.reiilldicat.Sed placec mihi illa rario, qux cornmuni iam vo~o, ae maiorifcribenrium calclllo
con

�88
Calltr:"l 6 6. ~a:([. 1..
conhrmatur , vc texrus in d. §.Ji (.'t clf/1fà ' loquatul" co ca(u, quo
1pronunciatllm cil: cum legicimo dcfcn(ore t,hoc c!l:,cum co ad
qllCIl1 (umma illius cautr:1:,~ dcfenlio principa1ire~ perrinet,:f1Cut ad heredem (eriptllm dcfenlio tdl:amemi : nam tune (entencia lata cum hcrcde legitimo defen(ore , facit ius quoad omnes
legatarios,6&lt;: Illis pra:iudicat, d·§.fi (X w1fà. adClo Vt ex comtnuni opinione omnium (cribcnrium (encenria rc(cHloria rc([amcnri, vel alcerius inlhumcnri, vel a6l:us , cum legitimo detcn(orc lata, ad quem negoti] defenlio principalitcr (pc6l:abar, faciar ius
quoad omnes,qui ex con(eqllemia rei damnum vel commodum
con(equi debenr,licèr non inceruenerinr lici 6&lt;: caulli;.
l.
Czrerùm t li lis mota fuiffet ab eo , ad qucm principalircr
cauffz dcfenfio non perrinebar,&amp; (uperatus lit,tunc pronunmeum aliis nullllm affcrc prziudicium ,1. f jf de exccpt.rei iudic. qU:l
illo ca(u loquirur ,&amp; incclligi deber. Nam in illo texrulcgararius.
ad qucm principalitcr c:ll1ffa cc!l:amcmi non perrincb~t, egerar
ad legarum &amp; (upcrarus fuerar : ideo aliis legatariis &amp; liberraribUi, &amp; muIro minùs (cripto heredi, non nocet res iudicara. Er
hoc modo conciliant illa iura, alioquin pugnantia &amp; contraria,
Bart. Bald. Paul. de Calh. &amp; (cribenres communitcr, in d.l. 1.6in d. §. Ji ex Cdltjfo. Cynus,in L 1 .c.qlûb.res iud.non noc. Alex.inl.ft·
f(.(ol. 7 n·3 off·de re iudJcribenres in iure pontificio, in c. prlf. dm
iud. vnde cùm in ca(u no!l:ra: qua:([ionis fuiffct aaum &amp; iudica·
tum,fuper nullirate tran(aaionis,cum eo, ad quem principalircr
cauffa perrineb :\C,~ hris defenlio: mcriro res iudicara &amp; rc(cillio
tran(aél:ionis faaa, nocer !i(co,&amp; czCcris qui ex rran(aél:iol1c vrj·
Iitatcm acce{foriè (perabant, ac ius ex ilJa. Pronunciatlll11 die 14.
Mai),I ~61.

sr M MAR 1 r M
l

CArs S A!

67.

'"carceratum pro lIb~riû,&amp; eXfewfis cfjJfod,1l!. CllraTU ClmmmlarÎrw·
fis Yetinm po/tjf.

CAVS

Cauffa 67·
C A V S SA

89
67.

R 0 ci bariis &amp; expenfis carceris cullodia:, Georgium Pauillonium, publici
iudlci) rcum, iam {uper crimme iure
diéto, &amp; muléta, ad quam damnams
fuerat, ex{oluta, commenraricnfis rc.
tinebac.ille Curiam adit {uppJex: non
iulla cauffa retÎneri cooq uerirur,euoc:lto commenranéfi,diC2.o . Iunij, 1~6duit dl6tus P;\ui!loniusIepul1ùs à petitione:donec commentarien(l (atisfaétum erret.Nam ab
antiquo &amp; pcr manus id lieri con[ueuerat: nec deerat Jegis a:quitas, de qua in lfi nmJforiJtf.in princjJ.de pignor.4c7. vbi
gloffin vcrb.pwmiam. qua: de retentione ob cauffal11 cibariorum nominatil111oquicur,qux licèt dubiter, tamen eius deciÎ!o , intrcpidt [eneoda dl:: Vt ibi dicunt Bart. Alberic. &amp; Raphael. FulgoC Iacob.Butrigal in 1.Ctlmfimdtu.§.
Jiftmum t'IHmjffi cerl.petat. quel11 citae Alberic. in pr..diéfo loco.
&amp; in (lmili exemplo (lcf~ilfe iudicacum ab amplilf. DeIphinali Senatu,(cribit Guido Papa:,qll41.448.il'lcip.ji incAmtlU. &amp; qualTIuis conrrariul11 Regis ediéto tùerit cautl.1lTI,
anno IHo men[e Augulli: illlle! [amen anrepublicationem nollros non ligat, qui allis l110ribus &amp; conllicutionib us viuunr.&amp; pluribusfùl[ probamll1 ftlprà clu!1à 1 nec
noulllTI'ell,l1ouas leges non ligare P rOllinciales, nilÎ poll:
duos men {es à rem pere iIl {in uatior-m:fI' ufl/lhent.~ '1f/C7.110U&lt;f conjl.pojf injinl/.eIlY.pojf dl/os 1I1mfls ligent. coll. ~ . Hic mos reri nendl incarccraros pro cibariis &amp; expcnfis carcen ,pollea exoleuit,ed létO Regis v(u com probato. vr hodle ex illa clulfa retin eri non poiJim:commenrariéG {alua létio ne.iuxta {encentiam lacobi de Aretio citatam in tMlaPllf&lt;t
'rcif448 .
M

CAYS

�Cau a~ 6 S. ~:d't.

90

CAVSSA.

91

J.

IN...,

68.

cnrs

C _IrSSAE

DECISIONE

duo filmmt dllbia.

ON 1S Georgij Pauitloni arreflo Sen:nus publieJtis , lationa\i~in duas vine,\s, &amp;. parccm domus, gua:: pro dote
Cathennx Leotardx , wcorisdldi Pa·
uill oni, eo vergemé ad inopiam ,iudi·
(is deereto fuera nt addiGtx , manum
miccic Regiam.Prouocauit vxor,quàd in propria pr:cdia
manus effet inicGta is nihilominus ab illa pet aué:honem
oi{haGtione, cui &amp;. reliquas Olai Pauilloni facultates ad·
didit,non dcO:itit.Cau{fa tandem de eon[en[u patr onifi.
[ei,qui omnia iura ~û:ricis ad amuflim perpenderat, apud
Curia: [eribatum de more deciia eO:. vt re[ci{fa venditio·
nc,ad [ua prxdia cum fruGtlbus Lcotarda reO:itueretur.!n
executione hui us arreO:i, loannes de Fauris , cui publica
auGtionevinex fueranc add iD:a:,intercelfit:rem non iudi·
catam/ed gracia &amp;. co \lurlone deciCam autumans: nec, Ct
benefuiffet ludlcatum, poffe rlhi, non vocato necaudi·
to, prxiudicium f.leere. Maximè cùm bendicio\. beneà
Zenonc. diceret re tumm . Placuit emtorem rei fi(calis
non LUllari benencio I.hene à Zenone ' :niG ex cpifhlma.
te procelTerit venditio b. &amp;. Curix placitum de confen[u
patroni fifel à vendirore tlJbCeriptum ' ,&amp; pronunriatum,
emtori rei fireaEs felenti litem; prxiudieium facere, Ct bo·
na nde,&amp;. ob iuO:itiam cau{fx,prxO:itus Gt eon[en[usd,uie
1.0 Nouemb.IJ61.
a B3ld.in car.6.coISo.de te iud .Iaron in AlUh cDt,quas aa;one5.n.s.Cod.defacIClr.lc·
clcC&amp; dlcitur hic ,ln 1 .QUa:n .
b I.h~n(' Zcnonc.§ q'JX omni~ Tc(eca ntes .ibi,(iuc PCt ptoCQtatOTcs.Cl cpin .tlmalcu,
m::n nonro,fucttnt :IIffi~natr. vt &lt;\1'I:1,\n 1.ql.l%f\io ne.
C IJxpc:.A:~.de tC lu\licat.cap.pcnu\t.i.n 1.ICrp.Cod.m.&amp; viJ.c hÎI:,in pllmaquz:fi.
d Sccus" pet col1u Cionc lU .v lde hlc in ptim~ quzn;ODC.

a

IN

Primum, an p!acitl1m CliriX aplld (cnbarum de commllOl
con[en[u faé\:um, &amp; pro more {ubrcriptum, noceat emtori ,h:lbeatql1c execurionem IlId,cati pararam ( vt dicltur ) contra cmtorem .
Secundum,an romm fi(callum emtorcs iuucnrL\l' l"cncnCLo ,.

bme J Zmom.C.de 'fll.ldri.pr&lt;tfcrtpt.

sr

Jo{

MAR 1 A

f2.J'AB S TI 0 N l S

prim-e, C,tujf&lt; 68 .
ConfijlJo f.léla ptt mod/mJ vOIIl11t.1714 Ïtmfdi{ltonu • IYIMfoëlto , &amp;
comprol'JlljJum.b vendltore,non pr41udlcat tmtori.
:z. Emlorfitms vendltorem dgerc pro1'&amp; cmta, mc contradlctns,fenttnlitt (J/m vmditorc prollunciat,' pr.•iudICM fbi .
3 Tlt fentmtia lat~ ci; vmditore fcimu ,emtort ri pr,eilldmt,dllo re'l,IimntllY: Primllm,vt emtorift foéla cjfiOualu tradtlin, alumm ,vt
venditorfitfitperatu, ex tif C,tllff"ex qI/a non pottl/fot dormnlllm
rci tramfim ln emtori , adâl vt emtor ipft';i eg,flù ,fllccubtllffit.
4 Senfcntl.1 ob foL,m cOflf/lrllMI.l?lJ l,tin mm 'tJCnduorc, pr"i/ldlcnl Cflltorl [c,o'/I,1f1,rndo I/Idrx[f/il mo/lU .Idfe i"dicn"dum (X /If/hlia

1

CAItJfe ,&amp; 'T,,I{'Ylt.rU prrb.lIjonflm

Il
.

~r

AE S TI 0

,&amp; l/8J1 !#\'folll ctJlIt:!7J!J""1
P Ji l ,'.[ A.

~ Vonlam pbcitllm hoc fuerat faé'tum mlltuo COIJfLlIiÙ.

. 1 parrolli fifci, &amp; procuratoris Leotardx, ab clrqllc pro
f.1! )§ more [ubfcllftL1m; videba tllr , quod 11011 po ll~ t lÎfcl
Cll1 tol ibus prxll1,bcarc. ~c madm odllm contdIto t
faél:aper modum vO!&lt;11ltarlX llll'll&lt;'bél:lonis, rranf.1.:tto , vd compromifIi.lm ,non pra:lL1di c,u,l.ccrlum.§}'· d an &amp; 'pfos.jf. de cp"fijJi~.
lji dic7ttm.§ji comp.onttfi.o.&amp; ib l nor.rcrib.jf.dr fllfE!. I.ffitjprO". §.
q/lI1mllûjf.de m~(teJf. Bal'/.m 1.pIOn §/i !Jem.ibi quoque lm,,! .if. ,Id
Treb.Anr.de BlJtr.m c.pm.dere IIId.lI111./h r.ndl//;. de pr«[cr.vbl
fcribit Panorm,&amp;copiost Alex.il? ',ftpe.jf.de re itld.1l. Il. 6 .11. 7 .Ni
nec fcmcmia lara per colltumaciam véditoris nocer emton , I.qltl

ma

M:z.

1'&lt;f"

1

�C\ll(fJ. 6 S.~X(\;.1
1·,pwli,lI1fù·§fff.,lt IIIrfl1ejfdffi'l"llf14 p/flriIl1lJ.§,

9%.

rff. dt Itg.l, l, pr~·
fis. C.de pzgnar. noc·Bacr..&amp; Alex.in d.lfopc.Co nrrarilllll can'cn fille
in hac qu:dliollC conclllCum. Nam quando emeor altculul rCI
(Cl[ , &amp; pacm:r allrhorem ruum , hoc clt vcndirorem agere, vcl
COllUCllltÏ pro t e C01r,l , ncc co nrradicir,fi vendlcor iudlcio ti1re.
r.lrus fi l' ,cmtol"l I"oknn rofl:ca .Igerc oblht rci ll1clicarx prxfcn.
pno vr elcg,lllrCl" 11 hrcd lus,11J If; pc ff'de il/die. vbi fcribe ntcs hoc
nOl,mc pel' ilium rcxr.Clll cci.un adll! Flllarllr rexr. m c.pm.dt ll iu.
d;c.vbl Ill noc.Pano r. Butr.B.lld. &amp; cxrcri (CtlbellCeS hoc mdllllt,
~ ~od adco VCl"ll111 dt, vc T Ccntcnri.l hoc 1110,10 bra CO lltra ven·
dirorcl11, excqui pollit CO ll Cra cmtorcm p tTdTo rcl11 l'ci faâulll
lire pendenrc, ctial11(i lis ei denunclata ,.l llC cx lu c c&lt;lullàiniuÇ
vocarlll non fucri r.Barr, tn d.l.ffpl'.Col.f.n+tn ~'1".fJl. 11/ r,;ufi/l»!
An prdleXlfI/JfI//IJ fi:nrml/,ejilll eX(C(j/ia con 'ra poffifforcm.&amp; Cuman,
{ol. 3· verjic.c.l: I"i fUllli tflr , ,/flod flntmli.t , l,Il" (011/1'•• ~ 'md:/omll dt.
firJdmtem, ml11Jd.llflY cxcmll6IJi eOl1fr.lCmldrt"Jn. 13{. A !ex. n. 1 05 .An·
co dc BlItr in d.c. pm. &amp; Innoc. in e. C/lm fitler. rol. ft. dt' fe II/d. &amp; ca
ex voro o mnium Ccribenriu 111 , in e. pYnp~Jiuf.dc {onrcJ! pr.fbcnd,pcr
ccxt.ii"} dl [rpe.&amp; in d.r. pm. de fe tl/d.
3 ~x lura vc 10Clllll habcal1t
duo 110 11 pra:rcreuoda rcqui.
rUl1C.vnUI11 , vr vcndl[Îoni fic Cubfecura cffcé\:ualis tradicio: aire·
rum, yt Cuperaws venditor fic ex ca C:1.l1!f.1 , ex qua 110n potui(fee
do"miniulll rei vendicx rLlllsfcrri in emtorclll,adco vr emtor iple
{UCCUblliŒcc fi cgilTer,vt decbranr comm unirer Doa.inlocis[u.
prà cicaris, quibu s cOllcurre nriblls ,Cemcnria lara Cllm venditore
fcic mc, &amp; 110n conn.1diccmc cmtore, fempc r nocet emrori,
ctiamfi de conCcn(u vendit oris fir pronlll1ciarum, dllmmodo
bona fide, ob lu(\:irÎlm cauŒx, &amp; indllbiraci illl"is probatiants,
&amp; non gracia aue collu!iollC tir rrxltlCl1S conCen(lls. qui prxlli.
rus bona /ide pra:fllmirur, vbi prob,niollcs Clint liquida:, venot,
fingularicer Bal. JfJ l.l, c.t]f//b. res tl/d. /J011 nactt. col. ft. /1, 7. Vl1jil.
prdtcYN il/ltd, qI/ad dlCltllr. "bi dicir l'rohart ex inCpcébone alto·
rum hris, fcnrcmiam fuiŒc vcricate aé\:orurn, &amp; plcniffi mx pro·
banonis bralll, &amp; non pcr {olam CO llCllll1acia m. Nam quan·
tum ad effeé\:um qu:dlioni s,fctlicet,an (cnrcnria lata contra ven·
dlrorClll noceac cm tori Ccicnei , co nfCllCus &amp; COl1tlllll.1Ci.1de iure
rcglliaricrr xqlliparalltLlr:Vt vol unt communiter Ccnbclltes) md,
lfopt.&amp; alti&lt; loeifJilpr,) riwis.
~
Vudc,quauis (cntétiatcx fola commacia Jaca côtra véditoré,

t)

non

Cau(fa 68.Q\:I..zeb.
93
non prreilldicer empcori fciemi,l.qui repudidntÎ5. §. fffde in1f. 1e- ...
fl/tmcnt.&amp; in [fi ideojf.de cuiClion.&amp; vbiquc notam fcribemcs: ntmen fi iudcx fuic motus ad fic pronl1l1ciandii ex iulticia cau(fc;.
&amp; ver;cacc probationl1!1l,l1on al1tcm cx fola contumacia. nocet:
vt norabl hcer conclud Ir Bald.11J l.ingemium.Jfdcjl"t.bomm.rol. l.ln .
~ .lj1l.cjl.vrz(J;/r ldmm l' n,?landum,'luodfi 1UM.qui cirac gloff. in d.
I.t ,C.de (o:Yllld.f!ltCl.i'lfC.m d.ü ,C'1/Sib.res illd.non noc.vbi dicir,non
prx Cllmi CcnrenCl.lm latam ab conrumaciam, fi ex aél:ts apparcac
de plcna &amp; fufficic nti prob,uionc. B~ ld, qllOquc in c. l.fi de filltl.
'U·1~b altq, j;'Jftrp. roi ft. 111ft. vbi dicic cmcorem côdemnatum per
COl1t1ll11ac"lam, babcre regreŒllll1 euié\:ionis con tra vcndirorem,
li t x ltris aé\:is apparcac iudicé fuifiè lTiorum ob iuf1:iciam cauffx &amp; probarionc l11 vcriraeis, ad tic pronunciandum contra COI1cumacem.1 dem in d.!. 1 .C.qllib.rcs il/d.non noe. ru eit concra concumaccm n011 pra:fumi Cencemiam lacam prorcer comumaciam,
fi ex aé\: is litis apparear de pIe na &amp; Cufficienri probarionc,cx parre illills qui vicie. idé Ccribir Paul. de Elizar.in e.ji.de emt. &amp; '!J'éd.
&amp; facir rexr.;n I.diui.§,quidfi ex jèruÎtfltejJ. de über. rAlr[. pel' quem
rexr.dl cir ibi Raymu nd.quod fi Centcnria cum magna cauŒc; cognir iollc fe rem pro ingenuirate per côwmaciam, quod prxiudicar Olnlllb.qllOd eriall1110C. Bcn.de,Plumb.iTl t/4t [.D/ftl. pel' quam
... dicit lilllirari dlCpoficionem d./. ql'; rep/ldi:/l#ù.§fn.&amp; I.pr,tjès.c.dt
1'i[,I1.&amp; Cequirm hoc Alex.in d.lfepe.I1'78.&amp;in quxlt,nolha apparcbar plen è cx aais CÔ ll1l1nicaris fi(ci patrono,de domi nio&amp;proprier~re ipfius Lcorarda: aé\:ricis, &amp; doris conltitutionc, ac Col utionc:adeo, vr patronlls fi Cci ll lllbm haberer adl1er{ùs ca dcfenfiollcm , nec pollèt fine caluJl"\nia: nora litem vlrerills prodllccrc:
vr meriro bon a /idc extra om nem collufiollis fufpicioné co nfenfcrit pro11 unciaro: q uo cafl1valcr fc mentia, &amp; nocec emeori: vt
in fi~ll ih di ciwr de legirimo t concradiaore, qui pofl:quam fuic 5
prxJcns in caulf.1, &amp; didl1cir aé\:a &amp; iura omnia aduer[1: partis,&amp;
imellige11s aducrfJrilllTI porius ius habcre, plcniIlimalllque probariollclll,dilfidcns fu i iuris,deltitit à lire pcr conrumaClâ. Nam
tUllC fenremia lara com ra ca lcm contum accm, haber clFcé\:um
CenrclHlx Jaca: co ncra pra;fcnrcm Icgirimè defcn(um , vr noceal'
Clllron CClcmi !item, vr norabilicer concllldul1c Barc. &amp; Fulg. in
[fifilper.rlffs.!f.de pignor. alleganr lfi rem.§j.cu ibi nocacjfde mifl.
6- l.qIWlJfll's indHhilati. C. ad leg. 11//. de IIdt/l. Bart. Alex. 111101. &amp;
Ccribc:nrcs communiter,ùJ d.lPpe.ér in d.elen.de rt ùid. quoniam
~
M 3
tune

�94
Cauaà 68 ~:dl:.l. .
tune no potelt Centéru diei bra ex Cola eocumacia,{icu t in q\lzJl:iolle no(l:ra n ail pote(l: dici lata Calo eonCenCu , Ced ex aais &amp;
legitlmlS prob:ltiombus: quibus mediamiblls patfonlls iircicx
mClimbemia officJ) fuer.!t cOlél:uS ccdere aducrr.1.rix,&amp; pronuJ1·
ciarum CubCcribere Jplld Ccribarllm;nee prollllnciatum hoc fubCcripmm reél:è cOp.1l'atur confcffioni extrailidiciah,trallfaalOnI,
vel compromUfo , prourcx ftlpradiél:is litluido conflare pord\.
Mcriro crgo pronullciarum, apud aél:a ex more (urcriptllffi , ha·
ber rd iudJ C.Ira: authoritatcm ,&amp; exccutionem. Pronullciarum
lU hac c:lulfa,die 2. 0 .Noucmbris, 1 ~" 1 •
SVMMARfVM SECVNDAE .QJ'AESrf01'{jS,

Cat1fe
1

DifPofltO I.bme à Zmem. non Ilabtt lomm i11 d!(lraélO11ibm Jprocllralor/buJ Clfarù ftrc7t. : nift II/Jlù wl 111.111R4to fpccialt bmcipùflltffinrfail,t.

-.
.1
(1

•

68.

.fZ!' AE

s r I 0 SECVNDA.

Va:ritur an dirpo!itio 1. bem .; Zenom , C. dt 'lNAdr.prt( &lt;' fi"pt. habcat locum in védi ti onibu s rC1'Ll1T\ fircahllm
à regiis rarionalibu5 faél:is. ln
quxillonc maioll
calc ulo fuir conclurum, non h.1bcle locu m : pend
quod Ccribir Bald. in cf.colf.i~'jn(. de rt iud. &amp; llOLl( Ll( i"~ ."tI,.
'll/dS aélionts,c.dt [ncrof. Eec/rjiù.CIIl.l.n. ~. iN ver[ /ltm dtltgenltnJ.
1lerlendllm.in quiblls locis vo lum benelicil1m l à zeno/J!, n(lll ha·
bcre locum , ni!i in dOllarionibl1s , &amp; alienariol11bus, f.1th ab
ipComer lmpcl'.ltorc, vc1 ab Augu{ta vxorc, (elundùm quam
fenrenriam conCucuir Curi~ Ccmper iudicare ,Iicèt Barr.m/ft procHralor. qll4J.Ji.jJ. dt tl/re jfii.dum dicit leg~m illam fuilfc corrtél:am per l.bene à ZUJone,vid atm velle bencliclum l.htne àZf»Ont,habere 10el1m III v enditioniblls rerum lifcahllm ,à pl'ocuraronbl1s Ca:Caris faél:is:ql1od Ccquitl1r Eald in conjil. 3 ~ 9. tl'I//'/Jddmodum fmptrdfor.lJb. J .Tamen corum opinio non fuit r~ccp[a in ruth Cpria, nec pote{l:~!i mphcitcr elfe vera, Ced tLlnc dcml1m,fi
vcnditio ex ep l{l:almare, hoc dl: , imperio, il1fl~l VG:l mandata
Principls,à procurarore Cxfàris cil.èr faél:a:l1oll alHé,fi ex corum
ordinari. 1

qu~

Canaà 68.~:dh.

9

r

ordinana porc.:{l:arc Tel iuri(diél:ionc procclfcrit,abCqlle Pnl1Cl plS
mad.uo, vr nominarim dicirur in d./. bene à~"om.§''ll/d! om/Jla rtflet/nIts. ibi,jil/t per promrt/toru, tx rp'.fla/mate lamen lIojlro ,[I/cmnt
4JJgn1tt,t. Nam alicnarioncs proclIrarorum C:rCaris non habcnr
bcncficill l.à Zcnonc. ni!i ex cpifl:alm:lfc, hoc dl,impcrio,lUlfu,
vcI mandato Pnnclpis fint fJél:x, vr Ibl dicitur : &amp; merito, qUIa
tIlnc princeps,qui madar, inrclligirur fccilfc,cùm fiar illil1S mand.u 0 &amp; auchoritarc,f. I.§.dcmiffi jf dt VI 6- vi armll!. Pronullciaml11, dicL o. Malj, 1 ~61.
Obirer annorabo hoc loco circa materiam d. 1. Bene ,t{mo/Jt.
quàd illam dcclarat Fclin. in c. quit Eccltjiarum. de eonrfittlt.eol. 15.
verf.fed pro intel/tf/II l. bene à~nolJ{. vbi ponir quinque fallcnrias,
&amp; nutcriam illius legis copioCè proCcquitur: dcclarando per VHdecim limirationes: Baldus in tra[/alll de pr.tjèript. in 8.Jllltjf. 2. .
p"rris qllÙLllf principalù.

C AVS S A

69·

CO &amp; territorio Rogoni cu iurifdl- .Gl:ione,mero,&amp;mixto imperio à Ga[pare GlendenG Regis va[allo védiris : Girard us Am broG us emtor à prœtèGl:is
~~;;f~rarionii Rcgiarum in Prouincia pedit
inuefiituram: [ed interceGit vniuerlitas
diél:i loci,offerens emptori rdl:ituere no [olùm pretium
&amp; omnes im penf.1s legitimas, [rd etia triginta libras Turonen[esannuas,in fupremi dominijrecognitionem &amp;
memoriam, &amp; diéJi vici iuridicis honoraria fingubs
annis per[oluere,deniq ue iuri[dic1ioné, merum &amp; mixtum imperium penes Principem relinquere ,fi modo
ipfa vniuer{jras ad retraGl:um ad mitteretur. Emtor ex aduerfo allegab:lt, vnlUerGtatem feuda aut tenere aut
pofsldere non poile, perniciéCique exempli etfe , G ciuitas ad retrahéduadmittatui, nec ob priuaca Principis
vtili

�Cauifa 69.~:Eftio t.

96

vtiliratem) quamuis maxlmâ, in emptoris prxlUdicium
graue qUlcquam contra legum confriturionem) Regifque imperara elfe adn,inendum. cauffa Iirigara, &amp; inde
ad matunùs dehber;tndum in conGlium mi!1à: Placllit
lnunicipia vel ciuimes imperi) meri,mixd &amp; iuri[diéliotl1S,feudorllmque efl'e incapaces ".domino feudi vendéte
direél:um dom1l1iul11 alreri, non poffe emphyreutamillud !lIre congrui rerinerc b, con(olidare [uo vtili, nec ra·
tloOum rcgiarum Cmiam id poffe concederc c ) etiam
ob priuatal11 quamllbet Plincipis vtilitatem, dic 10. Ianuarij,I)6.1..
Vt phUlbus rrobatur hic in 1 quo.:fl.
b brQIHIl 1. S 11 I,.C ,te iur emph)t.vldc bÎc plcnÎùs in l. .quxn.
.
c 1 j .lbl.I\I~ (amen per(ollu',qux Ilon Cole nt 10 connaét. vetal i C.de iUt.c mph ,&amp; dt.

,1,

CHur hl~ ln

Canifa 69.Q!!Jdb..
97
Imol.col'I7.Ioh.Remandi Doél:or Maffilienfis in c./mperinlrm §

habito.col.S.de froIJlbfiud.alien. per Ftderi. in verfic. qN,m ,Ji v.tfdfllJ
velit rdinquere ft/ldNm cÎNÎwijùb.n. 26. ibi quoquc Aluer.&amp; Pra:pof.Cùm crgo vuiueditas,vel ciuicas de iure /it prohibit.~ tenCre
feudl1m,non poterie admitci ad retrahendl1m, ncc circa id POtcruntrationalcs di(penf.'lre. Nam quamuis eis ex iuri(diél:ionc ordinaria fir cOllce{[~ porcftas va(a\los redpiendi ad inudliruram,
iu(quc przlarionis rransfcrendi: ramen calis f~cl1lras intclIigltllt
femper de perfonis idoncis,de iure non prohlbitlS~ut vcmis,l.j.
C.~e iur.emp}))t.in verf.fin a/Item duorum. iUl,élo vr1 hi! f 11171(:1 ptrfo",. ~u4lnm[olmt in cOMraéltb//s '!Jttari.&amp; facit Arg.l.q/wlqllltfJJ III IIrbilrio.ff. de ritu "'lptiart/m. &amp; gcncralis locurio de perContl habilibus &amp; idoneis femper cil inrclligcnda,vr pOft gloŒ. not. Ccnbcntes in 1. 1. C. de ficrof Eccltf Conclu(um &amp; pronunriatum 111 hac
qua:ftione die 1 o.Iânu~rij, 15 61..

l.,!u.\:n.

S V]If

d Q!1oniam ob publicum rorcn lUS priu:aorum tolli,1.Lucius tfdc cuiél not. Aug.
an LAntlOchcnCiunl ff.de priuilt'gus (rcd.vlde copioGùs hic in; .qu:rfi.

IN...-

cnvs

CAVSSAE DECISI01(E DE

mbm fi/il dubùand/lm.
Primum, an clUiras iure (cri pro {je fClldorum incapax.
Secundum,an licur dominus dircél:us, vendenre e111phyteuu,
poeell retinere,&amp; vtile dominium con(oltdare direél:o: ira econuerfo ,do mino vendcnre direél:l1m d 0111 lI1il1 111 vd fCl1dum, poffit
veilis dominus rctinerc &amp; con(olidare dlreél:lI111 Clll11 vtili.
Tcrtillm,an ob priuaeam magnam Principis aliquam vtihrarem poffinr Prouinci:E ration1lll1 prxfeai .comra prxeorum rdiLb. , lcg6mqlle conll:irurioncs , in prxilldicium emroris feudl,v·
nillerfÎrati fcudi retentlonem concedere.

·
Id

SYMMARIVM PRINAE .f2.XAESTIONIS,
Ca/1fe 69.

VxrÎeur all ciu iras /ir fel1di inca pax. &amp; ccrtum dh·
nluer{jeates inter per(onas pro hi bitas conllumcmi:
. .
ve nor.lacob. de Bellol1ie. in lit.de altcnfelld. §. inde p'.
,.
tif·in vfibfmdor.Specu1.m titul.ae loc&lt;l/o, §.TIII/IC aliq~4.
vnjic. t l'6·Hoftiés.loh.Andr. Zabarella, in C.pO/HtI. de law. &amp; ibi
lm 01

]If

A RIA
1..

i2...Y AE

S Tl 0 N [ S
CIIU./ft 6? .

Correla/llloru", rtgul,,', vt iR Vf1D (OI1j1itutum ((nJi4tur d'(Pofitu11l
in altero,ceJfal q'lado perfon.t sut i",etjllalej,&amp;itmi, dillerf' (odlfio.
%.
COlIJlitutio §.p,,eterea ductllJ#. deprohib·fiud.alien. fer Fcder. non
procedit ;1I Ga/litl, vbi ùm morib,u cmjlituto fiHdll jimt redat7a
4dmftar p.JtrimMiomm.
3 rafollal in patrimonillÜhuJpotq1lib(Y~ /oc4re,CQllCedere ,&amp; alunare
w p.ttrimonij,jine ji/bat/omm c8l1flnjil.
1

[1]

!LV AE ST lOS E cr ND A,
C,IU./ft 69·

Aoc q""O'",,m poo" hG". J. C.d';u"mpl.,. ,"
,
emphyeel1r3.n.I7.vbl poIlSpecul.Io.And.Sallc. Pau.
_ ~ ~ . de Caftr.lmol.&amp; alios,qllos refrre, conc!u,!lr. nulla
.
lcgc C.lutUn1 vr emph}rcl:e.l pollir rcuahere, ideo
adha:rendum regula: l.d/ldum.c.dc mi/Ya,)cn. Cf1i/". nec cllt par ra- 1
tio xqualitalis (cruâdx,cùm per(ona: /inr l11c;ql1ale~ &amp; iunum dl lIerfa condirio, quo ca(u correbriuorii cctlât regula.Barr.inlf.de
ind,éla viduit./oUeru/. per lf.c.de rrfcmd.vendit. nâ ideo hab[s direél:ii dominiii porell: rerinere, quia nominarim (ub bac lcge , vr
emphyteuta védéœ po{[et 1llec fcudi rceinere, côcel1io f~él: a en à
N
dom'

�&gt;,S
Clldl.l 69.~:dl:. t.
,..'
domino:quod Ilon cf\: concdlllln cmphyteu~x. Cum Iglturvtr il1rque ratio lit dlUer[a, merito diuer[um ius fuit !btucndum:
Vt norat hr. il) d. 1. j.n. 10. nam dilledit:\s rationis diucdirarem
imis induxir.maximè (i in vno ca[u ius fitplenius,quàm in alio,l.
~(I1!'r.,ill(1.", ".'rrfrri oblig.'/io plenior l'jf dejdtiuJf. Spccul. in lItu.
'de te(f.§.l. col.prn.~'rrf 'II/Id ergo Ji dicattlY,in u{famento. Cùm crgo
domilllls dlw~.1:us habeac ius vbcrius ac pleffius , ciro. retr~·
Qum rci fcutblis ,qll~ m cmphyccma : ideo non procedit argu·
menroll1,qllo.ld rccraél:um fcudi,dc vno ad alrerum, vt fui r ma·
iori calculo in hac qu:x:!bone conclu[um dic 10. hnuarij, 1561.
ln qua quxlHone vidcbatur [crupUll1l11 inliccre texc.;'I. §.prl'
terra d"c"tu!.", titlllo.de pro/;ibfl!lld.alze;,. per Fedry. vbi dominus fi.
ne cOlll&lt;:n{u val'alli non potell: fcudum in alium rrasferre,cuiad·
2. Il:ipularur glon". in I.Inliitos.ff de Jideicornrmffir.lIbert. fcd t proee·
dit ille tcxtus iuxra fcudorum confuerudines,in locis, vbi feuda
rctillent propriatn naturam. fccus in hac Prouincia &amp; tora Gal·
lia,vbi iure moribus con(lituto , fouda fune redaéta ad inftar pa·
~rimoniorum,vr po(l Bald.llot . fcribenres in c. fignijicauit. de pufcYlpt.&amp; lo .Faber. in alllhmt.ingrrfsi.C.de furofEce/if. pap"'Onfl j.
&amp; cowJil. 166.&amp; conf u 5. &amp; loh. Rcinandi ,in d. c. imperialtm. §.

babilo.de prohib.alimfeud-fer Fed.col.2. verJic. q/I.ero ofn vn/nllUJ plflit
3 rem flud.rlem. [cd t in patrimonialibus potell: va[allus alienarc,
local'e,&amp; cOllccdcrc fin~ [ubdiroru m co.nfenfu, l.Ji rton forltln, §.
IlberfMjJ.de cond.indebit.ibi ,il/bmte plltrollo IIliis cedendi jimt: &amp; i/ll.
patY811fjs./bi,~1f4 atiis loant. ff de oprr.ltbert. &amp; in l.fi dominUl. §.qUl
conJitetHr.Jf de /cg. 1.prxterea tCxt.in d.§. ~r.eter{lI, l11ultipliccmrc·
Clpit decl.!rarionem,vt dcc\arat ibi glon.in verbo,transfirat. &amp;[cquit ur ibi Bald.&amp; in conJiI.97.prop~mtllr 'll/od domi"i. lib. 3. qu~i.
1110 &amp;

ratio Illius tcxrus cc!Tat penirus in c:l[u 110rt:rx qux{bonu,
ergo merito cc!Tat illius àifpolitio.
Sf/MMARlf/j\f

G)VAESTIONIS

""""-'

3· Ca/1ft
1

6 9.

Prinaps non potrftratiom priuau vi tlitlltù alterim il/&amp; ;..dm,4,t
rem [uam alteri extorqllerr. idqlle DeH1 0pt. ,11ax. ablJomt.fid
oportet ,'1ft adfit illJla ca/1ft, Rerp. v/illtatem rcftJlC/tm.
Prmceps i/II pr..lationis i."e fi/ldl m"gis cOlljueffldllle lrabtl,
'lllàm de illrr fcripto .

Caulfa 69. ~x{l:. 3.

Q:f AE ST IO

99

J.

Ommunis namql1e opinio ell: Doétol'Um, ram iuris 1
ciuilis qu~m PonriliciJ,rarionc priuarç vrilitaris prin.
cipis,noll po!Te Principcmtiurc ordinario,ql1o velle
vri pr:r[l1mitur in dubio,alrcriu s ius lxdcre,&amp; mulro
mi.llùS te fua aliquem priuare: fed oportCt quod ad{jt aliqlla rufia &amp;: legirima cau!Ta,rc(pICÎens ius publicum,&amp; toriu s Re'l'.vri
litatcm,non autcm priuatam Principis, 1. item Ji verbeYtltHm,ff dt
rei vindic.t. L/lcitM jfde cllitlio.ve\uti pro pace lirmada, vt nor. Angel.in t. AntiochenJirlm.jfde priuil.credit. &amp; tradit copiosè Felin. in
c."/I.e in EccieJiarum.deconifit/lt.col.8.ilt verflertill cOl1dtlJio. n. 16.c(l
enim res mali exempli, ob priuaram aliquam Peinclpis vrilitarem, priuarc aliquem iure fuo, &amp; illud ab inuiro extorqucrc:
qllod Deus Opt.max.abhorret,vt legitur. j.RegHnJ, cap.t l .de A·
chab Rcgc,qui vineam Nabot cxtorfir,qllibus cum pœnis dedctir Deus.
Ideo nOIl potell: Princeps iure ordinario prillare vafallllffi
feudo, &amp; ilium, vt dicicur,deucll:ire, nifi probara legirima culpa vafalli, vt fcribullt Bald. A luerot. &amp; ahj ,jn C.I. de nar.j'l'IId. Et
Roman .cP1tJi.J02.. inji.fed nec potell: Princeps iurc rcrenrioni s yri, po(lquam ius il\ud cOl1ccfsir, nec iur is cefsionem pœllltcndo
reuocare, aut circa illam variarc in prxiudlciurn ccllionarij, vt
, pulërè dcclarar&amp; decidir Pau). de Ca(lr. pcr illu":, rcxt. in 1. L§.
jèientÎ.1m ..If. de Il'ibtll. a[l. &amp; in t. dutalem. circa jin.ff· foll/I. m"tmn.
qu:r ceffio pœllitéri:l l'rinGÏris haud retraéhri potdl:,vt in ~crmi.
nis quxfiionis rr Jétat Alex. C011il~ Il 3~'Vifo &amp; ddrgmttr conjderaro.
ve1.ficuNd,flrtijiclIl:;r.lib. 4.facir gloO.1n c.nuptr.in vlTbo conjè1itlY(.
!ie dONdt.inuyvir.&amp; V.'(OI·.&amp; qua: nor.laCin d.lfn. c. de illr.tmf'/~rt.
col. 5.n.14·verfttfm 1'tldtttrlmdum.&amp; maximè cùm ius .llIlld pre;larionis iure felldi , Princeps habcar magis de conlllcnrdinc, 2.
quàm de iure fcripro, vr dec\arat Papa::, q/l.tjJ. 41 f. inCipit. rgu mil

t

rrm findalem.
Nec conrradicir,quùd ius rerinendi iure prxbt·ioll1s potentia
fcudi Ilon poffir cedl, perp qux norabiliter (cribit Papx, q'.41 r.
nam apud nos conrt:irurionc Comitali, hoc ius ceffibile faétum
dl: V[ fu(iùs probauimus Înfrà,cill/fJa 1 oo.q.l. Et quotidic cedi &amp;
vcndi fo\et,prollt in cafu nort:ro fuerar ccJJ'um &amp; vcndicu:n·alre.
ri,qui illud AmbroÎlo itcrum cc!Tcr;\t.Nam,ius femel cc/Jum ef-

N

l.

fid . \"' ,liÇ .
,.."~.... ~~\~
~ I&gt;\'j..~\~..
'O ~ 1.:\.1\\\

�Cauffa 70.«E.xll:.vnic~.

Caùlfa 70'

100

ficitul' perpetuo ceffibile,I,'i1trr.§.tl'ûndecim,ffdr I(,V.&amp; not. i/l./.
jilIlUr:•. §. dilll .ff.de ltg. 1.&amp; ibi,deR ipa:arque ad 0 fl1le maiori fuf.
fragio in h.lc qux lhone conCultum, (ubdiros ob priuatam Prin.
cipis vnlir,uc m ad rerrahendum fc:udl11U ncquaquam admit.
t cndos.Pronunciarl1m die 1 o.Ianuarij , J 56 z. .

·
fil

--------------------

C A V S SA

70.

. ~. Voties probationes de6ciunc ,ad ciuiles pra:.

Cumptiones nece!rario recurrendum dl, vt
contigit in lite, mota ab aaore vniuedimis
Pelli!rana! collationem talliarum, vtvocaoc,
ac [ubGdiorum petéte,aduersùs Dominum Emanuelem
Bemandum,priorem d' Anay ,reum conuemum, qui pro
[ua exceptione al1egabat,bona,pro quibus petebarur col·
l:uio,effe EccleGafiica &amp; de méfà lui prioratus : Ced aaor
profana aflirlllabat, &amp; paterna.vtraquc parte ad proban.
dum admiffa,neutrum probatum efl:.~çrcbatur cuiius
magis a[slfieret.Et placuit vniuetGtati ·.18.Ianuarij ,.nno
1r6z..
:a.

Vt probatur quatuor l:ltlonibus hîc in quœfl:.

.Jt,V AB S Tl 0
11' NIC A,
C~uffi 70'
V~muis prima facie viderctur pro qU:lfi

poffclTione Emanuelis Berrrandi prioris, qui
haâenus vniuerÎltati iam diél:œ pro Cubfidüs
haud comulerat, elfe prxCllmendllm, &amp; pro
illillS qllafi polfdlionis ll:atu iudicandum,

drg. l. cimt.ff. de probat. &amp; t.t,btrù.§:fff. dt M.
cal1ft. vbi quaÎl pollêlTio fiacus rci con uemi
rdeuat pollefforem ab oncre probarionis. nam ol11nis res iudica·
t ur fccundùm prxfcncem ll:acum,l.moueur. cftfim. exltro vend. 6in cfli~do( httCI#.defintmt. excum. IJb. 6. &amp; magnum commodull1
polfclTionis , quoniam aâore non probance,reus, etri nullum
ius habear,cll: ab ro luendus,§.com",odum.injlitllf.de inttrd. 1. qui tiCcufnre.c.dc rdmd. vbi notJcribenres.&amp; in l.vti[mi. in.Ji. pri1Jâp~.Jf.
ji ((r"J/ "vù,d,c.ramen pra:ualuir fententia,vr probarionc contraria
'defiClCntc,bo na JIJ dubio pr&lt;ffumamur profan a, &amp; collatiolllUlIs
1l111ncrum adfcripra.Nam licèr de iure bona c1ericorum habea'nr
Imml1nirarcm t à colleél:i" vr iN tAl/l/;. Îl em nI/lin communitlU. c.de 1..
EPlfc.ér cler. &amp; in c.l.de immlll1lt. Ecclef arramen (tarmo Prouincia:
immLlniras illa coarâara ell: {oiùm ad bona Ecclcriafl:ica, 'lU:J:
polll clenrur J c1-:ricis in rirulum (acerdotij. fiquidem pro p,mi.
monialiblls c1crici , Iicur plcbeij, ll:arllto Prouincia: confer~e tenenrur. arque adea eum pro iIIis nullam collarionum habcane
immunirarem,(equitur nccelJ'ario conclndendl1m, bOlla,dc qui.
N 3
bus

en

S 11' Al MAR / A

fZV AE S Tl 0 '1{. / S

vnie.t, CdU;p,

70.

cltricortll1) bona habenf immullitatem à(0!l,,1ù (luitnlum. Ercft.
Jilljlica qllalitlU lion rJl ndtllralùj(d adllCJ,titidjiqlliJem Db 01/.
gine rli non iner~/. ideo nON "tmtlt poffiffirem rei Ecctrfi4firl
~b omreprobandi,n. L .
3 f2.!""litM natf/ratis in. ']/14 a[/Dr fiât [undamentum , qU41/JI
conl/mit c/lm zwttntiom alloris, &amp; contrJdieil intmti,ni rli
conl/enti, licèt rtlts Jit in 'l'II/Ji poffifsiom contrarill '1fMiI/d'
tis ,it,yis , vd jlatUl, nihilominUl reJ14 probaraentturjill/lll il/Itntime/f1.

1

10 f

" pr.tji/mitllr 'J/lalitlU "attlralü durare per/,uIIP.
5 ~,rfù.tJ nAll/ratlO ']11« adeffi fimper pr41111Oitur,forlior rfI poff'.lionevel qllaJi ad"erflr~,uiamJifit relH, qlli rtJ,lit'Ylur non Umlllr
probare poffifii01Jem v d quafi rei , vel iurü , ']/1« b.lbm !egllimè
non POltjlJine cOHufsiom prtu,lcgij,&amp; pr«il/dtrio ml/J.
7 Poffifs 'ovet fjfMJi I.on re/eua( ob onere probaf1di,qf/alldo mtmtio ad·
uerfarij rflfimdal4 de ùm (ommlini.
S COIlj1itlltlo 1.C/rr4.Jfde probaf.&amp; 1.liberiJ. §.f.ff. de liber.c,lI/ffir,ger
mallO fillfo declara/ur.
9 ln regl/la,l/[fore lion probante reflJS abfoll/itl/r,a[for diâttlr il/e,qui teIIetllr probm, etia",JiJit rel# CO/IlltntlH,&amp; ,offifTor. &amp; Jic rcJlellll
probatimH,&amp; nm amonù diâtur in regula a[for.

�101.
Caullà 70.Q!!;dtvnica.
bus in prx fenti lite agimr, in dubio prrefumi patrimoni.\lia&amp;
profana iplius Bertrandi,non auren: Eccldial1:ie&lt;\, quatuor pouC.
limùm ratiolllbus.
2.
Prima, quia prxfcns l1:atus t feu qualitas , qllod bon a fint Ec·
c1eliaO:iea,non dt innlta rci,fed dl accidérai:ia, fiquidem ab ori·
gine rei no incrar,fcd eonringit poll:ca. [cd poffellio vd quaG ali·
cuius rei,tl:atus,vel qualit:ltis qllx naturalirer baud inel1: rci, non
l'elcuat poffefforcm vel qua fi ab oncre probandi ,nec illud onus
rransferrc potefl in aduerCarilll11. H ane regulam ponit Barr. poil
gloll~in /ji priUJ.ff.dt opfr.1JDlli mmcial.(ol. 10. 1'.19. &amp; eum [cql1un.
tur ibi Bald.lmoI.Pau1.de CaO:r.Rom.Alex.&amp;: heco/.ll .11. 4). vbi
affirmat hane opinionem effe communcm:&amp;- n. J 5. VfrJ primA 1ft
qllod effi in quafi poffifsiom jèmitllfù. vbi dicit cum. commllili Cupradié1:a opinionc narroli omnes conuenire,exccpto (010 Cuma.
no,qui contradici t .~am opinioncm nart.[cquirur Florian. in 1.
circa.ff.Jc probat. &amp; gloll.ibi,in vrrbo,ingel1lûtatù.&amp; nor. criam sm.
per gl.ibi,in ljicHti. §.fi fj//&lt;frawjfjifmûI.vindic. nald.&amp; Salie. inl.
71lia.ff.(oIIlI.m"trim.nal.in 1.1101' ignorai. C. qui dcmf non poff. &amp; idco
poffellio vel quau,qure hab cr in contrarium origincm naturalcn\
rei,non releuat à probatione.
Secunda ratio,quia diLl:à vniucdiras de iurc releudtur ab onc·
re probationis diél:a: qua~iraris naruralis,fiqllidcm fundat vniucrfiras intcnrionem (uaql in co, qu od bom [LInt profana, &amp; patriJ monialia,{cd t quan40 qUJlitas natllr.llis,in qua aél:or facie fundamenrul11,conl1cniq cum inrenrionc aél:oris , &amp; comradicir in·
tenrioni rei conLlcmi\ Itcèr rcm fir in quaft pollèlTione conrrariœ
qualitatis,inris, vc\ Ibt'\Is,nihilominus relis probarc tenewr (ulm
inrcntJonem.N am qualiras natmalis, qua: il1l1~t li bcllllm altoris,
el1m releuat ab oncre probandi,&amp; illlld transfert in aduerrarium,
vr voluir Bar.Bll.Palll.dc Cafh.lmo. Alex.
&amp; ontncs, in d.l·ft
priU&amp;lfdt op".n8/1l nunc/lit. per tcxt.in Ifi(Nti.§.fi q/l,tYI.tllr.jfJi flrml.
vind/C. &amp; ibi nor,(ctl benccs.Nam in iUo textll illc, qui dl: ln quafi
poflèlTione [eruituris pra:d ialis,nibi lominus tenetur probarc Ccr.
uitllté,ca ratione 'luia qllaliras naturalis innara rci,erat in cétra4 riû:fiql1id2 l'es namrahrcr nalcirur libera ab omni [etllicurc:qut
qllaliras nat uralistpra;(umirur no m utara,fcd perpctllo durarc,l.
"lterùl4.1.in ,.dlb.C.de fem.&amp; 4q1/4. ldeo qllafi poll'efforé feruirmis
granat oncre probiidi [erllitutc,d. §.fi tj/w·nl/lr.&amp; dlila/Ji priùJ.&amp;
ideo rçs fépcr pra;[umitur profana,quoufq;probarurEccleliaft.fi.

he

cut

C aLlfl:l 70. ~,\:O:. vnica.
104
cut ctiam pcrpctLlo ptx(umitl1r li bera, donee fuerit (crLlitu s prob.lta. Nam t l~aturalis qualiras, qua: adc[fc[cmpcr prx(l1minJr, r
fortior eO: pollclTione vcl ql1afi adllcrf.11'J) ,etlam/i fit rcus, ql1l regulariter probare non tencrur, d.l. 'l"i MCl/fm. infin. C. dt 1',lmi.
etiamfi Cllm i{ta poffclTionc vc\ quafi rci conucnri,eoncurrar nlia
pra:[umptio q;Jod nl\lIus pr::rrumatur iatl::u:c ruul11,l.clt11J de i"debao.il) priT/cfl de probal. &amp; per C01~(cqllens , quod fi bona fuifft nt
profa!1a, quàd vniuer!icas non tam:diu diO:uliflèr vrgerc diél:l1~n
BerrmnduJ\1 ad eo ll-ttioncm (llbfidiorüm: neencrrr:lndus fuinet
in d. qllafi po[fclTione non (a!ucndi. Nam omnes iO:as pra:ftJJ1\- .
prio nts, vincir ilil naturalis &amp; originalis pra:[umpta &amp; iO!1.1ra
qualicas, vc !eS ccn[catur profana, doncc probccur Ecclcfia!l:icJ.
vt fingularirer declaratlaf.ll\ d.l.li priùs.n. 3 r·
Terria, qllia quau porlèlIio immllnitatis collationum tall iatllm, &amp; [ubfidiorum, in qua e!l: Bcrtrandus. non poteO: legi ti lllè
habcri une priuilcgio,&amp; in prreiudicium vniuerlitaris:cùm de iure communi onus collarionum grauct O11\ncs, qui priuilcgio lcgitimo lion [0 or muniti, 1. l. C. dtimmllniratl nU/Jin; conced. ~ i~&gt;i
per fcribenres, &amp; in /. 1 .C.de 11I111ier. 6- q/lo /o(./tb. 10. Sed pollcllto
vel qu ,\fi t rci,vcl iuris, qme baberi haud porcO: !inecollcctTione r;
prillilcgij,&amp; p,x iodl Cio tertij.non rdeuat ab oncre probal1di pofkflorcm vcl qllali .Cy nu s,BJ.!.&amp;Salic.in lfo/e11lnibu!.C.drjdc II1ftr.
per textll 11\,in c.(lIm prrfon",depril/il.lib.6.Bal.i"l.non igJJorlll. C. '1111
nCCllfmm poJf.loh.Andr.m "ddiudJPtC/llm", in/jI.de in!!r. edit. §. Yl-

{",t.in 7Jcrf.&amp; fci,rs.A lcx.in d.!.fi pmls.&amp; laI.n·4G.

•

~arta,qlli~ intcnrio diél:x vnillcrfitatis eO: fundata de iure

communi,quores omnis prre[umitm profana, non aurCll1 Eccle!i~fl:ica , vr probatum eO: in prima ratione: [cd quando t imenrio 7
~duerfaJ'ij cO: fuud ,na de Îll re cOlDll1l1ni , tunc contraria ql1a/i
porlèllio non rclcuat ab oncre probationis, c. nd dccima!. de rcJht.
j}4/iat.c. r .d~ pr.efrIPI.lib.G.&amp;:. qux notant ibi [cribenres. ex quiDUS
cLm'lll fit &amp; ceJ'mm bona Bcrrrandi de iurel10n pra:rU111l Eccleliafl:ica,fed pcofana.vt fuit maiori CalclllQ çqnclu[llm.
Er iura in principio allegata his minimt éomrarianrur.NJlUt g
in tI.f.rma f/tI, prob.1t.&amp;- 111 I.Itberû. §/i.ff.de libcra/.ca/ljJ" ideo ql1a/i
poffcflio illu at,&amp; rclcuut po (Jèfforc:m vel quufi,ab oncre probandi,&amp; transferr prob.\tioncm 'in aduer[arium:quoniam Îl\ ca/ibus,
in quibus illa iura Ioquuilrur, naturalis 'lualicas inerat poflètTionivel quaii:nam natura poteO: ql1is na[ci rcruus,putà fi ex ancilla

natuS

�104

,

Cauffa 7 L ~œft. l,
10 Y
rat 11 ouum emphyceutam recipere,pollè: cdam 1'00: duo\
men[es purgando moram , rem vendlram imcfcudi rectnere,.&amp; eiu(dem rei CJnonem durante vendiriol1ls v(us
fmaus rem pore,ab emcare pctere.die 17,Augulli, IV "

C.lunà 7 I.

natus lit , lieut potel!: lu[ei ingemlUs , fi. ex libera nafcatll[, &amp;
h ,\c r:.tione III il lis iuribus, quali pofièffio releuat po([e([orem ab
onere prob:monis,vt dcc1aratBarr.pofrDynum,in d.tji pn)u.in 3.
Fart .prmr.tn 2.. opp.jf.de opcr.mui mine. 6(. iltud voluit g\.in d.t. cirC4,
m 'UfrbO, in:senu;tatù, [ufficit enim poremia namralis , Vt qnahtas
dieatuI nacuralis,Îecundl,m laCin d,t.fi prihn'4 3' &amp; quanrumad
, regulam,quod t aé:l:ore non probante reus ab[oluitur:aaor dicitur me,qui debcr probare,eti,unCt reu s lit,&amp; po([c!for,vt dechrat
Bart, in d.tji prûlS,col. 8 ,n.1 ~ ,&amp; Paul.de Qaltro,col.2. .)J. 2.. n:\l11 leus
in [ua exc~prione aaor clt,t. 1 ff.de exC(pt. gloC l.in t,/Caor, c.dl proba/,liquidem re[peau probarionis, &amp; non aaionis, aétor dicitur
quo ~d effcaum reguls:: n am i\lo , cui probario incumbit, non
probame,reus ab[oluirur,liue agat fiue conueniatuI, vnde in hac
t:aurra vniuerGras , tc[pcau probationis , rucebatur rea,quamuis
re[peau ailionis cllèt aaIix.

C A VS SA

1 1'(,

cnrs

CA VSSAE

D EClSION f.

dl/o fommt dl/bit.,
Primum , an poft duos mcn[cs ~ iurc ftatutos, poffic dominus
direaus purgare moram,&amp; vci iure [ua,
Sccundum , recencionc proprietatis faaa iure fcudi an durante quinquennij vfufruétu, dom inus polTit percre canonem ab
emcore,&amp; qua aéhonc,

-------------------------------------srM

71.

MAR 1 A

fZJ' AE

S Tl 0 NI S

prim,f, Cil/lffe 7 l ,

o ANNI ClauO:erio vfusfruC1us vinea:
in qllinquennium venditus dl, &amp; Cc.
quenti an no proprietas, hoc adieaovt
vc:nditio proprietatis non haberet elfeau mante venditionis fruC1uum.tran[.
•
aé.1:o quinq uennio, emtor petiit inue{hturam à domino de Penis, in cuius territorio vineaCua
eO:~\lum ccnum reddendo per contraé.1:us exhibitionem,
vt fieu Colet ,emtor,non expeé.1::l.ta inuefhtura,per tcmpus
Jegitimum duorum menGumiuxta Prouiuciadhtutum,
adltrationibus regiis pra::feéXos, à .quibus petiit inudl:iruram.Dom ino deflenis hac de re in iusvocato,dedarauit
[evelle vineam'itH,eteudi retincrc, petiitque calltionem
ab emtore vfusfrué.1:us)de non deterioranda'9:è frUaUlria,
&amp; canonis Colutionem. neg:u emtor poO: duos menb,à
. iur&lt;! va:fallo d:ltos, iuris {ui vtendl, CuJo mota &amp; negligentilll.p[bs,polfe iure Cuo prxtttionis vti, Caulfa enarrata,5:
ex conÎlho deciCa.Placuit.Regis fClldatarium,ql1i dlltule!li

Conjlitntio /.f.c de iltr,("'p~yt,clJ1linel dl/a (dpita.
2. limtor flOT! pOlejl, elùlm attejl4tione fia,t domù,o , poft dllos mffl(es
proprùt alltJJortt~le pofidm,fid oportel iI/xIaforma1l') ffafltlJ ProI/Ùtcjd! emtorem inuejllfllr.tm petrre àCI/ria r,ztiom~m,l/lio1f/jn ÙJcideret il) commiJ1imt.
3 DomiT/f# dirrEbu potejlpoft duos mmfis pl/rg4re morl/IIJ,&amp; ifJ/ltjhre
emlorem,'Uel rerinere iur~ pr.tlation;'.
1

!2...r AE S r

JO

P R J M A,

Cal/jfe 7 r.

u~a Ifpofi,jo Lle.." j,n mphy"""",ë5,j",, d"o ë,pjU' t

Primllm,vI cmphyccnra qui vulr venderc (ua melloramonta requirac dominum, ail " clir Ilia rctinere pro
preno,quo reuera ali) v ndcre poteft , &amp; atcdhriolle
priùs faaa,expca.1rc debcc pcr duos menfes do mini conCcnfll m,
qUlblls elap fis hberè poccft vcndere. &amp; hoc primum C2pUC 1egis,
n on cft Prou111claliblls in VCll:tiqllidem emphyrn1C1Cismftruméti s,de con[uctlldinc generah l'roui)1ciœ, pa&amp;.lIn appOlU tur , quo
c mph yccura porcft Libere \'édere, &amp; alienare in qu;tCcunquc pcr_ fonas idol15'15,dc iure haud prol\lbltas [ua mehoramcma, [.11uo

o

dOlDlIlO

'

�C.\U (f;l7 1. ~X(t. !

l OG

d.om Ino lurCluo pr.\'lmonis,vel mudtiturx &amp;: budm11J ~e.&amp; Ge
clIlphyteup ex dlrpoli none conrril us etuphyteunci , habet h.
ccnru m vcndcndi lltcllandl Cu a mcliorlmcma line confenfu
domlll\. fc:d clun \ex ()[[.laUS hoc hnbcat ,cefrat legis ct,fpOlino.
n.uH 1' .1 ,1 \" \Il eu\l[ Icgcs eml'h ytcmiearias,l.d.l. .G.dt IUrt /InphTt
,,' i\1 tc nmms hUlllS qux{honis hoc clari: deciditur , ln d.I.ft. 1.
pril'u bi ,jifjllldcm (0)1/r.u7m tmphJlctetiClt! fup tr hoc aliqlliu paEfioNII
1'.Ib" .!t, t.to· 0~«ru.1 ri. &amp; ifb. dl rano,quare in alicllatione rerum cm·
phytcmicarum apud \1olh:J.[cs cilCcnllls d0I1111l1 non requimur.
2.
Alrcrum caputd.I.Ji.l1oO:rates rentant ad vngucm,cxceprot
vl1o,quod {hturo Prouinciali fuit immutarum. Siquidem nouul
cmphytcuta ,attdl:ationcfaEb, tcncrur '\1 onfi care dominO ven·
ditionem ,&amp; pcrcrc illudl:ituram,&amp; offerre laudimium,&amp; voluntatem domini expefrarc per duos mcnCes cominuos, inmquOl
dcbet dominlls am imidl:ire emphyreutam,aut retinerc iure pr~.
brionis. ~od fi neutrum fcccrit, non porcO: etiam c1apfis duo·
bus menfibus cmphyteuta vcndiror, Cua authoriratc cmtoremift
poO'dIioncll1 rci védita: introduccre,nec cmtor pro pria auehoritare poffidcrc , Ced oporret omtOtem iuxta forma !htuti Prouin·
cix adirc rationum prxfefros,&amp;:l.b eis petere inue(tituram.quam
prxfefri,cau!fa cognita, Ôl au dito felldi domino, dare l'tatulo iu·
bentur:fi con l'tet Curix, fine Ie.gieima cau!fll dominum per duoi
menres dil'tuli!fe , ac frulha!fe emtorem.nihilominus p.Q,IClt dominus fcudi,prluCquam nouus emphyteuta,cau!f:l. cogniea,fuerie
3 imiel'titus à curia,purgare t rnoram,&amp; vti iure ClIo,reeillédo iure
prxlationis: vcl inueO:iendo emphyteutam acciperc hudimiJ fo·
Im iol1cm.vt fuit conclll[um in hac cauOà,per ca qu'i not.Salic.l~
d.!} col.pm.v trffi d dllblt4rÎ pot1',an domiNo lietat purg4re mm",./,(
hoc ,bl [:quitur 1a[,(01. 13.n. 53 .v erfnuquid A"Um in caft huiUl'U/T'
jic·,i!p,,~'I ; d~lmntH pUTg.1re mor,m" poff du os mmfes.Paul.de Canr.i~
•. q"' RonJrt.§.(ohmdrsjf.de v trb.oblig.Ioh. A ndr. In . ddi/lonl f}erull.
m §."""e 1L'l'l.s.verJ. 1 ol.de locato. 1aC in d.l. fi.In S.»ar.bil, yt fUIe
ll~.Üor [U J.lglO concluCum &amp; pronunciatum,dic ~7.Aug.lj61.
S J/ JHl lR IV.V
1

~AE STI 0N I S ~.

C AVSSAE 71.

C,rnon r"ph,Yte;w CII4 d~bcl"r db vfofrlla uario cif; .i min/II airli/HI
pe1d lite ".)JiifrU{;i11 rttimleYJt proprietaum /lire pr.t f. t:mil.

JZ!.II

C.m il:l 7 1. Q!;!,a:I't. 2. .

1Z!' AE S T

I 0 :,. C.tH~ 71. ·

Vzrirur rerentione fa él:a iurcfeudi, an dOIl1I11m, pe ndcnte vrufruàu , rcac petat canonem emphytclitIcarium ab vrufruél:uario. &amp; po{[e pronunci:l.tulTI el't. die
2.7. Augul'ti 1 56z..Dubium fa cie bat quia redhibitIonc
iure fcudi , !it vrilis Ôl direéb dominiJ re:dhibitac re:i conColidaeio,
l.lex 'UUligalijf.rk pig1l8r.c.I.§.quid trgo.de in//1'i. de rt aliw.foa : &amp;
ibi not,[cribe:nrcs. &amp; inlj.C.de ùlr.emphyt. vnde: quemadmodum,
quando debitor Cucccdit in ius cr~ditoris, ipro iure lit iuriuIll &amp;
afrionum confufio,vt agere non poffir,l.debimi tI18.C.d( p4cr. tftichum.§. IIditio.ff. de flllll.l:.fi dtbitori cmiitor ffJe jidm1f. l.ft ab eD.if
ae mg.gc.jl. ita v:idcbarur diccndum hoc ea[u, dominum non 11.1bcre afrionem,poll:quam retinuit iure: pr:rlationis, qua poilir petere canonem confu(um. nihilominus fuit conc!u(u1n IIl:O caru
po!fe petere: quoniam certuin cil: canonem fiue: ceo(um cIfe ius
reale,l.df.cfine cenfu vt! rtliq.&amp; f.iu. tmphytmtirum.C.de fUlld.patrimon.vbi hoc notam Ccribemes,pcr ilium rext. Francif.de Ripa-,
Înl.I.§:.fi Jmes prrfClpt6f//ndojf.lld'Trebell. e~l.2.. n. Il. vtif.4d cmfum
4"/(111 cmphytmtiClim agi potc.jl (ontr.. jingltl4rcmJùcaffortm. Itaque
cùm hacc iura linc realia, ideo Colmio eorum perrinet ad vfufru8:.uarium,f.haéle11lM.l:.fi pendenlts.§':.fi q,lIti cln.1(4ri/ jf. de vJi1ma. &amp;
fjllcm Ad.&amp; ibi pel' Barr. &amp; Dofr. nec conColidario vrilis cum direfro,potelÎ: i!l:o caClllieri,nifi lillir~vfufru él:u : quoniam 10 vcnditione pro pri eratis fuerat nominatim dlél:um,ne vcndieio haberct
clfeél:um,niii linito V(Ufi'llfrU:vt inccrim non poellent vnlis&amp; direéh do mil11) lien confufi o, aur confolidatio. qua autem :lfriolle.
pctarue canon,&amp;. de forma afrionis, Vide de Fcrrar.in pr.,Elierl, Infi rmA 42. . v ~i copiosè hoc trafrat.
e A VS S A 72

VNICIPES &amp; incolx Tnncaraliarumad [olurionem g.lbelia: ciuiratis Arelaten{is cllm cogeremur,[um mos veüigalium iudices pro uocarunt:&amp; pro detèn{ione dicebant nu(qua m gentium
ad hanc v[que diem gabelbm àCe !o-

o

2.

lm.'u

�J

oS

C;tu{f., 7 2.. ~(l; . Ani ea.

C;l\1I1'.l71. .O!!..xll.vn Îca.

lur:ll1l fuin',;. arque adeo Ib tus caurr.!! inticialis conLhtu:
tus eil:. Elogiis œflium probabaeciuieas redemptores gabtll. rom Arelaeenlium illas i ièpte m Cillibus aue incolis
T fll1Caralla rum conti.nuo quinquen nio exegl ilc. Cauffa
enarraea tÙlt Jubiurn , :lll ex Cu pr:l.diél:is exaébonibus gabelblLlm, il (cp( m !lits municipl bus, fuerie qU:r{jtl ciuitati guafi pon er~io iuris vniuerfalis exigen dl gabelJas céirra omnesTrin cataliarum municipes , &amp; an hoc ca(uex
lùpradJél:ls aais,fie generaeum ius vniuer(ale exigendi ga.
helJas l b oml1ibus , &amp; {j non gener:tlieer an (altem particulariter per dic10s [epecn,1 , à gllibns per luflrum exege·
ram redemtores. Placuit nec vniuerCale ius ', nec parti cu·
lare quoad (eprem fuiffe form arum b,aut ciuieati acquifitum.dle.l.l.O étob.lS 62.
a eurn ius Dondum formatum ~cquiri non polli.c minori temp ore CCntlim ao no'rl.lm,

,Juper&lt;] utbuCdam.j.prOptCrC2.dc "t' erh (ignif I.hoc iu rc .§ .(tuélus aqux.ff.de aqua qUOt &amp;'
z fh. B.u t.in LpubliCail\ls.;.fi .ff.dc pubhcanls &amp; veét &amp; vide fufiù ç 11\ qu:rn.
b ~I\la m i\1' commune pr.crc:ribenrÎ rdi rht,ltteo pIob:tnda er:u ccntcnaria pr:r.
fcriptio.c, l ,dt prx lccipc lÎb.~,v ld c in qu x fiionc n. J.

,
--------------------~ ---------

S K lof MAR [ A

vnicol,

- -

.f2...Y AE S T [ 0 N 1 S
C"uJf.e 7 1. .

[m vec1iga/ù nOllÏ/~rformandum, non I/cqlliritflr protfcripliolUJlli.
norl cmtflm anllDrum.
2. pr..fcYlPliom qUl/ndo ÙI4 commune rtjiffit , t(mpm immemonàlm qlllritur.
3 Pr.tfcribmti qUdndQÙU commlln! rififlif, deber pr.tJcriplio plrlft p'o.
barl,qlla pendmu jiducÎari.. lù "dtudictltur ,"lm liugl/tortll!l,qlli
hl/ber mlmllomm filltm fimdtlt"m de lure commlllû.
4 [lUveulgalu a/tm à l'mmpe conuffitm, vellcgilltllo umpm p'L.
fcY/PIlIln (} aeqllifilum,prttfcrib, poteft longo ((mporc dm", tlnno
rll1#1,ct~ lIfu/~ (} buna fde:c)em agalllr de illre iam formllio pr,1eri1

bcndo·

1 09

bmdoJwu fi 4gtrtlur de fo rmando (}induando illS illlld pr.tJèri/lIDne.nam runpllAlmnmtJOriale fllne drjideralur.

--------------,fèP AE S T [0

CIII'.!!_

r

N [ C A,

71-

Vs namquc ilIlid t gabclIarum , [cu vcéb galium, priùs llllmquam fllerat in d iél:o loeo
Trineataliarum eonCuctlldi ne vel prxCeriptionc, nce pri ll ilegio indut1:lIm , vc\ conll:imt um : Idco cùm ab antiquo talc ius non
t
crearum &amp; formatum, Ccd nceelfe lit d!u d de
nouo indu cerc &amp; ereare,ideo non pote!\: form ari am illdll Ci, nili
tempote immemoriali , c.fi'p~r qllib~fd,lm. §. pr..tma.de verb.fign.
&amp; ibi Panor.l.boc ùm.§ .dfllftu aqu,t.jf.de aql/AqUi/ .dr 411u. Bart. in
lfi pflblic4nus. §j.ff. dt' publje. &amp; vellig. A nt. de Bute. In c.pert/en/t.

1

elr

de cenjib.laf.m 1. de tj/llbmffde !rgib. Bil.in titl/lo, qll«jint Regal.ln v,
·fbfi!/d.coü .Sali c.&amp; Doél. communieer,;n 1.2.C.veEftt, .noll.lI1jl.non
poffi·&amp; Fra nci Ce. Balb .in Irt/lltillf de prdifrrift.in 2.part. j' .parlis principa!. in 4. 11/41.Nam t eùm ius commun e relilbt prx Ccri ptioni ~
vet1:igalilll11,d.ü .&amp; loto ml/lo , 'lité!. n OIl. mjli.non poffi. mcmo r()quiritur ccnten ari a &amp; immemorialis pra:Ccriptio, c. 1. de prttfcript.
c.addecima. dereJl#I/f.JPD!iat.libr. 6. &amp; ifl:o caCu , Ceili cet qu andQ
ius vet1:igalis nonduffi cll: fOrm atll111 , ex polfelTione exigendi
contra CCI'tOS particul ares hominc! , vel re(peel:u eerrarum reeum,non in d ucieur iu s Vnitlcrf., le quoad omncs,ncc tun e poflèCfio ve\ qu ali exrenditllr vitra perConas &amp; res polfelTione COIl1prehenCas.Doél:.co mmunirer ine.dNditis.de pr&lt;ifcrlpt. &amp; ibi copiosè Fcli. &amp; Bart. in 1. 1 . §.ji 'll/Ù l11C interdillo.ff.de /lin. alll/que pritl.
Inl1oc.in (. c)lm cOnfil1 ~(II. (} in c.c)lm in f/f/l. vbi P .lIlOr. &amp; a l" not.
dt decimû. &amp; run e pr~ccdl t rcg lll a, rantl1m pra:Ccriprnm, quantum poflè flùm :v t per Bart. in d.§ ji qI/ii hoc mterd.&amp; ln lji pIIUre.lmu. §.e'lrumrcmmff de pl/btica. Fclt n. ÙJ d.c.alldaù. Nam quotics
de prxilldi cio alrcriu s agitur , iura ei uilia reguJaritcr nOB admitClInt eXtclllio nem de pcrCo na in pcr(onam , vc\ de rc ad rc m, am
de call! ad ea(um ,c. 1 ·6- gloffdc off. de/egat.lji vnlff.§.,tnle omnMff
deplfll. &amp; m axim è in odio lis , licut efl: prx!èriprio , merito veille
3
rel1rin

o

•

�Cauna 7t . ~a:Il:.vni a.
rc!tnll g~l1 (h,c.od/ll. dl reg. lur. lib .• 6. &amp; ibi pof\: Dynum not. fcubcnrcs.
Et quo niam !lIS Lommune reli!tebat lam dit1::e pra:fcripnom,
\ r diél:um eO:,i dco non fuit prouilio, feu hs fiduciaria, pendemc
3 lnc, adiudicara cilllrari , eriam conera difros feprcm cillCS Trinca tali.ulIm : licèr fE&gt;luilfcnt per quinquennium gabellas. Nam
qtl:l.ndo illi t relilbr pra:fcribcnri , debet pra:fcriptio plenè pro_
ban: qua pendenre , deber proui!1o illi a~illdicari, qui habcr inttnrionem fuam fundaram de iure communi , vr cO: exprefià de·
ci!1o ;n cfimt perflll... de njuileg.lJb.6.&amp; probatllr;1I d. c.ad dmmM.
de r~fl-';}ol. &amp;;n c. I.de pr.tJcript.1ibr. 6. Arque adeo cùm non elfet
prrefcripti&lt;il probata eriam contra illos feptem, fuerunt vniucrutas T rincaraliarum &amp; particularcs homines iplius in fua liberta·
tc confirmari. liquidem agebarur de iure de nouo creando, ~
inducendo ; quo caeu pra:C"riptio ceneenaria ef\: necelfario probanda,vr dittum cf\:.
4Cxterùm t li agererur de pra:Ccribendo iur e iam formato, &amp;
alceri ql1a:!1to , tnnc pra:(cribi po{[et longo tempore decem annorum cum tirulo:vel triginta , fine tirulo:ficut in v(ufruéh! , vt
concludit Barr. ill/. ji publiw1US. §.j. col. 1 .ill 'Utrji. &amp; hoc illtdligo,
qllal1do quis pr..Jcrtbere wlletjfde pub/ican. quern (eqlll1ntllr DolL
communirer ibi , &amp; Salic.in/.z. .cvdllg.l1Oua injht. col. t. &amp; Bald.

Caulfa 7 j ' ~'dh Llica

Il O

in c. 1. ql/4fi"'t regal .in vjibfiud.coL 2.. WJ! fid Bart. dicit, qllod aut
pufcrib"m' contra aliquem qui "abu im coll'gendi pedAgia. eandem
opmionem Bauoli comprobat Panor.;n c. fopt' quibufdJm. d,
'{}erb. ft,n. n. 2.. 'Uerjic. &amp; limita !Joc ficundùm 'Umlm IfQtabile dic7um
Rolr/oil. &amp; haLl c quoquc [enrentiam {cqui[t1r &amp; co piosè connrmac Anton. de ÉlItt. in repnitlo"l c. perullfit. de ccnjibll!. Francifc.
Balbus /J'J /Htéhlll de pr·ifcript. ill 4.QIl4'. t. pdr/ù 5. prmcipaliJ. vbi
dicit decilionem hanc Barroli elfe veram , &amp; communiter approbatam,&amp; [e':lIndùm quam fuit iudicaru ffi in hac cauifa • dlc
:'2..0étobm, 1 562
CAVS
./

CAVSSA

Il!

n

D vini gabella: conmbutlonem, gux
pro excubiis noéturnis &amp; portarum
cÎllitatis cufl:odia MafIilix ab antiquo
exigi [olet: an clerici pro bonis Ecd eliaticis tenoantur. Placuit non ad fl:ringi a. {eptima Februarij anno [e{qUJmilleGmo [exagdimo quinto: Michaele Picardo gabellario &amp;, Benediéto Paulo Ecclelia: MaCsilienliscanonico
Iitigatoribus.
a' Clemenr.prxrc:nci.8c cc: nCib. Auth . item nuUa communltas. C.de cpiCe. k cler.c r
dc:.im mun. EcclcCllb.6,&amp; vidc: În quzn.

sr MM A R l!..Ar .f2...!'AE S Tf 0 7'{J S
'Unie.. , Callffi
1

1.

73 .

Cüricifimt immUNes àJo/Ii/iont gahellarum,,!II"flatll/ù ciui/atum
impmu"tur , niJi impofitio gabdüjitjo1flA pro jùbjidiù 4d qll~
Ecclejia de itm C011fmlllfi e.ft adflrifllf.
C/erici de ùm font immunes Ab lxcubiis , &amp; wflodia ciuitatH : l1iJi
tam repm/ina mlle1'gat nect/itas, v t /aicÎ fine dericis non pof
jint riftflere,&amp; ciuif4t(/" deftl1dm,n.J.
.f2...-Y A E ST 1 0

Y N I C A,

CJu,1[.e 7J
Ommunis ell: conclulio D ottorum vtr1 u(q ueillris ciuilis &amp; C anonici, vr clcrici line immu ncs
à (olut ionc g.lbellarum vin i, olci, frumclln, q ua:
f\:acutlS C1uitatlSimp0f\l.lneur .nili gabellx impofi rio fic faéh pro oncribus, ad qua: Ecclclia de iure
communi cft adCl:riél:3, Vt diclt Panorm.;'/c.Ji.iN 2. . IJo/ab.de 'Uit.ôIlO1uJ1.cler.&amp; ib i noc. I:nol.&amp; Felin.in c.Eccle[/lI.col' 4S.Num.8 o.v er!

degJbellis,(i'~d4 flll/un: cler:" .d~ conflitut. Panorm.il1 cap. 11011 mimI{
(~/ji.l!1fi.dc imm lmic. Ecclea. &amp; ibi Bute. Bcrtach. de Firmio, il'
trilflaf'~

�C ~\U{fa 74'
Ir"a.&lt;l1I de g.tbdlir,in'S .p.!Yu princip. col+ qua: conclullo probatLir
'" clmz.pr.ifàJt.dc emJibtu.&amp; in IIlIlhmt.item nullil comlntm;I.1J. df Eplfc0p,c:7 c1mc.c .JIon min;li. de imlnlllJit. Ecclef &amp; in c.l .dr immulllt.
Ecr/rfllbr. 6. Et ql1,lmuis t gabclla vini,dc qua agicur,!it irupoura pro CXCUbllS &amp; eu!l:odia ciu itati s Mafsilia:, camcn clenel de
llIre ab hoc muncrCCXel1blUrll &amp;eu!l:odi'î cilliraeis Stle immunes,
c.rtprrhcnfi. 2. ].q.8 .c. Cyprinnlls.2J.q. 3.l. 1.&amp;iN ItlltlJ.lle nl/Illt comm.C.
de Epifc.&amp;cltr.l.pl.1u/ .C.de {turofEcclif.ér in c. non minhde immun.
Ecclif. vbi agcb;teU[ dc fo{f;.leis pro tllitione &amp; eu!l:odia eiuitatis.
faelt ecxe.111 (u:\ gCllcralieuee,in c.r.dc imlnunit. Ecclef &amp; in c.quan'lNüm.dtcmJib.libr.6 .&amp; in d. allthenl. item nlltlacon;m/tnitas, cumfimillb.JNprit alleg4lJ. : qU:E eribullnt cletieis immunitaecm ab omIllbus anganis &amp; par~lIlgariis, gabcllis, &amp; vcél:igalibus. ~am
eonclu!ionclll firmane communieer Doé\:ores in d. (Ill" reprehm-

Cauflà7 4.~Z{\;. J.

lit

2.

fibile.
'3

Si eamen t imminens &amp; tam repencinaemergat ncccf!ieas,vt
laici IÏne c1 cricis non poffine re!irtcre, &amp; ciuitatelU defcndere,
tunc clcrici &amp; ad cxcllbias,&amp; cu!l:odiam eiuitatis [unt aoftn/li:
pcr eex.qllem hoc modo ime lli gunc Innoe. Bun. Panorm. &amp; aliJ
communiecr,tn c.l.de imI'I1II1fÎt.Eccle( llam !ine magna &amp; vrgclltl
ncce[siraec non (unt adll:nfri, vt ibi declaranc Scribentes. &amp; in d.
e.l1OI1 mmles. &amp; ideo no n [e!lcntur ad ex[olut ionem gabcllx vini,
qU:E pro cufl:orua ordinana cillieaeis indicitllr , vt fLlÎe in hac lite
pronunriaculU.die7.Feorqari), Anno 15 6 i.

.
---------------------------

C AVSSA

74.

TON IV S &amp; Nieolaus :l Bm'

relils fratrc~,rll mm:c veébgallU m placi·
ta ad collationem munerum ciuilium
pro bonis qux 4(qllificral1t in loeo&amp;
;rritorio Vaumllij damnati[unr, f.leu!·
rate tamen eis leCeruata, pra::d iéb bona
à nrxu contr ibutionis bberand i compenCationis ime,
:lin pcr eo. bon a [ubrogando in plebcios alicnm, qua:
fuerant de f~udo q uondam Rudel phi &amp; 1oanl1isde AncclL,

1

q

cella condominorum diLti loci, &amp; pra!decel1'orlll11 (uorum. In executione huius arretH fuper Lubrogatione bonorum, &amp; cOl11pen[aeione cerratum dt. Sigllidem vniuerlitas pra:diOl, qua: diél:i [l'acres compenC1re volebant,
feudalia &amp; de [eudo antiquo quodamRudolphi &amp; 10 0111nis de Al)ceI1a elfe negabat:Ced diél:i fratres fel1ddliOi eOè,
inihumemis emphyteufis &amp; retentionis iure feudi :Î (e
faétis,pmbare conabamtu.Lite perorata &amp; tandem iure
diél:o ex conGlio , placuit cùm [eudum dfe neg:;rur, nec
bona prre(umi-antiqua feudi •. Doœinium 3urem in!humento reeognitionis, vel dationis in emphytenfin vnicob,contra tertium non probari,&amp; multè minils ex qlllfi poffe(sione: cùm dominillm perfeél:è qua:(Jtllm àdomino pofsideri vel quafi haud poCsie ' : pronumÎltum die
17' Nouemb.1)6l.
a B:lid.in c~p I.fi de fcuddcfunét: cOntrou. vbi Prœpollc.Aluc:r.&amp; alij nocant.Et di,itur pleniùs hÎc in [. quxll.
b DO.commun iter III l. fi aliq uaffi rem .ff.dc acquir .potr vbi cie Ripa n. + 0. [eCbuue
communeOI,&amp; vide hîc in 1.qUX(}.
c

De quo vide: il Îc in 3. qu~ft.

I?X.-

CV/VS CAVSS AE DECIS I01'(E

trip!tx f/lit qll«flio .
Prima, probationc veriufquc partis eeflànce, an prçdia qux
compen[arioni offeruncur , ptx(umalltur de iure feu dalla ,&amp; de
anriquo feudo quonda Rudolphi ,&amp; lohannis deAneclla,l1écne,
Secllnd.l,an qllalieas feuru allcgaea fllcrie il1!trllmemis (upradifris [uffieicnrer probaea.
Tercia,quonia m in h ae cau (fa dominillm dedueieU[ incidenter, an L'le (je probare illud cx qua!i poflè[sionc iUius iuris, vel
proprieeaeis.
S V M M A

J(

1A

.fZ.V AE S TI 0 ?X.-I S

prim«, CII'iffo

74.

FeNdll1n potlliS pr4HmitJjf Itlitiqllum,lJllàm nDllliltÎ.
1. P,«fo71litllr in duviQ m POli/Ii iltlodù//ù,q,ûm[elléMû.
p
1.

3.lIJ

�l

C:l.lI [,\ 74. Q!:!xC\:.

'+

L

3. flJH(j!i/tu J Rtgr de e.rjfro mm umtorio,dijlri{f'l è iurifdiBioHl,
llo/ha fimd.,t.ml mtmtmm" de ;,m eomrmmi Juper domin;o dmc70
omnium finglû"rum ,.erum in termorlo exijlmtium. Si 41,ftm rlSJin.
gulam tempore imtrjlitllrd' à1II.110 filrt Dcmp"t.• , "aba intcntio/J(filA/II
fimd.If.lm fisper plmd proprietolte illaTIII'IJ,fiqllldl1JJ pr·tfomllnturforffi
inurjlll'llftf pftno wre.n+
i . Pr.tjùmpllo b.tc rcfdt.ms ex "/Jtirlild dillifione domiflioyll/J/ ,v/ru
pr.t/ùm,'lnrf;II!,dù, 'L'inCIt ,R'lm 1',.ifÏlmpltotJem nnlurl/lem, v/ rcs;n
dl/b/O /,r.1;'m.ll'" allodl,tI" ,&amp; qll,mdo. n. 6.
7. Felidu", 111 dllhio pr.tjiml/tllr potiNs antiq/II/~" 'i"l.m tlOlll/m:quando p.,'·ICS (OlifilttJlI#r ft/ldl/m fjfè , o'-.(oillm co",rQl/ertilllr de qualitate
{(/ldl ,ft/Ital &lt;Ill fil nOllllm vd ,m/i'i"llm : ftd ji negnrent effi fiudulII,
'um( CrJ/d1 tll" pr4im,p'io,ér qlltlre.
S. FcudHm fi mga"lY , tllne 011llS prob.mdi itlCf/mbit ci qUI dicit ,JiUI
dical effi alJtiqllllm:fillc ]Joullm. .

.
f1J

!LV AE S TT 0 P R 1 011 A,

Ctttffi 74·

V X rit ur pra:dia,qu x compen[atio l1i o!ferurur,indllbio an pra:(umanrnr fClldalia,&amp; a nriqlli fClIdi dié'roru
.
. de An(clla,an nouircr acquiliu .Et v idctur prç(ulUclldum poriùs cfl'c :lnriqua quàm noua,&amp; qu od prxdl!
, •.
ex [ucccl\1onc: maiorum proceflerint, quàm de nouo acquifira
1 fuerint: quia aliquid t porlùs pr:l:[umimr vecus qUl m noullm,
Vt voluir glolf.in clrm.litmu.in verbo,creatu",.adj.de refcript.qllam
[cqu;cur nald.confit. 36;. /m jimt fon/enti.dib. 2.. &amp; [oler illa glolf.
allcg.lr; , quod ci qui dicit nOllnl11, incumbit onus probandi. &amp;
ad hoc illam dicit fingularc:m,Cardin .Flor.i" d. dem.li/n,u. colf.
itl 2.:Jlfd'j!.&amp; Ibi Barbat. col. [S.verftc. &amp; 1lfod onlf$. &amp; idem Barbat,
in l.ilJ/ll.rj!ipul..rionejf.de verb.obüg. col. 3J. 'IJ(rftc.Clli ,lIItcm PMder.
&amp; pro ea allegat tc};[.;n c.conj!ùllllls.de rcfèripl.&amp; in dubio feudum
prx[ullli rur porills anriquum qu~m nOUlllll. c. 1 . §f. de jitaJ!fratrum,jùu de gTlldlb.fi/CaJf.1n fiudis: vbi li dublrtnJr, an felldu mfir
anril1lium an nouum, on us probariollis Cl incun1blt, qUI dicir
110uum,qucm tcxt. dlcit mirablltrn B~ldus Ibl &amp; cf\: fi.mihs CCXL
if) C. I.fi de [cudf"er.controlf.irmr dom.&amp; nf,nllt.&amp; ibi ilOt. Iacob. de
Bellouir.Nice\.de Ncap0\.BaI. Aluer. Man.de Laud. Cardo Alex.
Et in con(uccudinc,vcl f1:aturo , qua: rcrraélù admitr unr III bonis
pam1l10ni:dib.hoc firmar F crro.in (onji&lt;et.B/II'd. i» tlt.de re/Mc7. §.
Il.111
.

Cal1f1à 74·~œ f1:io 1.
1J 5
Andr. Tir.lql1el.w Irac1Jttl de mraic7 1ignngirr § ) l.Ù, gl.
vniC.11. 91. T amc n in ca[u if1:o fuir conclu[um , dlC~l:a bona in dubio nOIl prxlilmi de feudo diél:orum de An[elb..
Primo .,. quia in dl1bio rcs 110n prx[umirm feudal» (Cd .dlo· 2dialis poriùs : cùm fcudu111 lit qua:dal11 [eruIClIS,vt diClt glofl~ ffJ
Il. '11 j.&amp;

1. fi vfiifméhl. [. in verbo o/,orterr. jlde v(i{mff. &amp;

fj/IClIJ.1d-

modo &amp; ibi not. Doél:. commllnircr. Et quod in dubio rcs Ilon
prx[umatur fcudalis , renct Bal. in C.l.§. interfiltamJi de jelfd fi"''',
conlro.in/cr dOrIJ.&amp; ntl,iMt.&amp; ÙJ C. [ .In prine.colji.verfc.flcrl1ldo0}1'0 .. /(1
idem.illlitlllofi de iml~flit ..{(fld. (omr.filer. vb i dicir qu od cri.ll11(i
vafallus vcl emp h ytcma fllcrir in quaG poflèflione ilhul illl'is: ramen adhuc rcnercrur probarc:quia omnis l'CS prx(umi rur libera.
ifl:ud iirmant Bart. Ang. &amp; om ncs [cribcntes ln l·fiwtl. §.Jid Ji
'lu,rra/llr jJJijèm. virJdlc.Hort.Ioh. A ndr. &amp; ali) in (..Ji. in verbo , rtIp~ndm.de illd.P,ml.dc Cart.ImoI.Alex.Rom.&amp; ail) eOl11mlln,rcr
in lJi priflsjf.de oper.tloll.mlne.vbi latiflimè hoc tradlr.
col. 1 3.1J.
4 1.verftc.noto bene pr.fdl[fam reglllam. &amp; crt rario , quia l'CS ori gine
fuit libera, &amp; 11011 fcudalis : idco in dubio qualitas qux naruralirer incrt rei,pra:[u miwl' [cm pel' ioeflè . donee probcrur con tt,arium,vr voll]ir glo{[jn t.ciYCt1.il1 vcrbo,ingmllil.llûflde probal.&amp; ibl
Barr.Salie. Flor.&amp; oml1es.Barr.Pl1ul. dc Caf\:ro&gt;Ang. Rom . Imol.
Alex.&amp; omnes coml11u nirer, d.l Ji prirM·ffdc op.noll.ntJ11f.p!1jf gloJ!.
ibi ln verbo,egijfet. &amp; irtu d lirmanr eriam (cribcntcs in d.ljiC/lti. §.
fedfi tflMYdtur jJJi jèmit.vin.facit rcxr .in I.ltbmi.§.jff.de lIb. wiff'·
&amp; iltll d eria m iirmat Andr. Alda. illlr./C1aftl de pr..jilmp.111 2. .regl/-

lar.

la.iI/ 3,pl'dji,mptiol1e. ·
. SCClilldo, qâla magnilicu s Viceeomes V:llcrn,~, cf\: dominlls
rcrrirorij VallmillJ lcgitimè inueCbrus, cum mero &amp; m';xro imperio &amp; im'i[diél:ione, &amp; cui Rudolphus de An[clla &amp; poil: Cl1l11
Iohanlles deAn[ella cills iihus &amp; hercs,auus marcrnus diél:orul11
Anronij &amp; N icolai de Bar:lreriis, recognduerllnt (e renere in di8:0 rerritorio [ub dircél:o dominJO di':h Vicecomiris dOl11ll11 dlél:i loci pIura prxdia ntfHca &amp; vrbana, fpcClalirer dèclaram infiruméris diél:ar(1recogniriollii:Etr propterca dlé1:us VIcecomes, 3
vri dominlls dlél:i loci &amp; rernronj ,habet intcntionem (lI,lm fundara de iure comulli, [uper dominio direél:o rerll omniû cxi!l:étiû in dié1:o rerri to ri 0,&amp; illtra hnes illills,vr volllir Holl:. m c.fi dili!,wti.col.J.de py.efcr.&amp; in jilmma d, low.111j. qué de verbo ad ver-

P

2.

bum

)

�C.lulT.'\ 74.~.x:Ct:.r.
hum rr;[fcripfie Spec.in lit dt· /~cdl.§. nlmc ali'JlIl/m. vtr{ 86. &amp; Toh.
And.lbi ln dddillOne,l1Iap.l'efponde ad litml111.And.dc l[cm. In r.I.dl
eOMr.111IIrjl.inltr m.ft.&amp; fW1i.de bmtJ §'1"id.,m f411Jen_'L'erjir.IA7i1TO
qll,f imr.IJines f&lt;'!ldi rolJl/iJOJlllr. Luc. de Penna in 1.1uiC/lnqlle. C. dl
fl/ndli limtlropIJ.llbr. 1 Li" 2. col. Piller'!! boc decl.fram. Bald. in 1. i,,Jill t.jfde ltIdu.Pcrr.dc A nchac. in c. quoni""". de accim;'. in 4· llD(.
l oh. A ndr. 111 add le. Jd S pecuLin titlllo,de cenJibU4.§.I. incip. diundll'" rrjl~t.1lJ .ddtt. "'''pmm , l. 2.. pcr h,me legem 6' per l.I .C. de h«,
C;7UI,,·trji,.txt.lt ,,!t11111 fJI/4ho der4'ro. Hbm opinionem fcquiwr hC In profludiis felld. col.~ . v/rjic. ttn Illliem res ô- ttly dominitrpur.Jüs.;J.22. Er A mo. de lllltrio cxprcflè in c. dJlec10 n. 2. 6. de ofJic.
.1rCuld.P.llIl.dc Caflro.in 1. '.if Je aCfJ. pof!. qué ibi [equiem Socin.
hoc nocabilirel' dcclara ndo col+ n. 27' &amp; pro hac opinione eon(nlnie lp(e Socinus eonfil.8 6. il1.c:mflâ commul1itaeis Montis nigri,lrbr: 1. colrmm . 2. 7)/rjiCIII. ter/ia concll/Jio. gcminatum in conftl.
166. Mr. 2.. Idem con[ul uefllllt Decius, conJiI. SI 7. n/lmlr. 9.
&amp; Francirc. de Curt. lunior ,conJiI. 5S. pr.ejitpponitur inflc70.
numer+ &amp; de Affl, él:. III dcci!ione Ncapolitan. 2. 55. h.,bm
fi'idl/1n. dum dat modum probandi , qllod l'CS lit [ubillfcud aca , probando, quod fit incr:l IImiees fcudi pel' (llperiorem mihi conccisi. &amp; c1ariùs hoc hrmat in decif J.?~. Comls
fméli dJ1gefi.n.if.vbi Plllcrè loquieur.&amp; Carol.R1l1l1US con(108 . 'Vifit II( bme infelttc7a. libr.2.n. 2. 4.&amp; in conf2. 6.fJUAIIÜ eopios(.n'7.fib. 1.
&amp; eOf4.1l. '4·eod.ltb.loh.F aber in l.I.C. de fit crofEccle(col.j.'uerjicfid
t lt potes drcer/.S tephan.Bertl'and. conp. 182. . lic?f regulariter./ib.l.col.
f.Iar.conf 1 02..c4lrllm Corm~·.lrbr.l.in ft. Cmt.lunior, conf ,84.11.3.
Am.de Butrio.gloJf.2..in d.e.diligenfi.de pr..ftr. &amp; ibi loh. Andr.adde C arol.Molin. in cONJillludùJibus panjim. in tit. de fiudù. §. 46.
ft'fIIS Illlegata.col. 3.V/rji.'1114ritllr 1 .n+Ch:t1faneus in cZJittd.Bllrg.§.
4. in tit.do mnins mortes, in princ.col.2. .Vtrji.aliqllttndo quinto.fieue in
limtli ex co, quod quis dl ve\ rieulo regali inud1:icus, dicieur
con(equi direél:lIm dominiunt oml11mu rerum panicularium
regni , &amp; [ubdiei dicuném l'encre quafi [ub feudo , ve,voluit
So cin.lllnior,conJil.68.Numero 13.cimtf.libro primo.
4 Et fi
non conll:at bona fll dlc ab alio tema &amp; occupata,
rem porc concelIionis call:ri in feudum per Pnncipcm conccIIi, prx[umt:rencur fllilfe domini plcno iure, vr eenet Curt.
Iunior , in trllal/tH de feud. In 2.. parte, Jilb mbma, ail qHdlldo ftl
1[6

•

t

mutjl.

;nllejJ. mm fois

CallIT.174.~xll: . r.
1 J7
ùtribltf. i" fi. &amp; Petl'. de Anchar. conJil. n o. n.

3'&amp; Ruin.ùld.cOllfil.2.6.ltb.

&amp; ideo cùm diéb. vniuerfieas ncgcr
diél:a pra!dia elfe de feudo :ll1tiquo diél:orum de Ancella , in dubio prx[umcndufl1 d1:,quod fine (ub dominio direél:o diél:1 V icccomitis:cùrn habeae, ve diél:um cCt:, inremionem [uam fundatam
[uper coco rcrricorio,&amp; fic pra:furnptionem iuris pro [e conera dlél:os de Ancella,&amp; Baratenos.leaqtle fi in(piciamus origincm , &amp;
nacuralem qua!ttarem prxdiorum : fiue antiquam tcrricoriorurn
diuifion em,ac rr.rminorum appofitioncrn,&amp; inuell:iruram: veroque ca(u diél:a prxdia non prx[lImulltur feudalia, neque de fetldo diél:orum de Ancella: cùm non fuerim inl1d1:iri de rerritorio
Vaumilij, vcl parce illius. ideo incumbir diél:is de Barateriü onus
probandi illam qualitatem, Vt dicit Carol. Ruinus, conJil.2. 6. n. 8.
vOf. I.
Nec qux hîc dicimus,comradicuct ei,quod [cripfimus li'prà, j'
in [.~alione,dl1m dicebamtls prxdia in dubio prx[umi pociùs allodialiaquàm fœdalia. Nam verum ell: (emper prz(utni allodialia,
quando ille qui dicit fcudalia, non habee fundatam intencioncm
ex illa gencrali dill:in8:ionc,&amp; dillifione rcrritoriorum:putà,quido ille qui dicit, non cft dominus tcrritorij s runc quamum ad
cum, in dubio nunql1am pl'a::(l1ml1lltl1r feudalia, [cd allodialia.
llam licèe reuera [ub alrcrins feudo ccneantur, tamen quoad Baraterios verum cll: diccrc,prxdia ell'e Iibera,&amp; allodialia , vr dicit
expre[sè rcxc. m 1. loci corprh!. §. competit. infneff. Jifem. vinelic. [cd
quando dominl1s rerritorij allcgarer feudalia, runc in dubio l'CS
!lon pra:[umercrur libera &amp; a\lodialis, [ed felldalis &amp; [ub eius dircél:o dominio, [umpea prx[umptione ab amiqua illa diuilionc
dominiorii terrieoriorum , propter quam in dubio,res in terri corio exfill:enres prx[umunrur lilb eius dominio, licèt narurali origine ante illam dill:inél:ioncm dornlniorum elfenr libera, &amp; allodialia: Nam pra:[umptio t hxc re[111rans ex iIla amiqua dill:in- 6
él:ione dominiorum , vincit 6l pra:ponderat illalTI pra:furnpeionem,qua: ex origine n:lturali rerum rc[u/tabat, vr Doll:. volunt.
Et hic ell: ca(us,in quo accidemahs qua!iras vil1cit nacuralem : Iicèe regu/a Ctr in co mrariurn, l. 'lui babel.in princ.ff. de tllfe/if. Ideo
fuir oonclu[um , onus ptobandi qualitatem amiqui feudi, pertiIlCl'C ad diél:os Bararerios: nec [ufficerc pr.obare, quod nunc [unt
domini direél:i,nifi probem,diél:os de Ance\la fuilfe dominos diP,
él:orum
1.

�11

"

S

CauH':174' (Œ:dl:. J.

él:orum prxdiorum,per ca qux trJJic Bal.in l.hi 'll/s.c.dt adull. vbl
d icicur,illuUl qUI proballir fc h~tlic cffe dominum,nol1 prX(lIn~l
quod tuene , vc\ ciu~ pr.rdcccilorcs fucn nr dom llll JI1 prxcclII\I.
Idem vollicrunt IhIJ.&amp; SJlic.inl.rxl'tr{ol1.,.c.dc prob.". AndrAI.
ciar. IIllr.,[f.lfU ,dr pr.r{NlIJl. III 2. reglllll, in 2 . pr.cfom'IOI1e. vbi dlCit
fccundùm hJl1c prxfumtioncm eonfuluiffe Alex. C01&gt;1; r6. (01•. t.
'Vol. 5.à (on!81.f,{,·7·UCC contrad iéhoncm im pl,c3r,quod III pOli·
cipio hUÎus (]ua:llionis diccbamus, in dublO fcudum prx(lllllcn.
dum poriùs anrillul1m qllàm nouulll,per œxr.m d.r.'. §.j. dt~c.
cejf.fi'."mm.fcll dc grnd,b.fo(ccJ{&amp; in r.Lm prirJCipji dffi:lldfi'~. m;.
infer Jomm.&amp; agnat. d'f'IJi[f. &amp; alia ad mud propolicull1 !lI pcn~5
7 allcgar:l. qu ia ilb proeedl1nt t ~bi parres eonfir.enrur dIe fcudu,
&amp; folù m neganr qualir:lrem iphl1s fCl1di, qu od hr antlql1um, vcl
nOll um: rune enim qllia folùm de qualirare feud i agirur, &amp;non
de ipfo feudo, prxfllmirl\[ in dl1bio poriù s a nriqul'~ qUJm llOUÜ:
S (ccus li ncgacur t elfe fcudl1m IlIll'S qUI dlclr antlqllum: qUia
cune non pra:fumicur amiquum, CÙ I11 ncc fc udum prx[umatu[
in dubio. hoc ira dcdarar Bald.m d.c. [ .;w pr/11C/pji de fi"d. d1fu"c1.
jtur.controll.&amp; ,bi PrxpoCAlucr. &amp; aliJ .hoe idem vo luit Bal. indJ.
l.§ji. de frlCCejf. ftlld.fUl dt !,Ytld.frICCejf. vbi ica tlcclaramP r:rpofit.
Aluer. &amp; omncs Feudinx. ed in ca[u no!1:rx qllxfho1lJS ncgaru[
qnàd fllerir fcudu111 defullél:orum de An{clL1, &amp; nc non '1l1aliw
fcudi negarur, (ed ipfu 111 fClldum. pra:rerea qt~ol11am dléh de Ba·
rarenis ad fUlldapd:tm eorum peririonem vcl lntClltlOllCJ11 dedu.
çum: illam ql\alicatem &gt; qicel)do bOlla prxdJél:a olfe dcanriguo
fcudo pt:j:dt-celforum [1I0nlll\ de A.nG::Ha l idco c:üamu de rola
qualic:m: fcl.ldi ,I\f non de ip{o Feudo pri\lc.ifpltt'Cr ag:rctur,&amp; cr[cmus iJ1.!Jaru~n qu res i11dubio prx(u ml dcber amrq.u3, ra men
ille qui ,uc,cel,ererur probare illam qur.b.mccm,&amp; non Ille ()1I1 ne·
gat.vc ru feudô expre[se hoc volllerundacob. de BclloUlf. Aluer.
Mact.Laud.Ca,rd. A1e)C.m d. c. J..§.'V/t:dt gMtMfùcctJ{pcr rcx ~. me.
1.111 tJI,.f4 de"c6",CnI.mll!t'l1le &amp; d0'r'&lt; 67.11$ C.I. §. c"m alllem. dw"'r.
inllef/ù.in 'Pjib fmd.&amp; Sig noroLddl01110d. C011fl 0.1""1"4'. 'Ver/mil
lJ1ur HIIgHeIHln.({Jl.; .vtrfrnodo bu prR?/lijSl!.ox'q l1ibu~ fuir conclu·
fum in hac quxf1:ionc pr.:edi:l in duoio non prx(uml fcudaIta ,&amp;
roulro minùs de amiquo fcudo diétorllln de An fella. (cd on~5
i!1:ud pcobandi incumbere diél:is de Baraceriis. die 2.7. NOllcm·
. brisianno 1562..
SYM

Caullà 74. G.!:!.x{b.

---SV 1&gt;1 MA R 1 A

f2.t AE S T JO N I S

2..

Cal1fo 74·

InJ1rr:menill1J'J emp"ytClljis, recognition;', vd Ttlenliomi wrtfilidi,
non pr6bat cQ11Ira fmÙlm , 'l,ri non haba CttI1JaH d.'CC1/,lCnfe vet
recogno[cmtt.&amp; an pr06u poffifùomm velqllaji,diCIlUr 17.2.. 'V[1"( ad fncm.
. . . .
J Ele[l,onu 'VIJlCU4 "Chu cor'.!itll;t 'l/lcm ;n 'lilI/fi poffrfl'OM 1Ims tlt!pldi. jiC/lt pcr 'V,.;cam [olllt!oncm pmjionti L",;nftltllitllr fjlJ/J" /11
tjllaji po[{tflioHe iI/riS è:&lt;igendi il/am,1J.4..
.
5 Empkl lCt{ls cO'nfr"éfM, qUllmllà ppe de eadem re probrlnt fir~lU,
non probat dominiilm,ncqllc po!tfs1omm:"iji v!tr~ I11ftmmm, 1/111
prob'lrrtllr[ollliio caflOnù,&amp; maxim'e per longllm Icmplu foflA.n .

1

6.ér tI.7·

:zr AE S TI 0

ri
,.,~

1..

D hanc qll::d1:ioncm pra:(upponiru r,quod diél:i Fra·
trcs, ad probandum pra:dia prxdiél:a elfe de fcudo

~.,

quo ndam Rudo! phi &amp;Ioanllls de An(dla a.ul, &amp;
.
abaui diél:onul1 nararcnorum , producebanr 1I1fl:rumenra daci onis in cmph yrclllin, &amp; rccognitionis,nec non rerCI1tionis imc prxIarionis faél:i s ab iplis dc narareriis , vel. à Margcri.
ra de An[clla eorum marre, &amp; ad probandum dom1l11l1m dire.
éb m diétorll!TI pra:diorum, producebattlr 'Vnicum infl:rumcnrum dacionis ad acapirum ,vc\ recognitionis vd rercntionis Ctngll loru111 pra:diorum. Ideo quxritur , an inllrumenrllm cmphy[cufis,vel rccognicio nis , vcl rcrcmionis J parte ip{orum de nara[criis produél:um probcr dominillm comrJ. d,él:am vniucrlicatcm.&amp; brcuircr concllldend o diccndum dl:,non probarc:qtll&lt;lltcècCcctllldùm qllofdam ralia in/l:rllmenra probenr d01l11nlUm
comr.l principalem recipicnccl11 cmpl:ytclIlin, vcl rccogno(::nrcm &amp; CillS hercdcs, vcl habcnccs cau(lam.tamen coner.\ ccreIU t 1
qui nO Il h&lt;1bc r caull:U11l rccipiemc vel rccog;llo[cenrc,llullo modo probl nr:vC poil Barr. co ncllldunr Ioah.dc 111101. Rom. Angel:
AIcx·Patl l.dc Callro,&amp; omlles,;n lfi aliqut/m rcmJfth 1I((f-P~fJ. vb,
hanc opimoncm fequitllr,&amp; dicic clfe communcm, Frallcif. de

Rlpa,_

"

�no

Caull:174·~·db..

Ripa,coü 3.n. ~o. &amp; quantum ad hoc, conclulio ha:c non habct
difficulcarem.
2.
Sed dubiu11l maius t ell:,ou] probe nt polIèlIionem vel quafi.&amp;
videcur quod probcnt.primo quia aél:us fupr"dil1:i no conrueucrum neri,nili il poflèfI'oribus eiufdem iuris, quo cafu per vHicmn
aél:um acquiritur qua!i pofI'elIio illius iuris, yt voll1lr Bart.in 'fiaI1I·§ft 'l/ur,l//lr.n. 3.1fftfimÎl.'lJmd/C.per tex.1n 1. I. §''lll'od a/mm.6- §.
i/lud aUf(m.ff.r:le a(jl/~ qllotill.&amp; .tHill. idem Barr.inl.l. §. hoc inlt/dtllO.II.1 .ff.dc iliH.aéhlq/u pritw.Ang.ill rtpet.lft q"is vi.§.diffmntitff
3 de Ilct!- pojJ. hine t pcr vnicum aél:um c1cél:ionis conltiruirur qu~
in quaii pofI'cffione iuris cligendi,vt dicir glofI'.i" c.cfimEccltjùSutrina.in 'l/frbo,trillm Epifcopomm.de CIlIljf.pOJ!èjJ.&amp; propriet. &amp; ibi no·
+tane lnnoc.lmol. Bute. Panorm. &amp; omnes.licur &amp; t pcr vnicam
{olutionem pcnlionis conll:icuirurquis in quali polfeffionc iuris
cxigendi. Rom. C011f.. 3 1 I. in cAfii prepofit,e confoltatio7J/5. III fin. &amp;
per vnicam folurionem collcé\:x probarur quali polfcllio ium
colleél:andi,fecundùm sal.cot;ftl. 2. ~ I.fintmtill.vol. ~. qucm refe~
&amp; fequirm Franclfc.de Rip:t,in d.c.cùm Ecclefa Sutrin,,· n. 54.fim1.
liter quis conll:ituirur in quali pofI'e!lionc liliationis per vnicum
aél:um :quando :tél:u ell: cal is ,qui non pareil: conuenire nifi filio'
BarLin 1. r.§.idem pHr contrl/rillm.". 3.ff.de Itb.agnoflend. &amp; (CqUUlUul
eum CYlllls,sald.SalIc.Corn. &amp; laf. in t.m'lile pnfF!io. c. dt 11ftm,
sucr.in c.01{I&lt;'/",el.defl.pm~yt.Pecr. de Anchar. in Cltm.jifr/mm~
Pun/lfix.dt jènt.excomm.ltbr.6.narr.&amp; Palll.de Call:r.in 1. mn n,dil
&amp; inl.716n Epij!olù.c.d. pr06,tt.&amp; Canonill:re comml1nicer , in C.p,T
l/l,u.de prcb"t.&amp; ibi Philip.Dcc.col. 3.verjic.&amp; retmta ijl~ concl/lfiDHI,
'luallJ dicit effi communem.V nde cùm aél:us dationis in emphyrcutin, vcl recognirionis,aut reccmionis iure pra:!arioliis , finr [.Ies,
qui non cOllfucucrint neri , nili ab his, qui h:lbent rurctlumdo·
minium,ncc cOlluenianr aliis,qui non funt direél:i domim: mcri·
to vidctL1r, qu èd per tales aél:us diél:i Nicolaus &amp; Antoniusde
naraccriis acquilierillt quali pofI'effioncm illills IllClS, &amp; illarn
quali pofI'elIioncm probauerinc fufficieurcr per [uprad1éh în·
Il:tL1mcnca.
Scd his non obll:antibus,conc!l1[um cil: cont1'ariurn:primo,pcl
ccxc.in l. pr,ed/dIf de acq. pojJ. pcr qucm tcxc. ibi notant Barr.lmol,
Alex.Paul.de Caltr. Roman.&amp; omnes, quèd inll:rumcnrumnon
probac pofI'elIionern, nili fir faél:um in pra::[cncia rcIJeculldo,JlC!
c.ilJter difellos. Clrcafi. de fde injlm/1J. vbi cft ccxc. ql10d comratluJ

crnph,

,
C~ullà 74. QQxll:.~.
111
cmphytclllis t, licèt fxpiùs dc eadClll re probetm fafrlls,no pro· r
bat dominiu11l, nec poffcffioncm. vbi exprefsè hoc norant Bald.
Panoc.lmoJ.&amp; a/ij,facit text.inl.locAlionem.Clocllti.&amp; ibi nal. B:l1'C.
in t. leglltll inllll"ler. Ifde Adim. !tg. nald. in c.c/'m vo/1Fnt. df rrjlir.
fJoliat.&amp; racio cil:, ql1arn ponic loh. de IO\ol. in d.c.inla dd,,7oJ.Col.
2.1/.1 ~ .vu! item nOla,qll'od pa a{fllm loca/ion,. non probdtllr! l'opr/rl.t!
ne'l'If poffifiio,nimirum 1/1i" II/"nll m etùlm lib alto pojfrffi,POlcjl !.(,,,.i.ideo nellCrum probat de neceilitare.vnde perfolulll inltrumewm loeationis in cmphyrelllin vel rceognitionis non probatur
polfcllio,maximè concra ccrrium 11011 habenccm eaullàm à reco·
~llofcelltc: nili virra t inll:comentum probarctur folllCio canol'1\ 6
vcl pC11lionis faél:a , quia ClInc probarcrur po(fclIio eciam comra
,cctium 110n hàbcmcm caufiàm i recognofcence, VI' hoc lirmant
Innoc. loh. Andr.Bmrius,1 mo!.Panor.&amp; ali) cornmunircr,111 ulmJ
'IIeniffit.de rtjli'I/tfJol.licèr Ba!. ibi ncgcc probari ex hoc pofierTionern contra rerCiUlll:11ili conll:aret perfamam,vellibros antiquos
de dOlllinio:ql1ia tune proprer dominium po fièffi 0 faciliù~ prx·
fumercCl1r. &amp; if!:am opinioncm vt inf!:mmentum crnphyceulis,
vel recognitionis cUJn [olucione,probcnt pofièllioncrn,cnâ contra tcrrium,qui non habcc cau(fam à rccogno(ccmc, cencllC Joh.
de Imol lex.Cuma.Rom. Arct.Ang. &amp; omnes,in 1. 'lui 'r/Hilmfu.
§.ql/od pcrcolonllm.ér in l''l"./ml/t5.§ . r .ff.de ,f(tj.pnJ!&amp; saI. in /. Pompmùu.ff.qllib.mod. vfiufm{f. amitt. &amp; ibi Paul. de Calte. inlcél:uris
Aucnicis. liq Il idem perccprio ccn(us xquipollct inuefrirurx corporali, vr dicit Ba!'i" d.c.cllm vtniffir.de rt(litjfoIÎlII.col. l.v(rjic.Îtem
perceptio ccnfus xquipollcc inl.lcltinmr corporali. &amp; ibi cum fcquulltur Panor.&amp; loh.de Imol.&amp; not.Doél:.in d.c.interdJl(C70l,
Er ill:am opinioncm vt folmio canonis vc:l pcnfionis prxcc- 7
dcnre inltrllmcnto cmphycculis probcc pofièffioncm,eriam COIlrra rerriu m,renec criamA ng.m l.qtt&lt;tdam mI/IllYIfdc ni vi"di(.Carol.Ruinlls,qui dicic efI'e comml1oem,in con! 4o.vifO aqtrlec70.col.
~. nN"". ~. 'l.'01.4. CJuam conclulionc:m intelligir Rom. in d. §''l"ùd
per (olo"'lm. modo plures foluCloncs non vmea probentur. &amp; ell:
ex menrc Pauli de Call:r. ibi.quia per vnicam folutioncm non dicitur poiJ'efI'orcm habc:rc inrenrionem fuam fundaram de iure
communi:[ed cf!: I1ccclJ'C',quod probec plmes foluciones:maximè
Vt probet conera rcrrium, 11110 viderur, quèddebcar probare iibi
folurnm per longum tempus, fcilicet dece11nij,per 1./ittbuI. c. de
~gric.&amp; cmft.lib. Il.&amp; ibi not.sal.Ang.loh.dc PIac.&amp; omnes fcri-

t

Cl.-

bcnccs

�",'
1·
~~.t·1C.~.
C •• ul.t'"'l+
.
l ·.Iompelil.
. C. )(pr.!.
1 ~!l' cs cOlUmu\lIccr,p'
r Ilium t.,;xc ;;.: C
.11. /Il
Iript."&gt; o. 'Url +0 . •IHnar. lum rcci picn do [oluciollcm canonis vd
r.:nfionis p~r longum n:mpus, rc[ulrac pra:[umpuo iuris, quo~
res fic fcudJiJ~ ,nec (ufliccre c minu&gt; tempus! l't notlbi!1rcr con·
clUJlt Ioh .le Pbrc.!, l1J d. !.III/L .... " fcribences COinmU1l1;cr Ibl.
&amp;. Pl ui de CAr. in d.ljieuli . .ji:,,'ji '/,~.mt l/r.1f. ji ji:"'. ,t.'ind. col.J.
''-(l''/c c' pa pr"d,El_ ,'pp.lrfl. vbl JKlC quùd die llui &lt;lllegar rem
cHi: fcudJI'1l1, l'el emphyrcUnC.lri.t111 , lemper twccur probJJc:
nifi prob~ rcc lon go cempo re pcnlionis libl fa(lam lolucionem.
fic quoquc Cilius teolfu m lubic:lndo ~ p,me, non prx[umirur cm.lflcipatlls .nili probct,quod pU' dccc m au nos hJ.birlucric[cor.
[um à patre, qlJla eun c prxfurnerccuc cm:l1l Clp.ltllS. B.ll. in 1. flft
1I1crum.in ft/j'dt IIdOpl.à lT1 t.L.ji adlurfùs ru" Illd. feqlJlrur larJ#/.
ji p"llS.n.44jf.d, opn.nolli nUMM.
r21.

SYMMA RIA

.QXAESTIONIS

3· C.i/1ft 7q·
1

3

5
6

7

Domini,.,n, quando inadmltr du/uâtlfr, an probtlllr tx qll1i pof
ftfsione rcrum incorpor.d/llm: ln '11/4 qlt.tjhom Irtplex 0 11110 r(·
firll/r.n.L.
Dominillm dmélmn ,fou proprittlt!, ,m q/l4ji pofsidedtllr:dif/;,'guif/lr,'Ut q/ldmdillJùmlM in ~élll IWJHirtndl IIlud, qlll/fi po/ndwllr:
fod pojfqlltfm tft ptrfim q/lltjilll11/, pofsidtri ftu qll.ifi lUqlllt. cum
domin~'ptrfim 4eq/lijiti IIM POfsit 1fè qlldji poffifsio ,ftd vrUl,
qui ftq/litur pr"prittaUm ptrptfU'o &amp; tnftparabilttcr ,jieal vmbr4
ftqullur ipjim. corp/.... n+ 5. 6. &amp; 7·
Patitntia IIdutrforif&gt; tftw1fu &amp; principillm prodlt[/,ullm 1"4 pof
ftfuonù ùms l11eorpor~!IJ,q{/" in proprio dmllnto 1J61I rrptrÎl.r.
Dom;nÎ/!'" pojfquam tft a/ie/ll 1ultjitum , tunc 'Uftu 1111115 noll dICit/lr
'lUAji poj{tfsio II/i/#: cllm dominill'" &amp; 'U/IIS IpjillS dmlÎnij. nOR
fint dl/mill.
Dominitlm qlU»Jdiu pr&lt;fjèrihi /,Oltft,&amp; pofsidcri 'Ur/qul/ji pOlrl

(

.
t1i

11. ;

6)T/,/EST IO
-.....

3

V xril ur an ex quart porfcmone incorporal iu1l1 Ori.l. rur pra: (u111prul11 dnl1linium t, quia 111 corporali bm '
ccr:um dl: ex porfdTione oriri prx (umprum domi•
. • nium, quando in cidenrer dedll cirur, vr tingniJriccr
volnir gloffin!. ji(l/ti·~ftdfi q"ltr,llllr ffji Jtmit.'U/lJdl. vb l porl: Barr.
hoc poranr Bald ,Pau 1. de C arl:r. Ang. Rom. &amp; Ol11nes. Barr. sn 1.
itt11l MeI.,.§ ftjf. .1d !tg.vf 1"11. oal. ml.cùm m .c.dt prob.t,ol'. &amp; inl
co mmunirer per Doél:.Barr.in 1.1jf.fomil.hercifr.Bal.m/.1Jo1J ignOYtIf.
C. d'dccufhinc cfl: quàd in aél:ione !cgis Aquillx,1l1 qua pnncip.1lieer agicur ad repar.lrionem damni, incidcllCer auccm aél:or
bare d~ber domin iull1 rci,cuillS damnl1m fuir pafl'l1s:ldco fufl1cir
'probare illlld ex pollèmone prx(&lt;:nri, Barr . In d ././IWI UlM.!. §. fi.
fic ql10que co ndl él:io fllrcil!:1 cft rci pcrCecuroria • iu qua conclufio fumirl1l' ad rei rerl:iwrioncIl1 concra furcm .l.ill rtfimÙ'4.Jf. de
condiéljim. camcn qui a foli dom lllo darur,l. 1. eO..'.ldco cùm r:lc
clominiu in illa a(lionc fil' in cid&lt;:cer dedllél:u ,probarur ex pofleffione. fic cria in hyporhcc:l Cpeciali,1icèr ex ca principlhrcr agatur ad clIoca ndllm rci obliglrx pollèlTio nem , rame n incidcntcr
erl: probandu l1l ,quàd res in bonis dtbiroris erar rem pore obligationis,l.é" 'fu .• nmtlllm'§'1/IOd d,citflr. ff dr plgnor. ideo fn ffici t hoc
probare cx prx(cnti poffemollc,'Uf in d'§''lllod dicilllr. Item fi aga' tur confelloril pro (c rllimte, in qua prin cipalircr fum imr COllcIufio ~d decI.1t:lndll111 ius feruirutis comperere, I· fiml!. §·ftdfi
quraltl,..in lifjijinlil.villdlC.camcn quia calis aél:io non dJcur ni~
fi allor pro ber fe dominum prrd,j dominanris, !fUHdllnJ Ttfla1Jum.Jf dt excepl. tamen quia l'ale do minium incidenter dcduci·
tur, /ùfl1cir dlud probare ex poffelTione pra:Cenri, VI' porl: glofnot.
fcribenr es, in d.§.ji:tIji ql/dr./lllr. &amp; in rcbus corporalibus hoc non
haber dllbium.
. Sed dubium tcrl:,an ex quart poffelTione imium probcmr do- 2minium,quando ius illud Il1 cidenrcr deducirur.in qua qu,d'tione
reperio rres prin cipales op inio llcs.
Prima opinio fUIr Baldl ,intl.l. cl"n m.colfe.de prob.t.vbi codufillè rcner,cx porfcmone imiulTI nullu oriri prxfumptu dominiii,
per rarioncs quas i pfc adducir. candem opinioDcm tener ipfe
Q... 20
nald.

rro-

�'!4
CallO'~ ï-1·Qt1:!:I1·;·
bAI. W LI.§. Marc/Jio.qul j(//d.tl,lfj of/roI. I.VL'rji. [cd ql/.m, q".lrl tII
a'/c/mll!. Cr IIJ r. 1 .fJHld fit /I1ucjl.cot. 3. verfir.qultro, nosb~b,mlll qlloi
v;':{ruélullrIIlJ .

Secuntl.l op11lio pr.\:ccdcnri contraria, vr ex tluafi polfcl!ionc
1Uoum pr.1:t""m.ltur,&amp; proberor Jominiulll, hoc dl:,ius quoJ 111cIJclltcr d.Juclrur. vr volui( B ~ rr. in t. non w/dii.ill 2. Idlura,in 1.
op/,t.c. -le prlb,}/. l'b i lbcit, tjllod, l]uando iu s filiationis dcducirur
illCldcl1(cr, tUile Ille qui dl: 1I1l111ali po{!df. illius iuris pl'oJumitllr dl,ld h,lbcrc,ccqumtr 1.1r.111 1. 1U'I"e poffifùo. C. de tif/'II11. &amp; SaItC.lI1 d.l. 11011 fJ"dù . &amp;: lila opinio,ve iu s Jilt~tionis, quando lOci·
denter dcJucitur ,probctur ex l]unli po{!èffionc illius iUl'is,cft ho·
d,c cJllolllfara,11J c.plY tll,U. deprob"l. intdligc.l do proue illtclligir
ib, Bold. col.~. vrrjic. tlrm hoc opcr,l/llr hlc '1Mf poffifsio jtiAiiomi.
~ 11:l111 {cclIlld ùm eum proprer quali poiTcffione111 liliarionis, il,
qua erar illc Raymundus, probJtllt pra:[lIm ptiuè ius filianonis
incidenrer dcduaum,quamdiu non probarur conrrarium,' quod
in illo rcxCU illud operecur quali po{j(:ffio filiarionis , in qua crar
dic1:us R:I)'mnndus,eencnt communieer Doa. vr tradlt ibl Felin.
col. Anlepm. ".'crjic.fld rif/I'ingitl/r ift', fol/lima. facie glo{[ &amp; quz
Ibi notar Bald. in 1. nOH Ignor"'. rn vcrboprobl!llcrtf. C. '111/ Mm! Nin
poff. vbi qllali poftè!lio imis materniearis, rclellat polfelforcm ab
3 oncre probandi illam qllahratem ,q lIaBdo talis qualitas cft incl'
denter probanda: facillllt qua: rradit Cynus port Perr. in 1. 1. C,
1""jit 1000g. cONjila. col. 10. 11. Z. o. verjir. jum dUII PClrll&amp; ,qu~d;,t fC'
liti611ibm. &amp; c:lndem opinioncm voluir nart. in 1. mag,. pUIO.§.I.jf.
de rcb. corum. vbi dicit quod ille, qui el1 in qoali polfellloncali.
cuius mancipij , pra:rllmitur domil1us illius. &amp; Doa. communitcr, ln d. c.l'cr IIIM. de probM. &amp; in d.l. no,. ignordt. licm etiam dicimus, quod verba enunciariua probanr inter ca[dcm partes,
quando illud qllod enllnciarur ert incidcnter pl'Obandum, pro·
prer validlrarem aaus,proprcr quem fuerunr cmi~-a: rccus quan·
do principalirer e{!èr qua:rtio de illo iure cnunci;\to, qUia vcrba
enunciacilla tunc non probarcllt ralc ius,erhtffi' inter cardem partes, [cd oponerer illud picnè &amp; [ufficielltcr pl'Obarc,i!b fmtcle·
gans doarina Hortlenf.111 c. iUlld.d. pr..:ji.mpI.quam reqllumuribi
loh. Andr.loh. dc Irnol. Anco. de Bucr. Panorm. Bald. &amp; omnts
comunircr.Bal.in 1.loc4ti~mm.C.dt loc41. &amp; cond"E!. co/ji.ve1qu.trl,
ji il1jlrumcntlltoclltioni..&amp; hanc doéhina [equicur &amp; confirmat laf.

in l,

Caulfa 7 4· ~;t)Ct. 3·

;/1 t. C;« IJlt vcrbù.C.dc 1.jJ,"lJcnt. md.1n ?flIIJJlal.

Iz. 5

Er ÎequlclII' hoc
BJrt.lbi,&amp; Doél.communirer, ex qui bus viderur con6rm::tr1I!J:a
fecunda opl1lio, \'( ex quali polfcfiione iuri s proberur iilud , quado incidellter fuir deduaum, nec prlllcipahter agitur 4c i11o .
. Tenia intcr vrramque volar, quam rcner origmalirerCynus,
t.1 .c.vbs cauffjfûl.coljin.i11 5'1""j!. vbi dlcir, quod quali poOèffio
iurium, eciam quando talta iura venillllt incidenter probanda,
.non rclcu:1t circa COl'Um probationem in dcciliuis, ql11a plenè
debenr prob.lri,&amp; noll prxfumprione ex polfcl1ionc:mli rnli.llllra in ciderent propter prxpararoria iudiciomm, quia tunc [ufficeret iIla probare pra:[umpriuè ex quali polfc{!lone pra:(èllti " &amp;:;
i!l:o caÎu proccdir.glo{[m d.l. ignoroll. in verb. proba/urtl. nam Ha
marcr non porerat admirti ad accurandum, nili probara priù~
qualirare maternit:lris: merito ,cùrn fiat probatio ad pra:pal.lndum illdicem,fufficir iIlam qualitarcm prxÎlImpriuè probarc ex
quali po{fclTione iIIius iuris, vr ibi dicir glo{[ Er hanc doarinam
Petri &amp; Cyni [cquitllr Bald. ill t.quidamff.dc condll.llIjhlul. col. fn.
vt1&amp;cimtlJoc dlC. vbi Îc remirtie ad not::lta per CYQum in d.l.!.
&amp; candcm [equitllr Florian. in t fiCtlli. §. fldfi qllJfrlllur. ij:fiferl/.

vùui.11. 8 .vaf&amp; III' iftud l",te.11 10C/lm in (f'laJi poff.fstonibH'J incorporJllllm.idcm vo lu it Cyn.il1 d.I. non ignorl1t. &amp; Fior. in 1.!.Jf.fomil.
"(~Cif colfinfi. vbi puicrè clicir rcn[um illius rcx tlls ,[etlicer vr
polfefiio ibi non prober,nili rCrpCall qllal itatis,qua: rarionc p.rt;pararoriorum fuj{!èt probanda : non aurcm re[pcau qualiraris
incid"nris ,quando ad deciliollcm cauŒe principalis necelfano
elfec proband:l. ante eum ira dcçlarauerat ilium texr. Bald. in d.
I.nol1 ignorllt.co/.pen.i~fi. verffloll sbJl.tt.l. r fomil.hercifc. col. z. .11. 6.
vl1hoce~go ·pr,'.foffOjilo,cfrt'od iniuribUJ perfonarum, &amp;c. iD quibus
lo cis dici([(xrum in J.l.non igllorat.&amp;:; rext.in d.t.1 jffamit. hrrcifc.
proccderc re[peau qllaliraris incidemis probandx proprer pra:pararoria illdiciC!&gt;rum.&amp;in d.VlYfhoc c~go pY4foppJJjito,&amp;c.Q:!.a: 0pinio opritnè declar:Hur in c.Ji iNdex ldic/oU.de fll1lenl.excomm. libr.
6·vbr quali po{!èlTio imis clericatus non pliodefi:, niû~d declinandutn .iudiccm, &amp; ad fori declinaroriam probandam, quam
proba~ dcricllS probara quali polfcfsione clcricatus, vt ibi Ilot.
comm,[cribenres,por ilium rcxr. &amp; ifl:am d06\:rinam tenet etiam
Cynus in d.l I .C.q"" jitlmg.conjiltt.cot.l 0 11.20· vbi concludit po!\:
Perr.quod in pctitiouibllS, quxdam pOl1l1mur principalirer ad
~}
ptob;1l1

JI

�Caulfa 7+ Q3.dl:. 3.
proband.lm peritionis concluiioncm, &amp; in t,lhbus rcquiriror
pkn.l prob,ltlo:quxd.lln vero fune, qua: non propon\lntur proprcr co"clulioncm principalircr probandam, (ed priIwpallllT
pro prer emcrgenrcm "liquam quxlHo ncm,vel prxiudici um,aut
prxpararo fl\lm ludiclj.'&amp; tun c non rcquirirur plcnJ probano,rld
fllffi cir tenuplen" &amp; pra:(umptllla,qux rc(ulrar ex POfli.:(SlOllcdc
prç(~ n[l . E r lilud volu ir Paul.dc Caill'.in d. 1. 1 '''-4 f.JTI:tl lmeifi.
in prxlcébonibus Aumicis: vbi dicir, qll o d LJllando dOlllllllllm
ülCldcnrer dedutlllln, impliotllr de necc!lîrarc c\lm prillcipJli
qua;lbone.runc dcbcr pl nè prob.lri, qll .Ul111is incidcnw ûrdcdutlum, per illllm rcxr. na m ibi principalirer agcb.Hlll· f.\miliz
herci(cundCî iud icio,vr Beret adi lldicatio bonorum hc rc dimiorum cohered i, qux adiuElicario implicar effeél:ualirer iptum dominium,v t de co cogno[carur ad hnes faciendi bonorum adiudicationem ,mefl co deber plenè probari. &amp; iflud (cqllltu[lbi
Flor.&amp; Bal in d.l. non Ignti,..,t.col pm. ver[. In/hl v ldrlllr, qll'ud aUltjI
tll/;;. vbi gcncralirer concludir quod quorie$ (enrenria b ra (uper
principah inducerer exceprionem rei iudicarx, (uper ineidenti,
quando a1iàs de Illius incidcntis iure agcrcrur pnncip .. lircr in iu·
dICio ,nlllc qub agiwr de magnD pra:iudiciD iUi us iuris incidcnt is, id co dcbcc plenè ius illlld incidens proba ri:ncc 1Ï.lfficercr tûc
illud pra:fumpriuè prDbJre ex polfdsiDnc pra:[cmi: &amp; ira dlclt
proccderc gIDIT.&amp; Ibillorara pel' Doélorcs m d tfCIIli.§fodjiqHlr4lur.fctliccr quia ibi rcs iudicar:l fup c r prin ci pali qllÇ!tiOllC Cer\IlrUtlS,nDn facieb.1r prxlUdi ci um iuri incidc l1ri,Ji po{l~a princlpalirer de illD agcrcrllLin ilidi ciD,I.{t antcfj:d, excepl. litud idem
nrm:u: Bald ln l.qi/oni;; Atcx.wli/rllm.C_ad t(g. 11I1.dc ,/duit.col. l. n.j.
ver(.m texl.lbJ "brm", rffi vidaur n:lrÎl q'.1J ndD &lt;Traua't1lcn cfictJrrcparab ,le , runc ex polfc!Tione nLlllquam prDbarur don,liOlullI,
Vt Ibi dicir Bald.&amp; ia d.l.lIon ignoroJ.I_col.pen.
Scd qUDni:l1l1 rrafuwr in hac quxiliono, an ex qllali poffeClione prx(cnri probcrnt do.minium,(eu ~us qliQd incidemcr deducitur , -nOll edc jncongrllum hoc loco fllbiicere: an plO3 prieras t , boa eljt diretlum dominiul11 , p Dffir quali poRideri. B.arroJ.m 1. 1.· iTT princ.ip_ ,mmcr. 3'if. vii P~flld~/ù. C&lt;:)let
quaû pD!lîderi nDn po!lit.Idem renet j&gt;lI.l'J.a/~m"Jter.in princJdl
AC'luir·foffiff.&amp; fcquunrur eum ibi roh.de Imol.Pau.dc Cail.llre[
- ,
1 .,
Rom.
12

6

if

;i. c.:':,

( _.)

C.luiT'a 7 +~J:(l ·J. .

IL 7

Rorn.Alc".Iar. &amp; Dmnes communleer , p~ r rariollcm quam iln
ronit Barc.quolmlaeiùs cxplJ(Jnr Il'i Akx.RDm.&amp; IaCmm't'yo l !f.
hmc quxiliDncm dirputar ,Id p.mes Bald .m l "tm m. çdr prob.,.
(olf.vrrfc.i/lXla pr.tdIO., if inurjhgidum. vbi conelndlr proFn~ra­
fIS lIullum cllè polfelfoflum.lilud idem rcner BaL 111 c. 1. § mardm.ljllifi"d.ddY.poJf.m vftb.fwd.col.J .verfcfrd q".."o,1/ltIre flDn dw{bi conntur (ubl1crrtre (lIprr.dl &lt;'1:11n rarioncm Barroli, &amp;
dare nouam,qllam rc probr.uerunr r oiler. Alcx.&amp; la(/1I d.1.llal,.
ranter.llœ c Rom. vidcarur illi:jm f'lcéli ml_qui 'i.')1/lIrrflJ .§.ptf C910III/lIJ.6- /IJ /.tjl!l1mll/f.§.ljl de IIC'fU l'off. &amp; q llod dOmUlll&gt;lll qUJli
polsidcri no n pO(5l[ Jirmar etiam B.tld ;111 (. LÙI prmr. (~/. 3. w tfrq~d!ro lIOI 1;,/bcl1J:~J qllod vftfmf!uû!'IJ. If} ftl"/o, 'luid ll lm'dl. vbi
hoc nOlUlO .ltin1 hrmat: in feud4rariD , &amp; vero. dohllnD. , vr
nullJ!\l habcilllt qu ai! pols els ion cm propric tlltis, hoc cil: dollllnlj.idcm "plult 'plc B.lld.i" If de propm/au.c,," 'P m 'i.1rrJic'JII.!'I)lfU.

'fIJrc fiT/tltIIle, q:l.lfi pnfl,drllnluT 6- »011 d01lJ1I1iA. cft.l xm comfll.,ud. vbi afsign ar alllluas l'ationcs , &amp; loquitur nO millltlll1 in

r~

dircél:o dominio , cù m propricras vr ip(e inquit capi.lrur ibl pro
dU'e llo dDml(llo. quam opiniDnem fuir ctiam [CqUlltllS B.lld.
;" 1. ~ C. de fmm. &amp; a1"11. cut. 4. ill 5. qll.tft. Paul. de Cailr. In d. 1.
11a/llr"ÜI(T.§.m/J/t com1n/JIIMJllmrr. 5.mollcr hanc quxflion cm,fcd
non rc(ponder. Qux t o pinio procedit in dDminio pcrfc&lt;'1è ac- 4quifi ro,quia tal e dominiuln potlquam cil: alicui quxlirum , non
porelt ab eo dem quali po(s/dcri,ncc poreil: pro. illo imemari aliquod iudicium poiT'e iT'orium acquirendx ,·[Crinenda;, aut recupcrandx pofsefsionis , licèr pro vfu vel v[ufi'uél:u , aue feruiruribus &amp; aliis iuribus, &amp; cebus incDrporalibus competant iudicia
pofsclforia,&amp; illDrum.dcrur quali polfcf~io cil1ilis &amp; naturalis,
vr poft Barr.VDlunt Alcx.! a{'&amp; omnes (cribenres, in d. l. nllfllrllliIlrjf.de acq_ poff. 1nnoc.loh_de 1mol. Pallor. &amp; omnes Canonill:a:
me.l. dl c,"iffo ?0ff. 6- proprill&gt;Jtû.&amp; in c qNae/IIWJ . dl ellt? vbi cft
tcxc. pro hac Dpinione. Er eil racio quare pro prieras non porsit
quali pofs ideri,licur alia incorporalia quali pD(sidentur , quia in
v(ufru&lt;'1u &amp; aliis iuribus ineorporalibus,cxcepto dDminio,da- 5
rur parientia dDmini, qua: call1làr quali pDiT'efsiDncm , ql1Dd
non cOllcingir in proprio dominio: quia C\lm dominium !it ius
perfetlum , non habcr fuperiorem qui paticnriam pra:il:et, cùm
domi

t

�J~8

•

Caulfa 74·QE.:d1:.3'
dom1l1iuUl dircél:um,pollquam ell perfell:è qu:-efirum alicui,non
pende.lt à iure vc\ paticntia alterius,ficu\i~s vfufrué1:us) vfus,&amp;
aliorum U1corpora!lum, qua: c:lulfamur a lUl'C dll'Cll:O cxlf\c~le
pcncs domil1um, à quo dcpcndenr,ranquam à ~undamcnto:me.
rità pcr p:uicm·iam propnctan),culUs pnnclpahtct l\1tcrdl:,qux.
rimr qU:lCi poO-caio il\orum iurium,qua: patiemia non potdt ha.
bel'i in dominio pCl'feél:è alicui quxfiro, cùm non dcpcndeat ab
alieno iure, fcd tanquam perfell:um pel' Cr.: fubCiO:at in pcrfonlli.
Hus qui cO: dominns. &amp; iO:ud cO: quod Bald. diccb~t Jeficcrc
princi pium ptodué1:iuum quafi polfcfsionis , fcdicct p:lticnriam
alcerius , à quo talc ius depcndet. &amp; i Cl:ud cdam VOllllt Bart. ln d,
l.nAJuM/,ur. declarando prout facit Bald. In d. l.1..(o/"'.i". 5. qu'.fl.
dr IJfin d.J.nafMallfer.col.fln.n.lg.&amp; llald.in d.I.(ùlII m. col Ji. &amp; li
do minium poflideri poO(:t, fequc[Cmrdiccndûm, quàd don\!.
nium prius fuiffct poffellionc,cllm certum fit domilliurn ccpilTc
ab ipfa po{fefs ionc.l. Lin princ. ff. de ~cfju.poJ!. &amp; ibi no.t. Bart. Bal.
Ang.Alex.laCde Ripa,&amp; Offines fcnbentes.&amp; Ideo no damr pro·
pietaris poffcOorillm,vt dicit Bal.in d.l.cÎ~m rfs.co/ji.quia. non pof.
fct fumi concluuo in proprietatis poifefIoriô. qux non1l1cldat ID
..
,
petitorium, hoc cO:, qua: non comineat pctltoflum. mento non
damr hoc ca(u iudicium poffefforiLlm : na vt fubrilirer animad·
ucrrit ip(e Bald.in d.l.2..col.2..in. y. fjll&lt;fJl. C. de flrull. &amp; alju~. pon.
6 qllnm t dominium tradirionc, vcl alio modo cft alicui qua:li·
lirum ,tunc vfus il1ills dominij non dicirur quafi pollè fsio, cùm
dominium &amp; vfus ipfius dominij non fine diuctfa ,(cd fillcvnum &amp; idem infepar.lbilc, fcquitl1tquc ipfum dominium perpe·
ru à,qucmadmodum vmbra corpus (eqllitl1f,CÙm tamen ponerfio &amp; proprictas,hec ell,dominium, fine diucrfa &amp; fcpama, d.l.
l1ltJuraltur.§.niIJilcommll11t.&amp; ibi nor.omncs fcribenccs, po{\ Barr.
Ex prxcedenribus ergo communis cil conclufio, vt domi~ium,
pollquam cO: alicui qua:firum, ab codem q lIau pOfSldc~II~O poffir,nec pro illo dominio habcri aliqllod illdicium poOcfiorium:
ficur haberctur pro aliis rcbus incorporahbus ,qua: quaÎl porSi'
dcneur.
7 Cxrerùm t quamdill (umm in all:u acquircndi dominium
pra:Ccriprionc,quod alius habcc, tunc quoniam pl'a:fcribi porcfi
dominium,merito &amp; po(sideri , cùm fine polfe(sionenOJ1 currat
pra:Ccriprio,(:JÎwe poffi'fiivr/e. de (eg.itlr.ltbr. 6. &amp; ibi not.Dyn. ideo
\

tUile

Cauilà74·~a:(Ho 3·
12.9
tunc datur polfellio ilIius, vt voluit Bald.in d.l. 2.. in 5.1u1'. c. de
pruit.&amp; 4qu4.qllia cùrn ~omini~m , quod pra:fcribimlls , fit al:
..:rillS, rncrito quart polhdctllf a pra:fcnbenre, proprer patlcntla
proprietariJ ,conrra qucm pra:(cnbi.rur : cùm illius. patÎcntla Ut
ptincipium prodllél:iuum quart pollellionls,Vt (en[J( Barun d. 1.
nalliraliterin princjf.de IIcq.pof!. dcc1aralldo prout Bal. ln d. 1. 2.. col
û" 5.fjlujf.C.de flmil. &amp;- 11114 • nam potell quis habere qll afi po(·
(cffioncm alicuius iuri~, licèc nondum ius iJlud qua:lierit. &amp; !tett
alius illius illris habcat proprietatem, Vt pulcrè hoc rtadi t Innoe.
inc. 1. de w1fa. po!f.&amp; proprieJ. qucm ibi fcquuL1tur loh. Andr.
Ant. de Buer. loh. dc 10101. Panorm. &amp; omncs communirer. 1·
{\arn opinionem fequitur loh.de Imo\.111 d.l.nnt,md'fer.in princff.
de ac'I'Po!f.&amp; Alcx.ibi dicit illam opiniol1cm elfe communcm, &amp;
licèt Innoc.in d.c.r.loquatllt geocralitcr de quaCi po ffefli 011lb li s .
iurium acquirendonllTI , nec loquarur nominatim &amp; fpccialircr
de quali poffe(sionc dominiJ (eu proprietatis!; tamen iur~ &amp; rationes per ellln adduél:a , conc1udunt ctiam in quaCi pollcfsi~ne
dorninij:, (eu proprieratis aequirenda:.~inimo quando poOc(for non habet dominium pcrfcll:è qllxfirum,fed incumblt prx·
fcriptioni,vt illud quxrat, ccllàm omnC'5 rariones qua: impcdicba!lt quaCi poffefsian cm oriri:quia cùm nondum acqlli(icrit dominium perfcm,fed intendJ~i11ud prx(cribere,&amp; prx(cnbendo
acquirere comra altu!TI,memo ElInc poteO: dan patlcml.1 Cl~S,
contra quem pra:fcribirur: &amp; (j c adclt princjpium qu aCi pollef-.
Îlonis produll:iuu!TI .' nec fequ iru r ab(u rdum , vt domi nium Jit
prius poffcffionc: cùm illo c~fu dominium proccdat à polrefsiolle,&amp; POtcCl: hoc cafu fumi Conc111Cio in polfefforio, qua: non incidat in pctitoril1m, cùm tunc quaCi poffe(sio fit diuer(.1 &amp; fepa.
rara ab ipfo iurc proprietatis nondl1m qua:firo,nee ratis v(us poffit dici vfus ipfius propl ieratis , ve1 do minium ,ex quo nondum
dorninillm cft qu a:firum : fcd ralis v(us vert: &amp; propriè Cit &amp; di ·
camr quafi polfcflio iuris qlla:rcndi , hoc cft proprieraris, iuxra
not.pcr Innoe. in d.c. 1 . d(W1 rJ!.,&amp; prop,:iu. quia dominiJ nondum qu:r(jti non pareil elfe Vflls,cum pnus oporrear dOmJlll11m
no{\rùmeffc,quàm i110 "ti pofsimus: argument:l.lradmoffdr 4Cfj.
rer.dom.ideo dominij acquircndi non poreCl: efIe v(us, fed quafi
po{fcfsio, qux, in dominio prxlcriptione acquirendo :onfidera.
tur. Ced completa pra:fcriprione &amp; d~mlDlO pcrfell:e quxfito,
non ampliùs dicitur proprietatis pofic(sio vel qllafi, fcd vfus~

R

qUI

�Call1fa 7 f. ~xlt. 1.
l111 i 110n (cparatL1r ab ipra propricrate , vr.l1otabiliter voll1ir Blld.
ln d.ü. C.dt Fmit.Ô- dqtld.ill d. i. qu. qui [ubtilitcr nimis &amp;:ohfcu.
rè loquutus dl:.
1 lO

---------------------C A V 55 A

Caulfa 75. Q.E.reil: .1.
13 1
cris quoqlle lit reqllirendus con(cn(us,&amp; quid de aunatis,&amp;: co.
.
D
gnatls pams.
Secllndum, an polIir naturalis 61ius ita legitimari,vt pani non
po(sie (uccedere , nec parris agnaris, vel cogna ris,&amp;: an ralis rcll:itutio verè lit Jcgirimatio,an dl(pcn(atio.

7f.

Rincipali rcCcripto quo Alanus de
Brunclli.s primis natallbus fuerar refti·
turus,cautLll11 erat,ne p.nri aut patrisa'
gn:tti~ v 1cognacis , in ~)rxludiciul11 fi·
liorum leguimorum &amp; nJrurallum,
{uccederet ln approbatione reCcripçi.
{olus pater euocarus con{enGr. Dubitabarur an patris {o·
IU5 con(en{m {ufticeret, an etiam fil iorum legiull1orum,
marris ql:lOque, &amp; :lgnarorum conCen[us deGderaretur:
&amp; an filius naturalis porsir ira lcgitimari vr non {uccedar
parri,nec parris agnati&lt; vel cogn:ais, _&amp; an calis rcll:irucio
verè fir legitimatio,an dl[penCu:io. rlacuir naturalem fi·
lium hoc modo legitimatum' dnci verè legitimumb,cth
patri aut patris cQgnaris {uccedere non valeat C:nec inl1rmari quod ira [aéta litd, &amp; cognarorum con[cn(um non
requiriJed (olùm patris &lt;. pronunciatum) anl10 If pz.

S V,M M AR 1 \.A

prim« , Cat1fe
1

3

lure rucc.:"drndl.

c:

Vt probatur hiC III pcima ql\~{honc.

l~

CArSSAE DECfSf0 1\. E

fotrttl1t dl/o dt/bia.
Primum , in interinarione rc[cripti lcgitimiratis an {ufficiar
[olius patris con[en[us : an vero 6liorum Iegitimorum; Il.: marris

7 r·

Legitima/ioflij , confmji.m patris in C/titlS poteftAlêfil/l« redlgen·
d,u eftdeJiderilt,ac etia", luli,&amp; c.eltromm ajèendmtit/m pdtrir,
JiJillUs !eglttmal1dlHJit in e~YtIm poteftattm recafor"" 110n "lI:'s.
ntlllUYO z. .
Ndt~.ra/is ffisu

rifèripto princi!ù legitimatt« ,"11 agl1ajèaftIY allO
c.ftms(h ajèendtnliblf-1 • 6- patrir à laure agnalù.&amp; declaratllr
dtfpojiuo §jlit,m.in ~l/th.qllJb.mod.n"t.ejfc.Jui.
4 ltegiumafio f"i 1tntHr.lir an va/e,rt Jine conj(nfo malrù, vtl aUI
. 1tJdterni,&amp;cataomm mafrls ajèendentium fléla:&amp; valere duit,
iJcèt\.A/c:&lt;.d"bact.&amp; trllC?t remit/endoft·
r LegitimMio ,IItttly,dis nit reqllir~t confonjitm fI/omm natllr"lillm,
(J-!egirùHOYttm yrmtflillt\.
, Legilim.llio fIt) na(tlY/dis fl patre fic1lt, 1IOn irritatP,r, etji lIgnAI;
vet cognati p.ttrts non[lIell11t in legitimation;' rifcrtplt /11/ ermaI/MC vocatl.

.Q.F

a Scihc(:r \' t non Cucccdac patri,vd pat ris cognari s.
b v, ptob/nur hIC 101. qlldl:.n {o.
c Cùm lUS Cucccdcndi fit rc:paratum.l fi liation c B:lrt in 1 porell. n. 8 de: ilCq. hmd.

"Jde hiC ln 1. qu.:cfi.
d Cùm Icgirim3tlo pnncipaliccr rcfpiciat per ronam Icgiutn:uÎ. fit\}uC rlo!rlfJ1il i

.f2.J'AE STI O~f S

AE S Tf 0 P R f v1! /1,

Cruffi 75·

~'

[rca h~l1 c qua:f1:ionem çerti(siml1ffi cil: p~rrem CÎrandllm dlè,dllpltCl ratlonc: prima, quia agltllr de
prxiud ic io p,mis ,cùm ag.ltur de rcdJgendo /ilium
~_
nJtlll'alem (UOCIU potcll:~rcm, quod Ilcrt nOll po[cil t, 111 li p,uer J pre con(cmür,l.ct,m ntpos.lfi qlllS Ifr!Olr",. cllm 1. 1

•
-, . _~
_ ,...

ftqllwtiffde ndo!l. &amp; lIOt.in If. 6-111/.111111' illl DitlllS. eod. tlllIlo. (ccund o,quia fi ut lcgilimatio à patre impctrata non valet, nili 6lillllllturalis il li con(cmiar, §.get.cr.r!tler. /1&lt; aut/J. qI/lb. modo ml/Nr.
rffic.fili. &amp; 1.fi'.If de Jus qllJ jimr {IIi vet "lim. iur. &amp;: Ifl:ud Ilrn~t
Guill. Alber. Bald. Ang. &amp;: Paul. de C ouho in /. bmit,nlUJ. 7f.
~

~

de

�1

F-

c'ut rT.17î. Cl!lxCl:. t .

d( !(gi fU. &amp;. Rom .jing. 2.2. 7. 6- accum~t,'I1sim( per Nicol. Boer.
durl 1 &lt;&gt; o. mClf. fid. cma prLdlélu71I. in (. paru. cr go pari utione
It on valebit Iegitimaeio pcr !ilium impetrata ,niC! pater confen.
tbt : cllm in correbtiuis diCpotitio héb. in vno inrelligaturetüm faéb in al rero, I.ft. C.dt indit1. vidflÎf. 101/. cum concordamibus tbi allcg.lris in gl 0 (r.&amp; con{uluit A ng.in d.conJi. g7.pro duijiolU p'III(7/.{01 2..&amp; Bal.(onjil. 14, Cup r kgitiln.ltione,/ib.2.àBoer.in
d.. lmf. 1 6.o.n. 3· &amp; dixi III qU1;(honc prxcedcnti. Cùm igicur pan tS con(cn{us tie nccc/Lril1s:ld validiearc111 lcgici mieatis, ideo
ciraeio panis ncceOàri:l dl:, ve poIl: lIarr. ccnc nt o 11111es (cribclltcs
;11 I.C"II,,!. §. 6- qllM fi WJlftm.
dt M . 6- pojll,. &amp; in hoc l1ullus
co ntradicic.
L
Scd t de allO &amp; aliis a{ccndencibus • fiquidem in il lorum fit
recJ (urus poccll:;ttem lcgi rim:llldus, necc ll:lIia dl illorllm citatio,ne iplis inuitis am Ig110rantiblls redigatur (ub eorum pote·
fiaecm,d.l. cft71l '''Po!. à I.Ji 1f1tS nrpOIC1II. CIIm lfiq/lrnlc.fJ. dudopl.
nam milieat eadcm racio in auo , &amp; aliis a(ccndcmiblls ,qua: in
paerc,vc Plllcrè &amp; (ubrilicer cradidic Carol. Ruin.conJiI. 70'Qlwn.
•
.1.
•.
.al r.
.
1
ulJ.n.4.cr
).6~ ln (On)l, jtquenll.n.2. v o,.].

il

N ec t repllgn:n §Jilium.i11 d.a1ltl,.,/uibJ(&amp;.l1Jpdis naufJicfoi. vbi
3 porell: nacuralis lcgirimari, re(peél:u patris , &amp; non :llIi. adeo vt

lcglrim.ttllS non agna(ca cur alt O, (cd (oli patri: ve 110n lit Ile·
ccllàrius aui con(cn(us,(cd (olius pareis cui agna(ciwr. Sccl pro·
ccclir tIle textus in ca(u (uo , (cilien in lcg icima t iol1c faaa per
obl.uionem curix , quia per illam legirimarus non agnafcitur
auo,nec alii~ afccndcnClbus l l.ltcre co gnacis , vcl agn~ris:fed (o·
!ùm-pacri, Vt ibj cxprclfè dicicur. recus in lc gitimatione per rcfcripwm Principis: quia verè lcgicimus effi ci tur , (ceunclùm
Barc.in lJi i; qlli prD emptore.ff.de vfrj(;fp·in 3.q/l,tfl·princip.verjic.ittm
qu.trD circa pr&lt;tdiOa. Bald.in 1. nllpa. C. de nallldrber)deo legitima·
t us pcr rc(criprum,n edum pani, (ed cci am omnibus a(ccndemi·
bus , &amp;: collatcralibus lit agnacus &amp; cognarus, {ecundùm lohi.
nem Andr in 4dd.fpuul. mbr. dt frlCaJ!. ab inlfjf. in vit. • ddil. &amp;
Anr de Burr. in c. per v elftrabiltm. in c!. ..,ta. a,mp. qlli fil.Jinl !tgil.
&amp; Alex.confi. (39 . vol. 7. vbi dicit h,m c opinionem clle communem :&amp;: eam fcquitlle &amp;. conlirmat Carol.Ruin in conJi'9 )oùr q".(jlime.".8.vol. s.&amp; ilf confit.?) .de pltmbm.n. r!. vo l ].
4 Scd an macert,auia,&amp;:alic&lt; fœminç a(cédéees fine vocadc;.Panor.
in cOj.S6,in tju.tjliom.".1,côcludit, n0110 portere citare marré, cu
iure

CauO":! 7 r· C2.!!.xCb.
133
iure no canc~rur,I\1 :ltré dcberc céfCmirc,&amp; per nocaca pcr nart.&amp;;
alios in d. §.6~ q:lidfi t.II"'1fJ~quirur Phtlip.Cor.cOj. 34. In bac q/llde

cOlljillwione.vol. 1 jÏlb lrtua.g.à CQI. 3/ùb Im,a.p.à "I.pm.fub lillY/t,
1,II.e:\mcn Alcx.d ubieac circa ciracioné matri~,in cofr37.lrb. 1 . vide in additionc ad A \cx.i" d.§ à 'fuidJi tt/nt/mz.i" colfin 4ddit.incipienu,citalioneji.b litcrd c.
Scd filij nacurales &amp; legitimi, t an dcbcant cieari, vide Baid. in f
1./l&lt;Im it4 VitH/-!. ip r .qll,tfl.lfde ,,40pt. Alcx.in l.ex foOD. c41. 4· 19. 1.-4'
'IJ:rji(.d~ ql!,r materia.ff.dc VII('{.&amp; l aUn d.§ .à q/lidfi /linlitm. col. 2!.11.
I l. vtrjic.limi,a ijfam conclHJion(m. Carol. R nin. conJiI. 7), quill dt
plllribllJ. vol. ) .Scd quolliam hxc quxll:io non pcrrincr ad caulfam
cù m legi cimatio hxc fucrie co ncdfa tine prx indi cio legitimorum li liorum, Vt non faciac illis prxiudicium , propecrca non fuit
d,[cuOÀ qua:ll:io hœc,an lilij dcbcrenc citari.
.
Scd quid de agnatis à laccre pacris, quibus agna{citur filius 6
nlcuralis legicimatus per rc(cri pntm, an debcanc citari in incerinarionc re(cnpti,quando legi Clm atio faaa fnit in viea pacris. clamm cil: non cOè cirandos, cùm ilIorum con(cn(us non dc1iderecur,~ d v~l id i racem legiri m ationis : vt poil: Bart . concludunc Bald.
11ll0l.Alcx_Paul.de Call:r. Ro m.la(.&amp; omncs fine di(crcpantia, in
d.§.&amp; qllit!Ji t,mIt/m. qui a pacer inll:iclIcndo extraneum hercdem
pocerae cos li berè excludcrc:ica &amp;lcgicimando lilium nacuralem.
de quo cil: CCXLi" l.alm adopti4jt.jfde adopt.cùm val car argllmcnwm de adoptione ad lcgi timationc m ,quo vtitur Bart. in d.l. Cal-

t

11IJ.§.I1II11Cdt lcgt rdlelf. c61.2..vtrjic.qu&lt;tr6 vlrllm !erltgilù1fAtionem.&amp;
Roman.conf.194.in pr6pojitt/ conclufisne.col.pm.in 4.dJibio.&amp; Ruin .in
d.COI,f71.qHamllû CÎYClt:n. 3.vol. 3. ifiam côcll1fionem {equicur Nic.
BocLin dccijionibJ#.in 1l.t.&lt;Ju41.inâp.circ« ijfii qu41ionem. in l.pArIt.

------

sr M MAR 1 A f&lt;.f AE S TI 0 NI S

2..

Cdl1fo 7f·
Lrgitimari pnteJf jlilU nAfl/ralû cum cla/lfu/a ne ptltri, Iflll m4trû
agl/atû, vtt cOg/9AtÛ in pr&lt;tilldiciumjliom", legirimorul'I1 &amp; n4frlralil/m fuccedm pofit. 6- an lalû legitim4tio l'ropriè fit ltgÎtimatio an vcri/u difpmfrllio,&amp; cuiit1 tjfiOle!.&amp; n.1..
3 Legitima//Js vert exduditJilùu ,jlante ffa futo nt forctd.tnl t",ft/lllibMJiliM. 6~ pr,rleri/Hs dicil tejll/mentum mi/lum , ql/ori non pouft
difpenfotlll.
1

R 3

.. IIiS

�Caufr.! 7 5. ~'db .
I:".flccttimd J tJlfrpar.,fllm .ltli.1II0Nt. , .
.
5 LfgJftmalio rtj}wl ptrfiulJm,(;}' l'[crut/tll "mrefi/{adtlldl. •
6 Le 1/I1II.,li~ ,:fltl/iIOTI4 q/l.( dlCo,lllr, 6- qu •• d1}rnf1tl0 co/l.lIl/la. (J'
q.,omodo d1J:ranf,&amp; CI/il,.Jilll rjfrc1l1f.

1H

4

r AE S TI 0

6)
'""-

C.'4f.'
1

SEC

rN

D A,

75·

Voad hanc ql1xfl:ioncm , v·ldcrm nOI1 pofiè
/llil1m Ieginmao (ub rali rcrcru.niol1e, l'cl
CLll1rll\a: quia cll leglrimario (jr rell1rcgra·
rio ltatus,dcbcr elfe vllluedàlis, quoad omo
nia: l1am tJuodammodo monfhllorum dt,
quod /llius parrim !ir leglrimus, &amp;: pro parte
llle!&gt;mmus,r. pcr 'lllntrabûrm. qUI fill,Jinl f.ogi.

t

timi.in 1 ejie.'U,dtr'tllrJiq~Jdrm monjlru~fùm,'U' 'l1ll/rgltm1m AdJP r:·
tllalr! fieTa aélio1lfj, sllrgiti",:" area ftwlarrJ .lét/lJ rtm"nrm.,&amp; lbi
nor.D oa. Idem voluir gloll communircr approbara, tn Ullm ln·
JJJbIlJ~.§.fi 'l"ù 'tIfTo.lII·vrrbo,ji .1mb~ pdrlnw.dr cl.f1ldrjl.d1ponfll.ncc
poreR quis ellè in dllplici (bru comr"rio,id cfl:,pro parre rpuriu5,
&amp; Fro parce legirirnlls,lJi pm/er.inJiff.de lib". c.,u,tf. à in 1.1. c.dl
L~IJI1."b{"f.loll&amp; nor in d. c. cùminhlbllio. irem Icgltlnuriollls na·
turalc cft vr p r ellm legirimus rerrinr:HlIr :Id omniJ, &amp;: omnis
n1.1cllL, (plIrieratis abflcrgarur,lfi ffdc nllt.r1'.~ probarur ln a~lfh.
'lI/lb. I1Jod. n"t. iffe. Itg.1ll §.I!f,tt{.&amp; ti1 §.r,·!:qll" C:' fil § Ji '11/ ~( '1,l/lIr.
&amp; fju,rji prrtol1lm II//lm IItf/lllm. &amp; proprere.l qUllbm cxrlbmat1erunt , quàd talis rcrcruatio "d cl.lt1fuLl vitiarcr Icg'timarionem:
mm duo contraria eoJcm rempore non pofTint etTe III codcm
rubieCl:o,vt not i" TI.brif./e '/C'1t1r.poJ1::,cd P.1llI.d~Caftro /11 T,,6rl'
u.C.de il/r( .lIIreor.• P1JJ!tlpr.n. 5.diCpuca( an tail, rcLrtI.uio vider,\' 1
vlricrur ,&amp; conc1udlt non \'I riare,nec vitlni, tèd facir rranlire Ic2. !;icimmollcm lll.lilud nomen,r.:rlicet d dpé{atlOim t,qua: potc!l:
neri pro parte,.rgJ. vblila dOl1attIYff.de don.lt.eQuj(.mrrll5.I1.1m ver·
b.l runt intelilgendl rccundùm m.ltcriJm {ubieébm,&amp; prom rci
congrunnt,lfi 'Unojf.!oc.II.lJi Il.1 fftpHlallflff. de .,.fÎtr. &amp; proprer ralem c1allrul.lm, lèu rcfcru.lnoncm Icgirim atiollc m rrdn!irc in di·
fpcnrarioncm ,h.rmar P .lul.de Caftr.lll mu Iris locis,m /.p.,llllm dl'
t~/i.'ol.f. mf. C. d, coll.II/01J/b. vbi dici t cum plunbus abis conrului!fc in clulrarc Plrarunl. ér inlji ab (o. n. 3.Cd !rgit.1m. vbi drcir
propriè

Caull·a75·~x(b .

IH

propriè cHi: &lt;lifpcnfationcm, non aurc!l1 lcgirimationcm, quod
Iplc Paul.dc Cafl:r.li.rmat pcr ilium rcxr.in l.ftdJi hllc. §. plllron"m.

n. 5.,!Jfrf'Ultim;mot.d1frrcnt/lfm.ff de m im ",·ocllnd. &amp; in 1. filtt.if dt
itmfd.O/1J1Jitlm.illd. \' bi dÎcit Comirem Pa\atillum,qui habct porc(btem \c a irimandl fpurios, ex hoc intclligi cum habere poteihccrn dlpcnf.ll1di cum dlo,V( rucccd.lt cerro modo, quàd Icgiri mltio f.la., Cllm aliqua Illodtficario ne di carur dirpen(:Hio ,&amp;
non vera 1ec'irimario: cùm non fit lcgicimattls fimpliciter quoad
omnü,rcn~ laUn mbriejf.dcü/;er.&amp; POjllJ.C9/. J.n. 1 J" 'Uer[!ec"n~ù
nOI.lIm/ld. L cgirim arion cm aurcl1l, vcl vcriùs di(p"r"rioncm,po!lc
. /icri (ub prx di6b rc(eru ationc vcl cl aurul a, Dorat Ang. per illum
rcxr.in d.I.Ji ab cO.c. de leg. her. tlllcm rcqllunrur Ibi rcribenccs , &amp;.
hoc poft P :l.IIl.dc C a ftr./lrrnam Alcx.hCCorncus,&amp; mQ(l'trni, in
d.IFJélum dot.rli. Alcx.&amp; [aCin d.lfodJi Ihle. §. palronum. jJ. de in i/ls
'lw. Corn.in conf 34 .111 IMc 'fit idem.&amp; conf j.pond/rando.'Uo!. I.P aul.
de C a(h.m anfl. L L. vif, q/ladam difprn(dtionr. &amp; conf. 1. 25. 'UidendIl111tjholJi.'&lt;lcrJic.qllartil ejl vidcndl11l1. faciullt qua: no~.loh . Al1d~.
I!J .,ddit. [pu. in

fit .de fliCClJf.a b inlcjl.§

ji.tn IIddlt.ql/oC INCIpit. 'tIbl dmt

Rof&amp; l1hm opllliollcm requitur Anton.de BurLill c. pervmcrabllem. co!. r 4. n. 16. vell 11III1C 'Ultim~ aliql/4 de effia// legirimationiJ. qu,
filfnllrg.Rom.ml.qm(itpc.ftitû jf.dc .tcq.lm.vbi dicit Bar~.hoc tcIlu illè,in 1''1I/4itllm.II!Jàs incipit,Ji tibi.in Tceolleéfu ant/'ll/ /~ fJ.dc "dopt.
fcqu irur C orn .in d.lfi lib co.eo/.8.in 6.limic.facir quod rcrip!it Barr.
j» / feo/ ffIdt condléfjine carifit. vbi rcnet,quod /ilius natus ex nuptiis ill ceftuo!i; cenrcrm qu oad aliqua legirilnus,&amp;quoad aliqua
illcgiClm u ~.fac ir eriam quod not. n.ur. &amp; Bald. ml. commumum. In
prm~.rcr ilium tcxc.c.de n.11.übcr.vbi concludir ,qu@dliquis kgi.

rimatllr virttltc alicuius ft aruri , erit lcgirimus qlload bona, &amp;:
perrOllas illiu s IOCI,1Il quo viger ftarucllm, &amp; no n alibi. Et legitir
mar iollcrn, qllam di(pcn(arionem vocamm, potTe neri rub dlth
cburub ,probat rc xr.J1l ri lJi "b lQ. qucin ad' hoc cxpcndir, &amp; no 1
tar ibi A n~. &amp; t:,cir d.I.FdJi h.le. §. p.ltTOlIHn:.jJ. de", ÙU voc'lI1do.
q~i rcxt.p;nlt diiFcrc nriam IIIrcr lcgitimatll m,&amp; di fpel'l fatu Ill.&amp;.
f~cir 1.2..cllw g!o/ffjf.d, iure IIur.annrd.&amp; !.CI~m (X or.'li cn~.jJ. de e.'((IIflUl.cx qtlibus iUl'l btlS probanrr, di(pcn(ati oncm polle /leri , vr

rpuriu, vcl mruralls, quoaclqux dam tanrùm habcarur pro lcgi[jmo.licèr n o n lit legirilllu s. ' notat Paul.dc C afl:r.lar.&amp; ali) in d.
§.pflfr07J/IIR.pcr ilhill1 rcxr. &amp; patrcl1l poflè impetrare lcgitimationem /ilio, vcllcgitimationi cOllfenrirc) rllb hac claufula &amp;. rcfcr-

\Iatio

�Cauilà 7 5.~xfl:.2..
u:!tÎone 6rmal\[. commulliter Doél:.poill'alll.de canr. ill d.l. pA·
[film dotail.&amp; ~b,Corneus,col.8./II 6.11111ilalioll( ad dl..m lex.per I.ft.
[,rm.C.de pAaU.&amp; lfr ab Cg. C.de ltgit. l](Yrd. ~inimo potc(t Princeps conccdc~e prillllegium .C omiti Palatino, vr poffit kgitima.
re Cine pr:nucüclO tamen legltlmorum hcresfll\U,vr di cit Petr. de
An~hor. conf%. 37·ex tenore p,riuilegij:quem refcrr&amp; [equitm So·
C1I1./II /.Gdlllli.§.&amp; .'fi/ldJi Idlllllm.c.ol. 5.11.18. wrffocul1dà IlltJildjf.dl
lib. 6- psffb. vnde Hl hac qu x(l! one fuit co nclu[llm, lcgitimatio.
n em [eu.dl[pcII (.ltlOnemdlél:1 Alani, [ub diél:a clau(llia ~ regefaél:am,cllc validam.ncc v ltlari proprer diél:am rc[eru:\tioncl11.
3 Sed ~ocloco videamus an di6l:a legitimatio fuerit proprièdi[pcn[ano t ,an vera legirimatio. Nam non dl parui cffeUus hoc
[cire propter lbtllt um Prollinci.lle,quo 61ia: extantibus filiis non
[uccedu l~r parcntibus,fed illis duotaxat re[cruatur legiüma, idco
fi fUit [olum d,CpenCatio,non c:xcludet filias , (ecus fi vcrè fucrit
legitimacio,vt firm:H Paul.de Cailr.in d.l·fodJi lhec. §. Plllron.m.ff.
d~ ~deHdo.&amp; ibi laC Sic qlloque, {j fuit di[pcn(atio &amp; non vera le·
gltlmatlo,d,Cpen[atlls pra:tcritlls non dicit teilamcl1tum nullum.
Olut cxhereda:lIS querelabit tcfhmentum, nec aget ad legitimam
po~r~on~m,c um Illn omnla Foffit vcrè, legiti l~ atl1s, vr porl Alex.
lan/lI m.c [cnb~t hf.m mbr.ff. d,' liber. (7 pd/h." Il. 3. vfque Ad 11. 1 F
ficU[ en am 10 Interll1atlOne rcrcripri légi rim atiollis faél:x villo
patre, vcnientesab imdlaro ncquaquam run t vocand i , eùm(ccus {jc in di(pen[ationc.Caro I.R u in.conf 70. 'fuia de plf/ribH&amp;. n. 4'tJ9/.j.&amp; Petr.de Anchilr confl4:-·ex Unorc prulliegf Ideo mu!tùm
vnle:rl (elr(: dl(pen(anonem die &amp; non kgicimationcm. ~od
fit d'(pen[ano,tenct Pall\.de Ca(h. III/Dm jùprl al"'g.!;;. &amp; l ar.,~
d.YllbfIC. ff. d~ lIber. (7 poJ//;.coi. 3..11. r 3· &amp; rcrè omnes al1()qui. At
m odctluverc legltlmatlonem dlCllnt. &amp; A Iexm d./ji !"tc. §.p4","
nf/m. dlClt Iegltlmatllm [ub aliqlla modlficatione comprchendi
ilatuto,loqucnte defilio nawrali ~lcgltimo ,ca ratiollc,quinlils
nunql1am legitim lrus ablmperatore co nprchcnd:tlIr,qllia nulla legmmnoo dl:,qua: potiit habiit,are ad omnia. Siquidcm lcgi.
tIlTI.lt'iS fimpltelter lib 1mpetarol"c,llon habl IÜ,ltllt ~d fp iritualia,
Vt not.omnes.1II d.c.p.er'iJ"w'.lbilcm. &amp; comptobJt latè Alex.ind.
§. p., .,.?~:/ m. vbi dlClt p I niltn vJlde du biu 111 cife, propter diucr(as
fcnrcntlRsDné\:or .Im,ac ,,1"0 rdiquit ilium indccirllm.Barrh.So·
cinu: ,:n COTf L 46 .r/,.g.w:et ,:,- [:.i-utif&lt;'r. lib.%. .col. 3. 'Zifific.fiC/llld9 !r~
11&lt;.1 [' g. t/mM/o,vl d/x.!ml CllirJ leglflml/m, én conclu dtt lcgltima.
!

36

tUffi

.
Callffa 75. Qga:(h.
1 37
t um cmn dléla clau(ula , verè cffici lcgitimum, Iieet à Icaitimante fucrir Iimirata potcftas [u cccdcncü : cùm tale t ius (llC- 4
c.edcndi dicatur. ius [eparatum i liliatione, vt pro bat (ubtt!Jter Barr. m t. M potrjf. col. 2.. 11. 8jf.dt lI((f"' her. Igirur poteil t llè
vt ~UlS fit pctfeél:è lcgitimatu5, &amp; per cOll[eqllens {jt legitim\1S,
!Jecr non habcac lUS rliccedcndi .P hilip.Dcc.;1I d. (. pllOlim dOlAit.
col-4-I1.1 f .verffod
rdlio~i rrj}ondori pDtefl,drc.dieit qu od qltllldo per(ona fUIt plene hablhtata,hoc cil,quaftdo fuit plenè legi rimatus, quoad pcrronam , Ii cèr non fueric habilitatu s ql10ad (u 'cedendum,lnlo cxpre[sè prohibitus, cuc dicitur legitim~rus plc1I~ quoad pcrronam,&amp; ver~ propriéquc nacuralis &amp; lcgitim llS di ·
( Itur: qUla legmmano t rcfpicic pcr(onam ,&amp; ius [ucccdcndi cft f
feparatum à liliatione, vt parer in filia exclura pet ilacutllm à rU l"'
cdIione parelltum ,ftantibllS marculis:qux quamlll s fit vcrè lcg,rima, vt naca ex legltlmo mammonio.l.jilium dtfllimuJ.ff. de 1;"
qlll pmf Jill ve/ a/~.It&lt;Y. [amcn non haber ius [occedcn dll n bonis
parencum.&amp; vcceri iure Ihnribus liliis marculis ,6lio: non admittebantur ad rucceffioncm cum ilIis,l.maximuvitium.c.dt !tb. pr..t.
&amp; tamen lilia non crar min ùs legitima,quàm /ilius,cùm ellèt nataex eodem mattimonio. Sic quoquc cx'pluribllS (jliis ex eodem
rnmimonio naci s, paél:o dotali fieri pore/t:, vr primogenitus (ucccdac,ve1 malOrem partcm habeat aliis in ruccclllonc.vt not.ill d.
l.pAao d"!:"li. C.dt coll,'f. V cl renunciationc.c.quamlfir.de paO.l.b.6.&amp;
ra men cum omnes prouenerint cx eodem macrimonio,(unt omnes xquè l c~itimi.Si c quo~ue lcg ir~matlls pc r obbtioncll1 cunç,
,!Emur vere legmmm,§.ft qJlu.§.(7' qlloniam.ill .ulh. q!llbus modiG
/lJlur.ifjhfi".&amp; tamen ,n cffcau,&amp; quond ca qua: vcniunt confe. qU11[iuè ad lcgitimationem, diftèrt ab aliis leaitimis &amp;. naturalib~s.nam lcgicimatus per oblationcm curi:t: agnJrcicur rolùm pat ~l qUI preces obndlt,§ftltllm.1II d.autb'1,tib.mod.111114ffr,i.item,licec (jrruus &amp; n eccffanus,tamen fibi non datur uenclicllllTI abftlnendi ,§.qMniam vAri.t.e"d. alllhen!. ql10d pr:rror dare rolet liberis
nac~lrah bus &amp;. lt:girimis : vnde ad hoc, vrql1is dicJtur legitiml1s
vcre,[·lt1s eft ql10d (jr plcnè rcftituws naralibus, quamuis in dependemibll s &amp; conrcqulHiuis à legüimitacc in aliquibus diffcrat
ab aliis:quia Cine illis poteft ftare lcgitimicas, ~ ab cis reparari. &amp;
pro hac opinione conruluit Carol. Ruin. con.(. 75 . 'Juill de plHYlbus.
ptr tOIi~", cOltjitlllm .. &amp; il1 C04:,4) .qlll/.mU;J Ad IIli~"a.col. l.&amp; 2..&amp; cof

h,li;

86.allctA/(glfml4llonr. ptr tO/l/ co-nfîllll.&amp; mllxime in col+n.1I. vol. ~ .

S

ID

�1; g
ClUI1:\ 76.
in qmb .colillls rcrpodct iunb. &amp; raeiol1lb. fupr à III conrrariuad.
5 duébs pro J l rp~nClCJonc.Siqu;dcm illa: racionçs t&amp; aurhoricaccs
Doél:oru eeneucium qu od fie propriè difpéfario,loql1\1lltllf inm.
fpcnfaClone coUati\1a,prou r dl: 111.\ qux fit quoad quid in futur!l:
&amp;: non in IcgimnaClonc re!1:itutlu.1,qux rcerotralucur, vt quando
perfona rdbruirur pmms natahbus, &amp; prima:ua: ingclluitati: &amp;
pcmrus abolecur 01111115 macul.! gcnitura: , vt fuir III caru lIo{\r3!
qu:dliolll\ : nalll hoc modo legltimati CfllCllll1CUr verè leg\timi,
licèt in CO(~qUlltillIS lplius lcgirimati differanr ab aHis legitimlS.
Ft llhm dlfferenrialTI iucct Icgitimarioncm collatiuarn, qua: di·
n[Jcio propnè dU;lrll[, &amp; legitimationcm l'eCtituriuàm, qua:
propnè legiClmatio eCt, fa ie Am.dcButr.ilJ d.c.prr vmerAbi/(wwl.
I! .r.. J 6.verfml11cvltim'o ~/de4rnU1.qllj flfillllegll.&amp; Rllin.in d.(Mf..
7 i .1I. ! 2 .quia lcgitimario propriè rcfpicit per[onam , rctl:itllcildo
l11am primis naralibus,&amp; iuri pri!l1a:uo nacura: : di[penfario verO
conccrnir principalitcr bona, nec rcCtieuir pcrfonam, aur abolct
macula genirurx,licèr cam videarl1r obum brarë,&amp;veluri veloce·
gere,&amp; proprerea reuera re!l1ancr illegitimus,&amp;fpuriu5,licèr pro·
peer difpenfaeioncm fuerie obumbrarus,&amp; vçlatus quoad qua:dâ
propcer bo na, vt docee Paul.de C aCtr. in d.lfi ab eo. inft. c. de ügil.
her.&amp; Ruilllls,in d.conf7 5.n.6.'UDt. 3.&amp; Deci,. d./.paal/In dD/~li.(ol.
4.n.I 5.verffld hUlc r.IIioni rl)n,dm pouf!. c. de collAt. &amp; fcculldùm
h anc opillionem fuit iud icacum in hac ca u{fa dic .... Decembrii,
15 62 .
C A VS S A 7 6.

Ip

N ;-.•.lcipici verfabatur Curia in eauffa
patroni fj[çi,conrra Amonium Domi·
cellum eonduélorem iurium I1giliorU
ProCcneCcaliAquenGs in folurione mo·
rofum, &amp; pro prxreritis pen Gonibus
carceri manciparum.Quoniam necab
ipfo nec ab co datis fideiufforibus porerat fiCcus ré Cuam
habere[aluam . &amp; m'lIte minlls pro [muris penGol11bus.
Atgue adeo gua:(imm dl:, gllonam pOl ifIimùm ium re·
medio, rei ti{èahs regire que Jl1demnitatl ron{uh poffet.
Placebat quibuCdam, conduG\:orem cxpellendum:\ con·
.
duélio

Caulfa 76.~a:n.vnica.

r 39

duélione .:aliis vidcbatur manu regia in [mélus , hoc cft,
prouentus Ggillorum iniiciendam,ac publicaauaionc vt
condùéloris nomina libcrandos &amp; diihahendos b:alij ve·
ro non prouentus,fed ius iprum vtile exigendi prouentus
ipCos,quod 1ubet conduélor, pignorwdum &amp; di{lrahédum putabam&lt;.Sed placuit cx m:liori calculo,prouemus
omnes Ceque{lro committcndoSd' vni ex rcnbi~ Curire
chmularix ProCene[cali Aquenlis,quiilla iura tanquam
depolitariusrecipiat, &amp; [eruet pro fiCci indemnitate, do·
nec per curiam aliter (it conll:itutum. Pronuntiarum die
lL.lanuarij,!5 63.
a Per [ext,i n 1. vcll:ig.llia.§.fi.fF.dc publtC:l.vcé\ig.&amp;: commif[&amp; nO[3(a ibi per &amp;H.Ang.
Imol.Cafiren.&amp; rcrib .communiter,
b Cùm pro p~raon\1m Colutionc fruél:us riO[ tacicè ohl igaci, Ui in lcgc. ;.l,ff.locati.
l.in prttdtis rUntelS If ln quib.C3ua:plgn.vcl hyporh tac. conuah.
c Cùm cOll tiullori s nam ina dlnrahi PQRinc.
d ~oniam lUS vulc fi(èi faé1:alocatÏone Illico cr:l wfit ln publicanum.vt in quzfiion ~ll·i·

- - -.- ~ AE

S V M MAR 1 A
vniCd ,

S TI 0 NI S

Cal1ft 76.
,

1

•

1 CO/Jdull~rcm rfi ffi,./ù ,nonJolflcnttm pmJionem,. an vû/ùa ftffio
if/IIPII (xpellere, vel mallu reglll ln profJeNttu miufa , illDi ftb /lU-

4

f

6

7

ihone diflrahm:ve/ etiilm itl~ ipft", '(.IJi/e qu~d CO(OM! !;abrl. Il .
2.&amp; 3.
Loc,ttione illrù fifè,tlû foll~,tranjit in C61Jduc10mn Ù'" vlile pro tWJport (o"dllého/1û Ji itilfoaa Jit , vt comiullorperft iurll regia exi·
gm &amp; pereipm pof'l.
Se'lurJIro fmllm rei locnld commiture tl/tita rJl, (l'Mm (olontmt expellere,nllt rt rdocllre''lflando IImelllr, ne v/bori ppOlle re/Kt/llr.
SequrJIratio fmllflllm rri locald potiff tri,Ji 11011 foltlatllr ptJ9jiO, vel
Ji de/nlor ex eo Jit foj}cO,# quod 1Iulia pofè!w, vr/ palICa bO!1A
immobilia. vt/.ft alla d'lili/ai mOl1t4t iNdice"'" ad cOI1Ctdmdum
feq/lifra/iol1rm.
SUl',rJlrlltio m_1Jnri.t ,foél,1 'fil/hori/ilte itldicj,neon p~itlat '1 'lem fott
pOffifsiol1t,
"

1

4

S·

2.

\

�140

C.1lI0·,t 76.~~ît.vnic:l .
AESTIO

C:ntff'\75 QE.xn:.r.

14r

ftrro'§''l"i mJ:â.'1JoJ.col.ji.in ver(ptr talé 10[a/i6I1tm trans/trtur. Ideo

VNICA, cArsSAE 76.

Laccbat :Ihquibustcondl1étorero cere à odUél:lollC
;:::~~Icxpcllelldllm , iuxt:l tCXL;n l.velltgaiJ.l.§jijf.dt Pllbl;e.
v ec7..:lr commij{&amp; not.lbi Bar. Ang.Joh.dc Imol.Rom.
~~~~jl P ~u I.de Call:r .&amp;communircr (ctibcmcs.fllcit Ipmdii.
/lm Rt:p.!r/'.I t .ncque ell: hoc ius fin gulare in fi(co,iroà commune omnibus,vr dlClt Iar.1n ,tlltlUpU re.c.de flcro( EcrL c91.4.".14.
'!m'ji.MI idem fW l lo : Vtl],g.rlld.&amp; Doét.m dLlldem.c.de loc"t.&amp; [0d1lc7. I. c~IOl1usjflo,.tt. V crùm hoc remedium no dlè vnle firco coprob:J.rum cll::quoniJm minoris mulro rclocareru r faél:a auél:ione
public:J.,n e~ Domlcellus ha~~ ret vnde (arisfaccrer Regi, quanto
2. mmons fut/Tet rdocatllm: Ideo nonnllllis vidcbarur t manuO\
regiatn i~l fnt ~b ts, ho c cil:. prouérus figillorum inliciendam, cùm
pro penhonum [olutlone de iure fi m tacirè obli gari,lft ln üg.§. I.

1

ff.loc.tl. I.1n pr.tdlis mjf:cisffin /.'f ll/b. wlJf.pigl1. vet hypo/h. lolC. contra".
iIlo(que vendendos, • publica auétione,vt condnétoris nomina,
di{hahcndos ,&amp; fi(co hbcrandos:cùm per huiu(modi prouéruum
dill:raétionem,non alrel'erur in aliquo principalis locationis oblig:uio, nec illi fiat rra:mdlclLlffi , mfi in eo quod ex preri) dillraétione p rouentuum cm ex(olnruJ'n fiCco.
; Ali) verà tno pronemus modà iurium figilloHlm,Ced ne in futurum Domicellus pofIit exigere,&amp; perdere diél:os prouenrus,&amp;
fiCcum rua pcnfiolle dudere non (oluendo,céCebanr ius vrile exigendt ipCos prouentus, quod coduétor habebar pignor~n du elfe,
4 &amp; :luébone publica dill:rahcndum:Nii faéta conduétione t iuriu
fi[caliu co~at :Ipud omncs ,ius vrile qued haber fi(cus ,rranfire in
conduél:ore pro tempore locarionis,fi locario ita fa éh fit,ve COllductor per (c iura regia exigere, &amp; Cu(cipere pomt. ve poil Barr.
conc1udunt Ioh.de ImoI.Rom.&amp; communicer [cribcnees, ln I.cottm firro.§ ./.'fui maximos.ffd~ pllbl.&amp; vu7 .per gloff.in IftqtllS lfd/de
VfofrHEl. &amp; /.'fuemad.&amp; Cequieurdcc1arido hoc Paul.dc Calh .tN d.
§.qHi maxtmos." 4.idé voluic D arr. poil: gl.ln 1.lffde locopl,/'!'c.frue.
do,'&amp; in l.l.§./.'fllod dlllnn ait pr.(/o,.11IIm. 4'ff. de foptrfc. Barr. Alex.
&amp; (cribentes , ln 1.1.. §.ji.ff. de optr.nout nunc. Barr. Imol. &amp; Rom.
ln d. l. vu1tgali.l . §.:fi.- Jf. d~ publIc. &amp; v eil. nam per limplicem
10c."Itionem,J. fiico factam, ctiam ad modicum rempm,rransfel'eur 111 conductoré ius vole domtnlJ=ve voluit Barr. lo.l n.de 10101.
&amp; Romau.in d.l.v~û'g~/ja . §ji.&amp; Barr.in L.I jf. de locoF"bllrfr«tn d.
&amp; gloff.ibi,il' ven1.[onduxml.làé voluit Bar.i" 1. l .§. /.'f t/ad a/ll( 411
Prltt6r.n+ff. de fof~rf(J(b. &amp; hoc firmat loh. dcImoU"d.l. COllm
fm~.

rcs commi(f.1: vcél:igaliu\l\ non,inc, pertinent ad rcdcmtores.
Sed nec hoc rcmcd,~m placuie Curia:, quoniam obligaeio
qUlm ex condllébonc filcus habcbae concra Domicellum,faéta
6(co adiudicatione confundcrceur, &amp; i nduccrec liberarionc!b:
pro fmuris pcnfionibus: 1l3tn qlloties ius dcbirori s pcrucnit ad
crcdi[Qrcm,confundieur aétlo &amp; obligatio, l. rwzim.l.ji debitori
credll.orjfdt fdcùlll.SlIchum.§. aditio.ff. dt folill. &amp; vbique norane
hoclcribcnccs in l.debitori, c.de pa[!.&amp; non rcmanercc Domieellus obligarus Heo pro fl1turis pcnfio nibus,&amp; non (olùm hac rationc prohiberctttr lircus agerc pro fucuris penlionibus ,Ccd crii
nli'l,qllia faao locaror is Domicc1lu s vci eonduél:ione haud poCfct, quo caru ctJamfi factum locacoris lit iull:um, procedellS ex
cuIra ipfius condutl:ori~ non [olucntis penfionem, nihilominus
condllaor non rencrceur pro futuri remporis pcnfionibu s. Barr.
in IJi vno. §.item cùm quidam.col.l. in 1. qUofjfjf.local. ;lUt/,. qui rem,
lunffA g/cJf.m vabo,temporu. c.de ftcrofEcclef&amp; probatur hoc in §.

ft ver'o 'lui! lowor. in &lt;fulb. de alim. &amp; emphyt. itméfa gloJf. in v~rbo,

~f4utienle.Et han c concll1Gonem,vc condué1or expl1l(us ob non

lolurionem penlionis, non tencatur nifi ad pcnuoncm ecmporis
ptxeedentis expulfio nem,&amp; non pro fururis pcnfionibus,fiue fit
cOllduaor, vcl inquilinus Eccleu:r,fiue priuari,rencllt Barr. Bal.
Palll.de Canr.Alex. Ang. F ulg. Ruin. &amp; reliqui Ccribentes in d. 1.

pCII.per ilillm loctfflocl/t.&amp; in d.§.item cùm qllldam.&amp; in alllhmt.qui
fIS sam dl[!,u.c.dc facrofEcrle(ptr gloJf.,bi in

verbo,cMtr,!xiffi.

QE,arc maiori t.calculo copr~ba r û ell:~ius vrile quod con du- r
aor habce,ae proueeu s omncs no dt!1rahedos , aut fi(co adil1dicados cilè,fcd pro fi(ci caute1a,ac Ceeurieace, Ccqucll:rà comittédos,vni ex (cr~bis curi,:c charrulari:e Pro(ene(cali Aquéfis,ql1i illa IUra figtl loru ,tanqua dcpofiranl1s recupcrabir,&amp; (eruabit donee pel" Curia alicer fic ordinae't.p~r l.!tf/b.C.de agric.&amp; anf/ib . t 1.
pel qu,'m t cexc.nQt.loh. Alldr.qué referc &amp; Cequieur Pan in (.2. b

dt ftJltejf.poJf.ô-frHa .•(ol.2.~. 1O~ v er[.f ext/{,f ji co/onm vetln poffifsionlScod"crM dejèrere,crc.quod lt colonus rccurer (oluere pcnfioné,
poterie ecs pro qua dd1ccur pcnfio (cqucll:rari:per d.Ul/tb. qucm
ccxe.d,rit notabdé,&amp; lingu[aré Bald.ibicolji.in f.&amp; [equicm loh.
de I m.lbtC~I. I . v erflll ta gl.tb, codu[!M do/rm. pmpr~r prxsltptioné,t vt ibi dicit,lle fruél:us dtlapidécur: ql1inlmo qu ado quis cil: 7
ira paupcr,quod no pot (atiCdare,&amp; (ufficiéccr cauere,d"bct lieri
fequdhatio per cex.in lftfdeit1f§.fffqui fltifd. cog.&amp; ibi per Bar.

~)

~~

�Caullâ 77·
B~ld.Alex.&amp; omncs rcribcnrcs.&amp; per gloll~&amp; CanoniO:as inJ.r.
2..vbi hoc tr~dic fingnlaritcr Panorl11.col.pm.n. 2.1. verf 'fl/.trov/.
tedlS,q'jjd debet promillm.&amp; ad,hoc,vc dirpoCitio d.l.JifdmJ!.§.
f.habeac locum,rufficit eOllduélorcm, l,et dcbitorem cllè rllfpe.
élu m,ex co [olllm,qnàd llulla, vel pauea polIidec immoblha, Vt
ibi nor.gloll~ mvubo, rfjimmt, qu.un requunrur Bart. B.lld. Ang.
A kx.Paul.dc CaO:. br.&amp; omlles eommunitcr,ibi P .1110rm. 10101.
&amp; omnes CanoniO:x m d.c.2..&amp; dicit ibi Panorm. colf.inft. qllod
quotic\ cl ubitatllt ,ne debitor cfl1cÎ:ltIlt non [olucndo. poceft lie·
ri lèqucO:ratio, &amp; f,Kit t. 'mperd/ms. inf.Jfde affell. &amp; Reblllr.i~
traEI,1I11 de foqMjfrù.art. 1 .gloJ!2. .n.6. vbi dicit quàd quando :rqui.
us, vel cluilâ monct illdicem ad (cqueO:randuffi , hc!i polle Ce.
qudtrationem . &amp; qllOniam ifto ca(u [eq ud1:ra~jo ht aurhoritate
Curia:,ideo dicitur necetfaria , &amp; non prillac quem [uo iure,vel
po {felIi one , d.l./ttib.ibi, nlll/o prd'ittdicio dominù gmmndo. Et ad
hoeexpendum ilium text. ibi Barc. 10h. de Plar. &amp; alij [criben·
Stes. &amp; quàd t [equeCtratio neee{faria, faéla aurboritate iudicis,
non priuec quem [ua pollèlIiolle, tenent Bart. Bald. Ang.lmol.
Alexand.Paul.de CaO:r.Roman.&amp; omnes , t.illurcffi.ffde acquir.
poJ!.&amp; ù" l.l.c.de prohib.foqllifl.pwIn.Bart.in l.ljcèt.jfdepofit. Catd.
in Clem. 1. '1"1'. 2,6. de foquifl.poJ!. &amp; latè per Alex. in d.l. intmffi·
10h. And.ilJ reg.locupütari.de reg, il/Y. !tb.lf. Henricus Boie, jl) c.m·
mÎI)/l/a.de md.dicit,quàd manus regia appoiita rei eoncencioCx,
non priuat qucm [ua poflèlIione, ve1 iure. [equitur loh. SeluaÎN
traElAttl dt bemjiciù, in 2. . p.rte. 'f1/4l. g. iO:ud dieit
hrmum, &amp;
Icruart in forenCi iudicio inter pragmaricos Rebuff. in d./raEf,'u
de fetfuejl.drl.l .În gl.r.n. J g. Cùm igitur per buiulill0di requc!ha.
tionem,ius conduélionis diéli Domicclli non diO:rahatut ab eo,
nec definat illud po[sidere) mericà ad peniioné fmuri tcmporis
tcnetur,cii iCto ca[u pcr requeO:rii cen[earur ipre vci re locata ,Il
reunere ius vtile quod habebat ante (equdhationem, Vt fUit
pronunciarnl11 die 12..lanuarij, 15 6 3.

C~uflâ77'~X(\:, 1.
dJI11110rum , &amp; cius &lt;juod

142,

erre

.. .
[1

C A VS S A

77.

HriŒianifsimus R ex tri;). millia libr;rum Tu·
, ronenfium à Bemando Malbcco pro offi·
cio Prouincire rcronus (cribaws acceperat.
,.
Oeinde lire ob hanc rcm mota idem Rex
codicillos dléli fcribatus reUOC:llllt) arque 111 com·
pen[a

143

pcn[arioncm
interer:nJcribatum ProLèneCcal1 Forcaklucrij, Malbcco donJulr.
lèd R.ex Carolus 1 X. hoc donull1 pofh:a reuocauit mandanclo rationum ProuiRcire pra' feél:is,vr quod Malbequi
reuera inrcrfuerar ob diéh (cribatus reuocationem, ciu(·
que lins pcr[ccurioncl11, videanr &gt; arquc~ auditis partibus,
vocat6quc h[ci parronoxŒimcnr. Dubium fuit dcliüs
fillmibus, &amp; Îlluru[urio quanriraris ob pecuniam rerario {ol uram,an xfl:imari dcbeant:&amp; de augmento [cu accretiolle aureorum [olutorum) cuius lucro cedere debeant. Et placuir aureorum augmentum cedere PrinciP'!s lucro,ncc rdl:ituendum Malbeco·.impédia autem faéta in liris b cominoatione, cum inreru[urio cquarltiraris
xrario reuera [olurx, rdhtuenda. cùm eius timti reucrOl
imerfit.die~ 6. Ialluarij, 156).
a QJ!i.J dehitum ctat in libtis TuronenGhus,&amp;. (olul(f in auteis,n,ut,in J.Paulus,in 60.
'l'Izflio.ff.de rolue J:lcit I.plcrum~Qc.ff.dc iur.dorium . didtut Mc in J.qu:z~.
b Qgia ln damnis computamur.&amp; appdlationccius quod iotertfl compcch('cduntut.
I.Titius.de altioDibus.cmt. glocr. Gogul, in 1. vendiroIti,in vcebo aguicuros. if. Ge
.elb.oblig.dixi lat iùs hic in 1.qua:fl.
C Quod dcbc(U[ eum zquiratc I.curahit.dc a{t,cmtum ex dlfpolidoDC I.luci us TitÏlu .
ff.de aé\ionib.cmc. Vide bîc in 1.QUa:n.

11'(.

cnrs

CAVSSAE

DEC1S10NE

triptex fuit quLflio.
Prima, an [umtus quos Malbecus fecerat in per[ccutione li.
·tis:vcniant appellationc dus quod emtoris interell:.
Sccunda, an emter qui faélo venditoris cc emta vti non potuit,coll[cquatut interufurium medij temporis pecllnia:) quam
mmuà rllmp(crit, vt pretium rei emtx [olueret !i[eo.
.
Tcrria,an moneta: augmentllm vel diminutio eomingens
poft pretij [olutionem, profit vel noceat emtori.
srM

�144

Caulfa 77·~a:fl:·1.
~-----------S YM N .A R J A .Q!"A EST J 0 N J S
I . C'lfiffo
77 .
S""IPIII&amp; litis diamlur tjfe (xtra rtm, &amp; ln dam"M COII/mm/rdl)'
tllY, &amp; n.2.
Sumplm litis appdlalionuù;s quod inteytjlcDNti"uHr.
~Y AE ST J 0
P R 1 M A,
Ca/1ft 77·

~~-----------

l

3

Il

Tli huiurmodi rumpms vidcalltur t extra rem, ar·
que adcà cmtori non deberi,vt tcgularircr con{litu; mm et't,lf!flerilis. §. clm) pcr vend/loyem.Jf. duff.lml,
&amp; Ibi not.omBes rcribcnres· &amp; illl. vnica.c. dlflnlllll.
'lu,. pro 10 ql/od i1l'lertjl prif. tamen prxualuit fentcneia Vt Malbcco
rd1:imerenmr,cùm cills hoc eriâ illterfuerit,hos fump rus liris fc·
2 cilfc,propter cmtion é diél:i fcribarus: nam in damnis t rcCtè hu·
illfmodi sûpms coputirur.1Ji (i,m qu4lto.iuna.gl.in vlrh"di,IÎS.C.
dl tllia.&amp; probatur in I.nouiftimè. §.q/,od Ifit. lunOo §.Pomp.jf. q_od
3folf II/I.lluth". vbi impéfxt &amp; suptus !itis, appellationc cius quod
imereft,co prehédiirur,&amp; i" 1. Tit.jfde /fa.lmt. vbi expéfa: faCtçin
crudiédo feruii pcrumlJ[ vt inrcrclfc,aél:ione ex cmto. Er appel.
latione cius quod inrerefl: cmtoris, fumpm s !iris contlneri rencr
gl.reputara lingu bris,in I.véduorcs in v.a!"ûl"ros.jfde v erb,ohl. vbi
hoc not.Bart'Bala. Paul. de Cafl:ro,Alex &amp; rcribenrcs com muni·
rcr:&amp; quando pr6 rc principaliter vcndira porcfl: agi ad id quod
inrcreit , qu àd pollîr runc agi eriam pro fllmpnbll s liris, Jirmat
gloŒ.in 1.I.in verbo,JiI1I1PII'. c de tuiR. qu:tm fcquunrur ibi DoIt.
m:tgis communiter,Paul.de Cafh.in 1. LfICÙ14. n. z.ffde ac7./IIII, vc
meriro fuerir pronunciatum , fumprus in perfccmionc !iris ptc
Malbccum fJél:os elfe rdl:itllcndos,die 2 6.1anuarij, 1 r 6 j'
1

S y N MAR 1 A

!ZY AE S Tl 0 J'{.J S

Caf1ft 77.
) rjitr"it 1",./11 mero tf/m (On/tjlll11l,follt Mtmill6 fYohihù" de;,1Yt Cdnomco.
• YjÎtra lj'U loco inttrrJfe ex "lj,Ii/,1tt l.cl/rahit.c. de amon. cYIII.pllitf(r,nÙIfIl de ir/re Canonico tjl comprobatll.
J rji,ra ex &lt;l'fuitate d.I,C/I/"Ablt.debell/r ex fl lu implemenlo cOlllr.fi/lI,
6- qllomodo.
2.

4 Tfu

Caullà 77 ~~fi. L.
/4f
4 '1/1y,r C!~m l' d,lm,,; eml'l:g.:IJfû recompln).tINM, 'ii/rO(]lt( iflY&lt; ((Htll
&amp; caHon/co Prfl POltjl.
.~.I AES 'r JO
SEC y N D A,
C,lftjft 77.
.'Ii .~~ ~
VxritLIr ~n diél:us MalbccllS confequi poŒe itltCrll.,;1:'
rurhlln medl) cem poril , qu o {cribaru vr lnon pOttllr,
_
,.,' ~ ct'tm foluerie xrario quxll:ori fummal11 triulll mllJc:
.
bbrarulll Turonenlium , pro pretio di.:l:i {cnbarul,
&amp; videbaru r nonnullis !Urc Ponri!icio,quod in huiuli\JoJl caul:
us prxcipu è dl: obrerllandum, non polTe: cùm illo t jure V(ill'X, ,
qllç in mero lucro cotifl:uoc,!inc prohibirC;, c.coqlliflm,devJiliù,&amp;.
ibi nor. co mmunirer fcribétes,&amp; Doél:ores /111.L.Cdc VJi/yM.r.HI !.
de Calkin /.JI/tillntu. §,ex vtndllrJ.jf de aa. 6- lIr.ti, Saltc. in !J,fICÎf/J.in J.O!po.jf de ,/!liOIl. emt.Prxualuir tamen (cnrcntü ve inttruflll'illl11 mcdi) rcmporis prxfl:ari debeat cmrori,qui vfus non dl:
{cribaru,(equenribus raeionibus, Primùm xquiraec t,Ct/rabil C.de
4Efimib. emtU.l.C.dt v.l;'r/',&amp; tJulùmuJ § ex vtndJlo.jfdc a[fromb.
cmt;, cùm criam t de iure canonico in ca lit illius legis, v(lIra lit 1.
comprobata, Vt poil: glo/l':nor.Cyn.Bal t,Bal. Paul.de Calh. Salic.
AllgeJ.&amp; Doél:ores commu nirer ÙJ d. I.l. &amp; in d.l. Cf/y,r/Jlt. &amp;. CaIlonill:x,in d. c.conljflllltf.d- in (filauri/er.de vJi"'!. &amp; quam uis IUra alJcgara loq ualltur in vcndJ rore, qui implculr conrraélum ex
parre (lia tradendo r~111 emrori : ramen idem illdicandum cfl:
qUlndo emror im pieu ie ex partc rua co nrraél:u m (oJlI CJldo vcnditori preeiulll, rc libi non tradita à vcndirorc:in correJatiuis!ex
Joqllcns in vcndirorc, inrcJligiell[ difpoJJcre ceiam in cmtore, &amp;
cconcra.l. J.cde (ftprif.rxl/ld,b. J 1.&amp; t?J lji.Cdt indte7,f vidlfrl. /011m.l'bi 1l0r.Doél:orcs communieer. 6- in 1ftjfdt Jccrptilllt. pcr ill[i
cext.&amp; difp olirio nem d/e7" I.mr.• bit, procedere etiam in cmrorc
rcpeccnre prceiu re libi non rr:ulita. fi rm:lt Alex. in conJiI. 6;j!./iJ'
1J611~ hlS·CG/.z.. verfic.1"o flillJlJ IId .,limtnllrji'lidllia tjlpr.tlrn/io dgmlit, vol.4,vbi dicit hanc opiJlionem eflè comll1uncm, &amp; 111 co;ft/.
147. perJPec7tJ injfrtmunllJ.col, l.wrjk6jil11Jfitrr ((OP/N.7/.I. 5.allcgacnorata per Bal.1I1 I:f.§ fY"lcrei/. de /lfre dol. 1J.l111 t in d 1. "m,blf,
dcbcwr v[ura ex co rolùm, quàd ,l1rcr impleui r ex parte (U,l COI1- J
crallul11, qu amuis ex implemellto cmror !lUUOS conlèquarur .
frullus,vcluri ,qllando res vcndlra &amp; tradirJ dl: ll:erilis, vt (ingularirer Ilot. Bal. In d. Ü.c. de vJirris. col. I .V(rJi(, lj""rp q/lld fi l'ti rJl
jlmllS ) &amp; verficillo ft1"Cf1li. qllcm fcqul1ntur Ibi Paul. de Call:r.

T

(01.

�C au(fai7 .Q::!x f1:·3 ·
' Dl. 1 .&gt;J. 1.&amp; Salie.&amp;: Paul.de Cal1:r.in d.I./ ull4ntl6 .§.cx '!ICI1dito.co/.t.
n. ;. VtY{il.1 I ~n/ 'I/I..: ro an !(fl/d fic '!Iemm (tl.lm de iurr Canon;co . ql10d
proc('tlit &amp; habct 10clIm, non folùm in yenditione ,ced &amp;11\
olTlni comraélll vItro cltroque obligatorio, vt poil: Bart. firmam
communitcr fcribemes, in l.de diuifioncfffoluto matrimo. &amp; Pal~.
d e C alh .." d.l.:.c.dc'!Ifurù.,&amp; Alex.i" d.COI,(i. r 47.&amp; licèt Salie.1n
d 1.2- .&amp; Paul.Je C a!l:r.1n d. §;.fX vmdito. vidcarur dubirarc ne ha:c
opinio proced.H de iure c~nonico , ni hilominus pr~ualuit fencenc id &gt; vr v(ura hoc ca(u loco intcrclfe deberctut Malbcco: &amp;
4 maximè t per CCXL'" d.l. [,'Ui'lS'Titi/U. jf. de ac1,onib,H ami. nam
probamm fll Cr:lC Ma\bccum fub grauiffllnis vfuris mumaturn
fumm am trium mille librarum , qua (olllcrac fifco &gt; quo cafu
omn i iure cam Ciuiliquàm Ponrificio v[urarum habendac!l:ra·
!Io:cùm (i nr damni rccompenfacjux,vt no!l:ri dicnnt per tCXC.'N
-d 1. LI/CII« 'Titi'H. qux decidir in [Crminis qua:(l:ioncm no[l:rarn,
vt fuit in haccallffa pronuntiatum, die 2.6 .lanuanj, r 563.
14 6

----------------------SrMMAlI.lu

----

"
fil
'. '

&lt;:;t

eus) &amp; Ma[silia: habitans nauem ven-

didcrar. G..!:!a:rebatur an portoriul11)
quod dl: vicdima pars pretij , pendere deberer, &amp; 111:1.;01i
calculo placuit non dl:Obere .) die quima lanuarij,15 6~ .

.Q., V AE S T l O T E RTl A.

;.~ V z (l:io ha:c decidirur à Banolo il&lt; I.PiIIÛU J.qlll'fi.ff. dl
folllt. n.lo.vbi dicit quando d~bitum , (cu obligatio cl\
~ in monera minllta, v t in libris T uroncnGbus 1 prol\[

3 Cùmhabit:uor propriè non fi[ incola nec inco-la ClUls &amp;:. vc:rba rbtllt i fhi tlè fi m
in{d ligen,la 1. 3 §. bzc n rba. &amp; lb! ooa if~dc: ncgot. gcCl:. &amp; ,hic in.

qux n .

-------sr MM

~

. ' erar in quxll:ione noll:ra,rul1c fi fi at fo\utio in aureis,
inrc:lllgun-'lr :\Utei d ari in Co\mum , pro \ibris Turollcnrlbus deb itis ex obligatione , atque adeo periculum aureorum, vc\ a\rt[ius moneta: magnz in fo lucl1ffi datœ,&amp; cius augmcntllm vcl dimlOucio contingcns , pcHinet ad crcditorem qui folutionem le·
cepit ,adcà Vt fi poll:ea fit re!l:itutio facienda ,fi cri dc:bcat in libris
T uroncnflb us iuxta nacuum dcbiti,&amp; obhgatiol11s , 110n autern
in 1U
,
•

78.

N lege cen[oria portus Marsilienrls
[cripmm erat: ciuis vendcns nauem
aur aliud lignum) ponorium ne daro.
Gigamus de Ma nano narione Codi-

77 ·

l/'l{omt.t 4/1gmmtttm v et dimin/lliopofl jollllionem contingenJ,prl_
dll v el nDc,t t ci qui recepit jollltionem:qlla"do debit/lm fill obli[,4fiotrat in min/lia monelll &amp; joll/lio frtit Ja éE.! i" anreiJ,VdAlia. magnl' momta.ftw J.fi jolutio fr,eril Jaffa in tadem mMltA,
q/'.t trat deblta ex obligat/one.

&gt;

C AVSSA

f&lt;..!:AESTIO'1(.I S

3' Ca/1ft
1

Caulfa 78.CZl!a:(lio'·vl\ica
447
in aureis , quamuis folutum fuHfct ln aureis, quemadmodum
quando l'es :dl:imata darlllr marira in dotem, Coluto manimonio mal'irus non tenetur l'c(l:ituere nili a:(l:imationem, non autcm rem datam:quoniam c;(l:imatio imp licat tacitam erntionem,
&amp; in folmi! dationem,l. plmmquc.ff. dt iure.dot. atqueadeo nOll
tenetut re(l:iruere rem,fed [o!ùm x (l:imatiollcm,dlcfa l.pltmmqut.
l.cum dOlem.c.de jure dot.I..1fimatù.ffflluf.mAlr.ldeo periculum rei
x[l:imatz po(l: dotis con(l:itutionem pel'tinct ad mal'itu m , (icue
jn quxnione no(l:ra periculull1 ameOnlm datorum in folurionem trium mille Iibrarum datarum Chrifrianiffirno Regi , pcrtinct ad ip(um Chri(l:ianiffimurn Rcgem. adeo vt (i valol' filltCO·
rum decreuilfct , nihilomiftus integra [umma rrium mille lib rarum Malbeco effet rc(l:iruenda, &amp; diminurio aurcorum cederer
damno Regi : ita &amp; augmentum debet fibi effe Illcrum , vt fuit
pronunciatum in hac cauffa. die 2. 6.lanl\arij, 1 563'

A RIA

f2., V A EST ION 1 S

v niclf, C411fo
1
l

78..

CiuÎ! &amp; incola dtffmmt interfi.
CmiJ non potejf propridm , vd patriJ originem replldiare, 'tdmg
tare.

�C au(fai7 .Q::!x f1:·3 ·
' Dl. 1 .&gt;J. 1.&amp; Salie.&amp;: Paul.de Cal1:r.in d.I./ ull4ntl6 .§.cx '!ICI1dito.co/.t.
n. ;. VtY{il.1 I ~n/ 'I/I..: ro an !(fl/d fic '!Iemm (tl.lm de iurr Canon;co . ql10d
proc('tlit &amp; habct 10clIm, non folùm in yenditione ,ced &amp;11\
olTlni comraélll vItro cltroque obligatorio, vt poil: Bart. firmam
communitcr fcribemes, in l.de diuifioncfffoluto matrimo. &amp; Pal~.
d e C alh .." d.l.:.c.dc'!Ifurù.,&amp; Alex.i" d.COI,(i. r 47.&amp; licèt Salie.1n
d 1.2- .&amp; Paul.Je C a!l:r.1n d. §;.fX vmdito. vidcarur dubirarc ne ha:c
opinio proced.H de iure c~nonico , ni hilominus pr~ualuit fencenc id &gt; vr v(ura hoc ca(u loco intcrclfe deberctut Malbcco: &amp;
4 maximè t per CCXL'" d.l. [,'Ui'lS'Titi/U. jf. de ac1,onib,H ami. nam
probamm fll Cr:lC Ma\bccum fub grauiffllnis vfuris mumaturn
fumm am trium mille librarum , qua (olllcrac fifco &gt; quo cafu
omn i iure cam Ciuiliquàm Ponrificio v[urarum habendac!l:ra·
!Io:cùm (i nr damni rccompenfacjux,vt no!l:ri dicnnt per tCXC.'N
-d 1. LI/CII« 'Titi'H. qux decidir in [Crminis qua:(l:ioncm no[l:rarn,
vt fuit in haccallffa pronuntiatum, die 2.6 .lanuanj, r 563.
14 6

----------------------SrMMAlI.lu

----

"
fil
'. '

&lt;:;t

eus) &amp; Ma[silia: habitans nauem ven-

didcrar. G..!:!a:rebatur an portoriul11)
quod dl: vicdima pars pretij , pendere deberer, &amp; 111:1.;01i
calculo placuit non dl:Obere .) die quima lanuarij,15 6~ .

.Q., V AE S T l O T E RTl A.

;.~ V z (l:io ha:c decidirur à Banolo il&lt; I.PiIIÛU J.qlll'fi.ff. dl
folllt. n.lo.vbi dicit quando d~bitum , (cu obligatio cl\
~ in monera minllta, v t in libris T uroncnGbus 1 prol\[

3 Cùmhabit:uor propriè non fi[ incola nec inco-la ClUls &amp;:. vc:rba rbtllt i fhi tlè fi m
in{d ligen,la 1. 3 §. bzc n rba. &amp; lb! ooa if~dc: ncgot. gcCl:. &amp; ,hic in.

qux n .

-------sr MM

~

. ' erar in quxll:ione noll:ra,rul1c fi fi at fo\utio in aureis,
inrc:lllgun-'lr :\Utei d ari in Co\mum , pro \ibris Turollcnrlbus deb itis ex obligatione , atque adeo periculum aureorum, vc\ a\rt[ius moneta: magnz in fo lucl1ffi datœ,&amp; cius augmcntllm vcl dimlOucio contingcns , pcHinet ad crcditorem qui folutionem le·
cepit ,adcà Vt fi poll:ea fit re!l:itutio facienda ,fi cri dc:bcat in libris
T uroncnflb us iuxta nacuum dcbiti,&amp; obhgatiol11s , 110n autern
in 1U
,
•

78.

N lege cen[oria portus Marsilienrls
[cripmm erat: ciuis vendcns nauem
aur aliud lignum) ponorium ne daro.
Gigamus de Ma nano narione Codi-

77 ·

l/'l{omt.t 4/1gmmtttm v et dimin/lliopofl jollllionem contingenJ,prl_
dll v el nDc,t t ci qui recepit jollltionem:qlla"do debit/lm fill obli[,4fiotrat in min/lia monelll &amp; joll/lio frtit Ja éE.! i" anreiJ,VdAlia. magnl' momta.ftw J.fi jolutio fr,eril Jaffa in tadem mMltA,
q/'.t trat deblta ex obligat/one.

&gt;

C AVSSA

f&lt;..!:AESTIO'1(.I S

3' Ca/1ft
1

Caulfa 78.CZl!a:(lio'·vl\ica
447
in aureis , quamuis folutum fuHfct ln aureis, quemadmodum
quando l'es :dl:imata darlllr marira in dotem, Coluto manimonio mal'irus non tenetur l'c(l:ituere nili a:(l:imationem, non autcm rem datam:quoniam c;(l:imatio imp licat tacitam erntionem,
&amp; in folmi! dationem,l. plmmquc.ff. dt iure.dot. atqueadeo nOll
tenetut re(l:iruere rem,fed [o!ùm x (l:imatiollcm,dlcfa l.pltmmqut.
l.cum dOlem.c.de jure dot.I..1fimatù.ffflluf.mAlr.ldeo periculum rei
x[l:imatz po(l: dotis con(l:itutionem pel'tinct ad mal'itu m , (icue
jn quxnione no(l:ra periculull1 ameOnlm datorum in folurionem trium mille Iibrarum datarum Chrifrianiffirno Regi , pcrtinct ad ip(um Chri(l:ianiffimurn Rcgem. adeo vt (i valol' filltCO·
rum decreuilfct , nihilomiftus integra [umma rrium mille lib rarum Malbeco effet rc(l:iruenda, &amp; diminurio aurcorum cederer
damno Regi : ita &amp; augmentum debet fibi effe Illcrum , vt fuit
pronunciatum in hac cauffa. die 2. 6.lanl\arij, 1 563'

A RIA

f2., V A EST ION 1 S

v niclf, C411fo
1
l

78..

CiuÎ! &amp; incola dtffmmt interfi.
CmiJ non potejf propridm , vd patriJ originem replldiare, 'tdmg
tare.

�1 ~,

Gmflà 7 S.~~:(\.v1\ica.

3 Il.lbiwor 0- i IIcol.l d~ffomllf, nec fl l.1 "',blt.ltio fi/cit 'l,W?1 effi ÎlIC/·
1"m.6,- tf'l&lt;lrr.
4 Stdltr///m loqllens d( ci"c, non romprchmdit inco/affl.
5 vlr.rfrlJ., "b anlitfllo rrap/I/m ,{ffU!1I 110n feri, nifl origillt VII
adoptloNe.
CII./dm./gil/'" &lt;.J!1.rflilimft,ll11 ùm ft approblltllm. ibidofl.

•

--6)

1

2.

r AF S T l 0

rN

! C A,

nf~~fJ.'~ P. glla t cfl: difFcrcmü inter incolam &amp; bah imoré, vc d icic B.lrr. in 1.I.jf."d muniCIpal. &amp; ex diucr(a
C,llIl!:l prodllcurur,liql1idc111 cilles facit origo,alleaio,ma1\l1l11iffio vc\ adoptio : incolas vero do~~~ê] i11 icilillll1, Vt cl n(it rextlls ln 1cirm.c.de ineot. &amp; vbi
tflllS do"'ÎL'lI.&amp; ibl glolr. l. dicic cillem &amp; illcolacfl'c (pecics inter
re diucrr&lt;ls &amp; ml1ll1ceps ge1\us,pcr ilium tCXtlll11. Idem voluitgl.
in l.p" frl!IIJ.§.I1J(ol,'JIde verb.fgnifc. Cùm igiH1r linr diucr[a, di.
ucrCos qlloque habcm dfefrlls. Nam t ClUIS non pocel\: pro·
pnam vc\ panis origiocm replldiare, aut l11ucarc, 1. mgll,e. C. JI

ml/nia? &amp; orJgrn./4fomptio.§.r./.lrbrrtl/s.§.p.rtris. &amp; 't,bique no/firi-

Caulf., 79.

5t ·tf·l.&amp; facit ad quçfl:ioné quod (cripG r Bard» 1. 1.col. 3.n.17 jf.4d
1nllnic.&amp;Bal.in lJi non j}cd,tll.Col. J .C.de tcjJl1mentiJ.) no coprchêdir
incolii, vcl habicatorem. Et maximè t cùm in cillicare Malljlix, r
ab antiquo receptum {il', ciues non lied uili origine vel adeptionc,hoc eft allefrionc, quod ciradinagiul11 MatIilicn[es appcllanc,
d~ quo loquicu r rext.ùfd.l. ,jf.,uJ mlmicip.ibi, l'tapfi in ClHÎtatem VI
munerll nobifcllln fleere"t. &amp; ad hoc perpendit diligenter ibl Bart.
illuID text.de quo citadinagio loquituf rexrus, in d.t. eùm. in v erb~, ."!effto. vr declarat ibi gloil:&amp; Ioh. de Plat.n.l.. &amp; fOCCl\(CS aUeétione huiu[modi faéh Cilles, propriè diClll'ltur cilles, atque per
adoptiollcm vel manl1l11itIioncm,(c:cundùm Bart.inl.ajfomptfo.§.
f1irM.6- m/.libert/~§.pafriljf.ad 1IJH1Jicip.&amp; 10h.do Plat. in d.l. cilles.
1/.2 . atqlle adeo [o!um domicilium non fadt MatIilia: qucm ci.
uem, (cd requiritur allcfrio faél:a ordinatione conli lij gcncralis
ciu itatis, &amp; cillium maiori ruffragio comprobara, qucmadmadUlll fuit pronunciarum in 'hac cauffa maiori (cntenria dominotum,dic y.lallluri), 1 f G3. Bal'tholoma:o Heraudo poblicano pcrieorc,&amp; Giganro de Mariano reo cOlluenro,licigatotibus .

C AVSS A

bCl1wjf.~d &gt;11l/l1niap.incolatui vero proprio, vcl patri! poteft quis
!iberè rcllllnciarc,&amp; illull1 murarc,d.l.t,jJùmptio.§. l.d.l.ltber/IH. §.

3 pllfris. l.ni!Jiljf.ad 11'JHnirip.l. 1. C.de incolis &amp; vbi. ~inimo t pOlefr
quiscffe habitatot,quamuis 1\on fit incola, 1. 1. §. bofPrs.ff de"i!
qui deiec.vll effude.&amp; ibi not.B art.é.,. in L. r .§.I. nHm. 7.JI de !tber. Agl1ofcen. pcr illul11 tcxc. &amp; qllad (ola habitatio non faciat qucm
cflè incolam Ilot. g\o!f per ilium tcxc. in 1. ejfvemm. in verho, in·
cota.C. de inco!is &amp; vbi ql/is.libr. 10.&amp; gloIT in 1. prù,ilrgio. ;n 'UlrV~,
'Voluntate. C. de ineolis &amp; vbi quis domfC. lib,-. 10. ratio Ilarnque cfr
cur fo\a habitatio non pcober incolam, quia dublllm dl an ani·
nlO conl1;imcndi domiciliulll perpetua, ail ad répus habitacloné
facint. proptet quam incertirudincl11, pel' (ol am habltationé [cu
refidcnria no dicicur incolarus pmbtus , l1ili per decénill. Nam
rarocépore pra-(u 111 il' Icx.qu od animo perpcwa habitadi domi·
'c ilium conrraxetit l.l.de incol.&amp; v bi./lb.IO.&amp; llotanr ibi Bart.BaI.
loh.dc Plat.&amp; (ctibenccs COnillluniter. per notata in t.mm de lnrë
4- 'Ucr{.jf.de vJ;'ris.V ndctcùl1l habitator non fit incola propriè, nec
incola ciuis, quauis ambo linr municipes: ideo !hcutlll1l loqués
de ciuc,(quod propriè &amp; fl:riél:è intelligi dcbet) vt nOt. Bart. per
i Ill/Ill
•

149

ilIil tcxt. in ',}. §.b.ec vrl'ull.f!.dc mgot.geJIis.&amp; probatu cil: (uprà WI.

79.

QY ENS l 5 ll:atuto ciuitatis cautllm erat,ne à decurionl:lm decretis li·
ceret appel lare. HOl1oratus VpaiŒus
gabella: vini conduétor, &amp;. fiduLiaria
lite mercedem locadonis ioJlJere ci·
uitati dal1lnatus, cùm vellet Imtnuniii
&amp; prillilegiariorum quantitares deducere , decurionum
decreto non dl auditus, is (ummos veétigalium iudices
prouocat. CÙlll ciuicans aétorappellationem non rccipié.
dam,&amp; ibruro prohibitamdicerer. Caulfa perora ta: quo·
niam conita.bat apud aéta, ciuitatem AqllenCem neque
il11p erium vIJum, neque iuriCdiétionem habere: pla cuit
appellarionem ad mitti ',die 1O.Febr.lj63.
a Q.!!ia llarurum Iloe non ra ln &amp;cc,in l.omo~s populUf.dc Îuft.&amp; iudn J.~lla:rt.pIÎn:
tip.vidc fuGùs1in qu~R.

\

T 3

DY

�SVMMARIVM

--

Canlfa So. ~:x:l1:. vnica.

.!ZrAESTION.(S

vniu, e411ffo 79.
1

eiuit.tJ 'Ju~ non /J •• bet itmfii/Ehoncm,11Dn pottjlft.ltutO foUm appt/.
I.,t/omm.

f2.f AE S

Tl 0

V NIe A.

c,lfIffi 79·

~~~~~

Vam quxl1:ioné craaat Bart.inl.omm s pupuli.Jf. dl if/fi.
&amp; iure.in 3.'J,uJlione princ. VU[iUXfil pr.tmiJ1ir 'J1I.tro.vbi
concLudit non valere fratuttl ciuitatis, ne à [eutcntiis
corum iudicum liceat :&gt;.ppellare:'luoniam no po(funt
hoc l1:atucre in prxiudicium Principis,ad qllem perrincr appcllatiollum iunCdiaio.firmat Dald.in lji. e. de fenlmt.&amp; inurloc.omn.iN·
diCllm.col.ptnul.".6 .vu! fla mmquia perJlalutu municipale pofiit tolli
..ppelIAtio.Llldou.Rorn.in rubr.ff.de arbi/rio.Dart. i" l:fi cui infra.ff. JI
IIq/l .• pl/llliat.arcenJ.&amp; in 1''1//4fub condilionc.ff.de condition. inj"tHt.&amp;
ibidem Palll.de Cafrr.n. 5.&amp; BaUn lji.e. de conflit. pwm. &amp; Panor.
per illum rexr,;n c.vmunw.de iureÎllr.vbi in :z..norab. l10rar gencraliter per illum rcxc. ciuic:lces recognoCccnres [uperiotem non
pclfe appellarioDem rollere, nec Cuper ca aliqllid l1:amere in prx·
iudicillm iurifdiaionis, &amp; pra:emincDti;e Cupcrioris. &amp; lbi con·
cludnnt BaUoh.de 1mo1.&amp; Ccribentes commllnicer. qua: (elltenria communis efr,&amp; ver:&gt;..Nam non poil\ll1t ciuitaces non haben.
tes iuriCdiaiol1em, direaè vel per obliqumn aurerre appellatÎonem, vt poO: sart. concludunr Paul.de Caftr. &amp; ahj,;l1 d.I.!I'" J,J
condltiom.ff.de c61fdit.in!lif. &amp; B:&gt;.1. in lit. de p«ce conJliU/t. §. jicundùm
",om,;n vfib.fiud.quare fuic in hac cau!fa conduCuln, appellationem recipicndam ellè,&amp; prollunciacurn die 2.0 Febmari), 1 j 61'

C A VS SA

80_

Red.itore mille aureos petente:&amp; debi·
tore pctitionem negante Ils comeU.ta el]; . ac deirrde probationibustIegiti.
mè flai " debitor Pro[cne[cali [enténtia ab[olurus dl,à qua creditorampliCfimum ordinem pwuocauit. Appella1

-

- -- .-

-

-- - _. -

do

IfI

tione pend ente , de iure lm: veéligalis tripl:e apud (ummosveél:igalium indices concertacum efl::publicano illud
ex ll:atlico perentc,debitore autem (e Cententia abColurum
allegante.Cauffa enarrara dubium fuit, an lata: trir1:e veaigal à debitore (encentia ab(oluto reélè peteretur,&amp; pro
qua parte: &amp; an guantitatisin petitione expreff:e elfet habenda ratio. Et omnium [uffragio pronumiacum dl: debitorem quamuis Cententia' abColutum dimidium tripla:
veGl:igalis latJ:,ratione quantitatis petitJ:,&amp;non [enrenrix
cx[oluere compellcndum.die 19.Febr IS63.
a Aqllt fuerat appellatum.qu% Jppc1latio cJ.tinguit proDuotiatum L,.§ .fi. if ad Tur..
pilianuOl,'fide in q l1a:ft.

._ --------------SI/MM AR 1 VM

.Q.!' AESTIONIS

vnie.!, CA/1ft 8O.
1

Lata 'I"" inJiciAtione crifcit il1lripll/m,etji rem felltmtùf pr.fenifcali
abfolllltM fit, Ji t~men prollocalumfit, pmdenu Ilflel14lil1le \ /4til
non niji ab vtr'Oque lili!,lIlorc,&amp; pro pt/ru dimidia exigi pou{f.
~V

Al! S Tl 0

1/ l(J e A,

CallJf.c So.

~m licèt debitor fen~entia abColutus e/l~tJ
ramen qlloniam :&gt;.b illa fuerac prouocaru111,
110n pote rat verè dici abColutus, cùm prouocatio extinguat condemnationis, vel abColu.
tionis pronunciatum.vt dicit tcxtUS, in 1. 1 .§.
f.cmn concordantlbm ,bi ilt!eg~.tio per gI6J1àm.ff.
ad'Ttlrp.&amp; in Ifllrti.Ïlm{fa gl.in verbo fomofos.if.
dlh;' 'lui notant. inf1mia. vbi notant {cribcmes pElft. Ilatt.&amp; JaU..
1. 14le paOmn'§''J"i pYOllowlit.n. f !fde P40;'.&amp; ibi Panl.deCa(h.col.
t.n. f· atrel1:arur opinioné hane elfe comuné, qua lirmat ctia.Bal.
111

.

ru

�CauJL1 8 !.
in Yl/bric.C.de appeUdl.illl..qll,ejf.&amp; Ang.În d.l.tlde p"rfum. §.qlli P"119c.tr.il.! mol.m TIIbr"" ffde I1ppdlllt.&amp;;" 1. 1 jj:de re ÎI,dieAI. Alex. in
1Ji e,/ ·~tT' (Og'1lt.1.ÎfI l.notabdi.C.de Ir411fàO.&amp; cO: cOffil11l1nis, Ver.1 &amp;
inùlIbie.tta OpilllO,'lt dicit P.\ul.de Calh./J1 d. §.qui prouorauit. ar·
que 3d~ù pmdcHrc appcllacione, pron lIneiati non dl h.benda
r.ltio,quod pertincc ad ius vcétig~ lis laca:, [cd ex[ollli deber per·
inde arque: fi nullul11 fl1iilÎ: c proll unci~cum , hoc dl, ab vtraque
parce meJi~cas ve:ébgalis , qucmadmodum exigerccut ante pro·
1111ncIJCl1111, h.\bica racione pet;~~ quancitatis ,&amp; non fentcntiz
qua: &lt;llmHrutn ad ius lata:, proptee prol1oc~ tionel11 habccur pro
eXCIIlch,.'\l non fcriptl. ldeo pendente appeliaciollC,il1 svcé\:igalis
!ara: in oml1Jbns &amp; pcr om nia forcirur etfeél:l1111, quem habebat
ante ipflm1 pronl1nciatl1ln : vr fuie conclufum in hac cautTa. die
19. Febru.1riJ IfG3' GlIille1mo Cugnolo lararum publicano,&amp;
Rainaudo Maxcro lieigatoribl1s.
1 p.

CAVSSA

81.

ASSI LIENSIVM ordo decuriollum
ex con uenti one in ciuem receptum,
perpetui domicili j ac rrdJ/icand l domii
&amp; portandi Irma triel1nium p.mem ter·
tiam fortunarum ad diCbm ciuitatcm,
iureiurando adll:r ingllll t. hoc etiam adieéto,vt promittat ,fi de1~ rere cootingat ciuir:\tis incohturn, quiequid oecaGone exemtionis &amp; priullegiorum
cioicatis acquiGerit, libert ciuitati (e rcll:ituturu l11. Cùm
ergo Georgius Henriques F1andrus fub hac form a in ciuem fuiffercooptatl1s Ma1IilienÎem,eodefunéto Andreal
fuus heres patcrnam nauem cuidam MaLiilienG MafGli:r
vendidit.Sed cùm ciues Maai!icllfes à ponorij velhgalis
iure,quod exvenditiollenauium 6(co dcbetur,Gnt ex pri·
uilegio cjui~atis immunes, glla:Gml11 fuir, an ip[a pacerna
ciuitaris i.l1auguratio, ex COl1uemÎone ab ipfo Gcorgio
~ux{ira tran[eat in fihu:mhereclem,etiamfi paterno MaCfilienG

Caulfa 8 1 . ~:d1:.v nica.

(5 :ll1urJ.rit, vt

Glicllii domicilio renu llciauclit , aur illud
mutauer:\r d,Q:us Andre.1s.&amp; non tranGre· maiori C:l lcu10 coprobacum ell:,&amp; pronunciarum die q.Deccmb.Js fi 3.
a I.b bcJ'tus.§ p:uris If.ad municip.&amp; Ibl hoc Bart. Be fufiùs ln quxfl:.

-S VN

•
~

}.1

A R fA

vmed! ,

JZJ/ AE S
C41'./J.t

TI 0 NI S

8 1.

cÙÛ/,itlt5 contraOIl ex cOJflttnlione tranjit Adjilios hcrcdrs.
Fi/hM qi/dm,,/.; no" flq/llll/lr domici!lIIm palrt! ,llImm fiq"ÎtM cÎuit_tern.

3 Ciu/littU ex conllmtionc 1',1rl&lt;l nOn Irllnjil ad hcrrdm., qlumdo pd/(r,
'fui ill.•m dcqll!fillit,polcralltber~ i1li Ye/11f}'J(/Are.
CillluttUJola non f1Jicil,ji ex con/lentione tliam dcjidewtlr di;TIJici~
lltlm. Ibid.
4 Origini lION potcftjilitu rCllIlI'/ciarejimt domicilio patrù potef·

.2...f' AE S T

(0

V NIC A,

CIII1f. 8 ( .
Val'l1l1is prima facie l'idercrllC conrrarium,
ex eo qllod t cilltliras comraéb ex CO nll CI1- 1
rio nc eranlie aJ lilios hcrcdcs, H,m. illl.t,bcr..
tW.§-f'~/r·(.n .( .Jf1d m,micip.BaL ln !.I.C.dr p./,,··/;.fj/lljil. dtjlr.,.Ludo. Roma. lingul. -;-8 .iucip.an cllliliras vni cOl1ccilà. Barr.w l."ffomptIO.§jillfI&lt;.fj:.ld mtlnirip.nal. in 1.1. (o!.fi "'rrf.
l' 6' hic ./rgtlm ,It:ml. C. dt ,,(;~,.tI5 &amp; rortlm Ilbm.'. Carol. Ruin. /fi
(onf!. ( 17 ·fJlli~ M" n(·,dlf!.col. 1. n.4.'I.·01. 1. f.1Cie, qui.ll1lllher altbi
lcunee pntlllcg,a Ol'Jg In, ~,B.1f [.I" lji.§. Item rr{crlfFrtt;;/11I11Iterm,.
n. f.l adm'l/mil" lÎeur nccciuis ex lllUr.lC!OI1L dOl1l1cd'l perdic
priuilcgia originiç. gloil~ l.m l. prnHlt.Jf drf lM. &amp;:. Ibl noeant fcribcmes. &amp;: ln d.lf § mm r~Frip'(èmnt mul-mm.&amp;: th ll .• rt. &lt;um. f.&amp;
hancconcllliioncm (equimr Carol.RlIin.in eo,,!L.) ~ o.'LIcAclllr for14JiS.If.j .v.I.4 ~od t adcù vcrum dl:,v r Qll:ll11L1;' lilt li &lt; non (c, 1quarur domi ciliul11 parri&lt;, ramen feqllamr ciniraecm, vr d c1arat
Bart. pcr IlluJ11 tCXL ln 1. ajJitmpflO. §.Jilllu.ff ad mmffr:p. pcr rcr

V

ml

�C.l\.tl S I.~.

1f +

n. mi.:a.

/., Ijllj.§!a/ailircJ Cr tomm fi!! irmlJJ /(:&lt;1/1 Ill. 1n,mictpJ dpnit.ll.
d01f tttulO.D'- in l.prnlllt./llI1c1.t glo/f 1 ff. de SOI.If. ex quibus videba.
rur d,cendum,d'i.l:um AndrcJ.lU /ilium &amp;l hcredem Georg') rcti·
llerc cillihrarem pJ.rernam, quamuis murAric domicllillm, ~ ob
id lllunuOlrar~ habere,Je priUlleg,ï:i a (olllrione porrori) vctbg.·
3 hs.l'r;cu~luir [amen fenrellnat, vc non rranreac ad hcredem elUi·
liras ex contlennone comr:léb,per texr.m !.libtrtm. §. patris.ff.Ad
imwmppcr quelll dCCld,r B.1rubi qu:rltioné if1:â., quaû in ccrmi·
ni&lt;,ecmcludcndo cllllh raré n collllenrione 1l0111i(anure ad fil lOS
hcred ',quando parer porerar hberc mucare domicilium,(c tras·
rerendo ln .lllam ellllt3rem, qllJtn doé\:nnâ {equUDtlIr DoCtorts
eommllniœr,ram ibi quàm in d.l.JJ!ilmplJo. §.flim. Nam quoties
ad ciuihratern delidcratur domlCIliü,ruc {ola eiullieas
futlieir,
niftei:lccedar criam domlcllium , etiamli ciulhras ellèc origi·
nis, 11 httha:us de: Affil éb s, d((.f ,84- inapu Nu. nOJl pO/Mm (J/ilm:
"bl plunbus ar umCl1t1S eoncludie, non {lItTiccrc onginem eiui·
rans,vr qUIs gauclere poffir pntlllegi :s &amp; lmmllOlraribus ciuitam
originis, li III illa eillitare non retineae clomiClllUm • adco l'tG
habear in vn.! C'lIlr.ltc ongll1Clll, &amp; in .ucer a domicilium, prxuo·
1er .domlCliiulll ongilll, \'C per piura docer , ln d.dm! &amp; quamuis
ibi dieae quod (uper 1110 dubio maglllfi.ciD?l1lmi de confi[jo fuc.
rune diuili , ramellll1 c:lfu no(l:rx qua:f1:ionis cùm cilllhtas non fit
origmis,fcd aducnriria,&amp; conucnriona1 is , qu~fi pcr modll min.
colacus eonrraél:a,cellàt om ni s dubirario,&amp; maximè cùm ex ir~
conuenrione videatur concell:, pore(l:as Georgio &amp; fuis hmdl'
bus Itberè recedendi,&amp; murandi domiellillm diél:a: ciuitaril, re·
f1:icuendo quicql\ld oecalione exemtionllm :le pCluilcgioru/fl
... fuifrenr lucran: qua: hberras hberè reeedendl , &amp; lJ1\ICandl non
habec locum in ciuilirarc originis,cui rClllmnari non potefr, 1. d.
origillt.fj.c.dt mNnicip.&amp; mg. Lib. 1 0.&amp; per {(nbenrcs, 111 d.l.aJfom.
/10. §.f/J/u.Jf Ifdmunmp. Gquidem cillihras originis non fcquirul
domlcilium,ueuc conucntionalis. Meriro non obllant primolo.
co in co ntrarium allegaca, qua: habenc loeum in eiuillr.lre ollgi.
ms. ~a:fl:io amc:m hxc proeed,r, &amp; loqlllcur III ciuIlIr2te COll'
ueneione coneraél:a,qua: diucr{am naruram habet ab onginali:vr
fuir conclu{um, &amp; iudicarum m hac caullà, die 17, Dcccmbris,
15 6 j.
CA VS

no

e

t

•

Caufl'a 8 Zo. ~ll:. vnica.
CAVSSA

h.

OLLECTI S, qua: (ublldiorum cauffa
Regi\ &amp; Prouincia: indicllnrur, impo·
nendis,an extranei poffe{[ores dcbeanr
vocari, fUit qmdl:ionis ,exrraneis por
{e/Toribus in rerrirorio Rogoni id po
-~ ll:lll:tntibus. &amp;. vocandos 2 placuic, dlc
~.J.Noucmbris, [5 6 3'
a Cfc: mcnt,l. §.rullt &amp; nOllnuUi,lu ncTl glorr:in,,([hl';" J,tfuf'MDtCS'.decenGb.&amp;:Î'.n Zao

barella in 1 s.Jlotabilt.&amp; Vldc: in quz(bonc.

----------------------------------------S V M MAR 1 A

i l AE S

TIaN 1 S

'lmir.., ct/liffo 81..
[ ForU/fis poffi./fores cÎtandifont''l'lands,llù collillio ù,duilur.
z Forenfis iurt qI/Ddt/fil fngulari , &amp; ftatulilrio in "Urtlù ciuilat/;,
conlribuere remn/llr,&amp; cÎt/itat/; fil/mUa IIgnofcere.
.f&lt;!'AESTIO

ri

VNICA, CAVSSAE 82..

Va! dccilio (aris probamr in Clem. Zo. §.Jjll1t &amp; nonmdlz.

. ~ IUnfla glt1fin vcrbo,aJfilmwles, duenfbtU. perqllem ,ex·
~.~ ,. . ~ tum nma, ibi C~[din. Zabarell'a, in 1 f. notabd/. qll ou
~~ quoties Imponuntur (lIblidla, ad qua: nemri coneri·
bucre de iure non eenclltllr,rUIlC in iIlorum impo!irionc (cu IIldl.
aione exemti {unt vocandl, &amp; if1:ud /irmar ibi Petr. de Ancha.
1119 .110Iab. vnde n'Iln de lure farcnres non rcnc:antllr co!ltnbucrc
incollcél:is cillÎraris pro bonis qua: lbi pollîdenr,ve poll: glor.noc.
Barr.in l.rtfcYlPlo. §/ùrnd'lmff. de TI1l1l1er.&amp; honor.&amp; '" l.v,,:ca. c. de
mulitr.&amp; in quo loce.[,bro 10.&amp; JIn lob. dt PI/fr.Luc. df Puma. &amp; (cribentcs communiter , &amp; m 1. 1. C. de annon.Ô mbul.lib. 10. &amp; fllfr
pleniùs pcobarum [upr~ w1fa 17, 'lu,,!I. 3· nllfll. 3· adco vt in·
fpetto iure communi forenfcs pofreilores di ci poffine exemci, arque immu nes à colleé\:is i plius ciuiratis, in cuiusterrir(j)·
Tio poffidcnt pl~di a , lieèr iure f1:arurario &amp; ungulari , con·
ferre tcncanrur : llalU ftaturo fieri l'orefr, vt ill colleél:is ,
V 2..
&amp;ful;-

o

�Cauffi S 3.
&amp;. Cubfidii&lt; C'Îuirltis forenCcç poO"Oorcs COll fer re tCUC.ll1tur, VI
nrmat n;;ld.m l.f.C.ji/lc an/t'ud.rtliq.cof.! .vcrjir jpeci~/l~ IIIIIUfJ/I1IpOjiliO 11.&amp; proLut Nicol noer.dui ~ 6 o.col.~ .11. 1 1. in Lp,trf{, vbl
adducit 1l0t.ltl pel' B.lldum,tn 1.1. C.d,·flnunl.q"" pro co qllod /nUi"
ejl. t[dit Alex. in lddinonead Bltt. il) d.l.rcfmflo, &amp;. Am. Ruk
CO;;jit.9. d- lMfil. 72 . vnde cùm de iure COl11mUllI Corcnfcs pollef.
Cores non !lm :1.dflrW:I conferre in l1111nenbus,&amp; Cub(jdiisciuitatis,1ll ql1,l porli dér bon,l,&amp; luc l.ltiom: dl ci po{]\nt de iure cxcm.
2. n, mer:to in ill.mlln impo(jrione
[li nt vocandi, cum iurc quo·
dal1l1inguIJri &amp; lbtlltario mu nera cill icatis acrno[cetc cogamur,
Vt exprc!'sè hrl11at Bcrt.lch.de Firmio,in tr.lé"'~11 Je gabdlù,;')pr~·
//ld,à. (0!. 1.1I. 1 ~. vbi concllldit collcé.l:am non pollè imponi nili
collatonbll&lt; pnùs nutincerur, iiquidem in cotké.l:is indicendis
requltlrur con(cnfus omnium, q\l i co nferre debcl1t, atquc adco
omn cs Cunt vocandi,vr non Cllfficiat co oCen[us maioris p~rtis, vt
ll orabiliter dccidit GUIdo Papr,dcci Dt/pl,inl/Ir, q".tjflom 41 4quamuis ip(e in q.2 8 .col.4.n+ ve1 fed illxt,1 pr.fmtjfi/ q'/.tYo.videa·
rur velle comrarium. nam &amp; iure conn:immm dl: vt iodiltio col.
Ictl:arnm collaronbus lit dcnu ncianda, Bart. pcr ilium texr.il/lj.
c.de md/moll/bm.lr/,. I o. &amp; Cequitl1r ibi l oh.de Plat. &amp; [cnbcmc\
communitCrJacIe c.qllod omms. d, reg .1111'.&amp; I.c!e VTJO ql'0'l"t ffdm
iudl C. Ex qUlbu~ fuit concluCllm &amp; pronunti;\Cum, poffdforcs fo·
renCcs vocandos cfie in indiccndis collcLèis ciuitatis,die l J. Noucmbris,l r6 ;.
.

C allITa 8 3. ~œn:.vn ica.

1,(,

t

•

•

C AVSSA

8;.

V 0 Diol ocarione veéligllilll11 vi·
niClLlltatlS ACJueolis dlétumerar,
li CJuid dwirn enti vi belli eomingertt, ciuitarc' m Id on,oç LOlldu·
éton Dr:r.llaturalll,an de[[i mérum
clUtli~ helh ,religionis pn;rrn(xor·
ri, prxll:are debcat. &amp; an Ille de
callua """ 1.10&lt;' i, remdIlo heri de berer, CJ u:uebarul' . Et fa.
.:iendam·, maiari !üŒr..tgio plaCult:die ' o.lul11j.lr64. .'
a ~niam &amp; Jl:ltur:l con[r:lé't:us &amp; p:'ltlo cxprdfo ~d

Id

vuiucdit.ls

C[:U

oblig.U3,Jlih.

Elon fierc:t!cmulio,'IIJ.C hiC in quzfi,onc.

SVM

srN

,
,li

A RI A
vmc~

--....-V AE S T I 0 N I S
6)

,c.wjf.e 8 3.

Bel/II'" cil/ile frlb pdDo c.ifitum [crfui/or/im cOl1tinctllr,&amp; qlunrfo.
C.ifùtlm flrt.lllomm fùjcip-(IJS 1/1 fe perimlr'ln FM " llJ co:.tr.•.'7-/I
,fc!!c[fO,1ullndo d( cJjù fortllito à/ollto,&amp;exf. Mr 1;'J.1f!J "''''./t :/I'. traD.ltflr fer lotilm 'f"4homm: &amp; refirllnt/lr d". Dr '.,o,/(s
inl,ia", COIJ/rdYI,C, 'll/~ ffJ!dere dtjlinDiOllù IId fOIlCJrd!flm re'/IIclmlt.,-.n. 3.
4 COlljlitttflO lfifllllal·§frumC1114ff.de contrah.emt.6- veNd. gcr''111ni fi,if;' oc flnlmua BI,tdl declara/ur.
.f2...J' ./lE S T [ 0 VN [ C A,
C.llrj[.t 8].

1

~

~ N qua qua:fiione tdubium faciebat,quia beUl'm hoc [
~1n ciude priùs nuC quarn in hoc conuraru Prouinci f\lc-

rat :ll1ditum , vt merito de illo comr",hent s non ccn.,. Ceautur
cogi talTe, vt 1l0t:lt
lllum text./11 /. Stio.

.,

Qls.;;l~'~

B~rt.per

§.llled'Coffde IInnuls leg..t.quo loco voluie tCllunciationcm gcncralé fottuimrû c~Cllum intclligydc c,l(jb. forcuieis {olieis &amp; COlTImuniecr comingcntibus , &amp; non de infolleis, qui de mille alll1is
110 n conri ngllllt. iftlld idun fÎrmat Bart.in IfifluliU·§·frllmmla. fi.
duo1Jlral,.emt.pcr il um rext.&amp; in tFd 6-Ji '7uù.§.qll.tjit~mjfji Ij//ù
c4ullon.coLji.'" /ÙJ.&amp; a rrrobat cam IbI Iar."I.pm.n.JJ. &amp; Bald.in 1.
fllfrp.·rol. r· w&gt;/dr Ltc'lt r!t:&amp;lfOr fltfccp1fit in ft ufùm flr/uitu",. Eandem Cenrcnriam (eqUItl1r,&amp; muleis comprobat Aymon.Crauer.
(onfg r.vif;s hù Ijll~ COplos(.n.~. ér quafi prr Inllm conji/Illm. &amp; Anr.
de Buuio 111 c. l .co/ji.in f.de cW11l'odllt. Akx.rn conJ.~S. 7,jÙ&amp; IU(&lt;&lt;'.rtf pOildrrattJ in 2.. dNhlo. "'JI' 1. vhl dicir orinioncm hanc cITe
magis commu nem,&amp; cam ((,&lt;]ulw r ROll':111.Cpt1176. pr.omftmd'lfll tj! ,.d eUldo,til,m. vbi dlClt dlum , qUI t (U(CCPlt pcriculum 2.
forrullx,intelligi de cogirabl II fort u na.&amp; venlimilLrer cllcntura
pr0l11lfllfc ,at'luc adcà de in(olita &amp; in cogitata non ecneri:contmiam t,lmen (enremiam renCl Bald.i" d.t.flt! &amp; ji Ijut!.§. {l'lIjilllm/f:fr' '1U/J CA IiIlOlllbll4.co/jin.vc1I11Xla prAdlDI'formo q".rjllonem•
vbl conclu dit cum qui fil(cc.-pit 111 [c pCl'lculum ca(us fortuiti,
obligui ram de caCu ~rruito Colira &amp; cognaro, qu:un de incogitaro &amp; mColico , cuius Ccmemiam [cqullnrur ibi Paul. de Caar.

.

V 3

Ang.

�15S
Caulfa g 3.~.dl.vJ1Jea.
Ang.Flllg.Rom.&amp; Akx.fibi eontrari\ls,&amp; loh.de Imol.lf/J. C. I
de commodat.col.ll.vtrjl..cAjiI.&amp; Salie.in 1.licèt.colj.qu4'.j.C.dc 10CJI.&amp; condtlél.

.3

•

Ego autem has Centenri:ls t alioqllin repllgnantes,concili~ n.
das putabam, vt Cecundaopinio procedat, quando ille (quipaLl:o exprelfo CuCcepir periculum caCus forruiti ) tenebarur ex na[Ura conrraLl:us de ornni caCu formito, Coliro &amp; cogitato : nam
tune Vt paLl:um aliquid operetur, dcbet imc!ligi de 0111111 caru
edam in(olito &amp; incogitato, arg. c.Ji Pap_', de prmi/cg. IIhr. 6.IJi
'ftlidoffâe /(gat. 1. cùm paél:um apponarur ad maiorem cautelam
condull:oris, &amp; Vt locatorem adfl:ringat ad omnem ca(um , ad
qucm natura obligationis fine pall:o,non fllilfct adfl:riél:us. C:\:rcrùm, fi i!le qui ex paéto (u(ccpit p;riculum, Don tenebaturex
lJatura conrraél:us decaCu fortuito,cunc paétll adieall opentur,
vr duraxat teneatm de ca(u Colito &amp; cogicato:no aut de in(olito
&amp; incogitatlJ nouitec emetgente,qui de mille annis no cuenerat.
&amp; ifl:o caCu propriè loquicur Bar.in d.§.medi.&amp;alij citati priùs pro
prima opinione.nam if\:o ca(u cellât ratio prçcedentis ca~us, ob
quam dicebamus obligationem exrendi ad in(olita : fiquidcll1
ex namra conrcaél:us qui CuCccpir caCum , non erar obligatus de
cafu forcuiro, Ced obligatLJr (olùm per paaUtn. merito non cxtéditut ad extraordinaria &amp; pel1iws in(olita,qu,&lt;,vt dicit Barr.rarO
aut nUl1qua cucnire (olellt, quia de ilIis non dl: vcrilinlile cogltalfe eu qui promilir casll : meriro fi nmc non coprchendir casi'!
ill(olitllm,&amp; illopinatll,&amp; on' ~' ino cxtraordmariCt,vr probat ~r
pIura laCin d.§ .qu.ejitii.col.pm.n.J4.vfqUC ad n.J7 .na paél:um regularicer non exrenditur ad incogirara, l.mm LA'fuilJand. l.qulCI/IN

t/llmb.§ji.verjtniq/ûi cjl perim; p~élo,de 'li/9 "gi ftttllm non dCCllur.j:
de tr,tnfaél. &amp; I.emtor.§. LuciIl4.&amp; I.tm f ratm.ff.de paél.&amp; (umcrealiam interprecarionem cfièr captiosu, &amp; contra ~onam fidem,

l.cum LA'l"ill.wA.&amp; fic qui comra ve\ pr&lt;eter naturam cérra/l:us,
paéto conuenco recipit in (e periculum ca(m fortuiri, inrelligiwr (u(cipere casti fortllitum Colitii, qui altàs conCucuit euenm:
n on auté exrraordinariu,&amp; omnino in cogitatû,qulnunquaauc
raro coringit.&amp; ifl:o caÎu loquicur Alex. in d.conf2- 8.na ibi céduélor paél:o cxprcH'o corra natura couaaus (uCceperat periculum
;:;aCus, ideo imelligirur obligatlls de caCu Colito, non amem de
in(olico &amp; inopinato , licut erat ficcitas , de qua loqll icul
Alexander ibi , qua: ranca fuir, Vt pTiùs nUÎquam limilis

vifa

CaLllfl 8 J .~;d1: YI,jc~.
159
viia fllcrir, &amp;. de hoc CJf'u raro &amp; adlllodLlffi ill(oliro, 10gulrur B~rt.ll7 d.§.mldlcD.c1ulll VLl Ir, vr caf'us inalrllctllS Ctt adc'o In(olitus,&amp; cxrraorcliuarius, vt de mille alll1is non po(!ir clll1tll1gcre
Er ltcèt laf.1I1 d. §''l"..pfllm.n. l8. declarando Barr. dlc.\[ Banolum graria cxempli de mille al1l1is fuilfc loquutum ,&amp;. nOI1 nectlllrartS: cùm excmpla non rclhmgant rcglllam ,1.damllll1lftCfi
JliplIl,lt/o pmiml. §..f.ff. dt d,1171170 infrél. dicit ipCe Cufliccre , quOd
carus communircr non Ijr (olirus cucnlre, vt dicarur forcuirus:
Icd iLldlCio meo Barr.in i!lo loco non voluirCcparare caCum forruitllm l caCu cOlUl11uni narurali rcr concingcnri , (cd potiùs
dilrin guLTc ca(uIU (olitllll1 , &amp; magis fregl1cnccr contiBgcnrem,
l ca(u fortuiro in{(llito &amp; inopi naro, qllôd raro am nunquam
collttngit, vnde dcclarando dlcit ca(um forruirum c:xrraordinarium inColirum,&amp; inopinarum ellè ,qui in mi!le annis non conlingir (eme! , cùrn caCus forruirus Colitus plerull1ql1caccidat, fieur larrociniu 111 ,pefl:is,&amp; limilia. Et licèt per illa verba Bartolus
nolucrir taxare tem pllS , tamen \'oluic carum cxrraordinarium
&amp; inro!irlll11 , ab Co"ro ,&amp; l''lcrumque conringt:nti (eparare, vt
"crHlmilc non fjt, fuilfe de iUo à conrrahcnribus cogirarum. Et
qu.unuis t rexrus in d./..fJl/I/4J.§.frum'éta.ff.decontrAh.tml. in quo 4rCllentcs (~cundam opinionc\l1 , faciunr fundamcntum , videarur pri ma facie probare illorum opinioncm, &amp; oppugnare
primall1. ex quo in dIa textll vcnditor paÜo conucnro CuCcepctar ill rc pcriculum cafus forruiti, cùm ex namra contraélus pcnculu m caCus forruiri pertineat ad emtorem, &amp; nom ad vendirorem L t.Jf de ptriml. &amp; commodo rrivmdlflf, &amp; tamcn ibi di citIIr vcndirorcm non teneri ex caullà tempefl:atis nifi immodmra fuerir , &amp; contra conCuctudinem rempefl:aris , &amp; fic
tcxms dclidcrare vidcwr rempeil:arem elfe extraordinariam
&amp; con rra conCucrudincm tcmpdl:atis illius rcgionis , vt VCIIditor ex paél:o teneatllr de caru, in quo tcXtll difliculrarem
facir verbu\l1, tempdlatis rcpetirum in illo , quod ViOl malorcm vbiquc lignificare videwr , vt exilhmarunr Doél:ores,
qui tCllent (cculldam opinionell1 CupradiCl:am, &amp; per cOIlCequcns volucrullt portrema illa verba, concra con[uerudincm
rcmpdr:tti s,fcripra in illo rcxtll,;l.d ca(um in(olitum, &amp; extr:lOrdillarillm trahi. (ed elcnchl!s efl: in nomine ~quiuoco tempefiatIS, quod in prim~ p?rrc , hoc ell: in pall:o , vim maiorem dcnorar) 'lUX ca(ULll facir forruirum. nam tempefiates voc~mus, in
qUI

�160
C.1lI0:1 8) .~xfl:.vllic:l.
quibl1ç grandincl,proccllx, cxteratl11C ritHllia COllrJncntur, qll~
"im (luinrcm cfficmm. in qua rigllilîcarinnc acccpit Pliniul,du
?.it, hüc dicm fdhull ccmpdhtibus IcnÎl:n lis fcrunt tnl1ltl\Cum.
hmc rempdLrcs allllci fllblrc,hoc dl-, pericula, dlcit€iwo ad
CaroJwm lib.) .mcri/à,inqut[,q"od !ll'lid/,z,tj/fOd pmC//!.t,1HOd q»·"111
mr,t! /rptj!,1es c~f,bi(,/5 ,&amp; mtl/t. tt'./m m.:gis ,Ji ptr mt iJ(NtjJil,fi~~
Te p~r"t/f)i":'J.rllm $. ')cd pofhcm:l verba refpol11i Labeonis III illo
tcxtll ,du cie nil1lb. immodcratis &amp; corra confuettld{llé répcfbm
10'lllllllwJ',llon de C.l rcmpcfhrc qll:1S vim maiorem efficlt iutel·,
li genJJ fllm ,quoni.lm t,lTîS rcm penas non poten dIe, nec dlCl
confuemdo .- prom prxfuppomt ille rcxCIIs:igiruc no de illa tcm·
pe!1:atcJed de ali,l,cuius cOc polIir con(uetud" , Labt'onis refpofum in illis vcrbis ncccrrario inrelligcndum en:, hoc ell: de niui·
uibus h ibcrnis iuxra confûerudincm regionis conringemibm,
qua: ibi .lppelbrione confucmdll1ls rcmpcfbtis expri111l1 ntur:nâ
tempcf!:aris nomcn, no lolùm "im maiorem lignificat,fed ctiam
ipfum cempus &amp; tempori s qualitarcm , vt Salluf!:. ell /cmprjl,lIlin
c:({rcitu noifro fo,~,.t q/l.rmp/tlrt! no/Ii &amp; iglJObiles. &amp; Virgilius: 'illide lue t.J;tJ cl.rd repente Tcmpl'.1f.Er hoc modo InrelIJgcndo Illum
texrum , tanttll11 abcf!: vr conrradicat fccundx opinioni iam diél:a:,quod imo illam conlîrmat. qucm inrellc':hlll1 in dtèétu fc·
quitm Bald.tn d'§'1".rji/llm. v bl dixit niues natl1r:llircr &amp;cxcon·
fu cmdme narurab h ybcrno rcmpore ClICBlre: Ideo Ilili linr im·
mo dcr:lt:t, &amp; contra con[uctudlllcm regionis , non VI, vc l cafu,
vel rc.mpclhr(: dicuntur cll ~ mre,fcd ex confucrudlllc.
Nam fil\ab, inrcruio illlt1s textuS fuit, doccre quando IlIU:!
faciant CaF1I11 for witun1,vt ex paao vendiror rcne.amr,non .• u·
rem volUit ,11(Hngutrc cafitm (oliwll1 ordinarillm ab JIl(o!JtO,&amp;
exrraordlOari~,pro~t ah) falso cxif1:i mallerl1m: n,lin qu omam m
hyeme freque ntcs fune lÜU~~ COHllJl1l'enres fr llmcnr~, &amp; hacrJtionc videbatur frument.lnon flllrrC cafll fOltl:ito cotL'upta:idco
vendltorcm, cta fucccperir in fc pcriculum cafus, non reneri,
qU:lli noo c.lfu fcd tempef!:are ordinari,l rcgioois pen f1ee '- Vilde
Llbco Jl1reconfuJttls in illo textLI aprime dccl,1l'at,qlliido dlcanrur frumcnra l1ÎlllDus caru corrupe:!, ad hoc vr vcndlror [cne ~­
tllr ex p:1&lt;10 conucnto,vidcliccr li nillc~ niU1JS immoderatx fUir·
fcm ,&amp; contra con(nctudincm tcmpdh,is o rdinariç, rcgionls,l't
fmm lK a corrtlpcrim: nam tunc tcnebirur vc ndiwr, tnuqu3JU
caru fonuito fllcrim corrupta,fcd fi niues non fucrim vIna (00fu~u

. CautTa84'
16,
fuetudincm ordinarix tempcOatis regionis, Iicèt (egetes damna
affcccrint, non tcnebirm venditor de cafu forruico , cùm carus
non fucrit forruiru s , fcd ordinarius in iIIa tegione, &amp; hrec flllC
mens Labeonis Ioreconfulti in illo ecxru. Ex quibll s inferrur ac\
dcciGonem huius quxfhonis.Nam HenoratusVpailliul vini vcll:igalium conduélor ex natura conrraéllls locationis non erret
adf!:riélus ciuitati Aqucnfi de cafu forruiro , fed ipfa vniucdirls
Aquenlis,qu x Jocnuerat vcéligalia V paillio, errcr ex natura co ntraaus obligara condllélori de cafu forruiro,l. ex condllélo.§.ji vI.
templ'atu.lji v"o.§.vbicunqllc. 'jf/ow.t.licct,C.de /OCllt. &amp;eond.&amp; ibi
not. fcribenrcs .idco vt paaum adieétllm in conrraau aliqu id 0perceur , placllit &amp; m aiori calculo comprobarum ef!: ,Cillir:lrem
conduaori omnem ca (lIm ram folitum &amp; ordinarium qU2m infolitum &amp; extraordin01riu, quod belli pra:tenfx religionis c:luflà
accidit, pra:frare deberc. Pronunciarum die !o. Iunij, 1 f 64'

C A V SSA

84.

VILLIELMO Suporta vltimo(upplicio damnato,ac eius bonis ampli!simi
Sen3tus pl acito con!l(catis) &amp; commifsis:cùm di(haherérLH ab ip(o fifco,
lfabella de Zcl1te mater, &amp; He/ionora
Serre vxor pro dote &amp; eius al1gn4cnro,
mlptÏalibu('lue donationibus, crediroreCque cxreri m·
terceflèrunt. De hypothecarum priUllègio &amp;1; priolitate
cmantes. placuit damnati credirore! , bonorum Cep:tra:tÏonem non reaè petere': &amp; vxorem pro-dote in bonis matiti matrim onio conltanre qua:fitis, credironbus
anterioribus, etlÎ omnium bonorum prx(eIHium &amp; [uturorum expre{f~m gener.llem haberent hypothec~m,
aRteponendam b : non etiam pro augmento dotis confiante h):mimonio con(hruto C lucrum vero nuptiale,
quod vxori (uperlhti cxpaéto matrimonij deberur, non
priùs debcri quàm marims fit monuus naturaliter d.1icèt

X

pcr

�CJUIl:l 84 ~'l: !l.

161

I.

(n(onJrus (ex pl.lcito CUlïX)&amp; III figura, vr aiûr,publicè
tUll1er fJé:b cxccurio .Inrenm ex xgl1llJre guad am, illud
penes vxorem deponi placuir,vtlllo I1duciatia Cub lice,&amp;
&amp;. thra caulione de relhruendo h[co, fi font pra:decederer, vreretur: die 13·Februarij, lf6'4.
:1

1.1 .~.l. ~_l[~n1 '·ÎII('n~u01 . ff.d c feparJ t.

b

J.{j IsqUl .If.dc:: lut .filci.qu.\! tuber tOCl11ll CCi311l i ll dote. vr plent: prOb3tUr bic iD 1.

e

~ia Don

d

qu.dl.n.,.
h:abcr priuilcgi um ip(ius tloc is,:luchcnr.rc:d i.lm m:cdfc.C de don:u aJl·
cc nupe.Dlxl hic ln q uxfii o ne r\:cund:l.
Nam Interim lu num (he in pC'hlcnrc.gloff ~Ilgul.tn 1. l.in verbo, non ca,npem.
C. de reput! ,Q!!;1 ndn'::' Htull pœn:l C3pltlh tolu:ltur maccimouiu lll de Jure cmil!,
ve/ CanonlC~) vide hic ln J.quxfi.

11X..-

C f/ 1 V S CA f/ S S AE D E CI S 10 1( E

trid fummt dl/bid.

Primum ,ail credicores Guillclmi reél:è peterent [eparationem bonorum panis &amp; Guillclmi nlij ,cùm paternis creditoribus paterna bona non [ufficerenr : &amp; an in bonis poll: marri moDlum &amp; dons conll:irutionem, per diél:umSuportam acquilitis,
VXOt in repcririone doris Gt poriol' crcdltoribus habc mibllsant eriorcm hypothecam gcncralem omnium bonorum pr:rCentium &amp; fururorum.
Secundum ,an augmenrum doris eenrum aureorum fallu m
diél:a: I[abella: ab eius parre eonfl:anre manimo nio , habcat priuilegium pra:larionis hypotheca:, quod lubet dos iplà adllcr[us
ameriores credltores.
TCl'tium, quoru~m ScnatllS hoc placimm fuerar contra Suporram ab[emem per def"él:us,vt af!olet,pronunciatum, &amp; perfonato modo &amp; ngurarè fJ.Qa execmio : quœGrum ell: an donationes quas Su porta vxori Irabellx fccerat , caru quo i~[e przdecedere,(quod lucrum nuptiale nofl:rares vocat ) poffit Illud eum
dotct vxor percre ( poft diél:um placitum) etiam non expellata
morte naturahiplius Guillclmi SllpOrtX mariti.

sr N

MAR 1 A

f&lt;..Y AB S TI

0 1'( 1 S

-

8 4.
Sepl/ratiOl1C1tJ b011or/l1" "cdttoro pl/lrio foJ!imt Ùll!UI',,ye, IIM dUIlmjtij,nift dllObll. cajblll.
MIdi" pr, dote
pr.cftrl'" allteyioribllscredlfmblu h. ,bt1lflblll
exprcJJ.im hypothwlm ,pcullditm comm/l1ftm Opil1iol1C1'II.
0}[u!tey in bonis 1111friti,p1f Hf4trrmmil/11J &amp;- dotio conJIiJlltiOl1(11I
dClJllijitis,/n dotif rtlfllNtiom pufmur AntmoY/bll! rred/.oriblll
IJdbmtlbuo eXfmjf,m gentralem bonorumpr,,[cntium &amp; jiltllromm 1~1pothw,m.
1.

r

CI/tiffe

Il'''

2.

'
IJ

.f!..!-AE S TI 0

P RI M A,

Vo~d primum ccrtum el\:&amp; indubitatum t pater' 05
~. cr~ditorcs [olùm pcterQ po{fe &amp; impctrare lèp. r •

_

tiol1cm bonorum patris, non autcm creditorc; r: 'J.
.
. niLi in duo bus caGbus. qui noUro haud conuer '!l'.,
pcr r xtum /Il 1. r .§. I.§.item vldeaml!~Jfdt bOl1of'P"r.&amp;; id ~o L 0nora v:&gt;.:or nec aliJ crcditores nliJ in prxiudicium Hàbelb: marris
potcram bOllorum [eparationem petcre, vr fuit concll1[um. ed
in,bonjs poil: manimonium &amp; dotis confututiollé J dldo Gui!lclmo Suporta acqLlititis plllcuir vxorcm &amp; matrG iplius Guillelmi priuilegiarias habere hyporhccas,&amp;: pra:fercndas e{!è amerioriblls crcdjroribus hQbcnribus expre{fam "'cneralcm prxfenrium &amp; futurorum bonorum hypothceam, quod Gne dubio
proccdcrct fi tencremns optniollcm Martini Glo{f,ltoris amiqui /fi 1. d(sid"ù . C. 'l"i pot/Dm in PIl,". '1olcnris V[ muhcris tacit;!.
velexprelfa doris hyporheca , pra:feratllr omntbU5 creditonb.u.s
habcl1t1bus antcriorem expre{fam ,!er ilium tfxt.
Et licèt co~nmunis t fenrenria [cribemium fit, vt nltllier pro L
dote non pr:dcratur amcrioribus habenribus cxprdlàm, [cd tael!am '9ua: oplOio vr dlcit ibi Bar!.llu.6.adeo rceepta cIl: de Il:ylo
&amp; conluctlldinc curiJrLlm , vr difficile fit , &amp; quaG monl1:ro[um
contra illam iudicare: tlmen opinioncm Martini [CCUtllS fuit b eobus de Arerio,&amp; 110ll:ri cirramontani, vt refcrr Salie.in d.l. /lpi'uÎs.c,/. t. &amp; (ecundùm eam camera Lllperialis iudicault, vt re~
fcrt Ioach. Minfing. injingul. obferrtllt. dlll" CAme~.t, cmt/lrùI2. ob.
firual. 13, Ql\a: opinio for[.1 11 in punéto iuris vcrior iuucnirctur,
.

X

L

fi&amp;

1

�(~ 4
Canera 84. ~;dl:. t.
G&amp;. verb:!. &amp; mens Imperatoris in illa conlhtutione diligenter

perpendamur: T amé cùm illa comml1nis fememi:!. pro lege iam
tecepra lit, i4,dlcarc contra ill;un non c{fcttutum : ideo tencndo
illam COl11l11unem opitlioncm,&amp; illa vera prxfuppo!ira, quxftio
nolha pofl'cr 1l.1bcre dif!1cl1 lraré , cùm [ccundù m ill:i .\1lreriores
crdiror s habcnres exprdlàm,!int poriores dore . Scd cùm bo3 na Î fuenllt qll-l:!ira pon conrraél:G manimonillm, &amp; doris conIhcurioncm,diccndu111 cil: vxoré pro dore in Jllorum hypocheca
ellè poriorcm , &amp; antcponenda finteriorib . credicorib. habentib.
gener.dem,per cexr\! admod u fi ng lllaré in lJi hl. qllijfde il/re1ft;,
qui renus ql1arnuis Joquarur il1 re fi[ca li , r:!.l11en procedit &amp; habec Jocum il; dore, vt firl1la r Bal. in d.l. a[sidllù.col.l.n. S"rmft,.!II.
Blltri.unet Mc.&amp; [equicur hoc Salic. ibi col. 2.. in 3.qlldlfl. Franci[c.
de Ripa inl.prilltfegia.H. 3 (.ff. de priuilegitJ crcdttomm. &amp; Ba!. Nouellus,in trllEl.rttl de doit, in 1 o.paru principaù,col.2..n.2.Ïn l.qH~jI.&amp;
Negu[ancius in tr.rEl"tll dt pignoYlb_i,. 4.membr. 2. .partÏJ prl11cip4/is.
n.1 oo.Nam vxor &amp; fifcus p:ui gradu ambulant, vt pon glolf. notant DoEtores in l. 2.. C. de priflil.jfc. vt merito fueric in hac qua:fiione conc1u(um &amp; prolllln ciatum creditoribus vxorcm anteponendam,die It.Februarij,1 S64'

SVMMARIVM jz,VAESTIONJS
l

2.. C,IfIJft

84·

&lt;..Allgmentllm dot;" co"flantc m,llrimilniofoEllm: , non !ta bel prinitegillm iffillJ dotUJ.
.
.~V

AE S Tl 0 SEC V N D A
Ertllm dl&amp; iure conniturum ,in prc;iudiciumante.
riorum crcdirortl,èollfi.l11tc matrimonio,non po(fc
fieri in pecunia nllmerara , vcl bonis mobl lib. dOiis
3ugmenrum : ideo tale OIugmclltum nOl1 habcr pliuilcgium prxlarionis hypothecx,aducr[us priores crcdirorcs,pcr
texCllm in awt/;.fod iamneaffi.C.dc don.tion.ante nllptt.1I.&amp; in (orpore vndc fomittlr. Ilam con!l:ante matrimonio in fralldrm creditaru faEtû prx[umitur, vr diciturin corpore I1{ù.. Illllhmltc.t.&amp; efi hxc
prx[lImptio iuris,&amp; de inre,vr pofi gJoil~notant fcribe nres communiter ibi,atque adeo probacionem contraria no adminic: niû
PCt confc(lioné partis: Bal.Salic. &amp; oml1es in d.lll11h.jèd ia lltceffi.
Ex qllib. pronuciarG efi omnill fuffragio augméru hoc docis ccnCum aureorum,l\on haberc priuilegillm,die 12.. Februarij, 1 S64.

="""".,

sn!
•

------------------

SVlofM AR IVM f(J' AESTION IS
terlU, CI/tiffe 84.

~

J
S

6

&lt;.J,(lIlrimmillm de i/IYC digif'orum, &amp; codicis[o/lIiflfr , JI Jtim qffod
'lfliJ vltimo jilPfl/CIo if' damna/lM, etji CXCCliltO dtjforalur, '!Jet
dl/l11fJ&lt;ltUf cxcmtoru "ta"l(~ rffugerit.&amp; 11.4.
&lt;.J,fors ciuilis &amp; ntltrlr.tliJ &gt;&lt;f]fUpllrl/lf/ Ifr,f]llIlfId 0 cx Viril/l'te rtfo/141
idcm ùrrù rffec7uJ.
Mltfrlrllonium ù,rc norlifimo "",henttcomm non d'Jfoluitlt',fi dllm1J11I' U libcrtaltm amitlat aut cùWatcm.
Ma/mmn;lIm irm Ponlijicio nsn[oirtifttr poma vltimi flippti(i, "ifi
morJ rffeEltlalittr ex p"na fi,bflq lla/ur.
I IJI PontificillrlJ in cal~!fo 1nlltrùnoniali alU,.ditlfr &amp; non cÎtlile_

,QJ' /lE S T l 0

Ir"
.

.,

TER T I A,

CallJf.e 84.

qu:dHonem decidit rcxrus , in /. m vxoriJ. C. de
. donat. in/trvimm 6,- '!Jxor. vbi dicitur , qu od!i pœna
capitalis huiufmodi !it, per qllam dilfolu acur marri~

monium, vxorcm mnc pra:fcrcnd am fifco , IJon folùm 111 do cc [cd eriam in rebus,anre rearum à mari ro vxori donatis. (CClIS!i pœna tali s !ir, per quam non di{foluarur matrimonium ,qllia runedon ariones fiant in pcndenri, v[ql1e ad morrent
nacmalem mariri, licèe dos de a:quirarc rd1:irui dcbeat, Vt vol uie
gloJT.in l. r .ù, vab.non compelit.c.de r(fIJd.arque adeo punél:u5 hnius ql1xll:io ni s conlill:ir, ql1ando pœna capirali folurum!it marrirtlOlliu1l1 , nam ccrtum &amp; indubicarum cft, foluro matrimonio
morre mariri,!iue ciuili !iue nattltali,lucra t1uptialia,dores &amp; donationes deberi vxori : ideo no nnulli cxill:imaballt in quxll:iofle
llol1:ra vxori fuiOè: qua:!inll11 lUCrl1111, proprer pœnam capicalcm
vlrimi (l1pplicij , qua atreno amplilfuni SCllatus Guillelm ll s Suporr:r m.1rirus fuerlle dam narus. Nam vlcirno fupplicio dam- l
nari ,fiatllm &amp; ciuicare111 &amp; libcrtarem perdllllt, !ine quibus mattimonium confi (tere nCAuir,l.ctlm tI"ti/lii.C.de incif'.nHPI.l.il1tcr librl'.11.jf.ad legem lltl.de I1dllUflmi.c.cod.!l1flit.de mlpt.in prme.&amp; pofl:
glo{f.ibi not.Ang.Ioh .F.lb.&amp; [cribelltcs commulliter. ~o d 3Utcm damnati vltimo (upplicio fl:atim amiteant ci uiratem &amp; liX.3
berca

t

�T66

ClUt1à 84. ~x!t. cerei,lo

bcrr:lte1l1 ,prob~t text. il11.qlll vltimo.Jf.de pœnù.l. citu ql;i.§/ffdc

trj!J7IJtlllù.6- 'lui trj!.lji 'l/lufilio e.v:hcredatl. §·fld &amp;ft 'llllsff·dew.

II/JIn I&lt;'fl.m.·ldco CÙIl1 vi ri mi fupplici) damnarionc 11ltclltgatutde
iure J{ummolllu\l\ ll:atI\11 fuillè lolutlÎm, etiafi pœna cludarur,

"d 1Il111ngllls rcmpus cius cxecurionem dlffcrn colltingar, \:r
1l01l111l.lf1\11 lolullt 111Ll allcgar.l J11 d.l'llll vltlmo.!. eltlS qll/. §j.0'

lJi 'IIW f/!O. §. (c .r: i ",. (equieur lucruffi nuptiale qua:lic~m elfe

2.

v. 'ori ex hac mOI l'\." CIUIl! , qll.lIl1l1is mors namralts Don ltrfceu·
..
tJ:pcrinde arque finarirus mortullS fuitlec n~turaliter..
N.llll qllocicst ex morte eiuili rc[ultat dillo!utlo matwnonll,
tune qUJntum ad dotis &amp; donatiollis propter nuptias exaého.•
llcm,8.:: Illcriex p.lélo douIt,mors ciuills xqluparatl\l' naruralt,
&amp; idem mris ctft'é1:us reClIlrat ex morte eiUlli , ;trque ex natmalL
1.])('0 Robis.in prmc.c. de Eptfi0,. 6- cleric. &amp; ibi pcr illLlm t(Xt. ho.
Jlot.Cynlls,Baid.A ng. SalIc. Ô(. rcItqlli fcnbemes, eoncl~denm
gencralitcr, morrcm cluilem &amp; naruralem [emper ~qulpata[\,
qllando ex vtraqllc rc{lIlr.1.t Idel11 iuris effeé1:us,circa rem de qua
aO'iturV ndc cùm matrimonium iurc ciuili dirToluatur ,quOtICS
~amus efficlrur lcntentia {eruus pœnx,ve! vltimo Cupplieio da·
Uln:trur,vidcbatur dicendllffi , vxoreffi dié1:i Guillelmi,lloll cxpe·
cldta morte llarurali mariti, con{cqlli dcbere lucrum ex paao
dorali,r.1Dquam {oluro lm.trimonio morre viri,l.fedJi alia.inpTiR.

ibi, veYll1/; ef doum maTiti ll/cro cedere, 'l"aji morfila Jit/f.de bon~
damn,lt.
3
Scd t forf.'ln procederec h xe opinio iure d igeO:orll,Ô(. codieis:

:lw·

,

reClls iure noui(Jlmo aurhemicorum , quo, li {cnrentiJ.non
matur vita nJtUl'alis,red {olùm libertas, &amp; ciuiras, non rolllitul
marrimonium , authent.fod !,odlc. c.de don4t.in/er vir.&amp; vxo.&amp; I/J
(orpore vnde jitmitllr.N am hodie ncmo bene natus , hoc cil: inge·
nuus,efficitur {emus pœ nx,vt ibi rueitllt: ideo non perdlt !tbcrtatem,&amp; eonkquenter non {oluirur mJtrimonium, Vt conclu4 dul1t omncs {cribcntes ibi,per ilIa iura. cd lit marims {enrCIl[la
effet damn:ltlls pœna aliqua: ex qua mors narurali ncec!fartà
{cqllatur ,hch cxecutio aliqua de C2.U Ilà dlfferarur, vcl cllldatur,
ve\lIti Gdamnacus cripiarur è mal1ibus familiœ, vcl caru effllgiat
fuppliclum:ira quod (cntcntia rcaliter uon cxcquatllt,rcd perfonaro modo,boe en: in figllra,contra ab{entcm legirimc citarum,
&amp; rc!bmoniis conllié1:11111 fuerir execut:l, prout fuerar f.lé1:lImin
ceJu mo, contra d.é\:um Guillelmuul SUpOrral1l fl1gitiuum,
l'un,

Callffa 84' ~a:!t. 3·

/('7

tllil c fath cOl1dcmnarioJlc O:arim eo ndcmnaClls :lmirtit libcrta-

rem &amp; cÎlIitatclh',iuxr.l duporitioncm IUris d'gcllonun,&amp; Codicis,quod hoc calu non cO: corrcé1:lIm, prr diélam artflm1I1cd") ,foc!
hodl{,vr ibi dcclarat g loll:l qllam Ccquulltur Bart. Bal. Ang. Paul.
de C:lil:r.&amp; Doé1:. cOl1llllul1ifCr,m d.l.eitu '7l/i .§f.r~prob:itcs glofCam qua: rcnet colltrari UI1l ib i.l O:u d idem nrmar Ban. in 1. ttl/à
mt/JI bona.§.fertlll&amp;f(ct.n+&amp; j' ff.de .teqlllY.hmdlwe. &amp; ibi 'luoque
hr".II.&amp; Paul.d&lt;l Ca!l:r.m §ji qllis pl,mè.n. 3.in eadem lcge, artc(l:atur opinioncl11 hane crTc com l1luncm,qual1l Ccqlluntllr ibi, AI)g.
&amp; Alex.&amp; Bart.in d.l.q'sl vitlmo. ft. de pœnù. &amp; Paul. de CaO:r. III t.
dus 'lllt.§.f.n. 9ff.dr /ejldm.F ulg.cDrlf76 .&amp; BoeLin qi;,eftom.2. 78 .n.
8.vbi hoc cxtcndit ad Cuprcmal'llm curiarum plaeita, quibus abCens lcgitimè cil' atus,&amp; cremodiciis Ccu dcfcé1:lbllS, ne po(l:ca tclhmonii s al\( altis probationiblls conllié1:m, pœna ampmatl capifis, vcl alia {j mi li dal11narus cil:: l1am vtroque cafu cO~lde\1:na­
tus pcrdit libcrrarem : &amp; Coluitur pcr conrequcns m:ltnmOllllll1l
de iure eiuili. verùm ha:e omnia proeedum &amp; habenr 10cun1 de
iure cillili:Cùll1 iure Pomifieio t aliter {jt éon(l:itllCul1l. nam hoc 5
iure nulla pœna cap;ralis &amp;vltimi fuppliei) dirTolllit maml1l00lll,
fi mots naturalis n o fequarur Cupphcillm: {jqllidemll1re Ponti ficio amiilio libcrt:ttis vc\ ciuitatis, non {oluit matrimonillm, quadiu condemnarus viuir naturaliter, CÙll1 iure eanonico inter [eruum &amp; liberam legitil1lum {jt 1l1arrim01~ium. c. l. e. 2.. de eonil/gio
jirHomm,vbi hoc Panor.in tertio notat,qllod ius canonicull1t at- 6
tcndi debet, in caullà ll1arrimoniali, c.pm. cf. tir foCllndlJ ill/pl. &amp;
ob id non potcr~t matrimonilll11 GlIilielmi &amp; Ehon0l'x d ici fo lumm , ex vltimi fup"plici) damn:ttione, arque adeo nec III cnlIII
ex paél:o dotali qu xri ru 111 vxori eonll:antc dié1:o manim onlo:fcd
erat illud lu crum in {l1fpenfo , donee _mors narm;ùl s GlIIllclllll
vellirer,pcr rext.in d. l.res vxorù.m 2. .rrfPonfif. de JonAt. mur. vlr.
&amp;v.\'orem. ideo in cn.uratiolle 1!l:i LIS lIris n1Jhi placeb.lr, vxorelll
iorcrim repelIcndam ~ pcritione hlliuCmodl luni. Plxu,llllit ramen ex xquitarc (entelltia, vt Interim [ub Iiduci.uiJ ealltlOlle,!u~ri quantitas vx ori velut dcpoGrum cOll1mitteretllI. Pronunw.Illmdic 12..Fcbrnarij, J564.

Ji

SV 1/-1

,

�Cal1(fa 8r.~xfl:. vnica .

I68

Call1fa 8 r-~x n:.vnica.

1.

C A VS S A

3 CDllella 9H~ pro fobjidiiJ rlg/J , vc/ prOllinâ~ indicitllr ,[o/I/enda rJl

8r·

y M imml1nitas quam feuda huillS

Prouincix à collatione [ublidiorum
regiorum &amp; patrix habent, à plebei~
hominibus effet in dubi ul11 reU f1 cltl,
arque huius conrroucrGx cauffa ad
[ummam Ga Uix regio dip!omaeee[.
[et dclegarJ,feudacariorul11 frequenti conuentu ex man·
data regts eUOClCO, decreru m eU: , vr pro [um pribl3s huius
litis admini!handis, cerex q tlanrÎtatis ind iaio [uperfru.
éhbus &amp; reditibus f..:udorum ltllguLltim tierce. Iraque
cùm illu{his Marchio de Trans àd hui us muneris colla·
tionem pro [eudo de Bruncco vrgeretur, cumguc fruélus
huias feudi pignorati, diCl:rahendi effenr, [acobusPœn.
diétorum fruét'lum emcor intercdTit, &amp; pignerationem
executionesgue, vr faG):as in propriis fruétibus ac rehu!,
toUi &amp; aboleri petitt. C:lL1(fa litigaea &amp; ad cO IlGtium re[eruaea, fuie q'lx{ieu an huius muneris indiétio ni fruduS
&amp; reditus feu di adeo elfent affeéti, vr illud munllSv(ufru·
étuarius agno[cere de.beret.&amp; maiori ca lculo com probatum eCl: hoc munus collationis ad v[ufruél:uarium perei·
nere '. pronunciarum die 17. Martij, 15 64. Iacobo Pœna
reo conuento, &amp; [yndico l10bitium huius Prouillcix per
titore,lirigatoribus.
• 1. ft p&lt;ndCDte&lt;.§ft quid cloocarij.Jf.dc ,Cufru/}. &amp; quomad. &amp; nora, ibi BlId pm).
lum [en.

SYN MAR/LA .!2.J'AE STl0 1{JS
vnic~,
l

Cauffi

85.

SlImp/1# titi! prD ;mmllnitatllmdi lumdlt perlimf adfeu di vfi.fru.
{lH,fri/im.

lm pmfo nmj}dri,. coUalio pmmel da vfiifrIlEl'ldril/m.

r69

1.

1111f1"

Ab (o,qlli fmElm mi!'f &amp; prOlim/m.

.!zy AE ST/ 0 V NIC A,
Cd/1ft 8 r·

"
Il

Oc ml1 ll\lS co llationis ad v(ufrùel:uarium penillct t, 1
cc
ranquam on us fruéhmm, per tcxt.in/.fi!Cndcnlu. §.
.
fi !Jltid clOl1clfr~.ff de vfiifr/IEl. 6- ql/emad. &amp; ib i nom
&lt;&gt;_ ~ Bald. pcr ili um rext.&amp; ml.baElcmu.eodrm /it,do.&amp; 110 '
tar gloa:l1.tn l.t. C.dt 1117110.&amp; Irib.libr.1 0.&amp; ibi Bart.nald. Ang. 111'm~nr hoc,&amp; loh.de P lac.n·3. Nam huiufill0di im pédia (Ull[ oncra fruel:uum, ideo pertinent ad fruel:ua l ium ,d. l.fi pmdmw. §·fi
quid clMCllr#- &amp; /.bllc7tntujf de vfiif'r/lEl. &amp; pro bar hoc rcxcus, ml.
1If1"t.l'lpmd/llm. de impmJ in rebm dOlalIaEl. Ec ql10niam ha:c
impcn(a litis erat admodum nccelfaria, qlloniam fine illa fcu-1.
da mulrum fuiflent diminuc3, fiql1idem amifià imllll1nitatc prxdiél:a,fcllda minùs proculdubio vendcrcnrur,3tql1e adcà impcn(a huill/inodi !ttis dicirur ncccifaria', /. ;"fpreje nm./fari".ff de ;111p/t1fin rebm dOlalfaElû./.impmfo nurffirùjfde verb.fig111f (ed impcn(x nccelfaria: collatio pereinet ad v(ufj'llel:uarium,l.! .Ibl,jilmlm lxfrllElibm impigrcflCfI'C.c. dc bonû mmr. vbi hoc firm:u Bald.
(~ü. VlrjiC. fo"mdlt 'JfI".J"O ifI: 1111lri/lU. vbi fcribic (umrus !itis pra:ftando s à marico , ex (ruel:ibus rcmm dotalium. pet ilium
text.&amp; per texL in Ifn. §. '1. bi af//(m. ibi, {r111JplibflS VldtiJrrt'; pa/l't
propurrmlm ;nmmrnra fi,cimdis. C. de bonû qu" /ibm.'. &amp; ibi gloŒ.
in verbo,incmmnta,dicir patrem ideo (umrus litis crogarc Jeberc,
quia fruél:us percipic,Collcl udcnrcs comml111iccr (cribcnrcs in 10cis (upradiel:ls , [umms liris pro re fruéluaria cflè onus tTl1el:uum:
&amp; lllcriro , quonial11 cauŒ.'l hl1iu(modi (llmtlll11n refpicir vtolirarem &amp; commodirarem ipforum fruel:uum. Nam CCrtum cil colleél:am t qua: pro (ubiidlls Regis &amp; Pronincia: indiC! (olcr,folué- 3
dam elfe ab co qlll fmel:lIs rccipic &amp; proucntus,d.l.bac7mf/s. &amp; d.
1.Ji pendtllUJ.§f 'Jf/id c!u4rltrijjfde vfi{rlfc711.not.JJal.loh.dc Plar.&amp;
(nibércs communiecr,llIlr.c.de a"".&amp; trtb. &amp; inl.vnira.c.dr 11111lilr.&amp; Jf7 quo lo(o.libr. r o.DaLin I.p/ml. C. tkJimo! Ecclrj. vn de l ùm
onus col larionis [ubiidiornm Regis &amp; Plouincix percJl1cat ad vfufrutluarium,ergo (umtus !iris pro jmmunilacc fendi con(erua-

t

if

y

~a

�C.wilà S6.~n:. vniea

l'le

dJ agnoîccrc debet vCufrufru:lriusdiquidcm in mUllcribus indiccndis,&amp; pCl'roluendis infpiciwr e;\uflà propeer qua munera im·
POlluntur:&amp; li dia eauflà pcrrinear ad vfufrufruarium , non pordt vrufruéhllrius iUam rccufare, vr dcclarar Bau» 1+ §. allorff.
ek re fIIdrc. quod copioliùs probatum ell: fuprà cllt/ill 37.1jf/41.'lJRlr.
n·2. 3.&amp; 4. Ex 'lui bus conc!uCum &amp; ulaiori [utfragio prolllmclaCUOl e!1:,diél:ufll lacobulll PO:ll:lm ab illtcrcetlione rcpcUclldum.
ramé quoniam indcmnitarcm ex cc reis cautlis aducrsùs magnincum Marcluonem prcrcndcbae , fuir lUS libi courra Illagnificum Dominlll11 Marchioncm rc(eruacum.Die 17·Marrij, 1564,

C AV

SA

U_

Eudatar i us vendens cafirum euro mero &amp; mixto impcrio , &amp; aliis iuribus
feudi , reCeruabat fibi &amp; Cuis Cuecelfori·
"".," n·.....'
bus pnedia rufl:ica &amp; vrballa gua: erane
antiguifeudi iptlus cafiriab omniCCA'
fu; feruitmc &amp; dominio libera &amp; {oIu·
ta. guadirum fuit, an ill~ retincrcnt immunitatem àtri·
butis &amp; [ubfidlis,gua fcudatarius gaud ebat ,ante feudi a·
lienationem. Plac uit immunitatem rctinere: 4. Mar·
tij,1}66.
3

~oniam

er;)D[ :lotiqui fc:udi,&amp; fOC3giis ouCqllJI1l fuec3.o[ 3liCcripta.

SVMMA RIA

!2.J AE

S Tl 0 NI S

vniu, C411j{.t. 86.
1

2

FeNd,,/ar/fls h"bens feudi iI/ri/dimont!», coUation! mfintrUIII 'IIni/lepl4lil q/'" Îllri/dimoni ipJilis feudi jÎlf,ejf, nPn jilbiicilur : qI/A
ratione Ecclrjillflicis perfonil, 411/ flrenJib/ls nl11 POUjl cÎHiw
collationi! m!mllS imponere.
priui/egÎl,m immllnitlftil .. collationibw flllfùliomm, eonelfillll
fll/dlS , inlelligit/lr Je fludis hlfbentibus illri{rJimonem.lllm fil
illis duntlfx4t mititare flmitium /,r'1'411dllm tjl :ideo !riuill'
glUI/I

Cauffa 86.~:l!!1:. vnica.
T7 1
gùtmjètplÎturfiudum in 'luemeuIJtINetran[enl.n ..!.
4 MIIIAtiQl1e perfln.t pojidmw,mlltalllY p,ùliltgillm
1 Pr.tdium D011J4niale ipJiIl! Principi/lIon fobiict/ur c~lleffts !"_
b/icis, quod prilli/egillm h.ocnt perpeJ~i ronduflOYes ipfomm pr."iorum:i~ide~

.fZf' AE

S T [0

Cwffi

VN 1 C /l,

86

G a in cnarrarione hUlUS /lCis itt-hac cram

fenrcnria, vt priuilegiufll immunita~is in torllFn fucrir eUffi fClldO' &amp; iurifdiél:ionc m
'cllleore~n rran!latum adeo vt nullum priuilcgiuln pro diél:is prxdiis rcman[crie pcncs
ipfum venditorcln, erli diél:a pra:dia unr aneiqui fcudi, &amp; priùs nllllquam fliCrint foca. giis adfcnpta, a ut collatio pro ill ios tàél:a, qpod probabam tribus
potiŒmÙIn rationiblls:
Prima, qULa t idco fcudararius il1l'iCdiGl:ionem habcns, (olh- r
tioni munerum vniucrueatis non adfiringirur, quia in 10co yb:
mUDcra indîcunrur habct iurifdiél:ioncm,&amp; ob id cù m fi cdtlmipus &amp; iuriCdifrionem habeac, non (ubiicimr vniucrfitatl,imo vniuer/i.ras libi (ubdita e!1:, atque adcollo o pore(f vnj ue r(jcati~
ordo (uo àccrcro,vel munerum indlél:ione,q.uoqJlO mod(j) 1l0CCre fcud arario,auc ilJjus perfollam vel bÔlla obliga~o.cùm res feudarari) vniucditaÙ'llon fint Cllbicél:x, &amp; fue ilIius diriQnc pout;!;,
prout requiritur &amp; en necdf.lriii,v.r colJcél:a indlci potlit,/.rt.(cr.§&gt;
ff.de mllner. &amp; hOl101'.I,' r. C dt dnnQ1J, &amp; m{n,/. lib. 10. &amp; ibi not..
loh.de Plat. Ô- in 1.'Vnica.C.. Je mulier. &amp; ill quo /oeo. &amp; con[ll!nic in
timili Stcph. IICrtrand. in confil. '4" -qifis duo{JIIS pI/6/icù. Ô- e9nJi!. .
lo17.pro Yrfponjione.vol. !. Iacob. de Gnfro Georgio in/rI/ail/JI fllJdomm,inhll/t.de h9ml/giù,col. ptl7.verJic. item IJlroddixiflprJ nobH,.&gt;,
qua rarioDe con!1:imellm cllnon porre vnillcrfitarcm ecclefialhcis pcrfônis , aut forcnubus dc iure communi collarionis on us
imponcre, edam prapra:diis qua: potlidenrur in tcrrirono iplius
vniuer/.iram ,ü . &amp; /lIl1ulhm/.ltem nl/lfd commllmtllS.C.deEfpifè. 6tllric.&amp; ln c. r de immJlnit.Ecclrjillr.li~r.6.
Secunda ratio,quia folùm t nobiles iuri(dialoné lubem~s in 'lo":comit3nl huius Prouinclx adrninurur ad.homagiû,pro ip[t,\ feu dis,&amp; Coli pl'a'lHit milirare feruiuiÎ,q\\otics'opl1S cŒ,&amp; ea ll.1lcar~
~dkutur ab ipfoPrincipc,&amp; cu feuda mi)rarione orreri~ c:malcl--

y

1.-

r

�T7~
Cautr.'\ 86. ~a: n:.vnica.
ex &amp; Ccruicii milicariç,quod pra:ftare cencncur,habeat h~c immu·
ninccm &amp; priulkgium, vt dec1arac Andr.de ICernia,in lit.ql/,Ifm

rcg.,l. in vrrho .:7 p/.I/IJlr~rum. col. 2 .verfic.hoc nm poltH dici Je ftUdd.
tJrio./bi,'&gt;I{i !;.rbt"ilt ' i"goVJlficol.&amp; Thomas Parp.li!. in repu.l.p/ml.
C.Jt J,ml Eccl1 &amp; J:lcob. de f.\Ilél:. Georgio. in titulo de IJowl4giû.
coLp:n.vrrfic.1U1IJ 'lfml ex 1f/O ltobrles.Darr .;n l. 3. §. patrimo11lIYUm. ff.
de mU/1er..y. hOl/m/'. AIber. in ",br. dufdem tittlti.col. 2.1.. '!JlrJiC. fid
'l'utrJ mm'},,,d flllbilcs.Salic.m 1. rcfcripto.§ .fc;mdtlm. todem 1111//. (1/.
pm. '11er/if. iflXt4 hu 'IfI .•ro. qllem l'cferc DOl1l1S de Curttlli, in na·
él:2tU dr mbjllf,rfc ÙI f. po/rte 'lfti:jf. 2. 2.. in principio. &amp; faclt rcxrus
oprimè.in 1.) :§. J jfde mfln.&amp; llOIIor. vbi dicitllr,quod illis,qui Clll:ris oper.lm pel' mihriam dant,nLlllii mUl1US m unicipale iniungi
pocdt,cxccri amem priuati,quamuis miliCLlm cognuci Cu nt,lcgi.
bus patrix Cux, &amp; Prouincix obcdlre debene. ldeo omnes qui
rnihtare Ceruinum non pradb.nt, cdi alioquin nobilcs lim, rameu munera municipij fcrrc dcbenr.&amp; Plllcrè dec1arat de Ripa
rifponforllI'N ltbr.2..;n 4.I·ifponfo. quoniam, Vt in diél:is locis VOIUDC
Doél:orcs,non dcbct feudatarÎus duplici oncre prxgrauari, CciHcec Iniltcari fcruicio,&amp; collacione muncris eolleél:a:,&amp; hac rarione felldacariis immunic:ls à colleél:is fuit tribma:qua: ratio ce!1'at
iu co,qui vendidit feudum cum iuribm &amp; iurifdiél:ione: Gqu+dem non prxftat ampliùs aliquod miliràre ferllitillm Principi,
nec adrnirrirur ad hornagillm &amp; fideliratis Caeramenrum pra:.
ll:andum,fed ha:c omnia prxftare debet cmror fClldi,ratloncfcl1.
di &amp; iurifdiél:ionis.cùm crgo cluffa priuilcgij ceflèt in Ulis pra:.
diis retentis, ceffare debcc priuilegium : cùm ecllànrc caullà pdullcg'J cell"et priuilegillm ,t.'Titia.l..§.vfitr,uffde lrgat. J. &amp; ibi 110C.
Barr. &amp; confllluit in limili Ludouic. Romall. in COllJiI.1 8o.Ji ad·
3 mittim"5.Col. f .vcrfic.r.uio Igilllr jna!ù if. Cùm t igitur priutlegiu
hoc immunicatls fucrir eOllccffum fClldo, &amp; iuriCdiél:io11i, debec
olllnillO &amp; in rOCllln rranlire in cmrorcm feudi, &amp; (equi illius
poU; Il"orem,pcr rcguhm l.il1 DmnibUJjfde r(gulu ;/trJS. (jeut pnui.
legium conceifum aél:ioni pcrpcrue fcquitur aél:ioncm: &amp; pei.
uilcgium rnbucum cau{fx,[cquirur ipCam caullàm,vt nor. D]nIll
;/1 c.pmuügia.tlc rrgul.iflrù.lJbr. 6.&amp; hU" 1. In umplls.per il/am IW.
ffde re il/d.
4
Terria racio erat, quia mutationc t perConx poffidcmis vcl
quali felld\i &amp; iuriCdiél:ioné,mutarur priuilegili Guido Papa: ,q.
382.&amp;q. 384·probat rex.in t.Pafllffde acq.her.pcr qué Ibi nor. nar.
priu~leglUm mllcari &amp; perdi,G res ecc1cliallica: peruclliam ad pri-

Cauffa 8·~. ~:r:ll:. vnica.
J73
uaeu. Hue aecc dirabCurdLI,qllèd cotingerc polfcc,(j huiuCmodi
pra:dl:l iml11uniracis prillilegiulll Cequarur:nam progrclTu téporis polTet conri ngerc,fcuda hoc modo dereriorari, (jqulllé feudatarij retcnris pra:diis feudaltbus , pro quibus non pra:lbnr n11Iicare !crnitlum,neqllc retrlbu riones aliquas,paffim velJenr ahcIlarc IUrifdiél:ionclll,&amp; iura feudaha, pro quibus proprilS ~lpcl1dii$ &amp; lumptibus milit:lre coguncur ,&amp; hoc modo in fraudcO\
fifci, &amp; Regis derrimcnrum, conCequercncur priuilcgilllll : J::Ul\
fuberaél:is rcdiribus prçdiorulll, non pollènr iurium fwdi rc ditus fuJUcerc mi litia: [lImribus:quod ccderer in graU(: pra:illdiciu.
Prillcipis.
Er Iicèr hot: ratioues probabîles viderentur,&amp; mihi,duD1 C3UCfam enarl'arem,placercnr : camen prot:ualnit Cementia, vc pra'dia
hxc retincrenr immu nirarcm quam habebant,qual:do edit iunl1:a IU rifdiél:ioni:&amp; qui hane parrem arnplcél:ebancur,p.10udY.lntur hac potiffil'l'lùm ratione:quolliam pr:rdia retem3, rât de antlquo fcudo,qua: Cublidiis :lut collationibus priùs oiiqn. m fueranrfubieél:a,&amp;qux tempore generalis vlcimi focagiorum rccucfUI. non fucranr focagiara, hoc cft focagiis gcneralibus huius
Prouincia: adfcripta, arque adee pro iIlis vnillcriiras nullil onus
collationis Cublbar: ideo eollatio pro iUis pra:diis ccderec lucro ipli ciuieari, eum damno alterius: &amp; pro hac [enrenria &amp; ad
iIIius conlirmationcm facit,quia felldum,t vc:l pra:dillm ,quod 5'
ef[ dedomanio PrinCÎ pis,&amp; ab codem Pdncipe poflidetur, eollel1:arum concriburiol1l non adrtringirur, G::d ab huiuCmodi colIcl1:is &amp; fupcrindiél:is cil: de iure Immune, 1. J .l.j. c. de pril/ileg.
dgm.v1'flgf'.ft. IIbr.r r .quod priuilcgium habenr perpetue con duaorel eotlll11 prxJiorum,(jcut ipfc Princeps, l.priuHtd.l. pUI. C.R,
(.~c";:,!.mfl&gt;1emm.ltb. 10.&amp; adee quèd , vt rcferr Lucas d Penna,
in I.f(Rl. I.C.deftmdil lUllitroph. ltbr. 10. ex ordinarione bonx memorix LuJouici Comiri Prou/ncix, ,5,: vrriufquc Sicilix Regis,
Cola bon a burgenC.lriea quaternionibus fCIl focaglis defcnpra,&amp;
qllocifara in :tprctio dedueulltur, &amp; in collcéhs perfoJuelldls Îndicullwr.H inc quèJ bana feudalia franca,nobilia, &amp; hberafo.
cagiis n6 deCcribuncur,ncc fubfidlis,aut eollcél:is exigendis fub·
iiclucur,vt dicir Berrachin.de Firm.iN (onJi. If)I.VtjiS dllov.n.6.1tb.I.
Ex quibus fuir prol1UnCiarllm pra:dia, qua: fune de antiquo
fcudo hall:cnus non apreciara,nec focagiis gCj;Jeralibus Prouinria: quotiCara,fciunéla à feudo &amp; iuri[diél:ione, rctincrc pri!.ti1e'y 3
gium

�17'4
Cauira 87' ~:rfi. vnica.
gium immunicatis ab omnibus c}&gt;lleéHs ,&amp;(\Ibfidiis Rcgis&amp;
Prouinci:E'&lt;luod coniunél:a fc:udO' habc:b:mt. Prollunciatum die
1o.menfis Mai), 1564. nobilibus Raymundo &amp; lfnardo de Va·
cheriis,&amp;vniuerûr:lte dtél:i lOci Iitigatoribus.Et Ct!IU fimilis quçIho itcrum accidillèt llltcr vniuerGtatcm de Roquabruna,agcnte pro coHarione fuhfidlocum,aducrsùs Francifctr&amp; Melchioré
Bonandos diéh locI, fuit fimiliter pronunciatum die 4· Manih
1566.Tamen fempervif:unihidt ha:c decifio periculo[a &amp; ;IIU·
Je exorbitans.

C A VS S A

S7-

A V 0 R NIN V S quàd L"CUJŒmo
ciuili bello faculcatib us admodum mi·
nutus effet, cùm ad [olurionem mune:
rum municipij Cadeneti, in cuiusfol~
er:lnt bona,pro amrqua bonorumdi·
marione vrgeretur, imerceCsn) &amp; ant~
qua: xftim:uionis ad fibram ,reparationem &amp; redu8io·
nem cx fupradiCta cauffa pofl:ulat.ac vniuerfiras hoc pr:otextu[olunonem non differendam ex cauffa: priuile~o
cen[ebat. IncerccEioms cau!I'a agebatur coram iudicc
rnunicipali, .qui pronunciauit) cxerutionem non mu·
àandam.p'rouccac Sauorninus,&amp; cauifa.1irig;l.ta ,quxrebatuI an pendeme cauf1a imerce[sionis , deberec imerim
colleUx exaUio [u[pendi. Et p1acuit imerirn dtfferell'èam ·.3.0Uob.1564.
.. Pcr tnc.in 1 fo~rm3 . § . il1:tm 2!quit~tem ftde ccnlib.&amp;' 11.C.de alluuionib,&amp;: flOu-.
U p" BaM.ID 1a«ep..,n.Jn 6.qu%n .C.de v[u[.Vlde fuGù , iD qu:rn.

----------------------s r M MAR 1 r M Jl:.Y AB
VI1/Ctt ,

S TI 0 N 1 ~

Ca/1ft 87.

Ibttrttfsio ,q/u fundal'llr in Ilquiwe 1. fil'7'f1t1. §. illAm tlqllit.ttllf: ff.ll
ct"fl"f4,foJluu/jf'i,,/((im. (:~4mQnem (~Ue[fArumJi lIIa!."afil dl/ni1U/tIP pa/YlmO!1Ij.

VAE

CalliT'J. 87 . ~xA: ,VlllCll,
Al': S T 1 0
V 1(. 1 C A,

,-; i'"

,JL V

Il

Ca/1ft 87'

Vndaca fiqllidem crat interccffio fuper a:quitatel·for.
mlt.~.i/lam &lt;f1"ifa,cmjfdc cenflb.6- 1. 7..e.

de al/llllion. ybi
glolfa, &amp; fcribenres Ilot. &amp; ln 1. omne remtmum. c. de
cmjib,u. 6- cU/ji,. 6- P""''f"lll.lib''l!. ybi Bald. loh. de

PLlt. &amp; reiiqui fcribcnres hoc notant. Cùm ergo cxceptio hxc
fumma nicarur xquitate,i&lt;ico dcb~t impedirc cné1:ionern fubfi.
ruoflllll, donec fit faé1:a reduél:io , &amp; noua allibr:\rio , yt in fimili
fcribit BaLin l.t/ueflam.;n Inali '1"lljliontc.de vji,ril. ybi quxrie, li
Ihtutllll1 difpenar, yt Ilon foluenti colleêl:as ,ius non rcddarur,fi
aliquis non foluerit collcé1:am,quèd cafu forruito,vel alio modo,
fille eillS clllpa,fit paerimonium eius magnoperè diminueum,vuu debeat. ius dcncgari ci qui hac decauiT'a reeufae foluereoolleé1:am, &amp; decidie ibi,nol1 obrbnre rl:atuto debere ius fibi adminHhari, cùm xquitas hoc admitcae. ldeo non comprehenditur
ftatuto,l.Jtd 6-.fi t/lit/jfdt conjlit.putl. nam lex habct pro abfurdo,
&amp; iniquo,quèd qllÎS vitra Icgieimam quanrieatem parrimonij in
colleél:is pra:grallctur , d.t. z.e.de dllflllÎoniblf4 é7 P/tIt"J. addel.clI'4.
§. deficimtillm ..ff. de m/l11er, 6- bmor. vbi propter paupertaeem fupcrucnieneem, muncra publica remittunrur. fic quoque receditur ab antiquo &amp; folico rl:atu Ecclefia:, propeer fu peruenienrem
paupercacem illius Ecdefi:E,Pan~r.i/1 c.7..in fi-d, re/ig. domiblH, fic
quoque onus qllod eempore impofitionis eraciufiG ,fi progrelfLl
tempo ris in ipiar elfe inxquale &amp; iniurl:um,debee minui, &amp; officio iudicis rcduci ad xquum &amp; bonum,c.quantD.de unjibU!, &amp; ibi
notane Am. de Butr. &amp; lmol. &amp; Panorm. in vltimo not. ybi dicie
onus rei, quod imponitllr rediellum habira ratione,minuendum
velaugendum,prour reditus crcfcunr,ve\ dccrefcul1t, facie.cfug~ejhml. dt duim;s. ~bus rationibus fi rl:aClltuln fic iurllCum &amp;
longo rem pore obferuatum, ve ciucs rerciam partern, vicorulU
vero incolx duas parces fubfidiorum {oluere debeane &gt; fi conringat vicos depauperari bello, vel chafmatc, ira ye fiarucG incipiat
elfe inillfium,receditur ab il\o quamuis iurato,proptc.-r a:qllitaté,
Vt pulcrè pro bat Philippus Dec.in COI'f l 3 f. vifo conftllodarifsimi.
libr.J.&amp; Paul.de Carl:r.conf8 .ijla bon4 p,/t(rna.col. {.libr. r. quos fcquitur Aymon.Craueeea.confi'-9 5.vifls hi! 'fI/il. n+ propter qllam
naturalem xquicaeem placuit pcndente interceiIionis lice peea:quationis faciandx, Sauorninii non inquietandÎl aut cogendum

foluerc

�l'i~
Caulfa S~ .
foillere collcéhs,Clt eiltS bOlla admodli fui(sét dimil1Ut~,&amp;süma
:l:quir:ltc cllèr admméda 111rercdTio,quç hoc cafu rcc iptcda cm,
crû in ltrcris cxecuroriis (quib. (ublidlJ ciuÎratcs cxigcre rolent)
inlir clallfula (olira, 110n f&gt;bCbmc 111rcrcdllonc vcl appcllationc,
quia de friuolis inrercclTionibus vel appellarionibus &amp; non de
lcgitimis cl. ufula in~ellt g J[ltr ,c.inur c.&lt;uras.dt rt il/d. vbi no t .00étores,&amp; gl.tn 1. 1 §.pmllfj:'ll/od ",ttlU cal/ffi. Ideo per r:tlem clan·
(ulam,non J1lrclhgltur remma iuf1:a &amp; leglrimu inrcrcclTio, vcl
appcllarlo, lieur qu:tndo (ementia cil ip(o iure nulla, vcl iniu{h,
d.c.lnter c.t/mu. vbi hoc norant (cnbcnres &amp; gloŒ in C.IX conquljfionr.11I 'L'crbo,poft applUati011m.,derrjfitlltlont!poliatorum.vr fuit in
h ac c:luffa prouunciatLlm,die 13' Oétobris, 1 564,

•

C A VS S A

•

83.

1LIA çum herede pmisiu tranfege.

rat vt pro omni iure i lcgitima: duo
millia çoronatorum ccrea die recipe.
ret.die diél:a non [oluta peçunia, per
iudicem petita dl:. condem natus he.
.
res)&amp; pro executione rei iudicatç,eius
pr:rdia'fum pignorata, &amp;:-iuris ordine [crl1ato publicil
auélionibus pro more faCtis filia: [unt Ilberata. De iure
auCtionum ve0hgalis certatum dt,an fi.fco hoc cafude·
berentur: cùm fit v[u receprum &amp; i Ildicatllm (a:piùs,
()bl1emiones fundi cenfualis, 1a11dimia dicllnt, ex cluffa
legitima: non deberi. Placuit maiori [u(fragio, hoc clu
dcberi orco', per[oluenda[que public:lOo. Pronuntia·
tum nobili loanne Pllgctto, &amp; veél:lgaliLlI11 auCtionum
publicano Iitigatoribus,die 24.J:muarij,15 65.
..

Q llia J'larufum vel cen(uctudo COllU:lfÎ3 Îuri non cJ:tenditur dt' re 2d r(lm, Mt
de uru!ld cartlm. Aue de pttCoru ...d pcrfonam Cyn in 1 1.C .qU.% fit Icog coofucr.Ideo ralltùnl prœ[cflprum quantum polldrum,pcc.dtbctCltCgdiJt. I.t,lu h&amp;au, 'au..if.de JtLO .aélaquc: p'JU. VIde lP qa:cCt

----------------Sf/M MA RIA

~AES

'1mic.t, C411fi.
1

TlONIS

88.

Confilttlldo Ir/bl/ens immllnit4llm dftliuiOnt lli/ldimioflln. dt ;ure debitomm,cx inJOlllfllm datioltefoc1a tX cat'.!fa /egltlm" ,mn
txtmditllr ad 1I1/[fiOI/U", 'IIe[figlilia, dtbita lX dllrn[fiOf]' rermn foc1a pro ftllll/one fopplemmti ügiftm.t pOYIJomÏ , cllm jit
il/ri (ontraritl, &amp; n. %..

,
Il
. .

r

1(,1 CA,

88 .

V oniam h ic ca(us 11011 tucrat cxCCptuS Cbruto , (cd
(ua gcneralirarc comprclten(us,&amp; !ex gcn rall[er 10qucns gencralicer cft lllcclii genda 1. I. §. gcntraliur jf.

de Ilgal. puJl,md.l. qlllqu,.§.py,etor.ff.d, in JI" 'I-'or,mdo.
l.l.§.IJomintI.jf.dl 'III bonoy.raplor.!. /lem "pud.§.gtJJcvaluerjfd, l11iurtis:cum liml libll s: &amp; vbi lex non dil1:inguic, 110n dcbcmlls nos
dilhnguerc,l.de p"Mf!. dl public. '" rem ac1lo. nec tUlum cO:, imo
prohibirum , côfucrudincm uibucnrcm immuoiracem a (ol u- 1
rionc laudimiorum,cx ca u {fa legml11re dcbirorum ,eX[elldcrc ad
aufriolJum vcétlgalta: cùm con(uetudo I\Irt contraria cxccncli
non pome de C,l(U ~d a(um,oe rc ad rem,nec de perron a ad perfon am,Cy'l1lts in L. 1.c.'lH,tfil long.! con!ittilldo , Am.de Butr. m cfi.
de c01lfoelud. C.uo1. R 1I111 .co/Jji. r 5-7,11. ,o.'lJol.j.&amp; co"jil. 1 1 9.n.6.'I-'ol.
4. Siqu idem conlùerndo concrail1s cQ!U'JTIune dlcinll odiolà, 1.
il" jingul,m.I''luod '1)(ro cMtra. jf. dt Irgib.c. dtldlw. de COI/f,;uud'M.
not.BaU" I.non jine.C.rle bOlJfJ qu&lt;t !thtr. cùm omnis rcc&lt;:Ili.ls a lurc
communi dlcatiJr odio(us, CI.C. L. de 1111.&lt; pre;b",. Craucr:!,
30.111 contrl/a" "),1/11,,"0"'1' Il. L. Ideo Cllm hxc con(uetUdo t 111- 1.
dulgens immunir:lCem laudll1110l'l1m Jit concra JUS comullc,cùm
iure cômum ex omm altcn:ltlonc rCI fcud.llis, vdcmphyeclInc.·
debG~rur lalldimili pro 111udlicur.l 1(i.C.de ",r,'IIIp/'l'l.vbJ b(on &amp;
fcribcmc s coÎnmumrcr: ,dco non dcbct extt'dl vina id quod cil:
con(uecllm neti,I.J.§./uIMIJIIJ IlIt.Jfdl flilillY. a{ll/qul prl/l.,tQ. nor.le

t

mi

~arr jn ead.lcg. §ji 1"15 hoc IIl1lrdlifo.lnnoc.m r.IIJ./.dl dS(II1Jù.Klrr.

iN autlllnt.qllJ rcm.circ"jne11J.c.dc foCl'OIEcclrf&amp; diClC Bald.1n w!!il.
17 5·qllOd pra reglll.t./ib.1. quod 10 confllctlld.tnc nlh il dcbet addl,
Z
am

�) 78
C. uff,\ ~ 9.
aut fupplcn vltr.t Colitam obCcruanciam ) &amp; proceclît tune le.
gllla , taucum prxCcriptllm qualltllm po{fcfiùm : de qua per
B ~ rr.1fI d. §.;i qNis hoc Ïimrdillo. Ilam conCuccudo iuri concrana
!l:n':b(lÎl\\c II\tcrprc r.\l\da cll:, Vt minùs quàm neri pollic1a:clmus
comm une, {fi 'lJCro.§.dc 'lJirofJ[oIM. mAtrlm.lfi qU4ndo.c.de mofjc.
teJl.'M.L 1.§.IMC ./I,Il'" 'lJerb" ffde negol.gcjl. Craucta,confil.J18 .in l}.f!
w~ff,.II. 6.ldeo hm conc!utÎlm, allél:ionum vcél:igalia etiam hoc
ca(u ti(co pcr{olucndJ PlOn u nciarum dic 2. 4.Ianll:LCIJ, 1565, no.
blh Iohannc PlIgcw ,&amp; vcél:lgalium auLhonull\ pub1Jcano liu·
gawnbus.

SYMMA RIYN
Co/11ft

89.

L./l/dimium bAud dcbcl/lr ex infolull/m d.ttiotJe ,'lJt! ddmdlCJlllnl
fllla pro dcbllo ltgillnt.t porl/onû 'lit! dsu flPflemmlo: non
m,'gl.lju.lm /",0 dou.
C AV S S A

89.

EVDALIA prxdiafilix poll:patris o.
bitum pro IcgiLima fuerunt afsignata,
vel in [olucum data :qua:ritur an pro
illis dcbc:!cur laudimium, &amp; non de·
beri [xpe &amp; fxpibime? iudicatutn efr,
non magis, quàm fi filix fuilfem in
dotcm à pme cofiit uta • quo ca[u indubitati iuris dllau·
dimla nuU:! debcri, ve volum Specul. inti/Ill.de 10Cd/.§.nunc
dltqll.l .'lJCrJiC. l IO.fl'urltllr. quam copiosè connrmat laf. in IfC."
itm rmp"yl:lI.co/. [ 1. .11'48.&amp; Sallc.1bi,co!+Ioh.Ramaud.infoDCOm-

' ' 'II,

prehmforro I.Impma/'fJ/.§. ""bitl!. 'IIerjic.tjlllli dUtetllJiI in '7IIp"JII.ti.
caria. &amp; Bcrtrand. confil. 38 o. duo fmt, in ficu,,",
Itb.z.nam
&amp;ratlo natDralt~ domimj remaneUC1S penes vxorem, &amp;
l1ece{fari~ altenationis, quam
dote conliderant Ccri·

in

ben

Caufl'a 89.

179

wentes, habet locum ctiii il'l in[olutumdationcyvcl adiudicatlone pra:diorum, f.léla pro Jegitima. quinim o faill
in[olurumdatione pro legitima filix,dominium non (0Jùm naturale, Ced etlam ciuile tranlit ad filiarn irreuocabiliter:cùm prxdiis in dotem marito datÎs à patre, dominium ciuiJe [ranCeat in marirum, &amp; lit apud ilium con·
france matrimonio tantùm/dOleanClllam. c.de m 'II.'ndll. 1. de
iit.c.de illr.dlt.&amp; vbique notant Ccribentes.6~ in 1. in reb.tod 11/.
acetiam quoniam de iure communi filix debcb3tL!f Jegitima in {ub{l;anria &amp; corporibus hcreditariis,l/tlt"ellf. no·
"{limd.l. fcimllJ. §.rtfletionem. &amp; vbique notant {cri beo te.',
C.de inojftcjlam.ideo afsignatione legitimx, vel. {Qlucione
faaa in pra:diis non debetur laudimium, etu pr.cdia fine
feudalia: quoniam magis diui/io, &amp; rci commllnis di·
fcretio quàm noua alienatio faéta videtur , aUt dominij
transJatio : quo caeu confiiruwl1\ c{l; taudimium non deDeri, Gcue in commllnis pr:edij piu iGone concludum
communiter (cribenres, pofi Guillel.&amp; Bart. in l.à ilI,o.;n
prillcjf.décondifl.ji.rtùIA.quam (cmcmiarn fcquitur laC &amp;
dicir communem in d.!fCGI.Il.n·47.Berrrand.conf t73 . p.tfitppoJi'o tfllùd 'IImrr;,6iliJ.n.4.1ib. 3.licè t non du bitcm ah quo~
voluiffe cx rcrum communium diuilione,ex[oluendum
eŒelaudimium : quorum opinio proccdit, quando res
communis tota adiudicatur vni, &amp; altera altc[i per dlllÎhonem, quoniam cunccen{erur faéta domin ij tran~/atio
vnius in alterum pec diui{ionem: in gUJ [entemia tùit
Petr.de Ferrar.i" fltformA l,btlli prD hrred.vc1 ft ;'in!!,II/.i" 'l)(r60, dti",illi.&amp; Iohan. R ainaud.in §."ltlcrta Ducal. 'IJ(rji.lj.I,,"Oan pro diHijiont. in tÎlul. dt prDJJlbIelllJ. alien. pa F,dmc. &amp; Andr. TiraquelI. in traflal. dt mraill lignt/gùr. §. !. gloJf 14- "lImer·77· dT
78. &amp; Bertrand. In J. ""fl. 17) ' p.tfoppoJito. Mr' Urt/o.

Ced adiudlCatio afjcuius rd qua: fit filiç... pro Eua Je girima,.
L

Z.

magre

�C al1 rra90. ~(t.vnica.

C:llln:'9 0 •

ISO

nugis dici dchet debitœ poreionis [olutio, quàln corn·
U1u'Ais rei diuifio, cùm de lUre legitima debeatur in tub·
IhntiOl. &amp; COI poribus heredltariis, vt diétum d1:.&amp; cùm
CllUS hic cnen,ffet in caufl:l nobJlis Petri de CaO:c1lana,
cui Ccnatus pLt,ito pars fcudl &amp; iuriCdiétionis de Malan·
gue fucw pru p.lcri, legiclll1.l adiudic::.ra, curia 11\1 con·
cclsir j lludl:imr .lIn, [1 ne !olutione alicuius laud llnij, &amp; il·
Ium admilic ad (àcr,UDl'ntum fidclitatis pra:fbndum.
CA V S SA

90.

T:uuto Prouincia:: Calltllm eO: here·
dem poife Coluere. legirimam filia: 10
pec!lnia l1umerara, velm bonis, ad ar·
bltri um , Ccd fi declarauerit velle re
Coluere legitimam filij in pecllnia nu·
mer.ua &amp; non in bonis) &amp; bonorum
pauis faéta ;rflima'tione, fuerit condemnatus [oluerele·
gitimam pro quota bonorum, [1 flatuto die heres non
[o\uerir,&amp; hac de cauffa bona pignor:ua linr, &amp; ex caulfa
iudicati filio addié\:a, cùm bona cirent feudalia, qua:G.
tum dl: an fiCco deberentur obuemiones [eu laudimia,
&amp; non dcberi ' pronumiamm efl.
a CJ.!!i:&amp;.,1 fhtutum tocll m hab~;u non fu(fieu decluatio heredu velle Il:lherc in rC(IIDb
nU1ncuta It&amp;itinum &amp;. Don 10 bOniS [ccl Jt'lidcralUI cffc{l-uahl numeuuo ~CG'
1

aiz, Vide ln quz(l.

--SVMMARlt.A

.Q,J'AESTI01'(IS
9 o.

'IInieil, Cal1ft
\

1

Lat,dimium an debCAlllr ex ,,/jot41iPlle [dElIl ex ,awf.f mdil'lli,
&amp; m IUIf' aliellatie dieatllr lfee/ffiYlA, &amp; Il. 8. hem dulmndo
'l/IYI

IB l

't'elle foi/lei ~ iegilim'tm filtil in puunia, &amp; fJOn i" bonù II/xIA
jfdlllftlnJ , intelligltllr el1me ipfa corpora, fju.e pro legJll1'flA debeb.tnlllr:ideo follli debet {dl/dimlu", t.llffjllAm ex vmdlflone. ta·
men fi/olil fi,it da/Jr&lt;tllo, nOJ/ ,I/I/(m nI/merd/a Jililf pmllfia,ftd
ipfi corporot aPlgn.tl,t pro /egÎtlon", tllnc dcbel/lr laudm"um.fI. 3.
C7• 4·

3 L.llldml/llm dcbelllr qll.tndo dalllr res .ejJimata.
4 Sldllllllm 1110 C,ullltlr, 'III !;eye! pofsll ellgcre joillere !egitlm,tm 'l)el
in bonù,'t.·r! i" pCCl/nia n/lmerat a,vlloCllm )Jaheat, non jiiffmfo·
Id bcredù dcc/nrn/ID wllc legilim,tm fllum in pWlIlia Ô' non /If
bOI1Ù,[rd pr'ftcyea dejidcyaltfY,vl CIIm rjftfhl prCHntaJit lJllmerata, &amp; folutafilt.r.tt110qum 1101/ oljllfnte deddrtl/lom, poteril Jil.il
peICre {egt1Jmam in bonis, il/x/a dlfpofitionem i/lY/! communlJ.n.
).&amp;6.
6 R.rtlo d/C11 jld/llti vnicd reddi pote! Cf"1f babe/llr pro expreffir·
7 fJ.!!,.rntlo bon.1fimt in obltgatiom,&amp; pUNlIi If in pltltlom ex dtfpofitlom ft,lIl1tl,/lInc famlt,u jolllendl pUllnlitm durat qlloJ/fql/e Iii
fi/ml con/eff.rta fi/FlY aihom iudicd/i.
f2..YAESTIO

rNICA, CAVSSAE 90.

N qua qua:(tione procut dubio vidcretur
rolucndum erre laudimium , li rcneamus t l
alicl13tionern qua: fit ex caurra iudicaci elfe
ncccilàriam, prouc multi tcncnt per ccxt.
j" t.à d/flo l'io.§. J . §.ji plgnorajf de re il/dIC.I.
alm.fdu hmdÎ! . .If. de fidmomnJ/ffirr. Ilbert.
l oh:lll.de Plat.in t.I.COÜ.vcrjic. ttrrtJ eJlArI(,IImW/I.m.C.de[IIJJtI,p4Im"./lb. 1 o.Manùer. tit.deexeC/l/io/S. &amp; fubl';,jJ.
§lU/li fjJ pretlj dtjfrlbl,/inllf.CI1'C4.flUm.bC.m l.ultYlr.§frdji ftf't/'aUII.
IDI.l.Vfrjiuum. per lfl:um tcxrumff. de Legal. J. de I}ua alicnacionc
neccn'.tria non debcrur lal1dllTIlUm, Cccundt\m nugll commUr
lIem opiniollcm Oot,l:orum,il1l.&amp; td,·o.ff. de condi'll.fort. "bi hoc
concludunr Gulllelm.dc Cunco,Barr.BaI.Palll.dc Canr. Fulg. &amp;
DoQorcs communiee!'. JaU!1 t.j.col.I1-./" 7 .tJ.'IIerji.irt.. dmfC.de III,
rll/IJplYI'u.Macchxlls de AffiŒt. drcifI9I. mcipun.AbbM Rl/fM/llf.
in 1. ~(JlIO, Gulllel.&amp; Albcnc.tn l.ex Im.§.x.ff.dc aliCIIA.mt//a1Jd. ;'1dll.M..l(r4cr.ip tif.de anl.Ô' wnd.'IIerji.item ÎI1 cajiJ.Fcrrot.in co"fiuJud./J/lrg.in Ilt.de mwlf. §.1-. AIbert.Brnn.clnjif'44.in caft i'o.col.j.
Z 3
'IIerjic.

�Jh
C:lll/fa 90. ~x!l:.vJllca.
vfrfrCltl. 2.. fjUM. Corfet. &amp; Auffrcr. In ~Jtlit. d((ifronù 11J%!J7'
ttrm fllit 1//4ittlm ft ex dtutfme. Tall1en nec conclulio na:c mn·
fit linc difUculeace, cùm non ddine [ummx :Iuthoeitaeis viriqui
dic.lnt c:luffam iudlcan non eltcufare à folutione laudimiJ, &amp;
peoccipuè Petr. lacobi, in titlll. de aéf. in rem pro rumphrt. co/. 8.
'Uepc. idem 111 d.,tione. Ma/fuer. in titlllo de tXfCtlt. &amp; JùhhaJlAt. §.In
pmij dtflrtbHtione.&amp; ifJ titulo, de loc~t. &amp; iNre cr.npbyt. illfi. &amp; noui~
fimè Carol. Molin. in confiet.PII,i!titul. 1. §. [ 3.g/off y.num·48.Ta2. men quia t heres dcclarando iLlxta f1:atucum velle Coluere legirimam in pecullla numerata , cenlceut emere ipCa corpora,
qux pro legirim.l dcbebantur, &amp; filia r:mti venderc quanti cft
IcgitlLna :dHmara, aut rClluntiare accepro prerio ,quz renunna·
tio dicitur vendlrio, vrin limili habctur de cmph-yteura, vcl VI·
fdllo qui ecnunclauit feudo ,Iccepro pretio, Vt dicarur venditio
&amp; non renul1tiatio, &amp; ob Id non reColuuntur hypmhec:r, nct
iura (eruitueis à va:[aHo pl'lù~ itnpolita rci feudali , vr voluir Pe!~
1acob. in titul. dt aEhon. inwn pro re tm/,I~ytflli. col. ri. WrfiC."twI
tjl notandH",. &amp; col. 19. '/JerJic. &amp; effnot1ndlim. Ma[uer. tt/ut. dl
locllt. §. iwn '/Jl/liJ domi1ll14. Guido Papa:, 'f1l.-J1. 575· Clllf"J/(UI4
poltH. loh. Rainlud. 111 c,lf. L §. habita. ch~rtil. (o. 1mfie. qUIrD 4n '/J/lfa/ltH pofit im/,onerr. in wut. de prohdJJtl1 flud, .Iun. ,Ir
3 Fedey. Siquidcm heres t luxra f1:arrrtUffi ccnCc[Ur accipcre corpl}ra iplius Icgirimx xf1:imata, cùm [oillac illo[Um a:ftima!iol1cm
pet f1:anltLlln, meriro cxfoluendllm en laudimium, cllm a:ftl·
matio f.lciat emeioncm &amp; vendirionem , 1. plmll11l1e. §. Ji alli/m.
1. 1!iotieJJf de hm dot. &amp; vbiqtle notant [criben.V nde lieut in do·
te qU:lndo prxdium damr adlim2mm debctur laudimium ,I~
cèt qu !Odo dacur il1zfbmaCllm , lau dim mm non debeatur '.V!
noe. Petr. Iacob. In d. titt/I. dt aEllont ;n mn, prort emphytm.
{ol. 8. '/Jerfrcul. item o-;n datiolfe in doum. Specul. in fl/u/. dl/q.
tal. §. mou ali&lt;Ju4. vcrfrc. !to. Alber. in t: flI"UO$. if. del.tm,l. hm{.
GUido Papa:, fJu.tjl: 4!i. eJIttiam adlferttndllm. Salic. in 1. ft. CI/.j.
'(Ierfrc fld an dominlH. C. de lIIye empkyt. ira &amp;: inlegttima.Exqlll'
bllS' vidcbacur concludendum in hac cauffa , pr:dbndl.lm c/lè
laudimium !iCco,pro rcbus fcudalibus,cx.cau1fa iudicati 6Uo actàlé\:is.
Atramen maion calcnlo comprobactlm cft , laudimlUm IIOC
~[ll non dlè foluendum ciCdem ratiombus ql.libus iu proxima
prl.

Cau/fa 90. ~xn.vnlca.
IS l
rrr.:cedct1ri c.luffa diccbamus. Nec :l.dmodutU vrgent,qua:: Cupr~
dicta [unt de declaranone hcredis volemis ioxta f1:atmu [ollicee
Icgieimam in pecunia Ilumer:lta,ob quam vidcbatllr raclte COI1tca':b CtU rio de rebus Falcldix, aur dc li lis faé\:a renunciano accepea pecunia,qua: h.lbet vim emrionis &amp;: vendirionis.Nam pof[Clle forCan habcre locum il/x r:uiol1cs t fi vcrè &amp; cUln effeéhl 4
hcres iuxta declararioncm pccul1larn filtx numera/fer , [cd cùrn
fuerie Cola dcclaratione conrentllS, nec nurncrallcrit, atque adco
fucrir necefI:uium bona dcfuné\:i pignorari, &amp; ex caulli iudicati
lilix addiccrc:mcriro declaratio,nequQ'f1::ltucum habccur in confidcratione,fed redimus ad ius commune, &amp; lieri dcbet iudlcari
cxecmio [ccundùm naturam lcgitima:, &amp; illius obligaeiol1is qux
dl,vt [olutio fiar in [ubll:anria&amp; corporibu~ herccUtarits dcfuné\:i
patris,&amp; hoc rriplici porillï mùm ratione.
Prima,quia verba Icgis t vcl fl:aturi dcbenr intd!igi eurn elfe- ï
étu,&amp; non pcrful1é\:oric,I.I'§' h.tc /111ft vubll.ff. quod ,!wlque iurto.&amp;
ibi norant Ccrib.l.penul.§.docere autem.Jf/1t quù t//nl 'THt ln IIH voc~t.
tff./. 1t1oli(jjfqlli frtifd.cogllnr.cf. CUIn gloffde./fOI/fa. c. rel.,um. cllm
g/ofde derie.non re(id.Hac raeione Guillcl.de Clin. Alberie.&amp;Ang.
volllllr &amp; concludunc,in d. §. h,tC '14tem verba. f1:acucum.qllod dat
pr:rmlum capicnri bannitllrn 1I1eelligi q1l2ndo vcrè &amp; etfcé\:ualiter fuit captllS,&amp; prx(enrarus:quos [equltllf Cynus &amp; Ang. tn 1.
ft Barfotoram_ C. de ftdeltlff. Similiecr in ftaruto quod impoll1r pœnamei qui inucnrus fuerit Clirn armis,vtinrelltgaeut de inuenro,
&amp;: cffcétualirer capro cum armis,Bart.in 1. 1. in pmmp.in 3· qU.fJl.ff.
dt .cql/irendll /,offiJf.Cequitur c;um Angcl.in l.'fui ferHuw;.Jf. de verb.
ob/igat.Bart.tn 1. 1 .111 verfrc.deprthrnflH.c.de petit.bonorfublat.
Secund:l. , quia ratio f1:aruti t fuir conferuare boca une dimi- 6
nutione in agnatione, &amp; familia defuné\:l' nec alia ratio fbtuei
potefl: c"nliderari: quo ca[u habetur procxprc/fa . glo/fa, qllam
Offines Ibi &amp; vbique fcquunrur,in l.fjllll1JlIiû.C.defJÛ(OI/JllJlfû. &amp;
in fl:atutis boc firn at 1a(;n l.",ore ". 36. if de aCfjuirmda /;mdltMt.
&amp;illlJiue "p,ld IIéfa.n.6.C"'e 1"";f,éf.Ô- ln !.nomm'lim.n. f .Jftle M.
6' poff/mm. Craucra,conjil.u8. n. 8.6- confit. 10 1. n. 2. 8. qua: rario
cccrat in totllll1,1i logirima non foluarur in pecllnia Ilumcrara ab
bcredc, quolJ iam runc pro Colurione Icgirimoc bona defuné\:i ne,ctrario [une diHrah.:nda, :lur addicenda filio pro leginma, ideQ
CC[lt cau{[J. finalis &amp; r,\Cio ftatuti,&amp; per cofequés ip[um natucu,
/.4d;

�\

•

1 S4Caulf.l9 o. ~a:(\-. vniea.
1. adlglYr.§.qll.'"l1loi&lt;.ff.tic iurl p,ztroIM.e.cùm ceJJtntc. dl dppt/l~I. nom
IaU.. IfciOldmn.§.IJ111 fimdum.ff.qlll fotifd.cogarlt.
7 Tcnl.\ ratio, quia t quando corpora hcreditaria rune inobh·
gatione, &amp; pCCU111:l 111 rolmione ex dirpofi tio ne Icgis vc1 rtanltl,
prom i" CJfu dto,clun pecullia non fit in obhgatione,nam de lU·
re legicim.l debctur in rubrhncia &amp; corpol'ibus heredtr:ll'iis, d.
lAu/hmt ./JOllifilma.lfcinsl'J.§.repletionem.C. de inoUe. /rjfam. &amp; Ibi
not.CcnbenJcd roi li 111 fic in folutione ex d'(po!itlone O:atuti permlrtemis hcrcdl ro luere Icgicimam in pccunia, vc\ in bOllisade·
jus e1eél:ionel11, mne faeulc.lS Colllcndl pce1l111am pro boniscx
di(r iitionc O:a.tlltj eompetcns , duraI' qlloll(que hcres iudîcall
c011l1cni.ltur, Ccd fatb iudlcati titis concc{èatÎ one cuanc(m (o.
Illtlonis f.\Clllt;!s, &amp; ll1ulro magis cxccmione iudicati fatta,&amp;re·
bus ex call1là iudicati addjél:is , Vt concludlluc pcr ilium tcxtllm
Bolrt. Bal. Paul de CaO:r. Ang. Ful g. &amp; (criben. cOl11l11 uniter,lIIl.
Item Vlnl/lllt.§.idlm reElè.ff.d~ petitlOnl IJerldltll/lJ.qui tcxtus ad hoc
perpcndlcur,&amp; eO: admodum notabilis,vt ibi dlcunt Do[torcs,1i
111 Llmlts.§.decem.ff.dl re iudie.vbl hoc nor.Bart. Ang. Paul.dcCanr.
&amp; la(&amp; ml.fi qI/ifjhpulal/# dewII,;n millejfJe verb.obltg,'t. &amp; (at·
bcn.eommuniccr,lbl, &amp; 1I11.c/IIn 1/1i cert,trllm. eodem till/l. vblBarr.
rraéht molrcriam. ~od adeo verum cO:,vr fi facu ltas illa(oluédi
pecuni:ul1 pro bonis, fuerir Cenrcmi:t illdlcis hcrcdl re(ecuatJ,oi.
hilominus explrat O:anm f.\él:a titis conrcO:ationc, vc\ qllafi fuper
aél:ione iudlC.\ci, vcl officio illdicis cxecllriuo. quod dlclIm 00[1·
ru rugnum Dald.&amp; Ang.11I d.§.idem re{l't.in vltimo nO/l,bdi. Q:!IO'
imc li ILldex hercdc ll1 condéna[ct faluere filio Icg'timam ln ho·
1115 ve\ in pccullla nllmcraca,iuxca O:JrL1CUm,llIhilomillus no pof.
ret fiblls ex 1110 illdlcato pCCCl'C pccul1iam) (cd (olùm bona qu:
eram in obltg:mone ex dlrpoficione lcgis, per tcxcum admodum
iingularem, m l.mllts. §. dtcrll'J.jf.de re /IIdlc pcc quern ccxtumlbl
llnglll.lricer hoc notant IlJrt.Ang.P:;tul.dc Car'tr.laf. &amp; rcnbenres
comrnuniCtr Nam lex lmcrprCtacu[ (enrcmiam) (ecundùmol'
rurarn caullx, &amp; obltgatlomr. pnnci palis, Vt non cen(carur fJal
eondemnaclO ndi III id,quot! ex obligacione debebatur, vt notabllttcr dccbram l\~rt. Paul. dc Cafl:r.Ang.F ulg&amp; l ar.lIJd.~.a/l'/m.•
ln 3.mldb. VI' mcriro 111 hac c:\ullà fueri~ omnium (uffragio
clurllm, l.\l1dimium non tl eberi ciCdem de cauOis &amp; ratioOlbus,
qUlbllS fuit cOllclurum in prxccde nti cauLfa.

18 r

Caufl"a 9 1.

C AVS S A

91.

ERRITORIVM (anéh IulianimunicipÎls Faienli &amp; Sella no commune
Be medium erat, &amp; pro indiuiCo pcC[dlùm. VrriuCque vici autto popu lo,
pbcuit ita diuidendum tClfirorium
I!.i
vt hmitibus poGtis pars terrirorij
cuigue çÏuit~ti contigua, ciuiratis rerrirorio accedel ct
tanquam augmentum. Sed cùm Andreas Forlil1uS Be
nonulli ciues Be incola! Sellani, in pane terrirorij S. Illliani Faienli comigu~ poŒderent pr;rdia, pro qUJbu~ in
loco domicilij haél:enus con[u~u e rant contèrrc in tributum: Gcur contrà illCOIœ FaienCes pro bon'i5 qux poCficlebaAt in parre diai rerrirorij contigua Se\lano concribuebant in vico &amp; municipio FaienG, "bi domicilil\m habebam . Ideo cfl cerratum an proprer nouam
diuifionem territorij llntti luliani, poiTidentes bon a
in pane iJ.[ius territorijFaienli contigu:!) rencanmf dein·
ceps contribuere in 10coFaienG.&amp; contrà pofsidcnces bona in altera parte diél:i terriro riJ,qux cerrirorio Scllani acceisiueneamur cofene in loco Sellani pro co\lettlsPrincipi {oluendis Be parriœ. Placuit poflèll'ores in loco terricorij, cui pars dl conrigua, conferre. a Die 6. Februarij,
1S6 51 ~ia augmentum f~l1itur nlluram rCl cm .lCccd.tc.lIDtCr foccrum.§.crun mtt.:r.

Ifde pallDoa.inl.cti;un,c.Jc lUI &lt; doc.

Aa

• SPM

C AY S
•

�C l ulr~ jll.~(t.vnica.

6

1

- --------S ,. M MAR

[.il

.f!.J" AE

.

ST J 0 N 1S

'I.'flic.c, Cd"./!" 9 (.

St.I/UIII)" PrOl/incl',1"0 Ior(/~{ts pnffif!orrs in cof/eaù (onfi'Yrettntn.
/III' lU lotn -~/Jllmmk"I.,jld [tlflt:&amp; nON in [0(6 dommll} , hnbtt
IOClml t/IJII1i ,le no", p.,rs .ti/lm tf/'l'ITOrt} Mred.11 tcrrllDrio a/t((j..
fin (.HII.ltIf'Cf/ITI Id.", iurùJit dt ""smmlo,(J!,od dc fO CUI a/lg"';'
//1111 .I({(·dit ,c~ ",url''''1 1110 jf.ltuloY/lm CXlpl'" I",brt 1~6I1m. n+
1
SI"ll/lllIn d1J6IIWS nt (:",,10 Plnr.1fI piftint IN loto dtJlflElu p"dUI·
no,l,.,lièl lomm ri i Imfi d.tJlnl!tu pojl b.mmmmtum ad;/tIalllrdll·
qI/If loem,ql/I.I "re /JJ "ID morarl lXlIles pOfcm"t.
3 \... fl/glJJtJJII/'" Jtccdwsfllndo llglflo perl/ne/ ad I(gJlarium.
-4 SI.llllt.r
rtIlM tll.1111 txt&lt;'nfionll1J p,if'sill.lltJ.

l

,.d,,,..

.g" '.

•

G)

V AE S T JO

""-'

C.1IIJf.&lt; 9 (

VN J CA,

.

Voniam l'cr hanc di lliliollcm pars territonj Cana.

. ~ lulrlni ~o~t.iglla Faiéfi fuer'1c iuna.a &amp; vI1\ratwuo·

ë

,. ~ .,

no FaiLlI,lIeur &amp; pars Sellano cOl1ngua,fucracaddl'
cl::! terricono'~clbn i: ideo qllcmadmodum t parti.
dcnc.:s bOlla ln cermuflo FaicnÎl, etli [orenfes Îlhr, tcnenturpct
frarucul11 Prouinclx collcaa, (olucrc inloco vbi prxdia Cumfitl
&amp; !Jon tIlloco d0l111Cil!j, vc abll nde pro~.1tl1l11 fui r fllpd tAUf(.17.
qu ..:jh.&amp; 3.lta &amp; pol1:qual11 dlulÎlo nc pars connglla acœŒt CIUI·
t.\ti FaicnÎl.nam proprer vnion m idem llIdlcandu m dl de pane
vnita ccrritorto, arque de ipfo cerricorio, cùm lUS dlfpolicum&amp;
conl1:1tlltl1m de Ip(O cerncono, IlJbcac locum llliplius augméto,
l.mtcrflumm.§.clIltJ mUr.ff.dr pal!. dotal. &amp; lbi notac glol1~ l/I'IIttl,
jèp.lr.lb"tIY &amp; lèrtben.communicer per ,Ilum tC:Xtllln,&amp; III I./I/JIII·
j.c.dr ilm dot. vbi Ba\.co!. lit) verj. &amp; I{ll 10; md"C/t"r ill.,.~um/lI·
ItIm,4d qll.tnd.m I.Of.lb&amp;m qllûhonem jI.I/IIII. vbi dctcrmtn.lt peril.
2. lum rcxt.l1:atutulll t r J.dux dt(poncl1s,quod baum P.\duJni non
pol1i IlC 1110r:\ri in P J.duJ, vel eius dll1:riél:u,1i pol1: l1:atutum, cafira
LeI dlllJnX,quocl rem pore l1:aluti non crac d..: dJflrilJ:ll P.lduanQ,
add.ltuHItf1:m.1:ui,d.;tormin:tt eXl1lc\ minimc poilè moraricriam
in eaf'tro Lc nd11lanx lIoUlter :1dicao, qu 1:1 exce nfo ter morio ex·
tcndu!1tm lhtuta,&amp; legcs prin lrJ.lt s tcrrtronj.&amp; ClIl11 BJld tra·
{ic Petr.

1. .....

•

Cau!);1 91. ~a::G:. vl1ica.
J ~7
Gt Petr .de Anchaun (.(.wOlI/lln jlattlla.in VCrfiuxl1l rffiéll/m r.\'IfIIfitlllm.dc conjlit.Nam pol1:qua pars aliqlla extranea iunéh el1: tO to,
tUl1cilla fumic namram rci vcl c~utrx,cui adlUngitur,&amp;idcm iu·
dicatur de illa qllod de ipfa c:1l1!T.1,vd rc cui dl: Yllita,dIC70.§. 'l,,,,
inur.&amp; d.l.tliamj. &amp; 1ft ex IOIO.j;! princip. m 'Ve1 qUia .!-fi ~d,u4t 7
altqllidfimdo ~lIgmeItIUUJ,legal&amp;rJo acccdml.ff. de ügat 1. à in l 'J,lod
in rem7n.§ji 'l'li! pojl,eQdem lit. 8;. Lallr.Syluan.in tr"l!. J'f'''''' fl .•.
gnitione. ifJ 90. 'fIl. ma)(\)11C quan clo augmelltum fi t accetroric 1.1
prineipalis, quoniam tun~ proculdubioql1odi\1ris conl1:;tuti'l dt
in principalt,idem iocr o,w r dfc conll:!ruwm iI1311 gmetv,dIC70.
§.cllm mlCr.&amp; dlfla I.CIÙ/1/J.NaW wnc Icges t &amp; [hcuta difpollcn- of
tia circ,," rerr:tOrilll11 per extcnÎlonem pal1iuJIU incipiunt 1101bc'e
loclll11 in ipfo augmento, Vt vo luie B.t1J.1J1 d.f. eli.tm.per 1. 1. §. ü:.
FaICldiajf.~d le'.5r", FalcidJam.&amp; ibl hoc nor. (cnbentes comll1l1\litcr per illl1lu textum. Bar.in I.omnes popNli .Of 4·q/l·e.princ.n. 6o:verf
vicpmo c.rfù.ft qUdlldo p,if's/l/è.ffde iu(llli.1 &amp; iure.S,lIicet .. /11 ljiftl'lrT.
w/+verfacado mmc ad qI/ArUm mlt'rprlldtioIlO/J.C.dc "ox,lilb .. ,ého.
&amp;copiosè pe lex.in d §.f,'x F.rfritfi.,.eoü.I1J.1.&gt;JOI"U,.I:;: hlC tatione Îl ProLllncia adi lcirur rcgno lCcetroriè,regi debet Icglbus &amp;:
conlbrucionibus regni,v r poit Gu dlcl.dc Cuneo (Crible Barr. In 1
jiêonllC/1ml. §ji tJlldn.ff. dr plgr.or.• Il!. ~.l: opinio dl commUnIter
approbara pel' (ctib.vrril1fqLlc iuns , ecfl:e Felino, i/l c. "JI.fl.,fa. dt
cOJ/jii/lltion. 01. 3.vuf{tlbdll B..td.!llC pnjf mlll/.,.&amp;: qlll1n latiù' (~! rd
prOballiml1s,c,lIIff, l.qu.vilir.t.n.! 4·VP,·IC MI n.1. O. V ndc fUJ[. in h~c
cal1 tra co Il clllfl1111 maiori fuftl·.lgio,Forl inllm 8;. :lllos il1rol.!~ Sc!!am pol1idétcs pra'dl.l ln parce rcrntorij {anai Illh.1I11,VI1lCJ. r ~i(··
fi, deberc pro llhs prxdlÎs m fl1tl1rum conferre, llIt.l ÜJ[lIwm
Prouinci:r .lI1 ioco Falcn!Î,etli Scll:ulI iinr 10 ·ola:. PWIlUI1C \.\tuLll
d,e 6.Febru.Hlj, 1 f 6 f·
CAVSSA
J nci(::l1S

9 -,·'

Btrthol

m.nl'&gt;

•
c.' cmJn·
~

t.HIU&gt; Cx vendltlone rerum ItJJlUrr:
corraf~m

pccunii m!lit l u~ouico fi·
lio,qui \Ltl(llia: mcrciurn c.mlra 11 O·'
1.lbatUT, vr traicèhtÎ:lln Ùcr.rct. Filius
rralec.tltl:!m ~ecu l1Jam A.le:c.ll!chiaIn
\ l.!.

".

�18 8

C.lUfi'J 91.~:rll:. vnica

tr.Jlccir,rr,lieCtiriilg uc co ntraGÎl bus ,:x ea faCl:is,paucisan.
ntslocuplc[J[us dl:, obJitquc Ma{idia: princip;tlibusin.
graUIrarls Gallix codicillts, qu 'b l:ls AlblOi mUllIumur,
b.llld im pen :lti ... Vnne cÙ111 omnia eius bona vt vacanria
ti(cus iure caduci oeCUpanCl: intercellit Fr.lei[cus Barrho·
lomxus paler,o' peellllbm lucl'Umql1c omne iure peculij
profeCt'tJ! ad le p,·ltInere defend Ir, !ihlq uc rdorui poau·
Iar CllIHa tll.ULua, fuir dubium, an luel li omne in cauf.
wm peculiJ venil e dcbercr ,:w vero h[clls ulceedens iure
caducl, ex ludar p:mcm à profctbriis. P!acllit omne lu·
er~11l1 profeél, till 111 cnè " paœwiq ue, peculr) ius poreonUl
elle lure cadl1corum b , 111I[gue pra:h:rcndum. Die 24' O·
dobris,1 sn
j

R11.U1l.cc:num.tt:flulii hercifcglolf.inl cùm oporccc.C.dc: b .qu:t lib.&amp;; loda/.

gorD.} \Idcln'luzlln 1.1.&amp;,.
b ~um rccuhum r~ofc8:ltIum mortuo.fi/io p~cn2 iure: rCI nnc:;u ad pat:l:m1àcyiDr
tOlnlOlO nuhlu:J,nl fUI[ kplrarum,l.cùm oportc:t,1ll pnnclp. C.de bon qu~ libc:tu. j. (Ill.
(llUm lufbr per (lU3~ peL (on noblS JcqUtr.&amp; 111 qu ,o. 8.

SYNMARIA f2};AE ST/ONIS YNICAE, CAYSSAE

91.

LI~crllfl/

pmmi.f profcEli li.e profiElitillm I/l'J adllmlt/mm dlCafur. rlfir/wlllr figtl/atim 'f"atl/or oplnlones. 6- q/l.e mlliorl alllhorÎlJ//
fit/cMI/lr dlcilur, n. 1. &amp; 'l/tomodo h4 flHtCl1tJ4 mUrfo CO/mhan
dcbe,ml,polII/llr fi. 3.
4 Pater ln pte/lma profiElicta fil!! &amp;WM ù/CYemmlo pOliorrjl (;I~ ,,41rmdt&lt;1 fifèofimedmu IN b01fûJif'f il/Tl LA/bmat/lI: &lt;7 I/owfo
proced't OP/nIO amigllorum. ntC IJabel /O((/m ,t'l/lIfrt.S Barlob, ~d
0P"110 Bald/:6-qllarr,no/llf rl11101flbrts dularatllY.
S PII&amp;ÜCl1tü i onujllJ,pcçullllm profiEllful1lJ TIOtl ptrtintl Hd ffill/11,&amp;
n.8.~/"m flntent/M' mmjCl oppl/gnal/rxt.in 1. 3.§.ftd "'·(1II/IJ.ff.
de mmor.2. f .annu. q/lodargllmmtutrJ drfjcilf,m/l1fJ (}lm 11I1X·
pllc'lbi/t.n·7·
6 Difpifrtio l.fifilÎlM tl/lu.c.dc bonis pro[mpt.ltc'l:l in pcw/loc,rJlrmfl
'1Ie! quafifit bod/( comEla,Jam'('/1f prelllio profi[!jào mt/ml r(,.,,,
hodu /1fcorreEla. BOfIajolll11J dimnlur'1laC,1fJlill, in glll/lffl d(fil»'
EltM de i/lrt comml/n; POltft I",bert !;ercdcm ab mtt/rl/o.
J

Q!.AE

-----------f2.f AE S

Tl 0

YN J C A,

G.uifJt 9 2..
N qua ql1idé quxfl:ione lIlucnio quat'lor pnn· [
cipaLcs opiniones.Prima t fllit b1olf:r ln 1. (lm,
oportel. C. de bOflÎs 111.. liber. vt lucru l1l olnne
ccnfoawr proft:ébcium:quam feq UlCLll' .)pecu l.
in till/t.de ù/d/àl&lt; commllntblU, in §jùjltifllr vidtre. in '1Icrfic.CfllidJi atter f/iorum ex f~ltrn.1 pmlntll
Hcrd/IIS. Sccunda.opinio fuie BartoLi ln l.'1. §. nec rtiflrenft. n. f.ff
Jreo/M. vt med ia pars Lucn mbuacur opera: &amp; indufl:rix IiIiJ ,&amp;
dlcacur aducntici.l:alia pars Lucri cnbulttlr pecu nia: patris,&amp; ruŒur profeél:icia.T cnia opinio fuit Baldi,md.t.ât oporttl .(} III ~/I'
Ihw/.ex frjl&gt;lment9.in 10 .cap. C.dt co/l&gt;ll.vbi r'-xando B:molu , dicit
CIl1 S opinioll~m ex fua ceruicc tanquam MlOeruam ex rouis ccI rebro progllaram,n cc il1ris cerro aliquo fundamenro, fcd.ruiHCJna potins diUllione munitam.Ccofct aurem ipfe quantum indufl.ClX 611),&amp; q.,rum pccunia: proucntui rcibucndum lit non
polle id ccrra Icge diffiuiri,fcd toeum viri boni arbirratui elfe reItnqucndUl)l. ~rta prillci palis opioio fuit Ludouici Romani
III d..llllhtnt. ex leJlttmento. col.j.n. 13. vbi difl:inguie qUOlcuo r cafus .
. ~ia aut nominc parcis 6lius negoeiatus efl:,aut limpliciter Ilon
cxpl'clfo parcis nominc,aut proprio·ip/ius IiLij nornille &amp; peri culo,aut cornmuni nomine, &amp; pcriculo parris &amp; lilij. Primo &amp; fecundo cafu dicit cotum lu crum elfe profeél:iciurn, &amp; cornrnunicand lm inter fr:ttrcs. Terrio verè cafu vule towrn Lucrum dici
aduenrJtlu1n, &amp; proprium iplius IiIiJ. ~arto dicit diuidcndum
lU,xe~ opinioncm Barro!t[uperiùs reLaram. Sed cui opinioni poC1US he adhx rcndum,&amp; qux maiori fulciaeur auchoriraee videndum dl;.
•
Opinio pl'imat'ifque ad rempora Bareoli apl1d antlquos gloC- z.
(Jtorcs &amp; (crtbCNCS fuit magis frequen,s &amp;communis,ql1am pof1:ea(ecurus ell: Bald.1lI l.cml/m.col. l .vàjic.qu&gt;fro hic,pater dcdll Jilto
/11/I'Calor/lld mercl/nd/I1I1.c.fomil. hmifc. &amp; pofl:rcmo RapllJel Ful.
gor.tnd.l.c~m Oforttt.in prj,mpio.". 3. vbi dicic opillioncm hanc ve1I0TClI1 cIfede lure, &amp; in con[ule ndo &amp; iudican do fequendam :
(ubllclequod ncmo huic Cenrcnrix conrradicit, nili bcob.Burri.
Aa 3
Bart.

�I90 ,
Cauff.l91..~xl1:.vntca
Cauf!:l 91. ~a:ft:.vnica.
191
11.1rr. &amp; Ang. ~ ~ll1~amcnt.l aurcm hl1111S opinionis ihnr. quil
fl/enlo.c.de coll,ll.&amp; in l.ommmodo.§.it1JpUlart.colfinat. &amp; VCI'[ic.i/lxla
q\l1equld aequmr fill\IS ex re panis,parri qua::ritur. §fwwu11I.r/lo
pr~dl{fa qu,er/tllr,ftIIllJ I,,(r.tll" ex pteuma pa/m.C.de inoffi. tel'IItI. &amp;
Jhl.per 1t1as p~rfln.noblJ I/C'lulr.beir I.ex re:ff.d" vfiiflfi iI4.1. Plrfir.
vbiqllC eum Cequitllt S:\lic.
"'lm,1Il prmLlp.l.plmM".§. ft qfjs mmiJfmj:ff. dr 'till &amp; h./b'lnI. &amp;: c·
~arrJ. opinio,fuit conCidcratio (ohus Rom.ni in leQurlS nec
[l~m qlli~ peclllium efl: quid vniller[ale, rccipicns :wgmcl1!ul1I,
focI\lm fux dill:inQionis Imlcni.qll~ndoquidem iprcmet Ro~a­
&amp; idem nihilominlls permancns,l.pwl//Ilm nifcill/r.jf.de pUNI.I.pl'
nUlm J.confil. 469. colj'!tllt,ingcnue fatetur opimoncm fupradi,u"um.jf.de/cg,rl.~.vndr: lucrum quxCimm ex p:lrcrna peeuma,lO
t1:anl BarL 111 con[ulcpdo, &amp; iudieando cnè [equendam, tanpecuhllm filio eonccfia,peclllij incremclltum fir,&amp; cius n3[UIJffi
quam venrJti.s fubO:al1ti~ in iIla [ubCiO:cme.
alfumir,l.etiam.Cdr irm d,lillm.l.intcrflumm. §. cùm Î/1lerffdc pAf/.
Has t opil11onum diucdiratcs conciliarc primo Ilixus cO: 3
dOld/.lfi conllrNmt §fi nuia,&amp; ibi 110t.Ban.jf. lit plglJO.aO.
Ban ln 1. [.§. mc (".flrenfe. col.J. n. ~. &amp; poO: eUffi laC&amp; Phil.DcClus
Secunda opu1Îo hodie maiori [cribcmium calculo, &amp; 3urho·
in d.!.llIlId. vr prima proccdat, quando filius c.t lucrarUi cum perirate fulcitm.eam namquc comprobntllnt pQlt nart. Angcl.Sali.
cUllla parctl1.l, (ine opera aut induO:ria [ua, vel incommodo:
Paul. d~ C~fl:r. Phdip. Cor. i" d. /. ,i,m PP0l'w. m princip. Dari. ae
tune cnim lucrum omue merito dicitm profeQiriuffi. [cd fi fiBal.patUm IIbl eonll.:1I1s,&amp; Alcx.la(P.lUl. de CaO:r.&amp;Decilll,rt
hus lucratur labore [uo &amp; indu!1.na,cx pecunia parerna,tUlu: luJ.Ii/tld.C.de coIlM.Ludoulc.Roman. i" conf 46 9· 'il/o.ld primJl1'J fil'
ceum diuidi debcr: &amp;. quod amibuitllt pccunix dicirur p!ofcpo}il.f cDnfilltaliollis. vb;. dicit 111 con[ulendo non cne rccc6cndum
t1:U:lUm, quod vero mbUitur operx &amp; 1I1duO:nz fih), dicitur adab opinionc Bart. in quo elle folet [ubll:anna vcm.1tis, &amp; B3rtl\
ucmitlul\1 , &amp; en: propriuffi ipfius fih} , &amp; ifro ca[u (i decemi faSocinus, conf pl. cimr prlml/m. co/.llnlrptnultmJll. verf arca [tlr~.
CIle pollir, &amp; [eparari boni viri arbirratu, qllantu lucri operx,&amp;
dtlm &amp; Panorm. cmf 306. circa prlml/rIl dllblum. &amp; opinioncm
il\duO:riç,&amp; qu;;'tLI pccuniç tribui pollir , tue procedat &amp; habcat
hanc B:rtoh attell.atur ~ommllnem Philip. ~neus,jlld. I.I""
locu rcma op1l1io Baldl,qu't fuir ongioaliter Jacobi BU[rigahl, vt
O!"tet. In pYmc. CD/.I. tI1'UCrfll' AHltm UnM~ opin/omm ucobl Bumg,
arblmo IUdlCÎs perfpeQis dlligércr natura eauffa:, &amp; cÎrcltlt:lIÎls
&amp; feqlllcirtm, 1"ia illa 1JiJett;f magis (OmmIIN;s, (} qlldm'libiqui
rotÎus negori) fiar taxatio,&amp; ltquidatio.fi vero non pollir id comfi'?'p" B.rl·ftbl (O"lttns Iml/it, tam ÙI d. /. ci,", OpOrl(I.&amp; /11 I.JitJi
modè arbirratu boni viti definiri , tunc iuxta·comuné opinioné
deum.§fi pd[fl/s.n.J. if de p,/C7. &amp; in 1. I.C.,ro focio. '1":,,,, 1II/lIll.t,
Barroli lucru omne diUldatur, &amp; pars vna rribllatur pecUlua:.&amp;
tic duoblls jratYlbus,in 2.. tjlltljf;onc. Hllim opinionis fUI~damcma
3!ia op~rç &amp; indull:rix fihJ , &amp;. procedat hoc ea[u opmio [ccùnda
funt tI1 /.J.f! Ad /tgtm F.t/cit/i,rm. ae eti.lnl quia hrgllbrc dl,VI
(uperills relata.
quodfiu) labonbl1S,:mr fortuna acecllit hoc in aliu1l1 rraIlSfew
~cd di ~ cnarrationeiltius liris fuilfcr dublu,quctna opimo po'
dia.ll.dml D,orut. &amp; Inlil. P" 1""s pa IJ nob:J .tr1I1irÎlur. §'1M1~
m~1 [:qucda eff:r , m~iori fuffragio probatumteO: 111 hae caul'!!l, 4
Alitem ex ,"r,dreffi,qucntam in focietarccOHtt.'éh, li vnm pccu.
pnore o.pl.monc PO;lUsfcquéda ,&amp; lucrii omlle pl'OfCQltlll hac
mam , alte~ opcram ponat , mcdla pats luni ci qlll poruit prcu·
ln re c.lle IUdlcandu, ru qUIa penculo patns traieQa fuerar AIellIam mbUltur,&amp; airera ponenri op~ram, 1. 1. C. pro jil&lt;lo.lun,1.1.1
xandnam pccunia, une lahorc fihJ , qUi Alex.lIldriam non fucrat
non!lIerlllt.&amp; /.ml1J dN- ·" .Ji ,,. ((tmltl.ff]: pr%m. nam pkrll~.
'
profefrus, [cd Maffilix cxpcQabJr nauis in porru tcditlll11. Prxql1c qllod patllln0111) d~cll.·,()p('[.l
&amp; indllll:ria lùl'rlcll1r,/jôCllI4f.
rerea,
\'t prudent:r animaducft.it Salicct.iJl d.l.arf/lN'.iJl ; .tjll.tjftOffpro [nCIO: nam qll~ndo '1t1C tallU dl: Illdurln.l (OCI) vc pll1l ron.
m. C.fomtli.( btYCJjè. opimo iUa JacoblBurrigalis, Baldl, "c etiam
fcr.\[ [ocleurl, quam IrC' pCcum&lt;l . §. tic 111.1 frn,. I/'.fllt. dcfoll!'
illaBal'toli proccdunt ex quadam a:qulr.lre, contra regulas Il1ris,
laft.
.
ne mtcr fratrcs ori.ltur l11uidia, &amp; ncfr.lter, qUI lucratl\s cil:, lu, Tcrriam opiniollcffi tenl11t originalit(r Iacob. DUtrig.i"d.l
gear,v ldcns Offine luctllm,quod [ua diltg;cn[la ql1a:(iuu fr.mibus
mm 0pOrlft.ln prmClp.qucm pon:ca funt [ccuti ]laid. Ibl,col.;.1'IIpc.
commune lieri. &amp; ne hac de eaulf.l tilt) deCidcs fiat &amp; [cgniores
9'/&lt;lro ,pMer afslg/1&lt;I'llt ft/tO m pecu/mm mille. &amp; ln aNt/mlt. ~x Ilj/•.
poO:hac in eommifll parcntlbus uegotüs explic30rus, ex qua-

ft:

dam

•

�J 91.
CaulTa 92.. ~xll:.vllica.
dJm xquicJCC &amp; bcnigll.11uris incerprecatione,comra iuril corn·
muni~ regnlas admtll'a cil: Bucrigalis, Baldi, ac eciam Banolt (cnremi.l. q\llmuis reuerJ lir profcél:icium, &amp; comm unicandum
~lIèr frJ.rnbu ,dl4./l.(,r/um.C. dcro!!.fI. qua: ratio xquit~ei\ conGo
d r:leur qUJndo irfc fihus ClIpcrll:es dl: pani , &amp; agirur de collaclone inter t'l'acres: tlIl1C eum une dublO Ceru:lnda ell: opinio ilIa
BJldi &amp; XqlllC.l' nartoli in cafibus ruis,raéionib. pcc Saliccc.addu.
él:IS. am &amp; Doél:orcs,dum rem hancdiCpüranr, idagunr,veccetunlnae qUld filius,qui opera &amp; indu (hia CUJ. ex paccrn.l pecunia
lllcrams dl:, fratribus in dlui{io ne hercdicaeis pacernx conferre
debeac,quo caru meriro xqllir.ls illa :lcrcndi dcber ,dlln ipfcrncc
filius,cuius opera vcl indufl:ria lucrll procefTit, fupcrf1:es lit, agar
&amp; petac id IllCrLlm, vc adllcnricium libi prxcipuum conccdi. qua:
urlQ cell'ar in hac callff.'l,in qua defu nél:o lilio, firc us parrcm defun..:tl ac liberos ab co lucro 111 rotum excludere conatur,&amp; ideo
ccllàflr ratiol1es omnes Saliceti. Imo rationes , qLllbus Doétores
magls communircr admirrunc opinienem Bartoli &amp; RaIdi !lnngum contra fiCcum pm patre, &amp; eius liberis : vt merito hoc ca(u
conrra IiCcum utludicandum , pra;Certim cùm à Modef1:ino te·
rponfum UC, in dubils quœf1:iombus concra fiCcum effeiudicandl1lll,l. mil p/lto.jf. de lurfifèi. &amp; xquitas maxime: in hac caullà id
fuadcar ,cùm à patre pecunia, ex qua lucmm hoc proucnit, Cot3
profeél:a lit, ncc œquum Ut patti: , à quo pccunia proccllit,&amp;clUs
tocam progcnicm, CUIUS cauf!à tot fumpws &amp; labores pacct fi
filius perrulcrunt, ab illius pccllnia: incrcmenro pcnÎtlls exclu di .
licquc hoc lUS Albinagi) odiofum , &amp; contra iuris co 111111 li nis re·
gulas Gallia: morjbus rcceprllm , &amp; à francIlèo Gallorum Rcgc
h.lUS nomil1ls pnmo , conrra antiquam huius Prouincia: conCuctudincm,ac morcs,conltirmione nouifTima, rumlllo CÎus impeno imroduél:ulll. vt merito in dubiis &amp; ambiguls qu:r(Honi5 hm concra illud Ut llIdicandum,pra:fcrtim t cùm publicatis bonis fili) pecuhum profeél:icium neutiquam pcrrincar ad fi (cum,
Ced pam f.'lluum lir,&amp; imegrum. Angel.in lJifljfIJ, col. J. n.J.f.J!
d.rmllo mfiEl.vbi concllldir pecuhllm profclUcitim non rubhcari
cru filio fUllTct concclTum cum porcll:atc donandi , &amp; dlffipandi
Illud: quomam in tali mandato Don intelligirur de dchétis cogitarum.c:lI1dcm rcntenuam feqlluntm Bast. Alex. Llldoll.Roroa.
Ioh.de Imol.Palll.de C af1:r.&amp; Doél:.commllnitcr ln I·Jifillita.§·fi
de vtéhgaltbuJ ..tf. de darnm. tnfiEl. Bart. &amp; ribcnrcs ln I.ft qu/!i~

IlIoMS

CaulTa 9 2..~œ(l;.vl1ica.
193
,.nlam.C.vllde vi. &amp; probacur hœc opinio t ùll:ftfiliUJ IUUJ. C de 6
pOllis proftript. quœ lex licèt hodie in peculio ca!l:renli vel quali
fit correél:a, cùm pofsit filiusfamilias hodic in caftrenu vcl quali .
habere heredem,in Iw/benl.de hmdlb.ah intrjl.§. 1.&amp; ill AHtbent.in
fi/Ccefsione. C. de filù &amp; legitimù liher. tamen in peeulio profeél:itio,
in qllo filiu9familias hodie fieut olim,l1on porell: habere heredé,
dlrpolirio diél:1t !:ftflitu.mancr hodie incorrcél:a, vt declaratLud.
Rom.in d.§ji de velltgalih.col.4.n.1 5.Imol.&amp;Ccribéres comunlter.
Sed huict fencentix non p:ltlUTI cocradicit text.inl. J .§:fod v-7
tr117l1.in verfllCtt aliqllo C"fil peCl/litlm .dfllll'" JPdfet.Jfde minorihlH
~ 5.4nn/J.qllem text.dicir m ir~bilem nald.jn !len.C.qlli b01Jl5 cedert pofi.&amp;in t.etiam.rDt.2.c.de execulÏ01It mitldical4. Alex. &amp; Ioh. de
Imola,in d.§ji de 'lJelltg~!,b.pc r ql1em rcxt.co ncludullt Doétores
commllniter, pllblicatis bonis panis non cc nreri publicarum pcculillm profeél:irium filij, ideo non poffefi{èum illudoccuparc,
[cd Ceparari deberc à bonis patcrnis,&amp; filio con(eruari,vr probar
illc tcxrus , qui direél:o forrirer oppugnare vidctllr communem
conclufionem rllpradiél:am. Scribenres laboram admodlllll ad
dilfolucndllm for tifTimum hoc argumétum , &amp; ~deo in diller(as
feDtentias difl:rahunrur,vt vix ceHi quicquam firmenr. Nam inprimls Cy uu s in l.tria onertt.&amp; Bald. in t.dlCimIIJ. §:ft pater.jf. de exlufal./II/Or. quorum (cnrcnria magis communitel videwr approbari,cogurur illii textum coarétarc ad publicationem bonorum,
contingenccm ob deliél:um parris,quo patria potcItas nô dilToluirur.At Romanus in d.§ji de ve[ftgalth.n. 1 6.erfi lIidearlll" inha:rere opinioniCyni ~ Bald.nihilominus conc1udit torum oppolicum ilJorum.Sed Barr./n d.ljifillujfde damminfic7.&amp; Ang. non
libencer admirrunt rcfinél:ionem illam ad Ilium rcxt. (cd limpliriter &amp; generalircr ilium inrelligllnr,in omnf debito, liue ex dcliéto,Gue ex contraél:u dcrccndat.Bartolo conrradicir Salic.Cyni
opioionem fecutus,in l.pm.C.qul bonù udtre pofdiccns Ba rrolJ intelleétllm cITe colltr.1 omnem xqlliratem,&amp; iuris rigoré. GlIillcl.
dc Cuneo ù, !.I.§ .alimûtioff.tjll.lI1do ,,[110 de pelllt.ann.ejI.Fuir in alia opinionc,fciliccr vt publtcans bonis parrisCummo lurc lit public3rum cCÎJm pecll lml11 profcél:itium, &amp; perrinc3t ad fiCcii per
rcxt.linglllarem IJ'J d.§.aliena/io.I;tOo §:fod &amp; fi mmeff. quildo4éh~
dt pecHl.nlJn.ejI.fcd ex lluadam xquit:lte cogltur fiCcus illud pecu·
Hum filio tc!l:ltllere, dummodo caucat de dcfendendo ) &amp; conferuando fi[cumindcmné adu rfùs pcculiares creditores. &amp; hoc
Bb
modo

�19+
Call(\'.! 92. ~xl1:. vnica.
modo dlClt proccdcre rexc. In 4. §.
vtmm , qui diretlo oppu·
gnarc videcur rcxtu,;", d.§fld etft Ymrtc.qucm Incclktlum fultfecums Bart.dum refpQndct conn.ulo d.§.(td uji morfr.Bald.auecm
in d.l.ttt.l1v.col. II .C.de rxuut.m //Id/cAt .•. fuir in ali.lftngulan opinione,vr id ~() pllblscari~bonis paeflS peculium profetlltium non
ccnlê.HII[ pllb hl .ltum,quol1lam 111 mmo IU,tlu fils) 111genm infelll;iurcm p.ltenl.lm,pccuhulH loco nlimemorum libl pro (olatio
conCCdlWl' .l le~c. In qua (cnréq,\ fUIr en:!I'\ Bald.m d.l.penu~I,.C.
' 1/J/ bOl1lf ~(dm prffdum diclr hoc ca lu ,hoc cil:. bOO1S parris publi,
'atis,tihull\ 111 pceul io prxlèrcndum cr(dleonbus patctllls : alij
vero dl 'ur fihl1ll1 prxfc rrJ non yt proprium libi habcat,{cd vr de
pecuiJo pceuli,mbu &amp;Clcditoribus fatisfaciat, adco vt li non fine
ercdlrorcs, lifèus Illud h'lbC:lr.1I1 qu a feméria fuit Salie.1n d.l.pm.
Ex q lllbl.ls manlfcllum fir,dlfficile c(\è, &amp; .ldhuc inexphearu
ar~u mClltllm s1tud,&amp; colltrarium d.§.ftd v/mm.i ll cuius cllffolunUllc f'llb Llt,,~ .ldmodum vanant,vt fcre iuxta Illud Tcrcmiannm,,Q,:!,at CdP I.f,/Ol renfH' rl'pe~ialltur. T amen cu III III hac cauffa
non (jt pubhcaclolll5 qua:fho.fcd iuris Albinap;iJ, quo lurefi(cus
occup,t bo n.l,noll iure confi[catiolUs,vcl publscatlon is, Vt quidam1n l1.1e C.lU(f.l dum fufFragl:l ferccnt,cxlllimbanc: (cd occupac vt VlcamÎa,!Îcllt abu n de dlétulll fUlc,&amp; prObar\1 fupd caur'.qu. l.ideo .lmpliù , no Inlillo eircaim cllefrum d·§.fèdvlr),m.
cùm cxr!'J.cau(fam nollr.lm lic. Sed eùm iure Albcnxoccupct
fircus bon .l Albllli ,i n rcgno vacancla, Vt d ltlum cll ,ideo non pot ell Ii.fcus peculium profctliriull1 oecupare : cùm inter vacal1lia
bona lllllCl1ln ncqllcanr.SlqUldem !lIa fo lùm bona dleuntut vag Colmi.! , t sn quibus defunfrus d c iure commulli potell habcrc
hcrcdem ab Intcrr:lto,vr probawr in l. l .m l,'fJACali,I.c.(hbmù V4CJnllb.ilb.1 0.&amp; Ibi 1l0t.Bald. &amp; loh.de Plac.&amp; Paul. de CaO:r.ml.
'Jllld.tm trfl-amtlo.§ .qllottmsff.de Irgalt! 1. Scd cùm III peculso profctlicio filsusf~mihas non pollir h aberclcgitimull1 hercdem, criam lure 110utllimo ,rcd ple no iu re perrin car ad patré, à eUlus dom inio nufquam flllt fcpararum : d.l.cI,m oporici. In prinop/o. &amp; ibi
poO: glofsa norant [eribentes.&amp; mj!il.prr qllàS pc~(on,14 nobù dCq/lÎritllr.§.f1NCI//Im cjf. vnde dcfuntlo fi he p.lter i Ila oecll pat,iutc peculs), V( à fe profetla,ac idce paeris, nOIl fih) diclllltllt bona,&amp;: in
quibus hcrcdes parris ,non fili) (uc ccdullt ,l.artllm./jilt.c. c.f/l1l1l.
herafc.noral1c Batt.Bald.Salicet.IaC &amp; eomm unltc[ (cnbent. sÎn
1.//1114.&amp; in [jiliA.C.de collat. ideo non porfum vt bOlla fih) vacan·
ria

pd

•

ra

Call(fa 9;·
19 f
ri~ pcrtifcum occupari,(cd perrine nt pleno iure ad patrem.quod
criam 111 hac cau(fa faci liùs admlttencnlmerat,quolllam ex ;ttllS
huius cau(fx liquidè con!labat, Barrholomçum p:ttrem , orones
ruas faculratcs dl!lraxi(fc, vt pecunias tillo ad mercal~d um mmifirarcr,ach:è vt perpetua egelhrc ellm oporrerer labonrc,li profetlitia hac pecunia pri ll aretur. ~are placuir maiori fu(fragio
Ji(eu ab h uiu[modi pecllliari peeulll:t,&amp;ei ll s lucro penirusexclu.
dendû ,licèt nonnulli lucrrl dlllidendu inter /ilèu &amp; patré exifb
marent, fequcndo a:quitatem B:utoli. Pronunnatum dlc ~+
Otlobris,1 573.
CA VS SA
93-

H ILIB ER TVS &amp; Claudius Srephani crcdicorcs mille [cxcencOl Uaurcorum Anconium Ra[eafslu debl co rem
ex eorraétu iudieio Profene[eali qbligaterio oppignorâr. Inrercedunr tcphani. Obligarionis cauOa péJéte,debiror eorraél:us obliglcorij :wriquaciollé diplomace imperrate accefforiè poll:ular,quod Francifcus eius pater fi·
lio impubere &amp; in pordl:ate eonll:iruro ré omne ad proprium rraél:aOèt commodu,&amp; propiam l1detn Srephallis
adfirinxiJTec. Lire tam fuper obligationc q uàm rdèripro
conrell:ata,:lC cauffa per appellanonem ad Sel1Jrum huius Prouincix deuolura, pronüciarum dl: Srephanorul11
peticionem,ad bonorum Franei(ci Rar..·:tf~lj patris gene·
ralem pigncrationem auétionemque decreten.l adlUl1gendam, vr ex obligatione li bel 10 date pererent.lmerim
refcripti IJricula dJiferebaturad euemum diél:a: pignerationis.Sed nOl1dü difcuGionis lICe rermw;tra,Honorlcus
Salloeane lararum veéligaliu redemcor publieus,dimidla
Jataaducrsù diélos Scephanos,apud lummosveél:igaliû
illdiees peClir, mpbiliaque opplgnorat. pJgnoracioni intercedür Srephani,caull'aque imereefsionis dicunr,quod
valde fonnidenr mille [excemoru aureorU perditioné &amp;

Bb

2.

per

�CaulI'a9 ,.
perhorreCCaMC, FranciCci balla prœdiéb,:x:ri alieno vix
Cufficiam,nec :x:quum lir,vecum nominis detrimento,ad
hoc incomodu lara: tripla: pœoa accedat:per iniquumque 6r.&amp; pœ na remere litigantis afficere eum, q ui incemeriraeis reaeu llondi'i iocidcrir , pr:x:Certim cùm illi non
poesie :lue culpa,&lt;lLlt neghgéeia i mpur:ui ,quominusincra
anntilieé cermin;; fl et,liee perorara, &amp; ad ampliùsdeliber:lOdli reCcruata:à me deinde enarrata,placuie m:liori [uf[ragio /item inrerceCsionis Cu[pédi,donec caulfa generalis
diku(60nis bon oru domini Franc!Cci R,aCcaCsi Cuper :lntiquatione obligatoei) comraél:us) [uerie Senarus placito terminata • &amp; inrerim omnem coaél:ionem publicano inhibendam 1.3. Iunij, tS74
196

•

cu

CùmPlouinci%

n 2 tuto I~t%

vetlig31 fi n ~ rc: mpori, dctcrmin:uionc :ab coqa.i

iudtclo rUpC.r:1 tU S d \..&amp; de co ln quo vl8:US c ll:)cJi~i dcbc:u:,cui mÎDimt fwt de.
rog4.tû M3Jim6corum co nni tutio nc) quœ mahuis litl g:n or llm ae.: colluuorub.
111 fra udcm firci ncgacu Iltc.s: pro u :thcnt ium f:lUlùrn proulder. vide in quzn.

1

J

4

~

G

7
8
11

C aull"a 9 3 .~a:l1:. vnica.
19 7
"IiIlHl; venditor 11011Jit fllullldo , ira vI tmtor in tffiélu remll-

S VM MAR [LA f2J' AE S TI 0 ~I S vllicot,Ca/iff4 9J.'
Lata quid Jil &amp; tin dllplex lalilJitficnlllùm fobJIa1ltiam, 'fItI4(.
cidms.n.2.
Lat..Jimpl.e 6- triplot quid babeat comulle,&amp; quidJil pr~priu cuiMfiI;
Ordinatio magnijCDYu1l1,qllif permitlitNrffci &amp; lita gabdt.rio.1irig4tIYibus lugatam Ilum vitra 4nnU1I1 ex compoJifo prolT4hen.
tibllS, ab vtroque litigatore ,Mente lite dimidiAm IAtam exiglf/,
liût cauJfa accelerationis pecuniot ffcalû jaélllJit ordinafio./Am/.
ob frdudem matiti; li/igalomm ex {OPOJiIO pYl/rahtn/üi {il/II/in
fraudem ffci, c1I1allduit.ideo cejfttt frllude aJfat ordilla/io. n. lo.
GabeUillitis I16n {onJiJerat ejfiél,1 aéfioms ,fi" quantitatt pe/itiomi
&amp; de vtritaft huil# cmc/uJionis dicitur numero 11..
Latlf veéfigal {""..fit flZnalt,fequi debctfùum lIutborem, IJO( eflilJitljlflln ve/ ummfrillm litigAtorem.
Ordillatio iam diélA magnifcom1l1 ita temptrat~ inttrpret.tndA, nt
indebit? aliqMm affciat pœna.
LAJfliélo nlJll tjf danda aff!léfio,qua rlltionc multa contra il/ris (0",'
mun,. r'glll,uflatuta font.
Laudi",io fo/uto, re pojlmodllm CUic1A ,tmtor '1/1i foilleral 14UJ~
I l Li

Il

neat defraudatus tot4 re &amp; pretio, poterit (epettre à dommo quoa
folucyallaudimillm.
Llfiscomejlatio jacitlata",:deberi ,fia itlS il/II'" exigmdittliunde
prouenit.
.f2.!'AEST/O VNICA, CAVSSAE 93 .

ri-~~~I RiuCquam ad qua:1Honis decilioncm accedamus,
~ _ quid!ic la[:1,&amp; qua ratione introduéta,obirer diccn-

:i

dum dl:. EIl: aurcm t laca gabella ticis, in pœnam tC~~~t:o~ merc litigatium ad racioncm de cima: quineœ partis,
quanritaris,vd xll:imationis rei per iudicem petitœ. anciqui/Iima
Prouincia: couCuccudine incroduéta. Vt fnie probatum Cllprà callf
fa 57· qu,tjf. 7Jfli{4.N am quemadmodum olim calumnia: a6ho inrroduéta erat, qua: in partem dccimam !itis temere liciganccs
mulélabac,§. "dtC a/mm DmniA. IlIjlilut,.,de puma ttmm litigantlll,&amp;

1

4NliJ.gomalttcr.c.de Epifcop.&amp; cleric. 6' in §. ad eXc/lldendtH.in auth.
at littgiojis. ica &amp; vctu!l:i/Iima huillSProuincia: conCuecudine in-

mflè luigances!i Cucumbanc,iure veétigalis laca: plcétunrur.
Sunc aucem veétigalis lata: t dua: (pecies,vt Dofiraces volunc, z.
vna fimpla,qua: lice 110n contell:ata in confelI'um dacur:alcera tripla qu~ deml1Jn lite concc.(l:aca habcc effeétum.Sed vcriùs natura
cllfubfl:ancia vna ell: lara, ql1am Cl1prà dcCcnp!imlls, qux inncialionc creCcicin tri plum:nc cnim qua: fimpla crac, tripla per acci.
dens. Nam quemadmodum vna cO: aébo Jegis AqUllia:, &amp; vna
allia ex tdl:amenco pro lc:gatis piis, vellideicommilIis , quaml1is
dus condemnacio propter negacioncm cteCcat in duplum, Bald.
inl.con/ra neg,mttm.in prima q/ujlime.C. de lege LAq,lilia. &amp; probalur,itJl.inde 1(eralim.§.h.ec aéfio ad'IeTs/II.fi. ad legem LAQ'l/lw1i.&amp;
!.item ex mAlejici,..in verfmm mixta.&amp; §.ill duplum.m ftlle.lnjlit.de
tlIiDllibuJ. &amp; licuc vna ell: aétio depoftci, vel mutui contra dolo

ncgamem dcpo!icum, vel chirographum,licèceius condemnatio
ob innciarionem du plccur , §.fid &amp; fllrti.iIlJlit. de lléfiOllibl&lt;J. &amp; m
4N/!lf1Jl.contrà qui proprium.C.de 1I000.numerat.peculf.ica &amp; vna cil: Jata,licèc lite contell:ata propter ncgationem crcCcat in cnplulll. &amp;
obid rripla appellecur.
VcriuCque t autem Jaca: hoc commune cil:, ve fi licigarores Ii- J
Icm traCaétionc decidanc ante ré iudicacam, laca !iue limpla !iue
tnpla,ab vtroquc Iicigatore, il1xCa fi;ttucu Cl1ria: Camera: media
exigacur. Acquiritur auté fifco ius veéligalis Jaca: fimpla: fiatim
Bb 3
vt

�198

Caulr:l,9 3 .O.!!.a:il:. vnica.
rcgiClrac:I rec!am:lrio ne,(cu pcritione : llcl1r &amp;rriplœ, Illico Falla
JICI S conecil:atione. Albo ra men vel perfccurio non priùs darur
qU3m res lit iudicara, vccauctllr il:aemo quod incipin: SWllfmm,
'I.. t 'lutrlln'l/lt fiemt rtc!Jl1l.1t;OlJl1lJ in Ct/ri". nam laea,fiue fimpla,fiue cri pla non dcbeeur , nifi ab eo qu i vié\:us cil: &amp; fuccubuie in hce, &amp; de eo canrùm in quo viél:us cil:, 3 vié\:ore :ll1ccm 110n eXlgl·
tur.ideo fi peciCI ol1is pIura fune çapi ra ,&amp; in aliquibus aaor, &amp;10
ali IS reus fu ccumbanc,ab vcroque de co in quo quifquc (cDtentia
viaus ca,debccur laca, vc cauceur iamdiél:o llacuto.
4 SedquoniJJU crefcenec t l11aliria hominum,licigaroresexcii.
poliro Itrcs inlon gum rempus prorraheb:tnt, Vt Iara: (olurioncm
ditferrenr.vncle ad obui:mdul11 his callidls mac!JinatÎoniblis m:t~ni6corum ordinariol1c,f.lél:a (a lmis :U1J10 millelimo quil1g~nrc.
il.m.o rncelimo (ecundo,dic decimaoél:aua NOllembris, qu:r inCIplr, M./gmjiâ domlm/uipra in libro memora liLI, con(hrmucŒ,
vc li inera :lnnLI lis no fuent (cmentia cerminara,vcl fi j (enrcntIl
fu~rit appellatll,Vtroque ca(u pcndenrc Lte, vel appcllatIone ptrmlttirur fi(co, vel eius publicano, latam mediam ab vtroque Imgatore cxigere,quod graria fi (cahs pecunix cclcriraei s,expcllclldl
&amp; propul(andl fraudcs &amp; machülationes, qua: in damnum firci
/ieri con(ueucrant,il:acurum fuie. ~amobré in enarraeionehuius \iti s placeb:lt uonnullis ex parribus Curix cOI1(cr;peis , Sre·
phanOrUl11 inrerccllloncm ornnimodo rdiciendam, (utfulriscum
prxdlél:a magnificorum ocdinarione ,qua: gencrahecr loquirur,
ncc dif1:iogUlc,adeo vt gcneralircr lir lIltcl!tgcnda, I. I_§. gtlllllftItrffde üg"t.pr-:ffAt.cum limihbus allcgatis Ib/,m glcJfl.ln '1Jlrbl,l~
mjim1llm. &amp; vbi lex non dlf1:ingUlr nec nos ddbngucrc debemus,
l.de pm,~jfde Pllb/w.1n. ;n rrm "fI. eum quia Don fuerar aplld Profenc(calum hs mG ab Ip(O Antonio Ra(catli conref1:aea ,&amp; non
a_b hcredlbus vc\ curarotc bonowm Franci[ci parris, vr non pofilr lar3 CXlgl mli ab lus,cu m qllibus lis fUit conrcf1:aca.
5
Ec maxime cùm gabtlla theis non con{idcr~t etft.él:um alhonis/cd quanriraecIlI pecJtlonIs,vr volUI[ Bart. In 1. a/m qu.td.m. §.
(1'/8IUJ.ff. dt miljd.671JlJlnm i/ldie. vbi ad cJfcélum iun(dl!l:!ollls Ill'
fpicitur quanrum pceanu non quantum dcbcaruc. ex quo rcxru
lUferr ibl Barr. ad qu a:f1:lOncro aaruu dl(ponenm aél:o r m d~bc·
re (olucre (cx dcnarios pro hbra, de rota fi.lmma llris: quia rune
gabclla dcbetl'r in(peél:a qU:lI1tieare pemionis,&amp;non dfeéluexaél:ionis.&amp;lid:tPhiI.D cius non improbâdis ratio11lbus irnpugncr
codcm

Calilfa 9 j . Qg;dl:.vnlca.
199
codcm [ccc doél:riu2m hanc.Barroli,commof1:rérque n ullam elle
proporriolJ_em i~lli(dlél:ionis ad gabellam,dlllcr(am l~n6éque di(tJllrcm dIe r.ltlOncm vrriu(quc,rnm caulfa,rmn ettcélu,ex pra:iudlClis ramcn commuLJis (chola iuri(pru dcnria: comprobat opi1l1011Cm Ba rroh ,pra:(ntllll Paul d e C3il:c.An gc!.Fulg. &amp; !a( ibi.&amp;:
III §.Irlpilci.H. 8.&amp; 9.injlU. de dc710niblu. BaLin 1.1. coü .C. dt fruéhb.
&amp;I1tlll7" çxp-".Ang.&amp; Jmo!.m /.1» CluitAtlbIM.§j". &amp; lmo!. &amp; l ar.
jpl.non .1I'p";'s. zn prl»ciptn.jJ.de trgau! l. Eandcm qu oque [cnrendam rCl1uir narr. in /. m offirtndiJ.C.de appd.&amp; ilt 1. '1/11 tabu/u.ff. de
ptrris.vbi Angelus hoc quoqu c (cqukLIC.
Ego in cnarrarione huius lieis diccbam qua:f1:ioncm h anc clfe
debOllo &amp; a:qllO, quo in gen ere pierunquc(ub aurporieate iuris
rciemix pcrni ciosè erratur, vr dicit Paul. in lJi flYIIUm'9 r. §.ftqui/IIr If,fe vl'rb.ob/ig.Nam cùm Srephani credirercs,aduersùs Ancouium Ra(calll ul1l ,qlli dl: (oJucndo,aél:iol1cm vtilirer inf1:iruilfcllt,
Scna~us huius Prouincix placiro, Seephanorum pcririollcm ~ d
caullam gencralis di(cuf!ionis bonorum domini Fr:lnci(ci Ra(caflij paeris pc-rcinere pronunciatum ea,die ~ 5.lunij 15 73. Nam
Anconius adhuc im pubc~, &amp; in parcis vinculis conf1:leutus, haud
poruir Scephanis nexll obliga rionis adaringi. Idcoque ad Colum
parrcl11,( ce{i Amonij fiiIj nominc rem omncm rraél:alfer) obligatI OI1CIll pertIl1crc Scnarus ccn(uit: quoniam pecuniam in proprios v(us ~3cer conncrrerar, &amp; /idcm propria Stephanis adf1:rill~
xerar . (cd cum faculrarcs diél:i Franci(ci pareis hypothecariis crcdlronbus,qu lbus fueranr (uppoliea:,l1on polfcnc fufficerc, idee li
pe~dcJ1[ c dl(cui!ionc prxdiél:a, Srcphalli cogcrcorur dimidiam
Jar:un cx(olucrc publicano,cllcnirct , (re pof1:ea ptO Srcphanis iudlcara,)ql1od ncque ab i pro F ranci(co patre,propeer eius illopla,
neque ab ip(o Amonio filio ob concraél:lIs inualidiratcm &amp; rcrCillioncm, polfent latam qllam (oluilfent h abere f.1luam aut ad,
'
ucrsus hcredes r rancl(ci efficacem regrelfum,nec probablle lir
magnificos dominos de hoc carll cogitalfe,&amp;Seephanos ad ex(olutIoncm dlmldlx bex,concra omncm iuris ratiollcm &amp;a:qulralcm adlgere voluilfc : rum,quiatrale hoc veéligal tamquam pœ- 6
nale (cqL\l dcbet (uum aurhorem, hoc ea inillf1:um vcl rcmcrarium hngacorem, /';:'nczmllJ. C.de p.:nis. (cd cùm ance rem iudicaram cogno(ci h aud porsit vecr lie illiu!1Ll s vel remcrarius !irigator:id eo Ilec ante re m iudicara111 1ae:E veél:igal exigi potelt, vt
antlqulCus {umma ra Clone fuerac conilirucum, &amp; vfquc ad orcliIlaeio

�Caulfa 9 3·~zCl:.vnica.
nationem przdié\:am [cmper ob[eruatum, cùm une culpa non
fir aliquis puniendum,t.ftnt CIIlfll, dt rtg.illr.lIb. 6. &amp; c. nt j/illl plI
p4/r.&amp; 'I):&lt;or pro mllrito. Nam pœna eCl: vindi6l:a culpx) vr 1l0tatUl
in cfant .dt officio dtltg4ti,&amp; in d.lfancimH4.
.
V nde Magnificorum ordinatio ita accipi debct &amp; IOtcrprcra.
7 ri, t ne indebirè &amp; Cine culpa aliquem afficiat pœna,prout atlice·
ret Srephanos,fi re pofl:ea pro eis iudic~ta , no? poffem id, quod
(oluiffenr pro iure Jara! recuperare , e([ctquc a n:lturah :cqulr3re
prorlils alienuro , vr lifcus lara: lucrum cum Ste pha llO~l1m derri·
menro co nfequcrerur,l.nam IJOCn4tllr~ ff de cond/ll. ind(I/1/i. I./oI"
pletari.dr rrgul.iurù,lrbr. 6.cllius "quiratii ra~iol1e mulra coutra lU·
ris communis regulas confl:ituta [une, vt multlS exemphs puR
gloffolro probar D ynm,in d.caf.locllpletari.&amp; Philipp. Decius, m/.
in iurtff dt rtgul. itms. Nam fi inopia Francifci vcl annihilarione
contra6l:us Amoni) , Srcphani amiLlione crediti mille [ex cen·
mm aureorum afficianrur,humanum cCl: relcuari cos,[altem àro·
lutione gabeUa! pœnalis,qure alioquin Immerite iIIis inlligcrcrU!,
11 Satis enimt inforrunio principalis crediti affiigunrur,vr rdeuari
dcbeant circa [olutionem gabellre:argumeneo I.tam dtmm/IS.C,'I
Efifcop,auditn. Nam &amp; roulta cOlma iutis rigorem,rarione huius
xquitatis incrodu6l:a [une, Vt in I.iure fo ccl/rfi.mff dt itm dOllum,It
hac ratione conera iuris communis regulas pupillaris racita non
adm ittirur contra maerem, ' 1 n. c. dl injlttM.&amp; flbJ1illlt. Bald. lt
[cribentes com munieer , in t. pYtcib.... c. de impubtmm. vt meriro
ordinatio illa Magnilicorum ita moderari dcbeae,&amp; benignèin·
terpreteri, vt procedat quando creruror, à quo pcndeme licelatl
cxi~iCl\r , potefl: illam habere r.'lluam in ca(um vi6l:oria: !iris, &amp; ~.
la~ à vi6l:o reeuperare:nam &amp;rune poten lifcusex priuilegiodc·
bitorem [uum ante diem [olucionis,publica veili r:ltc &amp;neccffitl·
ce id poCl:ulate,exlgere,G verè debiror erae,v r llli prrefl:ee omncm
indemnitatem,l.I.c.de cond/ll/one ex lege.&amp; ibi gloff,linalis, qnam
(equunrur Bald. &amp; fcnbe nees communieer PC'[ tcxrum &amp; ibl no·
eata,in '..fi conjf.rnlt.§, 'l'IOliuf!.[olt/t. ma/r/m. alioquin dmum C[l1
eum exigere,qui dcbieor non cfl:,vc1 ante dlci eUCllellffi comere,
nlllla pra:fl:ita indem niraee,quod lex abhorret.
Et in fimi li quando cmtor t remancree in effcé\:u defcaudaru!
9 tota re &amp; prceio,quoniam re clli6l:a vendltor non effet folucndo,
ita Vt non poLlie pretium rcfl:imi emtori,rul1c cmtor [olucum lau·
dimium à domino pocel[ repeccre) Vt fingulariecr decclminat
Calol,
200

•

10 r
Cau{fa93. ~:dl: . vnica.
Carol. Molin, in confoet. PArt/m prim~ p"rlt,§, 11 , in 111.t~iOJl(. r8.
Il, 61 , ergo mulro magls poeerie cxcipcrc li rune proh.lblle fil' ~c­
birorem,à quo Iara: veél:igal in ca(um viél:oria: rcpcrcndum cll.er,
non effe foluendo, ita ve eercum iam Gr rcpeccnd u:n J fi[co fi CI
[olueecnlr: vnde peecnti obfl:ae exce ptio , dolo peris 'luod r fl: irucurus cs, vr mcrieo diél:a inccrprcrario ad ordin aeionem magni ·
ficol'llm lieri debeae.
Prœ(errim eùmjn dllbium rClIocari po rTir, an dléti magnsfici
haberent ralcm condcnda: Icgis potcfl:arem, 'l ux maXllni gradus
men imperi) dr,foh Principl rdèru ara,vr pofl: Barc. volu ill Ang.
Alex.Fulg.laf.&amp; feribcnres com muniecr ,m l.lmptYÎtlm.jf. de lIIYIJd/fii~11~ omniUM iHd/C.&amp; an poiT'e m Camirali dlél:o fl:aru to fu a
{l:irucione dcragare,qllinim o eeiam vbi huiurce l'ci ealcill h.'~)UI!~
[cne porefl:aecm, ra m ~ n qnonia ratio artlin ationis IlIorü cell.le in
ca(u ifl:o,idco ccffarc dcb(!r cim d,(polino.ul,maffl17/c.dr "!pd.l.
~digm'§' 1(Mml'u.jf. de ùrrr p,tlron. Na raeio ordinaeionis fuie,'lula
lsr i"arore ~ \/ e diffcrrent vc\ d udercn t vcél: igat:s lara: (ohltlo ncm,
' proeraheba nc lires, &amp; in 10ngi rTimum ecm pus llbs
ex "
compofiro
prod'uccbanc.vnde di 6l:a ord ination: confl:l~u fll m fUi,e,ve ~llfi
rr~ annum lis fcnccnt ia defin ieiul ella ecr mll1 ara, 'luod dlmldlu
vell:igahs !arre ab vrro'l uc lieigacorc cxigi poll"er·qlJ a: rario ccffa r,
eÙI11 ex .16l:i ~ hni ns ls eis liqUide cofl:cr, Srephanos nulla inrcl'1111f·
fione faél:.l (lllnrna dili gc nei a v ro~) Vt Iseem gabdlariam intra annum PrOrel cfca ls (enc~nri a , ad COflll11 vtilitJccm eerminarenc, à
qua pofl:ca fui e proliOCaell. vt \l ulh ncgligcncia, fraus vc\ ollu fia
poOèeeis impuc.1I'i.&amp; quando t thrueu vcl co nfl: ifllt lu fit call!1':t 10
depcllendl (r.uldes, Ôl ma h tü~ l.ommu 111 , r~n c c~Il:1 nr c fraude
vel'malinrt cc Ille fhwn vc\ conflieucionis dsl rofieio. (. filg~l'"m.
at appell./iombuf.&amp; ibl Panor, III 1. 11ola. tillu idC111 ln fl:arum,raei:&gt;
poüùs aeccnditur tlUJm vcrba,Bald.in lJi ql"-'flruo.eolfi.vtlfrx lm
~pparet.c. dt f"rt.Barr.1n 1.(OII/ra.Jf.dr leg/blf". N,lm écllànre r a~ione
Icgis,ceffat Icgis dlfpolitio,l.qlfod d/Ellf'" &amp; Ibl B.mffdt f,tEl,hqu,dcm rario refrringl t ditl:li hoc dl: di(pOlirioncm,l.wlJJ p,tter.§.dul.
Il!lmù jfde Irg&lt;1ll1 1. ,Uue "c7Jo.&amp; Ibi B,urffdt fAI:/mnld/ortv, ve merirà magl1lficor.ü ord\llario non pollîr bac caullam coprchéderc.
Nec eo rra dlcit, quod fun it lsm eotcfl:atio f.lél:a mrer Seephanos &amp; Anronlll R.l(c.llllll.Na lieis t eoedheio qU ldé facie,v e lara 1 J
debeacur fi rco,fcJ no f.1Clr vt cxigl pollie ab co,qui nond u rCl1léua condcmnaeus en . cùm C onl1t:lli fupradiél:o fl:aruro eaueaeut
.
CCC); I,rer

co-

Il:-

�l..Ol
CaulEl 9l. QE.x{tvni~
cxpr [sè,vt lara exigatur [olùm ab co,qui viéhts eft iudicio&amp;:de
co,in quo viélm fucrir,&amp; llufquJm i viélorcExpcélarurcrgoll.
(tS eue nrm, vr cxigt pollie à condcmnaro , niG fraude &amp; malida
vitra anL1u m lis prorrahererur • quia runc ab veroqut' lirigatort
dimidi,ll.l[;l cxigi pordl:.vt diélum dl:.
Nec f.lcilè .ld1l1ino,quod ex aducr[o diccb,ltur, gabcllam litu
l! 1\011&lt; on{iderarc i- df"éluffi aéb onis,fed qua nrirarcm peririoOl!,
p"r rex r.1n d.l.cù,,, 'fll.dam. §.q/l olleJ ff.d, Il,rlJrBioJ1C omnium rMdiClm,:vbt Barr. &amp; com n1unircr Doé1.hoc 1l0ram.Nam contrarium
probantl' III prc;dtél:o fbcuro,quo cauctLtr vr lara exigaturfolùm
,lb co qLll illdtcio (uper,tru s cft, &amp; de co in quo viélus dl;. Arren·
dirur rrgo (cn rcnria,no n :tutcm ip(a peei ri o.Nec eCl: hoc nouum
i11 iurc,cùm in vcé1iga lib us cxige ndis rcgularircr infpi ciaruref.
frélus,&amp; rci clléws, vr ex ln ll lris inferri po rcCl:. Nam in lfodfi bIt.
§.q!lld.,,"jj:dt co"d.c- dtmon(I.Ang.&amp; lmol .lIIl.âuitallb. §.Ji.jf. de
leg"tli 1. qlllbus in locis conclllditLtr li Cl:atuto callcarllr vrdc
pre rio rci vcndirx [oillarllr gabella [ex tlcn ariorllm pro IJbra,no
[olll&lt;:tllr nio de prctlo quod [upcrcCl: dedllébs [llmprtbus &amp;ex·
pen{i I.S ic quoque li ll:atLtro cauearur, vr de quolibcr dt'biro fol.
uarur vc:él:igal fex dcnariorum pro Itbra, inrclligirur de dcbiro
quod remaner dt:duélo imervfurio:lhrr.per ilium text.i1li.inlrge
F.tlcidla ""brtllrjfad !tgml F4lcidJ4fn. Simtliter Gde legato folué·
dl !ir gabe\la intelligirur qua tenus Icgatll m ipfo effcél:u cft vtilc
Jegatario,A ngcl.illl.qlli[undl/m.prr il/llm /(xl.jfad lfgt'" Fa/ci"A,
Bald.Ang.l .. f &amp; Doél.illl.non tII'IIplilu.i/J priJJâpjfdt IrgdM r.Hint
cCl: quod de legaro doris,Cl:al1tc prccdié10 llarmo,non d e berurg~'
be\la de quamiratc iplius dom,rcd (olùm de com modo rcpres.é.
tarionis,quod in cffeé1u con(equirur Icgara rius, Bald./n I·l· 'll/rf.
q"""""",,!,,;d de !tg_ID dOliI.C.defoLfo wtffi adu[fA legato &amp; Ia(,w
d.l,mn _mp/ihSic quoque gabe\la qu a: ex forma Cl:aruri (oluen'
uenda cCl: de heredirare reCl:amenraria,non dcbetur 111{i hercdital
ur lucrofa. CJ~rc nf.I1II.fÏ;,.§ . il1 ""'pUlaI/OIIt.C. dt {fm dtllb","';.
probarur in ,tflthmt.de R"pJiiJ.§ji 'IJtrojJt[fmt. &amp; ibt no rat Angel.
Sicquoqlle Falcirua non debetur nib de legaro va lido &amp;cffe·
au,tli.d /''1'1/ fimdum.Ex qUlbus inferri poteCl: , gabcllam dcbc[i
&lt;le co [olilm quod in cffcélu pcrucnirc: dt"bct ad cu m,qui gabcl.
la111 fo luic,vt criam nrmat Decius ill d. § 1,miti.
Prx rerca But &amp; [cquaces.ill d.§. ,!HDflts.loqllunrur in lhru[o
c:xprcf,è ru[poncnte aélorcm foluerc [ex dcnarios pro libra de
ro[a

CaUrra94.~:dl:.vniea.

103

[ora (umma IitisJed Comitalc Il:atllcum nOll ab aél:ore, {cd à V I,
ao cantûm gabcllam exigi di[ponjr : nec de tora qu anr irare
!iris , fcd de co [olùm io quo quifqlle lirigaromm (cnrentia fupcrarus fucrit.nec gabclla liris,de qua loqu irur Bart.ill d' §''1"otlt' cCl:
pœnalis:ricut Iara,qucc in pœnam tcmerc liriganris inrroduél:a cCl:.
iraque faciliùs n:Cl:ringi debet &amp; coarél:ari,c.ndta.dt regul.mrIJ, Ir li.
pœoales enim confricuriones non [unt adiuu3nda: , [cd rdlnn.
gcnda:,l.cùm fjllida1Nff.'/e Mer;; 6- pof/h.
Ex quibus concludebam veaigalc 110c iudicium lÎ.t(pcndcndurn crrc,quoufquc callera di(cullionis bonorum domini FriiCJ(ci Rafcallij,&amp;lis [uper interinatione rc{cripti conrraé1us rc{cilla'
rij,fuerinc amplillimi Senarus pl:tcito rerrv,inaca. &amp; Interim qux{lori ~rario, ac publicano omnem coaé1ionem aduersùs ct'phaDOS prohibendam , quod poCl:ca maiori (ulf'r;lgio comprobarum
&amp; pconun CÎacum efr,die 1. 3.Ianuar' j, 1 574C A VS S A 94·

1 E M funao domino loanne PLlgecta filci primario pacrono,heredes cius
totius trime/tris honoranj {olunonem
per libellum petierul1r, cùm iprc ante
diem trimef\:ris extremum longè Je·
ceŒlfer.quxl1:ionis fuir an pro integro
trimel1:ri deberentut (a laria heredibus. &amp; placu,c non Je·
beri,nili pro rem pore ' quo fuperl1:es fuita Siq ujdem labor &amp; pccuni:t diuliionem rCClplUDt I.Sieo.ff.de 3nnuis le~:lt . Et Opl.
I.d icm funlto,ll.de oftlc.alfdT. licèt comm uuate rCClpl~tur a tènbcoubus,

1110 Bu roli iD

umen apud nO$ non obrcru.ltUr de confucrud ille.

S JI" N MAR 1 A
'1J11iCI,

J S

Car1f.t .9 { .

[ vfJfl4CJtfMffti df ùm m,aJ!Ïim
1

- -T-IO
-N

f2..J' AE S

if,VIJifotll/tm ditm ' b/fr111/ 'tint·

Merfa tD/Ùa 411"; honora ri" ,Id hrrtdti tra"fmittIl1l/.
Dt/lmBo mag/(h'lItll, "md/b/ld non dfbet/lrfalarrllm 111ft pro trm!D.
rt 'fuo dtfo"c1114 filftrjft1 foi/, 6- Ali dt iure IJO( prradlft,vrdr i",
fr'futmiblN numtrM.
LDWi, nD1t dicitllr Wlt;4BII ;,lIer pri"cipem,&amp; flum mll!,ijJratflm:
idel mfJ da/ur
ûCAti!YI hq""4rù~ 1114gijlratuûm ,fid ofJiNIIIII

;_";cII.

am,

Cc

.t.

�Caufl:194·~xn:.vnico..

104

~ o,:nio liarl~/i jn 1. du", !l/nc7ojJ.d~ offic.~ffiJf.ltC(tJh cOlllmllllli, é!l'(1I1(1]lr0I1 firlbrnrmm calcillo comprobala, lamen in Ga"IH'~
fi mulllr d, (o&gt;ifùrl/ldrnt.

.
Il

6) r
........

,JE S

r r0

YN Je A,

c.d, pmnrpilo,eodem Irbr.r:frin lJi 1/1" in faèrù.cir(~fnem.c.deprw/ll.
/uro,:fèrrnior rodan lrbr.vbi fa l:l.rium rcfidlli rempotis deberur he·
red,bm. ~am tcnrenriam Cequuti funt Guille!. de Cuneo,Ang.
Bald.Sallc.&amp; Ludo. Roman.quos refere Alex.in 1. dtcm(i",lfojf J/
officio 4Nfor. ~a! opinio cft communis &amp; frequentiori calçulo
comprobata,vt arrcfl:antm Iaf.Fulg.&amp; Decius.
Nihilominus in hac caulfa fuit conclu(um falariu non dcberi
2. herediblls t ,ni~ pro tempore quo fifci r~tronus fUit in humanis.
Non alltcm pro rcfiduo remporis,quo morte pra:ucmus di gnicari [upercffe h~l1d ponlir'cllm labor &amp;pecunia de iure diuilionom
reciphnt,I.Stio.,n prrncipio.if de annrrù /(g'lfÙ. ~ mor~ contingens
in per(ona locatol'is non pro~c hcredibus , ql1oml11us minuarur
faLarillm pro r.1U remporis, lji v no. §. c/lm quidam IJi 1""fil/dI/m.

3

10r

co.!. dt qlli. §. Îtldr_&gt;e. jf. de reltg'ojiJ &amp; fo"'lIbU1 fme,. Sed a:qllum
ll1inimè vidctur, vr qui pcrficerc non poruit loclrioncm
vcl operas prxftare qu:J.s promi(erac , habeac inrcgnlm [.11:1rium , diéln. §.Cllm 'IlIid4",,&amp; ibi ncrant Fart. &amp; poél. pro qua 0pinione faclttCxrus in Um fihclar,bM.&amp; t.!tT/IIIt.§.jn.1n
C. ele·
trogal.milJlilr.anllo
r 1. . vbi !1:ipendi,l non debcntur hcrcd,blll
port morrcm defllnfri.quam opillloné fllmmopere dcfcndir Raphael.Fulgof.in J.l.diem fona" &amp; anre eum Petrus &amp; Cymll, Vt
rcfclr BJld. in ["p. r. 1rlis diwl/r DIIX vd Marchio. in vjib/lJ f(lId.
quam (cntcnciam eriam [ecuci funr lacobus Butrigar. &amp; Salicer.
&amp; ante cos Berrrand. de Monre Fannio vt rcfert Alexand. in d. t.
~ilm.ff.de officio aJfeJfor.Er ql1amuil durum fit conrra comn1Ullcm
fcnrcnti:tm, veLut coutra Il:imulum calcltrare: r.lI11cntvc lcélè &amp; 4
prudércr animadllertit FliIgoUndrc1.t.dmn fonElo.n.o.comrnunis
Iila opinio de confuerudine non [eruatur , nec diCtinélio quam
fleir Barr. in d. §. Diu/il, imer magifl:ratullm officia, qua: habenc
dignirarem &amp; [cicnriam, &amp; alla qux principalitcr laborem conCidCClIlr.quam difl:inélioncm fequulltur communitcr (cribences.
Nam 111 GaUia dcfnoélis magiftraribus l1:ipcndia prxreriri temparis duntaxat pra:ftanrur,nou eriam refidui temporis eofl morrcm ~ &amp; maximè fupremarl11TI clIriaramconfcripcis, CUal eriam
ilUs l'iucntiblls honoraria non debeancur,nili catione [eruirlj , &amp;
Iaboris,(j rqu c nccetrarium Vt (criba: curia: reflarione liquida appareac , Curix con[cri ptos Legitimo ac coo[uctO rempore in[eruiflè. Er cùm hxc qua:fl:io iterum cuenilfer in hercdi bus domini
Anroni Gautfridi Regi) co nlili llri),diéla: Curia: Parlamenti con[eripri , cuius hcrcdcs rotius rrim cllris il:ipcn dia pofl:dus morrem rcèeper.lIlC,Cllm ipfe ante fincrn rrimefl:ris longè deccfrtllèt,
&amp;in cxpunélione rarlOcilllorum generalium llUlus Pl'ouincia:
hacdc re conrroucrterccur,pJacuir curi;e folurioncm admicrcndam pro rem pore quo Gaufti:idns vixit in hUlnlnis, &amp; pro rcfiduo cemporis pecuniam ab ci liS hercdibus reperendalTl , vr conlIar in rariociniis gc:ner;llibus ann-i r p2. CXpllllèl:is in càmcra
ratlonu m r giarum,anno Dominij 157 j.men(c Dcccmb.

l,Je

li",.

c./IIJf.t 9 4·

!cet ' ure cOlllliru'um lit &amp; aduocatis fi Cci velut iu priJ
' "kgiul11 i cOllcclrUlll,vt li fatalé dié obicrim,vniucr..
,' . C~ toeius :lnnl honoraria ad hercdc~ (uos tranCmirtanr,
ve Lco11l~ lmper:l.toris cé fl:itllti Olle ad Dio[coru pra:fcctum pL'l:tOrlO fcripmm cft,in I.pojf dIlOJ.c,d,· IIdl/ocat.dlllttfor./,..
d,coCUI lccedit tcxtlls,in 1. 1.§.DÙIfIJjJ.de v.:rzù &amp;rxlrordrIMrrlJ'"
gml. per qnem élcltltlit ibi Bart.illud ge llcralitervcrum in omni
ma grfl:roltl1:pro qua opinione ctiam allcgatnr textus,m 1. malr;ruI,'.c. de"gml. rn reb. itb,. a. vbi ql1:lndo modtm vntls cx numero
ducen.lriorum ,cius laborum fmélus fuccclfores habem.&amp; /11/.1.

§. 'mperrloriflocari.

Oaulfa 94 · ~a:!1:.vnlc:l.

t

Er quamuls inter Principcm &amp; (ul1m magiftraeum non diC:leur Joc:\rio, ncc decur aélio locati pro ftipendiis am honomiis
debiris magifl:racibus,fcd officlum iudtcis,vt concllldllnt Philip.
Decius'&amp; Cmtills Junior , reprehcndenres lafonem , 111 eli. dllm
!unao. &amp; Ba rr. in 1. I. /lf prinapto. jf. ji mtnforf"fimmlodllm dixlr.
&amp; 13:tld. in 1. 1. C. de fi,(frngilJ. In 1. 1",e(ftOlJ(. Panorm. If) (, q~/~
illdlCamU1. {ol. 1. de pr,efiriptio19ib!l4. cam en certum cU- otncium
hoc iudicis, xquimc muniri,!. quod Ephefiff. de co q~gd «m/o-

Ji

co.l.

Cc

3

CAYS

•

�106

Caull'a 9 r.~:dl:. vnica.

Caulfa 9 5 ~:Ell.vnica.
~

r
.

\

CAVSSA

AE S T 1 0

r

1. 0

7

l,{J C A.

CAuffi 9f·

95.

Obi!cs habences t mcrllm &amp;:. mixtull\ impeliull1 &amp;:. omnem iun(diétionem,licl't Ille 1cu US 1
Blancardus habcbat in d,él:o loco NcolJrum,
V AE RIT V R an Neolarum
nOD po([UIlt ear,lnro ad(cribi, &amp; collariol1lbus
vniuerfitas potuerit pro pria aucha·
dccrcco ejuit.tis vcl vici, in quo habcDJ: illri(dirÏcate bona Petri Blancardi domini
ngi: quoniam vniuerfitas non habct aliquam illdiLti loci, à plebeiis reccns acquifira pa· '" rifdléboncm,aut potdhtem (tatuendi in ipros. vnde cùm perrogi catall:ro,&amp; collationibus adfcribere.
na varallonim non fic [lIbd,ta vniuerfitati ,ideo non pocdl: vnian vero Curi:!: authorirare id elfer fia·
llerfita~ illts indiccrc colJcél:am,auc mllnus altquod per(onale vcl
mixtlll11.
vc firmanc Chri!l:oph. de Nidlis in Ira[14111 "'II/UTllm, il,
tue.ndu.Cauffa litigata,placuit ciuitarem id
polfe':fed
'l)er[ 411 IlIIllm lIobilt! ~xCllfrnlHr àml/nerib. qucm refere &amp; [cquicur
aurhoritate CUlix , vno ex Curia: conCcripris in eam
Srephan. pere.cm! 14 LVtJiS dl/ob.col. I.~. 3.&amp; 4.COII!zo7.pro rifpOl1rem de1egato confl:ituendum. ex rem pore , Calend.
jimlftcttndd.col.l.n.2..vol.I.Nam in i!1:is nobilibus cadi: e!1: rario,
Septernb.157o.
qua: dl: in Eecldia,&amp; forenfibus.quibus no potdl: vniucrficas de
iure imponcre mllllllS colleél:arum,l.rifcrip/o. §fcirndl/",.if.de munIr. &amp; hOllor. &amp; ibi notane Bart. &amp; Doél:or. &amp; in 1. r. c.dl mHillr.
a ClEia ÎlHi(Jill:ionem.cl potdl:arcm id Cbrucndi iD vicidominum Regis feudnariu m non habc[Jlt volunt ChriO:oph de Nidhs ln tnlhtu tllUncrum in fU6"
él in 1uO l~co. Ybi Barr. &amp; loan. de Platea, Luc. de Pen. &amp;;
an autcm Dobi les ClCu(cDtUr à munccib. &amp;. Bc:nuod..coD61. 14 J . &amp;; 107. TOI.!·
alij notant. Siqllidcm vniucrfitas de iure ficU[ in forenrcs vel
.. de '0 quIt
EcclefialHcas pcrronas non habct iuri(diél:ioncm, &amp; potcl1:arem imponcndi colleél:as, vcl aliud mUl1us per(onale vel mixeum : ita nec in Ilobiles va[allos Prin ci pis , quorum iuri{diSrMMARIA
f2XAESTIONIS
aiolli [ubdl: vnillcrfitas. Itaque id aufroritate {umma: vcél:ivnÎu, CAuffi 95.
gali! Curix ,VlIO ex Curix cOll[eripcis in hanc rem dclcgara, id conl1:icuendum placuir. Pronuneiatum ex tempore dic
J
1XJ'biles habtnW iIIrisdiéliol1em cum Un'Îtori" mn poffilllt !rI'"
prima Fcbruarij , 1570. Nifi priuilegio vlli~crlitas id faecre po[ni! in il/o terrilorio AC'lt"frtis , per vllÎuerfitaum tlil1I4/oci CIl"
[cr , aut con{uccudine immcmeriali, qua: habcc vim pnuilcjfro ci/û/ali! .dfiribi.
legij, l.huc itm. §. duéhlJ '"JH4ff de AlJua 'luof,d. &amp; .tjliu.cfopcr lJui2.
"'''fol''*, Regis habens itlri!diélionem,de Ù/Tt lionJùbiiciturjfAtUtÎs
b'1d,m. §. pr.•mea. de verb.jigmfc. &amp; quamuis ll:acuto Prouinvlfitmjita/ÎJ in '1uam habtt illrifdlmonem.fw/J Ji (X frlUikgil,
ClZ vnlLlcrfiras polIit foren(es ibi bona polIidemcs ciuiraris cajlAIJ4IO vd c",/ue/udine, Ibidem.
rallro. &amp; collcé1:is iure quodam lingubri ad{criberc, tamen id
ad Iloblles feuda cum iuri{diél:ione polIidcnces non dl: trahendum : cùm l1:acuta fine I1:riétè ineerpretand:l, 1. 3. §. h"c verbd. 1 de I1tg.grjl. &amp;; ibi not. (cribenccs, &amp; /. qUlCtl'lid "djlringend.,jf. de verb. Iblig. Bar. &amp; Doél:. in 1. 6mlles popu/i.if. de II/flic.
6- iure, &amp; alia fit racio vaCallorum Regis, &amp; alia forcnfium limplicirer.llamque vuiuçrliras iD vafallu t Regis c\ominu illius loci ,;
,

no

--------------------------------

ius

�!08
Caullà9 6 .
ius col1cébndi Don habet , nOI1 ea quidem ratione quod extra·
neus lit,cùm 11110co illo natus lit, &amp; domicilium continuum ibl
habeat,(cd quia vniucrtlt:ls !htucndi in enm ius 110n h.lbct,cùm
VIllU r{jus 1rel 6[. hOll1incs Illius (ubditi Ont iurifdlltioni CIUS, vr
memà 1\1 ~um !btucrc non po (Ji nt. qux ratio cdlJt in formft,
qUI iun(clIt1 :onCIn non habct III illo loco, licèt cxtrant:u\ fir,alibi
(1 isi!'cm ~ domlclhum h:\bcns : de q uo loquitllf n.1tucum. VI
fUlc condufllm &amp; pronunclatUI11 in hac cauflà.

C AVSS A

2.0$1

a C,non miDU .•. C. aducrrus.dc immun. E,def. &amp;. in authcnt. itcm na lit cornmunins.

C. de Ep,re.1e cleri.
b Vt ,ni dclibercnt Cupe, muneli, collclla: inditlionc,Clcm.l .dc ccnlÎb. c. 6. codem
tjtulo,in antiquis not,Panar.1n d.c,non minùs.

S

rM

MAR J A

i l AE S T JO N

[ S

vnic.t ,Cil/1ft 96.
Ecclefill lin rttinellt fita priuittgia &amp; imm/l11itaUm , ttùrm infl4nu
nmfsitll" IItiqua bdli, n. J. &amp; ptr to'am qlujl/onem.
2 Ecclefiaflici non jimt Immunes à colltc1if, qUA! db p"bltcl/IN 6- c~m­
"",nem aliqllam vt/titl/tem clericoYtlm&amp; tai,omm tnd/Cuntllf.
l Collationli onl&lt;1 tl/nûlm I/d illos pertinet,ql/os vti/ft tU, vd necef;'tl/s
impofttion;' princrpaliter reJPicit.
~ Clerici adfulam ordin4tioné vtt detiberlftionem laicomm non cogl/ntilT cofirrt,etiamft cl/uffi col/ation;' t'l11g~t ..què pri1lcipaliterclericos atq;fèclliarts':fld reqllirÎturql/od c!mu &amp; pOp"/IH fimu/ C01ltU1Iiant,&amp; deliberent fùpucoltationefociellda. &amp; lI. 5·
J

96.

AE VIS st MO Hugonotorum bellovr·
geme,qui :rd es ["\Cras. &amp; remph&amp;fàna
n(tabant , &amp; (acerùo[C; pa{;im &amp; vbi·
que tlucidabant) Arelatenlis ciuim
collationem mille Cexecentorum au·
rcorum pro fl:ipendiis quingentorum
rnilitl1tn ad cllflodiam ciuiratis inCcio Archiepifcopo
&amp; capitula Eccldi:r .ian:: Ctl.itaris, &amp; pracemOleS. Lu·
cia: ordinis [acra: militia: C.lcai IO:lOnis, decrcto ordi·
nis indixerunt. Cùm ad [olutluncm huius muneris
Eccldia: cogercl1tur, proLlocam Ecclt:!iafl:ici : quod in
[Llorum plimlegiorum perniciem 3 decurionibus ciuita·
ti~, qui lhtuendi am id m unens ind I(endi llullam h,tbc·
rem in eo~ poteltatetn, icl mll nllS indttt'Jm elft:t. C~ulla
lttigata &amp; in conCilium mliTJ, maiore (uHl aglO comprobatum e(t , belli vrgcmc necchr:tt.:: Ecclc:CiJ{h cos pra;·
textu priuilegiomm minimè excll[.,n , [:· d nec ciultatil
decuriones id fl::uucndi in EccldialhcJs pCI fona habe·
re potcfl:ate m •. ldeo anriquaro [Upertnd1ao,placuit euo·
catis ad IUllc rem Ecclcfiaflicis b i i fl:arut:ndum.Pronun·
ci:l.tum die ll.mcn(is Fc:b uanj, 1 j Sf'
t.

(,flOa

i l AE S TI 0 r NIC A,
Ctt/1ft 9 6 .

Ire à I11ccnarrata,p lacebat nonnlliiis ex Doml-

t

nis Curia: con(criptis,criam in(tanrc belli ncccflitare, Ecclefiam rcrinerc (uam immunitaré
&amp; priuilegia,pcr ccxLin Lpll/at.C.dù SS.Eccü{cxLt!~~~~ pcndendo ilium proU[ Iaf.ibi n. '6 .pondcrando
~
illa verb:l, nihi! extraordinarium db hmc filpmndic7"mue Jlagiutllr. Nam tcxrus iIle non (o!ùm cximit EccJelia
gencralircr ab ommbus munerib. exrraordinariis, lèd fpccialircr
àfuperindiél:o , quod cft munus excraordinarium ql10d imponitur à Principe ob necefJÎtarcm beUi, vr poll glo!f.decJarar Barun
1ubric~.C. ie jilperindillo, IIbr. 10.&amp; 111 L.hi quiffd, illr.lmmH1I. Allcgabant prxterca rexr. in Ifuthmf. ilem nuUacommuflIt.l1. C.dt Epifè.
&amp; cltric.&amp; in c. J .de immlt11.EccLif.Libr. 6. vbi gener:lhrer cil: prohibirum ab Ecclcois cxigcrc colleltas ,allt cxaltioncs aliql1:ls anganaG,vcl paragarias,ctiam pro communi ciuium vtilitarc. Probarur eriam ha:c conclufio in (.11011 1111111IS.( .Ildllm"s. de /mmH1IW

Dd

Ecdtf

1

�r0
CauÜ~ 9 6. ~:dl:. vnica.
F,alc(vbi ctlam immmente comm~ni .nc:cnlrare c1eticorum &amp;
laicorum non tenemur EcdeGanlcl :lltquld confcrre,nili [pome
veline cOl~fc:rre,approbante EplCcopo cum clcro,&amp; vb i Iaicoru,m
faculrates 110 ruppcrerenc. Hodlc per di.Cpo!iClonem d.c.Adumus
dcbec hoc fieri Romano PonCifice con!ulco.slquldem Eccldiarum bon:!. {Lrm Dco COIl{ccrata vel depur~ra,&amp;: !'pirituaü v[ulde·
{l:illar;j, ,~'/dml( r .cfi'luyam. Cil. nlllll. 1 ~' tjll.rft. 1. Idco profa l~o v(ui
feruirc non debcm.c fllHel Deo,de yeg,lIIy,1n 6.Er ha:c ell: ~auo (cn.
prJ 1IJ d, /.pEttat. E{l: cnim Eccleiia rllmrnoperc pnu lleg~au,I.I~,
l.C.de Epifê.&amp; cler,c''1"l1ntjl/,'W,Jc Ce1lfib. lib. 6.clelfJ. pr..Jenruode~ Islu/.c/n,de '!l/I.&amp; lt~mft&lt;lt,clcric.c.gtneraltteY Ilf.qrl&lt;f]f/Mf I:cum Infi,'
IlItlS aliis iuribus. Ee cùm priullcgia hxc fine COI}ccOa EccHus
pw-prcr Dei mihri.un,id&lt;:o pl~niùs CUIlt ineerprcr,md.l, I.II/.h/NIl'tb",. §. 1/11 mil ~eY/.(, 1unEf. l, pOOl/lt. §. dl/o gtner.l, ff. tk '!lacalll1l. 6f 'Cllf millier Vode placebar Il\is Ecc1diJ.m cClam ab hoc [uperII1drdo clfe immunem. Pr3:ualuic nihllominus (eIltCIIUa, vr
2. Ecc1c!ia{l:ici t non fine immunes à colleél:ls ,qua: ob p~bhcam
&amp;: communem vriliracem c1ericorurn &amp; bicorum imponun.
tm : m.lXlmè proprer cxpcdltioncm belli, pcr texrum, pcr
qllem hoc not.\t narr. in 1. nullU$ pmltlU, C. de CNrfÙ p.Mel,
lttro 12. &amp; pel' rcxrum fingul.:rrcm /1J cap. 2.. de JmmtlnilAIt Eeclef vbi rem pore belli clenci ab cxcubiis, &amp; cuO:odia ciuitacis non (unI' immuncs, Er opinionc:m hanc (eqult\lr Allchar,
in d,c.noH min;lS. de immlmitate Bectif. &amp; Bald. in t./ubem/II nt.!Ü/II,
pt Y illum tfxtllm,C.de SAcrof Ecclef vbi rradir à necelIitaribus
minemibus Ecclcu.)! Romana: propccr bellum, nullum pnul·
legium excu(are, Gue fic concdfum dignieaci, Gue rchgloni,
fiue perrona: : quia publica vriliras prxfcrcnda cil: cUlcum·
qu e priui\cglo, &amp; priuilegium gencral~ter concdf~m non lU·
c1udit ca[um concrarium publica: vtl!rtatl. Et ll!rus (cnten·
dam {equulÎ (ulle Paul. de Ca{l:r. &amp; Floria. ibi,per cexc. in1. 'II.
11/ca, C. '!lI ntmini IJetat /lb t/lIt,j}ecier. Je e:.:cttf vbi Bart. hoc rradit. quamuis procc:{l:erur Cc: hoc dlcc:re {alua detc:rminauonc
San8:a: Mat ris EccleGx, per qucm textum etlarn hoc firmat
D ynus ,in l.Ji ex loto. in prjnci~. tf. delegllt. t, &amp; Ccquu.ntur eum
ibi Alber. Salicet, Alex, &amp; la!. qui arreO:atur (ententlam Dym
e(fe communicer approbatam : quam eeiam tenet Florian,
in 1. fi femitrl1. in principio. ff. de fer/utill. vrban, prAd. Burrig,'"
1

im'

,

iI.c,~,

CaulT:'l 96.~Xnl0 vnica.
2.tr
d.e.l., (le ùmnsll1.Ecclef &amp; Albet, qui copiosè diCpurar hanc quxiHoncm in 2.. pAYte ]fllt/mm"" IR qult]f. 1 J 8. mctp, jldtUtll1lJCjl
ciuitatû Iflimi concede,,;, Et pro hac opinione facrt quod [cripGe
Angel. poO: Cy nllm in d, t. DiiI/l1, CIl. fi- per illum tc:xc, loquens
de O:aruro qllod Imponit pccnam proponentl III conGllo CIuiratis de imponenda collc8:a : quoniam raie {l:arueum non
comprchen~ir proponc:ncem colJeél:am ob nccelIiratc:m bell I,
&amp;: non {olùm Eccle!ia renerur ad colleél:as , qua: ob mfianrcm nece{sitatem belli maximè contra Romanam Ecclcfi.lm,
proue en bellllm Huguenotorum indicuntl1rJed eriam omnern
collarionem qua: ob aliquam pub Ircam , &amp; commllncm V(Jlitarem laicorull1 &amp; c\cricorum imponirur, agno!,cerc deber, &amp;: conferre , fi cauffa co \l arionis pnllcipalircr rcfpici ar.ram
c\encos quam laicos,l,ad ilJ]fmé/ionrs.C. dt S,rcrofon{/Is Erclif. "bl
~u(fa impofiriollis erat communh c1cricis &amp; Iaicis:&amp;m d././llhtmUJ nul/am ,eod.&amp; in d.t. '!l1/;C.1, c. '!lI nrmini llual ab eml.[pte. l,bro 1 o.
6-;11 d.l. nul/:M pmltl/J. c.dt wrfo p"b/tCO, qua: IlIra &amp; fimilia dl{ptmencia Ecclefias tc:neri ad huiu{modi colLuioncs , proceeune &amp; debcnt incclligi , qllando cauffa collntlollls 3:9\1C pnncipalitcr conce rnit clericos arque !aicos. Nam GcaullJ pro qua
collario imponirur re{plCIJr (o lam vCllirarcm laicomm prrnclpaliter,&amp; direél:o:runc non rcncremur Eccle~;t'; v~1 Ecc\ Gal1ru
ad collacioDcm cum laicis : ~ltJamG {ccundal'lo &amp; 111 con{cquen.
tlam c\el'ici- alifJflam ex illa cllulfa COlJCeqllcrcllcur "rilirJr~m.
~oni am t,.101l arccntlirür \mIHa~ ha:c (rcllndal'la, (cd.(olum }
in(plcirur ad t]lcm nlliras ,vd neccffita c7ulf;r rmpOhttOlllS
principalirer pt:rtme:le. Nam ael 11105 tallcum PCrtll'ct on\lS
collationis quos Vtlhr ,l~ vd nccelIiras ImpoGclonls pnnClplltrcr reCpiclc. h ifio ca(u procc0um &amp;habenr locum IlIra primo
loco allegata tn d, /. pl.jett, sn 1. ,. ill alltlmll, lU". 1/~!l~ clMtmllmtllJ, &amp; /11 Cdp. r. dt immlln/lat. EaEef ItbT8, 6. &amp; Irmllta IIlr.!,
ql1X rribuul1t Eccleiiis &amp;: EcclcGa{l:icis per(on ls ImmUnlt~re m
ab omnIbus mUllcnbus Ordlll2rt1s. &amp;exrraordll1ariis. Nam 10quunrur &amp; dcbcl1t Intc\lro-i ,quando call1fa Impofirionis collelU pcrrincbat ad lolos IaI~OS, &amp; Illoram {oh~lm &gt;,Inlrraré principalrrel' re{rielr,tllC collano ad folos laicos perriner, ncctencllrur
clerici hoc ca(u confcrre, crG [ccudario ad cos vtiJrras aliqn&lt;l ex
hlUufmodi impofirionc: poffet reCulrace,vr pulcrè côcillando hxc
D d 2.
IUr3

�~
Call1là 96 ,~xrt.vnlca
Ill!" J ,llioqll in pllgllantl.\ dedarur P.1 nor, ln d, o'p,nol) minhccil/III,
plnult, nllmero 1. 0 , &amp; 2. l, dt lmm,m, Eu/if. Et qual\lllis Ecclcu.ltc·
nCJtur confc:rre ln collcé\:is clIl\llaicis, qllotics cauf!:1 impofi.
tiOlll1 collct.l:x r"llclpalitcr rcrpicit tam c!cncos quàm lalCos
4 vt dlé\: lIl\1 dt: t.lmen ad [ola m t ordinationcl\l "cl delibcra·
tlOl\cm I.tICOrLl111 11011 logllntu r c1cnci co nferre, d ,( ,1J01I1II1/1!1I,
0'- ( ..J4f" rJIIJ. Ct~ ill d. ri lliitem. Ilan nulla co?*)mnIJlIIfJ. N,lm cùm Ecc1clia &amp; Ecc!cli.ll'bl".\· p~rro llx lim cxemtx à iuri(d,él:lone fc.
èll l.lIl . 110n pollllllr Iaici qlloquomod.o indicere collelbm,
:llI r aliud IllUIllIS publ, lllll Ec Icuis vcl Eccleual1:icis perro.
nl l , Vt nor. Bart, in d. l, placet, &amp;. jbi (crihcnrcs : &amp; probatur
;1/ d. c. 1. Jr Immun ,Ecclrf libro 6,&amp; in d. (w /bem ,ium nulla C01llINU·
1JI1,U.llIU euocatis ad hane rem clcricis, ques c:ll1 11à tanglr,
5 Na m qllando t caufEl coll.lrionis tangit a:que principalircr
cleneos atque [eclliarcs , oportct ruile qllèd c1erus &amp; populus fimul co nllcnilllt, vt eOIl(ul.1nt &amp; dehbercnt (uper impo·
urionc collcél:x . Cltm. 1. de a nfibus. c. f.todt'J1J llf/l/. vbi in allu
concerncnte c1crulu &amp; popllillm rcqu ,ritur con,fenrus vtriur,
que. Si tamcn clcrus fine cauf!à legirima recu(aret, porell: po·
pulus officium (lIpcrioris EcclefI:ttl:ici implorare , vr compdlar ad conremicndum,Arg.c,lIIlllsu dt Iu~.patr. &amp; probacur in d,c,~,
de imm ftJJ, Eulif. nam ibi Papa vult c1erieos poffe cogi pcr Epi.
[copum ad excubias pro cul1:odia ciuiratis, &amp; declarar Pan or,;»
J.C. L.&amp; c.no minlu. Vndc quoniam Arelarcnres non [eruara form~
Il.c.non minùs' ncc cuocatis Ecclcfiall:icis quos caulfa impofitioois principalircr concerncbar ,colleél:am hanc etiam Ecclefia·
l1:icis indixcrunr , PlaclIir curia: anciquaro irriroque faé\:o fupcrindié\:o,&amp; conllocaris Eccleliarlicis quos cauffa tangit, indJ(~1:io·
Ilwll1:arucndam.Pronunciacum dic 2.I.FebruariJ, 1 565 ,Pra:ceo(Orc (ané\:x Lucia: Arc:latcofis agence, &amp; vniuerfirare Ar latcnfi,
liriga roribus,

Call1f.'l 97 · ~x(\:.vnica.

1.1

C AVSSA

Ebalhanus de R 0[0 mercator Nicicnlis co n{ucllcr.u Mafiil/;e pecunia habcre tl'lieétiti:ull, &amp; merces p,mnorum fide habita de pretio vendc:re,
&amp; mutuo quandoque pecuniam dare.Nicia: co defuné\:o, vbi continuum
domicilium &amp; maiorem pmell~ forrunarum h'}bebar,
6{cu sdebitotulTl nomina qua: Malfilia: ex merciO'm panllomm difl:raé\:ione, aut ex pecunil traieé\:icia vel mumà
data defuné\:us mcrcator viuens comraxerac,occupat iure Albinagij,aur caduci, Intercedunt defuné\:i liberorum
tutores,&amp;regix man1:ls inieé\:ionem folui pemnt.ConcradiGit patron us fifci, dc:fcndirque hxc nomina ad fi{cum
pertinere:guàd ex con!l:itUrione iuris Albenç inducriminatim omnia bona Albinorum in GaUia acguilira, qui
fine il1genuÎraris regio diplomate decelferunr, ad Bfcum
vt v:lcantia &amp; caduca dcuoluamur. Caulfa litigara &amp; ad
conGlium ad reé\:iùs delibm,ndum rnilfa, PlacuithullC
cafum Albinorum conltirutione non comprehendi .~
Pronuntiarurn,die 17.0é\:obris,l574.
1 Cùm ncc vcrbis nec {encentia conllitudouis luris Albinagij hiccafus conUnc3cur
"de in quotll.

---------------------SYMMARIA

CAYS

')7·

1

~AP.STIONIS

JlNICAE, CAY'SSAE

Conjhtllfio i fm4 r...Alben&lt;t non !'abtl 10(/#111,

97.

»p exftrsu dejJlJféllHfit

jncol" rtgni, Idto bO,,4 '1lluxttrlld habu j" Gallia, per tÎsu morfi dtfonéluJ exlerNJ rtg"i in-

tem non pllb/ican/ur iNrc LAIbmtt,
cola nonjùit,&amp;n, J.

~ Bonomm mobi!ùlHI &amp; imlmbilÎllm IlppeUatJone illTa &amp;- aflionenrJÎ-

"jm? comprehenJJlnlllr:

DI!

j

�~
Call1là 96 ,~xrt.vnlca
Ill!" J ,llioqll in pllgllantl.\ dedarur P.1 nor, ln d, o'p,nol) minhccil/III,
plnult, nllmero 1. 0 , &amp; 2. l, dt lmm,m, Eu/if. Et qual\lllis Ecclcu.ltc·
nCJtur confc:rre ln collcé\:is clIl\llaicis, qllotics cauf!:1 impofi.
tiOlll1 collct.l:x r"llclpalitcr rcrpicit tam c!cncos quàm lalCos
4 vt dlé\: lIl\1 dt: t.lmen ad [ola m t ordinationcl\l "cl delibcra·
tlOl\cm I.tICOrLl111 11011 logllntu r c1cnci co nferre, d ,( ,1J01I1II1/1!1I,
0'- ( ..J4f" rJIIJ. Ct~ ill d. ri lliitem. Ilan nulla co?*)mnIJlIIfJ. N,lm cùm Ecc1clia &amp; Ecc!cli.ll'bl".\· p~rro llx lim cxemtx à iuri(d,él:lone fc.
èll l.lIl . 110n pollllllr Iaici qlloquomod.o indicere collelbm,
:llI r aliud IllUIllIS publ, lllll Ec Icuis vcl Eccleual1:icis perro.
nl l , Vt nor. Bart, in d. l, placet, &amp;. jbi (crihcnrcs : &amp; probatur
;1/ d. c. 1. Jr Immun ,Ecclrf libro 6,&amp; in d. (w /bem ,ium nulla C01llINU·
1JI1,U.llIU euocatis ad hane rem clcricis, ques c:ll1 11à tanglr,
5 Na m qllando t caufEl coll.lrionis tangit a:que principalircr
cleneos atque [eclliarcs , oportct ruile qllèd c1erus &amp; populus fimul co nllcnilllt, vt eOIl(ul.1nt &amp; dehbercnt (uper impo·
urionc collcél:x . Cltm. 1. de a nfibus. c. f.todt'J1J llf/l/. vbi in allu
concerncnte c1crulu &amp; popllillm rcqu ,ritur con,fenrus vtriur,
que. Si tamcn clcrus fine cauf!à legirima recu(aret, porell: po·
pulus officium (lIpcrioris EcclefI:ttl:ici implorare , vr compdlar ad conremicndum,Arg.c,lIIlllsu dt Iu~.patr. &amp; probacur in d,c,~,
de imm ftJJ, Eulif. nam ibi Papa vult c1erieos poffe cogi pcr Epi.
[copum ad excubias pro cul1:odia ciuiratis, &amp; declarar Pan or,;»
J.C. L.&amp; c.no minlu. Vndc quoniam Arelarcnres non [eruara form~
Il.c.non minùs' ncc cuocatis Ecclcfiall:icis quos caulfa impofitioois principalircr concerncbar ,colleél:am hanc etiam Ecclefia·
l1:icis indixcrunr , PlaclIir curia: anciquaro irriroque faé\:o fupcrindié\:o,&amp; conllocaris Eccleliarlicis quos cauffa tangit, indJ(~1:io·
Ilwll1:arucndam.Pronunciacum dic 2.I.FebruariJ, 1 565 ,Pra:ceo(Orc (ané\:x Lucia: Arc:latcofis agence, &amp; vniuerfirare Ar latcnfi,
liriga roribus,

Call1f.'l 97 · ~x(\:.vnica.

1.1

C AVSSA

Ebalhanus de R 0[0 mercator Nicicnlis co n{ucllcr.u Mafiil/;e pecunia habcre tl'lieétiti:ull, &amp; merces p,mnorum fide habita de pretio vendc:re,
&amp; mutuo quandoque pecuniam dare.Nicia: co defuné\:o, vbi continuum
domicilium &amp; maiorem pmell~ forrunarum h'}bebar,
6{cu sdebitotulTl nomina qua: Malfilia: ex merciO'm panllomm difl:raé\:ione, aut ex pecunil traieé\:icia vel mumà
data defuné\:us mcrcator viuens comraxerac,occupat iure Albinagij,aur caduci, Intercedunt defuné\:i liberorum
tutores,&amp;regix man1:ls inieé\:ionem folui pemnt.ConcradiGit patron us fifci, dc:fcndirque hxc nomina ad fi{cum
pertinere:guàd ex con!l:itUrione iuris Albenç inducriminatim omnia bona Albinorum in GaUia acguilira, qui
fine il1genuÎraris regio diplomate decelferunr, ad Bfcum
vt v:lcantia &amp; caduca dcuoluamur. Caulfa litigara &amp; ad
conGlium ad reé\:iùs delibm,ndum rnilfa, PlacuithullC
cafum Albinorum conltirutione non comprehendi .~
Pronuntiarurn,die 17.0é\:obris,l574.
1 Cùm ncc vcrbis nec {encentia conllitudouis luris Albinagij hiccafus conUnc3cur
"de in quotll.

---------------------SYMMARIA

CAYS

')7·

1

~AP.STIONIS

JlNICAE, CAY'SSAE

Conjhtllfio i fm4 r...Alben&lt;t non !'abtl 10(/#111,

97.

»p exftrsu dejJlJféllHfit

jncol" rtgni, Idto bO,,4 '1lluxttrlld habu j" Gallia, per tÎsu morfi dtfonéluJ exlerNJ rtg"i in-

tem non pllb/ican/ur iNrc LAIbmtt,
cola nonjùit,&amp;n, J.

~ Bonomm mobi!ùlHI &amp; imlmbilÎllm IlppeUatJone illTa &amp;- aflionenrJÎ-

"jm? comprehenJJlnlllr:

DI!

j

�!

4-

'4

Cau/T.l 97· ~a:fl:. vniea.
C~l1fl~tlJfio (xorkit4I1s,qllalJflJm ftlYi pouflr(dllâ dehu 4d fmn;,1IS
IlIrt!

commllm~.

.Q!'AE STlO

rNlcA, CArss AE 97

~F.r.::i'l1 lcèt contticuriollc Pro uincialis iuns Alben.r falhl
ChrilhJniflîmo Gallorum Regc Franci(co, (~ Iuris an1101 r 3 9. mcn(c lanuari o, bona Albinorum, qUi fine
natllraliearis ecgio dl plomacc dccc/Tcrunt, vr v.1canu.
lndifcriminaeirn fifco acqulranrur,ncc conlidcrcr,dcfunaus Vbl
habucnc domiciliurn aU[ morcuus lir/cd fimpli irer &amp; ge nerahccr loqu:lcm: tamenmaiori calculo comprobarum ell:, conrlitul noncrn iuns Albinagil t non com incre ca(um i!1:um,duabus po·
riflîmtlm ratiombus. Prima, quonia dlél:uS Scba!1:ianus de Roro
IllcrcatOr, uulla bon;/. rnobiha aue immobilia acqullierar in regno, ln quo nullllm habllir domicilium aur (cdcm, ncc Mallihz
acccdcbat niCi qllandoqllc com merci) &amp; negoriarionis gracia,arque in diuer(ono,dum fUir MalGlix,fempcr morarus e!1:,vr ex fa·
ais in hac !Jre iuquiCieionibus liquida confl:abat.Iraque deblloru
nomina.qua: ex vendmone mercium lllit pecullla rraleél:1Cla,aur
mutua data Maflîh:l: vel in alia huius Prouinci ~ ciuitate defun·
él:us reliquit, confl:itllClonc imis Albena: non rcél:è conrmentur.
tum quia confl:iturio (oltlm loquirur de bonis mobiltbus &amp; immobilibus in regno Fracix ab Albinis acqlliGris,cùm iuris indu%. bmlti lit,appellarione tbonorum rnobiliurn &amp; Immobili\l,iura&amp;
aébones mmimè c6Prehendi,Bart.m l.cmfllT.col.9.n. 1.8.ffdt 'Vllig.
&amp; lup.pc r tcXt.tH l.qM'am Tubero"ù.~fjfdepwsr. &amp; fcquunrur magIs communieer fcribércs ibUdco l'ubhcatis bonis mob!libus6c
Immobllibus,iura &amp;aél:iones non intclltgunrm put-l!cata: nald.in
1.Ji (onfla'Jtt.§}i.iH 'l.mfvltim'o bic qu.ero.an l"bi/w/J boms.ff.jjl.mJtr.
&amp;[cquunrut ellm Ibl Ang. Alex. &amp; commllnircr (cnbentes,Barc.
1» l.fijfde vfi1r.ltgaJ:Nam bonorum moblhllm &amp; immobIlJii appcllat,one,!Ura &amp; a.:rlOllcs non conrinenrur,CaroI.Ruin.cMfu6.
"-?vol.2. mm quia hxc nomina procc/Tem11t ex commerdo publtcx mcrcarurx.&amp; ncgotianone, qu;un cxrcri nOI1 regnicol:rex:
fide pubhca regis cxerccre rolét in rcgno, vt mema hic cafus co{htutlone iam diél:a non co-nrineatur:alioqulll intcrdiccrerur ex·
teris nationibus Ga lhç commcrciu,qllod h.lél:en\ls fUit rutum,ub("[um ae inll;olarum : na111 non poffuQr IllCrC:llOrCS cxceri bene
agcre &amp;ncgotiati,nHi f.1:piflîmc habeandidcm de .pretio mccciû,
qUa!

C au lfa 97. ~;r(1. vnicd.
11 ~
qU:1S vcndllnr G.dlis,&amp; onglllariis regni, &amp; pecuniam dallt n1lltlIo,aut rraicél:iclam,fub in!l:rumc11toru fide &amp; ob!.garionc.lraq.
li CIS dcfunél:ls, ha:c nomin:l ad fi(cum iLlrr Albcnx pcrtinercnt,
nullus exrerus commercl) call1f.1 vellct acccdcre, &amp; hoc modo
cxteris imerdicercrur pllbhcllm commercium, quod cffer abfurdum &amp; pcrnicio(um Re,p. Galilcanx, vr merira concllldamu5,
Principem confl:icutionc hac illns Albenx, de hoc ca(u non co
gitaffc,ncc "Iuln (ua con(btutlone vo lul{[e includerc.
Secunda r~tio , quo1l1.lln iam d,él:a Proulllciali coni1:itutlone
fatl:af,1Imis anno 1139. men(c LJnuari) à Chnfl:ianiiiimo Rcgc
Franci(co Comite Prouinci~ , fUIr eon(Hturum ius Albinagij à
pn(C\S Galhs lIlrroduél:L1m, a ca:r~ro in Prouincia ob(~ruari qu1:admodum &amp; in G.tllia. Ideo cùm ad inCl:ar Galliarum lir ius hoc'
Albinagi) in Prouincia inrrodutl:um, &amp; confl:itucum. mcrica vbi
aliqua amblguiras conCl:itLIdonis lO(urgir,aut dubium circa con(bru,rionis.intcrprerarioncm, in(picere debcmus quo lUre Galha
retro v(a ht , &amp; an ra lis v(L1s in conrradiél:orio iudicio aliquando
fucrie (cnrcnria co nfirm arus.&amp; cofl:icurioncm ex rali v(u, prç(er!lm li in illdicio cO,nr radlél:orio lir con1irmarus,inretprctanda,l.Ji
dt /IIurpraaIJone.l.cllm de confottudl.mtm ImpuAtorjfde ügibIlJ,Rart.
&amp; (eribcnres.I11I.de qlltluodem tit. Sed Gallia t rerr?' hoc iure v(a 3
efr,vr Albinorum bOlla capcrcr fi(CLlS, U~xrerus domiciliü habebat in regno ,&amp; in ip(o regno, non diploma habens nacuralirari s,
mOrtllllS lir.alioquin haber edam in bonis in Gallia acqUluris no
fi(cum (lIccc/Torem,fcd liberos, par~nfes, aur alios quos volueci~
hercdes, vr placito fumma:Curi::e Pariuenlis fuir iudicarum (aluris aono 1 r 18.die z. 3.Februari) : vt Rebu/f. renis elt, ill t"4a~ttlde
literiJ IMf/mli/atif,ill z..gfoJ!lI. 19. &amp; Papponus ,in rtco/!($s IlnCltol'Mm,;» tÎt/slo tic iure t.Albil1llg'l.4Tflic. 3'&amp; h::ec incerpreraeio rouIta
~agis in hac Prouincia, qua: vritur iure (cripro , recipienda ell:
cum per Illam redeamlls hoc C2(1l ad ius commune (criptum, ad
quod III dubio t conf1:icueio exorbitans, Vt ha:c cCl:, refercnda, &amp; 4
inrcrpreranda,l. z. .C.de 110.Y11/. ,t{f. &amp; ibi Dorat. Bald. &amp; reliqui (cribenecs. ex quibus fuit condu(um debitorum ha:c nomin a, nOD
ad fi(~um , (c~ ad d.cfl.ll1él:i Iibcros iure communi pcrtincre. Pronunclacum die %. 7 .Oél:obris, 1574.

CAVS

�Call{fa 98.~xtl:. r.

C A VSSA

98.

An[oni vniucr{jtas , cuius telTitorium
frumcmarij molendini penuria admo·
dum bborabar, Adamum Craponam
in{jgnem architeétum molédinorum·
gue artificcm,fcripto conuenir, vt pro·
prio [umptu aquam ex flumine Drué·
tia:;.tJ (olum LanCont [ua indufhia perdueeret,&amp; frumé·
tariummolendinum in eo [010 [uo etiam [umtu a:difica·
rct. pro operis [umtuurnqae mereede eam-quamitatem,
qua molendinum opere ab[oluto pof\: annmn, ab oao
viris, mutuo eon[en[u eleé\:is, erit xllimatum, Crapona:
quoties iam diéta: vniuerfirati placui1fer, perfoluere pro·
mi[erunt : &amp; donee molendini xllimatio Crapona: aut
fuis fuilret iutegrt ex[o!uta) paéto anriehrifeos placuit
Craponam mokndini omnes reditus [uos Eacere, nec in
{onem illos accepto ferreeogendum, &amp; interim LanCo·
nios incobs elfe ad!hiétos [ua frumenta terere in diao
rnolendino , ad rationelll'partis vigeGma:. Faé\:o üaque
molendino , &amp; quingue millibus:1ureorum a:llirnato ab
eleétis arbitris: eùm vniuerutati rnolcndinum lucre, illiufque a!llil!):ltionern Crapona: [oluere, nondum veni·
ret ex animo, cumque Cr.lpona a!ris alieni [olurione ad·
modum premeretur,lÏ1olendinum,quod pado antichre.
[eos pofIidebat,D .Andrea! T omaf1îno regio [cn:ltoridi·
gnirGmo cerro pretio vendidlt &amp; tradidit.Sed eùm àmolendin i cmtore Pllblicarum funétionum col\anonem v·
niuerutas peteret,interccffit effiror, [urnmOfque veé1:iga.
lium iudices prouocat. quod loco pignoris &amp; andchrc·
[cos iure molendinurn po(Ciderct,cllius pro prieras &amp; domiaium ad ip[am vniuerutatcm pcrtincr.et, qua: in cliCpendium

...

2.

'7

pendiurn emtoris lucrurn fibt molicbatur.Cau{[1 perorara &amp; ad con{jliurn ad maturiùs delibcrandurn Ic[eruara:
placuit rn310ri (uffragio vniuer{jratem à[ua pctitione rcpel1end:t
rn ,.Pronunciatum, die 18. runij,t57 5.
,
." Radonibus
1

C .LI

ln qux(lIonc

r S S.LI

cx,pcetTis.

v.f
l,

'1"l. E,

E N LI RRA T .If

dl'Fltx1 fuit 61/14
O-io.
J
'Jr'"

Prill)a, cllius generis lit hic contraŒus:veJlditio , IQqtio, pignus, vcl concr:lllus innominatus.:&amp; an .paéluril anticl~rtrtos vinct concraélul11 clii adiicicul'.
,.
sccJria~, an Îs qlli iure afltichrc[eos /dClh11birpo'(fcmOllÎ , &amp;
f1:~~lIs pcrcipit,p,ublicas flJI~éllOllCS' &amp; nf\iilcr'a per[ol~cW:oga­
tur.
,'.
SYMMARfA

f2..JAESTIONIS

prim&lt;L, Cau/ft

98.

rmditiD haud cOlllrflhitllr,qullnd~ vtllditor non Irllf1!fitt in tmtmm
domù,illfIJ qI/ad Ilabet.
~ LOC.'4r opcr,mon flltmmJiml nec creditor inc;lmbtl1s hypothtc&lt;L,non
fodt fmc1JM flos.
Locatio opmm'" CIIm nnliclJYtJiJ1fYi pDtefl,&amp; 'fuiJJi/ flnliclmji.r,ér
'lttomodo rontr,tEhbf&lt;1 /oco !tgllhJ1ltrl"" vforarttm ad,ici p1ft' .
4 vfnfichrtJis 'lIb crnliom ptrpUlli r,di/IU mulri.m dtftM. &amp; CI/IIIS jit

tffil{,".

.

5 vfnttchrtJis (l'wldo vi/ùtJlr,vflvitùt contr.lltllN cui adiiciurr.
6 Damni II/ll'iflratio in ;'Irf,&amp; a/fll/'leri.
.
7 'Fmé'hu lX rt /IIfrllilUbfo fom1fl, optrll, &amp; indlfJlritt poJ!1fori. ptru·
pli, non tiflitNunfllr, 'l'ld"JUÛ con/rllilm 'lit! ti/Iii/II! ql/o puJtdebat,vt inttiJlm,rifcl"d,l/lIr.
8 rfilYl' diâlur ll/cmm" dtov"i 11011 rflll/crt/111,fld ql/~ddm comptnfaIiD, 'lie! mN/1I1I re/,If io,nP11 dicitl/r Vf1Y4.
Ee
f2..JAE
'

..

.

,

�,[1

.
J!..Y fiE S TI 0

f:

Onrl'a8:us hic cmptio &amp; venditio elfe nOl1 pot&amp;
J
• ~
qUIa ql1ando dominium; qllod vendirol' habec,
,
, non crans[Cl'tllr,nOn ell: vcnditip,l.conumlr.l.cNm
• nl/ fotll.§jl1. ibi glolf. Bald. &amp; aliJ,ff dWlItrah. tml.&amp;
vend.§.itcm fJ,uYltur.lI1jhtlll.de loc4t.&amp; cMduél. (cd dorninium molcndini œdi/ica"di pel' hune eontrnEl:l1rn, non tranliuir in Cri.
pon:l1TI Ccd rem:mlit pcncs vniuertitarem Lan[oni , 1. ittm fi
pmio. §. ~. ff.IOC4f. t. s~bint", i/9ft. ft/e co~tr4h. cmf. &amp; vend. Gquidcm xdincl\l m cedlt [010, l. 4du. §. mm;/9 foo.if. de acquirtnJ.
t'cru". d~mjl1. &amp; §. ex diuerfl. ~Jlit. de rer",,.. ditltf. Scd neclo·
cano elle poreft !implieirer, eum operarum locaror non faCIal'
fm8:us {uos: prout facit Crapona ex
conrraEl:u.QE,a ratione
nce pignus cITe poterit, cùm ~ci pignoratx fruél:us crediror in
[ortem imputarc cogatur, 1.1. C. de pigno. lié!.. &amp; ibi {cribcntcs.
quibllS c6n[equens vldetur , vt comraél:us innomintrllS dici de·
bent: deficiunt enim vulgaria ,&amp; vlirata conrraEl:uum nomma,
l. \. ~. 2.. &amp; 3. jf.de pu[cripl. verb. {cd cùm faél:llm ,de quo conucms, raie /ir , qllod locan {oleat, d.I.SabiTlIU.in f.&amp; d.l. ittmfl't
Pyrtlo.§. !. non potd!: conrraEl:us dici innomin:ltus, 1. naluralu.§.
..1 rum do VI foC/lu.jf. de pr«[crlp', verb. qualis igitur hic conmélus
cric 1 Sl1blifto.
•
2.
Ego in cnarratione huius litis ccn[ebam t locationcm oper!·
tl1 m , CUlU paEl:o anrichre{eos faél:am : Nam cum i~m dia:a vni·
ueditas. molendinum a:dificalldum in vniuerlitatis [olo,opera
&amp;: lIupen(a Ip/iliS Craponx conllenilfet , negari haud poccll:con.
rraél:um hune elfe locationcro, eùm locer oplfex operas ruas,
&amp; ln al1cno fundo conO:ruendi molcndini habcat necdlitatem
quo ca[u loeatio dicirur, 1. item fi pmlO. §. 1. if.IDcAt. &amp; ln d.l. SA:
{,mus. 111ft. (ed cùm fruEl:um &amp; vCum nOlli molcndilli paCto Cra·
pOIL'1. mo\cndinarius libi rctinuerir, quoll(que (ors libi debira
per(oluarur, Ita vr in {orrem fruél:us perccptos non impurare co·
gatu r : con(equcns eft locationi fuiflè adicél:am alltlchrtfin,
qux !imllibus comraél:ibus qu:mdoque adiici Coler. El!: 3U'
tem antichrefis pignus ql10d ira damr , vt dus fruél:um t.
v[um ,pro legitimis vfu ris.., cred.itor habeat , donce Cors princi.
palis lit per(olutao, de qaa loquicuc Mattianus i" t. fi ù qui b"

t

m.-

ma

WA •

•

.
Caulfa 98 .QE.x(l:J
u 9
714. §.fi ~lItJchrefù. jf. de pigno &amp; hypolh. &amp; in l·fi pWllliam ..ff. dr pignor. aEl/on. dcclarando illa iura prout Andr. Alciat. dtfpl/lIéhon/lm lib. 2.. cap. 3. QE.x quidcm amichrc/is paél:o af pOAI pmeft
ncdum mutuo, I.fi ta paEfione. C. de vfor. fcd &amp; plgllori , d.!.fi
pecumam. &amp; vcndirioni annui rcdirus, vt pJunbus doc;cr Caro\.
Molinx. In t",Elat,. dc commue. &amp; vfor. 'JI/,tjf. 3 f. &amp; generali.
ter apponi poteO: pro {ccuriratc creoiti, ex quacl1nql1e cauf.
(., lcgitimz v[urx debeamur , d.l.fi ea lrge , 6- d.l. fi If ql/I.
§. pml;o.
Difl'l)t amcm t anrichrc!is multuen ab emprlOnc fundi ,{ub J
patto perpetuo rcdimendi vcndirl : cùm vendlcot fub paélo 1110
rcdllnendi !lanm rran sferat oenne dominium &amp; polfdli onem,
qux habcr , in cmprorcm, {cd in hae !ienplici annchrc!i dcbicot
remanet dominus, nec crediror efficirur polftlfor /impliciter,
[cd ranquam hyporhcex incumbens, cùm pofTidcar ad com~odum debiroris , t.[cimdum. §. mditor.'jf qUlfotifdnre (og.l.for*1 mmmt.jf. dt vjÏlcap. ae ideo non poreft interccrrcre potfcfTioncm, nec edam mille annis polIidcndo prx{cribere {oluen. Igirur ad commooum fruél:uum non dill:ar amichrefis 11 vcndltioIlCÎam diél:a , {cd quoad alia omnium multùm di(crepar.
Sed an hxe amichrells vitier conrraél:um , cui adiIci rl1r , vi- 4
dendum elt ? Incmptione annui redims , cui eil: [ubiunél:a anrichrolis ~ primus omnium quos vidcrim {crip!it (ummi &amp; acu·
Mimi 111gcOI) vir Caro\. MoJinxus, in d. 'lu".fl. 3 f . vbi dil1:IngUlt anuchrclin pro priam &amp; pcrpemam 'lux fit in grJtÏam &amp;
commodum creditoris, ab amichrefl qux lit graria debltoris,:lod
certum relnpu s,quam remporalcm &amp; ienpropiam appcIJat : lune
(cmper validam elfe dicir , nec viriare contraél:um cui accedlt fi
lcgirimum &amp; raxamm modum vfurarum duodeci111x non exc~­
dar.iIIam vero inurilé 6eri,ql1orÎes excedit quindecima ad quindccimii v{quc rolerari, ra in an nuis rcdiribus, ql1àm in ::llIs obhgarlonibus, in CJl1ibus lIcira cft vfura dl1odcclma, hoc ell:, Jd rarionem den a ri) duodecimi . Anuehreus alltcm li fr uélu ; illlUS
a[cendanr ad dccimam, vc\ exeedant, rcddir eonrrafrum cui
.
'
accedlt, fœncraritium &amp; improbu111 , tanql.lnm cxccdcns J gltlmurn modum v{urarum.Cxrcrùm ll1fra decimam,quamuis fruIl:llsamechrc!is duodecimam excedur,non annulbr eomraél:um
Ipf() iure,fed rcduclbilem facit ad Icgitimum, &amp; con(uetu modi3.

t

EC

.1.

vell

�Call1là 98. ~:\'!I:. l ,
vlllrall1l11,:l.ntÎ&lt;:hrclis tanqu.un qUlcl fœllcr:\titilllU, &amp; inlltilc,llc
Iplo conrr.lQu pcnitus reieéla. Ex quibu s vidcbatUl' antlchtcfiu,
de qUJ 'lUXl'lrur,nedull1 vin:ui &amp; ~eiicicnd.lm de ipfo comraél:u,
[cd &amp;: COlltr:lfrUll1,r\ll accedlt,Oll1nino nullum &amp; inurilcm prorCus reddcrc, cùrn (nlQus 1l10lcndinl in antÎ&lt;'hrclin d.lri IOllgè
ex ccd.ll1t kgltllllllm llI odull1 vfm.ll'um, non COIlllll qUilldcCllllX
vcl dUO.ll·,·i, ,1X , {;:d cri.lIn dcçiml d llarij rJnonem ,quod non·
nullts ex Curu: confCnpm p:uribm pbccb,lt. Er mi hi qllOl]Ue
pbccrct hxc (cnrcmi.l, li fl'Ul11cnr:ltiull1 1l10lcndinlll1l in ami·
chrctin d.ll:lllll , fuilll:r in rerul1l natur.l ,rcmporc eoarr,lctus, &amp;
in r,urimonio iplillS vniucrlir,uis ; cuius frllél:IlS rUllC ex cede.
rent quindecimam , vcl dl1odccim:\m preri) molcndini, prout
Joquitur Carol. Mol. illioco pl'callcgaro. T unc cnil11 quia dcbi·
tor errarCr de damno, &amp;; amiflionc fruél:llUl11 pra:dij proprij patrlmonl),qllod in boniG babebar,&amp; cuius redltuS pcrclpicbar an·
te collttall:ul11, non valetet conrr,lll:m r,lnlluam fœncraritiu5,&amp;
in fraudem con{l:tcmionis prohlblriua:: vfurarul11 faaus,Se.! quo·
Qiam LanConi vniuediras ,quo comraxir tempore nullum lube·
bar molcndinutn frumcl1rarium, idco nccfruél:us aut redituHx
illo pereiper' potcr,lt, nec Illol'llm r:lrione dcfraud:l~i aut d.m.
num patl. cùm d,unnum, Vt P,lllius aIr, ab ademptione &amp; parrim oni) diminurionc litdiQull1 , 1. )·if Je d~"m. mfiEl. Ideo cùm
vniucrCiras hxc LanConi non mCtll:lt damnum ,{cd qua:m lu.
Crllll1 cum auena iaQur'!, mcrità cerf.lt ,ratio Molinxi, &amp; poH5 tica: ordinationis vCurarum prolllbitio. Nam t iul'lS aliJ cf! ra·
rio damni depcllcndi , alia lucd captandi. illa 111 LI ItIS prJuilcgiis,
&amp; iUfl; pra:rogariuis dOllat&lt;l dl:: hxc vcro nullis, 1. 'f1ll"uttM.
§ Ji qllld mm pl/pl 110. §. Jim/II modo. !. Ji fTltl,d,uor. lA prmat ff.qUl
iii froll/d. crcd. l. Ignoli. C. cod. ~a r Jtlonc potclt parcns vel
confanguinclls, hcrcs inO:iturllS, pcrcns hcrcrutatc11l ex reIL·
mClHO, &amp; Cuccnmben9 , Itenun Illam pertre ex ca.urfa lidci·
commil1i , ex codem re!hmento, quod cxrraneo cil prohibirum , proprer Jucrum , J. ft. §. fi 'fl/Ù vero. C. dt cod/CIUH. fic
quOqllC, ranone vitandi damQI , (uccurricur (olis crediroribus,
&amp; non legarariis, qlla::remibus lllcrum , t.ft. §, &amp; Ji P'''fatAl/},
6 C. de /lm deltbcy. Prxccrca frull:Ulll11 molcndini lucruill t omnino prouenit ex indllfl:.ria &gt; &amp; propria pccunia Craponx, qui
fuo Cumpm &amp; opera aquam' ex B.lImine Drucncia: ':J.dduxlr,
molendi
Zl 0

CaLl(fa98.~:dtJ.

H(

ll101endillumqu ~

conO:ruxit in rcrrirorio Lanroni, quo c,lfu nec
fruéhll perecprol in lorrem impurare rl't1crur, eriam iure POl1tI/iclO. N.lm qUJndo credlror opera &amp; Indullria (ua, vcl pecunia
frualls pcrcipit ex rc obltgaea 11lalll mcltorando , vel nOlllter fabrieando, adcô lucnfaei t fru.:tLlS,Vt ctlam rcfcl(fo propter I:r!ionCl11 cOnrl'aélU110n tcnc:lcur ,1I0s rdHcucre, vr eoncludullt Ant?~1.de l:lucr.Panor.&amp; Anchar.ÏlJ c.con'1lltHII!.d~ vjit/'. 111 10 c4it, &amp;
eO: hoc cxprelfè dcciful11 ln C. pm.de reb.Ecc!t(nolJ Itlim. &amp; Ibi hoc
not. Anchar. Pan or. &amp; communieer rcribcnres. Nam vt fcribie
Rald.in 1.I.e de jitmfIJll trmi.col.J. in verftc.i1tm do 1,w:dmn rtglliam.
~orics f.lll:a relatione t prx!l:arionis ad alilld aneecedcns 7
pmprcr qllod lit illol prx!l:ario,qllx dicitur vrura, rcCulrat conmél:us f.1cio vt dcs,aur aliàs h&lt;lbcllt inter Ce rclationcm,àllt conformitarem ad alrcrum , non dieitur vCura:cùm non lie lucrum,
[cd venùs qua::dam mlltua compcnCario, qua: non ClIbüeirur ordrnanonlbus publicis &amp; poliricis vCurarum , Ccd propriis niritur.
Nam in plcri/que alits cau;Tis, edam iure Ponrilicio pcrl1li{fa clt
h:cc Jl1ricltrelis , prout m C. (:tlubrifer. dt vfilY. vbi l11U1tus,dol1ec
dos pl'Omillà libl fucrlt perfolura,frull:us prxdij loco pignori ex
annchrcli dari,faci~ Cuos. SIC qLloque dominus feLldi vel cmphyrculis, li ~ vaCallo vcl cmphyreura rcm feudalcm vcl emphyrcurlC3l'Wn in anrichrdln accipiar perperu:lm, fadr frull:us (uos,
c.con'fftrff/IJ , ibi,mJi tcrrtllp(a defet/do Jil moniljluy. de vfor.&amp; in C. r.
Jtfwd.vbl l'cr leribéres. CQ.a ratÎone propricrarills,qui non poCfid ct, pordl: per hanc amlchrefUl po{fellionem Icgitimè ad fe
aduocare, li lIe /aicus lir,liuc clericlls,c.l.de ':lfitr.cum glo{[ fin.&amp;
ibi nor.Ancl1.1r.Pa norm.&amp; communircr Doé\:ores.Vr mcrirà Gt
tCncn dlll1l, amichrdi n !Il comr.lé\:u noftro 10calionlS adlell:am,
vtllcm ellc,&amp; valid.lll1, minimec'}lle viriarc conrrall:ullllocarionis,cUl accedlt,ram lure clui!i, quàm Ponrîlicl0 ,crumG frull:us
molcnuini non folùr1 quindccimam vel duodecimaln fed erialu dtClIl1~1l1, vel alian! quarncunque rationem exç~dercl1r.
cùm nulla vlllra aut fmus elfe polTit, Cirque hoc ca(u anriuhrelis
OInni iure kgitima &amp; canonica:vtetiam fuit in hac cauffa conClufulll,die 2. ~ .lunij, 1575'

Ee J

SY;lI

�CaUlf.l9 8. ~:dl. 2..

--S

rN

N A RIA

tjlujlimiI,
1

SEC r N D AE
C4fiffo 98.

rAjàflll4 dtbitor '1fÛ obligaflÎl fiudum foum p"trono hm pig"orll,hll

paao VI patronus il!ius frU{!tIS loco leg,ttimarum vJilrarum !fTo,
,iat, non Untfur prArl4re domine ftmiria fil/di. ftdfi ali) qUA'"
p4trono pignDTIwerlt,tentbitur. ".1 t.
2.
c,l/t[fit 4ffcil rei cllt'!flrat.t fruElm, &amp; quomodo AfJicid ,dili/ur
numeTl 14.
3 tMutatiom ptr[on4 poffijforù mf/tatur conditio rei.
4 Superfcies cedlf[010,&amp; ft'}UÎlfIT eiU4 conditionem: niftfit ratw, 'VII
4ql(I/1f4 i" contrarium. n. 16.
5 Col/t[f" [oll/enda ab tO 'lfli po{sidet ciuiliter &amp; n,tturaliter.
6 CoUlaarum [olmio , &amp; Tli tribut ariA ildfcriptio , perlÎfJet ad dom;IIU1ll rci poffijfomnJimt lum h4C tjfiaus domi"ij vel qulji.
7 Debltor quoad lUS &amp; tjfiElU4 dominij &gt; inuUigttur per crtditlrll/l
ql/i "ypothecA imcumbit cùûlittr &amp; l1ilturalite"oflidm: qU4/11'
UM mdiror ,e[peElufu" hYlo/huA ciNiliter &amp; naturAlmr rem pIf
fidw. 6- n.13.
8 FocAgium hUÙIS Prolû"'ù debttuT &amp; Jo/ui/ur tjluflori Prou;ncu
lib vniuerfitllu nomille v"iuerfi.collté?/I 411tem debetur, &amp;fl'.itur i!fi vl1iuerfiwi à cÎllibNs &amp; inCl/is ptt modum Jingul,.
Tllm.
9 Cotonus p"petl/us 'lui fiiil induJlrill, 0lera &gt; &amp; i"'penfo m jlrrillS,
Aut mi"ùs frlllflf,f.u adfruglllirldtT1l reducit,augmenlllIN anJIII
ve!jün[fiollis nOIl Clgitur pr".flart.
1 0 Damm caf1fa de iNrtfouorabilioTejl, 6- POtioT 'IUII/" lum.
I I !..Argumenta 'l"" pr4ùPlonullt id de quo drfputAtur "111 m/C11Idunt.
15 P1fejforiJ perfol1a non mlltAtur per confiitulionem pignoris 'VII by-

pOlhe(l.

'
fIJ

----------

:z,rA11. S TI 0

SECrNDA,

CauJf.t 98.

V xrirl1r an hic,qui iure :lnrichrefcos incumbir fOC-

Ccllioni ,&amp; frllél:US rei pignorara: lucrifacir, publicas
fllél:ionc s &amp; munera pro rcilla przll:are cogarur.Ha:c
•
qllx ll:io cil: difficilis, &amp;; multùm argllmcmofa &amp; dubia, nam pro partc affirmariua referuntur Cex argumcma.
Primllm de c.l.defif/dis,in dtcretalibtl4, vbi dllrantc anrichrcii,
va{allus t debiror cil: immunis à prxll:atione feruitioru,qua: de- f
bcbat ratione feu di, cùm fruél:us non percipiar : ergo mulro magis liber crit à pra:ll:arionc collell:arum,qua: fruétus rei carall:ra,
œafficiunt, vt mox diccmr.
Sccundum,t quia publicarum funél:ionum collario afficir rci
2.
~ta(h:l[a: fWél:llS,&amp; ell: onus frufrl1l1m,l.h4at/llU,Iji pmdmw.§.
fiquid cloaC4TiJ jf Jt VJitfru[ffl 6- ,/uemad. &amp; lariùs fuit probatum
{upràcauffi 84''III4'.VII;C4. merito Crapona, qlli fruél:us lucratur
publicis collationibus adfrrin gi dcbet.
Tmium , quia emptor alicuius pra:dij (ub paél:o redimendi
intcrim dum pra:dium non redimirur, colleél:am &amp;; alia munera
ciuilia, &amp; cxtraordinaria, pro illo pra:dio agno(cerc debct &amp; folucre,&amp; carai!:ri in(criptioné pad, vdit quotidie:ira Crapona inrcrim dum molendino vtitur, &amp; fruél:us percipir, rei rributioDes prx{rare d ebet ,&amp; colkél:as [olllere ciuitati.
~rtu m , quoniam t muratione per[ona: pofI'efI'oris, quo'-:
ad mllllcra mixra &amp; fllnél:iones publicas , mur:ltut quoql1e ]
condjtio rei , vt dicit Bart. in 1. Pau/lU refpondit,ptr procllratort",.
1 Je aC'IfIiT. hm. &amp; Guid. Papa: qu~JI.J8z. 6- '}"1'. 384. CtÎlmu rcs priùs non fuifI'et focagiata, vt fuit probatum Cuprà
(lUffa r o. 'IfIotjf. 2.11. 2 r. &amp; 26.Q~a propter li cèt q1l3111d iu vniuerficas pollidcbat arcam , in qu a Crapon:l a:dificauit molendinum area efI'et Iibcra ab infcriptionc catall:ri, Colurione &amp;
conrribmione colleéhrum &gt; cùm vni ucrlitas haud pollit à Ce ip(a
illas exigere : ta men cùm mlltlllCri t manum, &amp; peruenerir ad
Craponam,per[onam minimè priuilcgiaria, debct Cub IUius no~
mine cutall:ro defcribi vnà cum molendino, &amp; fun8:ion ibus publicis &amp; colletlis vniuerlitatipdll:ringi &amp; obligari. cùm ratio
libcrt:l

-

�2.l4
CaulTa 9 8.~:dt. 2..
•
...
libereJtis prxdi.llis,qux vi~cb.u in vniLlCrCitate1:an(onl, t.c IUIIU
confulio ccflèt in Adamo Crapona, &amp; cius celhonano ergo~
~ffCêtlll ccflarc dcber.c mm a./f/llte, dt "ppcll,If.I.ad'gm,§·1I/amHu.
ffdt /IIr.p,'/ron.
.
.
~incllm, quod, cf!: pr:l'ccdcncis c~nfirmat'o, qm.l fll'pcrfi.
4 cics t cedlt folo, uque cohçrc:t &amp; r"').LlltUrClllS ,n:uuram &amp; conditio ncm, l obi'g.lllonfim fm.§.pl.,crtfj.dt IIl1l0n . cr oblt~. Ideo xdllicilun cc:dit lolo , 1..1 '/(0. ~.( lm' 111f.o .&amp; §. rx d/ll(~(oJfd~ .1f1,m.rrt.
domil1.(ed lolum,in quo Ct;&gt;.pona in x dth(;d llit tr.ltlctlllll mo\en·
dinum ,ab :ll1tiquo, &amp; anccgam illlld pcru('niflct ad manUl&amp;
dominillm diêtœ vniuctlitJ ti s, fucrat poflè flùm à '-lL,odam Cluc
ftn gut.1I"itc r,&amp; in vleimo rccurfu focorUll1 Proulllcic;: fucrnecum
ca:tcri~ Itl!Jtl\ tluium ~ intolarul11 Lanfoni focagi mlln, &amp; in li·
bw "be.'\! cl tèb: v niLierCit.ui~ CaXanllTI, &amp; lluor,(.,nrm ,t.c pro 1110
con(UtCllm ollet1:as à poflèflonbus cxig l'e, t,\l1qllal11 de refocagiJc.l:ergo &amp; dt ipfo molcndlno,qood fQld 'tedit, cùm acdforium fequatllf nanrram fui pdncipahs,c.llccr.J.70rlllm,derrg. "".!t!.
G.&amp; I.cos 1lI prmClp.c.dt vflT.&amp; au gmcnru m nacuram elUs cuud.
d itur ,l.ttiam.C.de hm dotittnJ.l.mttr §. c!lm intrrffdt pall.dof.tl,b.
5 SexClim quia colleêta t Colucno.a ef!: ab eo qui aêtu tencr,&amp;:
c/fc[\:u potlidet,&amp; nen ab illo qui clLulitcr tJnt(1I11 ponidct,&amp;a.
éhollent habet ad rem tribucariam reCll pcral1dam.vc vollllt BJrt.
in lformll .§.fi mm cgojfdc {mfibl/s. &amp; in 1. mmo.ff (Xl r1'lI. In mllgruYII . crgo Coluend.l cri t ab ipfo Crapona, qui re &amp; cJfeêtu teller
&amp; poflidcc,&amp; fam fruêtus fu os.
.
His tamcn non obf!:amibus , fuit maiori fu{fragio in hue qu:r·
Il:ionc conclufum &amp;îudicari.un pro pirre ncgmua ,(cqucmibul
ratiol1lbus.
P'rima, qui'.!. Ad.lmus Craponu non cf!: molcndini dOIn~nul,
fcd ipfa vniuer{iras 111 CUil\S Colo fuic xdtficarum)!. • deo.§. wnrn
JI/o. §.ex dmafo ffdc acq.rer.domin.licèt Crapona [uo fumpru &amp;fUl
m .. rcna l11ud conf!:ruxeri t, ve noruinarim dicirur 111 I.IUnlJi PTII".
6: §.I.ff.lotM.&amp; m 1. ~abJnII{.jllfi.ff.d( c4nlr,!h.nm. Sed t [oluno colleêtarum &amp; rd mbLICarix ad{èripclo pétcmcr ad domillum 1 funeqlr~cJfe(h\s o.on'limj, vt 'Voluir Cingubriccr lacob.B urng.in 1. {//~n
nottj'lIfr/i.c.de pr,(fmpt.jo .vel. 4o.lInnor.col. , . vrrfic. modo pone qI/Id
jatlll/im dlcil. vbi ponit qux(honem {\milcm' no(hx in cre~ltorc
qui illCtlmbie hypothecx , &amp; frLlêtum rel pIghoratZ perclplt,an
Ut cogcndus rem lllam dcfcnberc in a:fl!m&lt;&gt;'vniüèrfitatls, !\anlé

llatu

Caulfa 98. ~-efl:. 1..
H f
l1:atuto, quèd quilibet polfe{[or teneatur rem ponere in :rfl:imo
CÎuitatis. &amp; dicir credirorem hoc c:lfu non elfe cogédum: fubdit
rationem ibi,qula dcCcriptio bonorum qua: fit in :dl:imo,vel cacaltco ciuitatis, fit carionc (olutionis collc[\:arum, qua: [olutio,
&amp; pcc confcqucns dc(criptio fpcél:ac ad-dominu:n rci pig14otarx,hoc ell: debitorcm,qui etiam hoc rcfpeêtu diclcur rel po{[e[(or,licèt creditor incumbat rci iure hypotheca::. Nam t quan- 7
tllm ad ius dominij, &amp; illius omncs cffeêtus, incclligicur debiror
per crcditorcm ciuiliter &amp; n~tucalitcr poflidere , .q~ancum ad
effcêtnm i mis, liGèt quoad iu$' hypothecz , &amp; IIlIUS elfcêtus
crcditor ccn(eatm naturalitcr &amp; ciuiliter pignus polTidcrc , Vt
con el udunt coml11unircr fcribcDtes in.d.l.cùrn nOlifimi.§.fed clin)
i/lud.c.dt p'..[crip.jo.vd 4o.AIII1or. &amp; il1lfciendl/m.§. mdl/or.ff. 'l~i
fotifd.cog.pcr ill.! iura.&amp; per tellc.i.., l.pig~oriJff.de 'IIfl~4p. &amp; [cne\:tiam lacobi I3utrig.fuit fcquncnsAng.1I1 d.l.mm notif,ml col. 2.m
vcrfi. ex pr.tdiéJu co;'clttde. &amp; loh. de Anania ;11-(. 1. de 'IIftr. {ol. 1.
il/ 3.mlllb.in ver(ir.13o/, ql/od crcditor dicilllT pof/dm.qui dicit,quèd
:!lij fequuncur hanc opinion cm. Et adco onus coBeél:acnm perri net ad debirorem rd pignorara:, vt li crcdiror poflidés iure hypotheca: Illas foluecic.po(fjr rcpeccre à debicorc.m 1.flw,!,.c.Je pigIlQr.&amp; krp.l.inur debitmm.l. (Pl'o/~ §. pac7ttm.ff de palllS ..
Secullda, liquidcm ex antiquo t motc hUlus Prou1I1clœ, fo- 8
cagium d~bctur &amp; (oluitllf quxltori Pcouincix, ab ip(a vniueditate Lanfoni. pel' modùm vniucrfi : colleéh vero dcbctur &amp; foluitur ipli vllillcrCicari à ciuibus &amp; incclis pcr modum Cin glllorû
(ccundùm tllorull1 clliuC'luC f.tculrares, Vt diél:um fuit fyprà &amp;
probacum,{JIuJ.':17 .qu.1'.r .n. 3. 'IIfqlif ~d mm;rrum 1 5. qu~ rarionc
bona patri moni.llia 'plius cluirans Itbera. fUlJr,&amp; fi anca ab oml11
collcél:arum contriburione:quoniam nOll poflèt vniucr{it3s {ibi
'pLi dcb~re,allt libi ColLlere colleêtas , pro bonis filis parrimO~lIA­
hbus aut Cibi 'pli cflè pro iBis obliO'aea, I.deb//Ort tIIQ.C.de p./C7iJ, &amp;
,
".
1
ibl per [c&lt;Îbcnrcs.Repuy;nam cUlm hxc inter le,&amp;cofufionc ro lumur,nec polll lll( lilnule xlrtcrc,I.T·Cllnù(Jjfdrjdt/ll([. quo lie vc
nec pro 'pro mokllJlI10 collcél:a: o.cbeantltr, cùm illlld, vc iam
dtél:um cl1:,PCrtllllJt Jd Ipf.l11l villuerftcarcm nomiue vniucrCi.
Tenia, qllla Lanfoni eerrieorium frumencariis molcnd.tllls,&amp;
Ilucnribu s aguIs pro agro tllm mig:ttioue , h,lél:ellljS fllcr:tc !lenIc/cd hUIC morbo Crapona ill{igl1lS pifex,pof!: to~ fecuL!, Colus
remedium attuhc [ua indullria , opera, &amp; proprio !llmtu .lquam

Ff

CJ{

•

�1

•

.~

C.ll1 ff:l YS. (~ :dho

t-

ex t111n1111C D rllenria: mitabili amtlclO per quillquC lcUC3~ ad irriganou\ll L.lllConi terricorill m,lué\:cnm fl:cnlc ,dcri1l311do, &amp; III
clllit3ti s (010 (uo (umtu &amp; imp nra 1l10k nd 111 Ulll frlllllétariun1,
q uo lll.lxim~ CilliclS bborabar,xdilic.1ndo, vt oln ni flcnlitatead C!nt:l, c.iuir:tti~ t.:rmOrlll lll viridJ/limis pr;.lti s 0 l'plctl)1u,omUi.
bus con(picullin lir c ' dŒlis :lrbor ibll rCplct1l1ll, cùm prius ob
aqu.lrLlll1 fll1.:1ltIUlll pcnuriJIn J [olùm ad (,gcres :lma cob u9 tur: \'t lllL:liro 1l.1bc:lt I()ClIl11 in C,llll nofl:ro ratio r &amp; xql1lr:1l/.
pL'l7l1lt.C.4( omm a&lt;/(,ro d'fl'rl.libr Il.&amp; lJi §Jimtlmr- c. de alhill/M. 0p.:llld.lIl 'lulbus iunbu confhtu tlltlÎ dt,\'r rcs ficnles,a m mmùs
frud-uor:c,inJufl:ria polfdl0tis /l.:opcta &lt;Id frug~lirarcm addua~,
:!llg;llcllrulll ccnrus:lut fLintholles mimlnè agno(canc: ne poflèl:
(orum ddigcnci.1 iBi s lit d ••mno(a, aut inopiilatUl1l oml! incaulè
lù(cipianr, quod li (u(ceptuto cogl raflc nr ab oncre dc(cluiOèm.
qua: rario a:quitaris n)ilit:!r cri am ,li dominiulll molcndini pertlllcrc porTir ad dié\:um Adalllull1 Cr3ponam : cù m (u:! indufiria
&amp; opcra,ac (umru illud confl:rLlxcrit in rerrico t io lan(oni,aquatum fluenciuD1 &amp; ttici ce ofUm molcndinorum penuri~ priùslabora cc.
~arra, qUi .l Crapona in hac lire ccrrar de damno virando,
fin e: cuiu(;uc miurialcd cconrra vniu crG ras Lan(oni quxmlucmm cum afie na iaél:ura: liquidem loco Icg,rimarum v(ürarurn,
Cr.l pon .. lucrif:lcir fmél:ns noui molcndmi ,doncc prctiumip{jus molcndini ab c1igcndis arbirns œfl:im:lIldum,lib i vC!(ucccf(oribus in compcn(al1l (umru um in opere molcndini, &amp; a:dlfiCIl5,&amp; aquarutn dcr1l1ationc erogarowrn,intcgrè fucrir perfolu[ UI1l. Ideo li funé\:io ncs pnblicas pro ilJo molendll1o [ufcipcre
Crapona cogcr~rur,magllo proculdubio incommodo,&amp;:damno
aA'iccrcrur, prx[crrim hoc rem pore llOrrendx hofl:llitaris ClUlIis,
in quo ob varias, &amp; rancas colJationes cxrr:\ordlllarias) pra:womll1 fmé\:us colJarionibus publicis, &amp; cxtraordinams mUDetIbu s h.lud fuA'iciunt. E conuerfo li Clapona 11l0lendmum pofGdcJr hbcrum ,&amp; fr~ncurn à concributlo nc colleél:arum,vniucrliras Lan(oni nullo damno alfi ierur, aut lIlilma , cùm proillo
Bon fucrir focagiara ,am focagi,s publlcis raxara, [cu quotl[ara:
CÙll1 t;l10lend1l1um non eŒcr in re rutn natl1~a , quando CIlIim Lan(oni publicis focagiis fuit quorifara &amp; adrcriprl,
Vt ilhus rario à pcrxquacoribu5 haben minlluè porucrir : cùm
nonaginr3

C:lUlf.'l9 8. ~x(b.
1.17
nOlugillt:! alllllS poft diébm focorum gencralllilu ddcriptioHem hoc 11l0lcndinull1 Cmpona œdillcauerit. Scd de lure !Ile
t qui ccrear de damno virando, POriOl' dl: fo,qui quçrir lucrum, 10
fallorabilior [cmpcr nllt &amp; pori or apud amiquos caulI1 damni
quàm lll cri, 1. Vfmm. §Jijfde mÎnor. z. 5. annl5.&amp; Ibi port Bar. flot.
(cribenrcs.&amp; Î11 1:fi1J.§.uji pr..fotam,În verfic.lÎctntia. C. dt Îlm dd/h.
&amp; prx(crrim qu5.do lucrum qu is quxnc cum allena iaél:w-3: nar 1
!ex illud ramquam lIarurali XqUitdti conrrarium,abhorrcr, l.nill!&gt;
lm natflr.• jfdc cOlld,lJ.indeb.I.Îflrc nafur&lt;t.jf.de reg.il/r.
RcliquulTI dl: vc rc(pOlldear11us argumcnris ex adurrro allegaris,qux poflÎ.lI1r ve1 VHO co ll yrio (anari, li dicamus , omnia dl..t
J

argumenta pl'x[upponerc t pro vero &amp; indub.itato illud, de qU0 1 r
in hac qua:fiione principalirer,qua:rirur &amp; di(plltacur. Siquidcm
omni.l il la argulllcma,pallcis cxcpris,to rédue, vr prob':r [olurionern collcél:arum ad eum (pcé\:arc,qlli fruaus rci tnburarix pcrcipir,&amp; (uos ~cir.nec rcuocanr iu dubium, imo pro vero,&amp; cerro prç[upponi:ir ptx diJ quOrtl co lJ:ftio petirur,ab antiquo dlc focagiara,&amp; apprcriaca,&amp; 111 xl1imo cilmaris :ld(cripr&lt;l,&amp; coIl,é\:anlln muncri obligara ,de quibus omnibus prin cipalircr quœritur,&amp; di(pl1tacllt in h ac quœfl:ione.Nam confial'at molcndillllm
hoc frumcl1tariulil nurquam fuiffe foca g iattln1 , nec catartro Cluitaris adfcriprul11,vcl appreriatLI111, .wr coUcél:is obligaC0111:idca
quocrirur il) h ac lire de ilJo apprcriando, &amp; obligal1do collcél:is
ae dc{cribcndo in cara{1:ro vn lucditdri s·
.
Sed cùm ex ia md iél:is confler m olend Îll um hoc n6 clfe arprctiandum , nec carafl:ro J c(cnbcl1dum , aut (olurioni colleél:arulll
obligandll1l1, id'luc lure &amp; a:qullare (uadclltc , H f"ir m3IQfI calculo conclllrum , &amp; lUJ lcarllll1 i il hac cauO:1, l1lcriro nOI1 vrgc nr
contraria argumcnra,qux prx(u prOnttr o ppolitÎl &amp; collcé\:aru 0bliganoné valida,&amp; prœcccknré.naquc flufira dl(p urario fù(cipirur ad qu é pel tlJlcar colleél:arll folmio,li ~olleél:a; tlo debearur.
Er quamuis hçc folmio polfer (uA'icerc,rameil vr ligi lJ.mffi fin gulis rcfpon dcamlls dIco non obfiare prim li argufl&gt;ClltU d d.o.
lx/ra dt fiudn.f.'JuoJll am Jbi durare anrichrcli vafallu5 110n prx- 1Z.
fiar (cruitlLuu fLud ale : ql11a dominus dHCanS rellcbat fClId llm
lure antichre(cos.recus fi aliu s qua dominns illlld l d rEpm ccneret &amp; porTi.lerct, GLle e;, hac annchrdi, liue ex l.vcI 2..dccrcro.
'Juia va(allm nihil o01iullS rem3n(lt oblig:ltus ratione feud l prxif .1. §.fo
frarc domino [eruiriû, vc voluÎtnomÎn.'tlm Barr. in 1

t

Ff

Jii"

2.

dt".),

�uS
C.mKa 98 .~a:{b.
d~ 't'férig.t!ih'IJ, col. L. n. r. vtrfic.fod ql/.tro, quidji "g./lIIr ml/rafoN.
d./larJNI1I.Jf. de daml10 iliffc7o. qu.tm ibi [cquumur Paul. de Cafu.
1oh.de Imol.&amp; Alex.col. pu.!. 1 3·Ô' 1 4·&amp; Salicct in all/hm/.Ii qui.
c.de bon.4I1tlJ./lld.pofiid.ci/. &lt;fnttpmult. verfuY/Jo vulëdllm rJlquldtn
tmp"hJlelllùlIYIIS. &amp; ,,·trf 'l"drIP vldcn.:ll.m rJlqllid ln pr.tdui fiud4'
/.rliI.&amp; antc hos,ho c vol,lÏr Spcculat.in til .de pmm érfoC/l1IdDJc.
mJo, §. rtf/at. in v{rficfld 'l'"dj.1CUt dommlts.&amp; !.oh. Andr. in ad.
dl/.tod.Jit.§. vJdmdl/",, ·v trfic. 'l/l~dJi relIS. Et hoc tcnene corn mu·
niccr D oao res, Vt di cit Alexand. in;d. §.Ji de ·IJtEhg.û/bNi. 1JI1f111f1
16. lI cl:c A ng. in L.eom"'J.Jf. dt d.",mo illfiéto. rCllear comrarium
fillgulari quadam ratione: t.ll1len CillS [cmemi:l commll nircrre.
probarur, &amp; ill:un ibidem nomillatlln rcprehel1Jit Rom. n. l. ~
lmol. il&lt; d. §ji de vclligaliblls.
J3
Ad fcciidiJ rcCpodcrur,quod crcdirortqui loco IcgirilTI2rU ,'.
[urarü facit (ruélus [UOS,110 rcélè V fllfru élU.lrio copar,ltur:cüvful
frualls pars dom ini) fic,l.vfrufr.il' mllllùjf.dtvfufr.ô; appcllatione
domim etiam vfllfruéluarllls !:oneillcrur, illqulr tcxr. in 1. In Vin'
dt/ione.in princip.ff.dt hm. dUt h.iud.pofl.ltber ImflO. 2. .il&lt;Jijfdt vcrh".
Db/sg.&amp; ln lJi vfllffiuélllsjfdt "qua p/II. arcend. mcriro obligatlllad
collcélas l'ci fruéluarix.Sed crediror , licèr pignori incllmbat, &amp;
facI.lr frllélLlS [uos iure anrichreiis , ram en non c{t dominllS nec
p oflidct libi ,fed debiton CJlIanrùm :Id illS domillicum, &amp; il·
lill s efFeélus, vr probarum dl: (lIpr~ nl!1IJtro 7. folmio 3utern (01Jeélaru m,rcfpi cir ius dominicùm , vt d iélum c{t in primo fundamenro partis ncgariux , nec i1larum {olurio pcrtincr ad creditorem incumbcnrcm hypothecx, &amp; fruélus lu cranrcm : edi tale
onm ad vfufnlauarillll1 pereinear. Er qllod dicitllr mllnllscol·
l41célarü afllccre frualls t rci ,11011 ira fimplIc iter accipicndum
dl: , vr {je munllS rcale. Nam colleéla cft munllS mixCllm, qllod
imponiru r perfona: pro rebus 1. reji:rlfI6, §. Ji. ' /lm giD. 111 wr·
"u, t;1COlù.j1 dt mlln. &amp; hOflur. 6- ibi Barr. &amp; 1. r. c. de mill/cr. &amp; in
Ij"b loc. iJbrudccmzg.&amp; fuit probarum Cup r:'! r.mjf.. 41.q"4I. ddeo
obltgario collcéla1'llm princlpalltC:r 1eCrlllt pcrfon3m pf)(J(jlàris &amp; (ecundano bon a , nam fi rer[ena pollèlloris fic pnUllegi3n a,&amp; exempta à concnbmione colleélarum, ica vr non polliro.
bligari ad illarum folmionem ,neceill s bon a erune obligam:D:ml
cùm (ic mllnus mixtLll11, perCon:l principaliter obligatur, &amp; ad
obligario11cm perfona: accedit rerum obligario, velur illius fequcla , &amp; accc(foriul11 , Vt latiùs diaum fuit &amp; probarum

flprJ
1

Caulfa 98.Q~:;db.
~ 1t9
Ji.lpr~ d. Ctl/1ft 42. . ljluJI. 1. Habctur ergo ratio principalirer ptr(ona: polfclloris, vr na(c:ltur obligat'o : bona alltCll1 obliganrur
accc(foric,&amp; in conlcqucntiam per[ol1x.
Ad rcrcillrn fit reCponfulll , CJlIod emtor fub dlo paao rcdl mcndi, imcrim dum res 110n redill1l1nmr,vcrè dominus c{t &amp;
polli:llor, vc probat rcxc. l1J 1. 2.. in Ji. &amp; in 1. idem lulian!!J. alûJ
inCIpit ,Ji tx duo/'ui.§.Ji". InJin. Jf. de in dùm addtc1. &amp; inl. 2.. C. dt
pnll. il1tu tmt. &amp; veNd. co"'po[. &amp; ibi pcr fcribentcs. Ideo onus
colleaarum ad c:um pcrtincr, vr diallm e{t [uprà in primol rarione parris n&lt;:garillx. Sed crcdiror etfi po(fdliolli rci intllmbar iule hypotheca:, &amp; fruélus f~ciar fnos loco legirimarurn vfurarurn:
llulla rarionc tamel~ cfficirllr rei dOluinus, nam pcr pigl111S nul.
lulU transfcrtur do minium in crcdicorem, llec aliud ius in re pigllorara fibi acqui~i(l1r , qllàm hypothecre, eri3m l'ci tr3ditionc
faéb ,llcc po(fclfor cfllcitur niti quoad ius hyporhecx,l.fciendtlm.
§. crrdltur.Jf.q/1ifi/ifd. cug. Ilor. commllnircr fcribcnres poil glolf.
IR 1. C/1N1l1Olifsùni. §.fid c!lm tI/lld.c.de pr"fcr. 3o.vel40.~n"ur. &amp; fuit
dlétum [uprà "'7.&amp;' J .Mcnro non adtl:ringitur ad coUcaas cùm
Illud onu s perr1l1car:rd dominllm rci pofiè(forem,&amp; non ad crcdirorem pignori illCUl11bcmelll, vr [upri diélum cft, &amp; [xpiùs rcpcrirum. •
Ad qllarrllm criam __cfpondcrur, quod per contlirurioncm
pignoris &amp; hyporheca: t, non mutatur perfona po{lèlforis crli 1 r
crcdiror loco Icgitimarum v[urarurn faciar frualls [uos, qui creditor incumbens hyporh cca:, quoad omnia qux conccrnullt ius
dominicum,prout ad[criprio pra:diorl1ln,&amp; collcaarurn folutio,
fibi non polIidct , [cd debiron [uo , d. t. Ji pig11Ori. Jf. dt Vji/CdP. &amp;
Doa. t11 d.l.cù", nottfmm.§.fed r;lm il/nd. c. de pr"fcr. Jo.an11Or. &amp; i"
tl.lftiendllm. §.credi/uy jfqfllfol tjd.cug. &amp; diaum fu pcriùs.
~intl1m argllmcmLllll admodl1l11 vrgerer, fi folum, in quo
xdificarum fuir molendinum,fpcélalfct ad Crapollam,quo remporc illud :rdificauic. &amp; eti.lm ni(j.t ratio qua:d~m (jngularis 1 G
Craponam ab lèriprjonc,&amp; colleél~rum contributlone dcfcndc·
Tet, &amp; liberum f:rcerec ipti.ll11 molcndinul11. Scd quoniam ha:c
duo concurrullt pro defenfiollc Crapona:, mccito llon vrgcr argUlIlCntl)m. :-J am ex aélis liris tl:ar arcam,in ql1a Crapona colhuxit molendinl1m,pcrtinere ad diaal1l vniueditatem iure vniucrli: ideo &amp; xdificil1m. &amp; pcc confcql1cns onus dc[criprionis &amp;
folutionis collc:6\:arulll , quo&lt;! ius domillicum rc[picit, pertincrc
Ff J
debet

co

�t jO

C:U1fTJ. 98. &lt;b!x(b .

debct ad ipr:lln vniucrfiutcll1 , Vt di8:um dl: fupl'J. , fi l'amen
iplà .obligari pollèt /le muncri colleébrum adO:l'ingi • &amp; a lé
ipfa cXlgcrc, quod ficn non polfe fuprà demonl1:rarum dl,iu
2.. [;!tione parcis negariux, nllmer. 8. Prxterea dl: 'l.uxdam:r·
quiras &amp; ratio ungl1bris, d.l. pm.C.de oml1i ttgro thfirt. "bro Il.&amp;
l.f. §. ftm,[Jttr. c. d( AllilUiOl}. &amp; palud. &amp; pilfc. :te damni viraudi.
qua: defcndit ipfum Craponam &amp;: fuccdrorcm eius ab oncre
concributionis , /le fcriprionis molcndmi , etiamû domilllum
iUius ad eum pcrcineret. nec ex aduerfo militat xquit:ls aliqul.
pro ipfa vnillcrfitatc, qua: qurric lucrum cum i.\élura Craponr, quod lcx abhorrer, vt fuit difrurn, in 3. &amp; 4. ratigne p.mu
mgatiu,t. /le qllando fubeO: xql1itas , aut ratio ÎlJ conrrarium,
fupèrficies non cedit folo , fcd ccomra folum ccdit fuperficiei,
vt in Plélura Apcllts , /le ParrhafiJ fcnbir Impcrator, in§. (I
quI. in .. Iuna/,tbu/if, lnftit . de rer. dùli! &amp; Caius, in l. qlltt ra/iont. §.
J jfde aC'fllir.nr.domin.
Ad fexcum /le vltimull1 al'gumcnrum admittimus alfum.
pcum fund.lmenmm, fcd ncgamus quod vniuerfitas non p.of.
fideat , quoad ius ifl:ud conrribuendi /le. infcrtbendi molendinUffi, /le etiam quoad alio~ efFeél:us dornilliJ, quorum rerpcélu ipf.! vniucrfiea, dicicut ciuiliecr &amp; naturalitèr pollidcre
per Craponam credirorcm, q\lipolf~et nominc iamdléla:
vniuerfitatlS ) quoad omnes illos efFeEl:us iuris dominicI, vc
fuprà probacum fuit in .primo &amp; feeundo fundamcnris partis ncgariux. Pra::terca cO: ratio ungularis pro Crapona, eur,
ctiamli ipfe po!lidcrct iprum molcndinum , collcEl:,Jrutn rolutio ab co lieri non pollit) nce eius nomine infcriptio ) vt dl'
ximus in rercia /le quarta rarione p.utis ncgatiux ; qua: Illum
, omni caru defcndel'c t à folutlollC col\eélarum, /le dcfcripllo)JC vt dlélum dl:. Et fecundùru hane fcncentiam fUir iudic3tllm
in hac cauifa ,/le vniucrlieas Lanroni à fua pctitione rcpulra, die
~8.1UDjj, 1 S7r .

C AVSS

•

A

9?

OLE M N E dl: ac Prouincia: morc
vewlbliimo Ob[cru3cum, rcbus in vafaliolulll r&lt;:rriwriis cxifienribus, (ub
halta-ob rem iudicaram dlfl:raais, auaionum vcaigalia non deberi, niu
. ius illud vcaigalis à Principe va{allo
nomin.Him [ucrir in feudi inudl:üllra concelfllm , cru
rcbus itl terri~ dominij confiitutis,&amp; ob eam rem auaioni expo/itis, vcél:igalia hœc debeanrur fi[co. V nde ingens
exririt conrrouedia rcbus in va(alli territorio obiudic:lti
cauJrlm pignc:ratis, &amp; in vrbe regia ob licitantium multlrudincm &amp; maiorem [rcquenriam auétionatis, &amp; inde
dlf1:rac1ls) :111 pro his auél:ionibus veéligalia fi(co deberemue Faciebat remoram,&amp; gu,dlionem mouebat, guia
quando gabclla umpliccm aaum cOllcernie , &amp; non dominij aut alicuius iuris tran!Iaeionem vel acguilirionem,
fecuro ~au illit.:o debetur gabell~, &amp; lol'uta fi[co non
reperirur, erIÎ aétus ifie pofiea ilntiguerur , lue irrieus
Gt'. Placuir eamcn maiori (uffragio auaionum veél:igalia hoc ca(l.ll1on deben b, !. April.IS75- Honorato Sauua-'
cane publicano veaigalIa petencc , &amp; Chrillophoro Billono reo lirigatoribus_
a Vt voluir BJl..m J fi prçdlum .col.~ . verGe (cd nunquid redhibidone f.aéb.c.de ~diJ.
an. cuius CemcntiJ.nl coropl'ob:u Cuol MollO.in confucr.Pa!if.j .1l. in 7.qu. in 6.in pripute.
b ~ia nacurahs cana:, pr~ua1ct aduenticlç ,&amp; conCuccudo vfum DOD rranfgrcditur:
"de in ~uç".
In:!

CAYS

.!. JI

Caulfa li 9·

�Cau!f.'l9 9 .~a:fl:.vnica.

'z. p.

srM

MAR J A

.fl..f AE S T

V 11lC.t ,Cal/jft

[ 0 NI S

99.

rtEflgalia i1uEfiQnum, rtS in terri/ori;' vl/fol/OYII", exiffmw regll/J'
riler nOll agnnjètmt.
z. origo CilUjft, &amp; nû/ura!ti 'lIli/li/lu pflù~J 'll/nm I/(({dmtafil 41Um"
d"et.
1 YeEflgalj,J Immol/I/m mag,ù more &amp;cQnpletlldinc , qUllmlrgtvtl
cmjlitlltione Prttmpù filCyunt in/rodl/Efil.
l

fZJ' AE S Tf

0

r NIC

A,

CI/1ft 99·

V m t l'CS va(allorum [ua natura hlliu(llIodi
vedigal cx regionis m orc non agnorcanc,
non dcber eius c::luffa n:ltura\is , ob acciclé·
talcmlicir:l.rionem , in vrbc rcgia proprec
maiorcll1 hominum frcqll clHiam f.léhm,
conuelli.Origo t cnim cauffa: pociùs qLllIU
accidcnralis qualiras co n(idcrari dcbec, /.ft
fl;UJ.&amp; ibi glorî.&amp; (cribcnres,C.lld Senatl/fconf01.[l/Ud.I.~I/or.Jf. de
fdeù1f. Prxpond4Jrat enieu forma: &amp; ql1 aliraci primordialis Ccf
cauffa &amp; mareri a, l.qu; id qu ~d.in principffde dOfllliÎon.!. 2 jfdr pYII/.
credit. &amp; Ib i nor. (cnbentes. Fortior fiqllidcm dl: c:lull':t IllttlCahs
quàm accldenra\is,&amp; adiediri;1, t.qll; ""bml.jJ. de /II/el. &amp; ibi noc.
Barr.&amp; rcribenres.~a rationc pupillo furio(o,non po tell: cxem·
planter (ubf!:icui, [cd pupJ!lantcr. l't pon Barr. noranr fcribcmes,
;n 1. ex fltloffdcvllfg. &amp; pl/pil!. nec cmator dari, licèt furio(Lls fic,
(cd curor,d./.'flli habenf.Vr meriro non debeanrur vcébg.lha firce:
3 pr:i[crcim cùm ha:c t :l.udionum vediga\ia magis more &amp; cao[ucmrunc, quàm Lege vcl cOJlIHtmione Prmcipis fueri nt iatre·
duda. Nam cooqui(itis vodiquc Cllti~ in hac lire rcgell:ris,nulla
connirutio huius iuris vcdigalJs inuenra dl:, V I' magls con(uctû'
dine quàm confrituris iurccred:l.llçur introduéh: ficu t &amp;Iata.
rum vcdigalia,v r di ccbam us [uprà,cllilffa 57.QIl«jf.vnicA.vr mcri·
to il\orum iU5 ab v(u &amp; con[ucrudinc i11a cXIgenru rcg ul~ri cle·
bcar,pcr ea qUit not.Bart.1n 1.1 .
qllif intcrdlékjJ.de ilÎn. l[!uqUI

§.Ji

fYiU~I.

Cauff., 9 9 · ~a:Il: .vllica.
133
prùMI . &amp; jn !Ji p'lhllCllnU!.§f.in fju ..(1jll.n. 3.ff.de publican". &amp; copioliùs probarnm fuie (uprà, Clluffo P .. '!.3. Sed VI' proQ3tum fuir
in hac litc ,auttionum veél:igali.t hoc ca(u non fllcranr,hadenus
(oluca,vr non polTir ralis con(ucrudo exrelldi ad ca(um nofl:rum.
pcr ca qua: plcnè [crip(imus [lIprà ,(4('.04 51. Cfu.tj!. 3· &amp; Cllilffa p.
,!1I.tjljQfJ( vnicII.Q,E.inÎlno fi cauflà accidentalts allél:ionllm pr.l:lIalerec,fequcrccur inconu en iens,nam non fcmel,{cd bis pro cadem
rc pignor:l.ra difl:rabenda dcberenwr audl6llum vcél:igalm: fiquidem (olllcrentLIr nedum in op pido vaC: IIi, vbi res ef!: JiLl, (cd
ctiall1 in proxi mis ciuiratlblls , &amp; loci, domanialibus vbi flilc :lU·
él:ionara,quo mai or Iiciranrium heret concur(lls ,&amp; VI' canus rcs
vendererur. vnde eucn iret VI' à diuerfi s publieanls eXlg~rclJ[lIr
hxc iura,fi illa: ciuirarcs cffent in diuerfi s vicariis t &amp; baudiis,cùll1
hxc vedigalia limpliccm aél:um auél:ionis concernant, VI' volul t
Bald.in d.!ji pr«dùm'J.Co!.1..c.de "dtli/. atlton.quod elfet ab(urdum.
mcriro boc ca(u non dcbentur;vr fu ir pronunci:lcum,dlc 1.. A pri·
lis 1 S7 3· Honoraco Sauuacana publicano vcdlgalia perente, &amp;
Chrifl:ophoro Billono reo COJ1uenro litigaroribLlS' Et adeo 11011
debentur vr li per crrorcm folumm fie h(CO , aue cius publicano,
procllldllbio ranqllam indcbicul11 repcti polTit, VI' c-riam portca
fuic pronullciacul11 die 6.luli),J57 r.Do/nillo Bonifacio Pellcoro
Prouincix Scnarlls pra:fide dignilTimo,veél:ig:tl auél:ionum crcore (olurum re percncc, &amp; Franoi(co Manner:o, &amp; Ludouico Prouinciali horum iurill m pllblicanis,rC'Îs c0nucntis litigaroribus.
)

C A VS S A

100.

ENDITIONE vc\ in{{,!ümmdatione
rei empbyteutic.r perfeLb, porelt"domin U ~ pro eodem prerio apud nos n:tinere,'wque /l:UC pracld!100lS , 'Juad
monblls nolll'fs pore{1 fcdi &amp; alje'Hari.
debiror guoque, cuius res credaori.per
iudicem addiéb el1, porell: intr:! :!1111l1m illam redhibere,
refiituendo [ummam credirori pro 'lu:! res fu('(ar el :ldiudicara, idqu e l1aturo caumm efUege quoque muntcipah &amp; gétilitio iure,proximior cognarus , vel aŒnis veaGg

dito

�Cau!I'a

C~'1t1à roc.

2.)+

chtùrÎs, lntra mcn[cm renl vc:ndir:u1Î r('tr:thw~ perell,
preao cmrori refhtuto, Clll11 legltlmis impen li~. [cd &amp;
hypochecarius .cr{"d,ror poltcTlor, fferendo pliorl, pord~ rem pnon ad&lt;héb.m vel iulo l Lltumd:.trOl.m habere, Idque benehclO imis.
His ira pra:mi(Jîs difficnis &amp; pl:tnè (inuo(l cuenir hyporhe{Ïs. Nam Ioanne Saleno plunbLl~ obnoxio etcdl'
toribus, quidam ex his dOll1um cios opplgnor:H, gux auélontbus pro more fàélis, cùm el11torem non inucl1irer)
pr o debito creditori per iudicem addia.l dl:. cui PlnrdlinusGratianus hypothecarius cred itor pol1:etior,pccunil
off'ert,vt cius locum fubinrret: Salenus debiror Francuco
&amp;.loanni Caiis frambus ills redbibendi domul"l\, quod
inua annum ex difpoucione ll:acun habebar,tl.él:ingcntis
florenis vcndjdir.Hi iure edro domum, oblara quantita.
te creditori, pro qua ei domus adiudieata fUerat, petierut.
eandem Honoratus DallotLls debitoris proxunior co·
gnatus gentilitio iure pol1:ulabat , idq ue lege municipali,
~ ua eognati vel affines venditoris , extraneis emtoribus
pra:feruntur- Poll:remo profiliit Francûcus Laidettus,cui
ratiociniorum Curia ius retinendi hane
, domum vendi·
dit, (namque [ub dominio regis domus ha:e MafIilia: tenebatur)qUl [e onu11bus l'0tiorem;le pra:ferendum dice·
b:.lt. C:tuffa perorata &amp; ad eonlilium m.iffa,fuit qua:Gtum ,
quis in huius rei renaau effet potior , &amp;. pra:ferendus. et
placuit mai.oci Cuffragio Regis ce!Iiom.riurn omnibus
pra:ferendum·,4. Mai j,H77·
ft

Cau.ffis" rawooib"s i. tribu. quotruooibus cxprdIis.

Il{.

J'l't

Cf/lYS

1 00. ~:dl:. 1.

LITIS

ENARRATIONE

[umm/tria dllbl4 fou 'fll..flmus.
Primnm an in retraél:l' rd emphyreucicre per iudicem clcd\[Ori addlétç cefiionarins domi ni dircéti,pra:rertimRcgis,prt:tèraru
con[angu inco.
Sec ndum, an ius redhibendi rem Îmra anllnm reltituto prerio credJron,quod ex di(po(jtione Il:atmi ip(e debiror habcr,vcndi,cedi, vcl rransfcrri pofiic : &amp; an tale ius impediar pra:latiollcm
domini.
Tcrcium, an poll:erior crediror hyporhccarius o{fcrentlo prio ·
ri, cui res emphyreucicaria fuerar pro quantiracc dcbJ ea ad,udi
car~, cxcludar prxlatloncm domini, aur rcrraél:um fangulIlIS, &amp;
quis eorU111 prxfcra[l1[.

s nt MAR 1 A

.f2XA E S 'n 0 è'U S

prJtn.t,CJItjf:

1 00.

1 llu pr.tlatiolTU

1

dominicllm "" eofurr.tt perfon-t d(lm;n;. pr.tlMiofill
no/tHr.! c7 ejfiéfu efl ptrfonalif'slt1la , timilirtll Ile rej!riéla adltpHAn&lt; CIII compait.lbldem.
C{sIOJ1aTÙIJ illTÛ prJl!.• I.Ollu dominici 11011 habrl dircfillm d011Jinuan,

; JJ(J pr.t.!tJ.tiolJ1! dominhum infoparabiLiltr adh,trr/ fundo, vrf [cu-

do dominilllti. 1/19d 1'Mb/eT fil intt"'ge"""1n, vide nllme102.9-

pr.el.lt/mM lin furri f emetjfo". d4minD fouore rmnionls, vr! (onfllidntlonù.&amp; !atiùs 11·1.9.
.. Cifsionmuo domme mmmd, iuu fulatiuJliJ, nOl1 ex/iNgllit hJpotJJec.ts,&amp; n.l. 9.
6 P,,,I.tt/8 "u,.,it'; 311 (it '1l1id dùltr'fo"', 6- fip.tratllm ,l pm illIOr.Illdi
rem vmdlfarn ab tmlOrt :fieu/ in dO/f tfl qUld d/urrfimi. 6- nt~­
mer. 3o.
7 CO'Jfmg,IiI'JCI1S pr"Jertl1r eifsiOl1drio !aBi redimmdi , t,cri poJlponlltur etflioJ111Yio dominÎ.6- n. J J .
lus p,.,ûlllionù dominicum Apud nos JIll dici p8fil (omuI1tion aIr vcl
IrgAlr,ibldem.
Gg 1.
JIU

�136
C&lt;IUI1:1 1 00 . ~,dtt.
8 Ilis pr.t!.rl. DrlIJ rrJJr-{fu url.e m crffilll1 , 1111 ptl pttll'o mir/ligllillf af
fitm &amp; }pllrdtllm j loto jÎlo integr4li..&amp; vide ".1. 9.
9 Ce[SIOl1IrrIIiSIft j lin bi/Vtllt poten/ùlJ /lU ql/.1m prulilli.
10 SI.llu/lI", d011.INS pT&lt;trog~lillilm rtlrahtndi confongl/lfleM,an tXciP/4t
Jolilm perfonAnJ(lom/l11 , vt non comprehtndat ptrfonllm cùu af
fionarlj .&amp; n. J1..
1 [ t..Argllm nlll'" valll d, fiudo ad emp~yullfil/.
11- Ills p",lillionù dt /lire comm/lm adl n." poujl. flcus de cOJiwlldim.
lI. r f.&amp; n.16.&amp; 1.8.
13 Ills pr.t/~lio"/J d01lJiniwm ex ciln./J:1 neajforiil an cedi po[sitdt IlIre
communi.&amp; an ex CIIUJ1à vO"0I14rlll.n.2 4'&amp; 2 y.
14 DOI"lmlS dirréllis jn mrllélll rel (mphJttrllie" potior l' aglralo ,Iic?t
m rt fC/ld.,lJforfrn fil flws. n'3 J.
17 Siaiutum rurllélus fo/llguiN I! generaliru l' itm !r"IAtionM domini.
18 Rttraéllis jirngui"M non habet lowm l1J dArione in Joll/tllm n(CtJfo.

''la.

SMtulllltl quod loqui/ur de vwdltiom, &amp; prtti rrjlit/ltiom, dt '11('4
&amp; propria vendllione debel/ntdltgi.
2.0 DjélloJtmper,rj1 'UniuerfaliJ IIfJirmatillll,&amp; aeripifl" pro o",ni trm.
pm &amp; omni cafo.
2. [ Pr"ùldjClJ TJub. omm prail/dicillm qllide fJlIlI/e fit eompreht/ldillir.
l.1. l'r.tiudici/lm non medlocre fieret direBo domino fi eitu ctfiMarilH
non pr"firreillf eonfonguÎ1uo: &amp; fJllalc pr"iudieitlm.
.t J FtjClI4 oc priuiltgi. potrjl a/uri eedm prù,ilegùlmJillim ttiam pe1o·
,,"lt:lle ttiam ex eill1fo vo/untAria.".1. 4.&amp; n.1. f.
.
1. 611,," dominieali" quadam honorifica,&amp; fJ/lJ!dm. vli/ia:h,u i" hahilu
&amp; pottntia eonjiderl/tll non poJfiml adi Ntc flparJ/ri à jùa caufo,
fld t1J aé/llm _tduBA fmt ctj!,bilia.n.l7'
33 DtJPojitio §.porrD.tit.qIlAlu.oltm pOlfoud.alien.an ér quandohahtal
/omm in tmphJltl/ji?
34 Domt1JH4 direéll# 'lui emit à foo emphyttlltll- tin rtlraélHm confon.
gllimwif ptrtimtfc4t?&amp; Ijuid in ctfsionllrio domi"i?». J 5.
19

..

Caunà 1 oo.~ren.
~r

AB S Tl 0

Califfo

1

P R 1 MA,
100.

lEe qua:fl:io admodum dif!iellis &amp;: 110doC1 efl:,
comrarusque argu mentis rcplera : CUluS exeae
apud nos coneearia iudicata, qu apropter opera: pretium duxi , argumcma qua: pro vrraque
pan c adduci po rfu m rccenfcrc, Vt ex i110ru collationc veritas huius rei facHiùs perpcndi poflir,&amp; cui parti ll1agis Gt adha:rendum,dignoCci.
Pro paree igicur confanguinei,vt in reeraél:u huiu s domu s pr~
Ferri debeat ceffionario domini direél:i,funr decern &amp; fcp eem argumenca.
Primurn,quia lUS t prxlationis ( cui de iure incfr fac uleas ne- [
dum auoeacoria iuris cmroris, Ccd &amp; prxlatiua luri conCanguinei)dl: ius pcr(onale co ha:rcns per(onc; dornini,inccffibile &amp; inaIienabile ,ncc tran(rniffibilc ad cxtraneum heredcm, !iellt prxlaeio qual11 habct rnulier pro docc,l.t.c.de !,il/.h/Il, &amp; in dllthmt.
vi exaélione injlante dot. in prinClp.in verfic. non CIIlm aliis dtdiml/s
dudl/m dltt damllJ hue prtllilegillm Alli mdi/oribliS 11111 hmd/hus.
~èd autem ius prxlationis fit perfonalc ipfa diel:io dem~n­
firat , qux (ui llatLlr3 ill1porrae pcr(onaliraeem !ingu larern , &amp; in
fui Cubf!:ancia &amp; e/fcél:u cf!: (jmit~riua, &amp; rdl:riél:iua ad perfon am
cui comperit.vnde iiue iit merè co nuencionale, Gue legalc, iiue
mixrum,l1on rransgreditllr pcrfonall1, Vt voluit Carol.Molinçus,
lil. r.defiudlS. §. 13 .glo. 1.1UJ.
Seculldum ,celllonarius do mini t non habet dircél:um do- 1minium.narn remanGe apud ccdeneem: idque extra ornnern cocrouediam c/l::et'UTI celllo fuerit faél:a folùm de aél:ionc iuris prxlanonis , qua: ad rctrahcndam &amp; auocadam rem vcndieam domino compeecbarJed lU Sprxbrionis dlreaO dOl11inio eanquam
pars inccrgahs (1I0 roto lllhxree in(epambihecr,l.o"". q/li adu jf.dt
vfoc~p. I''1/1i vniutrfllJjf.dt Aequir. po[&amp; licèrrc &amp; flél:O forf..1n pof.
fer fcparari à (uo tOtO,earncn iuris intelleél:u cll: infeparabde, 1. '"
rem.§fjf.dt Tri vindlC.I.Nlllltjf.dt miéliomblU.l.n.lm OY/gO.ff.1/1od 'f)i
M dllm.SullC cni m hxc iura dOll1inicalia, qlla: à li.lperiorirace direll:a domÎlullCc immediatè l'roccdunt,ve dcchrat Carol.Molinreus, ïn lit.I.dtfiudio.§.I.!,lo.I.1J.l.;.&amp; 6. vbi dicit !ingul:uiter,iu.
Gg 1
ra do
•

�CJl1l1J 100. ~:dt. r.
.
domlCll .1lia orin Immcdllt(: J folo dire6\:o dominio,ranquam
.1 {ola &amp;. Îmmediar.l poeeml.1 onginalis fux caufi'ç &amp; produc1iu.t:
Ideo non poffecompcrere nec cxer cri per vfufrufutariurn: cùtn
nullum holbe.l[ direél:um dominillm rci, &amp; pluribus hocprobat
Ibi.
Tcrtium , quÎ.l ipfilm llI S t pr:daeionis,fen propriceas vd do·
3
minium IptÎU\ luris.dllnfcpnrabilc à fundo vcl feudo domlllall·
re cui adh&lt;;rer , hoc dl .lb ipCo imcgro &amp;. torali iure pacronltus:
ira quod dominus retenro fcudo Guc pneronaru:nonporcll: trÎls,
ferrc in alium IllS quod lubet l'anone (i.u feudl , ve 111 lurC pre·
hcndcndl dominicali doccr 1\ [olin. d. tlf.de fll/d. §. l.gl1f. J.1n IIr·
tia 'fll"'.flium. n.:!Z. vb i nllegat Aufrerium ln "ddlllone ad'l/l~fll4mm Thom.e.48 f ·&amp; 10h:\1I. Fabr. il, §. vnicD, pt1l"udlllfll. Injhlul.
de apign. Irbm.
.
.
4
~,mum. quia iu prxbcionis fuir conceffum dlrcél:o doml'
no fauore rCUCllOiHS, &amp;. onfolidacionis vnhs domtnl) curn dIre·
él:o: quod de lurc dl: multùm fauorabile, vr prima! (ux form:r
reclJ.1rur ,lJi vnus. §. p4ElIIS ne peteret.Jf.&lt;le pa[ft!. &amp;. Ibi not,lnt Ceri·
benres. (cd ceflîonarius eriam fiCci rednendo lure ptxbtionis,
nçm poeeJ1: reunire vole direél:o. Cellat igitur in ceaionario fallor , &amp;. caullà proprer quam dominus prxfcrrur con[angulDeo.
Q::inwm,quod cft prxccdcnti proximum,&amp; accellori um,cef.
f wnarius tcriam firci, rctincndo ime prxlaClol1l~ non CXttnglllt
h porilcc-ls .ncc fcruirute.s impofiritias: licèt dominus rctincndo
lUre prxbnonis illas c:ltingtut,&amp; rc(o!u:\t 1.10, 'VeEftgl/!J; filmlt.!
J, pignorrbNi. Ergo potcnt1'1.1 lo cft ius domilll , &amp;. CtIic:lCIUS operatur qu:un ius ce flîonart) .
6
Sexrum. ql: Î.l t qllem.ldmodtlm aél:lo ex ftipul.lru , qua muher a&gt;7lr .1d dorem, ~J1: dlUcr(~ &amp; (cpar.lt.l a iure prçlationis, quo
muh~r prçferrur anreriorihu;.credicortbu.s: cùm dl:! ccdi po!1ir
&amp; hberc rran{imei ctJam ad h-:rc:des cxrrano:os , prxlatto aurem
minIme polft.d.l. r.&amp; ibi t)or;:ur(cribenrcs ,jf d- prùul.J,!i!&amp;m
IlIIthmt.vt exall,i"jldnU d,jlS.i" prinCIp. ira pu:latio domilll dluerfa &amp;. [cparata clIc deDer a iure auocandi lem vcndltarn ab eln'
core, quod cft ccffum,nec tr:.l1fire deber in cefstonarium: fiquidem eadcP1 rario &amp; cauffa vidomr vrril,fquc: erg idcm iusJ. ilIlIdjflld lrg.•...AquJl.
. .
7 Scpeimum,ills remiliendl t conuomionalc ex paao re~imédi­
ortum.
r~

CaufT'a J oo.~a·l1:. J.
1 J9
orlllll',fi cccLltul' Cxtl';\I1co,conr.1I1guitlcll~ rcerlhc!e volcns prç·
tenU\' ce/lioI1JrlO, vr attcftatur flllffe ludic,lwm a (ancClnllllO
Sen.lcu Parifi.:nli Andreas Tiraqucll.tll.dc r~/r.J[f1if./IIgll"'I$.§.~6.

nI6j[.j.lJ. 45.

'" Eadcm ergo ratio Ile con{anguil1el1~ anteponi dcber ccflionJrie dircél:i domilll; cum domiotls qui ceflir JUS rerin cndl iure
pr~laciol1ls,illud non habc:lc a lcgc, {cd ex COl1llennonc..~~ r~ 0
in conrr.1él:u emphy'cuus nomll1at~m adicél:o; cllm ins pra:!"rlonis apud nos, nifi pcrfcél:a vendirlonc, dOllllnus nOI1I, abcat,
lice narcamr : arquc ideo dici debeat ius potlùs CO~lIlcl1 tlO nal~,
quàm !cga le, y r 111 tÎmili voluit MoIll1x.tit.r.dr ftlldl$.§ . '3· g/~(j.l.
Il.2+.

Oaauum,quoniatn rcmittel1s ius lilUtn t ve1 aaioncm, am- 8
pliùs non tubcr ad illam regrcffum,l.qr, ..rrtur.§ji vtndilOrffdc,tdtlit. edrc1. Igitur rlomiuus cedcndo alicui lUS pra:lariol1ls re(peélu cerrz rCI , amp liùs non poterie vti lllo &amp; retincrc iure prxl.1tionis:dl:o,quod rcs illamillies vendcrccur. quol1lam oml1l~ V[llit'o\.S ccIii DOtnll1i~ vcl iuris, a&lt;1&lt;::o perell1er ad ceaiOluriutn,vt ius
dircél:um, quod lùbt ili iure rcmanct apuà cedentcm, fit 1I1lltllc
~ infruauorum,vr voluir Bald.lIIl.pertU'1f1.u.c.de nfJlId.l. Barr.
Bald.&amp;rcliqui ln I.ex iegatD.C.Je legatu.&amp;. pel' BarLin I.r .c.de ~c7r6'
lIib.&amp; obligilt.Idco amp!tùs non poff~r veile dominiuln reuniri &amp;
con(olidari qireél:o, cuius fauorc ius hoc prxlarionis imroduaum cft &amp; conceffum domino.
Nonum , quonia111 ql1aliras iIla , t quod ceflîonari\1s {ir IiCci, 9
prodellè non poeeJ1: celTionario : licur in dore non prodefl: quod
firccaionarÎl1s mulieris: Siquldem cxcr, neus celTionanus dom
non prxf&lt;::rrur anLerioribus creditoribu! def1.lnél:i mann, quamuis ip(a mulier illis prxferrerur, l,.p,dNis. c. 'rr,; pOfIDm Ù' plgn. &amp;
n.l. C. de pm"t. dotrs Igirur nec ccflîonarius lirci przfcrtl d,bec
con(anguincls,cùm mulicr&amp; fif'cus in iurc prxbrionis pari PdfTU
ambulcm,ü .C.de pm1dffC/.Ec lbi nom glof.6.&amp; fCl'lbcmcs poft
illam,&amp; Doél:ores 1" 1· l.fffolut.m~IYI"'.
DeclfilUm , qllla t (l:aturuln quod hanc prxcogatiuam donat '0
con[angLlineis, folum excipit maioremdommum: ergo in reliquis gencralirer &amp; mdefinirè oen(ctLlr diCpoucre. exceptio nam.
que d,edarar, &amp; facie dlfpoiirionem gcnera!iter habcrclocum in
reliqu'l~ non cxccpris./. T/Ilm 'fNod liq/liJè.ff. dt pmll Ieg4ta. nora&lt;
Decius i" /.rjfde regu/Ji iNT. Et qui vnwu ftla Mpoutione exc1udlr,cx

/

�C.luflà 100 ~x (r.r .
dlr,rxrcrollllc!udcrc vidcrll[, 1. ûUllpr,ftor.jf. de ir/dlc. &amp; Ihi noc.
. Ideo ftatuti dICpO!ÏtIO, qua: Colùm perfonam cxcipir domllli.
ca:reros includlr. &amp; per con[cquens ceffion :mllm domini: cùm
appell.ltionc malons domll1i non vc:niar ceffionarius, nec C;tren'
h~bente dunrax:lt vrilc ius,!. 1 '§' '1111 ln perpw/IImjf.Ji Itgrr vtB/~4'
ill.prxfcrrim 111 {hrutis,in qllibus verba propriè &amp; Il:rW:c [um 111·
telligcnda,l.J.§.Jucvtrb".jf.de 11fgot.gejfù,&amp; lbi notar Barr.t. ql/ir.
'If/id ,uljlringmd,eJf.dc vtrbor.obligar.
Il
Vndecimllm!quoniam t v.\ler :\rgumclltum de fc udo ad cm·
phyreu!Ïn, gloll.1n ClIp. l.m vcrbo, allt vtrumqlu, W.an ag"'" &amp;fi,
difim[h.&amp; Alcx.conf44.vl.pfa{fi l111Yrtlliom.n:z. .lIb. 3. &amp; hocapcr·
r volulr Spccular.ttt.de (cu di! ,in verJic. 46. vbi dicir quOd fcudum &amp; emphyreu!Ïs funt ciufdcm l1&lt;\rurx &amp; codirionls,vr eriam
VOllll~ Bald.m :'p.'1"" inEccleji. de conjllt. &amp; in l.ltbmi. C.deo pIT.It.
bm·cr ln t.votul'IJ.Cjdmomm. Sed in fcudis confallgllincus pra:ferrur d?n\ll10 ,§.porro.til''1ultl.olim vafol. n:lIlro ergo magis in cm·
phyreuh debet conr.mgllineus pra:ferri ce!lionano domi lll.
Dllodeclmum,qllia!Ï ceffionarills dvmilli e-xcludercr cOlllau·
guineum ,ellèr ~xrendcrc pra:larionem do mini ad aliam perro·
nam,(cilicet celllOl1arij,quod dl: prohibitum de iure, CAp. fan? dl
pYl//IlegÎt!, norat glolfa in §. ex malpeiis. Injlil. de "él/M/bus. in l.fi
'l)ero.§.de 'l)lYOjf.[olulo matrim.
l z.
D~ciml1lntcrtillm quia retra[\:us t felldalis cedi non porclt
edam amico ,ve tene t Petr. lacob. tit.de aCf/on.in rem prg rt II/Iplllt.
q/'4·qu/dJi dtre[l1/4 d011JiJJ/IS.G uid.Pap.deci(.delpIJinat.4! r.Pettlls.
Cynns,Alber.Salic.&amp; Paul.de CaCho ln t. "d officillm. C. communt.
d/uid.&amp; pl ures ah),qllos refcet &amp; [~ql1lcue Carol. Molin. rit.!. dl
fl~d/J.§. 1 3.gt. I.".u.vbl dlcie hanc p:utem veriorcm ellè, &amp; me·
lius fllndaram &amp; approbaeam à peritis. &amp; [e adhllc nullll m Ccribenrium reperillè qui rcncae conrraeium.
Decimllmquarrum ,lUS confanguiniratls anriquitatc &amp; au·
thoritate SS.Scripcura: nititur, Leu//Jc.z 5.&amp; Itrem.cap.j2.&amp; à ZalellCO IcgiOarore conf\:iturum,vt qui agrllm venditurus e[ct,in·
tra rridullm fraui offcrrer,pof\: liberè venderet.
Dccimumql1lntnm ,fangull1is ratio &amp; familix tanta [cmper
fuie, vt in vcndirione rei deblroris cognati crcdirores pra'fcran.
tur fempcr exrrancis, l.t.jf.de priuileg.credilor.
DecÎmumfcxcum, quia!Ï cmphytcuta vcndidillèt domino,
confanguinclls iure retraél:us prxferrctur dor'lino , vt voillir
And.
2.40

.
,Cau!f.'\ 100. Qlxfl:io l.
14 1
Andr. Tlraq. t/t. de rclrlt{fl/. §. 1 . gloff. 14.n. , 1Z..§.ll .gloff.Vllicd,I1.r.
ergo multa magis pra:ferri dcbet cclIionario, per regul;jm fi vinco vinccl1tcl1l te,à forriore vincam re,l.de Accrfliombus.JJ.dc dlueif
&amp; umpor.pr.rjèripf.
Decimumfcptimllm,quonialll ccfsio t ha'c f.\él:a dl: ex c~"If.'\ l '
volul1taria, &amp; 110n nccclfaria: ideo non tranfie priuilcglllm prx- ]
larionis eeiam in ce[sionarillm !ifci, vt voluit Bare.&amp; pof\: Cllm A\ex.&amp; [cribenres u'/'poj! d.,em.ff.[0/1110 mAtrJmonio , &amp; liJ 1. r. c. de
pril,ileg. dotis.
Vlrimo pro hac parte adducitur placiti't [umma: Curia: parla·
menti hu ius Prouincix publicacum 1 po.dic vleiOla iu ridica al1te pafcha, T rophcmo Eiguderio loci Salol1i. confangulIlco, &amp;
Ga[paro Accardo cefiion:ltio direél:i domini lieigaroribus.
Ha:c [u nt argumenta, qll X celIionM·iuOl !i[ci opPllgnabanr.
Nun c rcfcramus qux pro cefiionario faciunr:pro quo adducunrur fex argumenta.
Primum, t qui!! licèr in feu dis porior!Ït conr.'\nguillcus do- 14
millo, §.porro.tit.tjllalifcr olim pOl/MI fCl/dl/1II "ltUJ.camcn III re ClUphyecliticaria de iurc commu ni pra:rcrrur fcmper dominus con·
fallguin co,(c&lt;..undùm commll)1cm [ememiam,cui pallci comradicunr : qu am [eq uirur de Ripa 1111. 1 . n. 9'ff. de P"Ht!. credllomm,
&amp; quam dicie COllll11l1flem Andr. Tiraquell. Je mraélllpnguinis,
§.L l.gtOff.v llica n.j.&amp; 4.&amp; Carol. Molin. til. I. de filldis,gloff. vnica
n.) o.vbi fingllbrircr dicie hoc cllè obfcruundu III vbiqllc,nifi forCI fpecialis con[rrcrudo, fpecialiecr di[ponens agnatllln direél:o
domino pra:fcl'cndull1, quod nU[{jIl:l111 re kgilfe aU[ audiudlè
extra maecriam fClIdalcm ,ip[c allrumar.
Er li èr, fcc lI ndùm aliam coml11l1llcm opinioncm,non po [sic
t ius pr:rbrionis domllli dircél:i CCd l, vd in ahum rtll1sfcrri, vrr
rCllenc Pcrr. Cynus, Alber. altc.&amp; C~!l:l'. /11 l.ad of!w/m.in fu.C.
(ommlint dlll/d. Perr. hcob. de "él/om in rem pro re U"P/'YI. colp.verfi.
qUldf dméllil. &amp;: abJ qllamplmcs, quos cirae &amp;: rcquirm Carol.
Molin.l/t. I.drfil/dIS § 1 J .11.22. &amp;: hac rarionc conf.tnguinclls 111
rerraél:u fir poeior CC[siOI1Jrio,vt voluir Guido Papx dmJio1U Del·
p!Jm.qul'.41 I.incipicnu,dolllin/lf dirdfuJ.Et Pcrr..1acob. oule allionI ln rcm pro re tmphyt.col. 1 O. 'l)ClfqllidJi dbTIJ;'lItS iI/rdi'ttJ.qllcm [c~llIrur Cha{f.f11 confi'ltttdtnc BII~'&lt;IITldi~,IIt.de altfib.§d .;'Tvcrb~/l·
IIl1ir.n·3·qlli olUnes !oqullfltllrfccundàln iuris communis 'difpa..
Hh
lÏtlO

�1..:'
CJll tlÀ ' h .• . ~ t1 J.
ht 'onctn . qU.I iu s pr.d.mollls cf\: lIlccllibik ,.&amp; lOrlp.l[Jbik~
- (U.l c.1l1 IrJ,bo c dl d01\lllllO dneao.
16

t

T amcl1 cùm no f\:rJ co n(l1crudine &amp; Il:aturo iuç pra:l.uionis
dOtn llU lir Lcf1ib llc,&amp; ahc nablle,&amp; faétl1m (cpJr.lbdc i rc&amp; per(ona dOI1\ I11I , mcnro rr.l lllir 11 ccrsionanum, t.j. c. d( "md/MI
vrnd·/.U,_ vmu r cc llion anu ('odcm IlIrc quo domillus , I.q/li in
1114 dltllf/l•. jl de reg. /lms. arqu e ~dco quclll.ldmod~11\ domi1~us
ua &amp; CI UÇcC(SlOnan us prxferu debcc con!anguincls:Nam Clun
quis 111 Joc um alrcrilL (ucccdlr , non cil a:quulll CI nocere hoc,
quod 110n nocul Oèr ei III cui ns loeum (uccciEt, 1. "'lIIf/l!. §. (I/ln
'l"/f.§. phYl/mf/ill. fl dt regl/lif /fil. 11 CC refert (lUl aalO ne aglt c,er.
jÎonamls; d lrec'hl (clllcct, d orTI1 11i nomllle ; a il vCll! , (uo: cum
vcraque aa lo ciu!dcm lit poccf\:atis, cumdemq; habeat elfeétum, vt nomin ,ltI m (h Clmr '" I .• {lto ncg~ /j~ rlll».in jin.ff de IIlglt.
g!.l/'s.notJ11t Bart.Ba\.&amp; rehql1i m t.r.c.de "rhotl.à obltg41.Bald.i~
I.tx Itg.//6 C. dt leg.tt.liquidem cersionarius agit ex cadcm cauna
qua ccdens : l1am radlx ven u(que obbgan011ls v nlis &amp; dlretia:
ell cadem, Vt docct nald.1I1 d.I.cx ltg./to. col.palllit. vcrfic.fld 4dllllt

rtJl./ vldtre Viril"} vftl/J c~fTa ft eadem ln radlCl mm dlrr{f4 .~I.n­
lino ce(s lonariJ ondino 111 agendo, quand oque cf!: mchot
qulm ccdenris, 1. doli m,tll.ff dt nol/dl10; Barr. ln 1. flmum quofjlu.§.Ji.fl de proCllrl/tor. &amp; aaio qU &lt;Eerat inucili s cedenti .. quandoquc vrilis efl: ccfsionano , 1. jin. c. de IIIr. dot. &amp; Ibl Baldus
&amp; cchqw: &amp; licet fl::uutum deneget :l\1dlenrl am bal1lmO,nOll
tamen denegabitur eius ceCsio nario : D ynus ln 1. mm dOlllll.
p.1/fI·ff.Jolllt. md/rlmon. Raid. In 1. fer d""rfl lJ . m nona 1u4l.
c. mand.lII. Debet itaque conranguin eo pra:fcrn cerSlonanus
dom1l11 , prx(erri m cllm f\:acuwm .ql1od pcrm}rm ~cfsl.o nem
dommo , nUl1cupacim velir ce(sion cç hUfu{modl etli.caw
cXlf'tere , &amp; effeél:um haberc : quod fien non po{fCt 11 cerhonar us excludcrctur: nam cefsio eflet hoc modo fibi 10·
Cffi ClX &amp; une fruau, concra f\:atllti exprell'J.m dlfpofitlonem.
&amp; hoc Ut ptimu m al'gu111entuffi.

ft

§Ji

'7

Secu ndum, quia fl:acucuffi

t

re([aaUS con(anguincorum

dl: gencralc: : n am gencraliter loquitur de omnibus r bus
vendltis : red iu s pra:larioni s domllli &amp; f.lc ulras Illud ccdendi, quam h.lbet dominus tb f\:aruto &amp;: con(ucrudinc,d\
ius

C au 1f'1I0 0 ~a:fl:.l.
143
ius (pee,.lle, pro re cm phyteutica tantum: (cd.lcx (pcuaiis derogat generah , reg. gtnm per JPtcI~m. de reg/dis lIms, ltbr. 6. &amp;
fl:atlltllm (pccl:lle non tel heur per gencrale pof'tcrius , B~IJ .

q'l",fl. ff. d( offr. con/ilt. &amp; /II t. txwltmm . (o/. 6. v er[
pone. 2.. fimt flatulA. C. dt ixecM. re; 11I~'C. .Pr?b.tul' 1. ,Diu
mil. §. 'l'li pdlrem. ff. de vulg. &amp; pllpll. cum iH1I1! Ibl1s allega{1' Ibl

1/1 1. Lin J.

'fi

per gloll". vbi hoc quoque notant Ba!d. &amp; rcliqui. Et 111 fl:mlro
rctl'aél:u s (anguillis , vt non deroget lun pra:latlolllS domll1l,
per (upradiél:am rationem, nonllnacim concludullt GUllld. d~
Cuneo, Bald. Ang. &amp; Paul. de Caf'tr. In l, lmpmtor.ff. de , .r{ln
&amp; deRipa ln d.I.I. nllmero 19 · fJ. de prwileg. mdi/omm , &amp;: ahquos
rcfert &amp; citat T lraquell. in d.§.
Tertium, quia in caiu nolha: quxfl:lOlllS lI1(olucum datio vel
ahenatio faa,l à iudi ce creditori fuit necelTana, in qua rectaaus fanguinis non habet 10cum , vt in tCfminis. rccraél:us pro- 1 g
xmutacis decldit Spccul. /le ibi 10han. Andr. In addltront, §.
8.II/cip. nu"c dlCmdllm dt rifcindmd" .1lf/1lW'0 lO. vtrfic. fld P0f/( jfalu11l11l· cum quo [TanUt Lu ca s de Penna in t.ln. col. (. C. de p"dd.
mrial.jine durtl. tIOn alrm. IItro 1 e . &amp; (equicur Alex. apud Bar.
ttJ 1. Iltis .tjfimatio. .If. pr~ tmp/ore. &amp; Matthxu,s de Aaha. I!J

t

trJaatli protillJiflos. §. ]. /II verbo ,licèt ali/lm fupra in. 9. noldbdt. I!J
v/ife.fld illXlaprd!dtélll ql/.tro. nllmtro.I6.lohan.dc Plar. pof\: Am.
de Banol. ln 1. 1. CO/. 2.. nl/mero J. 'l/trjic. item l' argummillm lue
Itx. C. d( lundIS palrtmOll. &amp;: GU ld. Papa:, dm! Dclph. l p. inClp. rl/HUI/r. n. 4. lacobus de (allao GeorglO ill trac1dt. de 0ptr.
CIl. 9. Vtrjic. mm dl/blt.ftIlY. MaOucr./lt. deo:uulloll. érfuM"f!. §.
IIIm ln pretlj d!(lnbllltom .tdji'ltm.Alex. cqnf76vtjis d"blt.1llolJ/bw.
(ol.dtbr. f.Ph II.Dec.C01{18.n. 3 .laC (0nf 1 f o.(ot. :!.ltbr. + &amp;.. plmes
alios tenenres hanc opmionem, quos citat &amp; (cllu,rut Andr.Tiraqucl.de rcuaél:u rangu inl s. §. t. gloJ!. 14. n. 8 . .9. 10. 1 1. c" Il
~nJam tltUlllS pro loluto ci\: diffimih s ticule elntlOlllS' &amp;.
f'tacucum t COtl(anglll111tatlS quod loquirur de re vcndlra &amp; prc- '9
ci) ref\:lrunone.propnè debcc incelligi, &amp; {hi&lt;.1è ,de. vera .Sl pm
pria vcnditionc , l.fin. c. dt pr.fd. du"r. /le ibi gloll. Blrt. B.ll. &amp;::
lohan. de Plat. Ltbro 10. &amp; t;] 1. c7ml do/cm. in vcrfic. q/lis mu"
C. de turt dot.loh. Andr. in adfilt.fpeml. fit . de anl· &amp; vmdlt. §.
Ilon( dicmdllm.:!.in vlrficfld pOlitfl.ltlllilm.F abian.de Monte ranél:l
Sauini, lit. de mlf.&amp; vmd.111 z.qll.pmmp.lIi,col.1.HipPQIJ'.de r..,.'J[arJil.

Hh

2.

JinglJl

�~-H

C.i\1rr\

10

f"p !. 1 0 3. ill{ip.'Jl,i(/ilJqll~.N otat

, ()~.'-!1.!.
~art. per illum tcxtum

Ca\l(fa

in!. J. §.

IHe '/)'1'/;.1. If de Nr!',MII5 grill!. pra:fcrrim cùm hoc lhtutum
rct raé1:\1s Cmp;utnis lit ollCra ius communc , vt patet in d./.
dl/dl/ m. C' de {olltr.d}. e!tlpl. ér ~'cnrl. quo call l lbtU[lIll1 quod
IOl1uitur d~ \'en di[ioilt: imc1ligitur fcmpcr (hia, &amp; propric,ncc
fil' c. l','" fi 0 ad aliol COlltr.lé1:l1\ cti.lm limiles, pUC:1 dationcm
yd ,\dll\dic.Hionclll in fOI\ltllm. V I' dlclt Alcx. m d. conf 76.
ftbrQ f. &amp; licèt concraril1\l1 tcneane Alberi. &amp; 1011an. Fab.tn
l.fi pr.t1lum. C. de e/I/i.llg,~Jhll.s. &amp; ql10cl i" plcrtCquc 10ClS dado
i"fol\l[\\m accipiatur pro vcnd l[i onC' , VI' vol~~r\lnc Bald. SaIiCCt. III 1. tlber.l. c. de[mtmt. &amp; il/Ur/oml. mdJc. t :ll11Cn in {larmo retraé1:\Is, quod datur conf.1ngu il1eis , commllllis opillio
dt in col1trariU111, q\1a: in iudicando fcqucnda dt.
~rtum, quia conf.1ngl1inei vel affines hoc ius rctraéhls
co nfequuntur folo benencio ltatuti , concra iuris commul1lS
difpolitionem , d. l. dHdMII. C. de contr41}. cmpt. &amp; ibi pCt (nibences : ideo diligencer infpiciend:l funt &amp; perpcndcnda verba iplills f1:atuti. Sed curu f1::ltlltum cam III tcql1ilitionc eOllcdrus trillm f1:atl1l1ffi hui\ls Prollincix , q11 3m in refponCo Principis &amp; f1:atuti difpo(jrione limitatill è (quoad ius domini
direé1:i ) loquatur , &amp; dicat, femper fin e pra:illdicio maioris
domini, fcq\lÎtut nihil fuillè dcrogatllm per huiufmodi (latu.
tlIm iuri dominorum , qllod hi s verbis, fcmper line pra:iudieio
nuioris domini, fuit nomin atim exccptllm. Nam illa verbain
fine tl:atmi polira) limitallt tl:atu mm , &amp; ref1:nngl1nt gcncralem illills difpoCirionem , VI' non dirpol1J.t qllicquam in pr:riudicium domini dircé1:i , aut cius cclIionariJ. Et hoc f.1US de2.0 monrhat inptimis dié1:io HIa t f.::mpcr, quxef1: vniucrfalis afnrmatiua, VI' volult Salicct. in 1. 1. In princip. c. quomodo cr
{p.11Jd~ Îll dcx. &amp; Socinlls, qui mliita iura allcgat , conf Il. circJ
,,·..pnum. fol. 2.. verjic. inf'prr. /rb. J. &amp; accipirur pte omni
rempote, &amp; omni cafu, glolf. in 1. 1. in 't,crbo, fimper. ff. fl/llt.
"" IITlmon. &amp; probamt ibi in tc xc. &amp; in 1. qlli duo!. il, fil. Ibi,
flmptr fiXII! mlljètelimtJ fU'mini11llm eomina. &amp; dia verba, Cine pra:iudicio maiotis domini, confetuant i\ls do mini illa:furn , al
indimioutum, VI' pluribus probat laC in l. non jolùm. §. morlt
colf. /l1/mcro 4 if. de opcris nO/li fmneù,t. per texmm in t. fi dcbitor.
§. fi qui; in 'I.Imdltlom. ibi, nift follltl cauffi fui pignorif cm{t~-

firtl.

100.

Qg:d1:. r.

24f

f l'Ù. if. 111ib //! m~ 1. pig. vd bypotlm. JOUlil. &amp; in C. a,m longd.ibi,j.it-

f/O &amp; rejèm4fuVllllljè/llltfl"te pYOIIùtci" priuileg,o.6 3. diflinéhom.&amp; in
cfaillo. 9.qll.ejl. 3'&amp; dicit Bald.norabiliter,in lfin.in 4.qu.rjl.C.de edic70 Dilli LAdrt.tni 1011. quèd ti iudex mirrar quem in poil'elTioncl1\
~li cllius rei,f.1Iuo iure legitimi pollèŒoris, illa verba habenc vi III
conditionis, adeà' VI' li alms lcgirimè polTidcret, milTio habearur
pte non fatra.
Et quando t Princeps aliquid ll:amic vel concedit tine pra:iu- !. t
diclO rcrrij, omnc prx ludicium tcrcij qualc quale lir,cri am minirnl1ll1,intelli~itllr rcfemamm /il exccpmm, per tcxc. fingul arem,
in 1.1.§.mmlo.&amp; §ji qHIo à Principe.ff.ne qI/id in tOCl pubisco. nam tue
mens Principis clara dt /il manifetl:a, noUe clliquam fua concc{lione, vel f1::lruco quicquam prxiudicij irrogarc, quvd in dubio
ctiam prxfllmirur,Jitlo.§ jÏ qll/! àPrincipe. 6- l.lItc aUlu.C.de emanc.
"bmr. vbi notant (cribences.
Pr:riudicillm t autem non mcruocte neret domino, li eius t.t.
cclTional'Îus à confan guineo excludererur. Nam cùm non effet
eelTionarius ccreus &amp; hrmus in iure fibi celfo, dominlls paucos
iuue\1lrcr cmtores,&amp; cogcrctur am viii pretio vendete,am graris
ccderc ius fuul11 , cuius prœilldicij minoris 'Vcndendi,habenda ef1:
ratio VI di cic Papinianus,in 1jÏ Vel1dllor.in fmjfde ftmlo exportiîd.
&amp; I.p 1lf1'tffde l}fred/I.vendit. Nam ho c modo vilcfccrer faculras
ccdcndi ho c ius pra:lationis co mperens domino diretro con(lIccudinc vel tl:aruro ) vnde tiercr libi magnum prxillrucium &amp; inrcrcilè, vt dlcit Dald.pcr ilium tcxr.in I.penult. §fijf de vfil 6' h"bitaI.qua: facul eas edam per indireéluln,non poeefr minui domino
fine magno CIlIS prxiudicio , Ifrgllmento1. fi optio.jf. qui &amp; àqI/ibm
lJMnNm.ltb. alioquin non poffet dominlls 110lens pro fc retinere,
cedcndo ami co,vel graro libi,illum prrefettc confanguineo ven&lt;Leoris etiJm de re malè merieo, \,cl inimico, quodlex haber ab(urdum. Adeo Vt cont1:irut\lll1 tir emphytcuraru fine conccffll
domim venderc non poflè res eruphytcuricas,I.ji.C.dc ùm rmpl'JlM. quod alia ratione nonne, nili vr dominus ingrarum vd inimielllll,aur male metimm cmrorem, emphyrcutam habcre non
eogamr. &amp; dicirur damnum pari, qllando commodum amittir,
quod priùs confequeb:\tur, qualecumqllc lIr,d.§.merito. Nil pra:iudici\lm accipirur pro omni damno, &amp; grauaminc quocunque,
etiam 1l10dico, ve ibi dicicllr,&amp; in t.z..ff.m inter ,,!iD! atla.ibi,4/iquid

Hh 3

i~Ti

�:'46
C;,lu!la 1o0.~refl:. J.
J/m t/lO dtrog.m pOllltrlmt.&amp; I.r~s intcr abos.C.tod(m.&amp;.. verbum przlUdiciJ indefinÎt(: plolamm in fl:awm, includir omne &amp;; quod.
cunqlle prœ\Udicium, quod per [c vd per ceffionarium parelerur.
1. 3
Scxtum, quia t hic efl: ceffionarius fi(d direéli domini addiélx domus. (cd in iure prœlationis fi[ci , nedum fi (cus , {rd etiam
eius ceffionanus pra:fertl1r his, qui bus fi(cus prxfcrcbatur,idque
ex priUlJcgio lifci &amp; IUre (jngulari.l.fi. c.tit prmil.fifc. qui text.vi
detllr quali in rcrmil1ls decidere quxfl:lOncm nofl:ram. Namlbl
llcm fifcus ,ir~ eius ceffionarius prxfertur anrerioriblls creditoribus chirographariis dcbiroris fi(ci : &amp; faéla cellione con[equitur idem ius &amp; priuilcgiul11, quod fi[cus, d. '.fin. 6- I.Ji "lm pecuni.fm. à eontrari9P"fu.c. d( prùlll.fifci. ae eriam probatur , in l, (um
p,ttre, C. dt hiJ qU.iN prior. cred.loe, focced. quod dl ius iingularc
fifci. Cuius fauore priuilcgium pr:dationis quod habet fifcUl,Vt
prxferatur antctionbus creditoribus, cedi poref\:, &amp; in extraneOl
rransferri, d.l.f. C. de priutl.fifci,qui text. nominatim loquiturde
priuilegio pra:lationis, quod fi(cus haber, vt pra:feratur omnibus chirograp hariis cred itoribus, quod traniit in ceffionanurn,
licèr (jr per(onale,quod non ell in aliis pet[ol1ls criam priuilegllrils, 1. l, C. de prùlIl. dollS. 6- in .1111/;mt. vtex~rt/olJe mFf.t/lt, dOl. in
princip.
2.4 _ Nec t hac in qmdl:ione dabngllendum pmo, qua de cauO
J
br faCta cellio ,ncce(fatia rcilicet an voluntaria : qlloniam d.l, J.
6- l.fi. c. dt prlutl.fi[r. hoc non difl:inguit, nec L. 2.. C. dthu ql/itn
prlor. md, Loc, fuc. Ccd indefinitè loquunrur &amp; gc ueraliter: Id~o
nec nos dlll:in guere deb~mus , vlllgata 1. de prcllo. JI dL' Pn~"c.in
rem Aff, nec diclIl\[ in ilhs iunbus, quod ex call1fa nece{f.lriJ fuent faéb ccJIio: &amp; tahs dHl:inébo runc adhi bctur , quando dublU m ef\: , &amp; quxritur an ius pr:dationis cedl pollir, &amp; in hl!
rerm inis loquitm llart. &amp; (cnbemcs, ;/1 1. poft dotem /~ vllimA
(l'ulf. if.
matrlm. &amp; ah) i/1 d. L. 1. C. de pT/ull. dotis. Sed ID
qUOEf1:iol1. nofl:ta, non reuocatur in dllbium an ius hoc Pla:lanoms ccdi potucrir , ho c namqllc f1::ttlltO iam dm fuit deci[um, &amp; con(ucrudll1c reccptum. (cd folùm qllxrÎcur de vtrtute &amp; cfKCtu iuris pt:rlationis, an in per(ona cellionari) habelt
candem vim &amp;. poremiam excludendi con[anguincl1m, quam
ptocul dubio habebat in per(ona domim ante ccfllonern. (cd
cùm cermro fit &amp;. mre cOnftiCUClIlU, lU S hoc prxlationls ccdi
po(fe

Jo"'"

f an ~ :d\;' r.
l47
l'&lt;,lfc., &amp; (;e/Tionarium Illm prxl:lt\OnlS lifci, prxfcllI omnIbus
creditonbus ctiam :lIH&lt;;rioribus , qucmadmodum &amp; lilèus illfs
prxfcrcbarur, d.ï.JiI1. 6- L. 3. c. d( pmuL.f/h. L.fwmda.de lm 1/11111
pr/or. credo loeum ftcad. I11cmo 'lI11pltùS non cf\: dllbltandul11,an
cellionarills fi(ci pr:rferatur confanguineo:cùm hoc lit iam dc crfum &amp; iure caurul11.
Et quamuis Illa il/ra loqu,mrur in iure pra!lationis te[peau
crcditotlll11, (amen idem mulro n1Jgis dicendum ell: in iure
pra:lationis dOl11l11ico , rc(peau conlànguineorum , quia faciJiùs excludirur con(~lguineLlS à fi(co , ve! eins ceCsionario,
quàm creditores : cùm intentio crcdirorllm canera fifçum, fit
fllndat;l de iure communi per regulam, 'l'li pmr tfttm:pore, pol/or tft ùm : nec pra:feratur fi(cus illis Ilili ex priuileglo, d. L, 3, 6t.jl1. C. de prllliL.Jifc. &amp; cercent cteditores de damna virando, &amp;.
conferuando iure illis legirimo titulo acquiliro : &amp; propterea eowm cau (fa fauorabilior mulr6 lit, &amp; potior quàm confanguineorum, qui ccrtam de acquirendo, &amp; Ge ptO lucra, &amp; fundant
corum intellcionem in f1:aruto &amp; rerraélu fanguinis, quod ef1:
odlo[um &amp; COIHra iuris communis di(po!irionem, t. dudl/m. C.
dl co,,"a". cml, (cd ius quo fi(ci ce/Tionarias vrirur ad exclu·
dendul1l conl:lnguineos , non cil: lingulare ,fed commune, dominicale , &amp; patrimoniale, &amp; fulcirur in perfona cefiiol1arij duplici vinculo, ho c ef1: priuilcgio fi(ci , &amp; f1:aruro feu con(ucrudine Prouinciç. Siquidem fi{cus ex {uo ptiuilegio porcll: priuilcgi ulll pct(onalc cedere" d. L. f. &amp; ibi nor. Paul. dc Cafrr, id Eicri
ex {pcciali priuilcgio Mci. Sed con(uecudine &amp; f\:atuto Prollincix,q uod hanc cclsionem conlirmar &amp; efficacem reddit,ius pra!l atlolli~ apud nos faCtu m cfl: ce{sibile &amp; alienabile: (cd quod du·
plici vinculo ligarur,pocenrills operatl1r , aut/;cnt. crffiJJte. C. dt legll./mcd. vbi fracer vrroquc pare nre coniunélus cxcludir &amp; pra:fmur ci, qlU airera parente ramùm cognarus ef1:,quarnuis gradu
xquè proximior ellèt defunélo.
Er difrinél:io t l'arr, qu am fccit, i/1 d. L. p1/do((111. ddfff. Jollit. 2. î
lII"'Ylm, cucrcitur per text. in L. ex p!lmb/H. fl de admimHr, tut.
"bi ccfsio focrar faéla ex call(fa necelfaria , qUI.l fiebat ru_
tori qui (oluerar pro conrurore, &amp; ramen prÎlulegillm pr~la­
tionis non tran(jt in ce{sionarium : irem li mulier necc(sirate
ccderer, IHlll tranlirct prillllegium prttlarionis in ccfsionatillm,
1.1.c.depriuti. dOl. 6- in aill/;mt. exaE!. il1Jf~nle dD/û in priflfip. Nam
Ilia

�148
Caulf.'l 1 oo.~x{l:.J.
illa iura negant tale priuilcgiumyan[miti,P0ffc ad eXtranCllm
quoquo modo,igitur nec ex cauna l1ecclf.'lna.~ proportlo IlIa.fi.
fci,pnpilli,&amp; mulieris,quam facit narr.in hoc pnlllleglO prxlatlo·
nis, 110nell: bona nec iure approbara.quon,am pmlllcglllm prxlationis mulieris &amp; Fl1pilli, cft perronalc, idee extingl1itur eurn
per[ona,&amp; non tranfit in ceffionaril1m, d.l.ex plll"b~1. rit "dm,.
ni(lr./llf.d.l.1. C. dt pr/llil. dot. &amp; m d. I/uthmt. Vi eXil cl. In/ante d61.
[cd priuilegium prxlarionis firci cft ~erperullm &amp; rcale: naIn
fifclIs nun'luam momur , c. ft gr'll/ose. dt rifèripl. lib. G. &amp; pu·
uilcoium conccŒum dianitati , dicirur perpetllul11 &amp; rc.lle,
(.cu~ veniffint.&amp; ibi gljf.,~ verbo,fillffil.de inflllltionib. vbi norJcri·
bentcs.mcritè fi rranfit in ceffionarium, d. t. fa. &amp; l.3. c.d( pYl/II/.
ffc.&amp; l.l.c.de lui 'i"i in prior.cred.locfocudllnt''l\la? loqulllltllr,p~:r.
fertim in d.f. 3.in nore f:ltua, 'lux rpente [Ollllt pro ~1~anto fi!co,
Vt ibi dec1al'at Odoffrcd.acctiam,in d.l.l.C.de ,,,.; qlll ln prlor.md.
foeum focced. vbi filius emancipams picrate duéllls [oluctat Ii(co
vt pat rem libcrarct , vt colligirur cx ilIo rextu , &amp; dcdarat lII11m
ctiam Odoffl'cdus ibi. Nam cogi non potcrat nec vxor nec lihus
emancipatlls folllcre pro paere, C. mvxor pro marit. &amp; mfllll1pro
p"trt,Reliquul11 dl Vt [pome folucrint fi[co: &amp; conreqllelltct non
fuit in illis iuribus ab vtraque parte cauffa ncceffana , v.t pr:r(upponit n.m.in ru~ d!fl:infrione, &amp; nihilomi nus valet cdho. ScqU!'
tut igimr ius eile lll1glllarc III fi(co, ac pmlllcglu~, vr 'pfc pan Ir
ius [ullm pra:lationis quod hab ct , Ctl.lL11 aduerrllS dcbltonsfUl
crcdirores ccdere,tam ex calltlà ncccffolria,qu3m vollll1taria, per
t cxLin d.l. 3.&amp; f.C.de pril/iljfc.&amp; ü. C.de h~ 'l"i in prlorcrrd./oeKm
fùcud. qux ima indercrl11inatè &amp; mdcn.nitè loqllllntllr, nec dl'
!hngllllt,pro qua cau(fa:igitur ncc no~, d.l.de prwo. fJ. d~ l'ub".e. m
rtm dc? Et li dil1:ingucremus, Vt sarr. non effet hoc prnnlcgll1In
(lllt ius fingularc fifci, fed commune lllulieri' PllPI1Io &amp; finllhbul.
Cùm tamen lex in d.l.ji.rclata ad timlul1.1 ,pel' qllcm lex declara·
tur,l./mpu.tlor.ff. dt in dum dddlC7. diClt hoc ncri ex priuilegio,
prout etiam firmat Paul. de Caftr. Ibi,in 1 . nol. &amp; reliqLII fcnbcntcs. ~am [emcnriam comr.1 Fart. non immeritè flint (cqumi
1mol. Roman.&amp; Alex. in d.l. pOJ1âotem. in vltima 'i'14ft. Barca\. Il
10h.Faber,in §fiur.'I.coÜ .n.lO.inftitut.dc artionib.Dy n.in I.mnmt·
norisjf.de .1Ulh.tHtor. Ang.in afltlJmt.vt eXI/[f.tnjfl//JU dot.in .f.princi·
pij. Hanc edam pattcm,fcilicet vt ccdi ponit, renellt collcllan. m
cfotllit.col.vlt.vt1zc.qllidJi dominlU fngi,.de IDeM. &amp; Pa\lJ. dc Canr.
conf

if

,

Cauffa 1 00. ~:tfl:.l.

conf 33 r .l'IHdl/li6

149

&amp;- inucfllllr... ltbro 1. Hanc etlam parrcm arpro-

. balllt lllprc1I1us renatus Pariiicnfis,vt Id lUS prx!.ltIoOls ccdl ~or1r fir, arrefl:o [uper ca controllcriia Jaro pro EpIfcopo Carnutcnh 10
Barol1ia Dalliuc: Anno Domini 1 r 1 o.vr rcfert Tiraqllcll.dt rrrr4'
{fil fongllimi.§.16.1I.41.

.
.
Sextè allegarur placitum ratiociniotum f1l1l1111a: CUrI:t: hlllUS
Prouinci:e pronunciatum 1 r6 3.dic viccfima Februan),quo Bartholomçlls Canidola fi[ci cellionarius,pra:Jarus fuicBernardoBoI1c o :ltdc conr:1nguincovcndiroris, rem cmphytcurical'iam vendir~m n:trahere volenri, ficut cciam fertm fuiffe iudicarum in
ccffionario priuati domini, arrefto Cl1riœ parlamenri Pro~incia',
{aIucis anno 1 r S6.die 18 .Noucmbris,Michaele &amp; Perro Plcardls
Mallilicnfibus iure (angninis retrahcrc volenribus,&amp;loanne Columbeto &amp; loanne de la Roquc ceilionariis domini direél:i , licigaroribus.
Sed in taMa opinionul11 diuerfitate,&amp; argumcnroru conRial)
quam parrcm poriùs ampJcfri,&amp; [cqui ~èbcrer Curia,dubiu fuir,
pl':t:ferrim proprer rcrnm iudic;trarum 111 iimlh conrrat.letatcm
tandem maiol'l (uiE'agio pbcuit ccrsionanullI fircl confangmnec rationibu s iamdlais prrefcrcndllm.
!'-Jec obll:ant argumcnta in conrraril1ffi allegara pr~ confan·
guineo,quoniam illa rClldlll1t pr!l)cipaliter ad probandu ~lIS pr~·
ladonis dOll1iniclll11 oon elfe ccrsibilc de iurc. qu:r quxfl:lo rccudùm Alexand l'l1ffi,in J.pojl do!tm.n. 3If!full/I. tndtrim. cil: 111111rùm
difficiJis,venenofa, valde dubi.l &amp; argumenrofa: &amp; nulla lege a~c
confuccudille adhuc apertè decifa,vt dicir Molinç.tll. 1. defwdu.
~.13.gloJ!.J.n.2. o.Scd 111 qlla:ftionc nofl:l'l non rellOCatllr in d~bill,
an ius pr:dationis doml11i cclii pollir,&amp; rramfem: namld cc:fuctudine noftl'a &amp; (l-atuto cft apcrtè dcci rull1, elfe clf;lbilc &amp; feparab ile à perfona d~l11illi , &amp; 11 rc fille feu do dO,mlllanrc.Er hoc pr(1
funàamcllto prreluppofiro, nulIllIs, aut certe modi cl cm npg0rlJ
rcfpondcre argllmcnri.l conrranis, proU[ ligill.!cim rcq,ôdeb~ur.
Ad primum igirur,rcclll1dllm &amp; ternum argllmcntu ma damr
rc(ponra. Primum , quoniam iura t dominicalia qua: ex fupeno 2.6
rirare direfri domini Il11mcdiatè proccdunt,qll:rdam ftJl1t hom).
rilica,&amp; cxccmill:l, Ce habcnria pcr modum poccfiatis dOR1ill:llltis,vt manusinicfrio in f~udllm,admillio inuefbturç. &amp; rCIIOU&lt;llio. &amp; ifl:a flint propnè &amp; clfencialirer iura dominicalia,qux non
polfunc cnmpctcrc lliU domino,ncc cxerccri niu cills ?~ 1l1ine, &amp;
h
non

�2

,

r:.-

~

n r.

\....:Wll.l f t.; ') ~,,: r

rOfllllll

CCt!l,ve! rl'.lllstèrn. qllxd.lOl \'rro rllllCIl\'
ra dorninic;\lll VUh.l , rma rclcui.l, qUlllW01 prcriJ , retentio lU'
re prxl.ltiol1ls , &amp; fin1lli.l, qll:t: 10 commoditatc continum: &amp; (
propnè ftlllt frll[\:lls ciulks illtlUm dominicalillm : i,lco por.
[um ItbCl(: per dominlllll ccdi, &amp; tr.lIl,f"rri III ~Iium, vtdo·
C~t MolinxllS. tlt r . tir fmdù. §. 1 . in gl".!f 1. nI/Mer. 14, &amp; me·
Ih'"

\11 Ilium

Itù~ nllm(r. J 7.l~·todtm §.gloJ! 3. nl/ma.I? IIN"J. l l . illurlldqMJ'
Iholl(, vbi r ll .\: JtllinÇl:ioLll\ rarioncm reddlt. &amp;dl: fln1l1e in vfu·

fmdll ,CUIllS Vf'Hflll[\:US ius œdl no n pote{l: , n ' (. par ri à per(on:1 vrll frllélllalÎl, 1. v ,""1m{l/{, drbitorem.ff. de 1I01I.t.l.Ji1ftIJ.
./r1/r711&lt;fimdl. f. dt II/rc dotill"': t.lmen corn modit.H IlIillS illm cc·
dl port{l:, &amp; reparari à iure &amp; per(ona v(lIfrllétu.l riJ, 1. nmJ!.mu.

fi

§.f. jJ. dt

ptrie.

&amp; comlJJod. râ vmd. 1. 4rborlbru. §. vfofm7u.IYiu,.

.ff. de vfitfmrt. 6- 'fuemadmod. 6- d.I..Ji vfUlfmrt1f4 fimdl.

&amp; q~od
reremio iure pca::lariollls in fm[\:L1 &amp; corn 11l0dit:lrc conti flac, dccidlt Molin. d. fit. d' fi Nd. §. '3, gloJ!.[.in 9''f''4hom,l1.64.&amp; (ufiùs
probauimus (upcà
6+'1' 1. Pnora igimr diél:a tria argumen·
ta proce~Hit in iLlnbus domil1lcallbus honoriflcis: qu:dllO aurcm
no{l:ra de vrlhbus 10quitl1r, qua: perfcél:a vcndi rio nc dcbentur.
2.7 SccLlndum t potdl: alfcrn rc(pon(um prl\!ccdcnri non admo·
dum dlflîmilc: N:lm ficut aél:io rei vendicationis, qux ex dominio immedi:nè procedlt,l.in rem.in prin(jfde rci vifldlw.quxdam
confid cratur pro ut c{l: lIlformis in rua caulfa , fille dominio, habiru &amp;. porwria con(i{l:cns. qua::dam vero contidcracur prourdl:
in aétum produél:a,&amp; (ep.traca à (uacaulfa , hoc e{l: domimo,mcdiante polfdIione aducr(ar ij .&amp; appcll atur formalis aél:io rri vend ic.n ioni s,qux cccli porcO: &amp; fcparari à dominio.illa vero dlcitur
caulfali s &amp; informis ,qua: no porc{l: ccdi ncc (cila rari :. {ua cauffa,
hoc e{l: dom inio, nifi (pes fmura: aétlOn is ccdcrcrur,vt voluirgl.
qua: Icpur,mlr tinglliaris, in I.Ji. c. d( hertd. ~Jd 4c1. vU/d.quamap·
probanr ibi D ald .~a lic . Paul de Ca{l:r. • rcliqui. Dynus ln CdN"
pojfijfm. m + 'fu4f. Hum.9.dc reg/.I.iuriJ Id". 6.B.1 Id.Paul.de Canr.
&amp; ahJ,m 1., ,C.de Alienat. iNd. mllt.m. ctluf fia. B,1Id. ils 1. per d/Ut1f4l,
;" ll.ql/.fjf.c. m'INd. A Ilg.1I1 rI/br. C. de rd vindicaf. Ir:!. im ptxlariollls
qlloddam cft in forme in (ua callfl'a manens, hoc e{l: d{)mil1lo, in
porenna &amp; habiru conti Cl:ens : quodddm vcro dl: n:ltllm &amp; cauf·
ratllm·ac formarum , quod in aél:u conti{l:it, fieur docer MoIJl1:E.
d.tIt.defiud. §. , .glojfr.".6. vbi dicir iun domlllica lia Cmal1lri, &amp;
orici~ Colo dlccéto dominio fcudi, c3nquam à (ola &amp; immcdl3t2
porell

w1J/

- Caulla 1 00. ~œO:.1
.l fI
porllHia originali rua:: caulfç produétlUx. El hoc lUS prxlario._nis quod {ùa:: cautEl': adha:rer,ficur cci vrnwcano c3u(alis, cedlno
, porcil, nec III alillm cr::.nsfcrri:niti vt furura aél:lo &amp;: compCritllla
cedatllr. Sed lllS pra:lationis formarum , &amp;. in aél:um dcdu éhlln,
t:tnquJm pr~(cns aébo &amp;. ve formalls rci vindicano, hbcrè cccli
poreil, vendl,&amp;in abum cransfcm: pcr regulam 1j.C.dr lurtdlf.1.'Û
al1. 'IImd. Nam quemadmodum aél:lorci vindicarionis , qu ç incrat dominio lI1formitcr ,&amp;. caulfalircr, quamdlu don1Jnlls polli.
dcbar,formatur,&amp; 111 aél:um deducirur Il:atim tJu od dOmll1115 clcliuic polIidere, &amp; a bu s nancI(cituc rci dominicx polfelIionrm" r
poil gl
volum [cnbenres, in d.I. I.c. dt a!unat,illdlc.mutandl
ibi,&amp; i" d.ljin.C. de IJtred.vet !Imm. vmd.ita ius p r~laclOllls cil in·
forme &amp; cJu(fale, qllamdill rcs fcudalis ve\ cmphyrcurica n01l
vendirur, (ed pcrfcéta vcndltlonc {l:atim perfl citlll, &amp;. III aél:um
producirU[ , &amp; aétlO ad auocandam rem vcndit~m na(cirur, Vt
reaè perpcn dic Molll1x. In d. tit. l .defiud.§.13 .g!oJ!. l .n.l4' 6- (0dem §.I j .gio!l3 ' n. 1. Et de hoc iure prxlanonis forma co ,cl formande pcrfcéta vcndicionc,loquitur con(ucrudo lloflca &amp; il.lmtum &amp; qua:{l:io no{l:ra,quod cil cellibilc &amp; alicnabIie:le rran(llUrlibile ad quo(cunquc, vr dlcit Molin';" d.§ .13 gl. r.l1.2. f. Argurnéta aurem contCari.l proCCdllnt in iure pra::l.triollls quod cil: lllformc,in habiru &amp;poccnria cOll{iilens,quod ccdl non POtCil,llCC (eparari à [ua cau lfa, llI ti vr furura aaio ccdarur: quia ip(ull1 ius (cu
propriecas fi ue dominill illius iuris prxiariollls cil in(çparabilc à
feudo dominante cui adhxrer , &amp; ab ipro illtcgro &amp;: corah fcudo
eucllj non porell:, vt clocct Moil n.d.§.J.glojf 3.n.11.
Er tit CUI for(an duo pnora Ic(po(a nô plcnè {atlSfaciar, ac i- 1.8
piar tcrriu:vr dicamlls cria arg umétJ comran,1 procederc de ll\.rc
comLlni,quo lllce (ccundùm comuné &amp; magl s approbar:llènré
tia,lus prçlarlOllis cedi no por~O:,vc[uperiù~ probarii c(l.~ ,;rlt o
alité noilra proccdlt (ccüdùm on(L1erudll1é hUlus Proul n i.t:"
llaturu ,qu o lU S pra: latiol1ls dOlUllllcU f.1él:U cil celIibIi~, \'(:dlbJ!c,
&amp; à per(ona domilll (cpar.l bllc : quo ca(u proculdublO lU S pr,t::;/.tioDls rratir ln cellionanil , &amp; (cpara ur à re &amp; per(ona domml,\'[
voluirT iraqueJ.dc ((tr jnngllimi .§.l6:1I.41. vbi rcfcrr il (uprcll 0 (cIlatu Parifienu ho c flli(J' iudi carlJ.idé quoquc rcfcrr Mol.lII . Ldc
filld.§.1j .gl.I."l. 6.Er nOI1 e{l: dubiu con(uccud1llé,tiellt &amp;lex,hoc
po(J'c faccrc, cù m po(sit cOI1Cl'aél:um de nouo IIlduccrc, &amp; {l:iPll'
lariollcm de il\rc il111tllem,cfheaccm reddere,/, I.IIJ prillClpjfdc m
'Vi(pri,e 4l1im.&amp; dlaum fuit fllprà .
li 3.
Ad

W1JI,

�!)

~

c cUn:\ 100

r ~:dlr.

argum~l1r~ rc(r,,~d ._
cctliolurtus domini nOI1 pollit n'unlr" &amp; COli'

Ad qu.mum, qU!IHLIII1 fubClliliima

!.9 tur, qnod It.:ct t
r lidlr.: Vli!' do:ninllllll dll'l:d:o, nec rcfo!lIcre impofiutias (crU!, (
tures, am hypothccas, qll&lt;lllllllS dOJl111luS id pollie: e:lmen lion
fequl em e'\ hoc, q lied non pome rceil1cre &amp; rCtlllcndo iure prxbei'Hli, exdud ·r.: cOIlr.lII gL1incodl(~t non pol;lt vnire , al![ cxtlngucn: h) poehcc.\S,&amp; Jlia oncra lm potieieia. ~oniJ.1ll fa rnllIts VIIIO, qu.lrc, redit ad pnmall1 naturam; "el &gt;mpofieorum
onCrLllIl rcfoluClo, n on dl: de eflèmiol fClld~h s rcerattus: cùm
iine Ill is porm cOllliacre, &amp; habere efft:él:um, ve 1l0llUnanm
vo luie Molin. WI/I. t. d,· fmd. §. 37. glo(f 10. fil/WU. 44, Cl §.
3 0. Hume/". 186. &amp; 189 . &amp; "'Ililt/". 18!. ybi dccldle dom inulU
poIre rcei nerc iure pr.d J.tionis , ye rem reeraél:am feparadm
!ubear , &amp; po[sidcae 11011 V11Itam, [ed diliuné1.un ab ipfo feudo &amp; re p.ltron;\ea. poflè quoque 11011 pro fe (olùrn, fcd criam
pro filio ycl fraerc rcemerc iuro prxlaeionis , l~ec vnlre parwnatlli , ye 'pfe voluie, d. tltl/l. 1. dt fi"d. §. 13. gl,1f. 1. nl/71Jtr. JL.
~oll1:tm quabeaccs &amp;. rdationes fcud.l1es fUlle magls rcaICI , qu~m perfonalcs, &amp; rcs ipfas propriè &amp;. non pcrfonas afficiullC: vnde qU.lllldill [Cs dominalls &amp;. res feruicns fcpar~rim
pofsldcncllr, licèt ab cadcm pcrfona, non fic ynio, aut con·
{oLd:nio vrdis dominiJ cum dirctto, nec h ypo eh ecarum vclferlliCUtlllll rdolurio, ve fllbnliccr &amp; acueifsimè pcrpcildit Molin . m d. §. 13, glr1f. !.lIItmer. 69· &amp; 70. ybi concludie pcr reecnciollcm luns prxlationis non ltatim lieri ipfo iure l'nioncm
&amp; coufl&gt;lidaeiollem vnbs domilllj cum cllrCaO, fcd rune de·
m'.un li dominus id velir, &amp; de f.lao yniae &amp; incorporce fux
menlx &amp;. rci dominanri. Non ca crgo vnio , aur h yporhcearum
rdolLltio ncccilaria ad cftèél:um iUnI pr:dJtJonis, nec ca cauffa proprer quam domlllUs in retraau rrxfcrrur eon fanguÎllco,
fc.:d ip(um lU' prxlaeionis eeflÎ.II11, quod ca :lIlClquillS &amp; poren(lUS rcerJQu (angumis, vr volune G llll\. de Cuneo, Bald. Callr.
An,;. Alber. &amp; commU1l1r~r Doa. zn 1. Impm1l0r.
de p,t1ù.&amp;
rob .ltum fUIe fllpr1:ae edam commodel &amp; vnlIras dom,ni,quod
ex inre prxlaeioOls yendlbili pcrclpit, cuius prxiudieij 1Il1hruro
proxlmiearis fuir Ilominarim habira r:uio , &amp; illud cxccprul1l ab
fiaeuro ne per fbrueum ficrce prxllldicium domino. quod pr:riudicium cft cauffa propeer qua dominus pra:fcrcur confanguinco,
qu:c cauflà lu.ber locwm in eius ce[sionario/vr diaum dl: fuprà.

fl

Allo

Caul"J l')r f"'\ 1.(1. r.
~fl
li rCIIllI" li. hyp LilZ; ~rlllll rc(ohltio clJ~t CJlIJTa
prœl.\tlolll\ dOl\" llli,llol1 l'0IJ:-e 11I S l'r.l:I.lCJonis ccdl ncc er.,,~tn­
CI cxrr.\ pcdollam donllill , cllm III1lIcarll cau/l:, lunle.HlIllI producae cffl:alllll,l./IJ dgmff.dt M'fltlr. rcr. domi". pel' qucm rtXlllIU
dlcie Carol.Ruil1.lij:l.O 'J.l.,&amp; 4.'1)01.1. rriuilcgiii ad C~rtas ['ldo.
nas vel l'es concc!fllll1, non polle prxfcripeione vd cOJ'lucrudlilc
cxeend.1 vlrr,l 1Il .. s perfollH vcl res.&amp; f.\cle ccxe./H c.faut, de P,,/li.Jtg.&amp; ceffa llre cUlIflàcdI:!re dcbce difporirionis elfdlus,l.oj,,, fI{
f.mle. de IIppt/lat.l adigm .§.f]lwl1l1is. ff. de JJm Palr011.&amp; dl(~tulll rclhingiwr pet ranoncm , v r nocar Barco\. per IIlull1 n ~ rum ml.
cù'" p.rer.§.du/ojùmiJ.jJ.delcgafiJ.I.aeqllc adeo non 'pollèr IlIS pi çlarionis ccdi.' cùm ramen cerCUI1l ac illdubieaculll lie apl·d nos,
cllt: cc(sibilc, &amp; alicnanilc:, ae vcndlbile : qllam uis ccislOnanus
non holbeat dircél:um dominiulU ,&amp; proprerca mm ro(sie vnrre,
aurexringuere hyporhec~s. Rehqullm en igirur ve cocludatnus,
non fauore rcuni onis , aue extinaionis hypoehecamm pra:fcrri
dominu m confanguineo,r d alia racione &amp; cau!fa,qu:l haber 10cu m cci:1m ln ci us ccfsionario, ve diél:um dl.
Nec propeere.l dici de bec ius pra;lanonis poecntlùs opcran
in perfonado1l1ill1,q u21ll fui ce(slonllrij, pra:fcreim Md, quamuir
cc\;ionanus rctl nendo lure prxlationis non pofm reunirc, allr
rc(o lucrc on~ra IInpolimia,ltcèe dominus id po(m.quolll:1m hc;c
lion func iuris pra;lanonis elfeaus, liquldcm ius prxlationis formaculll,in ipfo rerraau feudali confunlltur,&amp; in 'pfo aél:ll reerahendi abfumicur , nec ali ud ex fe 0perarur quàm ip(uJ1l rccradum.Nam rcunio,&amp; hypoehecarum rcfolurio,fiullt vi &amp; virruee
arrraél:iua dll'cé\:i dOlllinij,quod apud cedemem fcmper rCl11al1(jt:nall1 Virt1l5 propna illlJ s pl':l:L1riollls dominici conlillit in rcrrahcnda, &amp; auocanda iure fcudi reemphyecurica vendlra, rcIbruco clnton pretio .' &amp;. ln hoc confllmicur cius virrus,qua: propriè dl: auocaroriJ, &amp; rranllaroria IlIris clllphrreucici vtndiri,
nec vlrcnùs progrcditur ~ur cxrcl\dlWr dlllls cftèétus : liCJl1Idem
feudah con(lIIilluaro rerraa" &amp; fe acqui/ira ex iI1o , ca qu.{: roil:eJ liune ~ ontingllllC , fille ad l'ci rermél:x Vl110nCm li: conlolidanonelll,.\UC oncrum aduenritiorum exrinttlonem, cxeranea
(une, &amp; alicll:l ab ip(o iure prxlaeionis 1 nec proccdullC aue hum
virrtlet' ill;us iuns,kd VI amaél:iuadireél:idomiI1lJ, qua(.ICcedcn.
re volul1C.ICC domini vnire volenris) fic incorp0l'atio, &amp; onerum
impoucoruJU reColuno.leaque qno cemporc concingit vnio, aur
li}
hypo

Alioquia

�~ f4

Cau (fa 100. QE.;dl:. [ .
hypothcc:ll'um exrinél:io, con(u mmatum lam eO: ip(um ius pr;r.
Iati 0 III S.
Nam qucmadmodum dcmonfiraullnusfoprdn. 27.ficut mccf.
fionc rCI vlndicatiol1ls dominium non tranGt in cclIionanum,
ctlam vule, Ccd rcmanct in rorum apud cedentcm ,' Ira III cellione iuris prxbcionis, dominium dlrcél:um rcmancr ill totllm~·
pud cedcntcm, cuius domllli) ,hrcél:l, quod aplld ccdcntcm rc·
manlir, plmes Cu nt potcnrix,vll'turcs,&amp; effeélus. Et in propoCtto
110firo duplex efi Ilhus virtus : vna :lUocarona &amp; translatona
lUns emphyreutici venditi,&amp; in qu a confifiit ius prxlanonis do·
minicum,cui us vis cil: ln rctrahenda &amp; auocand.l re emphyteu·
rica vcndlta , &amp; in rctraél:u huiusce l'ci perficirul' &amp; con(umma·
tur IpCum lUS pr:datlol1ls.
Airera efi VIftUS dominil dlrcél:i attraél:iua, &amp; incorporauua
vtilis dominij cum diretto, qua: dernum vtill dominio rcmEtu
feudah acqlliGro, aut iuris porefiatc dcuoluto ipfi dommo dlreél:o,effcél:ul1\ haber.&amp; in hac cOlllifiir lUSreulllolm,&amp; conCohda.
tlolli vtJhs domilllj cum dlrct1o,&amp; exrillttiolllS h) porhecarum
&amp; onerum aduenririorum.cl1lus vis hxc dl:, Vt res conCohdm
rcfiiruarur Cux pnmx cau(fç,&amp; llatl\Cç,recipiatquc Illrc revcrCto·
nis e,1 omllla qll X habebar co rempore quo fu it data in cmphyrcllfin , vr fir fcudali s &amp; libera ab omni impoCitionis o·
ncre.
Qg;\! rCllcrfio aliquando fir ipCo iure (ola lege opcrante, finc
aliquo f:u10 vcl minirl:crio hominis , ve quando fini ra gcnera. tione , vcl ccmpore(qu:lI1 do cmphytculis crar remporalis )res
redit ad domll1um: Ahqllando vero requirittl[ fattum honu1115 pllt:\ rctcnrio iure prxl,uionis , cllm refl:ieutio nc preel) rci
vendlra:, vel Cem,mia dcc1aratoria ingrntlrudll1is , vel comlTIiOî ,aut alrenus f.léh vcl cflminis, ob quod l'es cadat in commifrllll1, quo fatto II1tefllcnienrc, eamquam infirumemo quodam, l'es acqll1Gra vllirur &amp; incorporatur rci dominann , &amp;
cfficltur pars fcudi, rccipicndo pnmam naturam, call[arn &amp;:
origineln.

Ad CCXtl1ll1 rcCpondctur: quod, Iicèt mu lier non polIit exeraneo œdac pnmlcgiull1 prxlationis quod habct, ramen aliudelt
in fi Cco,lft.c'tÜ fY/llilf(c.&amp; I.z.e.dt huquJ ln pr/or.md.IDC/lm fumd.
nec 111 boc mu·lier &amp; fifclJSpan parru ambulant, nec valet argu30 mentum duttull1 .lIure prxl.ltionis pro dote ad lUS pr~lationll
pro

t

cltIn:t IO(1.~x(f. r
3j f
pro rc cmplt yrclItiealü,tü 11011 lim Illn.lia,aut xquir,Jrata de iuœ,(cd dilli mlh.l &amp; penieus diucrf~.fiquldcm dlfFcrullC Cubfi.1I1tia
&amp; cffct1u. NJm lUS prxbtionis pro dore en ius pcrCon.lbllimum
limplicis prXlatlOlU~, idco cccli 11011 potdl:,ncc tran Cm 1tri ad cxtrlllcum,I.I. C. dt pml/l. dot. {cd prxlatlO dominica efi ius nuocandl rcm vcrè vendlt:un,rationc feud i compctCIls 1&amp; dicirur
ius fCl1dale , &amp; (Lmlr control qucmCl1nquc pollîdcntéhl rcm cmphyreuricam ,idco magis en realc tllùm pcrConale vt docet Molin. tit . 1 .d~ ji·udù , §. 13' gloJ{ I. n.1.4. Itcm differunr rc &amp; cffct1u,
nam ius prxlationis pro dotc non efi ccOîbilc, aut tranfim{Ctbile, vt dlétum ell: , licllt ius pr~lationis emphyteuricum,
ql10d per llatuwm fattum erl: ccffibile &amp; rranCmlflibl1c ad
quoCcunquc. Sic quoqlle ius pl'xlationis mulieris pro dote 110n
erl: ius formatum ad agClldum, {cd expcdirur officio iudicis, ad
qucm pcrrinet vidc(c, &amp; dcccrnere fuo officio qui bus credlroribus mulicr pra:fc"ri dcbcat pro dore, &amp; quibus non. merito cf!:
(cparlcum ab aélionc dc dore. At ius prxlarionis dominacum dl
ius formarum .ld agclldum, vrdocer Molin.d. §.IJ.gloJ{J. n.r.
ideo non cfi dilillnétum aur Cepararum ab ip{a aébone. Cùm
igml( ha! prçlariones no fine Grniles,nec de iure a:qulparatç, nec
illarLI lit c,ldé proporrio am ratio,merito no proced't argumérl,.
Ad Ccprimum fic relponCum: qllod lJcèc ius rerinendl non lit
propriè ius Gmplicis prxlationis, quod {ubiunél:um efi comraalll vcnditionis,&amp; amc vendicionem pcrfeétam lolùm haber 10cum,dc quo loquicur rcxtlls in 1f.C.dt /lITt emph,t. cùm arud 1105
ius pl'xIJtionis dominicum non naCcacur nifi vendltionc perreaa, ramen non proptcrea diei debct ius noficum pra:lariol1ls
emph )'te uricum c(fe cOlluenrionalc, &amp; patto rcdibili vcnditioni
adicél:o limilc,licèt (orraél:u cmphyrcurico dil'ettum domil1lum
eum iure rcri l1endl lUI C prçlatiol1is nominarim fuerit ex(cprum,
&amp;cxprc(;è rcC~ ruatum. ~on iam rc(cruariodireél:i domiJ11) , &amp;
iuris inucCtlcnJi,lalld.!ndJ, aut rerincndi iure prxl:mol1ls, dandi
de COIl1 1111110 ,&amp; fimal 5 rcCcrUJnollCS (une de Cubfiannl con rra•
aus luris cfIlphyrcllClci,l.C/lm ItIdllli ftta.§f. &amp; ibi glofff"f/dcroflIr.th. en,pl. &amp; ibi nominanm hoc norar Bald. pcc ilIum rcxrum.
ideo (emper ~pponunrur in conrraétu cmphyreurico,' nec bene
comparanrm P,lttO rcdimcndi venrurioni adictto ,'tll\od p~- 3 (
frUIl1 cI~ accidcnralc,l1cc efi de Cubfl:anri,l conrrattus,ticllt rcfcr~Jrio dO(lliniJ dm:tti, &amp; IUius iuris dtèélns. Accidcntalia nanl_

t

que

�~ 56
C.ll111:11 oo. ~:dl:.I .
quc paéh dicl1l1tur finc quibns conrraél:us pollèc confincrc, II
volum Barr. Bald.&amp; rdiqui 1/11 ' f"a" (Olll/Oll.'fl d( CMtI.lh. l1lll. Et
poeennus cil ius prxl.ltlonls dominicum.qlllm pallum redibrle,
qUGd vendlcioni à cOll[r.lhcntibus adiiocur: hocenim tlnquam
infirmum c(lllcrc .llIr milluere qui cqulIn de his qux in COlmlau emphyeelUlco fcnpta funt, non poteO:, fcà ilhs Ob(CqUIUIll
prxfhe : iIlfld allCem ius p.ra:bnonis dominicu m potentlu! d't~
poecmiùs operarur ve cxcludat confangulilcum, quod paéhlID
redibilc conucncionalc neueiquam pereO: etTIcerc.
Pra:cerca racio fraudis, in cdTionario Illlius paéh à fanfrifsimo
Parilicnli SCnatll con(idcraea, ccllàt in ccfTionariodomini dltet'ti, propeet O:.lrllCUm Prou1llcix ,quod ius rccmél:us confanguineis clrra pra:lUdl Ci llnl domini dircéli conccfTir. qllO fl:atuto pordbs tcn·.lhc.:ndl co nfang ll incorum fuit limitaca &amp; relhiâa, 1'[
prob.lcum Fuief;'pr.I, .111.17. 'lJJiJNf "d n. 1/. quod non en III paCto
rcn,blli,quod adllCtfus ql1cmcumquc habec dFeélum ûmm.
Ad oélauum refpondcrur vc fllprl fuit rcfpon(um ad rerrium
argumcncum , quod dominus cedcndo ius prxlaeionis pro ceti·
nenda re vendir:t non cedle ip(um ius d01l111licum perpctuum
recincndl illl'c pr~hti on is , ql1od dl: cau(farc &amp; infeparab rlcàdo.
mina,/\( fl'tldo dOll1l1lantc:fc:d cedit momenraneum cfftéhlm &amp;
vtllc iUlIs ipli us doml11ici 1 eeincndi iure pra:laeio nis,(cmcl &amp; pro
vna vice canrùm, quoJ in fruet ll &amp; vrilie:lcc Iplius iuris confiait,
vc dlétum dl: lilprà,in (ccundo refpon(o ad cria priora argumenta.Et ne deliClat au th orieas, ica nUl1cupatim re(pondec Molin.
hUlc argumenta J1) J.§./ j.glnjfl.ll. L 5.
Ad nOl1llln lie rc(pon(um,prour (uperills ad (exrnm,~ l1oniam
prxlario dot alis,&amp; prxlaeio dominica,non (unt limih.\, nec iure
zquiparau: Illcrito non valet argumencul1l de " na ad alccram.
quo fit vt cc(sionanus domini inll1re prxlationis dorni nicoprz·
fc ratur omnibus con(anguincis, liœc ccfsionarius mulicris in
dote non pra:tèracur credirorib.quibus mulier pra:fcrebatur:n2n1
aira dl c;lllIfa,ratio,&amp; eJfeélus iuris pra:laeionis domin ici , &amp; alia
Îuns pra:lariollls docalis:&amp; quamllis mlliier &amp; fi fcus in aliquibus
caufTis pan pa(fu ambulcnc,non camen in omnibus,vc diChllnd~
fllprd.
Jl&lt; Ad decimum fic rcfponfllm ,quod !l:acutumtrecraLtus cOllanguineorum non excipit folam per(onam domilll, fcd omncollls
rrxiudlcium: 'l\libus verbis ctilun per(ona cç!Slonarij domini
com

Cau(fa ro o. ~x {h.
2 f7
comprehenditur '&amp; incJuditur. vt lanùsruit prokl.ltllm fupr~ fllIm(YO 10.2./.12••

Ad vndccilllum refponderur , quod t dlpoli tio d. §. pnrrn. lll. 33
qrlallter olim pofilld...lunan, habct locu m ln fClldo patcrn o,in quo
agnan vocancllr ex nacura feudl, &amp; ex iure (pccialrccr Il lis competence, virtlltc amectdent is Inucfl1tur3.', qllod ius en poeentilis
iure dOllli nico,c. 1 . §. In. /II. fjll.t {IIII pYi1lJa CIII1ft 6mif. am Ille". vt
volum Bald. Andrc.de Ifcrn.&amp; tcliqui in d.§.porro. &amp; ln Cl1p. I.§.fi"
tlÙrm rcs.lII.p" fjllOJ 1,11111111'. &amp; Ica nominacim r('frondenr ad illum §.porro, AIbcflc.m l./n'pcr.rlor.mjin jf.de p.,c7.&amp; deR ipa IN 1.1.
TI. 19'ff. de prill".m". ~x ratio cefrat in co n(angllinco vtnd, co
ris rci cmph yeemica: , 111 li cmphycculis fuiIfet concell:t omnibus
de f.1nguine ordine (lIccelliuo, quia tuC c!lct cadcm rdtio III cm
rh yeculi,qll a: cil in feudo,&amp; habercc locum difpolino d. §. pmo.
li Mattha:o de AlI1H~}.credendl1m lic,qui hoc nOll1l1lacim litmat,
d.tit.qllil/mr O/I111.po/(r fi/ld.n. 3If.in 'lJcrfifld ÎtlxlA h,t( fjH&gt;tro II1J Idcm
fit in empl'l'ellji 'lJfllditll. Scd aplld nos limilcs concrallus fiai non
(oJenc: quin imo li cm pb ytllliis ellct co Il cc(f.l omnibus de f.1nguinc ordinc fuccdriuo,llon tamen cxillimarcm,qllod apud nos
difpo(icio d. §.porl'o. poiler habcrc 10ClllTI : ~onlJm execn(io de
per[ona in per[onam rcglliariter cO: prohibira,&amp; apud nos (tatllcum,qllod rribuit confanguincÎs vend icoris ius rerrahcn,ll rem
vcndicam , nihil difponlt in prxiudicillll1 domini dircé'ti, vnde
nullo modo concra dominum agn3t uS Jlo fbtllto fe Illu:ue
po(fet.
Ad dllodccimllnl lit refj10llfllm: quàd non dl: CXtcll(io hoc,
{cd ccIIi 0 Juris ·pr.cbrionis domll1ici, 'lua: cdriu non efl: prohlhJ...
ca/cd conlilcrudlnc n O:ra .le fbellto confirmara: ve mirum non
lit, li ccilionarius Jominr excludar confa nguJl1cos. nam vrlCllf
~odem IlIrc quo dOlOlIlus,liqllldem pcr ccl1ioncm 11011 fic exrel1uo/cd ciu(dc:m illl'lS lI1.1\ram pCJfonam vera cr.II1IL![Jo.
Ad dccimumrerrillm argumcnn:m fir quoquc rc(rf)ll(um,JIlud proccdcrc dc mrc comuni, quo 1115 pr:rJationis dOl11lnlCUm,
feCllndùm communcm fcnbcnriull1 op,'nioncm non en ccllîbile
nccfcparabi lc J perfon.t domllli &amp; redomlllJnrc , fcd nos loqlllmur infpeé'ta confuctudlnc nofl:ra,:tc Ihruco, qlllbus lUS prxlariouis domll1i Cllll1 apud BOS cO: œ!libilc &amp; alienabilc, ac l'en dlbile clllcumqllC.
Ad dcciml1m ql1arrnm argumcncum rc(pond tllr. iure cluih.
Kk
quo

�'\

\....~l.l[a 1... " ~,.!l.l.

'i" "vrtmllr, lcg.::m Z:ùcue':Jm aut MoCàie.llll , 'IU.tIltlHlI ad ius
reer.lêtus Üng'11l1is , f\l1 l1è rubloltam ,&amp; abrogae:llTI dlpolielOne
l.t"dllN' . c. te contr.lb. wu. &amp; ql1amUIS PrOl11nCIX Chtmo lUS re·
traél:us {ie cone lli.ll\l conf.wg1l1l1eis &amp;.. affinibus: ramen COl\ce[lia fllle cis f.léh line pr'\:ludIClO dircC:b domini ,:J.dto vt n~que
illCe c01l\l\\uni, neque: lcgc mlillicipalt cnncrol dumimlln dlr~­
.:.t UI\l ,vcl dus celTio n.\rlum cognatus vllolm h",bc.le apud nos
retrah endl prxroga[lllaJn: ellln n:.lClltUlll exc lpla. prxludldum
domini,vl probatlll11 fuit [uprJ n. 1o.2.I.&amp; 2.2..
Ad d 'cimumtluinrulll Jrgul11éeu 111 rUl11cum tx / , .J ldl prlUl!tg.crldlt. lcrpondcel1r,illul11 ecxcum procedcrc in ca(lI Cuo,quicft
dlt1il11lltS noO:ro. q1l1l1il11o Ille cexrus il rcél:1: perpcndatur magl' probJr (t:nrenrial11 no!l:ram , quam oppllgnae. Nam Ibl rola
eognatlo non exc\ udie cxtr.lnCUl11 crcdicorem, imà in comparaliane rei debirotlS, excraneus eredlcoe prxfcrcur cognaro: qui
110n dl ercdlcor,lieèt ille qux erediror cO: &amp; eognacus,pouor lic
wlis, ve nominaeim dlelwr ln illo eexcu : qUOI\I,lm duovlllcula
[une potlora vno. Itaque in rcrrJél:u rCI cmphyceurica: COllanguin,us non debce pra:fcm dOfillllO qui lubce IlIS III re cmphyrcuricaria, &amp; eomp.lratLlr credirori.imi) III um p:u ,ltIonc feu rc'
tr:l.:tulci emphytc:mie:r, potior cO: ol\llllbus clcdieollbm, quorum hypothceas eXtÎn glllt (ua tt:tc mionc, vc prob:ltu fuit (uprl.
Ad dccimurnCcxcum in promptll cO: rcJponfum: nam proeedic argllmelltum dc cOI1(llctudinc Galliarum, qua confidcraca
con[angllincus prx fcrwr (cmper domino dircél:o,&amp; de haccon(uccudlne loqllimr Tir,lgucl!. in d. §. I. gloJ! r4.:mI/1ICYO Il!. 6- §.
2 I.n.~, &amp; J. (ct! nus 10qUlll1llr de iure eommuni , quo dominus
rurcll:us prctfcrlur (emper con(anguincis, \'[ nominanm diclt Tir.lquclJ.lIlloCls 11\ concrariul11 allcgatis.
Ad dccim um(eptimum r~(pêifllm colltgitl1r ex his qua: (uprl.
dlxll11us in (ex co fund.lmCIltO pro parte cctTiun,ll'ij , n. 23.24. 615 .vbi III cenio n ~ no fircl memo Icprobal11us dlilill~bont Barc.
IIUer Volllnt,uial11 &amp; nccclWuJm cct1io ncm:Er vb lilb dillinétio
poiret habcre IOClllU , probauimus illam rOI Llln proccdcre &amp; habcre locull1,quanclo cO: dubium an ius pr&lt;;1acionis ccdi pofsit,recus qll ando ef!: ccrtUIl1 &amp; indubitacul11 illud ecdi po!lè, ficutcft
ceretl &amp; indubitatu apud nos, cùm id co[uctudine ae IlatUto
!it ceC~ lbllc &amp; alicnabilc, ve ampliùs non !ic de eo ambigendum.
mcrito apnd nos difrinel:io illa Bart in iure pr:dationis non poteO: habere loeuffi.
Ho.

C :tntr.'1Ioo ~a:I1.2..

1

r9

Hoc aurE loco placee obiter,quxrere,dc qua:CHonc qua: cuam
incidéeer fuit tcall:ata in hac eall{[1, videlicet fi dominns cmerit à (uo emphyccuca,an cOfanguincllS védiroris pote[\( ab co rctrahere. D nbiu f.1cir , quia emcndo à [uo cm phyteLICa,l1o acq\lirit iure feud i,(ed t~nq\la extrancus quilibet:ldeo no lit cOfoltdatio veilis dominij cudircélo,ncc exeinguic hypoch eeas,auc aduéridas CeruicllCes, vt volum Guid. Papx, '1.575 .lmphJtmt4 pOlrjl.lac.
de S.Georg';" tralla/tl feudomm, in wrb. qlli qllldé I11treD/tl p)'.tjfill.
1unt ir,Yanlcnti'tjidclitatrf.c81. 1 6.vtrJic.ilem {l',,,ro dl ptllchr" 'pu/hom.
Ioh.Rain3ud. in c. imperialtm.§. pr~ptma fi 'fuis.tit. dc probr6i1,fiud.
,dim.per Fed. FranciCclls Curtins ,in trac7atll fmd. pdru '1 '1tt .tjJ.r 4.
Seeph. Bertrand .coJ1fJ.infplC7~.ill fm libr. I. Bald.in con/300ft,lIlilo
wlctuyqllod !Jeeal drbam .colfn. in jin. MY.!. fuie in ca (clltcl1tia,vt
proximior cognarus cune non admittatur: camquam emphyceufis exeinél:a &amp;: [upprdJà fuerit ip(o iure emtionc domilll. 1dem
voluie Maffucr.tit, dr locato. &amp; iurc empJ~rt. §. item Ji rmpbjfluta. &amp;
Tiraquel. it rttra[!u confongllinitatM, §. 1. gl. J.n.2.&amp; gI0./4' n.IlJ.&amp;
hane rationem B:lldi cil [eqUlltllS TlraquclL in d. §.I. glo. 7· Il . 56,
conc\udens in v[ufrull:u vClHllro propriccario, recrac1um fanguinis non habcrc locum.
Nec ob Clat racio in eo trariu adduéla,quod domil1l\s h,lbcatur
loco extranei, llcc fiae vnio,vcl conColidacio,&amp; rnuleà minùs hypochcc.trll rc(olllcio,eocra id Cjuod pra:(upponir Baie!. in d. cofi. na
rc(pondetllr,quod rcl ~ cioncs fcudales ful1t rcales ma gis qua pcrfonales,&amp; ideo in cadcm perfona finc confu{io nc polrllnt confi(lcre,vt probatu fun illprà If] l'A( '111'(jf. Ideo HIS prxl,uiol\lS c.ll\(falis,qllod pel'pemo cil: pencs domillum, hcèc i!l.o cafu nOI1 rroJit ad agcndl1ln,l1cc producat aéliollem , cùm corra (clp(um nGn
pot1ic dommus agcrc, ficur non poceil àomil1lls à [elp(o vll1dlcare rem qUJ.m if'(c pot1idec 1. 1. C. de altfnJ/.J/id/.TllIII.tndt c'lIift tamen tale ius cau{[~le procleil ad cxcipicndum, vt In {imtll dlcieur in dommo qni pot1idct rem (l121l1 ,cuins ponèllionem allus
conarur adlplCci agcnJo poffcffono adlpi{èendx : n1 domlllium
quod haber,lteèr non profic fibi ad ,lgcl1dum,cùl11 lp(c ponidcat,
&amp; rCI vinclicario no na(ca cur, Ill {i ahus po!lè!liol1t habcat, quam
vindlcarc volumus,d.l.I. C.de '1IIrl1J/. ùtd.mu/'l1IdI.C.lII(fca mc\1 t~le
dominium parit cxceptionem contra volclltcl11 adlpi(ci poffefJionc, ve nocat gl.in c.l .in 7Hy.contrtionc.de rt!"!poltntor.&amp; Ib l norac
Panor. &amp; probarur in 1. 3.§. IPrdéff.,rd rxM.&amp; in/. il!r .1 qHO.§. Iff.
K k:.
At/Trf

J~

�C,lllllÏt 10 (). ~.:dt. I.
al Trch.lllifi /f 11uo.in prmjlvt ln poJflegAt.Ee lic ;11': no pr C'[
.ld JITcndu profunr ad cxclplcndllm.Rcpelhmr crgo conl'angulI1cm hic, non acbonc,vr III pr.~cc:dC:l1tl qlll}:O:ionc: : icd cxcrpliollc:n;un cui d.llum .l.1loncm,mulco m.lgis CXCCpCIOI1Cl11, 1./11111t'l4. '.(/11 dll/1Jwjldir gl/l.illY.!. 1 .§.q/l6d (fit. ff. dr f'perJicicb. (, qui Ja
"zen 11,m. de "g.ltIr. Lib. 6. &amp; ihi Dynus. &amp; porcll: rellS vei pluriblls
cxccpciol1lbus CCi.lOl conn·).ri IS,fr '.ft r1c{1!0IUm.4e co/la1!pr.tbrnd.
vbl nor.lC P J.n 01'1 11.6- I.lJeHJOpltl1'ib. jldr (.\:Ceptiomb.
Acen.uu Cxcllldlrur confanguincus aha cari IlC,f.'l:pIÙS rcpctlU, qUia fbturum rribucns con(anguiJllcari ius r('rrJaus, ni/ul
Jlrponlc 111 pr:eiudlciul11 dOlT\lI1i. Non haber crgo cQ(ll1guinclIs
cx "10 rtatuto aél:io ncm,:llIr ill' agendi comra dominam,&amp; OlCriel&gt; venir rc:pellc::ndus.
3 5 ~id dicemus t in celIio nano domini, qui noluir VCllUl'C
prçlanollls (jbi ccao,qui eimens haberc hecm cum emrore, nuIUle cum t'o compollcre, &amp; rcm illam ab emeore canùs COlere,
qu:un vri Îure pra:laeÎonl , ne liu implicarceur : n:lm &amp; vidi hoc
fxpe fieri. funt cnim rnulei ",deo eimidololi &amp; execranccs liles,
q'li maille componere cum crmorc &amp;. caeiùs cmere:lb co, quàm
llclg.lrc. dubie.lrur Illo c~fu an cogn:trus proximior poflir ponmoduffi rcm illJ.nl rcerahere ab ipfo cclIion~rio, cui l'es fUll Iradie.l. Dllbium f.lcie qUll ccfslonarius hoc carù 1101'1 cO: v[lIS (U.l
ccf&lt;Jollc &amp; lure rerincndi ,lC\co non dcbce libl proddlè,neqllc ad
tgendu m,nCtlllc ad excipiendu m.Ncc ratio con{olidationis Vii·
Ils dom1l1l) cum dlreao, auc h yporhccarum tcfolmio COllllenit
ccflio nJ.[lo. Igieur potiot debee cffe confanguineus. Q:!.od ego
f.tClk :lJmitrcrem , li poft vendÎciollcm faél:am cefslOnario,conCl nguil1clls ag~e ad reeraél:um : n:lm rc{pccl:u Ilhm vcndilionis
I\:purarnr cc[sionaril1s excral1Cl1S cnlCOr,Cllll1 fua cefsio ad IIlam
vC Il~itiOllcm 110n cxtcnd.lrur.
Cxecrùm li conf.·lI1guinclls .lgcrce ad auoc.lIlcbm rem el';
ptlon vcndlciol1c CUlUS fUIe faél:a CCfSlO, 111.0 ca(u cxtfbmarcm
C(SIOI1.lfltlm poeiorcm co n('lIlgu inco, &amp; IIh pcxferendllnl, 11[dem rJ.(JunibllS qUlbllS dominllS,fj non cefsince lUS (lIl1m IIII,c(·
(cr pr:efercndul: cùm ccfslOllarius vcamr iure do 111 1111 ,ve 1311ÙS
ptobarum fuie fupr~ .

"

'.

Caulfa [00. ~Xft.lo.

:. fi 0

SYU

srM

101 fi R [ A

fiC/lnd.e,
1

2.

J
-+
f

6

7

i l fiE

2.61

S T [0 N [ S

c,wJfo r 00,

redimtndi cO»lIenûollale, de iNre commlllll 11 cef/bile. im ruu
p",mdi inlr.1 4nnllm w» IIddl[!,lm credltorl , a~ jl.,tlltO debi/ori
COl1Clffom,eJI perflnalc,/bldem.
DiEfo i!fe,IPfl, tpfum,tjl perflnaliflim4, &amp; prrflnllmdebit01li deJigllaf,perill//e acft proprto nomine fuiffit lIunC/lpata.
permiflio fortll perfoll" /lm tral/fit ad extraneu",.
Pilélum de redi;rnmdo ftmplictter faElum non rfl perfon.tie,flc1l4Jifit
{imitl.tum 4d perflnam vendituù.
Debitor offirendo infra am",,,, creditori inugrè iudicat/lm , Cil"" legalibuHXpmfiJ, Ifn pr..foratllY in remperationt rd Jilll tpJidm00 d,minp ,voLenti eandem rem IJabm jure pulatiPllif.
IIrfoll/tio fl/tura COnlrl.Ell/i,nQII ;mpu/# interi", tPfliS cQntraElIIJ
()«(CutID1lem.
Re"'perafio,1tW1f fieit debifor beneJiciofla/Nti,'fII jngat retrè annllllondo ,.ddt[!ronem credmri faélam, &amp; t4m dedflCitt ad lion callf
[/Id

f'1t,:â" n, 18 . 1, .6- 2.4·

S G./bel/'I an debral/lr, qJMndo mditor infra bienniu", hencJicio [ft. c.
de il/re dom.lmpelr.rrC/l!erault rem fudm,C)( call!f.1 pignorù credtlori"ddiElam.6-n.15.6- 2.6.
, Dominij retranjllttio ftt ipfi ùm, q/lande jf ex diJieJitione Leg';' vet
(f"tllti.
1 0 n;ba h"CjJ,ftMi, 1/1od dehitor poisit ru ip!tU fic diJlYlIEllf1 rewperllre,lIn importent exuntÎonem faéfi, &amp; prttfuppo/lant refolHtimem
add/c1ionts ipfo iure iam foélam.6- n.2. 4.
1 r Stat IIll1m ,/1, COflC"[,1I bentfcium rUl'perandi omlli debitori, an tantl,ml.efo.&amp; 11.27.&amp; 28.
12. Statut/l'" hoc, rtji zn rem conceptl/m,lton proLil/dicdt dircElo domml.
6-n·[3·(7:z.9·
[4 D,bltor in C.lfljJdlllti cft fJJilgù "mpfratoy,qllà", emlor. 6- n.j o.
l 5 Ld/ldimlll»1 tkbrtflr ex lllienllf;olle j.tEfa ex ca/lj[.! IJlCrj[.rr/ol iudlClti,mi nec poJfont partu contrahcntes pr.tilldlcare.n.16.
' 7 ConfrahmJeJ fJO/'J p~lfimt j.u(Ye paElu", expreJfe, ne conftngui/lti
dt/rniUAntllr ad retrdlmldllm.
10 SI.ltutum permlftem debitor; ;/1trl. Am/um reeuperare 'ftIH dif/ra-

Kk J

{lm.

1

�2.61.

Cauf[., 1 OCl.Q,!!XO:. 2. .
Ol/m,1101llo/lst lUS dmO/ domi,,; , nec i/lifi"i/ pr~iud/cimn . qNcd
probal 'l.fqlle ad n.2.4.
2. 1 Bmeftcium rtcuper~ndi conu.J1Î1m debitori A~ j1a/lIIO , tjl contra iu!
commllne.
2. 2. 'Benejcium Prùtcipù profcriplo cOl/uJ/itm VI mI/pmI bOlla Ifto !/l'
b/ica/a,non pr.tilld/ca/ ter(/o.
:z. 3 RecuperAtio etiam flcr" paviam ùif'ùi~,non pr.ciudicat trr/io,ft fi·
fU/,lS nOll 4nllll//(llIr,&amp; retro dtd'lc,f/llr ad non cilltj{um.
2. 7 Baujictum Tempcrand/ abj14tllto deb,tori conc1fom, an dici pifsit
flbTogatllm lDeo refcifslonis,qll~ conceditlll·l.ejis.
2.8 StAtlfli qll~ fiterit mens,&amp; callifo jnalù ,vet impllljÏtId.
3 1 Debitorj rec:lpcratlcrit à credllore rem ilddlaam , benificio faluli,
prillHI14m do",inus decl~r.11Icrtt vtt!e rem il/am retinere iure proto
/.1tionù,an poftmodllm direall! dominus p,terit nihilo&gt;rûnliJ rlli·
neYe, &amp; '1uidft d(bi/or etiam Poft AdJlc1ionem filaam mdillTl,
foit in cONtÙIllA poffifsione il!i'li rei,alJ nihilomiml! poteril dom/nus iure pr~/Mlonù rrtin(rt.&amp; n. 32. .
H Dominu! reti"mdo;,m pr.•lationti rem addiOl/m creditori ,(O~ft·
'l,utur eti,lm ,molllmentlim '1uinl'" partù, (JIu bmificio AtltrlU!
j1lllllfi darI/a" fiurAI de ,tjlunatione rei,in fluum" md/lori!.

·
II

f2..Y AE S T

J 0

SEC

rN

D A, CAltJTt

100.

Va:ritur ,an ius reu aél:io, qu am debitor habei ex diCo
po(jIione rlatmi, ad rem il1lra annum rcdhibcndam,
. reO:ituIa qu al1lilate crcdirori , pro ql1a rcs illa fuerai
.
. ' ei per IlIdicem addJéb, ccdi, vendl , &amp;: in exrraneos
transfcrri pollie.
Et videcur polfc,cùm regulariter omnis aél:io ccd i poffir,lj.&amp;
totoll/C.de htrtd.vel aa.Vmtlll a.vbi notanr fcribcnrcs.Nam &amp; lUS
redimendl conucntionalc,quod cO: Iuri noO:ro ptdimilc,vcnd,&amp;
cedl poteO:, Vt voluit Idr.m 1. 1 • §ji.cot. 3.n. f .vt1lttm ("C./ ijl.lm m"
tcriAmjfde oprr.11DlIllJlmcial. 6(. Hicron. Cagno\. in rtpetillone.l. 1 .
co/.8 .in verj.'q" 1'.11II11C pmtl&lt;l.C.dc pa a,s inter (1111.&amp; vmdit.eomfD &amp;
Molin.in ,onjù(/"dmeJ parificnfos,ttt. 1 .de fiudis. §ol 3.•'(lof!. 1. n.10.
Pro qUJ fel1lcntia c:onfu lucrunt prCiO:antilli mi viri,Paul.dc Callr.
llald. Alex.Barbat Dccius,Chanàn. A mo. Ru beus,&amp; ali), g110S ci·
Ut &amp; rcqLl1tur Tir:tqucl.in Irafl·t/II de rerrallH c011lunti01lali,§.16.gl.
3.n. l.vbldicit ncmincm legiŒc, qui.neget hanc opinionem pr:!:·
ter
!

;)

C.IU{[1 JOo . ~a:lb.
16 j
CI' Angelum ,in l../d *(//lm.111 ji.c.eom1f/lln.dillid
Conrranum ramen fUit in hac cau lia iuJlcatum , quollia rla[Ucum hanc facultOl.rem rédhibcndi triblllt perfonx tpuus debltoris. Nâ diclt rlaturum,cuius verba runt diligenter pcrpcndcnda,&amp;, vt norlri dicunt,pondcranda;quod (j pars,conrra quam 6t
iudicari exccutio,prxtendat grauamcn,co quia res ca prx,&amp; pro
iudicato dirlra&amp;x, plus valcallt quàm fucnnt dillraél:a: &amp; credlcori libcratx,quod rullC pars ipfa hac de caulfa rcclamans, offerendo mtegrè iudicarum cun1 legal,bus expcnlis polTit rcs ipr~
fic dirlraél:as intra vnillS allni rpacium recuperarc : poflca 3urcm
non audiarur. ~ibllS vctbis ll:arutum pcr[ona: debiroris raner\
hane tribuit redlllbcndi inrra annum facultatcm : nam diél:io t 1,.
ipfit,dl pcrronalirTima,&amp; pcrfonam debitoris dc(jgnat, ac li proprio Ilominc fuilfet nuneupata,vt volunt Bald.conf 3OJ. VOmtrl1l1
Cllillelm~ de Sanao N4zaTlO.ltb.f. Franclc.de Ripa,in IfliIl1a",iIfIU.§. viui.p. 1 1 1 jfde legal./.vl&gt;i allegatGcrninianum,in (Oltf/oS.
difJiCIIltttuol. 1.&amp; Curtium,conf fo.ld quod dieit valdc (jngl1lare
&amp;c mirabilc lJr./,, d.§ Vi_i.in 1..lealira,eol. pmult.n. If. ver[ pro amrlwiom,gua l11 renrcnri am fequirur optimè declarando Dominus A ndr.Tiraqucl.de re/raé/II eOntltnllon.§. 1 .gI0[0.II.1f. vbi cirat
plures alios tcnelltcs hanc opinioncm, &amp; pro bat pronomcn Jpfo
elfe demonftratiuulll,babcrcq; prxei[am aliquam, ae vcluti per(onalcm demonflrarion é CillS rci cui adiicirur,&amp; lignifi cl re pero
(ona vcrè cxirlenré,vt ex Homcro,Virgilio, &amp; pluribus aliis hoc
probaddco cll perfonx t lit permiOio,llo tra(jr ad extrancll,l.ji- J
ClJI.§ fff,/,ub.mod pign.vel h,pOfh.[ot. vbi permirTio faa:! per(olla:,
non exri:dimr ad CXIraneû:vt ibi nOIal' per illli tcxr.Bar.Bald.&amp;
religui feribétes:&amp; Illlllcl1patio perronx,adieaio Ilominis appel.
lalUr:na rCO:rlllgil' (jgnificariollé nominis appellauul,ad pcr[ona
IIOmll1Jr:i,f.lcl rq; dl[po(jnoné cire merè per/anaIE.Bar.per illulll
rexr./11 t. LllClllf.§.Semprom.r.fJ.l. /fde legAI. 3. per gué tCXt. hoc volucrû r Raimond Imol.Akx.laCCurr.dc RIpa, &amp; cOll1ul1lrcr fcri·
bcnrcl,pofl Barr JfJ tI.§. DltlJ.mcriIà,eu (jr merè pcrrol1alis,li non
poOit tcd" c.pruuleg,,1 pcrfonale.&amp;ibi D yn.de reg.lur./tb.o.!.ji mlllirr.
§.ex ~ffijfdc J/lr.dol.prxfcrtim cu facultas ha:c redlllbcndi fi t co·
cd!'.1dcbilOl'I ab lbwro carra ius comunc,Cjllo earu no debct ex
rédi de vna per[ona ad alia.cfl1lè.de priH.&amp; B.lld.lf.C.de fdr:ca llf
4dieéf.lrglll. di Clt, q uod rlatllilim loquens de vnO,I1OI1 h:tb~n loeum. in altcro.&amp; [cqultur IJ I1ilip.Deç,cv1Ip. J,-. ~'ifo plmav. cvl.Jin.
Id~o

•

�C.llIlfJ. roo.~x(b..
Ideo cùm p~rfonx dcbiwris fit hoc bencficium tributllll1,oecad
aliam per(on.lm poillc extclldi,menro non potcl1 CCth. vt volulr
Rom:mus,eDnffS 4.boe ql/oi vicml/s.poft prilmp. idem voluir Ah
11I1.1.§ji.ff.deoptr. noui nuneil/t. vbl addlt, id proccdcre, cùm id,
quod dl: cOllccJfum contra illS commUlle, fUit concelfulU re(pe.
él:u hablto ad per(onam (peciahrer,&amp; hoc volule Bald.1I1 c.An'l/
r~.poJl,md/llm,de re IIId/C.lto1.Sic quoqlle IllS immincndllllorruum
in rcm pignoratam, co Il CCJflllU l legc d 'buori jure fp ccÎJli, ~It,
ecdl nOll poreO:,l.l../J'JjinrJ!. de reltg. 6- fianpt,b.JiIl1. Ex quo infcrr
gener:lltccr Romanus, in d. (Mf 48 4. jus ex legls hunumtarc (cu
xquieare ahclli,i n rc ,deeri obnoxia,concefrll m,non po{fe in alrc·
nus il1commodllm ceth.Slc eriam hJ.bens ius exigéd, pcdagium
ex priUlkgio PnncipIs,I10 n poeeO: llllld cedere, am vendcrc fine
Pnncl pis h.:cnri.l,recund1l111 Barr,inl./I'J dttm.Clrca.!intm. n. 5.ff. dl
Aqua.pluf'. drcotd. qucm fèquitur Berrach. de FirmlO, III "dé/JIUdl
g.1bcl/ù,1II l.partt,llIlf,q/l&lt;1'.&amp; de Ripa,l,bro ftcundo rqJm{owr..ra,.
~ 4 C.,ro{,H.n·7·Nam &amp;pnudeglllm prxlaeionis daCllnl mulicri pro
docc,ced.i non poecll:,quia cil: perfonale, {.fj N4ÙItI1l . §.JijJOllft.IO/,
dab,mlls mu//tri:ffde pmlll.cyedlior. v bl hoc 1l0e.Barr.BJld. de Ripa,
&amp; rcliqui:&amp; IIJ 1. l.r41-4-cudtm 1lI.1.1(on Ln I.ctlm fillldlls.§. l.colpnu!.
Vtrfic.&amp; ar.fit dllermtiajffi Ccrtlllll ptw.fiquiJcm illrJ annexacerds perfol1lç Gnglll:triter &amp; Jl1 priuilegilltn, CCUI non po{fullt.mt.
ln I.tli.ml,ffde mrciur.per lji ex pll/rtblls.ff. de admini.ltllOr.S lcquoque faculeas cligendi c('di Ilon pOLcIl, l. Jif"pl/14tAS fimo il/ud. ff.
de '7x1b . obüg~t.v bi laeè per Barc.&amp; Doél:.&amp; br.:n 1ji.(odem. Si cm &amp;
faclileas decl:\rancù non cP.: cd1îbilts,(cCllndùm g\. in (Idem Poml'0lJ/lls f"b" _ jill.ff.de rû vllld/ca.nald.&amp; .llt) ln 1. /!If&lt;'rjhpHI.'~I/"',
§.I ./fdc'lJfrbo.ob/lg"t.~on mirum igirur fi r.1Culras h~ rcdhlben·
di inrra anllum, conee/là ipfi dcblcori, non poJTie ccdi,vendl,v 1
rramfari in exrraneum. Narnqne duo (peel_dia cirea Idem 6eri
non po{l'unr,I.I.c.de dot.pr01111J! &amp; ibl hoc not.fcribcne. quod fie.
l'cr fi dcbiror po[[ê e ccdere b nelicium recupcr.Uldl eonccfTum
fibi ab ll:aeuto,cuIr. iure (pec,ali rccupcrct &amp; ex bcncfiCio (brun,
ideo nec 11Iud ccdere porell:. ne concurranc duo (pecI.l1ia , Vt dlél: u111 cil:.
NC'c obfl:ae, quod cran fie in heredem: nam &amp; hoc p1crun'lue
conringle ctiam in permillione f.1é:h perfonx, d./jieut. §fi debllor;
conctffimff.qllibus modu l'lg.vcl IJypoth.nlm hcrcs rcprx!Cnm pero
[onam defllnél:i /le fingirllf eadcrn per[ona, &amp; 'lu:lndo ratloJif.
pofi
2.6&lt;4-

Caufl"a 1 00. ~:dh.
%.6 f
pofiriollis milicae criam in perrona hc:rC'nls, tune d,fpolirio ctlam
perr0 n.lll\ cxtcnditllr ad bcredcnI,qllia rario declarae &amp; am pliat
difpofieioncm (. dan p.1ter. §. dll/cifn1J{i ../f de /tg.lI. r. vr oprimè
dccbr.1C bf. in d. §. dllli. in ftmnd4Ieffllra.co/.prn.n. r p. ver[ l'am
ltmiwiontm. &amp; raeio JlllilS Il:aruti conuenir eriam hcredl,(ed non
cxcrancO,vt IIlfr?! dec1arabirur.
Nec obfl:ae ceiam quod dicebamlls de palto rcdhibédl ex couencionc,qLlod ell: celliblle,quoniam illud habce locum in P"- 4
lto umplici de l'cdimclldo,llonlimitato ad perfonam v~ndiroris,
quia fi cJfee limitatlL prout cil: in DO!l:ro !l:aruro ad perfond védicori s,no poJfee ccdi eanqua paalL per(onale,vt traditl-licron.CagnoUII reptfitiont L.L ,".90.C.Je paff.if/ter unf.&amp; vend. compofqucm
fequiem Mo llll.tit.1 .dtfilldû.gl.l.n. L 3. iltJill. &amp; fccundùm hanc
opinionern fuie conc1ufllm in hac 'lu:düone.
Sed an ipfe dcblcor tincra annu olfcrcndo cre dito ri i1lCC'grè fLl~ î
dlcatum,cllm expenfis,pra:fcrarur domino, volcnci eandcm rem
rceraherc iure pra:.1aeionis ab ipfo crcdlcore,vcl fi,priufquam dcbitor obcuIr{l- e, domillus rccraxcrat, an pollie dcbleor poll:modu
offerre ipfi domil1o,&amp;ab eo rccupcrarc,d,iEcilis profcltoquç!l:io,
&amp; à nemin c qucm Icgerim adhllc apcrrè dcci(a. Gloll:,ror no!l:ri
f1:aruri ad linem,moucc gua:ll:ionem huic pcrfimilé inlaudimio,
ail dcbcatm in ca(u fbeLiti dircél:o domino, &amp; fc remietIC ad (cripta per cli in alio f1:aruro,dc quinea parce detl'ahéda in fauol'écreditoris, vbi *11 Verbo,l" txtmfltonClJJ ..lI.4.coc1udie lalldimill no debcri hoc carU,CLI véditio, l'cl vCLiùs a4dlél:io credirori f.1lta,lirco·
dirionaIr s,codicionc?! 1cgc Il:atlilaria rubinc lIclta ,Ii ré ddlralt~
dcbicor i ntra ail nu olfercndo,non rccupercr:allcgar Bcmandli 11l
his rerminis COflilu tfIe,in cot;j61.vol.L,[cd faUltl1l glo/Gcor, quoniam Bcrrraildus, /JI d.coJ/fql/oa mâpit. vifs lIJj!rumenlù dflori; mil·
trilllOlûomm h:1Ud 10(luicur in ca(u ll:aCL1ri nofl:ri, (cd 111 dOIl.Hio·
Ile verè condillonail, falta viro al. vxorc,dc terriJ parrc bonorll,
calil quo vxor prxdcccdcree mariro,ex qua no dcbaur JaudtnlÎü
Ilifi punficarn COl1dltionc, quod cxrra concroucrliam dt CU11l ex
omnium [cribcntJum fcnrenria de vendlrionc condlcior1ali iJudimillm non dcbcarLll,nec ius prxlaeionis habeat IOCU111, :U1rc cllenrum condieionis.Guid.Pap''l''.47'&amp; '1.411. qtlaIU fcntcnriam
fequirur,&amp; accumlilatè probac Andr.Tiraqud.dt mrar.7u conJdng.
§.r.gloJ!.L.n.l.l..&amp; 2. 3.
Sed vcndirio in cafn nolhi Ibwtl,auc Vct1ÙS addlél:io,pon poLI
edl

t

�166

•

C.llltL1100.~.l! n . L.

rd1 cl1è co ndltlonahs: licèe fo rf.ln [ub conditlonc (ie rc(olllcnd~,
quoni5. res fui e purè &amp; (i ne condicione addi6b credicon ex caul:
Il iudicltl, &amp; pot1èffio re l ci tr:ldi ea : adeo quod fratim flllccftè·
é1:u ' domll1US &amp; pot1èt1'or,lftfnt' •. §.lulranlu.&amp; ib i Barc.1n cpljff.
drd,IfImo rnfi'Oo.Idco ad eum percinet pericu lii..&amp; fmaus rei,qua.
dill no rc(oluicur vcndlcio,ü .in fne.lft ex dHObH4. §ji.I.eum qUI. ln
6 prlnClp.Jfdr 111 dmn o1ddifl.N.1 m fmura rc[olmiotnon impcd,c in.
cerim cOlJCr~é1:us exccllCioncm,pcrilldc:lc fi non dcberec rc!olul:
SOCin us ln I.p(c/lm~m ,in vltimo Ilordbjf.(i C(rlum pt/,IIIIY. pcr gl. In 1.
l. .Jfde m dm" addlllieflE.notat. per RarC.m l.IuüanUi.ln fiffde cDdu7.
ma'eb. Dcci Il s /fJ I.IJ d.fmnllm.§.qllod pmdcljf.de reglil. II/r. &amp; il/conf
l. 9.placet mtlJ/.c6/.z..Nam co ndido re(olmiua 110n (u(pendit aCtû,
nec eum facl c condltionalcm,[cd callt(rm ex CUCIltU iplius cû rc(OILllC,V[ opmnè declarat tcxt.ln ü. &amp; 3.Jf de in die", .dd,fl. cum
glo{Cm d./.L&amp; /III! rnU ibi glo{f.&amp; Albcrff. de conrr~h. cm'. rcd
illtcrim pura manct vendicio &amp; cfficax, quamdiu non rc(oluicur.
Ec an vendmo vel addiaio,in ca(u Il:acuci iamdié1:i, refoluatur
ip(o ime,eciam in prxiudicinm dircél:i domini,adco vc dominus,
oblacionc faé1:a à dcbl core, non pomc poltmodll reeincre,auc lau·
dlmlum petcre,argllmclltoCa efr quxltio,&amp; valde dubia,quâllon
inrendo dcciden:,{cd Colùm argumenta prxcipua pro vrraq; parte hoc loco rcfcrrc.[n primis quod non debcatur laudlmillln,IlCC
pomc domlllus iure prxlacionis recincre,fune oél:o argumenta.
Pri mum , quia in caCu ifro reColmio fic pocdl:are ltacmi, quod
7 fing't t rccro ,&amp; dcdl1cie citulum ad non cau{fam:quo ClrU 110 de·
hcrm laud lmium,ncc habce locum ius prxlacionis,vd eommilli:
pcnndc ac (i vcnd lcio,vcl addiél:io non fui{fec faél:a aue Ccripta,vt
por\: narc.cOI\c1udune Bald.Paul.dc CaCtr.bi: Phili p. Corn.&amp; co·
mUlllter Ccnbenrcs,in lji.§jin JUlfm.C.commHnld de leg,tlil, per iIIu
ccxtum,&amp; Ibl ben. S.dlcie Opilliol\cm hac Barc.cl1·c com munern,
quaI!) CcquunCllr Doél:.in/.ab emrinnc.Jfdr palliJ &amp; Paul. de CJlh.
ln t. tl/ru g'Rflum.§ .adeo.eodmr Will.
S
Sccul\dllm , &lt;jula t li ex lI:acuco dcheatur gabella ex Cccundo
d creto, &amp;. is, qUI pa{fus ell: (ccllndl1m decrctu m, obculcririntra
Qnnum dd&gt;lrum credicori,&amp; Ideo bon a (ua-rcc;upcrauerit,fecun.
dùm dlcpo(inollcm /jil&lt;.C.de lur.domin.impelr.non debctur gabel·
la ex hlliu(modl Cccundo dcctero, vt vo illic Panorm. in (o"fil. 69.
vt{ÙI~r prm/o dicmdllm.ltbro. ,. qucm rcfcrt &amp; [eqllicurTiraqudl.
lIt.de relraflucmllmt;on. §. 6 .g"'J! L. 11. 17, &amp;: [c'lllitur Alciatus, in 1.

ctpiJIi

Cau{fa 1 00. ~a:11:. l.
1 (,7
eepiffijf.dc verb. o6lig''lui viderur decidcrc casll noll:rç qu~Il:I0l1i 5.
Tcrriii,ql1ia quotÎcs tex diCpolitlol1e leg's tr5.sfcrrur dominü 9
in vendiroré,vcl dcbireré,reeranl1aeio fir ipCo iure, lIec n:q'liruur
tradicio,vcl quali:fed fitColo iuris mil1lfrcrio,l.inreb.C.d( illY( delt;;.
vbi mOI:[c viri Colure matrimolllO, dominiu quod m.lncus h~bc­
bac in re doeQIi,recransfercur ipCo lurC moreuo m~mo in Harelll
probarur illlj.§jin .111l".. C. CommllR/1I de leg,lIlS. NJII1 bter rula
cOlluencionc homillls rcgularircr nOIl transfcrarur dOlnllllutn {j.
nc rradieione,l./r.tdl/lOIl1b/IJ. C.de p.&amp;1/J. camcn (ccus ell: 111 bellc-iÎcio &amp;. priuilcgio Principis , quoniam ex Cola priuilegl) di(pofiClO
ne,linc rradltiol1c tr:\nlit domil1lum,(ecundùm Bald.ùJ c. 1. §. in.
uejltlura. coll de nMa fo rma fdrl. &amp;. probarur,J1f Ijn.C. de facyofwtl.
];(clefiiJ. &amp; nocat Decius,/1{ l.tr.dlttombuJ.nrt"'.4.c.de IM{fn.Cc d re·
trant1aro dominio 111 dcbirerem vi &amp;. pocdracc \cgis Ceu fraruei,
non debecur ga bella ncque lalldimium, tanquam vcndiciol1c
Don faél:a, aut non [cri pca: vt fuit probatllm [uprà in 1. argllmcneo:
~arcum,quia i pri ncipio vcndicionis, vel addiaionis creditori faé1:a: à iudice , inclt paél:um, ab fra ruco fubinrelld\um, vr fi
Î1ltra annum dcbicor offerac crediro ri iudicaru m cum Icgalibus
cxpcnfis, pome rcs (uas dlllraél:as rccuperarc, lieue in limih in rc
lifci vcndiea Cu b halta &amp; libcrara inelt à Icgc paél:um addiél:ionis
fn diel11 eacicè (ubinrclledul11 : vr, li inrra ecmpora :llms oftèrac
meliorcm condicionem,res lit incmra, vc IlOt. Barc. in 1. Lucùlf.§.
filad munte/p. &amp;. dlxi (upd ,Cdl/fli. J. '1114/. 1. Rliln. 4. Idço l'aé1:llJ1\
rccupcrandi inera :ll1nuU1,raci cè (u binrellcé1:um ab lI:aruco, rcipta
&amp;effeél:u re(oluic ipCo iure vcndicioncm,vcl Jddlél:ioncm faébm
(rcdieon, &amp; ling't recro deducclldo rirulum ad non caut1'.tm , Ii
cm paél:uITI ICglS coml11i{foriç,vcl addié1:ionl~ 111 dlem ,&amp;ell ciu(
dem porencia: &amp; rffcél:us.
Na ha:c t verbJ l1:arllti,quod pomr clcblror IpCJ5 rC5 fic ddha III
lhs rccupcrare,imporcanr exccurionem faél:r:idco prx(uppoIIÜC,
vr ancecedens necc{fanum,vcndinoncm vcI addlél:loné cllè IpCO
iure extinél:am &amp; reCo]ueam.liquidé verboru re(ollltlUOI li ql'Xdâ.
fune dircél:a &amp; rc(ollltiua ex propna Cui forma &amp; fig ura,ve dia re,
llc incmea, veJ védirio habcaeur pro no faél:a,de quib.ml.z.&amp;loto 1.
ff.ddege commijf.&amp; Ifff.de refc. vll/d.Ô' 1010 lir ../f de in d/C11J addlO.
~œd a vero [un tve rba dircél:a reCo lmiua per anrecedés necellàrill, Vt ca verba qux execllcionem f.lai important , &amp; n;[olu uolIC:
LI l.
iplo

�! 6S

C.mrr\ ro" . 0.!!:dl. 2..

ipfo iure fa':hm necdflno prxfllFponllr,&amp; indL1cL1llr:ÎlcllrvcMl
qll(lJ dchlror mrr;l. annum otfcrentlo pollir rem vllldicarc: quod
vcrbum -vindlCltrf,prx(lIpPOl11r dominlum ipfo iure rctr.1nOanlm
in d&lt;:blrorcm ,ahoqulllllon poflèt vindlcare,l.in rcmff dt rci vin·
dlr,,/.idem de verbo rccuperarc,in lj.§ji "liUm rempore. Ibi, 6-foa
prgmlf rrCllprrdr~.C.dr I/Irr dOI11/1r.impar.idem de verbo). vendinoIle rcced.Hur,ljï qllis I,.u!tgrjfdc m vmdlcoIt.idem de vcrbo,res ilb l domino abcac,rn I.rflde in d"'fI addrlltone.idé in p:Œto, quod
li prenum fbrmo die non fit folucutn,liccat vcndlroti ali) vcnderc, vr voluir Bald.m l. t.AtmtllltJ.ifl pmmp.col.) .'(Jtif,!"id dICrndlllll.
jfllt Tmnor.vrgmtl q"rnqNc "nnti.vbi dicir paél:um hoc dTc paétum
Icgis commiOonx , luc ratione,quia ex prdlô dl:è étu, (2.aritcr ip'
fum etticicns cc:nfc:rur cxprclTum : &amp; S",ld.tn /. {If !tgt. col.l.vtr·
fic.tgo dICo. c.dr cudlDto.ob w~Jfâ"' . vbi gencraliter dlcit hoc procederc in omnibus paél:is habenribus vun rcfoluriuarn principij corr:tél:us &amp; tradirionis. &amp;: Cequirm Pau!. de Cath. in l. ~btmtl~nr.ff.
dt pac1iJ.&amp; in l.l.vbi cdam Raphael Cumanjf dt donatio. Alex.ih
1. &amp; abftntr.§.r.JI.dr 4cqlllrendpoffiff.&amp; laf.cON! 1 8l ,c,/,pcmll.ltbro 4.
Nam qua:cumquc vcrba exprimunr effeél:um ip(ius rcfolu[Îonis,
venlimilirer conrinenc &amp; expriml1nt ipCam rc(olurionem, fi in
ctfcél:u faciullt paél:um Icgis commllTorix,eui6 forma non COllti lb r in cerris &amp; prx rcripti s verbi s,quiblls lex non dl: lInponéda,
{cd III omni difpolil'iollc, &amp; clau{ula imporrance rcfolutloncm
eO l1ruél:lls,fcu redLlél:ion cm in prifl:inuln lbrum aliquo imerueI1l cnrc: Plllcrè: hoc probat lv[olin xus,in tit. I. d,ft'1dt.f. §. 2. ;. n. 11.
mem à in cafu nof1:ri f1:amti non poteril' dominus rcl'incrc lure
pr.l:l.monis, nec laudimiul11 percrc.imÔ follltum rcperere porerie,
licm quando vcndmo rc[olllltllr ex p.ll1:0 legis eom1111ffonœ,vcl
aJleébo nis 111 chem,in 'pfo co lltr~aU .1d ic él:o:ql1ia rune no dcbetur budllni l1 m,donc: vcn dm o pur;! &amp; irrc!o l u~ ihs l11 ancal',&amp;:ahrcrlàllltl1l11 repcn poref1:.Pcrr. lacob" / !/u/. d. dElion.1n rcm ! rOT/
e",p!,v/.ql/Hard" w commiff. col. 8.1'''! tUm fi t.l; p.,{lo.&amp;lfmlfN{DI.
r 5.~ 'erfr;IIJr/o,in omm trtnjl.ftlO!JC.&amp; GlIiJ.Papx,ql/. 48. Andr. Ti·
r:t(l"cJ./!/.dc relr."7,, cOntlrntion.§.6.g'njf.! .fl. ; . vbi dKH nCl11illem
(cribenrium III hoc dlfcoedarc.
~in tL1l11 hoc lir al'gum elHll m:ql1 ia t f1:arutul11 non cOllceI l dir hoc bc ncfi ci l1m otferclldi inr r,t anll11l11 omni clcblcori , (ed
ci rantllll1 ql1l pr:rccndit gral1 amcl11 , ex co qu od l'CS caprx &amp;
dlfl:..-aÙ:x pro lUdlcaro, plm v:llent qu.lm fu crinr dll1raétx &amp;
hbcra

Caurf.llOo. QE.:d h .
269
hbcrata:, &amp; qui iii hac de cautCl ludlCcm rrouoclucrat , hoc
cfl:,crcdirorcJ11 il1 iudicium vocaueral': &amp; Ge (ubro garur hoc bencficlllm (\;.·uuri loco rcfeillionis 1.I.c.dercfciNdmd.ven JJ&lt;·d (ubrogatllm fapil' nal'uram cius~n cuius locum (llbrogatul ,I.eum qui
§ .l)lli initlrùtrllmff.fi ,!lii! Clllitionil·/IJ. Vt in prxfcri prlone dCCI!llll1 j,
induél:a ab f1:acul'o in locum prc;fcriptionis 3o. annorum voll.ir
Bald.in Ij.in J.no/db.per illum ccxt.C.lle temp.in I1Ittg.rqJitut. I!x. idem pcnè dicit in l.in contrlllltb.in prlllap.iN [.nstab.&amp; ibi quogue
Salic.C.de flOI/ ntl1mr.pmm.&amp; accul11l1larè probat dom. Alld.Tiraquel.de retrlllf,l confmg"initat.§.J.gl.ro.n.n.&amp;80. vbi &lt;td dlt {ubrogatul11 ab Il:atuto locdillius iuris, quod cOl11petcbac de iure
cômuni,fapere naruram iIIius, cti5.(i fubrogatum III aliqllo difcreparet:nam nihilominllS il1 altis fequererur candem n\tnlllm,
allcgar Philip.Decium /11 con[/90.&amp; confi.f 43.&amp; alios.Ergo (icur
rcfci(fa vcnditione bcncficio rIlius legl! L.non debcwr lalldllTIlU
&amp; (olurum repctirur,nec \liS prxlal'ionis poref1: hab cre locum:vt
nomin.lrim concludit Molin.trt.l.deftttdti.§.u.n.r8.ad f.&amp; n·Jf·
40.&amp; 4r.Ita nec hoc caul , fcilicer quando debiror bcn/i cio fl:aruci (oblatO eredirori illdicato cum expenlis)recuperat rem fuam
djfl:raétal11 . .
Scxrum , quia t li dominus direcl:us rerineat iure prxlationls rz,
rem vClldlra (ub paél:o rcuclldendi vcl rcdimcndi , obhgarur ex
illo paéto ad illam rcucndcndam &amp; rcf1:icucndam vendirori , vr
nominal'im voluit Molin.t/t.r.dt ftudi..§.r l .gl.f.m 3.q//d!/ .11.LL.&amp;
Paul.clc C ath. in con!74.in CIIUJff mota per dommllm Dorotheam.col.
j.wrji.colJC[,ld,tllr rrgo.&amp; ftql/mt.lib .L. vbi eoncludie vcndirorern,
qui ex paél:o de rcf1:iruendo rem,ref1:itllco pretio vcnditionis, l'cdlfillC rcm priùs ve ndil'am,pra:ferri conCangl1ineo,cuicx f1: aturo
ius COl11 pCtlt rcrr,l hcnd i: quia qUlcql1id iuris quxlicum d l coufang llln ~ o ex It uiu{i nodl contraétu , cenfeeur qux(itllm cum eadcm con'1itione &amp; l'.lél:o.nili prerium rô :iruaCllr: na obbco prerio .l vcndiror.:',f1::ltIffi in 1pf1l1l1 ipfo iure I:.llinc noua rrad itlone
rc.lIl til' dOml lll l1l11 vrile: idco polTe à quocunquc poffclTorc rcm
Vll,dlcarc.ÎI nJ~ cl io rem pore cmtor remali) vc ndldcc.lt. l·r voluit
Paulus cl C.lf!:r'l'cr illllm tcxr. ifl l.cI/lft vrndmtff. d(prgnor..,,7.&amp;
1011 .de An.ll1 ll in c.ronqufjlu.J.Col. 3.vrrji.in radun gl.lb/.ji I"odirtl11l.
de ~f;,r';' , &amp; Jvhnùcnu s,tit.de retrafftl.verji.llem retr,rllii pr/ms.motu s r rionc,qu oni" n1 Id paétll aflicir rcm. SOCÎ ll.CO»j.8o. ;'1 qtlotftiO/ie col. l .lrb. 3.&amp; Hleron.Cagn.Î1] rfprl.d.l..!.ilf J9' Qllotjl.C.dr p.rll.
LJ }
l'J ! . r

�1.70
CJll([":! l "O.~.r ll:. L.
,,,ur tint. 0- 'liCmla.H:ll1c quoquc [t:ncclltlaD1 accumulatlfiimt
probat Andr.Tlraqucl./" d.§.1.gl.;.11.6.&amp; 7.&amp; § ;.gl.vnica,II.1

13

Scptlmum,quia {btuti t verba [une 111 rem concepta. dlfponieemm,vt oblato IUdiearo credlton eum \cgalibtlS cxpélis,porfit dcbltor ipf:J.s res rccupc:r.\I'c:Jdeo afficiut ipfas res dilhaéhs,
ad quafcumquemallusperuenianr:vtvoluitBar.iN /.I .lfI 7.QH4.
n-4~.verfmihi vldet/lY.c.de fonInI.Trinit.&amp;

(ide cdlhûFcli n.in c.Ee·

clifi.l SAnéf.. M"rJ.f.n .8-1.de C011htut.Ergo iIlas recuperab,r,criamu
pemencrint ad manus domini dircéh,ll1rc domillico.
14 Oébuum,quia t debicor in cafu {beuu , magis cCl: rccupmror,quàm emtor:nam :1l10Cae ab inuito,ncc caplt lU S nec CJUrsa
ab co à quo aUOC.lt, fcd potiù s ?t [cipro ,&amp; iure (uo, &amp; porcftarc
ll:atuti,qu3 vrimr,vt dlcit in fimili de retraél:u feudali Molin.llI.
1.defetld.§.13.gl. 5·n.2.1..&amp;Franci[c. Aroc.in eO"/6. vif'otnjlrlllmnlo.

eol.2..Inj.pwm dllb~ .
E conuer[o,quod in c.l(u !laruti iam dlél:i, domillus pofiir rctinerc iure: prxlarioms,am IJudlluium habcre , Cunt ctiam argumenta. Primum, quia quando adiudicario fit ipli crediron ex
c;luffa iudicati,!htim dcberur laudimium domino dilcfro,&amp; fi·
15 bi compctit ius rerinendi ill.lm rem iure t prxlarionis, quarouis
ex cau Ira neceffana fuerit faél:.l alienarlo. Nam hcèt Guillel. de
Cuneo,Barr.Bald. F ulgof.&amp; Paul. de Cath. linr in comraria relltencia,in J.&amp; jdeojfd~ condléfjllYtl.&amp; Alber. jnl.ex hoc.§. 1 ffd,a-

/im.itldiC/j mllf.w,jJ.. .&amp; 1:1r./I' /fmfn.in 7 .6 ·9.qu4'. c. dmrtlmphyt.ac plmes alij Cequantur illorum opinioncm:tamc n vcrior Q.
pinio ell:,vr cx ahcnatione nccellària illdicati dcbditur laurumia
p~rindc arq; ex alicnatione voluncaria:vt nomlnatim voll1iePer.

Iacob lIt.de arhone ln rem pro re empbytelltlca.r:oJ. 8 .verJic. Iltltl ln da/ione.&amp; Ma{fucr.in lit.ie exeml.&amp; f"bh .tjl. §. mm ln prellj d'.flribuII#I"m .&amp; ÙI tit.dellC,tt.&amp;iurt emphyttlll.quos cirat &amp; Ccquirur An·
dr.Tlraqucl.de retrallu confanguln.Iij.I.gl. 14'&amp; n.lf.&amp;CaroI.Mo·
hn .lIt. 1 .defiudù.§ .13 .gl. 5.n.f8. v bl nominatlm reprobat dJfferéClam inrcr voluncanam &amp; neccffariam alic:naeionem, quoad ius
terei) Er quicqu,d Ut de iure,de conCuerudine apud nos (crU:llUr
fccunda opmlo , vt laudlluium dcbcarur, ctiam ex alicnarionc
ncccffana ex caull:llL1dicari faél:a.
16
Sed t iuri laudimi) yel pra:larionis quxlirodomillo,cxallcnatione etiam ncccllària, non po(funt partes pr:EllIdlCat C , nec l co!lttaél:u 111 pr:tiucllcium dltCél:l domini , edam
reime

C.wfl~ 1 oo.~.dl:. 2
1.7 (
rc intcgra ,dlfccdcrc, vr volum G UllldmllS de C uneo , Albericus,llaldm, Angellis ,&amp; rcliqui in 1. ab emllOnt.jf.de paBu.Dald
in lJi conjlaNte.c.RI donaflonibm ante !IIlpI. A ng. loh. de Imol.&amp; Alex. inl.aéfll.jf. de re il/dlc. ergo nec debiror hoc pore rit in prxiudicium domil1i dircél:1 , cùm no pome iure mlhl pcr legls vc\ 11:a[Uri d,Cpolirioncm qua:!itO, me fua conllentione vel fafro priuare,lf.Jf.dt pa,7/O.I.qlll /lom.,. §. FI.luÎlI4.Jfde verbor. obltg.lJi poflmort,m.§fffde bon.poffif!:eDfllra lab. Cyn.Barc.Bald.&amp; ah),m lJi peten-

ùe.de umpor.in lnug.rrjlilll.Sa lic.inl. I.e.fi mdncip. jlajf/ml./im.
Paul.de CaCl:r.in lJi peellni~1JJ.i/l principio.ff.de condillion. 06 call./fom.

Imo non licet rcccrlere à co mraél:u,redimédo rem poll: ius quxlirum tertio, l.fjf/iddnI in Ufldmento.in princtp. 1. rogo.jf. de Jidâeom-

mtjfltberw.I.1. §.fi rem depoJilllm.jf. tlepoJili.cum contordllnl.llllegAtii
ibi i1l g/off. Sic quoque li va(al\us ve1 emphyteura alienauit reudu m, vel emphytcu!in inCcio domino, quamuis poll:ca rcdemcrir, non cuitabit pœnam commifsi incur(am, cap. 1. vbi Bald. ~
alij,tit.quid il/rû fi poJlltlunfiud.vafall.id muper.&amp; probat plunbus
Andr. 7/rll,!IIe11. de rctYdéf.conllenflM.§.I.gJ'7.19·
SeCUndtlO1 ,quia t non po{func contrahcnccs facere pafrum 17
cxprcfi è,ne confanguineus admitratur ad retrahcndum, vt voluit Marrh . de Affiiél:.in IrdB.ftu protomij(Of.§.j.in verbo,/ie?t a/lUm
fu!r,) dixi"J/(J. Ii. 2.0. verJic. iWn qffdro de "b" ,!11((l:lont. &amp; deciJione
'1{j"pol.jj.f.nobllù Petml Adjinem.n.9.&amp; Ioh.Fabcr {njlit.de emfione
cf vmditiont.inflle pri"cipij , conc\udcntcs hac (ola rarione, paélum rcuendinonis in conrrall:u vcndirionis adietl:um, nOIl prçilldicare coran guineo,quo minùs vti l'0Csir rerraél:ll. crgo nec direao domino prxiudicabir, cùm in rctraél:u rcj fcudalis , porior
lit cauflà domini,ql1 Jm eon(anguinei, vt po Cl: Gl1llldm. de Cuneo concludunr Barc.Bald.&amp; ali), inl.rmperalor.Jf.de paé/if, &amp; fuit
probarum (upr~ , inl . quxCl:.huius cauflà:.
Tcrrillm,ql1ia t bCllcficlum offer~lldi inrrà anllum , &amp; rccu- 18
perànd, rCIll ercdirori addlél:am, conccffum dcbirol'l2b {hrmo,
cll ûn1l1 patto rcdimclldl inrra annlll11, quod non reColuit 'pro
illrt vcndltjonem , nec rcrrasfcrr ipCo faél:o dominium JO vendilotcm /cd ex co daClir aél:lo offerenri, vr !idcs placlri [crucrur, &amp;
res vel1dira rcfbruatllr, nec deducir rerrà rirulum ad Don cau[f.101,[cd (o lom hllbcrur rario tcmporis fUCLItl pon oblarioncm:ve
proharur,inl.l.. C.de p.ré/.inter md.&amp; vendlf.Rcrraditio ex Hlo pafacicnda cfi,t.I .&amp; 3.rodem/il. icaque dcbcrur lal1dimium expri on

cro

�C .1U flà t OO. ~'\?n:.2. .
pnori v('lldlC1one , vt c ncl lldllnt G ulil.de Cuneo. Alber. BJld.
P J.lIl.d&lt;: C •• rlr.&amp;. f) {rorl:s communieer ,I/J 1.4b cmp/ion- ffd,' pJEI.
Bart.&amp; pon cu 11\ (ctlbcnre',m 1f.§.fln,'NlCm (i.b cnnd'l/ofJt. c. (om·
11mn.ddtg If.M •• frllCI t·t.drl4C.,f.t:!7 ùm rmpltYWII.§. (. &amp; hancop'nioll~m fcqu'tur I-Itcroll Cagnol.lh YI pmI/Mt "'1.l.lol.z.m "iIlllmo
1JDllbtll.&amp; Raphael Comcnr./R 1. 1 jf.d( dOll.lf.v bl ccfbrur hanc 0pimoncm dTc commu il 111 ,quam acclImlll.ltIl;um· probar &amp;fç.
qlllwr Andr.TJraqucll.tn d.rrlr.lrllt (lJJflrllfICt}.d. §. 1. gloJT7.lIIlmr.

272.

1'0 1 2. .

alltem t benc6cillm ofFcrcndi, &amp;: rccupcrandl iotro.
dUétlll11 ab fntuto,fit fi oule iuri offerédl &amp; rcclIpcr.lIldl ex d.l.l.
probawr ex eo,qlll:\ \n vrroquc neccJIuia cft abl.ltJo,&amp; non ha·
betur ratio tcmpom prxtcl'ltl, /cd tantùm fllmri poO: oblanoné,
&amp; qllcm"dmodLlm 1/1 paétp 1110 habctlll' folùm ra rio fruéhlUm
pcrccpcolllm pail obl •• tion cm,ita &amp; in hoc bcne/i.cio thruti.
~artum,qllia li fbtutum ho c non effct f.1étum, finc dubio
dlrcl\:lls dom inus poUèr il1 caru n atuti tcrincre lure prxlationis,
vellaudinuul1\ peeere.id namquc in confeffo dl:,&amp; extra omn~m
dubitationem:Gqllidem de alicnatione ncccflària ex cauffa iudi·
cati,proculdubio aplld nos dcbcwr lalidimlUm,&amp; pofli.Jnt rcs ex
ca cauff.l dlnraél'x retineri iure ptxlationis, vr fuir dlétllm fuprà,
in l.fulldaméro huius p:trtis. [cd n:ltUrllll1 nontLlm,licèt rribuat
dcbltori faculratcm recupcrandi l'cm dl!haébm, crcdlrori oblaco iLldlcato:umen in Ilullu dcrogac i mi dom Illico, :lm f.lcir pr:·
lUdicium. crgo qllemadmudum priùs foterar dircfrus dommui
ex h~c alienattO\\C pct&lt;:rc laudimiu/ll, :IUt rcelnerc JUrc prçhriGnis ,lta putent eriam poft O:arlltum.
2.0
~od autem fl:atLlt um t J\l aliquo non derogallcrit domiruco illn, probatur fcquemibus ratio nib us : nam in hoc confiait
cardo touus qu:dl:ioms.
Prima qUIa fi ltatucmes voilliflt:m iuri dominico dcrogare,fa.
ClIc crat CIS hoc cxpnmerc, &amp; adlÏcere naturo , Ccd qUIa id non
cxprcffcrunt , :lUI' adlccerunt, fcquirur qllàd no!uerullr. cOllfequenria probatur bona, III I.vnica. §. vbi dl/U", ''!,. l'tr~. in flle.lbl,
qUid fl COlllr4rit/m 'lJo/'l/ffit, po/mil hcc expYimerr. C. de ClrJIlI. 101-

19

~od

tend.
2. 1

Sccunda, quoniam fl.:ttutUl'O t tribuit ho benc6cium dcbj·
[Cri contra ius eommune:fiquid em dc iure com mufil non poten '
dcbitQr, ln caru fiatuti , inuito credit ote recupcrurctem,el rcni.
tuendo

Ca\ln:~ loo.~:rfb.

'7,
tllcndo ilidicltLIm cum cxpcnGs vt probarur ln 1. .1 DIlIO l'in. §.fi
P':J,NOYd.jf.de rt illd.&amp; ln lfcft r:~ C4/'.Ifa ""{l'gll. {.'pi fi. Bm ln 1ft
fimt".§.lNli.,,,,...colf.ff.dr dd1!1noinfiEfo.&amp; nOlTIllurim hoc volunr
B.\tt.Sahc.&amp; Ang.mljn. C.dt /l1Yl d01!1ioiJ Imprlrnn10. vol[«'\ dl(pofitio nelll lillus 1. Ii. dum loquirur de recllperationc Illtll biennium l'ci , &lt;:x cauffa plgnoris COIJUCl1tionalt ~ crcQitol'l addi.'1:x,
non extelldi exrra carum illius lcgis, nec habclc Jocu m aut porngi ad .• rllm addiétioni&lt;,fatb: crcdirort ex c.luffJ. ludlc\tJ, qui
dl caCus nonnlbtllti, rcprobdnrcl [acob . ..k Aret. qUJ couru
ri.Hll fcntcntJ:\m tucbatur.
[gl rur Cltm llatutu m boc fic contra im cOlllunc, &amp; exorbirer,
dcbcr ftnétè tntcrpretari,nc faClaùcrtlo pl'çilldicillm .Bald.IJ1{ /.
in verfic.add( 1110dj1Jtll flml.dr nat/IYAfilldl.pcr glof.in ljin.~.1f1 {cmpNlatlofll.1f1 verbo,confi",dllf1llly.i"fn .c. dr ù"'r deùher. &amp; dl de hoc
optimus tcxt. In cf'ptr eQ.de ofJic. ddeg. vnde fbtutLIm tollens appellationcm,noll habet locum contra tcrtium, vt pcr Illum tcxt.
voluit Panorru.cn c.p'IHoyallf. de 4pprll.&amp; Carol. Ruin.conf I09.dt
pluYlbll4.n.25.vol.l.&amp; &lt;onJil.2 4.l1d tlUl. 6.vol 3.U lonf 10]· pOnd{r4til.n.J4·v81.4·&amp; (,,,fI5 J.'I/1o.0.2 .vol. 5 &amp; c!lm fit beneliciii Principis id ftaru cnris ira dt llltcrprctandum , nc noccar rertio, allt
fJciat prc;iudlci um , 1.2.§. 1!1erito.§.f 'l'tlf') l'rincipejfm tjl/ld m 10CDpuM.fiquidel11 nOI1 cft de mente Principi;"rribuerc bctlclicium
inalrcrius iniuriam , 1. me "NIt&lt;.C dtm/l",ap. !th. Hin c dicit Bald.
illea/.lla lIurt!. de rr(criptû, qu od ctiamfi Prin ceps re(mbar cli m
claufula,motll propno,vel, de plenirud inc porcf1:atis,tamclI elus
intcntlO PCt hoc IIOIl prx(umirur,quod aliui ~lauerur, aut IIIIU·
riam pariarur. &amp; adco Princeps prxrumirur , (uo benefiClo 1I0ile
alterius iuri dcrogJ.rt;, quod ctiamfi prillilcgiu m vel bcndiclLltll
fuerit ab initio iu Il:u 111 ,&amp; fine alrerius iniuria: tamen, fi ex poftfafro incipiat effe lIli unum , &amp; damnofum alicui , rec..-dendllm
lit ab co,cfugt,tJfll1P1.de R({Ù"'f:quoniam ccnfctur fuilfc de menre
Princi pis, qllando IIJud COIlCC(Slt, vt ncmlni fac,rcr prxiudJèlllm.

Et in dubio volunras Principis pra:(uMlitur elfe talis, qllahs de
iure e!lt: deber,l. exj.,Efo./fI princip/o. ibi, &amp; qut1lladmodlll1l dr ù/r~
ciuili.Jfde v lltg. 6- pu/jl. qllcm rcxr:\m vr finglliarem ad hoc perpendunr,&amp; notanr ibi,Bald.Iar.&amp; reliqlli,&amp;ctiam gloff.l notabi·
lis,in e.pAr4tll4.1f1 glDjf.].2. 3.q/l.tjJ./.qu:J! dicit, qll od verba pofira in
re(criplo Principis,dcbenc conformari iuri) &amp;:: xqllitati. &amp; Bald.

M

;'11

�•+
1.1
Cil
I~

l.L

C,II 11'.1 ~OCl.Q:!. .11 2.
14. »0/.11/. r;. ,h fe"ib::J. dl "Ir, quod pl ILIllcglll'\1,vell.cnclÏ.
'1 Plulelpi non dl obfcui C,aut abCurdè tnterpccrAl1dum.lèJ
tlte.

Er"ùl11 fbtll r lm hoc exorbl et à iLlrc communi, J(leode~ct
'dul11l1nélc,rnl flnCbrsimc il1rcrprcrari,v t nullo modo cxtcnl.ltUI c rra r.lrlllll, rcm, &amp; perronam ,i n Ib,tllto cxprc(fam,vt
d,trllm cfl:
Tel t iJ r.lCIo , ql1J .I qllcmadmodu ln Ibtutllm prouidct indemlllr.lt1 C I ~ Jlruns ,V[ libl rclbrllarur judie.1t11l11 cum legalib. expenlÎs,a mcquam dcb itor por,i r re m ruam dtihaébm recupm.
rc,l!.: fClII bcnelicio rt.ltuti:lu quoquc credcndllm ca, rt~tunlJn
ILlfI dOl1li ni co lloludlè dcrogarc:cùm non (1[ imcmio Pnncipll,
COllc derc bmcficium Cllm pr:riudiciotcl'tlJ,vt diéhuncft.Cùm
ergo Illhd loqu.lrur Ibtutu m de do mino dacé\:o, f&lt;:ql11rurqllod
eius Intel1t!O nO L1 flllr,lut! dOml11 1CO dcrogare , prx(cmm citm
ms JII"UI compercm ex dlrpofiriol1e tUris com munis, non tollarur bcnctlclo "cl prillllcglO Principls, fi ne cxprdl:1 dcrogatlonc
&amp; bllful.l,non ob!1:ante, vt vollllt glolf.loqllcndo de benrhCus
PnnClpls,,,, Ifjf.1e (01lf. prlnap qua: derogatio non re perirur in
Ibruro
~mo , qUia hoc bcneficium Pri ncipis fuit co ncelfunl debiron,1I1cuicu pier Jtis,ex meca Itber ~ litate &amp; milèricol'dia: fiC\lt
&amp;; t1ll1dd.l.f c. de /l1YC domumpffr.ad clIius cxcm plul11 cxifHmo,
1'~l1di~iu1l1 h c ah lbt\lto nonro fuinè inrrodl1é\:um &amp; conccr(um dcblrort. Sed bene fi illm recupcr:\ndi bo na (Ul, conccrrum .1 Principe cl,C:uius bOIl.! fucrunr conlifcara : non noccrrcr[In , .\\,1.:" ('lp.l. (01.4. verfic. pone Rex FraI/corI/m. tit. UcftllÎl/lrilx.
dWi(!' rM(im.regnl.llJ vftb·fi .. d. &amp; Ibi ellm (cquunrm Alucr,r,l.
5'/ o.s. Ptxpor.col fi· vbi dcclJllnt COlI1d~mll.\tul11 ad momm,
qI/l,d 'l m ducercrur:ld [upphcium,rcl11lr~\Ollem, &amp; in integrum
r"Hltutwncm obtinuir a Rege, ex hU\l!(rnodl bcncficio rccupe'
r.lIl LlIdJ apcrtJ Regi,fcd non aperra rcrtlo:faCÎlInr 3d !toc,quç
n 0 ~t 10lt.A Il dL'" c.ftne wlp.1de regul. IllY. Itbro 6.;n c.-1[ncllr.vnde
tdl,turm J.d grJtlJ1I1; non rertiwiwr ad rem paris priorit3tCrn,
I1~C prxfcrwr,rd portponirur ci,cui medio rem pore gratia fana
cfl:.,..lp'111.lmltls.dcYlj:rtPlù.ltbr. 6. &amp; prnl;\rlH collcgio vc\ ordine,
deindc rel'm uws non rccupcrat anrlqlllt;\rem , vc\ pn!1:lIlu mlo.
cllm,rcd il.II ), rur tanqu.t11l de nouo reecprusl.1.&amp; ibi oar.&amp;loh,
de Pi.lt./il 1.1.c.de hù q"/lfJexil.d.ll.re;IJt.iI. 1a.ad hoc tcXtuS, inr.

t

/xi~

Caulf.1 1 00 ~:rfb .
1 1y
ex Ifjiillioltiol'lc.tn fm. dejil1lolli".lgtcur 110n dcbct bClldinum hoc
/l:aturi ex grarll cOllcefsum dcbirori , ptxludlC.lrC lun dom l
llico.
Et ln;1ximè arrcnro, quod fiarurum nOIl colin aLr llllJUILtr
rerro i r(o 1111 c caulfJIn hoc ell in(olurumdJtloncm, f~élam trcclltori à illdlCC,CX qua immcdlar(' fuir qu;rlicum IJ lIdlmlllm, Jlir
ius retinClldi iurc prxlarionis : llec hllgir rerl Ô d,duccnclo tlrlllum ad non e.mlf.un : quo ca(u rccupcrario rCI, ctlamfi h(1Cl 1 3
per viam iurtinx , non prxilldicarcc rercio, nec domino dlrc8.:u:
vr vo luir la cob. de Bclloui(u, ln d. fltulo. hÎcfinÎtl/f lex. &amp; cum {cquumur Il ald.Alucrot.&amp; PrxpoGr.ibi:Ilald. Ludolll. Rom,&amp; lar.
inlfod 6-Ji IMe.§fid &amp; (i.Jf de 111 Ù~ vocolnd~. pcr dlurn rcxr.Ilarr.&amp;:
Ang. IlIljï l'''urjl1ll11l jJ dtllb(r. &amp; poJlb. &amp; AEgldllls Bdlamcra,
dm! 744. Feltn.tn cap.lllltr '11141110r col. f. 1lI 1f.zllCt1l1a.de m.IIOYlI. è
,bd/mt. Nam gc ncr,lIircr,1l1 '1l1acllmque rc!1:irutionc, Crl.lOl pcr
modllm iU!1:\tlX,liuc ex capi re minons xram, fiue ex capire ahCUtUS iu!1::x: .llllf.-C maloris cOl1ccdarur, fiue ex clunà merus:
nuqllam prxludlcarm tUrt quxliro re rrio , nil; Ilia rc!1: lturio vd
re(cillio opcrcrur prcci,c annull.mo llC: conrra.1 us &amp; rraditlùllis
rerro , &amp; rctra éhoné 3e reduéhollé ad 110 cJu[la per modu allnillilarionis,&amp; ex c.ll1fTJ nCCCllltll Jllcxi!1:érc ,lb 11H00 co tr~J:us
(ecus li recedarur à co rraéh! ex cllJnà, pcr qua concraé\:us llon
allnullarur in (c,nec reduciCllr rerro ad nun caui[l1n, {cd rradltio
rcmall cr pro rem pore prxrerllo cil1ca"llcc rcrrJ.1atllr,l'llfi l' C ex
nunc, &amp; pro rCIJ1pore fmuro, nOll anllltllnlldo ncc [cuocJndo
rerrô ad prxrertruln.qllla tull~ rroculdublO dt'bul/l' IJudll111Um
ex prullO comraé\:lI, ctJJl11fi rc(olutJo /iuu t'X c.lUffJ aHn'1".1, li.:
Ilec Ifal la . vr dcclarar vlr aClluf1iml &amp;. I;,Hnml I11g '1111'" Carol.
MO!1Il. IIlul.l.dcfiudù. §.11.11J 7. 'f1l.cIn. 31.0" 4/ . &amp; fUIr OpJlllO
hxc IlarLlnlf. §jïn .1/IIm: [Ilh col/dmo11C. C. (~"'IIJII'I.d, Icg.lI. l'b l Hl
effdhllta dlfbnglllt : quclU (equulltllf ibl &amp;: 1111. ~b (mlll'11C.Jf. dt
p",7.commllnirer Doé\:.
Q:0d .\IIté (hrmu noltru annihiler ipl"otJlll'c .1dJ léllOllé , (cu 24
iu(olurû d.moné f.,é\:ii J Illdlce: nec lingar rwo d,d" cndo Clt l!
lu aJ no n caulf:lm , apparcr ex lC[l:ur.1 Ipfill S aatu[l , qllod rer·
mi rrir li mpltClrer dcbllOri recuperalc l'CS ipf.lS dlllrJébs oblaro
credlrori illdlcato: 'luO calll no rd'uluirur I cndltlo 11'(0 llllC,nce
rerro fingiruc nOll faé\:a aur rctranstCrrur domllli1l11l 111 de.
bicorcm,r. J rcqlltrlrllf,quod rcs m.d;ttur verè &amp;rc.lltrc lt'blto-

t

Mm

1.

li, \'c

�,

lI&gt;
C.hllf.l IOO~. {l.l.
1 i, ve probe tex rus ÎIII.2.e.de p.,Elù mur ur.!.&amp; ,,'éd.cop.qui 10 ~.
[ur ln pal1:o de rd1:iruédo ré venditori,rcll:ieueo rr,uo emeon. t
Ibi d 11igEecr pcrpétiie Hier. Cagnol.i1l repClÏllol1t ill/IIl ht,Ù,CD/. p.
49· Aret . COl1! 6. &amp; SOCIn.w1 if 3.;11 )''1u41. &amp;: hoc plob~t tcxc.
1" c..ld 11,ffr.lm .duml. 6- ~,t11d. ideo &amp; peri ulum
fwtrusrei,
ante obl:moncm.pcrrincnr ad cmrorcm , ncc veniune in retbtutioncm:quod dl gcn r,t! in omni verbo communi,vel oblIqua.
quod non rdùllllc iF(o iurc,ncc retro fing,r, ve voillie Bald./"I.I.
;11 fI/(. c.de p.tElis.mur e"./. I!x pl obacur ibi , &amp; in i. I.l.(:;~ 3.~:t
(enrcncÎ.l ommbus placet fine conrrollcdia: vt dlcit &amp; prob.t
dOIll.Alldr.Tiraqucl. dt rttr;.E!" cOl1ut"lion. §.l.gllJ. 7.11.17. &amp; §.6.
tlOff2- .II.J.&amp; quod vcrbum,rw'pert( ,in Il:aturo polj[Um ,non re
(oluat ip(o iure addiaioncm,in pra:iudiciul11 domini dlrrtli,nec
retro fingar,fed ve ex 1l1ll1c,medlancc rell:mlrione prerl), &amp; lUlUS
obl:ttlone,probarur in (IIp.l.llt .qHld //Im,f vAfall.pojf .bCIJ.fwd. TtCIIper. vbi rccupcr:nio rci fcudahs faaa ~ va(allo , non collIt IplQ
Illrc aut annultat alicnarioncm prxcedel1tcm , nec rcdlTClt tlbm
ad non cau{fam , ideo non prxllldicat domlllo , III iure libm
alien:nione quxfiro: vr Ibi dicirur. per qucm ec~r. lohan. Fab:r.
11/1. (. e'1f1i/1/d.bc.ab tml. d!fctd dccidie dcbel i 1.1lIdtn lIum, ctÎJJ1!Ii
co nrrahcnres rcrradirione faaa &amp; re rccllpcrara difced.m l
concr:1.8:u.
Vlrmu, quia, li cèc rccupcrario,quam facir debiwr ex Ibtllro,
:lcœdJT n agis ad dtltra.allm quàm conrraaum: quoniam hoc
pflllclp.dlecr agieur vr ,ob lara crcdicon lUdlcaco Cllm expcftli"
ddmor rccupercr rem (uam priùs dlrtr.1fram , &amp; credlwri addicftm:ramé hiC dirtraaus non illlpcdlr laudimlUm cflè d~bitu ,Il
'l'I.t: limm dircao domino,ex Ill.! addlaione.ncc mducle rqxtinOllcm illtus, li fUie folucu11l , &amp; mulr" mJl1ù~ rcrral1:abir Tel rer"nnon.cm,falbm iure pra:lanonls : cùm rcgul.l li e, dirtralHI qui
l'cern 110 fillgir, nrc annullac onrr.lùll , IJc~t ilIum dtll'oluat, ex
~.llllfa ramen qux no fingit reno , Aec tntcllcl1:LI acqlll(iriollls&amp;
eradmools wllJr,no impcdlrc,laudlffilll debcTI ex comraétu domino dITcl1:o,li c(:r ex dJ(haau no dcbcarllr 'lluom:t port lusquç·
lirü dl!cao dommo,non porell: comr;lfrlls dlrtr~llll1l prçlUdlclU
domtni, vr vo luie A ng.in t./IIrifgmJ/lI.§.adu.col.l.&amp; Doa. 11/ d./.Ab
rlntlonrff. de pIl8.&amp; copiosè Tiraq. d( m,"éh, COl1/1ml. §. 6. gloJfL.
n.lI.n&amp;I+~in imo po(fcr dllbleari,an ex hUIl1Cmodi diftr.lt\u
CU.ID

CJuIlà 100.~'\:lb.
%.77
cria c\cbearllt Ialldimill diretlo dOnlltlo,cum fapiar emtioné ,ve
in limlll vollllt Baki. CIII! 4 D01IWIUl NICDtil/lI. Ilhr. 2.. &amp; Raph
. Co men u.s,coJ/ji. 18 4.'11I/ltji1110 trtcenttjimo fl'lillqUII!,tjil110 1/0116 , &amp;(.
&amp; ocm.confl 17.fn '1U&lt;fjl. '1u .. ver/llllf.liim pri1l1o. &amp; qua: abllndè
de hoc fc ribit ViT con(u mmatilTimus dom.Andr.Tiraquel.11I fine
t,aEl.tfll c01/utnliM~'1J rtlri/Elus.in 8.qll..ft·/I.6 3.Vfo,U ad Il.83'
Ex quibus viderur hœc (ecunda.opinio probabilior, &amp; vcti t
in punfro iuris , qu~m rCllcndo facile ert rc{ponderc contrani,
argumemls .
Et rc(pondcndo illprimis nega{IJr a{fumeum primi &amp; rcrtl)
argumenci.~ia rta{IJcum non li.ngit rctro, nec dedllG/r tJtulum
ad non c:l.ll(fam, annullando addiaioncm faaam.cred iron . ncc
rerransfere dominium Ipro iure,Ced LUedianee tradieione, &amp; pro
rcm pore futuro poil obl:moncm , nec rcrrogradieur, vr probawm fuie in quarro fundamenro pro parce domini.
Ad fecundum re(pondcmr,quod Panormitallus III conlil.allegaro ,loqu icur in gabella, t qua: dcbebarur ex difpofiClonc rta- t
[ttrl,CUIUS vcrba rttiéhlIimè &amp; propriè crane acciplcnda:rû qlJJa
Ihrun verba propriè (Ullt inrclligcnda &amp; firiaè,t. j .§.Jucvtrba.&amp;
ib, Bar ffde mg.gtjf. mm qUia gabella,ranquam vcébgal, Il: odlo(a,l.l C1/tEllg.noulI ;'ifI.ideo rtril1:ilTimè interpretada. Nos aurcm
loquilllllr de iure laudllnij , Îllrc corn muni dcblro ,&amp; Gc de lure
fauorabili:idco non rtrŒl:è,ficlit rtarnruLU, 1I1eerprcrandum , (cd
adiuuandllm poriùs, vr voillir Carol.Moltn.tit. I.tie fi·ud.§. 1j. gf.
4.11. 8. &amp; licèt ibi dlcar releuia eflè odiofa, qllla conera naTllrlm
rcai felldi dcbeneur , ramen ipfe ibi loquimr in fcudo , de UIUS
originali narura non debenrm rclcuia:fccus in emphyrcufi , cuius proprb n~tura ert,ca debcri,/j.c. dt iurt e"'phyl. ideo (une fauorabilia , &amp; adiuuanda ineerprttarionc. ~am quicquid ert dc
narura rcai felldi vcl cmphyrellfis,cn fauorabilc, nec exorbirar
à iUTe communi,&amp;: crt adiuuandllm inrcrpreraeione, vr ip(e voluit ibJ:prçfcrrim cùm rtaeurum no(hllm non derogauerir,vr difrum dl:, III aliql10 IlIri dom/nico.nec Panormlr.id apert dlCir,
ad quod a llcgarur:fcd Vt probarcr compromi(fllm, de quo in fJé\:0,11l quo con(lIlcbJr,agcbatllr,noll fUlfl-c call(fam rccuFcrarionis bonnwll1,adduCÎt bcncficiu fJi.e. dc I/Irt domin./mpur. Nam
mio IlIJ fllndal1lcnealis, quare non d~'beaeur gabdla in cafu,in
quo cOllfiJlllir , efi,qlll:l appcllatio fucrat InterroGea à fccundo
decrcro :ideo pcr eam prolJl1nriarum (eclIJlc1! dt'crcri fuerat cxMm j
rin .2um,

ri.

r

�1.7S
C au(T.t 100. ~:dt. L.
tlll.lum ,&amp; ad 1l111l1um d,-d uéhlln, 'lUX raelo cefiJc 1\1 quxfi. nof1:rJ.:qlll.1 non fUIe "ppcllano , (ed (ob r &lt;:upcraelo bonorllm ob
laco prctlo,poeelhre l'bcun fa.la,quc:,vr plObarul11 dt fupra,non
prxiudl cat dm:fro domll1o.
! 6
~nlmo OpllllO tilla Panorrnieani ,cnam in gab lIi\,non en
nimis rura,ctlamÎl re(o!utlo fiercr ex C:lUrr~ ,l)lIa: finglr rCClo,d~­
duccndo riru!um ad non caufi":lm:quolllam CII.lln lX 111.1 call1r~
dcberur gabclla,&amp; (olura non porrer rcpcri , vr volllir Bald. In I.fi
fr.~d'Hm.rot.z. . c.dc ..d/I.~Elt",.per l.d,bcl.ff. Je ~"tl. cd/El. &amp;: (CqllJ[UI
eum CaroI.Molin.tit.I.dt jèlld.§. 2.z.in 7.1"41.n. 'fO. &amp;: mllito magis,ÎI dl(traélus non rc(oluar comraélum in pra:rerirum , vr vollllt Bart. Bald'p .lll! de C a(h .Salic.&amp; I:Œn.8 . qui dicie hancoplnioncm erre commllnem,in If.§.jin alllEmJi'v condl/lOIl1.C. (umm.
de Itg.tt.&amp; Ibi Corne us 111 COl'lfl. 94.
Ad qU3rtUl11 negarur, quod verba nofl:n fl:aeuri habcantvlm
rtfolutluam, &amp; efft:élum paélllcgis commi{forix, vd add,dio·
nis 1I1 diem .nec qu od rcrro fingam, ad annullandam ir(o IUrc
:ldJléllonem faùam crcdirori : r. d (olùm opcramllr wrathuo·
ncm, pro ecmpore fururo pofl: oblaCioncm, vr laoùs fiJl[ proba·
(Um [upr~.
2.7 Adqu inrum ,criâ t negarur (llbrogario r d(umr3 pro fundamé.
ro, quoniii non fUIe més fl:aruei illa faccre,fcd potiùs intllito pic.
taClS, &amp; ex mera II ber.llleaee hoc benc:fiClu concederc dlblrori,
ad c:xcm plu bcncfici) d.lfi.c.dr lllrc domm!! Imprl.nec bendiclUm
{beun noftri (apit in ahquo naema rC(CIfliollls , /. . C. de "fi'"'.
'iJmd'I.ln qua cmror porcfl: (upp1crc lufl:Ü r r(Clll, qllod lIon po·
tdl: hic rcdJ[Ol.lcem,llIa re(Cl11dlr rerro dcduccndo n,ulumJO
non cau(fam, ,deo omnes frualls percepe, porl vendl(ioné vcl1Ium in refl:iCuCloné,pellnde ac ÎI vcndlClo non fulfr~e fJél:.&amp;o
bendicium nofl:ri rl.ltUCI non raI he lIlecl\célu m acqu, finonls,rc(cindendo,aue annulbndo. Ideo (olllm h.lbetm raClo frufruum
pcrceprorum poll: obl.lCloncm, ve volum COIl1J1)Ul1leCI DoJores
,,,IL pcr lllum eexr.C, dr p,,&amp;7ù In/rl ant. 6- 'L'md. compof
l. 8 Lxfio t auré ab f!:aeuro céÎldcrarJ fuir caurra Impulliua,hberahras auté &amp; m,(ceicordla 'pÎlus Pnnupis fuhllcnirc voléns dcbicori opprerro,fuie cJ.u(fJ. finahs fl::lr urJ. vt v(us &amp; cOCueeudo,qua:
efl: oprima legü ilm rpres/.cii de inlerpretafJol1( jf.de /e,~/b. nobis dcc1arallJt:Nam v(u &amp; &lt;:on(ueeudinc,Îluc dcbiror Îlr 1 {us,{iuc no,
(cJnpcr rcclIpcrat à (;rCdiCorc, vt eeiam anlmallucrm glolTalor
f!:atuto

Cautlà 10 0. O!!.,ft.t.
179
ftlllltorull1 , III glorr. (. iUius rlaruri. nec vocar credirorcm in ius
hac de cau((l, ve ob(cruae con(uecudo. qua: con(uerudo (a[l~
pcobae, I:EÎlonem non fUlrrc caurram 6nalem, Ccd implllfiuJm.
alioqllln non darerur hoc bcnc6cium, niÎl Ix(o, ce(fame cnim
cau ([.1 finali fl:acuci, cerrare debee ll:aeuci diCp0Îltio , r, rùm cej{.m
ft. de Ilppell.!. IIdigm . §. qI/amI/if. if. dt iure palrol1. licer cdrame
caurra impulÎlua,nol1 cerfee ftatuCl di(poÎlrio,ü .§jl1ff. de dMdl
Ad (exeum re(pondetur,quod tdireélus dominus quoad modos,conditiones,&amp; oncra comcnea ~ exp rerra in coneraélu ven- 1 9
ditionis,rctincndo iure pr:Elacionis,habctur loco cmtoris,&amp; obhgarur ve ipCe cmeor, (cd quoad ca, qua: cxtrinCecus acccdullt rei,
&amp; afficium rem difl:raél:am, no n efl: loco cmtoei\, (cd magis rccupcrator: quia auocat ab inuiro, nec capit ius, nec cauffam ab
co,l quo auocat, Ced poeilis à (cip(o, Îlue à iure Cuo, &amp; poeeftare
cmphyteuÎls, qua vtitur. &amp; ideo non obligaeur hypothecarils
crcdiroribus, aue aliis, quibus res emphyteueica erac affcéla, &amp;:
obllgata.ita Ilecerie obligatus dcbirori, volenci reerahcre ex beIlChcio !taruci , quamUls fl:acucum fic in rem conccpcum, U 2 ffiCllr res (ua dl(po{ieione. quoniam (heutum non dl(ponir qu icquam ill prxiudicium domini direéli, vt di~um cf!:. &amp; hoc fit eriam rl-(pOl1{tlin ad (eprimul11 argurnentum.
Ad oél,llIu m &amp; vleimum quoquc argumcnrl1 m lit rc(pon(um,
quod Iicè,r t re(pcélu creditoris, cui rcs fuit adiudicarJ, dcbicot
verc &amp; propn è Île rccupcrlror,&amp;non emror,quolliam ab co rclU JO
3llocae , &amp; cuincir (u 0 iure, &amp; poecftaee fibi concefià ab ll:aruro:
tamen rc(pefru domini direéh dcbitor non ell: l1cque emcor, neque recllperacor : quoniam fl:arlltll non pcrmirtir Îlbi recuperarc
concra dominum;ncc in altquo derogae iuri dominico, vt latlùs
fuit pro ba m m (uprà,&amp; {ocpe repcrirum.
~ i d t li deblror prxuencrie dominu, &amp; obrulcrir credieori,
&amp;rclU {tlJm difl:raélam à crcdlrore iuxeJ i1:arurum recupcr;wcrie, J r
anrCl)I1 .1111 dom illus dccl.traucrir vellc rcrincrc lure prx1JC1onls.
an dircfrm dom mus porlmodum porcnt ab co rem dIltrJfram
aUOCJrc lure prxlaClonis . JlI biu 111 fJClr, quia conCangllll1cus hoc
c.I{tlnon porret à dcbirure rcrrahel'c,licèe por uJ!l~ t ab ip(o cl'cdlcore, vr \'olu ie Albcn, i 1'1 t.c,," IJoctdic70. §.ji 1/1/fff. dt .I.{!J. ill". l'I/U/.
c,tNfpcr ,lIum rextllm,&amp; m/.'fl/idam tej!aJ1Ul1lo.cClam per illti rcxr.
fdeft/ncam libert. Franc.de Ripa,Î1I /. 1 .(ol.pcn~/f.l1/lm. t o. tH verfir.
fid pone , qllOtf ipfl vendit" 'Urtif rrdimm. if. dr priuif.rg. md.
Iml

�1S0

Caulllloo.~x!l:.l.

hcèr Marrh.de Affi Œ1:is,tn tr4c1"lu protm'ift'J,rn 1Jtrb~,ftrlpl.lJjtp.
'fmf'.flplim~.in eadem fpecie conrr:ll'ium velic.~ed rario ll1uhum
dl dll1erfa direél:i domini ,&amp; confanguinediqUldem recupmmc
debirore rem fuam ,ce(far cfFeél:us vendinonis,quia recllpmndo
rem res remantr in familia,&amp; rcducicur ad ilium (\:arum, mquo
er.lr ante vcndlC1onem, Ideo runc ceff/lr rario iinahs dlfpolillill
conCuecudll1is,TeI (hr\lJ:i ,conccdenti s confanguineo rctr.1ûum:
quia r,uera &amp; eftèél:u res non exiulr exrra flmlliam, hcrrcxlfj·
neo full'fer vcndlraIccus in dlrcfro domino,cullls lUS &amp; fJrulUl
rerincndi non re(plcir familiam, nec quàdrcs dd&gt;iroris conlèr·
ucrurin illa/ed à fc ipfo, &amp;iure fui fc udi,&amp; virrur~ arruEtiuaru
reél:i domini) Illud haDcr. adcà vr vendlrio lle pcrf~él:a , lbmnfil
ius ad rem vendlram auocandam formacul11, &amp; quxlÏClun doml.
no dircél:o, ad 'o ve neque comrahe mes poffim fllO faEto con·
uennone, Vell!' Ihaél:u,domllllll11 illo pnuare,criamfi hoc ammo
rccuperaea Ge rcs,quia redinec grario iuris,vel rel recupcraliopoU
ius qua:ficum dammo, non pra:iudicar ci, vr volu m Barr. ~(lh~
if) 1. 1. §Ji rem dqoJit.tm.ff.dtpofl.&amp; facir in arg.l.ln mfolllm.§f. trw.
[la lJi:mllirr.if~llli m.ttrlm.~ diél:um fuir fu pcriùs.&amp; pr:rfcrrimG
vera he fenrcnn:l quam fupr'l defc:ndllnus, ve fiJ.ru tum IIIlulM
ponar in pra:iudiclUm dlrcéb domim,quod non dl nouum apud
nos,eùm (brutllm reeraél:us confangllll1cortlm, qllod 11laglHn
fauarabile, ramen eius dlfpoliuo non pra:iudic:le dircélisdomi.
IlIS, nec qUlcquam derogar iuri eorum , ve latiùs fuit probalum
fuprà,iN 1.fjIUjf.lJUÙ# cauffi.&amp; hoe,qu:ll1d.o cre~li r or ante obl:llion \TI verl: poffidcb.lt rcm ,qu:l1n pofka rcfbelllt lpfi dcbI10n,o!J.
lartone deblri ac Colucione faél:a.
3~ Sed quid dlcenJum , Gdcbieor poil addl\:lionem, &amp;rcIJd·
iudlcationem libi f.làam , remanGe femper III aéluah &amp; nalur~1
po{fellione rel : quia crediror non curaulr adlpl(cl po(fc~ o ncm
rei Gbl addlél:x,IlCC penir mirti in poffeffionem, ve f:rpe COIin gII,
quando creditor vcnGmlh rcr runer, dcbleorem breui rcm(uam
rccupcramrum: vel quando fruél:us rCI paulo anre addiéllOncm
fueranr pcrceptl ab Ipfo deblrore , nec fperanrur aliqui frullus,
-nifi poillloucm ve1 deccm mcnfcs : cune cnim folene credi~o!cl
fpeél:are oblarionem , donec fruél:us renafcanrur , nec mtenrn re
Immifcenr po{fcffioni rei, ne inuoluanmr &amp; im pliccnrur rcrum
incommodis, &amp; ünpenfis.an eriam i(1:o cafu dominus porerillt·
tll1erc &amp; vti illfe fllo pra:larionis, aue laudtmium petere. CtllCID
,
hlIC

t

Cauffa ,oo . ~z(h .
18 r
hoc cafu • G rcneamus oplllioncm , qllam relier Carol. Mollll.
in confoet'ld. Pdrif III. 1. defiud. §. r 3· gloJ!. 5· III pmnd qu.tjl. nu·
mer. Il. Il.. &amp; 13. ve pollinc conrr:l.hentcs re nondum rracl ira,
ctiam in prxiudlcium iuris dominicI iam qua:Gri, dlfcede rc a
vendirione: qUlm Cenrcnri:un diCJ[ approbari à loh. Fabro I~
t. 1. c. quand. tiaal db ant. &amp; vend. in prùJClp. for(an non pol.
fce in Caal huius (heuri : quia quod poffunr conrrahcnrc\, potdl &amp; ip["dex vcl (btlleum. Vcrùm quol1lam Gui llel. de Cun.
Alber. Bald. Angcl. &amp; omnes, in 1. ab cmlione.jf. de pila. Angd.
hlh . de lmol. &amp; Alex. in 1. aa•. ff. de re iudic. Bald . ù] I.Ji c6I1jfl l!JIt- C. de don4t. 811U ntlpt. fucrunr in conrraria fellccmia , ac (tlolm
Alex. in 1. iN i"jù/,t1rJ. in f.ff. [01111. malrim. fecundùm corum aplniollcm polfet dominus reonerc iure pr:dationis , al\[ laudlmium perere. Ideo non dercrmino, fed cogitalldum l'dmquo:
quia nondllm audiui declfam.
Sedtan ql1lllCa pars(qua: in fauorem creditoris alio fl:at\lto de- 33
trahi llIbetur , IDlI1ÙS quinea parre a:ftima.ndo rem credltori ad ·
dicendam , qu àm reuera v~ lc :lr,) fe~arll[ dircél:um dominl1m,
iure prœlariol11 s rcm addiél::Im rerrahcnecm? &amp; puro e~m (eqlli,
ad exemplum vfl1 sfrllél:m con(olidariollis, qua: (equiell[ pofCc{forem propricraris , &amp; pcrr iner ad eum , qui rC.11) rcrrax le, vt
norninarim dccidir Carol. Molin. lit"t. 1. dt ftudli. §. 3o. III/mer.
179 . Nam ex rcrraél:u res eranfir eum omnibus iuribus , &amp; perçinenrilS fui s) &amp; om ne commocll1m comraél:us dcber rranlire ad
rerrahcncem ) ranqu am loco emtoris fllbrogaru!ll. &amp; ira obfcruar vfu s &amp; con(ucrudo a pud nos, nam domÎ1111s dircél:us rctinendo iure pr:daeionis, auocat l'cm non deduéh qu inra parce.
quia çflimara tuit quima parce minûs, qllàm reuera valerce. &amp;
hoc minori pn:rio credirori addiél:a, merieo pro codcm pretia
dominus reeinerc poreil:.

Nn

•

srM

�CaufL 100. ~ rCL. j .

srM

MAR 1 A

i l AE

Ilrlu, C'II/Ift

ST ION 1 S

100

Hrprtf, .(.l Il",, (P11lr.zIJ/lur,f r(J, ']IU obliglllllr, 11#11ft Itmport obltg.tll6tH; Ih bon" ip/i,,, d,bIfOn(,qlll obllg.llllr.
~ Cr:,f/l., pojl. rlon,nA /',.brl ilH offirtnd/, ql/mdo pTlor crdi'Ir'!.'l'dlda IIlr( crrdllorû,vt! vendwo foli'l ejI ,l/l/dla,rxlqlllflu INd,·
1.1/11",jôlemmltr.n. 3.
~ Fa(711nJ mdmi,rxr']l/tntIJ IlIdic.ltl.m jôlemJ1itrr,rlput.11I1r I1Idgiifo· .
al.m crrdllom prrft'll/mtù Ip/ilm I/Idl(4tl/m , 1J,am fi,Efllm (on·
dann.fI! , ']I,,.1Ill1m 4d 1foc1l1m , f1l poflrTlor (ftd;tol rIt/pm:
!tell '1l1o.,d rUIEllonfm r(f,&amp; fll1llt4,qu&lt;t prift"" cY&lt;dlfori,[..{fuln
IlIdf{/! l.&gt;:ijlmwllrfilElllm àpdrcr.
f Crfd,tor pofmor 411 pofsll offirrr lII puitldmu". dlru7t dOmlnt, 'Il"
IWll! rem ex c~lIffi Iudlcall 't'rll"lf.lI1&gt;, vrl crrdllor; JddIEldm,rr.
tl1lcrr lurl pr..IJlJoIIIJ. 6- lin ide"JJil 111 tl/U cefllO/ldrlo. 'udl nI·
mlr·7·
6 COllfmgllil1llH 'tIOlml rlfll1lfl il/rf prOlonJ/jèO!, Tf'" lX (Jliffr IIIdl(4·
11 1)tndI14""vd CYlduori dddl(7.lm, 411 rxcl'IJtllfiC/mdllm md/·
torrm offirtntem priori, CH; Tl; fiût nddJEl.I. ']I/Id III (,jsmI4r;o
dO",1I11.11·7·
1

cr

·.,
O

1

.fZJ' AE S 'T 1 0

3.

N qU3 ql1xfbone fuit conc!u(um oblanoncm Pamel~
hm Gratlalll 110n rcc. 'Plcndam, tribus pontlirnùm rJ·
.
tlOlllbu s.
Pnma, qUld GrJtl3nt1S non prxrcndebJt cx prl"ifaru
hyporhecam cx eonueonone,(cd taClram cx Icgc rcgla:qua CJU·
tum dl &amp; cofbrucu, V[ ex om11l condCl1lllatJOllc,ùda III vlrlllfo
Tc(orw,à dic pronuncianollis ius hypothecx, Cuper boniS condé.
nati,tit pemon qlla:(itlll11.Scd nOll confbbat Itql1ldo , quod fcnrcntla condemnarol1.l Pro(cne(c:J1J MaJlilia: Jaca, 111 fJuorcm di·
tr, Gratlalll ciTet ll1 (uprerno wbunalt. vel vltlmo rcCortll tara, &amp;
per eon(cqucns qllod habcrcc hyporhccarn.
Pr;rtcrea, &amp; Ilxe tic (eeunda ratlo , (cmentia diéb Pro(cnc(ca.
It fucrat Pronullcl:Jca 1 Y7 f. quo t rempore addltho domus crar
!.lm

Cauffa loo.~~(l.j .
_~,
iam (.Iéh ercdltori ,&amp; lie ccmpore ilhus (enrtnrt;t:. domus 11011
potcr~t obligari ditro Graciano ex eonucntlonc SalcnJ debiroris,eùm tunc non cffer 10 CIUI bonis,vcJ dommio,I.7i//lH ./1I finJl.
qu,t Te! pig". obltg. poffilnl.l. pOfi".;l1 prmat JI. 'fl/i pOl . in Plgnor.!.Ji
drbllor c.de frltliltg.ffcl.Q:JlI1lmo criamli tune fuil1(:t in cius bonis &amp; dom Inlo,ramen (ufficercc,quod flltifet alJenat:\ antc oblariollcm,lf prùrfit/I'lm c.d, dtjlr.pigll.
Terri.l, qUia t addlalO huius domus, f.,aa crcditoribus cx 2.
eauffa iudic.1Ci,fulc faél:a'Îtlre ered,toris,quo c:l(u poO:crior crcdi·
tor non potdl offare ci,qui emit à priori erediro&amp;&lt;;, Vt prObattlf,
&amp; Ilominarim dceldltuc,illl.r.illl.rtfPonfo.&amp; i1l ü .Cji 4nfltf.mdll.
pig.vmd.&amp; it; I.{f/'" prior.1n 2..refponfojf.de diJlrnEl.pigll.
_
Nam Itcèt , qll~ndo ipsemct debltor (pome vendldit, vcl dedit in(olutllm crcdirori, Î1ne iudlCÎs authoritatc &amp; ordinc '(0lelll/li non (cru aro, Vt in ca(u l.fi pr"dil/m. C. dt lIIiEl. pollir poflerior eredlcor hyporhcearius offcrre, ncdum pnori, qui rem Clmc,
"el aeeepit in(oluttlll1 J debirarc, [cd c(iarn CI, cui crediror poO:modum VCl1dldlt, Vt probattlr, ln d.l. I. 6- md. l. cllm pT/or. m ~ .
rtfpO/lfo. &amp; deebrat Alberte.llld. t. 1. C.Ji .ntiq. md,/or. qlloll lJm
.tune res cùm vcndltur, ve\ dJrur in(oltltllm, crat IJlllltt".:ch
&amp; obllgara (ccundo creditori : Ideo tranlir Cllm (LIa autt\ , 'lUX
durar poflmodùm ad quo(eunqllc rcs (ran(&lt;::1t. T amcn t (( eus!
cil iJuando dcblrar non vClldldit vcI dedir lIlr..'!lltllm , léd
ip(a crcdirar , vc\ iudcx , allr apparitor, excqucndu l'cm III cllcaram , tolcml1lbu pro ll10rc làuaris auél:lOnibIlS. ycl (u m
1l0l\Jnucnlrct emtorcm, app~mor adi udlcallit rcm Irram ,u(lo
'prcrio credltori , ;lUfri0111bllS pro more f:léhs : 'UXt.l r&lt;:xr 1. 1.""
do. C. tif (.'&lt;([1'1. m :udsc. &amp; ml. fin. c.Ji in ca/J1f /IId". plg" '"plI'.
6- in 1. d Dillo PlO §.Ji plgl1OT1I.jl dl re ;"dl('113m ttlne cell'.tt lUI dfcrcndi. Cui us rCI rmo duplex rcddl pote 0:.
Pnma, quia in exccurlOnc llldicari pro morc fiunr tria prorla.
mara, pet Intcrualla lillj!ula dceem di rum, vt crcdtrorcs a/u&lt;]ue pl&lt;X'rendcnrcs lI1rercnc rCI pJgllorarx admoniti, compa rcoilu r
in termino, perfccururi lus (llum alioquill ius (uum ae obJigano.
nem pignoris :lminullt ,&amp; illn (ux hypothecœ raClCè reuundarc
imelliguntur , I.Ji lO lempore. C. de rrmtjJ.rignor. idco non ponùllt
poll:rnodum offcrre.
Secunda , quia eadem cO: aurhorÎt3S conucmionaJil pi gnons
Nn 1.
&amp;lLl

�C~l1!fJ 10". Q,:IXrt. 3.
\. C. Ji m
JI/d. pi!,'" (~ft. fit. &amp; ibi
Bald. &amp; vtrumquc ex eadcm c:luifa proccdlc: nam quemadmodllm !ex pCllT'ittlt crediton dtfhahere pigllllS cOl1uentionale, fi
Ib.cura dlC peCl1111.l non foluatur, I.in. C. d~ mr.dm';n. i"'pllr.§.!.
il1.f!:!/JI.fl'"i'. ,/un. li,.w! non. ira &amp; lex pcnnirci r plgnus iudlcialc,
"cl pr.n riull1 dill:rahi,&amp; nlicnari aurhori tJte llldlcmna, (cruali,
{nlclnlllbu&lt; t.ordo.C.d( r:aC/tt.ru Judsc.l.1./. ft. C.Ji 111 (a,1[.illdl. pigno
(.If' fil.f..) ]I//(O P/Cffdrrt md. ~x faculc.ls illCfl, d principlO 0bhgan0111S , qllcmadmodllm fac111cas vcndc!ndi pigl1uS dlClrur
incflèconlientlOnl pignons ab ipfo princip lo .[dt"o !icut h:rcfaéb vendmone rel pignoratx per credirorem rcfol uit ipfo iure
0lnnC5 hypothecas faél:as poil: cO llueucioncm rnlTI ll'lgnori , ira
&amp; illa,qllx fit 3mhorit arc iudicis, refo1uit ipfo lure , &amp; cXtÎnglllr
pollenore omnes hyporhccas , concraébs poil: obligariooé pt!mam,cuius potcfbrc fit exccurio. Nam hoc caru refoluirU[ dom1l1ium debHoris ex cauifa , qux pra:ccd,r obligar ioocm {ccundi crcdltons,mcmo lllam rcfoluit,lft lX dl/ob'H. ali:ls inciplr"a'tm
JUls.'H~.§jld &amp; 0!-f.lYCtlllU.jf tU /11 dum "ddIE/.&amp; declararop tlm~
Alber.m J.l. I.c.f "nuq.md't.pign. wlld.
Non obltat, quod t faél:lIO\ lUdicis rcpuratur faél:u m Ipfius
6 parris,&amp;pcrindc oblJgarll[ dcbl[or,ac!i ipfcmc ricci!fcr,&amp; dedi{{èt in folucum, vr III rcrmInis deciditur,illlft ob l.//1f.,m .c.dl lNie1.
Ô- lJi pignorn ../f. (odem. fed fi ipfc debiror dediifet ln foluwm crecliron, pofler rroclIldllbio {ê:clIndllS crediror offerre primo,v! ell:
decifu m, sn d.l. 1.11/ 1. r1Pofi. C.Ji dntrq crtda. &amp; sn d. t. ,;,,,, prlOr. In
2.. rrftm.1f de diflr. pignor. Nam illud 11011 Gmplicircr procedir &amp;
md"linirc, nec qlload omnia, vr dicir An!';. in '0/;[.2. 0;. lX p"m 9
/.,,10 ../ ifin. &amp; Barr. In 1. tftganttr. in prm"p. n. f. vbl dicir , quèd
llllld , qllod f:lClr ludcx, pars 11011 cenfctur omnino faccre : crgo
cerro rc(peélll,&amp; qlloacl quxdam cenfceur f.tCCrc:qUla fal1um le~lti:l1llm illdlC\I,nOn potenr dcbirar conrradiccrc,aut implignafC, [anqu~m propnllm faélum, &amp; criam rerpeél:u ClIlél:iolllS, ne
credlror i1la indcbltè implJccrur. (èd (.'Xrra llhlS cau/l'as, !i'llon Gt
vrile eredlrarl f.lCtum IUdiclS, non rcpuracul faéllim rartis, V!
probacur,/Il 1.•1DI/lO Plo.§.fld (i ~mtorJf. de rt /IId. vbl IiCC! pars non
pof[ir,inuÎra airera, recedcrc à vendirio11c, [amen illdcx hoc ibi
j'ordt, qll1l\ propnè &amp; vere dl: faél:lIm iplius illdlcÎS. Er 10CO fi
hercr execurlQ I\\dlc(\ri cOll rra mioorcm 2. f. anl1l~ , am furio·
rum, vcl puplllllm , &amp; ex illa bona minons d llhaheremur,
vel
!

Q

4-

&amp;: ludici~lis, vt dicitur. In 1.

w1!

Cauif... 1 oo . ~a:Il:. ;.

2. 8 f

"d credirori a dilldic~rcntur,valcrer vcnditiovel addiaio, f él:a
authoritarc iUtilcis, {olcmnlbus pro morc[cruaris: I1c(.r nOI1 interucnerÎt :luthoritl\s cllraroris vrl ClI roris in d lllrahédo vcl addiccndo, !ine qua pupi llus minor vcI flllio[\1S non poilùm vendcrc,vcl alicnarc,lJi (/ll'dlon/JJ b"baN. C. de IIIl11ugr. rif. m/llor.2f.
AnW5. quia ifl:o ca[u faa'lln iudicis, qlload vahdirarcm cxceution um,non rCl'uratur faél:ulll pJrrisJed vt faél:um iud!ci.llc co{idcrarur.Sic III propolita quxfhonc, faél:um iudicis, qU01d IlIS
ofrèrcudi (l'cumb creditons, 11011 xquiparatur faél:o iplw5 dcbiroris,aut \'cntliriol1i vel ln{o lmul11 darioni faél:x ab co: {cd roUliS f,ld:O aut vend itloni faél:x ab ipfo creditorc , iure plgnol is
ClluliCclOnalis:quol1i;l,l11,vt iam diél:l1m ell, eadcm cil: J\ltholÎras
iudlCi, in ddhahcndo pignore illdiciali, ql1X cil: crrdiroris in
vcndcndo plgnorc conllcn lO11all,&amp; vrriufquc eJ\:xqllara cfl. porefb.s,d.l.l.Cjim (I/Irff./fId,plg.(aptjù:&amp; cùro ad mfianri 111 Clcdirom dJ/lrahacur per illdlccm,cuius rci dll1:raél.x P' cr,' III d~!lIr
'[cd,ron,pro folutlonc cius quod libi dcbcru\',d.U 1 11'0 P/O.§.I.
In riro rc &amp; c!f..a:lI,&amp; quoad omma,quç crcdlcou prod il" po!:
{lIllt, \'cndltIO vel addlél.lo ccn(erUf faaa iure credllons:ir;t Vt {ccundus credirar non dcbear admicri ad oftèrcndum prion credirori , &amp;. mulro minùs ci, cui prior crcditor rem candcm ponca
vcndidl t IlIrc crediroris.
Sed li ten eamus ifl:o cafn addiél:ionem faél:am à iudicc,cenfcn faél:am crcdirori ab ipfo dcbi rorc:lra,vt [ccundl1s credlror habear iu s otfcrcndl:quam opinioncm renct Alber .m d.l. r. inlCJi
4/1l/tj.crcdlt.per rcXt.in d.l./.1Il L .rrfPoAfan eriam ill:o cafu fecun- f
dus crcdirar oftèrcndo 1'1iori,ClII rcs fUIt {okmnircr add lél:a, vcl
cmron,cui res fuit à d~bitorc vcndlra,aut infolucumda ra, impcdiat rcrcmioncm Illre p!xlanol11~ dom mi , vel retraél:ul11 IUriS
proromifeos? ~oad dominum dlrcél:l1m, facihs cil: qu:rll:lOl1is
decl!io:quoniam fecundùm COl11muncm 0p"lÎonemDoél-orum,
rw:nrionc domlnica iure prxlanoni~ rcfoluul1!lIr &amp;. extingllunTur iF(o I\1rc: omncs hyporbccx . &amp;. obljg~tioncs l'CI faél-x ab ip{o
cmphyrcur3:pcl' rcxr.in !.!ex vréhgab fimdo.;fdr pignor.o'- m (.{.~.
rurfiu.&amp; Ibl Bald.Allicrot. MJrr. Laud. &amp;. Cardo Alex. III. Il'I/bm
mod.fi /{d..mût.&amp; rcxt.in c.1.§.tj/lid cl'go.&amp; ibi Doél:or. lit. dt inuif.
dl rt ,,111'1/. flo. &lt;}\1:\111 concl n!ioncm acculTIlIlarinlmè probat
Andr.T 1r.1'l' dr rttrnBII (01llm11. §. j. gloff. 'I!/Iira. fi. iO. licèt Carol.
Molin,fucrir in conrraria fententia,iTl (61Ift/w/d. P,ll'i/-tit. 1. • 1 j.

t

Nn 3
1

gIIJ/).

•

�Cau Ira loo.~xn. 3.

186

gloff. 5.in 5'1"4'. euiLIs opl\llonem mcntQ rcprobar Tiraquell.in
loco 1.111) Cltat.ln qua opllllonc crl.un fUit i pfe C:u ol.Molll1.111 d.lll.
.§.IS.n.G.&amp; n.:O. 6~ 1l. RdoluflS crgo hypothee,s, non potell
locus iuri offcrcn~I.:Ic edam ex alils qux fupcriùs (criptHur
111 hac c:lutTa 1f1 .•(I.1. Cl" 1".&lt;fl.1. vbl probau imus dOrl1ll1\ll1\ d,rcétum &amp; cius cdTionarium prxfcrn con(al1guinco, ac dcblron,
qui II1rra annum ab (bruro concefilull vulr rccuperare rem fui
a~rhontJre IU~ICJS dlf1:raétJ.l11,ergo mulrà magls prxfercndmc.
nt hyporhecano crcd,rori,in iure offcrendi , quod in hypothcca
Eundarur,I.I.&amp; fDI.tIt.C.dc his 1"1 ln prior.cred.loc.&amp; l.f,C'IfNi p'l.ln
1

erre

pign.habe.ft1ll1r.
6

t

cd quoad con(anguinc nm, alia res dl: nam elUi rerra·
élu n011 rcfoluunrur, aut exringuunrur hypothcca: , (cd rem
Ip(am COl11ltantur &amp; fequulltur pe'tperuà. Ideo ius offerendl
vidcrur haberc locum? l. pit/or. §. ftn.
'l,ll pot. 111 plgn./. 1.
C. lodem.l. ftn. c. de lm 1"1 ln prior. crttl.loc.Jilccrd. Conrrarium
ramen puro: cùm ius retr aaus f.lnguinis lit potentius IUre offc.
r~nd, Cecundl creditons, 9-uoO\am li cenCang\l~eus ante oblatlo11C01 faél.lm retraxttrct a priori creditore , CUI res pcr IUdicem
fuerar addléta,vel ab emtore CUIlure crcdltoris rcs flllt vend,t3,
non polfct fecnndus creditor ~on. vcnditioncm pcrfeLtam,offe·
rendo pnori, re(cll1dcrc vend,eioncm, &amp; pignus recupcrarc, 1. ft
P,./II[q,IAm.c.dt dJjl'4[f.plgn~1I11mo,1i vellet ipli confangu1l\co,
roOqllam rerraJm,iure Canguinis offerre, &amp; rem ab co recllp~ra·
re,non polfct,Ccd rep.cllcreeur exccpuone,licer habeat in e.dem
fe hvpoh~cam:qllla li CCClll'dus credltoI hypothccarius antc le·
traélul'1 obtllhrret priori, &amp; rem pufl'idcret lure pnons, poffet
contangllll1C\ls ab lO rcm auoc:trc pCI rctraé\:lIm:quonlam &amp;a
pnon crcd,rorc hoc pOICrat Ergo li cunfanglllncUl prxucl1emolc
retraxent à pnore, non pott:rir fccundus pollmodum offcrre:
(lUta cui d.unm aé\:lOnem. multà magls cxecprioncm: vt fuit
probatum (upra,1I1 l.qllxOlOne huius caulfx, n. J4. Res umcn
vendlta,vel ::dd,Lta rcmanct mllliominus obligHa, &amp; hypthecau (ecundo credltori prout erat anrcquam retl_herctur, adeo
quàd fccundlls crcdlror potent illam III (ublidillm vIIldoc3rc
ab ipCo c~&gt;n[\I1gulllco , vcl ciu~ fucecOoribus , tamqnam 11
tertio pollcGorc,lurc hypothcc~,nifi conlang:u1l1cus maltr CI fol·
uerc,quod libl d~bctnr:ql1 ia pcr rctradû Cangul\lIs no cxtingllu,

ff.

tur

Caulf.l 10 r.
187
t\lr hypothccç,ftd cos1guincus fubrogaeur loco effitoris,vcl crc,hroris,cui tes fl1le addiLta &amp;qua.uis feclldus creditor V1l1d,eCr Ill,
re hypothecx,ré Jlnraél1i, tamcn per hane vindicauoné no Cuc·
cedlt in locum priori~ cred,tOris nec pollidet tius tirul('l, fcd lute
Cux hyporhcca:,vt ex fruLtlbus rei libl r.uisnat.l. 1. C.de pigno .{f.
Ilce cffiCitur dominu, rci poOi:Ox,etli longillimo rem pore illam
polliderct iure hypothcca:: llln altud lie ln lure offeecndi, in quo
feculldus credltor fucc~~lt in im priori s , &amp; pofTidcc eodcm iure.qu o pnor cledltOl' pon,dcbac. Et hxc proccdu llt prxfuppofiea
OpllllOJ1C llia Cupradlcra, vt faLtulll hoc iLldicl1 • ccnfeatur omni·
modo f.1QUll1 lpllllS parm. AlioqLlil\, fi iLltC credirons fdé\:um
d, Cime, qLlOd .'i,r l iudl ce ,a\iud elTct dicendum per fuprad,J;a.
Scd,vt pro,plus redcamus ad quxniOl\Cm l1o(ham, quid d,cemus 111 cdIJonario direéli domini, an fecundus crecLrorofferendo rriorJ, cu i fa é\:a cil add l io lolcmni oed\l1e, Impcdlar 7
pra:I.ltlol1cm cefTi onan} ? Cùm ccllionarius dieeéh domini 1101\
IlJbeat d,rcétuIU domu\ltun, vr pollit Illud confolidare vtili , aut
cxnn[;ucrc h ~ potheca I,llcut probamm fUIt CnPf." III 1. gu.tifJone
/'/1.//5 ,.111;(.'.". ~ .rdeo compar.1rur mag's conCangulUeo, qulm dird~o domino vr fllfius proban\Ul fuie infrà, w1ft IOJ.gu.r(l.vnic.
n. ) 5. ~gieL1l' qux d,é\:a (Unt de conr.1ngllineo ,habebu\1.t·locum
ln ced,olurio dominl,CÙrn fie par rario vrriu(que: imo in cciliel!anO maior lie quam in conr:1ngninco: cùm vtatur codem
iure, quo veercrur 111 huiufcc rci retentione ipCe dominus direél:L1&amp;,cuius iu s poecntius dl rctraélu conlanguineoruro:vt copiosè probauimus (upeà hac caulfa 'lu.tjf. r.

t

C A V S SAlol.
VIT

CJl1:rrbo)~n ius duplic:lI1di vei tri-

pfic:mdi vltimaln au-1lOnem , guod
vlllcuigue:! iure mbutum

dlcione velloClcionc
bea r locum etla

ca 111 ven·

rellircall~,

ha-

in vcndmonc rCI ad

ciuicarcm pernnemis Placnic maiol'i
Cuffragi:) Rcmpuhl. vr PllJ&gt;lll:ï, extra' ordinem adiuuan-

dam ': Vt du pli vcl tripll augmenwm pof!: vcnditionem

�Cau Ira loo.~xn. 3.

186

gloff. 5.in 5'1"4'. euiLIs opl\llonem mcntQ rcprobar Tiraquell.in
loco 1.111) Cltat.ln qua opllllonc crl.un fUit i pfe C:u ol.Molll1.111 d.lll.
.§.IS.n.G.&amp; n.:O. 6~ 1l. RdoluflS crgo hypothee,s, non potell
locus iuri offcrcn~I.:Ic edam ex alils qux fupcriùs (criptHur
111 hac c:lutTa 1f1 .•(I.1. Cl" 1".&lt;fl.1. vbl probau imus dOrl1ll1\ll1\ d,rcétum &amp; cius cdTionarium prxfcrn con(al1guinco, ac dcblron,
qui II1rra annum ab (bruro concefilull vulr rccuperare rem fui
a~rhontJre IU~ICJS dlf1:raétJ.l11,ergo mulrà magls prxfercndmc.
nt hyporhecano crcd,rori,in iure offcrendi , quod in hypothcca
Eundarur,I.I.&amp; fDI.tIt.C.dc his 1"1 ln prior.cred.loc.&amp; l.f,C'IfNi p'l.ln
1

erre

pign.habe.ft1ll1r.
6

t

cd quoad con(anguinc nm, alia res dl: nam elUi rerra·
élu n011 rcfoluunrur, aut exringuunrur hypothcca: , (cd rem
Ip(am COl11ltantur &amp; fequulltur pe'tperuà. Ideo ius offerendl
vidcrur haberc locum? l. pit/or. §. ftn.
'l,ll pot. 111 plgn./. 1.
C. lodem.l. ftn. c. de lm 1"1 ln prior. crttl.loc.Jilccrd. Conrrarium
ramen puro: cùm ius retr aaus f.lnguinis lit potentius IUre offc.
r~nd, Cecundl creditons, 9-uoO\am li cenCang\l~eus ante oblatlo11C01 faél.lm retraxttrct a priori creditore , CUI res pcr IUdicem
fuerar addléta,vel ab emtore CUIlure crcdltoris rcs flllt vend,t3,
non polfct fecnndus creditor ~on. vcnditioncm pcrfeLtam,offe·
rendo pnori, re(cll1dcrc vend,eioncm, &amp; pignus recupcrarc, 1. ft
P,./II[q,IAm.c.dt dJjl'4[f.plgn~1I11mo,1i vellet ipli confangu1l\co,
roOqllam rerraJm,iure Canguinis offerre, &amp; rem ab co recllp~ra·
re,non polfct,Ccd rep.cllcreeur exccpuone,licer habeat in e.dem
fe hvpoh~cam:qllla li CCClll'dus credltoI hypothccarius antc le·
traélul'1 obtllhrret priori, &amp; rem pufl'idcret lure pnons, poffet
contangllll1C\ls ab lO rcm auoc:trc pCI rctraé\:lIm:quonlam &amp;a
pnon crcd,rorc hoc pOICrat Ergo li cunfanglllncUl prxucl1emolc
retraxent à pnore, non pott:rir fccundus pollmodum offcrre:
(lUta cui d.unm aé\:lOnem. multà magls cxecprioncm: vt fuit
probatum (upra,1I1 l.qllxOlOne huius caulfx, n. J4. Res umcn
vendlta,vel ::dd,Lta rcmanct mllliominus obligHa, &amp; hypthecau (ecundo credltori prout erat anrcquam retl_herctur, adeo
quàd fccundlls crcdlror potent illam III (ublidillm vIIldoc3rc
ab ipCo c~&gt;n[\I1gulllco , vcl ciu~ fucecOoribus , tamqnam 11
tertio pollcGorc,lurc hypothcc~,nifi conlang:u1l1cus maltr CI fol·
uerc,quod libl d~bctnr:ql1 ia pcr rctradû Cangul\lIs no cxtingllu,

ff.

tur

Caulf.l 10 r.
187
t\lr hypothccç,ftd cos1guincus fubrogaeur loco effitoris,vcl crc,hroris,cui tes fl1le addiLta &amp;qua.uis feclldus creditor V1l1d,eCr Ill,
re hypothecx,ré Jlnraél1i, tamcn per hane vindicauoné no Cuc·
cedlt in locum priori~ cred,tOris nec pollidet tius tirul('l, fcd lute
Cux hyporhcca:,vt ex fruLtlbus rei libl r.uisnat.l. 1. C.de pigno .{f.
Ilce cffiCitur dominu, rci poOi:Ox,etli longillimo rem pore illam
polliderct iure hypothcca:: llln altud lie ln lure offeecndi, in quo
feculldus credltor fucc~~lt in im priori s , &amp; pofTidcc eodcm iure.qu o pnor cledltOl' pon,dcbac. Et hxc proccdu llt prxfuppofiea
OpllllOJ1C llia Cupradlcra, vt faLtulll hoc iLldicl1 • ccnfeatur omni·
modo f.1QUll1 lpllllS parm. AlioqLlil\, fi iLltC credirons fdé\:um
d, Cime, qLlOd .'i,r l iudl ce ,a\iud elTct dicendum per fuprad,J;a.
Scd,vt pro,plus redcamus ad quxniOl\Cm l1o(ham, quid d,cemus 111 cdIJonario direéli domini, an fecundus crecLrorofferendo rriorJ, cu i fa é\:a cil add l io lolcmni oed\l1e, Impcdlar 7
pra:I.ltlol1cm cefTi onan} ? Cùm ccllionarius dieeéh domini 1101\
IlJbeat d,rcétuIU domu\ltun, vr pollit Illud confolidare vtili , aut
cxnn[;ucrc h ~ potheca I,llcut probamm fUIt CnPf." III 1. gu.tifJone
/'/1.//5 ,.111;(.'.". ~ .rdeo compar.1rur mag's conCangulUeo, qulm dird~o domino vr fllfius proban\Ul fuie infrà, w1ft IOJ.gu.r(l.vnic.
n. ) 5. ~gieL1l' qux d,é\:a (Unt de conr.1ngllineo ,habebu\1.t·locum
ln ced,olurio dominl,CÙrn fie par rario vrriu(que: imo in cciliel!anO maior lie quam in conr:1ngninco: cùm vtatur codem
iure, quo veercrur 111 huiufcc rci retentione ipCe dominus direél:L1&amp;,cuius iu s poecntius dl rctraélu conlanguineoruro:vt copiosè probauimus (upeà hac caulfa 'lu.tjf. r.

t

C A V S SAlol.
VIT

CJl1:rrbo)~n ius duplic:lI1di vei tri-

pfic:mdi vltimaln au-1lOnem , guod
vlllcuigue:! iure mbutum

dlcione velloClcionc
bea r locum etla

ca 111 ven·

rellircall~,

ha-

in vcndmonc rCI ad

ciuicarcm pernnemis Placnic maiol'i
Cuffragi:) Rcmpuhl. vr PllJ&gt;lll:ï, extra' ordinem adiuuan-

dam ': Vt du pli vcl tripll augmenwm pof!: vcnditionem

�C~uffa 10I.~a:Cl:.vl11ca

188

ncm vellocJtioncl11 f.1Ctam, recipiar.licèt l1[cmilll"c or·
dlnano id po(sit b.PronunCl&lt;lrum die 11. Mai!) 1577,
~ ~onlam l ur~ordmlrjo

id non pOten, I ,Luciu ~§,fi fF 3d mUll1Clp,I.I .l1.C cie: lt'o!
1. 6 C. de: Jure rcir. tod.libro.

ICf .clUÎt.llbr.,l Iolcieo IU1C cJ.tr.lOrdlD.lIio IUU3.tUC,

PJ.r,·,qu,\n .~ $6',

b Si quid~m

III

Caulfa 1 02 .
289
di l11.1hcnclis non in cil ip(o IlIrc,ncc fub imclligltur:d.I.LllcÎtIJ.§j.
6- d.l. 1. &amp; 2 . C. de vend. reb. (fllit. Merite crgo extra ordillcm iu·
rrand:l cfl:, vt fUit 111 bac cauffa cOllclufllln pcr tcxr.1n d.l f. r dc
;,m mp.&amp; fcripta pèr Gllid.Papx,il1 d. 'FuJI. 636. qUibys add!: ca
qua: fcripli fllprà, callffi, 4.qH"Jl.VntC~.

vcndmonc: vd loc.J.tiooc: rcrum fiCC31iUIn ine(\: Ccmper tacuum pJft!ltll

C A V SS A

"fi

.I.ddldlOl1is ln I.hem,i kgc: Cublntc:llcél:um,d l.Luciu~
quo.t pan g[t'If notmt
But.Be Dod.illili tempo ra C tic tidc lI~nrum . lUI b.l fi, file hbr 10.

Sf/NMARTf/M

.f!..!'AESTI01'(./S

·tmiCd!., C,"1fc
1

1 0 I.

tAdd,Er,o dup" vet t'ipli il1 r,bM cilli/dtis ,;mditi1 1JtlIDcdtÙ.nM

rrciprfllr,l1i{r"m txtrùortil1Mrio, IIC?t fiCI/1 Jit in rtbw ffialt:
bus.ratio titjfirm Il.t ponitllr n.1-.

!Z!' ./JE S T

•

lOf/

1X...- 1 C

A.

V plamcnrum vcl rlcrfamcmum fpecie!
quxdam addltamenrl dt, ime addlEbo vc·
ra.vr fuir probarum flip r?! catljfo 4. 1I/.tjI.v1
mca,n.l.qlla'! t addifrio in reb. ciuitatll, vd
minorllm, pofl: vc nd itloncm vcl locario·
nem fafram , iure ord inarro no :ldmir[Îtur,
I.Lllciu1. §. f.Jfold'mul1lC1p.d.l.J.l2. C.de'llrnd.
rtb.cillit./'br. 1 l.ccd li perr. .la v ndltione vclloc.ltlone,vtllil.ddiaio fiar cillitati, extra ordincm IllUand.! cfl:,licut pupilla, /.j.C.
dt um Relpllb/.M,. t 1 .lieur &amp; minor,l.&amp; (int. m prmc.ill verjic.qul'
Jilli'" if!Jf.de11l/IJ~Y.2 5.annts.idqllc firmar Gu,d.Papx 'l'Ufl·ji6.dt
conJilttlld.in vcrficfed '1liidJi ru ./iC/1i/1f mmori1 Vt 1Rf/p. licet in rebus fifcaIrblls vendltlS, vcllocatis, addilbo intra tcmpora fiaruu
IUre ordinario , une refl:lturione rcc'piatur, V[ diétum fuit rupr~
caJljfo.J.'1u.~. 1.n'4'&amp; If.&amp;. probatllr in d.t. LIIC/lt1.§f. &amp; III d.f.!.!!;.l .
.2. C. de vl1ld. Ttb. ciUTl. Nam in vcndltionc t veJ locatione rcrum6·
fcalium,inefl: fcmper tacirum paél:um addlfrlOnis in dicm,~lege
fubinrell(:frum ,d.I.Lllcius.§j.vbl hoc nor.Bar.glofr&amp; Do6\orO$,
jn lfi ttm!or~ .vbl loh.de Plar.decl.uar n.1- . C. de ]ide mflrummt.b
(Ure haff.. fFllbr. 10. quod pafrum in rcbus CÎl11ram locandisvd
difua

102 .

APPELLINVS militaris pCCUl1rx

(1..:

:Ulnoll:lri:r gua:ftor a:raiIUS gcnera!ls,
ob pecu11lam [ua die Clon iùlutJm, Llcobi Carterij) eiu{dem peculli x gllxftori~ particularis, nec non Gmllie/ml
Carrcrij fr:uris diCti lacobi, &amp; fidC'iuf{oris bona oppigl1erat.lnrercedm1~ Vincenria dJCtl Guillclmi vidua,&amp; Cacharina diéèi lacobi dcblCOn5 vxor:ha:c
pecens mariri prxd la, pro {ua dotis cautione, confiante
marrimonio obi a[5ignari : illa vero prxdia,gua: proprer
mariti quonda in opia , conftate matrimon lO, (ell[('ll[ia
ProCene{cali Ma (silia:: fucrant (ibi adiudicara pro dore,
(quCî 1\ appclhn tlS pro tideiufsione mariri oppignerârac
fibi refticui : &amp; pignorationem cxecutionetgllc perirr &amp;
rcuocari &amp; amig'lari.Caulfa lirigata, &amp; ad mat!.1riù\ deliberanduminconollul11 mjlfa,acdeindc exeoiurediél:o: Placuir maiori calculo Vincentia: inrerceffi one repulCl ',Carharinx imerccfsionem recipicnd.un b.die.
•

3

per CCXI. in I.cùm tibi.C qui por.in pign &amp; fu{iùs jn quçll

b

~nI3m. nl11her

conlbncc m :1(omonlO maglS h3lxt &amp; renet in der0(ieurn,

quam 10 [olurum lU lib, pro {ecUIIt:trc dotJS 3rSJgna[J~1 "ri adIUdJ~C35. l'Ide
lU quzll,

00

SJ7M

�C 3ulfa [01 , ~fl:. Vl11ca.
s r i 0 f'?t 1 CA,

._ - - - - - - ST'N NARIA

~VAESrIO?{JS

'lJnic.t, C4UJ/&amp;

1 02.,

Credim pojll'rior ~ffir(11do dOffm difllnm vidll.t,eonfrmAl jibl pi,
gnrlO, &amp; f/Cadlt III ÎtIJ mU/lfrù,
.
2.
]JmtjtèlHm I,vb, adbHe.nOll hAb ri lomm cOl1trd {[cl/m,mc "lIos habemrs potior.1l11ra.Il,6,
;
f"vor c01If'''hla1J~/rtmonio,fml MN po/if! ln Cltfu mopiA 'l/iri, ag/rt bJpollue,trid e011lra extramos poffi./fortl ;011"11111 11I4rl/i, ira
NU tx{tfere , ér repdltre cr,dltorrs 4gm/eS (Onlrll ",.riol1ll, nifi
ipfo prm; egerit conlra 11IAriIll11l,&amp; C4U./fo cogmt" fuml pronun:
clatllm) Vlrum vtrgtre IId inopiam, &amp; 10Cllm tffi afficural/MIJ
dOlis.&amp; Jeveritllle,Il.7.
"" II/! ojftrendi dotem CO"'i' I II krpOlhrrariis credllorib,u.
5 Dolls exac7io,fju.t:ft (01lflalltt m"trimonio ob I1Iopi"m viri , f//agù
Jialllr (MJign.ti,,'l.,et depojiflo,qu,lm reJfitllllo,11.9'&amp; de 'lirrit~te VIde n, , I_
I
rxor intercedms pr~ dote, impedit rei Jibi pro dote obligal4 di·
f'raéltonem.
10 Dominim" rri, vxori (01lJig11l,t.t !ro afficurAtiont dOIll, 1I011lrA"f
firtlir in vxorem.
."
.
12. Raflo dillerjillltü,quart in l,Ji cOllfhlnte, POtiliI fat d,tH veY4 r/HI·
IUIIO, 'fuàm in C4ft t, vbi adhac.
,
I l LAéllo pe10nalts de dote, nm tft ne~e./forl4 '.'f ll ,,"do l'lit·.
lur afficNr,'/io dOIll , vet cOl'lfignatlo ,Jictll 111 cA/ÎlI. 'libl
adh"c.
14 IIl/eI/drlls l, 't,b, "dhue. 'lit non loqllatur ill IIélime pe1011,,II' 6diffirmua inter remedm", l. Ji conf'a11te. &amp; l, vbi IIdhue. (,
l'Il/muo 15,
[6 Aélio p/1onall1, ntdll", f,ypotJJecarill,tn cllfll l.vbI4dhue.c011lf/li/,
&amp; 'lHo11lDde d/glll/rellt ab /arum proprla n4/lIra,
1

•

•

-.

191

1Z- rAB

Cau./ft

101.,

Rallt (eptem argumenca quz dubiam r~ddcbant qux.
fHonem.Primum,quoniam confl:anre marrimonio dos
~xori rcfl:irui n011 potefl:,l, .,.Cji dos (Onf'4nl.ma/rim.l.t.
ln princlpff.[obl/,maIY/m. &amp; lbl noc.(cnbenccs.
Secundl1ll1, quia qucll1admodum t pofl:erior creditor foluro 1
matrimonio offcl'cndo dotem defunél:i V1du:t,conlirmat libi Plgnus, &amp; (uccedit in ius mulieris, vr probar à cotr:rio fenfu ten.
in t.culibi.C.qui pol.in pig,&amp; ibi Cyn.Bm.Salic, &amp; comulllrer fCtlbenrcs,&amp; in lJi c911f'anle,in pri11cff foll/I, mnlrim, ita conf1:ance matrimonio viro vergente ad inopia m : cùm ca (LIS morcis &amp; inopix
:viri de iure fim xql1iparati, l,vbi adhllc,i11 vrrfic,vt pOllllffit,fùD mo-

[1

do matrimDnillm dijfolliti/m fl/ffi,C.de lnre dot.
Tc:rtium,quiat beneficil111; d.l.vbi "dhuc.llon habet locl! con-

t

rra fifcum,l1ec contra aliospeciora iura habences. vc de fifco 110minatim dicit glo«. ibi,in verbo, 'llli non ,oliorll il/ra,
~rtum ,quoniam hxc cau/fa viderur annonaria &amp; primtpilaris, in qua lifcus dl: porior dorc, l.[allS.
'fil/bitS
plgn.

c.,"

""ffi!

vrl hJpoth .
~imum, quia t /iCllt vxor conlbncc marrimonio, in ca III 3
inopic; viri,l1on potefl: agere hypothecar!a con rra exrrancos poffc/fores bOl1orum mariti, vr voluit glolla communitcr arrrohata, in d.I.vb, adhuc,in vabo) 1''; fJOn pO/lora II/ra, mfd, Ita nccexcipere poterie, &amp; credltores repellcre, agemcs cocra manrtlln nlfi
ipr., priùs egeriI comm maritllm, &amp; clulfa cognirJ fuem pcr Jl1diccm pronul1ciatllm, vlrum vergerc ad inoplam, &amp; 10CUI11 (Ife
allècuraclOlJis dotis, vt nuncupalim voluit Paul. de Cath, ln Il,

,JI princip.in 2,llOt"ffjùlllt.m4trim. 6- m conf 2.2. O. ill carlJa 'f".r w~­

IIll1r.refcrens Barr.l[.! confllll1l!Te, &amp; feqUirm cum MartiJ.I1J jUd
pr,,{hed CYl1l),1I1 vtrbo, 4,((rrdIOr,1I1 Vfr[ &amp; "üàs, qllx pronuncwlo
au[ IIltcrlocurio ludicis non inceruenir in qux(tionc nof1:ra.ldco
n ec mulj cris excepllo am interccllio admltrl debec.
Sexrum, quol1llm licèr crediror , qui rem obhgaram habet,
non COC7:lrur
ilJam dlf1:rahere &amp; vendcrc:ramé inllldicati exccua
tione iillglllare ell:, yt cogarur,fi hic,qui illdk~[ii exequi_tur, inuenia[ Cmtol cm , qui de rci obligara: pretio paratus fit lIbl fat Iffacerc,&amp; (uper/lllLl pr:dl:arc porI:eriori,qui iudicari executioncm
profcqultlu,l, Il dlU9 Pio, §. qi/idJi m JiI.Jf.de re /IId,
00 2.
Septi

�l ~ l.

4

,

C :1l!f1~1JO~
J:dlvnica
ius ofFcrendi doccm Ilon compctit
cl1Il'ogr.lphaLUS credlcoribus, l'cd h yporhecanis ,do 1. ,ùm,,b,. in 1.. '4È'on[ C. 1'û polims in plgn. &amp; ibi nor. fed in pra:dus
Villccmi:r ,lcntennJ. Profenefcali adiudicaris pro dore ob viri Illopiam, &amp; pro qutbus ipfa nunc il1terccdir, fifcus non haber hYl'mhcc.\l1l, quolliam co rem pore , quo maritus Vincrnrh: conrraxir cum fifco fidcm fU :lIn adO:ril1gendo proadmlninr:\Clone f,arnl ,Ilia pr.l:di.l eram addiaa &amp; à iudicc in folutum
dolra V II1CCntlX pro fu;! dore, Ideo non crant amp!iùs in bonis
n1.lrrti, cù III pl.'r adiudicacionem &amp; in(iJluru rndanoncm, f.~l1am
vxori pro dorc,etiam conflancc mauimonio,transfcratllt dOOlinium in vxorem, vt lingularirer voluit BArr. in d.l confldnlUfI 1.
&lt;fil tjf.+partlf.n.91..&amp; p].vbi d icir hoc probJri in §.t!lNd,ÎlI "ullltnt.
de l!tl'M",.tlol.&amp; cu m feqmmcur A l&lt;.'x.111 .si
C01lff,wt6. col. t .".2.&amp;
F ulg.n'7'&amp; ludou.Roman. n.44.c:lm fequiem, quando adiudicacio cO: f.~aa leginmè ,iuxca forma 1. ordo. C. de O((CIII. yti il/d. eandé opinioné Bartoli approbat.Bald.ind./.'t-bladhllc.coh.in'llcr[,bi
.. /trn.",di trgo.vbi dIClt, quod vxor per adiudic:nioncm c.fficlcur
verè domin:\,&amp; lit vera doris rdbtllcio .fubdir,quod mal2- &amp; ptC.
(jmè loquuntllr ,qll i tcncnr comranull1 : IdC'o 11011 porucrunt dlé1:a prxdÎ.1,iarn Vincétix pro dote adiudicata, pof1modum ob Iigati fifco,per Iidclllffioncm ll1:lriri [ubfcqulltam: ctlm ilia pl,\,;a
tunc non eifcnc in bonis,U dOlUinio mariti, 1. qll.t p"td/Unl.cfia-

Srpmnl1tn , quit\

t

fi

'Ji

"m.rts pign.l.qllij/IOS c.qu~ rcs pign.&amp; 1.111,. npndum. ~.qllod dlCllur.
!fde p~"nor.si fifclls igitur non hab cr bypothccam,ln pra"dllsad-

•

d\tbs Vinccntia: pro fua dote, ergo IlCC crit pro lUis creditor hyporhcclrius , rcd quoad illa pra:dia ell: credlror chirogl'apharius
t.U1tl1m, qui oftèrrc non porcO:, vt probatum cO:. Ex qlllbus Carh.1ril1S II1tCrcdTiollé rcfpuéd:i,&amp;V incétitt 30mirrédâ v ldcb~lut.
l' rx\I:llllIr ramé fcncétia,vt V IJ1cétl&lt;t IIlrcrccllionc rCl'ulfa,Car c&gt;al IlX nccpno ac Intcrccptio rCClpCICrtll'cll t c}.'llbo doris,
tjll:;: lit d5fHtt' m,mimol1lo,ob inopla Vll'l , magls lit CO(jgn~ tIO,
\'c1 ,kpo{\tio .\cI ft' cllmaté doti~ , qua vera Coluno allC rdHtutu1,
vr vohm gloC'd J./ conjl,mtulJ pmu. ln 'lJf,fpo,l1Jami./11 'llfl:(t. i/lm
nec :ft IlIc ,.tjiu rr,:(};id~ dOIlJ,&amp;c.Hoc r~nét ibl Barr.Bal. Ang.Palll.
dc CaO:.Fulg.&amp; cie R'pa ,Cynu s,m d./.vbl adb"un f .q-,!p. Pall.de
CaUr.m 1.I..m prmClp.", l.11otjffo/fll. m./tr. BJrt. in lJi 'flllS fic Jlipu.
let"r.todi: tll.&amp;; hac 0plIlionc rdl:atllr comul1é dc RI pa,lf. d.lfi rQ'
jI"n'f.... 9 1· &amp; ~ar(1 eriam dl cit eil'c COll)mUnCm B.lld, NO\CI.14
",/ff.

ft

Ca\,{f.'1 l o~.C2.!:!.a: (1: .v ni ca .

1.9!

ridfl. de dou, in 47. prù/lltgiD 7. p"rris. pro qua COl\fuluit Paul. de
Caftr.eonf Il. 6.q",.mur.&amp; Petr.dc Anc1utan.con! 1 19 . pluribll' tif·
cauflis.&amp; Alex.conf Il. 4.'llijq proceffo (,l/ffJ' vertwtis.'llDI. 5·&amp;: fccuudtllll hanc opinionem faqum con (j!ill m :"Jcapo!iconulll biS lUdicauic,vt dicit Marth.de Affhél:is.dccif,' 19 9.'ll;.:or habens. &amp;: Thom.
Grammar. dmf 91.. in CAII[fo hontf/.t. Clllll~ conclu(jonis ratio ore
cft, quia conO:ante marri;,lonio linc ca~lna lcgtrima. non porcft
fieri dotis rcChturio,/.I.Cfi dos confl'l11u mdtl'lm.ldeo uec a':l:io pro
repercnda dore compcrir conlrante matrll11onio,l pm.jf J( "O~I_
dm"':tt. &amp; ibi g lo ffli.&amp; l.l.. in prinejffollll.I1Mttim. vbl (Ctlbcnrês.
Nilï ob inopiam vni liat rcpemio,quo caru n Il lit r.lnpli cirn,&amp;
allolur&lt;: dotis reflicuno, {\Cllt diffoluto ma~rimonio , ~cd rccun ~
dùm qnid , &amp;: Cll1n adiullél:o ,fcilicct vt Cc, nlamum, l'",rofquc
alar, d.l. 'lJb, "dl)ue. &amp; ibi hoc not. omnes fcril.lclltc'.ff&lt;l dquod
nou dl: iimplicitcr raie:, lèd fc:undùm qllh' " tl'fpL{} 1 erra::
quaUtatls adicéh:,non dicitnr VdlC &amp; pro~)ll' 1 11~,!td I.npr pl'Ie
&amp; abuiiuè,vr firl1l ,\c Bart.tnl.Lllcilu. §.qll jlll/,., 'J'dt l'g., )' dum
dlCir appdl,;riollc fl'~crllm, non cominer· fr:tr·, patrtld 's ,cùm
hi 110n limpllcircr l1uncupenrur fr.ifrc ç, Icd ..:um :ldiun.la qllalirate illa patrllclcs : (jc qlloque cl! /.1 rdlnutio caris, qllx!i.t confianrcmatrimonio ob inopiam vlri, non fiar iimplicircr&amp; aofo·
lutè,fcd cllm adillllaO,&amp; quoad qua:dam tanrùm, hoc cft, Vt fe,
maricul11 ,&amp; comm uncs libcros alat &amp; Ilu rriar, doris allcnationc
prorfus interdi6l:a:mcriro
dicirur faél:a propriè,uur vcrè rcftiturio , fcd abufiuè &amp; impropriè, U qlload uifecura ti ollcm dotiç
tanrùm : idco per ralcm rdllUlltioncm vcl poriùs affccur:ltionem
doris,non cransfcrrur in vxorcl11 dominium,niii diffoluro marrimonio, Vt nllncuparim voltlJtB3ld.m d.lft c011jlante.tlI princ.tn vtrf.
lIam Ad hoc. cùm cxal\io tll10mala doris, qua: fit confl:anrc marn·
monio ob vin inopiam,{it in cffeél:u magis fequef1ratio, qua cxaconj!.:ntc.r.j.&amp;: ,bi r.ml. de Canr.". 3.di.
tho, vr dicir Flllg,rll
clr,qu od eO: cGnlignario vd depofitio. qui.l ,!Jar rull C Ii.:r doris
exaWo, ramen dos non pcrdlr nomen dom , IkC r i\lI ('itu~\l1ll1,
quia dcfcrmr,vt prttls,oncnbusmarrimoJ1.'), H ,U cm01 lÎllgulamer dlcitA I1g.V nocin hbdl o rcpctltionis dotis COI" lu( 0 .ui hoc
(umirlll',v t dos in cntO colloccrur,vt vo illir An;:,./» r.'.l} m:(ld11lc.
&amp; 13.\ 1. i" d.I.'llbi oldbllc. ~a rlrione poftuior cr, dltor oft, 1ës mlllieri petenti aOccl\t:\tiol1clI1 doris conl\:anrc mltrimonio ob inopiam vlfi,non audirllt, licèt (ollito marnmOIllO :tdllllCcamr.quo-

no

d./Ji

00 3

11I.lIn

�94
Cau{fl 1 ot ~a: ll: ,vlliel.
nIam muher eonnantc matrimonio magis rener in dcpoficum &amp;,
(cqucfl:rum l'cs libi conligllatas pro (ua dorc, quàm habeat in(o.
lucum.meriro non porefi ci offerri: vr llomÎliarim voluic Cyn, in
I.elt", tJbi'C''1uJ p~/.in plgn.&amp;ibi Ban.Salic.Fulg.&amp; Ioh An dr.in Ad·
ditiMt fptculi,in tit.dt donal.in/tr vir. &amp; VX. §.jiJuptr. 'Utrjic.fid c1t/ll
mIJlur.Blrr./fJ d.l.ft (on!"rnu.in 7.qN4'. 3.pllrlù.I1,8 8. in 'Utrf Ad 9MDd
lofcit qllill "O( c":fu dos rtptlilur. Hanc quoque opiniollcm (Ullt
(c(Juuri BaId.&amp; Ang. il1 d.lJi (onjlllnlr.&amp; in 1.I.ddfjffolut. mAlrlm,
Paul.dc Ca{ho.m I.%..in prli1cip.m 2. .no/a.rodem lit. Bald. in d. 1. 'lib;
.dhM(.(ol.%..vrrjic.ibi pojltllll((l't/fe ri/.Ioh.de Imol. in d.lji (onfanll.
CIl. pUllllt. ver!(. qllllrtQ IIdde , qllando vxor non poffit rrptrirt .mlr&amp;IItorem idonmm pmu 1"em dcponllt ?wJi1iam doti; "d hontjllllll
/M(mm. tune enim dicir opinionem Cyni, &amp; Barroli, vcxqu io.
rcm,(equendam cnè.Hanc cciam opi niol1em (cqwcur Bald. NoneLin traOat. de dole. in 2. 4.prÎlu/egll. "df. &amp; 47. prJtllltgio 7.pArtis
prrncip"lis. Hanc parrem pofi longam di(purltioncm Ccqui!ul
Barr.Soein.COJif,' l.1.vifd (0IJjign4/iom dolis.vol. 3. vbi dieir iudiccm
recedenrem ab hac opll1lOne po{fe de remerirare rcprchcndI-Ea.
dcm (cquicur Ioh.Campcgim,111 tr"Oafu dr prl. &amp; rejl.dol. in 40'9.
&amp; Anton. Negu(anr. ill/raElII'" de plgnor. &amp; "J?oth. rn nom tjfoa.
frifIJI 1&gt;/embrl y. p.mis prmC/p. vbi dicil , quod Ipre vidi c(empcl(ccUlldllm hanc opinionem illdicari , pro qua adducic prxcepcoré
Corncum,in conIS 5.vJdrlllY I .in l/ltr,..d.vot.4. &amp; Vcroncn. mfull
Citllfehs,cl"'rta 17.(01.1 .&amp; Je". Hic qlloque opinioné rcnrr Mmh,
de AiR lél:is ,dccif. l 9 9.vxor h.1beJ'/S injlrufflfflillm. Vt-l dlcil (aclum
Neapoliranum conlilium (ccundÙ\11 han c opinioncm bis IUdlcaffc.Scd [OIUlO ruacrimonio , crediror pof1:enor offcrcns dOlcm
mulicri , [cmpcr admlrmur, ve ef1: rexe.111 d 1. ,ù'"libJ.c.qlli pDI.IN
Flgn &amp; nllllll5 [cnbcnrium conrradlcir ln hoc. N,lm Cyous,sarr,
&amp; air) omncs,qlll neganr 11iS offcrendi dorem habcrc Iocum confiance marnm. admiwll1t vnanimircr lllud habcre loeum (oluro
n1ltrlmolllo.quia rari" &amp; cau{fa pnullcgl),cur non comperaltOfiame mamm on io,ccffar co dl{foluco:cùm dos rUile amphùs DO
de(erui:u onen bus marrimonij,cuius fauore hoc conf1:1lLltO en in
priull.:glllm . Memu RaI. N oucl.dlud poni r Inter priulkgla doos,
.qUa! cOll1l'cmm conflante mlcrimonio 11147 . prllltlcglQ dOIlS.In?
p"rte prmap. &amp; muIca magls illuçl adm irwnr , qUI renem CWlffi
conll:anre mammonio , llcdum (olueo, lUS offGcmh dorcm
h;lbere locum . ln qua opÎl!lonc,fucfllm lIald.Allg. lmol. Roma.
%.

'-

&amp;

Alex,

Callffa 1 o%..~a:n .V lll(a .
19 r
&amp; Alex.in d./fi wl~ûnrwl prma,. ,bl F11Igof.n. 5.&amp; 6. vldcrur 111dinare in hane (rneentiam. Bald.&amp; An g./AI aUlhelll.qNod loc"",. C.de
(ollat . &amp; P,lU l. dc Caf1:r. in d.lft COtljl411tl . 11. 6. &amp; lic omncs conllCniune [olmo marrimollio ius offcrclldi dotcm habcre locum , &amp;
oemo contradicir. (ola concradiél:lo cfl &amp; pllgoa, an compclar
con(hnre matrimonio : in qllo iuris nofiri inrcrprctes magoopcre comrouerr ür,ve rcfere Alex. in d.lji (onffllnte.n. 31.&amp; Marrh de
Affiié!:. il1 d.t/ter[ J 99. hcèr COl1ll1l1lllis Cententi:! (jt cum Barcolo,
Vt non poITit ficri propric reflirurio doris conf1:ante matrimonio,
(cd dcmllm co t1lffolllto. Haber cnim do~ qlla:dam priuilegia
conf1:ante macn monio , vr illills oncra (urporrcntur : licue if1:ud,
ne poflie in C;1(U inoria: viri ,dos libi propriè rcfl:irui, [cd cum ad iunél:a qllalirate ilm diéta,ve dc(eruiat, (jcue priùs, oncribus matrimol1J).' &amp; illud, vt dos l1lulicri non roITir offcrri. &amp; aliud ve
mulicr p&lt;.:rclls alfccurariollcm dons III bonis mariti, propter 1110piam vi ri , impediar bOl1orum, qua: libl a!Iignari petir pro (ceumarc doris , velldlrionern , ~ difiraLl:ioncm , qua: rcglliarirer lien acbee in cxcclltionc illdlCatl, illxra tcxe. in d.l. d villo Pio.§.ftd
J/lud.Jf de re wd. &amp; illlld cfi qlladragclimum oél:auum pnUlIe- ~
gium, quod dos habcr conlhnrc marrimonio, quod ponir Bald.
Noue!.in 2. 4.Ç- 4S .prillilegip 7-partü,Iraéfal/11 dedou. Q!!.a: priuile_
gi~ ccff:ll1t (o lLlco marrimonio,Merico Vincentia non potcrat his
VIi priuilegiis,qllibus Carhanna , cum hxc conf1:ance, illa [oluro
marrimonio imercederer pro dote.
Reliqllum efi,vt diffoluamus argumenta corraria.Nec obl1:ae
primum:Nam licèr regularieer cooll:ante marrimonio dos VAori
ref1:itlli non poITie.'ramcn regula fallir, viro vergence ad inopiam,
d./fi cMjla"lr. &amp; d.I. vbJ Adhu(. &amp; ibi per (cribenccs.&amp; tunc non fic
propriè doris refiltllrio,allt (oIutio,[ed conlignacio in bonisl1lariti, vr dos collocerllt in tllto, &amp; ex fruétibll s (ufiineallturonera
maerimonij. Et hoc efi Vllllm ex priuilcgiis, qllx dos habee conllance marrimol1lo,vr diél:um cft
Ad [ecundum, negatur ,qllod caCus morri ~&amp; inopia! viri fint
i1:quiparari,pcr modum rcguIx,&amp; in omoibus,vc pra:fllpponic argumcnrum:&amp; conrraril1/11 aprarcr ex (upradiétis. Er r.Hlo priuiIcgiJ,ql1od habcc nllllirr conibnrc matrimonio , vt fibi no poITic
dos offel:ri , cc{fae co dllfoluco morte v iD, quia l'lInc mulier non
ful1:incr ollcra matrimonij :idco ceffante eau(f.1 priuilegij,ce{fare
debet priuilegium,w)II1 aj{antc.dc AffritAr.
Ad ter

�C:ll1 lr \ 1 (l!.~..dl:.v l1i c:\.
G
Ad rcrnull1lic rc Cpon(ul11. ljllod benchclly1\ d. L. ~biddlJl(.
&amp;: I·fi (OIj·!.:r.t(. l1onll.lbc r lOCLlll1 ;tJLH:r ùs lircum , qU;\l1do HUll
illl'onomm bhg:l.Cionc dl pnor cempore,&amp;: ponor IUIC &amp; tune
p(ocedic glofl: in contrarilln1:li legar:!..Scd fi muher lir rriOr rcm·
Porc,&lt;lUla bon.l mannlucrune pr~lls lib l obhgaca, qU.l n1 fiko,r,
hoc rolùm q L1èd Ipra cf\: priol' rCl11 porc, inrclli g lwr l'on or iure, 1.
2..c.dc- prlNdffù. Nam, vr Ibi dicline B.lrc.B.lld. &amp;. rd lllu l, mulirr
&amp; nrws pan palfu ambulant. &amp;: r,uionc pans pnutlcglJ r,dlgun.
rur ad iUI communc, vt n or. B.. IJ. Ibl , &amp;: lcr ibcnres, ln 1 '/ft1ul.
m4fmn.Idco i\1 caru lloUm l1lulJt:r h abcc pon us lUI, qUJIn HeUl:
cùm lic prior rem pore. m cri ro rcmed lum d.I.'Ubladhuc. habcr 10'
CUll1 cDam adl1cr{ùs fi(Cl1ll1,vt nominarim di ci tur, in J./. vb"d.
2.96

t

IJ/lun vrrjic.ea(drm res vù/dJcare ve! à crtditorjbll4 pojlerioribUJ,vll th
"t,1J,1UJ nON pOliOI.t ÎlIY.f Irgibm I",ben nojùmlllr.
Ad qLlarCllm, negamus ql1èd callClà hxc fit annollaria aut
prim iprlaris, cùm apud iuris inccrprcrcs non (:uis adhuc conficr.
qux fuerir illa primipili admi nl lhario , adco hodic immutlla
(Ullt, &lt;luX ohm fucrunr in honore vocabul.l: ncc Alciatul ,ano·
qmcacum Iludio(us llldagator,quamuis ex Liuio,V cgerio,&amp;Sui.
da mulrJ. adducar,ln t1nnotdl/ombuJ fllS,;n III. Je primlpdo, "'NOl!.
Cod. CJ.mcn g uoad vcritaccm admilllfl:rationi s l'ri mili, nil1l1 CCrtl
affcrc,{cd rolùm di ci t non :l.b(urdJ.m inecrprcrationem glo{f.-r.
7 Ad qllinrum re(pondcrUl", quèdtil1lù vxor,comparédo coum
Indice cxcqucnre iudicatll m ad inf\::l.lltiam creditoris mariri. pot II (e op?on~ re, &amp; impedirc ll1dlCati eXCClItloncm ,exc' p,cndo
de dotc (ua antcriori, allcgandu &amp; probando vcrgcnri.1m vlri ld
inop\J.'l1, cri:llnli pnùs non egcritconrra marirum a,! dom renirutlonem proptcr eius inopiam,ncc neri fcccrit dl(cullionem bo·
norum ilhus:N.\ln l1lhilominus porell cxclpcre &amp; Impeil1rc ruru·
cati cxeCIICloncm, Vt firmar Bald. Noud!. In IraaAI.dtdDII.i~7.
,.lf/t.ml. 4 pmlitfl.t 0 do/ii.vbi rc(pondcc conrrarirs argu memis,Fj·
l'crut tamen , gllud iudcx in rali comp.ll'it ionc vxons dcbcr prç·
mitren.: caulfx cognirioncm,fupcr allcgara inopia.&amp; (upcrcarn.
rerloclltor il: prol\unciarc, &amp;. dcmum vxorcm admitrcrc in fua
cxCcpciolle, '1 lie 111 (equirur &amp;. eius dlél:a quafi ad vctbum rcfen,
Anton. Negur.1l1t. In 11t1ûatJ', Je plgnor. &amp; I~ ypolbu. in.!. mtmlm!.
partis prmC/pl/bs,in nnno r!foûu.n.2. 9.&amp; Thom.Grammat.dlcif Nil'
pol'9 un c~'iff. bonrj!.t ml,finis.n.I7'
8 Ad Ccxtum,licct t regulatc fir,quod in argumonto dicitur,&amp;
proba

CaulE ro2.. ~xfl:. vnica.
L'I 7
roba l'ur, in d./. dD/lIO Pio. §. 'II/id fi m ftl.ff. du.: iud. fallrr r.uncn
!la regula in vxorc inrcrccdcnrc pro (ua dorc, &amp;. hoc iure fingu lari &amp;. priuilcg io doris, Vt volulr C ynus, III d.!. dml llbI. C. 'l''' /,01.
;n pigll. &amp;. Bald. Noud/. in ""rf"tll de do/(, in 7. p,rYle.ln l4.prlltl!c.
gio, circa fnmJ. &amp; in l'ml/ft. &amp; vLtimo priullrgiû , dl/Fem l'.rYlis. &amp;
Anton . Negll(. in d.
de pignor. in 1 .l1um6ro qllllJU ,arlH l'ml'
cip. in wono 1fiflu.nllm.l. 9 .in v(rjicp,bd'l uittm. &amp;: hoc vldcrur vd le Barc. in d.lJi conjf,tntr.1II 8.1,,·tjl.UarliJ,&amp; tri IjlloJ.'mtlJ!. fi/III 0
", dtmiJ. &amp; B.lld. In 1. pmI/Ir. C. de nOJ1 numa.pwlif. C ynlls, &amp;: fi,d,!
Ùl d.I.e/"" lib,. C.qlli pot. in pignor. volcnrcs, qu od vxor in ca III 1110
pix viri po flir libi eonrulcrc per vi am rcremiol1 il C:llll com!'l
ip(um m anrllll1 ) gu.im extrancos agcntes hyporheC3rrrl. gll od
dlcir cllc diligcmiflimè norandllm : quia Corpe occurnt in f~él:o.
ae cdam Alcx.1!J lJi nofimm.§ji wlIl/mjf.de cOlJd.ind,bll.&amp;Barrh.
Socin .conf!· r 58.1n 3.vol.dicit pra:dlél:a proccdcrc nedum 111 vxo ·
tc, (cd ctiam in filio yxoris, gui pro doubus matcrni s potwr Vtl
tccentione pr::editl:.t, donec libl dos, quond.l m (ux mltrlS, (01 ·
uacur.
Ad (epcimum omnIUm forrrllill1um ac difficillimum argumé·
rum re(pond em:gL!od hcèr rcf\:irurio doris, facl cnda \'xon (0- 9
luto marrimonio,!ir vera tef\:irurio, camen, illl q llX fit eonfh nre
marrimonio Ciue per aél:io ncll1 per(o nalcll1 , Ciue per hyporhccariam,ob ycrgcmiam yi ri ad illOpiall1 propri /: &amp;: vcre no clt rcf!:i·
turio : cùm marrimonio cOIlf\:iwro vcrè &amp; propric ficri lion pol:
fic: (ed cl\: co nfignnrio vcl dcpolirio, ad Cccill'iutcm dom t:lch,
lècund ' m com m uncmDoaorum (cl1rcnriam &amp; /.lt1lI S (Lm .hdu
&amp; probarum (uP~' J 11. 5.1deo ncquct adiudicationc iuJlcl ,.Illt Ill- I O
(olmum dau onc nllriri ,1l1 C.l(i.\ inopix f.lél:a vxori coull.\IItc m.\rrimon, o,po rell domllllli rr,ll1lfcrn in YXOrClll, CÙI11 admJlc.HIO
i110 ca(u nibll allUd {it 111 clfcél:u quàm dom cOlllignario, l'el dcpofirlQ , pcr gL,am yxor non cfficirur domina, (cd piguus con(cquirur ad (ccurirJ.rcm lux doris.
Ha:c (olurlo ctli Jl1~gi 1 C0Jl11111ll1l rcr ab (cnbcnriblls recipi~­
rur:mll!i t camcn (cmpcr V'(J. fLllr periculo(a,tum in dfeél:u cor- 1 J
rigir dl(po{iciollcm IJi conjf.mu.&amp; rcIncldir in oplllioncm lacobi
de Arccio commllllircr damnaram, vtarrcllatllr Alex.ln d.f.fi con·
jfmle. col. r. n. I. nam guid allUd cf\: dicerc in ca(u inopix Vl!llmpropri è fieri CX~alol1 c m,vd l'drirnriollcm doris,quàm llcgal'c a·
ttioncm pcr[onalcm de dote compctcrc, pcl' quam fic vera doti s
Pp
l'dh

m,a.

t

�19~

C.Hfl -~.O..-'-l"l\lliO.
rC ,l trlItl0'lil1llll! '11 n:ll1oco ptot'lO ~~ n .. rur.lli d'fcû:lI l'.i, l'COla·

uemr qllOql1C 1l'CI res,\'c prob.lc CC:HlIs,ml.ai/N m.lllft frt,r.§ n,ml.
itl~(7.{ glrJ! fi fI de con"."}. alft. pel' qllcm rcxc.110C. lil1gl1l.niccr Ibl
Bnld.li .lppo n.Hm 1 1 venditio nc p.lCtum,pcr qqo,ll1J.tl1 .. ~hl elf(·
th" vcndmol1ls rcmou':.lcur,l1ulhus momcnti d1èvendltlol1cm:
qlll.l:t ']UO rcmoLlecur .... tti:û:L1s l1acuralis l( i , ipf.lm quo'll1C rért·
m Nlc ri .. It I1cccflè,l.ji t'l,offlor.1t l.i4ùl"";.JI de pr·'f"'plts vrrbii./.
,,-,bl Il.1&lt;1 'Jf'lr Iftic i.n Il. (,,,,r!lI1ort pn;/cl Clm in illrc 11011.-o,i1H1uO
vcrbl.lcClpl d. b~nc '[Lmpcr incdligl cum dtènu.Sil1"l1Jlllllc~
Il on vcrbl ~ ,l::d 1l'fi s rcbm i III pOil im r ,lfiI1.C d,. vrur l.l.e. COI/;1I.n.
d, l(g.lf. ~od ;lU{cm proprim , &amp;. n.lCur~lis cfT"\:nllS acl.llll1lS
p. . r!onalis Je docc, fit rdtlrl1[10 dotls, nOI1 CLll1do pcr men·
dicaca !uffr.lglJ , cI.u·ê probat tl·Xt. m d. 1. fi Conjl.l1lU. qucin
Olll11es [nibentcs ,b, , rll' ln d. 1. vbl ,Id/"Ie. Illtelligum III
a ...tl ne plTrOIUli de docc, vc IJmoncr Alex. In lOlO dlll~J'
10. cùm lllo lurc 1l0ndull1 r~cirJ. hypoth,c.1 indlèt don. Vulr
cnlm Ille cexcus , vt conll:.mr m.ltl'lmOlllO viro ad lI10plJOl
ùcdlléto ,cxi n,!e doris Cx.1Ltloncm 1l111lJcri cOI1lI'([crc , Cl
quo cll lÙ'~ ntlI111l1 C ~ppJrcr, m.HlCl flcllirarcs .lel dom Cl.I·
~boncm no'1 lull1,cre. E,cc q11ol\1odo Celtt dio C,l(U d.lr ".
a.:'bon,m dom lmdlcri : 'lUX ex.lÛ:io mhll ;tliud cil: , qUJm
CQ.1th rc{1lCllrio , 1. fic!es(omn1ltfl. §. fi rttn. ff. de 1,!.II. j. VI
volllir dc R'f'J , in d. 1. fi conj.mU. III/mf/'O 9 r· -.mfiw/. (/n.
tt.rrl.lm. Prob.1rur cti&lt;ll11 , quoni&lt;l111 CJdcl11 e{1 anlo pcrronahs, 'lu x compeClt nllllt cr i ad rc{1iwclOnCI11 doci&lt; rOIUloOla·
rnmOl1lO , &amp; qu. - eOln pctir conlbncc ,i n C.lrU inopia: l'm, VI
\'"Iu)[ P.IU!. dc Calh. in d. 1. fi (on}lu"lt. nl/m,ro 1 j. &amp; ln 1.
1. /fi prinCip. ér III Ylllr. ['cr rcnbc.nrcs. If. follll. m,llrim. Ergo
qu&lt;:n1.1dmodu1l1 roluro m~c!Îmonio hl' propnc dollS rcOlrufl O, vt omnes vOillllt , M rt&lt;br. ér /)/ d. 1. 1. /fi pmm!. IIJ &amp;
cOll{1Jl1r~ m.ltllmo nio fic ri dcbtt : ([lin vn:! &amp;. c.ld~m rtl
non ,ll:bcar Jluclf'O I~rc cenl'cl l , .rrgl/m.1 l'II", qUI .ulu. ff.
dt' _v.(uc"r,"~e. nec (ffe.:1us narmahs ~dionls por({1 rClllOlltll
.1 !tu C.lltll.l , qUIIl ipl~ (pcoes 'Juo&lt;]uc rCmO lleJtur, vt di.
~1ull\ cil . COL til I1lJtl1r adhuc , qu,)\\I.I11\ pel' anl nCnI per·
Jon .llem (Ulllltur conLllllio ;Id roc .t!cll1 rdhrunol1cm dom 1
vele Soc propne, d.l.l. /fi prmr,!, &amp;: Ibi 110r. Cûll1Hlunlrulm
cures.

C allil:l r 01. ~:dtvlliCJ
l. 9 9
benrcs. Roman. hC &amp; Doû:orcs cOl1ltnllllircr, ln d. 1. fi (Ut.'jfA7Ife. in 1. 11ot.lb. &amp; ad ill,lm lir condemnatio , dC1l'1 dc in exccutionc iudlCatl lir cxanlO, luxca formam; /. ~rdo. C. dr (.\fCNI. m //Idlr. per qUlm multer plopriè confc'luirur 10 UllOncm , &amp;. vcran! dorl~ rc{1lrurionell) : vt finglllamcr dccl Jr~t
Ludouicus. Roman·1f1 d.l. fi conjf.rlte. mm:eYO 4 0 'I.trfiCltI. &amp; fi
dIC4!. c.l.- IIJI B.molus,l'bl ira inrelllglt, lJ1 ~. qU,ejlt011. 4. parllJ

pril1C/pAlis.
PoreO: Cf ilm hic addl, quod iure dlgdtorum dos exac1.1
. con{1~l1rc rnarnmonlo , non ddcruicbar oncribllS l1lanimo·
Di), l'tm rorahs fiercr hoe illl'c doris rCfitnlrio , vr (cmit
PJLlI. de Ca{1r. plr lllum texCll111 , in d. 1. fi cOT/jfall/(. ~/lme­
rD J. cùm Id , rClli ccr vt dcrcrui~r , po{1ca fr'erir cllnO:ltUCUlll
iure .Codleis " in d. l. vbi ad/JIll' Ex quibus CatIS dubia apud
me rcdd lrur hxc rolurio) &amp; falra : cùm in oranollc qllX rumlrur ex vnillcr(o, cli i xquipollcr Il1dcfinica , fi ali'luid fallum c{1,
tOtalTI oraCionem f.t1ram cfficiat, l.fi if ']111 "ua7lIa. § v/mm.ff. de

rrb. du/'.
[go vt randem dica111 qu6d lendo , pmo concordlatn ha
rum opinionulll , &amp; verir;;rcll1 pcndere à gcrmano intellcnu
rnllm imium:fctliccr d.l.fi cOII(l.mle.&amp; .d.l. vbl atlbllc.,&amp; d. §.tlluJ.
i",l/Ithml. dU'1"altt.dol. 'lUX (i.l nt barcs &amp; fund .lmcnra ambarum opiniollulll ) &amp; IllmlnallJ mJgn&lt;l rOIll1S llliltCriX. Q:tx iura
runt 0111oi110 diuerla,&amp;. rcparara, &amp; lo'll1urirur in dil1erlis cafi·
bus, nec Vt:UIll derog.lt alreri , vc fingularirer dccbrar Bail. II&gt;
d.l. fi (o,{l.l11le . tri J Oppl{ &amp; Paul. de Ca{1r. in 1 . l'Dl. f1I(/1JfY. 1.1.
. 6- l.A ng. d",l. &amp;. COmmlllllrcr Ccribenrcs eum l"\:qlll1ntllr. 1 f am
reXL m d./. fi (o;;j!,mfr. 10qu1tlrr III nlone perlon.llt, &amp;. 111 ,a(rl
cerro) &amp;: &lt;lere l minaro inoplX, (Cllicee qllando cUldemillimc appar l', manu f.lclalrdres non rllincerc ad doris CXJa:l:lollrm, &amp;:
credlrollblls , vt dim B.l! r. In d. 3_oppo! quem (cquu lltll r communlrcr DoJ:orcs. Il.. rllo c,,(u propriè loqllltlir &amp;: proccdit 0pinio LlIdollici l' olllani, &amp; ahorlllll, qUI dielllU confiante ma
trimonio ob viri II10plam propri è ticn dom rc{1lruriol1cm:quo Ilium 1110 ea(u comper It anlo per(or(ali, de dore , per qllam lit
vcrJ cxa.:tio dous &amp; rc{1ltlltlo, p rinde ac !Oluro mlClllllOlllO,
vr d,tlum fuir.
Pp 1
Tex

•

�;0'1

C.1ll{l\

1

~.~.dl.\'nlC:t.

T ':XCllS vero ill d.L.'!Jbl.1d/J/lc.(}m d.§.rllud.(qui paragraphus de
ber 1I1telllg1 fecundùm dlfpofitiol1cm d. L. '!Jbl.1dhuc, adquarnfc
refcre:cllIH rclawl1l fit in refcrcnte,ve volum Ludou.Rom.Jmol
Alex.&amp;: d~ Ripa, ln d.I.Ji C01ljl&lt;fllfe. poj! glpJ!. m d. §. i/lud.) loqul'
WI' in ca(u di llcrfo, (ci licet quando facultates ll1aeiti quidem
(Itll IlllH;&amp;rdttrt ltiom dotis &amp; crediconbus,ira vr 110n tIl!l:ctvl.
hl m p~l'lculii cl ocil perdcnda::eamell qlll:t vil' :lburitLlr l'chus fuis,
&amp;: i.lIl1l1l'"lln.1t ad pallpcrcarcm,',c venfimilteer fit runcndum,llc
progrclru r ~'m p ?ns tlcucniat ad tantam 1Il0piam, vr cius bona,
nOIl roillne (II fTIccrc cXlél:iom dom &amp; crcdironbus. Et I!l:O c.lu
de ill[(; di gcl1:ortll11 non er:lt prouifnm tnulicri aliquo p~ao.
Ilam l&lt;''''fi· otj!.w/(.no ll loquebatttr 1flo CJfu . Sed iure coillels hoc
caÎlI (lI ccurl'itLlr rcmedio d.l.vbl adIJ/lc.q\lod rcr d.§. dllld. txrcndltl\r, &amp; dccbratur procedere eCl.lIn viro vergence ad 1I10p1JOl.
Id eo his lunhus non fit exaélio dori vcl rcairurio plcl1è,l1ce côpetit aéllO perfonalts de dore, (jCllt fic: &amp; compctit lurc d,gdlo·
rUtn,i ll cafu d.I.Ji cOl1j1.I1IleJcd folùm fic col1lignario vcl depofirto
&amp; alfccm:ltIo d o ri s,1Il rcbul marin per aélio lletn hypochcC3rt3m
im:gl!laré,el( priLulcgio dori s: ql101u a fruélus rCl h ypothccJt:rno
compucancur III (orn:m,(ed dc(crl1iunc onellbus matrimomj, vc
d lclcur,l1I d.l.vbi ad!;"c. cùm (ccun dùm vcram &amp; pro priam naru·
l'.lm :1ctionis h ypothcc:lnx, &amp; tl'[politloné mm commu nis, fru·
élus compurcnwr ln fonem,l. ( .1.1.. C. dl plgnor"l. ac7. memè hoc
C.I(U hypothccart~ .Iélio d icicUl' anomala, &amp; Irregulam: cltmrt·
gulariccr frullus rd h yporhe cat x complltcnt\lt in (oncm. ideo
111:0 calir, [nltcet ql1ando agi tllt rcrnedio d.l. vbladlJlfc. &amp; hypo.
rhec.\\'I.1, puro oplllioncm Bano lt, &amp; com ll1l1ncm proccâcre&amp;
h.lbere locum. fecus fi agawr aélio ne pcr(onali, &amp; in cafu d.l.ft
(n"i f.lIt/t.m qt'O proptl\: lit dotls rcl1: iturlO, vt dlctum clt: quo ca·
ru pro\: 'det OpllllO Romani.
12
R.1t1onctll t :ultcm dluerfic.\tis,quarc Ïir d.l.Ji c01Iff,,"u.nat po·
CIUS dom rc!tmmo,&amp; vera folucio, &amp;: comper.lt alllO perfonalis
de dote , q Il.1 m in car&gt;i d./.'l/bJ ,fdIJ/lc. puco h~nc dlè ,lluia rcfbru.
tio dou s cü (tan,e macrimonlo regu lalHer dt rrohlb ita,l. r.cf JOI
Im(l IIlt m.,I1/hI. 1.,.&amp; Ibl not.f'n ibclltcs!J'foll/l.malrifll. &amp; non lic
nlli ex cJ.l1(!'.lnccdrana, ve Ibl d icl1l1t (cribenrcs. fcd 111 ca{u ,d.l.
Ji (OtJjl,tnll.ldco pCl'tnlcmm"lllOlIl a' l\ 11111 aba t pcrieulrl al11lllionis
docis. nili licret f1:amn rcaiturio; Il.UU cillde ncinlmc .lpp:UtbJr,
numl

Caulfa lot.~a:Ctiovnic:l.
30t
marici facult:ll'es deduélo rerc ahcno , no po([e (ufficerc cxaLbo·
ni dotis, &amp; cius bon a erant ncccnànà difcutlcnd.I,&amp; dj(1:rahenda ob magnam viri paupertarcm &amp; mifcmm. ldeo iurc frcclali
ibi pcrmittitur rcfbtmio, &amp; dacur allio per[on6.lis, vr dieit laC
ibi,col.l.i" I.nol.&amp; ihi maius crat pcriculum,quàm in ca[u d. l.vbl
A/hllc.in quo feeundùm Bart.&amp; communirer fcri bc nres, faclIlrJtcS mariti plcnè fuffi clcbanr doti ,&amp; credirorihus:fcd qUt:l maricus aburcbawr (ubCtanria fua,&amp; iliclinat ad inop ia m,prollidcrur
mulicri &amp; (ecltrit ati doris,remedio illius,/.vbi, (cd non 6.t rdliturio plcl~a, li e ut fic m d.l.fi c."jl,mle. vbi maill s erat pericuillm,
ideo caucills crJ.r agcndull\,&amp; plclliùs prouidendull1.(.vbipmcu-

iJlm.dc rlcc7.lib.6.
~x ratio cel1àt in carn d.l.vbi tdhllc. ideo non fit propriè Ibl

rel1:irutlo, (cd conlignatio, vcl dcpolitio ad [ccuritatc\l1 dotis:
nec aélio t pcr(onalis, hoc ca[u,cCt nctc([aria,cùm non liat rcai· 1 J
tutto/cd configllal'io tamùm:cùm facultares viti fufficianc dori
&amp; credlronbus,li cèt in fururum pollèm deficcre,cùm \ir abuta' ur Cubltanci.1,v tnon pollit anttquam domus dignicacem,&amp; aamm nobdiracls con(cruare,(ccundùm parr.i1l d. 1. Ji wifiallIC. in 3.
o!fofqucm (cquicur ibi A ng.Paul.deCa!l:ro, &amp; D oélorcsmagis
co mul1lter,ltcè r Alcx.&amp; laClhi concrad icant.Tamen nar.opinio
&amp; inrcllcélus IId d.l.vbl "dIJllc.neccnànà probatur lX §.dlutl.11J 111/thmt.de dfjHnlit.dol. in quo nuncupatim &amp; cnûciAriuè dicirur pel'
alias legcs luaini ani fuilfc conCtiçutllll1, viro vergence ad inopia,
&amp; inchoancc tnalè vti {ubl1:anria (ua, mulicrcllI polle rcs mariti
iure hypothec« pcrcipcre,&amp; gubernare.per quas leges gl.lvi,&amp;m
IIlItlU1II. ql/od lorll1ll. C. decoll.,t. &amp; fcribcnrcs co mmunirer dicunt
elfe hoc conaicucum &amp; d cterminarutn in d.l.vbj adhuc.&amp; l.1n r{b/l1.c.deiur.dol. ncc :Ilia: reperiuntur in roto Ittre , qua: hoc dl(pOnallt.Cùm crgo in dlo texrn rcl:ltio1ial' dd d.l. vbi. &amp; rdacum lit
in refcrclltc,l.I1/(e tOlolfit hercd.injl.meriro conthtmio d.l...·blltd/Jllc.inrell lg l tkbec cciJIU dt: vico vcrgence ad inopiam,cllius faclliraces abundc (uftlciunr ex.léllOnl doris &amp; crcdl roribu s, l'am
Jnterioribu ,qu:\m poacrioribus mul iel'is. Ergo tCXC III d.l. vIII
IIdllflf.proc~dit, quando bOI1J mariti fufijciullr Jort &amp; crc diroribu ,fèd t1l1lcrur 1\1 fucurum ,nc fuffi cünr,cx CO,q UI.l vir .\butirur
(ublhlltla,&amp; inclinac ad r.1\lperracem.
,
Et t 11 cr gl. r .in d.l.'!Jbi ~dl)lIc.ve l itll1 cafu illius legis,l11t1licri l4
copcrcrc :tllionelU pcr{01l.11em de dorc,&amp; hypothecaria ad eiu s

Pp

3

ekéH

�Caul1:l 1C l, ~x(1:,l'ni :1,
ek~tiO l1cm, \ t Ihl notar b r. col, (. n, 8. CUlllS (cnrcnrl,un (1I1ll fe
ct(ti B,Ut.&amp;: (ommullircr (. . lIbcnrc~, rcicéb opilllonc brobl de
Aretio, qui hoc caCu ncg,lbar perrollnlcm c~mpcrcre 1 vr dlClr
Alex.1n d.lft co"l' rr/tun pl/IILn / . t,lm;:ll llxc COll1UlllS npllllO allr
corncrit
tcxt ,1N rl./,fi COIJ,fl,lIl1 r. qua m çorreéboncm
l1cp;1m corn
D ·
,
.
JnUl1ltcr rcrib cnccs Ib/.J- III d.l.~lb! ,td/mf.aucccrtc crronca man!
f; Ile pi'Ob .lt ur . p~r IlIum t&lt;:xt.vbi nunclIp~tim ~lc~tLlr cXJ~honi'
don ' cxi l1J~ III lrlll m (u ll1crc,C:X quo clIIJcmlllll1l&lt;: app,lru lc ma
ri tl f.lct!lt.ltcS ad dons cuélionem non (ulficer.:.Ergo qu.lmdlU
nlantl f~Cllltatcs r\lfficiullt,ficut in caru d.l. ~bi "d/JlIf, marici facult.ltes Cufficicballt ad cuél ioncm dotis &amp; cr,:ùltoribus. ve dl.
élu III cCt,non potcCt ficri eXléllO vd rc!htuClo dotis &amp; rcxtulln
d,l.vbl.ldb .non loqllicur de aéllOnc pcrCona1i,(cd Colllm d.: hy.
pothccana,v r cx 11I1lI' verbls appatct • &amp; ,"O IUllt CO llllllllccr (en.
bcnrcs Ibl,&amp; m d.lfi conft.rnl'r.~inimo ad effeélulll conGgnauo.
l1\S doris ,qua: fieri depct per d I,vbl,no cflncccffimum quàd mu·
11er agar aélio nc perC0I1.11i de dotc,culus nJtlIralis cffeé1:us cil ex·
néllO dom &amp; refhClltlo ,&amp;: non con(ignJtlo vcl dcpofirio, Idco
!CIl&lt;'- llldiC10 mco IJcobus de Arctlo ncgabJt aéllonell1 perfo.
n~lcm co npctcrc vJo.or i 111 caClI J.l. vb!.Ce d hy pochecariJtn tan·
tùm: cllm ctfcé\:us n.ltlll'Jlis aél:iollis pedon ,ll!) de dote: 0rru,
g.lcr ipî.\nl conlignJtioncm, &amp; [OIIJr r~mcdllml d.l, Vbl, &amp;CIUI
rationcm,Sllllt cnim hxc duo rCI11.;dl~ dlllerC:., &amp; inr-:r (0; orro·
fit,\ ,CÙ Ill tcndnnt ad dllter(u ln fi \le m &amp; df.,Qu m:&amp; d Iltcr(o Hire
fucrim imrodltth. Nii remcd lum d!c1., I.'i.·bl ,dl de lurc COdlCl1
&amp; tcndlt all afTècurationcm dotis, &amp; vln:l no n progrcdltltr :fed
rcrncdlllm d.l.fi (OlIfJ.l7lll,cf'r. de lurc dl~~"Cto: \lm, &amp; hJbcr dt~aû
proprt.e r .Ct ltlltlOIllS dO[i~.cltius fi biS d'r. Colutto ,pc c qu am mu·
hcrcffi.;itm dOllllll.\. &amp;. !iCltt d,lftrUIlC c~ él:u , IrJ etlant aulTJ
m;lrenali ,&amp;:lItCtltlmcllto,qmJ. In d./fi (O;:fldtllt'.nllllicr agit III alto
C,l(U pallpC\[.ttt~,&amp; dlllcrCa aél:lOllc, q\làm in ,.(u d.l, 1 hl ~JIJU(,
nam ~&lt;Tlr a~ ionc pcr(ollab, &amp;. hodl&lt;: agir ctja\ll hyporltcCJr'J
propfl~ &amp;. reglll.m, cùm UrlCa hypotbCCil hodlcà \cgc in ur
dotiJed III r~l1lcdlO:d.l.v.~I,rolù\ll :IglCllr hypothcc.ll'l il incgul.ui
&amp; anomala, \ t dlD:lIm cft: &amp; r.Hio, qua:: llllltt.lt III rcm('dlod,
lfi COl/jl.wu, cdrat in ColCl1 d.l. vbl at/ill/c. Ideo CUI\1 Gnt om nino
diucrCa, &amp; in dlLterfis catibus 10'1l1 ,llltur , &amp;.. illortll\1 ratIO lir
f.:p arata,l1lcrito, qllod cft dl(politu 111 Ül vno , non dcbec extend1
; Ol

ad

C.mfTà 1O l ,~1X(l, vnlca,
! 01
~,l :1liud,aut Illatio lieri de vno ad .lltentll1 , argumellto l, ltatl/rd'
lu,§.J1/IJ/I.Jf. de .1((!- p.jfiJ!. ad qtlod IlItIS nonri intc rprctc~ parum
aduettcmc s fllcrullt dcccpli: Ilinc rad\}: , &amp; fomes 0111111\ rc pugnantla::, &amp; toncradldionls opi nlollu 111 in Itac matcn3,3C ca!tglnis,fi fas Gr diccrc, origo &amp;: pri llclpiunl.
Sed quoni,lm 111 IlIdicalldo horrtndul\l cil &amp; pcr,lculoCum,
rccederc àco mm lllli (cnttllria, &amp; opiniollc frcqucmius rC(Crta,
Ideo retenta I:\m diLi~ t cOl\lllluni opinionc glollx, vt in caCu d, G
I,'t'bi.com pctallt dux "l\ ionLS pc r(onalis &amp; hypor Itccaria:quxri. t
rur,u Vlro verge nte ad inopi~m, cuius facl.!t.ltCS (u Riciebat exaüiol11 dOllS &amp;. CTcdltonb ,Illlllicr egem aélionc pcr(ollali dc dote, &amp; f-::CC l ir viru m condcIll1l 31i, &amp; in cxccutionc iudlcari res
mmri flle nnt libi Jar./: tn Co lu tu 111 , licur in hac lite fe.erat V111ccmia conet,Hl tc macrill1 0nio, propter nimis longam &amp; dlmurn.lm pcrc grin~tio llcm vin, qUI dcccm &amp; oao ann is abfucrar l
cil1ltare MafTihx,&amp; abu tcbatur Cubft:icia (ua, quo caCu habcr 10ClII1\ rcmedium tl.l.vb,.pcr textllm, ill d.§.tlilld. vt voluit Bart. in
d.lji (Oi'jl,Itl(( . ill r.qll,ejI. 1 . p.miJ.an mo caCu propric dicatur dos
rclbmra, &amp;. dOll1lniu lll rci Jddll\a: ellè tranllatum in \'xor'm.
Bal t./ll dlJi C0I1(1.'&gt;I/(.111frC/ll1d" q/l"'jl+p ...rtlj, d,fti nguir an aé1: 10 nc
per(onali , l'cl h)' po rhecltla fuem at\:um,PI imo ca(u dIClt cr3n(!atum cfTc do min,um,pcr glofTèllam, in d.l,vbi.in v(rbo,lIt! m. &amp;:
pet §. tllt/d.in allllll»l.dlofqllalil.dot. ponderalldo !lIa l'crba,ftc rnim
I",bltllr" crdt in collaliolliI r.rliol1l pr'prùu res: &amp; idem vo luic ln r. q.
liufdé 4. pdrlÎs, vbi dici~ periculet &amp; cemm_Odl1n': l'ci add,tl:a:pertinercad ml1!terem , cum rcs addié1:a cffcéla !It dotl!ts , Idee
commodum &amp; pcriculum Illius rci perrinct ad mulicrcill , tamqu~m dominam, l,plgmlJ. C. dlpignorJI. ae? CUI Ccntcncia: Barcoli nu llu\ Ibi con tradicit: ex quo cen(lIltur ci us di.}a C01\1probare. Scd, p~cc ranti VIri dlc.lIn. non potell:cius oplnlo proccd rc Il i!i III carl! d.l, fi CO/tjl.mlt. in quo fit propnc CX"t110 dons, &amp; ldhrlltio: idco tran sferrut dominlum. Non aurcm po
td'r. proccd~rc 111 caru d, 1. v61 dd/,"e. in quo prornc non lit
rdbtlltio , !èd con!icrnatlo vcl depolirhl t.tIlCltm ad ( cunn/)
.
0 oàorum,
CClll ,toci, , (ecllndùl1I COl11mU llCm k lHtlltÎ.un
vr fUir dlctulll &amp;. pro t)Jtlllll CUPrJ, !Jumno j, Alioqulll li CHIS
opinio procederct ('tia in catll d. I,'L·bl.,d/;uc, cucllIrcr quocl D.m.
fibl &amp;: çôn1Uni 0plllioni contr.ld i~crct,&amp; (ubllertcret in tomm,

clfc

�a 102.. QE.xl1:.vniea
elfcélull1 dl(p firio\1ls d.l. 'lib,. pcr quam in cffcél:u fic {ola conG·
gn:lClo vel (equcl1:rano doris in rt'bus marici, ad {ecuClwem
doris: &amp; non exaél:io vd rdhcuclO propriè : qux nece/bno COli·
rillgc:rc:r, fi dOll1mium' c(\è-r cr.m(\acum in vxorem: ideo puro
quod quemadmodum 111 C:l(U d.l . ..,bi. aél:io hyporheclmcfranomala &amp; irregulam III dllobu&lt;:pnmum, quia frllél:us rci hypopochec;ux,qllos percipie vxor cùnflanre maeriroonio,lloll corn·
pllC;lIlrur in forcero/cd de(cllliul1C oncnblÎs marril1lonlJ ,&amp; CuperBuos mulic:r rcfllC\lc:re cc:ncrur marito, vc volulc BoIrt. i1ld.lji
co"flan/(. i" 7. '1"4"4' p.mlS. Il. J 0+ qllcm lèquuntur Donores
communiccr ibi. cù m rcgul.mrcr frllél:us eompucécur in forrern,
i.1.1.2.c.dt pi!,'" ilC1. Secunduro , quoniam ncc omnia bona hypochec.ua pro dore porell: mlllLcr illo ca(u reuoe.1re per hypochecariam,fcd (olùm vfqllc ad quanticJcem décis, vc volllir Barr.
Paul.d~ Call:r. ae eommul1lrcr (cribenrc:s l1f d.l.ft conjlanu. cùm
regulamcr ex nacura aél:ionis hyporheearix, poffinr auocari
oro 111 a bon a hypochecata, l.q//ad/II.C.Je dJjfrda.pJgnor.&amp; norarur
ln duthmt.â qll/.c.dtb0111t AIIOhorit.iudicpofS/d. &amp; s:1[[.;n d.l.fi'ln·
jl.I1fU.1fl 3.qlujl4·partis.&amp; Cynus , in d.l.'Ub,. in , 4. qUofjl. quarum
rerum fruél:us compucantur in (orrero regubriccr, d.l. 1.1.1. C.at
!'gnor.• O.Er lie hypochecarÏ.1 aél:lo in cafu d.l. Vbl.ldhllc.dcgcnerolr à propria fua nawra,&amp; natLIrali cffcél:u,ad hoc, vr illius d,Cpo{ido poffic habere effcél:um, &amp; ficri COllligllltio,&amp; i.l c:ffcél:u do·
ris fcqllcll:r:lcio. Ira &amp; pcr(onahs aaio il10 cafu dcbct dcgenerare à propri:l effentia, &amp; llatLIrlli cffcél:u rran(\arillo do;ninij,&amp;
propnx rcll:irunollls, ad hoc vr confignacio &amp; {cqllclhJrlo ordllla pcr l\lam Icgem pollie ficri,&amp; habere effeél:um. N.lm li elfer
tran(\awm domilllum,&amp; faél:a propriè rdhrllClO doris, non pof(cc ficri confignacio, am habcrc locum,&amp; pcr confcqllensdlCpo,
lirio illius lc:gis non habercc cffcel:um,quod effet abfurdum.Mererenta lùprà dlaa communi opmione : fiuc &lt;ho(bone perConah,liuc hyporhecaria agawr,in cafu d.l.vbi, &amp; in eafud. § lill/d,
numquam rranlilr dominlUll1 in vxorem,nec propnè 6r folulIO,
(ed vrroque cafu fit (olùm cOlllignaeio ,&amp; allècuracio dom, pec
quam non rransfcrrur dominlUm, nec fic propriè rell:lrurio, Cecundùro comrnunem opinionem Doel:orllm,fxplùs rcpeticam.
Icaque vc ad Id a quo digrc:lsi (umus, candem reucrcamur ,ex
iam dlais probatllr Vinccnria: inrercellioncm in l1:1e lite,omlllmodo rcilclCdam,liue commWlcm opil1ionê ,fiue hane nofrrarn
difrm

ma

Call/Tol 10 3.
305
di !l:inél:ionel'll (cql~amur: quoniam rcmpore,quo rcs mnriri fuerum Vinccnrix addu;h: à iüJlcc pro !lOte, faculcare! maritj pknè fuffici ebanr cx~étio~i dotis &amp; crcdlcorib.marij,vt c/Ter locus
remcdio l.vb'lld"lIc.Mcmo non pocuir in illam rransfcrri duminiil,ncqllC: illud abdibri à marira, per adludicarioné prçdinam:
cùm 110n habeac l'im propria: &amp;; vcra: adiudicarionls vd 11110Jurum datiol1lS , aut vera' folwcionis, vd rcll:imtionis doris,' fcd
conlignariollis &amp;; (cqllcfirarionis ranrùm, vt diélllJ11 cft. Fu 'cCl'go in hac lire oOlllimodo reél:è iudicarum &amp; proDuhciaru!'l1
comra Villeemia m.
C A V S5 A

o M VS

103'

quœdlm, [ub direCto dominlo monafl:erij (,nCta: Clara: Aguen{is 1110Uebltur.eam Gralfm emphyteuta ad annllum reditum vigimi
hbrarum T uronen{ium Joanni Bo,
chardo pcrpctuo huendum locanir.
Vxordomini Io[cphiGriffoo i,in Senaru ProulJ1ci\ Confiliarij, facnltatcm retineodi hanc domum iure prxIationis à diCto monafteno ti1lerat: ftatuto eoitn noftro,
jus pra:iationis ccdi poccft &amp; vend!. Bocbardlls pro 10caria ne iam diCta ll10nafterij œconomo offert I:mdim1lll11 , pctens inue{litllum .œconoml1~ c('[&lt;lonaliam in;
dicat, cuim marito BocharJus cum atdhuiooe pamer
off.:rr.reeu(~r maritus, &amp; fe Ime vxori celfo domum reti
nere velle deC IJT.1C. RoclurJlls cxpC&lt;'lJrJ pel' duos men[es ll1uelliwra, cùm "1.1111 11&lt;' 11 obnocret, (u 111 l1um regiam Curiam,iuxt.l PrOUlnelX fl:atutum, hbdlo adlt, vt
inuefl:iruram• concedat. Prouiocix enitn (bturo c~l1tl1m
eft, vt inueftimra dencgata à dommo, vel vitra duos
men[es fruftra dl la ca , pot1it nOUU5 emphyteuta Curiam
adire, qua: euocaro ad hancré domino, &amp; caulLl plenè
Qq
cognica

•

�CaUn:t 1 03·~xfl:.vl1ica.

306

C allifa 10 3~a:A:. vnica

cognira) i1bm aut denegar, :lut deeernit. EuoCltl crg()
ce[~ionaria) &amp; de iure pa rtium faéh contemione: cùm
retentionerrlliure prxlationis, eliam in loeatione perpe·
tua locum habere aflirmaret ,&amp; Bochardus id negaret:
fiaeus cauffx iuridicus dl confl:irutus. Pendence hac li·
te) monafl:erij œconomus) guod Graffus em phyceuta,
contra tenol em paél:i) exprelsi in renoualione lI1uefiitu·
rre diél:œ domus,(guo nomlOatim cenful1'l imponere, vel
een[ui cen[um fupperaddere, fuerae prohibimm) do·
mum ad een[um perperuum oeacre! , hbello petiitcolll'
mi[si pœnam ad monafl-erij vti lieatem c:xilloeapice de.
darari . Caua:1 [uper eommdfo litigata) &amp; liti iamdi~h:
agglutinata, ae inde in eonfilio vrrague dIfculTa: Placuit
èurire œeonomum petitione commiCsi Cubmouendum,
guod per ceCsionem &amp; recenrionem peeieam cen[erecur
eommiflo renunei:ltum· . ceCsionariam aUtem admific
ad retinendum) eamque in locum Boehardi Cubroga.
uit,eamdemgue obligationem:guèd ius prxlationis, ne·
dum in vc:nditione) [ed etiam in loeatione perpetua,&amp;:
omni Gmili loeum haberet b. Pronuneiaeum die 16. De·
eembris) 1 f78.
;1

"'deo vt non pofsÎt ponmodum v:u iare ) &amp; redire ad commi(fum, 1. penu!c, [de
kg. commtrror. l. AEmlltus . '(('rficulo, dlcebam m:lgls po{fc, If.deml·
nonbu$

b Per

rCltUm

1.

S. an .

in!. fin . ID

1.

tnrtc. C. dt iure c:mph)' u~uraco, (c:cundùminrclldl11lD

m2gis rrt:quenter apprOb2tum Et "otUII ImmoJ. In cap . pOIUlt coll.
vcrf.IUSt:l przGléb, pO[l~!l: quzri . n. 10, Jt: 10c3t. lo1un.Fabc:r, ln §.:ldto,
coLI .vcrc' prztcrca cum emphytt'ut2. .dc: loc.ac. B21dl conr: 11 J. hh 1, &amp;:

fuJiùs prob •• ur iD quzft.
Sf'M

---

------ - - - - -

S y M MAR 1 A

fJ...Y AE

vnie4, C411ffi

S. T 1 0 1(.1 S

103.

CmffiMio iJi. C.de iur.emphyt. habet dUIM principales parteJ,qu4rum prior Clnamit ius p",la/imis dominÎcllm : a"eu. rrj}icit Iicentwn po(iidafdi. prior pars hAbu lm illulleElus,priml1i dec/a.
rlllllr n.1..j(elilldm,n.j.&amp; tmills,n'4'
r Re/en/io ;lIris pulationis haber /oeum in locat/Ol'Je pupulla rei fIN phJtcutic4,ad arltlm IInlllmm redùum (dEla.&amp; nJJ.
G RetraElIIS proximita/is babct /O(//m elia", in l~eatione ptrpelua Ad
- Clrtum Ifnnuum rcditum /ac711.
7 Prm/menlio fiEld in I. parte d./.fi. ail propri? 6-Jlrim pro veJ1tlitiom,an genera/iur pro omni a/unationc,quaius empl'Jwwolm
Irlfn.r{ertllf,accipi d,heAt.
8 PYttij appdlafio non fo/~m ad venditi,mm fld etiam ad lowion""
propriè refirtur.
9 Yerbum emliofJ/i &amp; vtndilionis à!rge pro/atum , nonJlYlffl ,fld
gemrahur pro omni alienatione , in qua viget ratio difpofttionis
IIccipi/llr.
10 Yrrhum comparare gemrale tjl ad omms alienationts.
I l AltmM/ilia POJitl1 inter gellus &amp;J}tciem extat expojitùû: niji mens
difponmtis , aUI rtl/io difpojitlonis eontradic,rt.'lJel niJi dijJofitio
Jit prohlbltiua,é;- mglltil/a.
l~ &lt;..AlIernatÎtM oralÎmis par! v nA grntralis dllbi" ftffringifur, &amp; de·
claratur tliam contrll propriam verborum jigmfuIIOntm ptr a·
li4m partem altrrndflUif magù/puialtm, propltr 11I.l1l1m proporlione", , Alli mentef!J diJ}omlltù, vd rallonern dijJd(itioms.
I~ Localio ptrpUlla 11/ando empkyltll(iJilJimillJ.
1 f C,mmifsi pœn/l lin COmmitl4/llr,ji tmphyttu/a loctl perpe/lloflb "n·
nNa ,mfcede ,Jine conflnfo domini dlYrElI) re'" tmpl'J't'ellti.
1

(dm .

16 Emphy/tulici cOl1traEllIs hl/iu! Prollinci" regll/driftr continent pa-

Ell/m, 'III empbyttlltllJine cOIl(ènfu domini pO/sil vfndm, perltl/Itare,&amp; a/io ql/ouÎs modo a/ienare, &amp; {(Jius tjftEllIs jil illud paElum,ibi dlCllur.
17 prohibitlo fl{fa in vtnditiont , baha totum tlia1?l ill to(alionr
~ 1.
perpe

.-..

�C~ul1à lU 3. Qgxll:. vl,ica,
perpttllil) fj/litndo rallo pro/;ibitlmls (/1.1,,, IH/lildt in lowiw
perp(/uil.
1
1 S C~mmtjfo ,mune;"tflr tJcir'( pu rc/tlIl;OnUII ;1I1C pr.tIJl/ont!, /~m·
1".lm pcr .le7l'm con(rAY/um, /1(( pottjl pojlell'l!dfl&amp;r/.
19 D".dll" doml1ltlJ q/lal1do cmpl'Jwlla rlln ,1/1ûm Imet Jilb dUI
demlt/lo ,Jinc (t~J (~n[cnJii II/url perpelNo ji'/lmd/lm filb
1f1'J11/111 merud, loemtil ,ji nolil IIIrt pr.tlàlion;' retinerc , nec .J
comm!ffom agere, d" "tio l'cmuliojitjibi cOl1jÙ//JJ11J dt IPre, 'III
rt,IQc.,I.t 1I.1I/1r".lc,,, p1ftfsloncm 111l/Jio eondufiore rfCNpmrl
poflt,dtjfmgllitlir.
10 C1sionar/~ iuru pr.tl.lt;onis, rttincndo il/o iure ,hAbrluy loeo CM'
dll{foris, &amp; jitbihlr.1t elUS obltg.ttionem [cC"' in doml/lodi·
Tc{fo.érJu 1 .vbi Tatio pml/HT.
11 Dirclluf domm1l4,rctwendo IUTC pul4tiol1lS rr111 cmphyuu/ieam)
jilO l1npbyttulrl aluYI perpetllo lo(atd,no tjl obltglltus "d AN",IA",
merced~m In loc41ionc tXp"ffom , "((f (ondlllloy effi/ ad 11I.lm
Q{'''g.rlus. lenetHT /amcn prftlum rli vel tUJI1I1,e obllgalml/lot.
J/imJ.tiomm.ji. "'Nd,lm 'mol.lm, pr.tfll1re 10(11/0';.
l t F4fl'l/11/ legJ/Jnn nm retrllc7.ltur, tictl d(ucnt.tt "d ru caJilm, à1'11
inuperc lIOn pOferat4'I:fdo CcJf.11 w114inalu dtfpojitionu, ~'elfi
Ante (ojÎlmmtlliomm 6- ,,[ftlm p"fié/llm, res deum/at ad Ilium
caJinn,.l '1110 inClperc haud potrr"l.
2. 3 Jus pr.el.'lionis (tjfrlm, tjltÎttjdcm vir/lllis 6- rjfcfilis in crfSiowIrio IIlque in domino ql/ol/d dqlli/itiomm &amp; pr.elaIIOllOl' 14nlùm, &amp; /1.1. 6.
"4 Domiilll&amp; ramendo I/'rf pr.el,"tionis,l1n ji,broge/ur 10(0 l/1/torÎl,qul.
"'{ om,'lo1 m obbg.ttJo/1e exprp, ~,cl/lIC1te coo/mtd.
2. f DOml11lH Yttmendo lure pr.t!at/ollis,noH b.rba rem /.lmq/lJ'" d~ m·
1/0 1/(1/1:ft/~m,ncc III,m; pprudel 1/11110 OTlIIO"'S ,'ut! ,dlO IiQIII li·
/lIlo,ftd tl/a", htlb(/ 6- p'{SdN 1I111/s ,lil111/10fif/dl, 't'I mUflrt·
,.Im,&amp; r{/lm/.lm dnt/qllo[110 fi·lIdo.
1. 7 DOmlntlS rell/1endo lure pr,dû/,oms, lort/llr vnireJiIP filldo ,fl(fiS ji rem em,lI, aut ,dio VOlrliJtllTl9 1111110 dC'1I1tr.11 4b r"'fhJ-

.108

trutll.

rolllnt,u vnil1Jdi[mdo ( domi!1O ,.,tilJtlJte IlIre pr.rlalionlI) co/ligifllr ex [010 aBu rcfetJfiQ11ts.
2. 9 Re/I/!ioms aia/ri realts (onfil1ldlln/11Y ,ji ad clfndtm pc1ol1lm dl.
2. 8

ltuu.llll.

30

RI/tio, ']Hodfmda in Gililill jiat rrd.1l7a 4d inJlAr pmimon jarl/III,
flm

Caua:'1 103. ~a:Il:. vnica.

309

: n.n alltlm m rtb,u (/n,I'YIU/tjai. 6qI14r:.
31 Ret",éftu empkrwér.:rjtll ,'pull nos, lin ji/ 111I pr.(!aliMU/cg..!c, de
']1/0 in 'le. de Ilir. emp/y. lin cOlluMtionl/le 'Ile! mlXll/m. 6-11/1- .
mer p ..
) 2. Rc/r/t{',!1 /,ud,rlù,vel {1I'pl:y/mticl1T1uJ,fl habet IId rllrllfiol1tm iuT' pr..:l.. llon" .ftC/iI rtmedillm rcfcindms ad rrfètffiY/l,m.
33 RtIf"élus fil.dlllù,vtlc/J/phytCIIlleari/l&amp;,quarcjim "l'ua flOS nece./fi• N. j+
rlj.(f
Rrtr.• t7/1f f;l!d,tlis , 'Ile! cmph.l'letl/ieari,,,, Lft rtfijforitll ifl domino,
fld in «j&lt;'Nlnl/rio do"JÏIJI eH IT,l1Ijl./lorlllf,&amp; quare.lhrdrm.
flO1I prowlj( nifi in fil/dù

.Eè V AE

S 'T ' 0

Ca/1[,

r 1V.... 1 C A,

10;.

. Endct h:rc quœll:io ab intdlellu lfi.e.de lU·
rt emp!rtt qui tcxr.habcr dllas parres princIpales. Prior t conccrnit ius prxiariollls {
dominicllm , &amp; falla dl Ile elU phyrcura
pollïr c1udcrc: dominum iure fllo pra:lationis, vcndtndo vel ahcl1ando line d us confcnfu,quod faccfe prohibcrur in pnma parte illius legis. Nam antc illam legem ,crat hoc dublUm, &amp; nOI1dum apcrtè decifulU, vt diCl[lIr 111 principio Icgis. Secunda pars
, qua: incipit , II' vrrfic. n(aflt'lfem lIuUm. &amp; dlll'J r vfquc ad fi ncm
lcgis,rcfplclr liccnriam poffidcndl,hoc dl inuclbruram, Ci ne qua
cmph yrclItJ. nOl/liS apprehendens rcm libl vcnd ltJ.m,aut ahena'
ram,incicUr ln pœnam commi!li volcnre domino, &amp; cadit à imc
fl/O. Hxc pars poll:cnor Ilihtl fam ad quxihollcm, (cd priOf,ql1X
varie ab lènbcnribus imcrprcrarur: habct C1l1m mphccm inrcl-

!ca UIl1.

.

Primm t fuir glufTx,in Ifla/ltl/bm,) c.&lt;ferù.1II vcr.(o, (i1IllOIlls.Jf z.
dc,f.!/It!J6.&amp; glon:illl.f.", verbo, {ermi"",""' C. d, pr.edllJ d(wr.ltb.
10."' crÎ.lm glon'lIl d.lf;l.IlJ vcrho,p.IYIOH prn~.qllx glon:1 imclh·
_ gir pllllcipiulI1 lcgis, qlprellm loquirur de IlIrc prxlJri01l1s dominico proccdnc in vera vClldirione , propnè &amp;: !1riétè (umpt3,
per ccxr.d./.jill. c. de fur. empl'Yl. in iIlis vcrbls,&amp; prxdic re quan·
Will prCtlUl11 rcucra ab :dio accipi porcll:: cùm prcciJ appcllatio
dcuorct emCiOllC11l propnè &amp; fir illè fUlnpram, d. t. Jill. c.de puJ,
~ 3
drmr.

�Caulfa 103 ~xll.vnica.
decur.llb.lD. Nam &amp; pretium propriè in pccllnia numcrarJ conli·
fiir,§.prttium.§.item pmium./njlilllf.de eml. &amp; vend. quem intelleifrum Pecr.lacob.in til.deflrm4Iibel/i,pro re m,pkyt.col.mihi, 1l.'V/if.
[wlI,dlld duttm inu/ltc7l14. dicit rllfientabiliorcm de iure, &amp; àquo
in iudieando, vt iprc inquit,t:lrdè elfct reecdendllm, proprer au·
thorit:lrcm glolfarum.
3 Seeundus inccllell:us fuir Bar.&amp;Angcl.i.., d.l.f.intclligentcs
prineipium Icgis,dc O1uni vendirionc,&amp; alicnatlonc,quo lUS cmphytcucieum in :Ilium transfcrtur : ira Vt habeat loeum eri~nl
in donatione,vt ipfi ",olune.
4
Terrius t autem intellctl:us, quod:lm tcmpcramcllto ad coneordiam reducit opiniones:nam nOIl adco firitl:è,vt primus,con·
c\udir prineipium legis:nee ita generalirer,vr reeundus:Ceda'qul'
tatc &amp; rarione quadam mediam viam cdigit ad prçeedcllres duos
incellell:us:nam vult principium lcgis proeedere ncdum in venditione,red criam in qllacumqlle :llienarione, quoties non inter.
dt cmphyteucœ, eum, cui fatl:a cfi alienario, re~ potiùs habcrc,
ql1àm dominum,hoc efi,quando nullo damno,ineommodo, vel
iniuria afficitur emphyccllta,qui alicnauit , fi dominus ilIam rcm
habeat iure prœlatiollis : fieut in vcndirione,&amp; locarione perpetua fatl:.l ad cerrum redirum annUUlTI, fiue in pecunia numerara,
fiue in rebus, qux recipiullt funttionem in genere [uo, confinar
anlluus redltus : in quibus, ficut in nummis ,non cadit legirima
affetl:io,l.nummiJ.ff. de in lit. ùlYtt11d. licc i nccrdl cm ph yrcuta:, po·
tiùs ab emrorc, quàm a domino annuum rcditum recipcre, vcl
pretium. SecLls autcm in donatione, vcl conrratl:L1 IIlnolllinaro,
clovt des , ,~ do vr facias. pcrmutanone,&amp; fimihbus: in quibui
exequcndis indu!\:ria perrona: , vel affcll:io lingulam erga perro·
nam donatari),vcl rcm permutaram confideratur. Cllllccnim intere!\: ipfius cmphyteurr, poriùs eum,cui alicnauit, quàm domi.
num ,rem haberc. ahoqull1 in commodo afficcrctur cmphyreura.
~o C.lrU non habcr locum ius prçlatioms,v t voluir Guid. Papz
'l,uJl. 508 .ps..,r,4üq'w tfllIl.&amp; Pcrr.l.1cob. d. III. de formd Ilbd. p,m
3 to

t

emphruoL.II.verfiutcm rdlio dllurfiw;' bOnD modo reddlllDN poufl. &amp;
Petr.dc Allchar .11' c.pOIIlII de LDCal.in ].qu"jl.&amp; Ibi quoque C.rd.m
] t. qu·tJl. &amp; Ibidem lmol. coL. 3. in verfiml. dOlmn. 'lItr, Pm.
hic poft Cynum. 6- coLi.m. -1. verfi",l·ftd "duerle '1"i~ Lim Itnemll.
vbl dicit Butrium CC1am hoe [encire. &amp; idem ;'1 col. 5. vtrfic.
iUIII

Caulfa 103. C2..!!,xll:. vllica.
l"
iUIn fjlw,do jil dOJwio. Hoc idem volucnmr Gl1illclmus de Cun.
Cyn. Petr.AJbor.Salic.&amp; communitcr fcribences . in d. l.ji..,. quos
citae &amp; (cquitur 1a{. ibid. in ilIa '1u4. an empkY/Wla pofJII dOlfare ir·
wl'ûfito domino . .., .. 69. vbi probar opiniollem hanc cffe communem.&amp; ideo quando probabilirer interc!\: emphyreurœ, rem poriùs haberc: eum,eui fatl:a ell :tlitl1ario, quàm dominum ,Iieut in
donarione, permutatione, &amp; fimilibus, in ql1ibus illCla affetlio,
aut vtiliras emphytcura: probabilircr conGderarlJ[: tune conCen[us domini non deliderarur.nec procedit vedie. minim? liuru",p"y,eut" . qui efi bafis torius iuris prxlarionis dominici.
~od t autcm ius rerincndi iure prxlationis,quod pcr Clam, r
eum apud nos fall:um cil cclTibile, &amp; alicnabile, Vt eopiosè fuit
probatum [uprà,w1fa r oo.qu«JI.I.n.12.. 1 p6.6- 2.8.habeat locum
etiam in loeatione perpetua rei emphyteutiex, fatla ad ecrtum
annuum, &amp; perpctllum reditum, renent [cribentes magis communitcr, vt dltl:um ell, &amp; in fpecie Perr. lacob.in flrm" libt/li pr~

rump"yt.col. 7. ver[item pretillm pOldl dici Idrgt. 6- cÛ. 10. ver[ item
in lowime.ft ex ta jial Ira1/jlnlio.licèr ClLft'1l1enti verf.ft{und,# 4utem
iJJtelltfhu,rcnclt colltrarium pcr glolfas ruperiùs allegatas in primo intellcll:u ,à quibus dicit rard è elfe.: reccdcndum in iudieando, mfi loci eon[uetudo contraria probarecur legirimè pr:r[cripra:t2mcn ex iam dill:is connat ccerium intdletl:um xquirare &amp;
rarionc, ae eriam aurhoriratc magis elfe (uffulcum,ideo in iudicando [cquendum. Et quod ÎlIS rcrinendi dominicum habear
locum etiam in loearione perpetua, tenet Imo!. in C.loi/lil. dt IDcat. {Dl. 8. ver[ iI/xia pr.tdiEla POltfl 'fl/.tri. 1/umer. 2.0.6- ftfJllmti.
Boer. duif. 2. 34' 1IlImer. 3. in iU;' ,!,erbù , debet eni", reqllirm domiIlUm, an vtlit cenducere pro pari nJtrcrde. &amp; loh. Faber,in §. ade'o. {Dl.
r. in ver[ pr.ttma c~m emphJuHIA. ln(litlll. de loC41. 6- {Ql/dl/c7. &amp;
Bald. in confit. 41 r. pr«mitttndlim if ad ttlidtntiam. In princip.libro 1.
Nam t &amp; ius proromircos, quod [ua narura el!: odiorum , &amp; 6
contra iuris cocnmunis rcgulas incrodull:um , 1. dI/di/m. C duonIrah. cmt. &amp; vend. I11hilominus habet locum ncdum in venrutionc , [cd etiam inlocationc pcrpetlla,Matrh. de AlHitl. in Irallalll prolomiftos,{ol. 7.in 7.6- 8...,ot..l n.2.2..vfi!ue ad n.16.&amp; abundc
probat Andr.Tiraq.inlil.de retr.linal.§.r.gL.14.à ""79.Vjip ad n.8 3.
Siquidem loeario perpetua habetur pro vcndirione, aut cerrè ilIi
xquipollcr,&amp; œquipararur,ve voluir Alex.confil. 1 1'.'lJijù "AfrAtÎl.
'lJDI.

�,J

Cau{f;t 10 l.~X{l.V I~ICa.
'L1I,l. ,.&amp; Dcc,ror.(il. l 0-4'&amp; pl\lI'Ibus hoc pro bat Andr. Tiraq, in',
n/off 14 ... 81.&amp; g ; ,adeo quod IicU[ clllphytclltJ nOI1 potd1vm·
d 're Jomillo IIlcon(lllro:lta nec condlltl:or longi rcmpofll,Bart,
;,,1.1 '§''llio:l'IIIw''/fdr fitpnfi,. quem {ic inrc \1i~it Franc. Arc[./n
(ol1fil. i i .col. 1. V(1 'luldl'Iur". Ideo ex tali Io c;'l[lo nc rcs C.ldltlll
commlrrum,ficllt cx vcndltlOnc.B,lld.d. cN'Jil. 41 i. pYtm'lIt"~ 'r.
rft~d tuidwtMm,in prmc.ltbro 1.&amp; (equltm Cllm Tiraqllc:ll. in loco
prxJ llc~Jto.

7

·.
-

C all1f.l 'û 3. ~;tI1: .v l1iea.

1.

Nec Op pugilat t hanc (cmcl1tial11,qllod text.in d.!:fiI1.in 'I1lrji(.
fld ne ,,~C 6cca./ionr. 111 quo fu ndatur l.lm diau s primus Imdlt/.1:us,
loquatll[ (olùm de pretlo,cuius appcllatio enmoncm &amp;vcnditio·
llem ptopriè fi glll!ic;)t,lj".C.d,' p,.~d.deC/lr lIbro 10.
~i.l ille verficulus fumere debet intcrprct,ltIonem,&amp; d,cla·
rationcm ,à verficulo immc::diatè pl'xcedcn[1,à quo J epcndlt,&amp;
in quo co nlil1:it prln cipahs d,fpofitio iuns pra:lationis:tlui loqui.
tur nedum de venditione,fed de omni ahenatio ne, pel' quamlu!
emphytC\iricum tr:msfertur, Vt JO umih re(pondct Arer. ml.mm
flio .col·7 .n, 5.in vufic''lJj,mo "dduco textffdt !cg.1,vbi quoque Barr.
col.l.n'4.declarames tCXLIIII Ltc'fl/irlll/r.§.lff. dt M'l'IIT. TCY, d6min.
dlcunr Ilium paragraphum,licet loquaru r folùm III [cruo, debere
inrelhgl ctiam in lilio, ex eo,quÏ.l pllllCi plUIl1 Jcgis, 111 quo conGo
{ht prll1clpahs dl(pofi[IO,&amp; ad C\1IUS dccb.rationem venit fcquél
ille §. Ioqultur [am de fiho,qu ~m dc [cruo, q l\ia qnicquîd dl/.1:um
ell: in lege IIltCrprct3ta,ccn(e:ur rCpt·tituŒ ln kge lllterplC13nre,
§jn.in alltlunt.de fit.,wu d.t,.l "'1'··.'.4f.maximè quando fllbelt Cl'
de m l:\ttO dl(poIÎtlOIm,l,. I, :ljf&gt;,~ C""I/mg. CHm rm,wc.llb.&amp; Itaro[UID, ClllllS prinClpilln, 10'1I"wr dc cognari~, &amp; nms tlntùmde
agn.HIs ,'1uod filll~ d~be;tC h pp\,-q &amp;. 1I1lerpretari,e:\m de agnam
qll1l11 co:;,' ,l[ j&lt;,tle qlllbns rh _l,rum ln prillciplO Ioquirur, probar
C a,-ol. RI' i Il. i1l '~-:/.l.15 .ql/en',:;J ad o.r1,&gt;jiomNUJ. 1 6. v ol. 3.merirQ
lllc "C!I fi.fcd "" 411,mtl,L '1cnl Ils ::,1. d, -br.ltlo ncm pnncipalil Mpolitionil po,:ccdcntlS,dtbn dcclarcl'I kCl10dllm ilbm,&amp; maXl·
S mi: t CIlI11II.tll dcno.,,,",,tio 1 Il (olùm ad venditionem,red
etiant ad loc:\t1onCID propnc rcfcp[\lI'. v[ nor:\t Barr. pcr ilium
tCXL'" lfi (FI antt.l1. 5Ide 4c1. poff $. fcqlluntur cum ib l Alex.n.
9.Cll1:rcllf.",6.Iarn.14·Cbud ..dc Aqllls,vlti,.,o 1IOIAb.&amp; lmol.lo/.
f.1n f.&amp; com mUl1Iter fcn benrcs,poll Bart. in l.coleH" §. fjl/im~&gt;:/.
9 mos)! de publtCHN. &amp; Carol. RUlI1 .tN conf 1 1 0, n, 5. '1:Iol. 4· Nam t
&amp;VCI

' ,;

&amp; verbum venditiolllS llcge prolarum, 1101111:1'1.2", {èd gC~ler.l­

heer accipirur pro omlll alJcnJtlone, III qlla viger rario dllpoliriOlllS, ftalllltlnri à {&lt;fier';'. §. fi ff dejllllll"'Jtr.l. pCl/!.§.'1HnduiM/.;·.
jf. quih. modo plgn. vtf. hrpOlh.(o[,I.&amp; ,bi not2.r gl. fil vtrb, ,~ lnrY.Illt r,
fi c quoque vCl'bum Emere,in I.poGtum,nonl1:n frc,red gcntr.llt[cr accipltur , pro qu acunquc ob hgatlone , III qlia raeio prolllhi.
rioni ~ loclim hab~t ,I. I . ~.-Mn mnff.qll.t rIS plgn.obltg.II~!1 poJ1.&amp;ibi
glolf in vcrbo. non plHcjl: fiquidcm rarto Icgls princil'Jhccr dl: arrcndcnda ,&amp; ex iIIalcgis vcrba Idrgiù~ ve\ lhitl:iùs filllr intcrr recanda, I,Cllfll l'alrr.§.dlllC/fJlJmsffdt leg. l.!.,dlgere. §. 'l'MllJ1l1.&gt;. ff c!~
hm pMYOII. R~[)o Cil lin cl1: :lllllna k g i ~, in qua vmus , &amp; porcfbs
legis princip,lli[(:r ritl cCt,l.fcirtltgtsjf.de !egib.l.non dllb,um. C.rqd.
Iex cnim rcblls,&amp; lion verbis ,mpofica el1:,I..f. C. dt vfor, Non l1lirum Igitllr , fi mentlo pretq üfrJ. in illo ver/iculo, non f1nuc de
vcnditione fcd IJrgllls de omni alien.ltione,in qua ratio prolllbi.
cionis habct lo cu m ,.lccipi dcbc[:nam &amp; verbnm comp.rdrt , Ibi
rolitum hot dcmolll1:r:lt, quod ad decerminanonem prcn JfUit
[ubiunaum,ûcllt &amp; verba, &amp; 1,/11t,lm pr.eft.m fjlt.zntllAltm,qll.lI1tdl1J
yetltya ab a!Jo aCC/p"e pOlcjl: qua: gcncraliorJ (u nt, &amp; com prchen.
dune alios conrratl:us,quàm vend,tionis:cùm appcllarione quanciratis nedum pretium/cd ctiam mcrx conrineJtlIr, t. certllm, Ibl,
J)ecirs vtt 'l'lann/.lI CtrI,1 rftff fi Uyt. ptt. &amp; Ibl glo([ ITJ verbo, 'll/d[,!.
&amp; i n l. 3. §. nlln( de officio.lfJ tllis vcrbis , 'lfIûlJltl"ti contrdc7111 dr6r.,t
p",iyt,an ve! exadert,vtlmll1l1ert 'l1t./ntJt,ltUlJ d"be&lt;1/ iun.2.l 1.fc1"mtijfde tOqllod ayt.loc, &amp; verbllm qlloqlle com pararctibl pori Cll III 10
(ua {ignificatiollc ad o ml1es comr..éllis allcllatlOI1lS, III '11llbus
dl:cadcm ratio prohl bltiolJll r('élè adapracm, I.fi 1H,d "dmm . &amp;
ib, gl1f1ll vcrbO,tmpl'lffdt lcg"f. 3 .::~ ln 1.1. &amp; lb, gl";fi~ VrybO,lOmp.lraNie.c.de Yer.prrmHt Fran iCde RI pa,1n l.jlllf{.''''.§. Dtlll.n. 110.
fdt legato J.
Nec (upradi.2ls obfLc,quoJ in iI\o prxccdcnri \'erfic.cmphy·
tcma prohibc~ur fille con{è:n(u dOlllinl vendcrc, l'el lUS emphy.
teuricl1m tramftrre : &amp;: fie t .llr, matula pOl1ltur IIlt r gcnu s &amp; Il
(pccicl11,quo CJ(U extar ex pofitll1c :g lo!1~ lfJ 1.1. J1I vrrbo, Vtt paudemff.ad hg. LAfjll/I.&amp; ib, B.lft. 0- /IJ I.vl" p.lal/m. poft.'l.loJ! ln ~,t,.­
bo,tr4npElio,c.de rr,mfl{/.&amp; in caftlllofl:ro ho c voluir glorr. If) d./.
fin.1n vcybo,,,liü vtndm. quç vult Idem erre venderc,quod ius emphytcuri cum tran sferre.Nam diCO qu ùd in di(pofirione affirmatiua For(an procc Jcrcr arglllnClltUm, feclls in ncgatiu3, vc\ proR~
hibi

r.

�11.1.
C :\l1U-.l l o; ,~ .d\.v lli e l,
h,b, tiu~ .prout cft hxc:vcc1cglnrcr docerCJrol.Ruin.coll! IOO.V;·
dctllr pl'lm., (.1 (u .nA,vol'4.vbl ponie noeabilem raeionem,Et l iter·
natiu .l.: natlll'.\ hxc dt,vr pon.leur imcr diucrf.l,I,b.tcvrrb", II/Cdut
tl/cff. if '1..'crb.fi. Tnf&amp; Ib, not.B:m.&amp; hCm "'lIbcn/.qlll rcm,,).~,C,at
fur.jj'h7.En 1. AIcx.eonfvlt.l11cip.vifo proc~ffo.vol. ~ ,quitumo ncem

or.lrione .lflirm,U1L1.l, alrcrnatlUa poCtUlI1reI gcn us &amp; [peclé d~.
gener.lr ~ fU.l pro pn.l natura, vc lI1ece dlucrel incclltg.lcut pO fila:
llili mens Jllplll1Cnm,am CHLO dlfpolirioills allLld mducat , fieU!
lJ1 d.l.'t,b, p"élli11J, Vbl hoc dccl" rat B.1It.col.l.n,I.&amp; (cquulltur S,lhe,
Ang,hC&amp; Dot\:.comtnunltcr ,b,.
RCpltC.lbl.C fodàn altqllis dlcens,fi altcrn.ltill a ibi 110 n ext.lt expofinue, vt rcfhing:u gC llu ~ ad fpcClcm ,eIgo non cm locus Icr·
tlO i.lmdlt\:o incc llet\:lll , fcd fccu nd o, 'lU 1.1 IILt verha vel iuscm·
phvreutlcum transfcrrc,(ua propna &amp; gcncrah fi gl1lfÎcatione,cii.
prehendunc non folùm conrraélus.l n qutbus iu s prxl.uiollls, fccUlldùm tcrrium fuprad,éhun lnrcllct\:um,habcr locum,fcdcui
don atiollé,pcrmm:moncm,&amp; alios Olllncs comraélus,1l1 qUibus,
fccundùm cundem rcrriul1l inrcllcélum, lU I prxb.tiolllS non po·
reU habcrc,loclIm. &amp; fi c procedcr imellefrus illc gcncralis Bart,
&amp; Angch,lccllnJo loco fupr.\ l'chtus.
ll.
Sed qU.lmuistex fll prad 1t\:,S congnllllll colltgi poflirrefpélllm:
rJlllen,n magis fpeciarim l'cCpondcam ,dico paneln gencralcm
.llrctllatiux rdhingi &amp; dccl.1Ian , ctlam co mr:l propnam verbomin lignifi~ationcm,per ait a 111 panem alternatHlx fp ccialé, pro·
prrr d'[polirion,s rarioncm vel mcnrem difponentis,:lut iIIarum
proportloncm, per rcxr.Ctngli larem, quem ad hlln cdfcé\ umibl
pnndcrlm ClIm.:t &amp; Socin .inl.!.n. 3 ffrle rcb.d:tb.vbi cxc mplisflmllt:mblls dccl.1rar. &amp; Pallor. f') (. 6)1/111/.111 •.11,.&lt;. de tnrciur,mdo.\·bl
dcrcrmtnar,ql1od Ît porclb~ dara ffc';:rbmo Ii\\ldand, aire &amp;: bisc, aut prom Îtbi pl.1C\lCl ir ,&amp; vidcblrur: quod Illa veIlla dllfufl
alrt: &amp; b.lCsc,rdl:nngulltur ad arblUl\lm bOlll Vtrl proprcr vcrbl
111 '~IS fpcrialta alrcrlus poli ris alrcrnattlla:, qua: ex fc Import.lnt
.ltb'tlllllll bom vin.
1)
Er quamuls tCaroLMolin,in cPlIJitr/lldmcl PAYlflmfil.m Lf.rtt
ltI.l.§.~ ~. m qll. 19' dlcar ius prxlarionis domi nlClim non hJbrrc
IOCUlll III locatlonc pcrpe~Lla, cùm propri.l &amp; Uuél,\ (ignilÎeJuo.
ne locano pcr~crua non !tr vendlrio,ncc vcnd,tioll' :t'qulpollrat,
f~d cmphyrcllh potms, vr volLlle Dom. And.Tlraq,/IJ d ", ...I7U(D·
j.wgllllflWIJ ,§. I.gI.14.1f.8 4.Nlm Ioquumur prxdlcl:i,lUxr:! termi·
nos

Cal1(f" 1 0 3· ~xU. vniea.
315
nos con[uctlldinum,ql1as glo([ultllr &amp;: II1ter prctantl1r. ql1X WIlfucrudmcs,licuc &amp; rcrraéhls (anguillis exorbitant a lure communi,ideo Urit\:è,&amp; fecundùm vcrbomm corti cem, &amp; propmm fignificationcm debc llt llltcrpretari. Nos vero loquiomt feclldum
ius commune,&amp; fceu Ildù m opinioncm ab fwbclltlbu s cOmUl1l·
ter reccpt.lm.PrXterca Tir,lquellus,dum dicit,locatiullcm m~gls
a:quipollcrc emphytculi,qlla vendltilJ11I, t loq ~ ltur de 10cattuIlc r 4
perpctlla eius ICI,CUIUS locator habcbat plcnam propnetalé:quoniam run e locario emphyreuCt aflimilarur. Nam Îtcur in cmphy
teuli eOllcedens rem.lllct dll'caus dominus,&amp; trJl1&gt;fcrt [0'11 Vtlle domi Illl1m:ita &amp; i Il locationc perpetua cius rei,cllluSconccdés
habebar plcnam proprietatem : qui a dircal1m Jominiu nlllc re mancr penes 10carore l11 ,&amp; vttle tranlit in condué\orcm ,1. ,·ffJi
Ager.vril.&amp; notant fcribenres communiter,poU Bar.in /.eo/em ferro.§.q/li ,!,.,xI7lZOJjfdt p"blu.veff.&amp; comm,J!.&amp; IaCIn 4ulhmt.qll' rrm
,u.C.defUfo[.,ntf.Ecd1Iicut &amp; in [uperficiano 1l0r.Bart.in d.f,1 §,
'luod ûllum.jfde fl/perfe. mcriro hl colltraall5 inter fe magnam lu·
bem proporrioncm &amp; conformitatcm, vr a:qulp.\ratlo de VIlO ad
alil1m in muItis locum habeat.Ni rcip[a &amp; ctfet\:u,v idctm quxdam conccflio in cmphyrcuÎtn,vt dcganrer probar Tiraq. In d.",
84.:lt nos in hac quxUione Ioql1imur de locationc perperu:! rei
emph yteuticx, cuius d,rct\:ll do minium Ilon perrill ebar ad locatoré,fcd ('01 II vtilc,qu oJ pcr locationé pcrpcrua tranl1:ultr III COIldl1Q.oré , ideo lIullum dominl ll rem anlit locarori, vt probaulm\lS
[uPrl (,tl/ffi' 1 5.qH.~ ,n'36, &amp; 37. mcriro ifl:o calu 10CJtio perpet ua
110n efl: limilis emphytclIli am tilt xquiparatur:idco nec pmc dit
argUlTIcnru m ,aut x&lt;]uirarario de l'no ad alrcrnm, vr plurttus
pro bat Arcr.colif 55.11J r.IIIJ!., ,mlJj propr/iI". qlli addueir aUI horit.l·
tem loh. Andre, ln addlfJ011c '/pm"l, ln tlt.de loc.tJlo. §. III/ne ûllll'/,!'
verjic. ql/Arto il/xl., {mm IIddll:on:l. vb , Ctngularitcr dlcir dtfpofirionem Icgis 10ljUClltCm de cmphv tc\lra, 'nlll1&lt;]uam cxcclld, .ld
locattollcm pcrpcnl.lm,lllfi quaccllus rcpcrirccur cxprcf,c dlfpo.firu mm i ure .
Fuir quoq; qUIfitu IIlluc Itcetall rcs cmphl'rcutlcana perre- 1 r
ruù 10cJra Îtne cô[en(" domll1i,cecldtlfer in CO 111 l(f\l Ill,CX prtl1l:l
l'arec d.lf.n5. ex fecüJa parre,ccrrii erar no cecldln~, q\lonüi
dué\ or·it1\1dbrura pctict.:tt ~ monafl:erio di l'cao domino: ac eri5.
,ab cius cefliono.rio,&amp; obr\llcrar Iaud'ln,l, .&amp; ill\lcfl:iturâ cxpcl.l:alIerat pcc duos mcn[cs prxcedcnrc :!rrefl:ationc, iu xra formam,
R r 1.
cr.ld1

co-

•

�~!6

C;\ll(f.\JOj. \I.\"f1:.vn!c~.
trJditam,in d-':fi.in 1..p,H·u.C.dt hm ImphYI. Dubiu (,\debat,quo.
16 num r 0111111.\ fcrè l\1[lrumcnr~ cl11ph)telltlCa 11llius ProulOCIl
conrmcnt cxprt'ITli lU p.létum vt cm ph yecllt.1 poille fine conCen.
(u d0i1I111i dOll.lrc,vcIlJcrc,pcrl11\lt,m.:, &amp; alio qllouis modo alrt.
l\.1re mdIOrJ[J(&gt;11C {uJI,in qua(cllq; per(onas, Itxccptis mihtibul
&amp;: .lbis de iurc prnh,blm. quo ca(u nOll proccdit dl(pofiuo Ceu
prohibitjo prim;!? p,mis,d.lji.vt nominatil11 dlciror Ibi,I/1'!J/rfru.
lodÎqllldtlll ""phylttltlmm injlrllmrnfum jùpry hoc cafù nllqlw paO:e.
n'! lJ..br,rt,r!f,t! o/ljrrlt.1l'i. r.1111 paét iOlles (u nt de (u bf1:allCla comra·
Üus IUriS cmphytcmi..:i,&amp; ad vngllem (cllI.mdx,L.J v(rfic.tlemdl'
fnil/OI1WIIJ"bert propriilm , &amp; lIIjlmn rffi v.rfldurtlqllr contrJlll/I1l ,in
ql/o (111/, 1,11".r I11frrl'lrrfqllt cMfr.. !Jmlium p.rrles fr.pa OmTllbllJ'lill
ehl'" fll'I/UIÙ c'!fr/ms, p.rUioN/bIH[cr/pfllr.t il1l(yl/rniOiIt pfd(lImnt,jr.
711.1 tllth&lt;lldqllt pupeillajfnbrlllllit 11J1du ommbu! d(br"nt ruflodm. c.
dt hm rllIpl'Yl. &amp; paêtum,quod cmphytcllt&lt;l pollit vCI1llc.C ,ope'
ratur Vt cô(cn(lls domini non fit requlrédus ln alicnatione,tcncr
A ndr. Barh.ma,in C.pollI/l.n.lI.dt /ucdt.r:!r c0l1dllc7. &amp; Salte. m d.lfn.
c.dt illr( tmpbyl. Sin aurcm nullt5 modo Illllu(mod i p3étio inter·
polira c[l,aur in[lrumclJwm cmphytcur:c\l!11 dcpcrdltllmfir,ruc
ferLl:lcur, &amp; habet loru lU dl(pofirio prolllbinll:l r1hus rcxms, Ir
nllC'upJtim dlcirur 1111110 texrll . Sed qlloniam in hac litc,conrra,
étus cm ph ylCU fis minimè produccbarnr ,ncc poternr apparercde
1110, {cd vnica rccognino illiUl dOlllll\ .lb œcollomo monaficlJl
prodllCebJro r, cui non inerat boc paétul11 , il110 aliud perpctllt
locationi concr:rril1lU,(cilicct ne cmphytClltOl pollèr,inprçlUcLrru
dlrcéti domini, impollcre ccn(um , aut (l~pcrecnlum rCI cmphy.
rClItlcJria::adc:o Vt prolllhilio d.lf. mcriro habercr loeum, enam
111 hac locarione pcrpecu:(, cum nppcllationc gcncralt ecn(usvd
fi'pcrcen[lIs, cn.lm loc;\rio pcrperna conrllleo1rur : Vt de colltra·
él:u lIuclli dlximus (upr':t,(dltfft 1 5·qllot.2.n. j 6. 37.6- : 8.prxfcmm
cùm hUllII l'acl:1 prohibinul rano Ira Il1lhrel in localione perpe·
17 'lI.l,arque in ccn(u vcl (uperCCnrll firiétè (umpro.Ertquanuo!J.
tlO prohibltionis milltar cdam inloc:\non(' pcrpcrua,rune di!po.
filio prohibicluo1loquens de vendlrionc habcr eriam locû 11110.
&lt;:atlonc pcrpetlla, vt concludl1nt Bald. in dUlhenr. &amp; q/li /IIr,r/.lo/.
'lII/rptn.vt1vl/triIII 'lllotro.C.dt bOKlI! ilutbol·/t.illd.poflid.F rancifc.de
Ripa,in /jilwsf.l1".§.dmi. nllmer. 1oo.ff. de !tg,rl. 1.&amp; eopiosè pro·
bac And.1ïraq.de rtlmBII prux/mit.tt/J.§.J.!,luffr 4.,,"171.82. Mcrm\
non

C:lll{f.,\ 103 . ~a:[lio vniea.
317
non potcrat Gralllls cmphycem;1, {inecon(cn(u monaf1:cri}, &amp;
pu:n:l co ml1l1llî , vcndcrc aut locarc perpetuo lam dlélli domum.
per ccxc.in ".lfi.·n fill.lblJin "1Ilan "ltrCI" ve1"lu fiurit, 'lI/am nojfril
CUll'ift~tiu "lfofr~it ,il/rt CJ1/ph/trllico (ad-lt. Id~o caucac domllllis
nc t omilra via cénllllî luincat iure pra'brionis: ql'oJlI:ur ccn- t 8
(crerur rcntlllci~re commillî pœn:r:ncc r0(fcr polka vanJ.le, &amp;:
pcrerc commilrum/.pt11111tffde fege (ommtffor.cr I.vfumfIt/1.jfde
/1/inor.&amp; mcnro,quia pu:na eommillî non COl11il,itrirur; l'Hi volence domino, Vt volum omnes rcribem~s. l'cr ilium tcxr. in f. 2..
ibi , vu/enti ,'/ Lmre trlm Àpr.,d,û ("'phytclliienriu ,xpcfi,re. c. d~ il/re
trnp/:YI. &amp; voluncas (aris declaratur exeo , qllod Ictll1Cre lllaluit
iurc prxlarionis , quàm agcre ad commifTum:pcr IHIIl&gt;.: CllIlll
élum contranum inrdlrgirll[ rcnuneiarc eot'1ml Iro , d 1. pmu".
Nonl11irum igirur, li in hachrc u:conomus mon'(].ttl) Fuirrc,
rulru s?t pcritlonc commilli, quoniam 110n (olùrr vmdlderac FacuJratcm,qu.1m habcbat;rerinendi iure prxlatiollls,fed eni emmx CelliOnJfIa declaraucrar, velle rctincre domum lllre plc;latioI1IS,&amp; inllldlCÎo ilbm ex iure cclro peticrat.lite comc[lata,&amp; 0'
mni ex parce cxlhuéta,~: ad cJlculum (cmentHc iam omnibus
paratis, œeOllOI11US porreéb. (upplieatione pctiltcommilli pu:n;tlll dcel.lrari,ad vtilimrem monal1:erij:&amp; fic co tcm pore,qtl0 iii
cOl11millà fucr:tt rcnunciatum,vr amphùs non licercr variare,&amp;:
vc diélum t'fi.
,redire ad cOI1l111iffum,
.
Sed :l!l alio remedlo,quàm eommi(si tpollîr dominus aduer· l?
sùs conduétorcm perpetuul11 agcrc, vr rei cmphyrelltiex locatx
pollèlTioncm narurAlem pollir reeupcrare, fi ci 110n expcdiac rctincrc iure prxlarionis. Putarcm, quando crnphytcufis faéta ell:
umplicirer, vcl fi in ca fir adicélum paétul11 ,quod crnphyreuca
non pollir rCI ernph)'rcuticx irnponere ecnCum, aur (uperccnsu,
r. rUlrlltcm , vel aliud onlls , qlJod regularircr adiici (olcr,&amp; emphyct'uCJ loe.1I1do perpecuo allcnaueric rcm cmphyrcurieam fille C"!lrenlll domini, quùd rune domillus pollit vlIldlcare rem
fic alknJtam:'ll1onlJln crnphyrcufis, ,'olcme domino, fUir rc(olma co Iplo,quod fi ne ron(en(u doml11i fuir .\!rell:l[,l, vr pro bacur /11 d./fl1. ~ftJ. :dt IIIY( emplly/.lmo ex (ola roncrauemione,cr.
iamlj nOIl rdoluereCllr comraétlls,potcfi dominus agcre, &amp; '1indi arc rcm ù,lt.\m 111 cl11phyr~\lfim,Î1 e11lphyreucJ non Itruer pa·
élum, vr pro bat Imol.m d'(.1'0tllll.cu/.!J. ~'rrfic. 'luo turt 1:tI/cm lIgue
f'JIu dumi",~s cOTllr,i 11111111 mi m vm4it,u.ftvd d,ttil in tmphyttufim

a-

Rr 3

fille

.
'

�31s

C.lllHit

1 Q).~.

'fi: Vl1!(:l.

fi'" COl/ftAft d01Jl;J1IAll"c.lI . .)- condu{l. vbi adducit

•

ptUll.U: '" §.
Ifli lle .dlqll.,.C.1:refUm (i ln :om r:H~l:lI cmphy CCurKO n~n dlcc ap'
policum dlfrull1 paŒum,kd etler cmphvrclIfis f.lda hmphorcr,
adidl:o P;t[l:o,quùd cmphytcura pollit vcndcn: don.ne, &amp;. jho
quouis lllodo .1!Jcn.1rC 11\ p rConas Idonca~ &amp; de ~mc non prohl'
blt:!$, nec fulilèt ei prOhlbitlllll Il11pOnCIC ccnlllm, lupcrcclllum , :lUt ahud onus. Illo caCu CÙI11 r roptcr [.lie pJ[tUIn Intdh·
g:nur emphyccur.,' d.n.l f.\Culras vendcndl ,&amp;: &lt;1110l1lS n1(ldo Jhcnandi rem cmphycemicam ,fine t'olll~nlL\ dOll1l1\l , vc probat
Bald.m d.CPO/lllt.fI. Il .&amp;: Sahcer./IJ d.I}". 1&lt;1eo cmplll tClIIa 10cando perpetue rcm cmphytcuticam altlCl fine conlcn(1l do·
mini, non II1cllk .et ll\ commiOlilU , nlC rote n hoc ,alu dOIllI'
nus [cs1 condll[l:orc vlIldlcarc,cùm mb!lfid'a[l:lIll\ comrad,[·
po(itioncm d. [fin. nec concra tcnorem p:l/lorum.Solùm hoc ca·
[u pocent recll1erc imc pra:bnol1l~.
2.0
Sed 1(\:0 calu t (In dominus, vc\ CIUS cllionarills rcclOclldo
iure pra::lanonis (i[ obhg.ltuS locatotl ad annUJI11 merccdcmiJn
cdllonarlo domllli facilè hoc admi{(lrcm:qui;( cùm pcrcdlio1\cm non Gt tr:1l10Jtl1l11 dlfc[l:um dOl11l1llum , [cd lola faculm
Tctinendl iure prxlmonis, &amp;: cc:fllonarius (it alÎ.\ peflona quam
dominus,rc[l:c ln CIllS pcr[ona con!iflerc poocflloc:monLs &amp; co·
dll[l:lOnlS obh bO':uio, &amp; cOl'rcLriol1c~ felldalc.\ inter
cum
,&amp; ra,
.
tronum feudlllltegra: &amp; 1I1d 1111111t1tX l11ancrcnr:Cllm CIUSl'mn·
tione vtLle dominilll11 110n Vlllatllr, vcl con[olldcrurCllmdlle!
ao, nec rc.-Icindatlll' tirulus condu[l:ionis perpcrua- ,&amp; ce {fer ln
IpCO OI111m l'cpugnantl:1. IUllS , qua: Impcdlr domlllum l'cunen·
tcm condu/llOnl\ tltulo roffiJcre.
2.1
Sed ln domll1o dlrcdo t [etll~cncc Illre pra:laclonis cxi\1ima·
rem in loc.nionc perperua, Idem conc1l1d,ndllm,qûod in venditiOllc,vr Colura x:l1ll1:monc: rCl,ucLIC in vt:lldlllOIlC pl' no,libcre·
Il\\' dom1l\us .lloc:/.rIOIll\ &amp; COlldllébonis pcrpctlla:: obligmone:
qUia 11\ conrraébbus,lI1 qlllbus non cadlt propllc prcmlln, Gdo.
Imnus vehr,&amp; pollir rcrinere,d&lt;:bcr Colllere a'tlllnariollcm rCI, VI'
ln donatione VOllllt bf.1n lfin.col. [6 ./1.59 .1.'lI'jic. d;(plliando rrj}or.·
Jeremailler.c.dl/llreempbyl.Ar.~lIm(1Jtod.Ifi.lnvrrfic.6-nt.lIIJr/II••
Ibt,qUIfJ'lfla,~ifi",,,m pralj, 'L'c[ .ejhm.ltlomi rll, 'ffl.r ln allum tranJfirtltr. ahoquin 10cllplct:1.bitl![ domil1llS cLlLn ahena lué1:ura: quomam rctentlone dominicu vtilc domil1lllm vnitllt ipfo lure,&amp;
confohdatuf di! ao, &amp; rccipit primicillam namram , cffici,
turque

C;tuflà ' 03 .G.!:!,.d1:. vnicl.
~ 19
t(,rql1e vnl1ll1 &amp; idcn1 domi ll!l1m , prollt crat :lb Initlo.
Idco ficut (lb inltio non portuOet rCI [ux conu(\ere locaoo &amp;
condué1:io,I.nrCjItC Plgmu.j[dc rrg./IIr.I.quI rml fi..,m.jf. drpofill.l.fJ/tT
rcm.c.dl [ocal.&amp; (ondll{f.l.jiu rnjf.dtCB1lIrAhtn.tmf.lta nec ~x po(\:fa[to,qllando l'cs ucuemt ad Cl1m ca[um,. quo inClperc non poterar:cùm rcs [ua nemulÎ pofEt fcrmre,l. '!JII fil/if! fi .flJf pd. t. l1J
l'e conmlllni.jf.dl fmUI.V,.ban.profd. ideo fi cx po (\fa[l:o r.s dClIcnlat
ad Cllm ca[um à quo non potlli{fcr Il,ClpCre, orlOgUitur k:lIl1tus
ctiam reali s,I.I.jf.1uCNMdm. (rmit.amifl. &amp; ibi gloO. Ideo lOCcHor
nnllam luberct a[l:iollem contraJominUI11:cllll1 ex rali locatloIlC non onatur aé1:io,vr notat Phillp.D·cc. m d.[.nul"f l''gr-UJ. n. 4.
/If ~.1Jolllb".1Eqllllm igitlll' cfl:, vt [alrcmx{1:im3110Ilé l'ci Jo&lt;:acor
rcciplat, nc dommus Clll11 eius ia[l:llr~ locuplecctlll' ,IX in iJmIll
hoc e(\:,lll contr:l[l:ll liuclli,qui dl: locarioni perpCIlI,\! {'milis, Vt
diximus [uprà,""1J:'l f. fJII4 · l.n. J6. &amp; 37. quod don'lI1us reti'
11C11do iure pra::lanoms tencatul'
loluerc condué1:ori a:[hmarioncm/altem rcdlcus alllllli pcrperui,tencc Imo\.m (. PO/Nit. (ol p.in
~'t'rfi('IfWJ I/IX/.I pr.tdl{fa qll,trI pouf!, lin tmpbyfl~ld pqfl,t altm darl
1/1 fI"p/rytcujtm.de [0(.1/0 &amp; conduc1. fic quoque domllllis rennendo
iure pra::latlonls ccncclll' IUrrlcrc iultum pretillm vcndltoti, fi VllllJimo prltio dH1:l'axcl':lt proprcr furpicioncm hyporhecarum,&amp;
fragIlltaccm cuic1ionis, ~ pallonus ab cmrorc odcm viIi prCtlo
rctinllcnr:quia fi parronus nô pollit adigi ad onc.-ra,ficut el11ror il
crcdlcoribus , 1:11té debcc [upplcre lultllm l'ci prctiil,ne in eorum
detrimcl1tullllocupl crctm, VI' eleganrcr lirmat Caro\. Molin. in
(Ol1fICI.P.IYij'm 1 .P.Jrtt,tll.I.§.IJ.gloj[. 5. ntlmer. ~ 8. Nam quottes xql'l[.lrcm dc(iden) narurJ1is ratio aut dubitario iuris morarur,
tllnc lultJs dccrctl res dl: tempcranda, Vt diClt Paulus, III [.In
amfr, ~/I/J. ~ fjIlOIW.jf. dl 'lgU[. IIIr. &amp; qU:ll1do [ubell xquitas 're,TuIL , 1mis commul1is I!ciCllm
rccedere, (.J.d, (Ol/jltt.1n gloJ!.
'lJ/~ &amp;: proLuc pluribm Dcmls I/J d.§. quO/IlS, &amp;: ~udoll. Rom. ",
,on}l. 4L 8. m /rrfnl1lli. IJIIlnlYO '4. &amp; 1 f. Nam &amp;: 1c1lCmJrl Icgllm
dl a!lquld dctrahcl1dlll11 ,quoncs l'CS Id pül1ulat , (. jm. dl
tr411(.,,1.
Hmc fcnrcl1llx 11011l'cfl'agarur, qued dicicl1l', fJ[tum lcgltl111~ t non rctrJLbn, ilc&lt;:t d"lcni.u ad ellm Clll1tn, ~ quo inci- ~2.
pere non pOtcr.1C , (, f,[llIm Icglum(. de rcg't/. II//'IS. !tbr. 6. &amp; t.
/fi amblgulS. §. pmI/o. jf. rod. ll'J1.l rcgu b falllt, quando conrra[l:us vd .,Iia dlf'pollno pnnnpalis, dcucniendo ad ilium
c.l[um

en

�po

c.l\1rr.1103.~XO:.vnica

o(lIm,~

quo incipcrc hauu poecrar,proprcr (UpcrucllIcnrCIll Cl·
fi.lnl rollcrcmr.ncc Pllllè:r dc iure (u bfi (terc : quol1iam cuncean&lt;]l1lm princlp.lli caullj, &amp; lin.di fublJra faél:um Irglllmè: fubti·
frcre non potcfl:,proprcr luns rcpugl1:llln.lm, &amp; corr,ldltbouem:
ideo Ipfo lurcrCtraLtOIrur. &lt;]l1X limit.ltio prob,ll'-lr in l. YW/IIu.§.
fld (/lm dommo.11J JI/If v"bû."vt 'lurm.zdmodllrll alJ,(4 mC/ptre no" p:f
Jim t ,II.' I1urtmanr .."tjf. if jdt/llJf&amp; cam (equunrur ibl Dare.lolj•.
;n fin. &amp; Bald. in J. }Jotdb. vbi (jnguLlriecr dlClt, quùd ca qllxllon
po(fUl1t inltio confl:lcui,proprer iunum rcpugn.lIH1am, fi flltrlllt
conil:irma abfque lepugnalllia,dcl11de fupcrueniac cauRJ. illclu·
dens contradl IOl1cm,&amp; repugnanciam,rollul1tllt ipfo iure,quia
fubfiil:crc ncqucunr, nec permanerc: fetluitll[ hoc Pa.ul.dcCa·
frr.iblHane quoquc limlcationem fcquUlltll[ commllnimDo1l.
poil: Bart.pcr llillm rexe.ml.p/ur,btli.§.&amp;Ji !lacwjf. de vtrb. ohlig.
&amp;Dyn./IJ d.c.j.Jélum ltgitim!:.&amp; Philip.Decius,in d.l.;lI ambiguis.~
J .in z.lUrl/ld/IOnt.n. 3Ifdt rtg.l/tr.~inimo limitarll[ etlam iIIare·
gula per fcriocmcs communicc!, qu:mdo aél:us non fuie perfe.
él:us,&amp; confummatus, &amp;, allte con(ummacioncm exmir illc ca·
fus, à qllO incipcrc non pocerar. quoniam runc recraébrur. lu
cam limic;,r Decius,in tI.l.m IImblgtllS.§.I.in l. .llmitatIOnl.nUmtlOl.
&amp; Dynus,i" d.rfgull/f,élllm legitimè, &amp; in quxil:ionc nofl:ra qubd
caflls fupcrucl11cns comradicat &amp; rcpllgncc aél:lI i Icgitimè aevedicer ge!lo,hoc eil: locationi pel'pctlla:,làris probacur cx hii qu:
fuprà dIXi01US.
Dicec aliql1i~ nonne ius pl'a:I:lt1onis ccifum ,cil: illud idem,
quod habcbac dominus?ClIr 19itllr opcr:ltur diucr(u1U cffcll:um
1. 3 in pcrfona &lt;'omilll, quàm CillS cclIionariJ ? Ego admmo telfe
idem ius prxlarionis ln perfona "trI11(qllC , /3(. cJl1(dcm poeentlt,
vutlltlS &amp; effcél:us:fcd nego rellnlonem dominiorum clIC ded'·
(cncia, :\lIr cffelhl iuns pra:bnollls : cum liac vi arrraéliua dlrcai
domllliJ quod per cellionem minime fl\lr craOJtllm, vr flurprobarum rUpd,(IIUffi 1 oO.tjlt.fjJ. / .".2, 9 .i" vtrficneqroptcrtll, (f(. vbi
fuliùs de hoc effcélu vidcre poreris.
1.4
Sllmlircr non obil:ar,quùd t parronlls,rccincns iure pra:1auonis,(ubrogacur in locurn &amp; obligarioni:! C1US,:' quo rcrraxir, qnoad omnia in obligarione exprc(fa, allt mcire COllCcnra , ve voluit
Molin.;'1 co"jim .PaT/fin I.pam, Il!.J.§. 1 J.gl. 5.Q""jJ. 5.11.17. crgo
cric obligatlls locarori ad mcrccdcm in obh!5atiolle exprclfam,

ad

Caul1à 103. ~a:il:. vnic2.
31 J
ad quam cOllduél:or priùs erac obligaeus:nam &amp; in rccraél:u COll·
(anguinir;!ti5,qui cil: retraélui 1100:ro feudali limilis , confanglllneus rcrrahcns cil: loco emtons, &amp; fubinccac in omnibus CIUI 0bligationcm,&amp; condltioncm.
Huic argllmCnto rcfpondeo, neg:mdo fllbrogarioncm:&amp; ho
rriplici rarionc.Priml,quia, vc dixi fupril, tadm; qtl.tjJ.n.l.l.Tcrcncionc faéla à domino,conliflere ncquic obilgacio : crgo (ubrogacio cfl: impofsibihs , cÙ11lno clltis nulla: finr quailcaccs. cClinda,
&lt;]uoniam rcrraél:us tClIdJhs vel cmphyccuricus, nou cO: fllbro !,~­
rorius vcl traOacorius ,(cd dif1raél:orius &amp; rcfciflorius,&amp; lie vell
ditio vclloC3eio perpctua non rCOlnsfertur, (cd difl:rahitllr , &amp; refoluicur, nec ius cmcoris vcl condlléloris cransfundltLle in p,mo
lIum domillum , fed parronus hac rcrcnrione, im fUllffi p1'l11l1'
tillum &amp; alltJqllum recupcrat, &amp; ad illud reucnirur , ve nOlll11i·
nùs fubriJj[cc,quàm clcganrcr docer Carol. Moiln.lw confoct. p,/rifi" J .p,me tit.I.§ .I].gl. 5.in 6.qll.n. JJ. poll: Bald. qui hoc prxfèu·
(erar,ùtl.Ji 1rIJrÎlIIJ.C dt inojf.teJlam. qua: pra:larilla rcfcimo lë LI rc(olucio minimè iingic rcrro, (cd vr ex lIunc vcndmoncm aur 10catiollem rccraél:ac, vc probat Molin. i" tadtll/ glolf. 5,".l4.
T crtia ratio, quia dominus t rcrincndo iurc pra:larionis,non 2. 5
habcr rem camqllam de nouo acquifiram rir.cmriol11s vcl conduéliollis nec ex illo rirulo polIider , fcd illam habcr &amp; pollidcc
ritnlo fcudali &amp; canquam recuperaram &amp;l rcnnicam) ae conÎolidatam prifl:ina: fua: cau{fa:,&amp; anciqux n:aurx iure fui feudi ,&amp; ex
concelIionccmphyceucicaria, vel fubfclldali, fub hoc ollcre reuerlionis &amp; prxlationis fall:a. I«ko non fubrogaruc nec pomder
rirulo cmeionis vcl codllél:ionis,quo pollidebac is,à quo retr:lX1l.
alioquin lion rcfoluerenCLlr hypochcca: , vcl fcruiruccs impolitx,
quas certum cil: rcfolui, quando iure feudi rerincrut ,l./ex 't'fffi!,ali.ff.de pigmr. fecus li ritulo emrionis ve\ alio, ramqllam quili.
bcr extraneus , illa polIidcar.refcrc iudicatum Guido Papa: dm!
Dtlp"i".". 575 .Iacob.de Sanél:.Georgio,i" trllBa/uftlld~r.m vfrbo,
'Jill 'INultm ;nutjftti pr.tjl.lur.f"eI. col. ,If. vtr[ iUm 'l,lofro dt pHler" '1.
&amp; fuliùs probac Carol. Molin.in confuee. Parj[ i" 1. pm(, fif.I.§ .
IJ.gloff f .in. y.qul'.IJ.16.
Scd replicloic t ahquis : c:rgo nec cellionariu$ rcr11lcndo iure
peçlarioms,erit obligaru510earori,fi rc:traélus fcudalis fit refcifT'o.
cius &amp; refolucorius c:mrionis , Vt diél:um eft , quia licut dominus
rctinendo iure prz)arlonis refcindit venditioncm, vellocatio·
S$
Ilefi

l"

�312.
C.lulra t 0 3 .~xfl:.vllica.
nel11, Vt reellpcrcr 'iure feudl : ira &amp; cius ecffionarius , cùm vraNr
eOdC111Iltre.Re::[pondco quoad prxlarione::m &amp; porefl:arem przI:Hiua111,qu:t dominus prxferrur cmrori ,ae e::tlam con[anguineo
volcmi rerrahcre iure proximitatis , nu11a pror[us dtffcrcncia cO:
ime::r dotn1l1um dircél:lIm &amp; eius ceffion:mum , cùm codem iIJ.,
rc veamur,(ë d qlload alios iuris cffcél:us,qui re[ultam &amp; Cequun[\11' acqulfi tionc ime pl xiJnonis faél:a , lon ga cfl: dlffercmia quia
cclliol1.11 ius rcrincndo illre prxbrionis habetUl' loco emrotis, &amp;
11011 d lCcrcpar ln u110 J vero cmrore, &amp; 110UO emphyrcuta, &amp; finuits dl: conCallguillco terrabenn lure:: proximiraris,qlloniam retell ionc ccllionarij nOI1 vniwr.am COIl(oltdarllf liCiie domillium
Cllm cltn:êto,fcd Ceor[um pollidc:rur, dlUinél:um &amp; Ccparatumà
te parronara.Mc:mo non reroluir bypolhccas,nec polTidcrtitulo
t':ud.\Jt &amp; ex cOllce[slOue anttqu.:l feudl, (l"Gnouo tirulo acquili.
tiOllis,tamql1am C111tOr,&amp; eXtr ,111eus ql11!tbcr.
~od ri dom mus renncndo iure prxlanonis noltt vnire, aU!
JI1corporare patronarul, red vclir repararlm l11 am rcm habcrc&amp;
pollidere ab ipro patronaru, an ifl:o ca[u ius prxlariol1ls operemrclfctlum Ilium refl:irurol'lutn prima: Cux eaulfa:? Pendet hoce
k 7 quxfl:lo ab alia , vtt Ù111 t vafallus rcncatur v1l1re &amp; incorporare
Cubfcl1da,~cqllilica IlIre prxlacionis,quia li 110n vmamur proculdublo Ilon operacur ilium eftèél:um.
In qua qua:fl:ione Doél:ores communitcr concludunr, curn
tcneri.cùm fauore rcumonis &amp; con(olidationis lUS pra:latioms
introduél:um Ut,&amp; cocelfum à Icge, nec pomr idem elfe vafailul
&amp; fllblla(allus reCpeél:u ciu(dcm parra1l1, alioqu111 vnus &amp; idem
dllt vafallus &amp; CubuaCallus rui ipfius, &amp; c€lllfl1nderctur ordo
cltcnrelx,&amp; extrema eiurdem corrcbrtonis cadcrcnr in eodcm
(ubldro,qllocl dl: Impo(siblle ,1. rranlllJ. ,b" lion PO/filll/ prClodrm
''j''' J cumdem obltg~lIjf.drfdw1f.I.Sl/clJ/lm. §. adlfloff.dr[olfll./.
arb'lOrt. cde pac7/J.in quam CcDtennam videtur ire Carol.Moh.m
ri ~ 1 j.'" ,.gl~ffin 1 FJII ..Jl.TI.68. vbl tmél:at h IIC qu:d1ionem,&amp;
lh.lingu't, aur Cubfeudum pcruenir .Id immcdiatum patrollurn
lun: flud.Ih,&amp; (jc virrutc illlita,&amp; inha:renrc fcudB prinCipali,&amp;
rune lion porell illlld ccnere [corCum &amp; Ccpal'arum, !èd tenctur
vnirc &amp; IIIt'undcre eum fcudo princlpalt, cuius fauore&amp; ad v·
1l1cndu m cldcm mCllra: rcrcnrto lure prxiariollls eOllccditu r. aut
vero pcrucllic ad pacrollllm iure donarillnl s , Icgati, vel volumana: CllltlOIlIS,allC alt.!s ramquam ~d qucmltbcr pflllarum: &amp; tune
potell

1ft

Cautra/03 ~re(l:.vnica
F.l
potdl: rcm illam CcorCum habere, &amp; non tencrur vnire aut incorporare patronacui:quia rune habcr illam &amp; pollidCt, non ranqllam patrorms, nec iure feudi, {cd tanqu~m quiltbctcxrraneu s,
&amp; ex ticulo acquilitionis noua;.
Et quamuis Molina:lls ln cadrm 'ffl ..jl./J .11.69. fit in noua Oplniolle, vt dominus non cogatur vnire,léd polTir reparatim po 1Iidtee, qual1do res dominal15 &amp; res CerUlens hoc c(l: fcudum ~
Cubfclldam confi(l:l111t in dluerlis rcbus Ccparacis &amp; di(l:lnébs, C.l
poti[simùm ratione, quiaqualicares &amp; [daciollcs fClIdalcs magis [une reales, qUJm perronalcs ,&amp;rcs ipfas &amp; nOI1 perronas
afficiunr. quia feuda in Gallia rune patrimoillaha &amp; hbera, IWC
fcudalibus con[lIerudll1ibus vel con!btucionibus afTèlla. rdeo fieut de ca:tcns patrimoni::libus , hbera dt dirpol1en tb ,pro arbltrio, voJunras,l.ncmo exltrUJ. C. de !J,d.tu. t. in rr ;1Ml}d.lf~. C. m.wJar. Ira parrol1o de feudalibus dirponcndi non dcbet dlè coaréhra facult~s. Idcm volult ipCe in eade11l gloJf. 1. in 1'1"4'.nl//II-3".
Tamcn non puro reel"de::ndum à communl (cneemia,propter rarioncs Molinçi qui.! co ipCo,quoddominus retillet illte prxbnonis,imc:lligirur velle vnire, &amp; incorporare parronarui/llec dl nenecclfaria :Ilia vollllltatis declarario, cùm aél:l1s iIle reccnrionis
iure pra:larioni~ lit ordjnarus ad vniendum, &amp; con{olidalldul11
vtile dom;nium diroél:o, &amp; hac de G\Uilà inrroduêtus. Merico tex Colo aél:u rccc:ncionis colligicur volumas vnienpi &amp; in- 28
corporandi patronarlfi : q Llia, qui vllic anceecdens, 'l1cclhgirur
etiam velle Omllc conrcqucn s, ad ql10d ameccdms fUIr ordl11~
tll{ll : Vt Ilot. Bald. in 1. ùMrbi/..lm. ff. decO/Id/El. md.b. &amp; uloi[
ibi, ill '/.'crbn vidm. &amp; l"tlam gloil: ml.•Id rrm mott/ml. 111"'/.·,rbo,Yt'éfè. /1/jill. p~r ceXt. 111 1. (1'1/ p"Cl/rd/om" d.lI. &amp; 1. fjll'I"Oprio. §. m11l ql/.mIN'. ff. dc procur.,t. faclr cCXr. /il t. or./I'o. fl de
fPonf,l. Et cri.IITI (j t cO:'1darloncs felld.lles cGènc lmgl s reales 19
ql1àm pcrCol1alcs,rrollt exi!l:lmat JpCe Molin./n d.fOCd rJ1l1cn non
polfenc. et1&lt;\ll1 pro dl1lerlis!cbllS dl(l:inél:is c' (cp,Hans, onlillere in eadem pc:rConaJed confundercmllr,d,!..I''/.'II!rN!.jf.ji 7.JfoifJ'.
ptt 6-1.'"111 /1/ ji",do.m pymr.ff.d,· Ulr· d~t.Nam &amp; (eruitus rcabs ntlbca, in alJeno fLlndo conllituca,quamUls Gt mCl'è reahs, ramen
cxtingllltL1r Ibrim , ql10d domllHum rei Ccruientis prrucnir
ad domil1llll11 feudi dominantis &amp; confunduncur rel.aienes , ql1amuis linr rcal s, &amp; 111 [ep:tratis rebus conlifl:anr. quoniam dominium illarttm rctLlm ) pcruenir ad candcm PClCO-

Ss

1.

lI~m ,

�314
C.lU(fJ. lo).~a:f\:.vl1ica.
111111\,fiquidem res [ua ncmllli porelt !eruirc, Un rt "'1Jm.Jf.tltfil
lût. '!Jrh. pr~d. l. lm pf~di~.jf Je flr#it. rume. pr~d.
3 0 Er rarioncmtlllam Molinc;i,quOdfcuda fine redalla infiarpa. rrimonioruln,refrchendir Andr. Tiraq. m t,,,,7AfW de rtlfl{lUC/n.
urlionalt ,§. 3.!JOJ/. I .1I.l ";nj".~r. rario etiamfi po{fct vera fub·
fif\:crc,ramen non proccdercr in rcbus cmphyreucicariis,dequibus nunc qua:(bo cft/cd [olùm in fcudis , quortl nulla ccrra forma , aur decerllllnara n:!tuta lure ciuili data eft:ldco vr a1ia pattimOIll.!lla tr.lél:antur, quia con[ucrudines feudalcs vr plurimùm
Glilli non rccipiullt. Sc:d in rcbus cm ph yccuticis,cf\: ccrra forma
eonrraaus ,ae n:\rura iuns cmphyreurici, &lt;!e iurc ciuili dercrmJll.lca,(ecundùm quam decldl po{1ùnt, &amp; determinari cmphr'
rcurica: qu.\:fliones , quod 110n dl: in feu dis , cùm illa ius elulle
no n cognofc.lt.
Scd quolll.lm de 1LIre pra:latlOnis nobis fcrmo eft, non inutile
cric,ncc pror(us aliel1u l qua:ll:ionc noll:ra hoc IOCO-Otmcr qll~­
rcrc , an rCHaél:lI s feudalis , vc:1 cmphytcllcicarius , quo no{hatcs
I I vtulltl1r,!i r ius t pra:larionis legalc,de quo in d.ljn.C. dt lUI/lm·
aUl q ui d diucrrum ab 1110.
Dubilt f:tcir,qui:t ius rerraél:us fCl1dalis,ve\ cmphyreuticarija
plld 110S non vidcrllr fimile iuri pra:llltionis, quod diél:a!cx lin.
d ar domino:qui.l ho c orirur Il:arim ,quod emphyreur:t prreparat
[e ad vcndédil,&amp; dl 111 aélu anecqua véditio céicludatur &amp; nat,&amp;:
pcrfeéb védttiolle ampliùs non cil: locus iuri pra:\anonis (cd co·
mi{1o,qu:i.dovédlrio fuit faaa Irrcquifito dno.!iquidéemphyteu.
rol volés vcndelc,renctllr ex di[po( d./fi.priu[qua vendar,dcDun.
clare dutnin o,qu:lllltlln pretium accipere potell: ab alio volente
cmcre,prxlJrul us doml nlll11 .1i vclir idem prcrill (oluere ,&amp;' ciUI
refpon(ullI,&amp; con{cn(ulII cxpccbre dcber pcr duos mé(cs: quod
fi h.1:c f~ccrc oll1ifcm ,&amp; ven1lderir,cadlr à iure (ua, adco quàd
dmpllù~ non Aglrur de pr.rbnonc , (cd de ciimillo.Scd lUS nonll
Icn.lél:u" lÎue fcud.llls,fiuc cmpbrcmlc:trJ), dl: in oppo(jril ,qu~
no omur,qtl:lll1dJU vendirioer\: ill ficri ,lcd r:lI1rl! e2 pcrfclb'ncc
JI) hoc rerra\.1u Id agitur, vt dominus (ub JIlItIU conrraâus prxfcr:ltu r(ururo emrOIl , (cd vt auocer rem ~ vero emtore,cumquc
coglt ad libl dmmrclldum pro codem prCflo. &amp; fic Illllll:ud re
traél:m apud IlOS non crte lUS perronalc !implicis prxlarionis ln
re véndéda ,de quo loqtllcur ccxr. In d.lf. {ed magis ius h~a!c Juocandi , &amp; rctrahcud i rem veri: v &lt;"ndir~m , &amp; fic proprîè magll

r'·)·I.

•

cft

Cau (fa 10 J. Q!,!.xn. vnica.
p. 5
c:ft lUS redemtionis pcr pr:tdléla, quàm fimplex ius przlanonis
Carolll! Molin.[ummi &amp; acuriffimi ingeni) Doél:or, in Gmili .
hoc ell:,in con[uetudine Pari!icnli,rribuétc ius prçlarioni ~,quam
incerpretatur,tit.I.§. r 3.in g/~Jf.,.n.z4.&amp; num.Z].mouct hic quxfiionem,&amp;: concludit, neque ellè ius fimplcx prxlationis, ncque
propriè ms ~edemtionis, Ccd aliud [peciale ius inrroduél:um per
confllcrudinem illam,accedens magis iuri prc;lationis,quam iu·
ri redemrionis .
Ego faluo [cmper mc:!iùs fentiétis iudicio cxHbmo ills noll:rû
pr:da~ionis elfe i\lud ip[ummet,de quo loquitur Uxt. in d.lj.C.de
tmphit.nec elfc aliud ius [peeiale, aur diller(um ab illo .quonia de
iure communi,quo Prouincia nolha regitur,non reperitur aliud
ius prxlationis pro rebus cmphyteuricariis,ncquc lege munielpali,ll:aturo, ve\ confuerudine apud nos fuit aliud introduél:utl1
Non obll:ar,quod ius pra:lationis d.lfn. cil: legale, prouenicns
cx legis (ola diCpo!irione, ficur &amp; rctrallus confanguiniratls orl
rur CX [ola Il:aruti di(po{icione, [cd re[raallS fcudalis vel emphyteuticarius apud nos oritur ex conuentione,hoe cil: ex eonceffione fubfcudi, vcl iutis emphyteurici.qux more noll:ro fit ad habédum,tcnendum, pollidendum, donandum, vendendum, pcrmutandum, &amp; alio quouis titulo alienandum {inc conCen(u domil11,
in qua[cunquc per(onas idonus,&amp; de iure non prohibJtas: (alllO
[empee &amp; reteneo parrono concedcnri, dircél:o dominio, &amp; iure
przlationis, &amp;c. &amp;: fic apud nos ius pra:lationis oricur ex ip[o
reaél:uemphyrcurico, in quo nuneupatim ius prr.lationis cil: excep tu m,&amp;: re[eruatum ipfi domino conccdenri,idco dl €Onllenrionalc &amp; non lcgalc , &amp;: fic ell: aliud , quàm fit iIlud de quo in d.

co·

Itgjn.
~i.lllL1ic argumcnro rcCpondctur:ius t prxlationis d.l.f.cllè J ~
mcrè legale,procedcns ex cOD!l:icutionc d.l.ft. qua: dat formam
&amp;' naturolm conrraél:ui cmph )'tcutico, Il:acucns ius hoc pr:d:lrionis, ncc re(enlario domtn!) eum iure pr:z:larionis faél:a in ip(o co·
[ralla cmfh ytclltico,rollit co nfllcutlOnCI11 d. l.ft. Ccd poriùs corroborar:cum lUS pra:lationis,quod rc(cruarur,non orÏJrur ex Ipro
faél:o ,hoc dl: conrraél:uJcd (X dl(7.1. Jin. nifi dieam us proprcr tllam rc[cru.Hionem tn cOlmaél:u cmphytcurico faél:am ius ho c
przlationis mlxram habcrc lI:J.cural11 , V[ potcmiam prxlatiuam
rerrahcndi, vel rctinendi acoipiat À J.I.ft. qUOl: hanc tribuie faeulrarcm dOl11ino:Ccd qUI!/. hxe fJeultas c:xprdsè, li c:xprimatur, aue
Ss J
non

�326
C au(f. I 03. ~a:fr.vnlca.
non cxprclr.~ tacit~ (cmpcr inell: cOl1cclIioni emphyreunean:r,
cùm hoc lit de natura contraaus emphytcurici, vr probacrexun
J.I. fn. il1 princ. ideo ob lunc particlpationem, quamhabcr eum
IpCa cOl1ucnrione feudali vtl cmphytcllticaria, dicirur haberc
mixram naturam. ~oni al11 li e{[et merè legale, IllI11am haberct
parriciparionem,vcl mixmram cum ip(a concelIione,fieue l'CIra'
aus conCangu lllieaeis,qui ell: mcrè legalis , millam habce pamei.
pleioncllI, vcl cOl11l11unionem cum conll,cnrione : cùm il1Ccr cm·
torem &amp; co nf.:tnguineum retrahenrem nultul11 vnquam circa
hoc fuerit gdtum ncgotium, Ced (ola conCueeudinc aut (taeuti
auehoriracc fiat reerall:us, Vt in limih hoc cleganrer docee Carol.
Molin.d.lIt. 1 .dffi/ldû.§. 1 3.in epitome prim .. gloffi.I1/1m.l.
SI\11iliecr 110n obfl:ae,quod dlccbarnus ius fimplex prxlarianis,
de quo in d.l.f. habcre locum, &amp; oriri dunraxat ante vendmol1em faébm:rcrrall:um vero feudalem,ve1 cmphytcucicaciu vendmonc demum pcrfcll:a. quia reCpondeo , pcr re(eruarionem
iuns pra:latlonis expre(sè fall:am in concclIione (ubfeudal!,
vd emphyteutlcaria, domll1 u\11 libi cOI1(erua(fe illx(um &amp; Ince.
grum ip(um ius pra:lauonis,n Icge datllm: cùm illa re(eruauout
proecfbrio con[e ruaroria iuris, vr pluribus probat laf.I11/.flow/1llm•. §.morlt.col.fn. Il. 4.ff.de oper. nou. ",mc.per J.debitor. §.fiqllism
vmdlllone.ibl,1Ji(ifolila CIIJ1fa fil; pig/lortÏ conJcnflritff.'lllih.mod.pign.
veto krpotb.foJuit. 6- C. CIIm lo»gll.ibi, fotllo &amp; yrfcrUlllo vmufcui.flJul
prOl/ùtcllf priuileglo. 6 3.dtfl-ÎlJél.&amp;,e.foIHo,9.qll,('ft.; .lmo proprer hanc
re[cruarioncm inrdllgitur vendloio [ub[cqucn5 faéta fub condi.
cione, !Ï crommus Jlolucrir rerinilfc iur~ prœlationis, a~co quod
volenre; domino rcri llcte OlJ nef&lt; it, &amp; ip(o iurc rofoluirllf vend!·
t!o,&amp; haberur pro non Lléta, vt volui[ 111 fi nl1l1 Bald.ifll. f. WH
c.de rdic7.D/U,wdr. toI!. vbi dICI[, li IlIdex mlrrat allqucm JO por{elIioncm prJ!dlj, (aluo iure leg)[jJ;l1l po (fcllèms , quod illa verba,
(aluo ItJrcJlabem vim condirl0ll1~, ada':' yI' fi alllls IcgICimè pof·
lidear, rni(sJO in polfe(siollem rc(olu3Cl1 r ip(o lurc, &amp; habcatu1
Fro non faéta. lnell: enim htJic vendirlolll t:clta condiCio ilia. u·
eut &amp; paétum addilboni~ in dlem illcfl: Ip(O lure vendicioni all[
loc:tnoni rcru m fi[caliu\11,I.LIIClJU.§jl1.ff. ad mllniClpl/tem. &amp; pro'
bauimus (u pc:riùs catiffa 1 Ol.qtl.tjf.vl1tcII.Mericè vcndcndi &amp; aHc·
nandl finc cou[cnfu dOlllÎlH liccnria conce{[a 11 domlDo ipfi cmphyeeur~,~ec ip(;l venqieio (ubfçquuta(eum rcColuatur recinente dOlll,ino IUre prœlarionis)noll ill;)pedit di[po{irionem d.I.f. [ed
Alon

Cau(fa 10,. ~xO:. vnica.
317
,l'IOn obll:amc vcnditionc, tanqualll ip(o iure re(olura, poreO: dominus rotincre,iuxra diCpofirionem d./fin.quia vcndirio,volcnre
dOlnino rctincre, babctur pro non faéta, vt non pra:O:er vll um
Impedimcntul11 retenrioni pra:diétœ.
Si autem quxras , ,quarc tapl1d nos rcrraaus cmphyrcueica· 3 3
dus Cit necdfarius,eùm de iure corn muni (cripro,quo Prouincia
h:rc regicur ,nulll1s {ir rcrraaus emphyteuricarius,vcl feudaILs,fed
ius C61ùm pra:brionis,quo res rerinecur,ve! magis propriè loquédo rcdimicur , (cu recuperarur rcfl:icuto pretio , vr rcucrrarur ad
(uam primam cau(fam &amp; rccipiac primieiuam naruram , &amp; ami·
quum (ullm fl:.lcum ac conditionern,quam habebac quando fuit
daea in emphytcufin...
Ego f.~luo mehori ludicio exiUirno hanc clfe apud 110S cau((am. quoniarn v~ diximus in concefsionibus emphyrcllCeos, (cu
in inuefl:icuris cmphyrcmicis permi(furn cfl: empbyccucis fine
con(cn(u domini vendcre,pcrmurarc,donarc &amp; alio quoUls ritu10 alienJre mcliorariones (uas, in qlla(cunquc per(Ol\lS idon~as,
&amp; de iute nOD p rot.ibir~s: f.'l luo tamen &amp; reeeneo eonccdcuci dircéto dominio,&amp; iute pl'x lacio11is ,commi[si, de(amparacionis ,
lit. alio quouis iure dominico. vnde emphyceuca impune poccO: .J
&amp; fine commi(si mctll vendere 6(. quouis :llio cirulo alienarc,ltrequifiro domino. Scd quoniam dominus donando hauc liccn·
riam,cxpreiIè fibi reCeruauit dominium, &amp; faculrarem rccinendi
iure pra:lacionis , alils non daturus, nec conce(furus hanc liccnriam alienandi fine eius con(en(u : ideo per hanc refcm ario11cm
dominus con[eruallit ius pra:larionis,Hegc dacum fibi,ince grum
&amp; il!a:rllm, vr diximus (upcriùs, VI' porsit vcnditione non obO:anrc l'cci ncre, &amp; vri iure (uo pra:lationis, quali (ublaca &amp; reroluca
cm rio ne , qua: vldebolrur rcrencioni pra:O:are irnpcdirnencllm.
'.un c(fee Jnlqllum, pcr hanc liccnciam dominum fraudan iure
fuo pra:LJnonls , qllod I1llncllparim fibi in conce(sionc rc(crualIir.S&lt;:d &lt;111Î.1 pcrfeét.l védiCionc, (ummo !Ure no poeerae rcell1crc
IlIre pr.d.Hionl , rallt]lIJm ex rincta &amp; Cublata rctelltlO!le fcudali
Ip(a vcndmollc, vt dlctl\n1 efl: , cadcm xqulrare, qua Prxror 10troduxlt rCnH'dllll11 rc(cll1dcns, ve (ûblaro impedimcnro pra:lènprionis, vcl allo , excinéta :létio ecuilllfcar, &amp; r'O:lruatur
t."b iJnf"~m.§ fitlfJlI6t1 fmpliC/ter·ff lX 1Mb. w1f. m,/I.r. &amp;. Ibi not.
BJre. 11· 9. &amp; (L l'IbcllCes ('o mmllnircr,&amp; II/ §,mrfit!.mjfit.de n[f. vbi
!a( coi. 1.. 1;. 8.9. ér 1 O.lr:! &amp; npud nos , per rcrraétum rc(o]lIitur
vendi

�Caulf" I03.~XO:.Vl1lCl .
vc ndicio,&amp; alicn:\tio, vt retentio iure pra:lationis(qux videbdtUt
vcndloonc cxtinéh) impedlmenco Cublato,rc[ufeitarctur, &amp; tc·
mmlr, .lt.Siquidcm dommus retralhc vendirioll~m ipCam ,rcn·
nenuo iurc pr:dJ.tionis, illamquc dilfoluir vt ampliùs non porli!
libl fa ccrc impedm\entum vel pra:iudieium.
Sed in ecCsion:uio domini putarcm rctrattum nllgis.elfc
rr:tnll.lcorium,quàm reColucorium, aucrcCcitrorium: ideo tcrnc·
dlu m rcCcindens , hoeclt rc(oluriollcm ipCius venditionis,no elfe
tune llcccifarium. Nam idco rctraél:us domini ca rcfellfotius.
vcl di[lnél:orius , &amp; non rranllacorius : qUIa li transferret lUS
cmroris in dominum , &amp; euIU Cubrogarcc m loeum emtoril,
non pofièc dominus rcril1en&lt;!:l iure pra:lariollls , poilidctciurc
fcudl , &amp; eonfolidare vrilc dommium eum direél:o : (cd poffidc·
rct eodem rirulo cmtionis ,quo cmror ( à qUQ retr:1xit ) priùs
potlidcbar. ideo tanqu:1m quilibct extrancus , non rcfolue·
rct hyporhccas &amp; (eruitutes lmpaliritias. ideo necelfe fuit,vt
retemio domini hos pofièr openri effcfrus, vendltionem tan·
quam impcdimelltum priùs toI Li • &amp; per huiuCmodi recralhun
diarahi,&amp; re(cindi, vt rerencio:1d vniédum ordin:1ta à lege.fullm
proprium &amp; n:lturalem elfefrum Cottiri poffit. ~z mie ccfUt
tn eeffiollario,quia direél:um dorninium,ex cuius vi amattiuant
vnio &amp; conColidario , in cum pcr ceffionem non fuit tranOarum,
(ed (olum ius Cimplcx pc:dationis, quod ll:aturo Prouineia: foau
dt ecffibilddco ecffionarius rctinendo 110n potclt vnire &amp;'00'
folidare vtile dominiu dlreél:o, nec potlidere iure feudi, fcd illud
potlidet feor(um,r:lnquam dl{hnfrum &amp;(epaucum à re patronl'
(a,&amp; tirulo emtioms, quo is, à quo rcrraxlt, poffidebac. Nccdif.
(.re p~r à vcro emtore,ni(i in prxlarione,quam (olam eonfcquitur
pe r cetlionem:ideo rcmedium re(cindens ,hoc dl: rc{olmio ven·
d lOom s,&amp; iIlius rctrafutlo,illi 11011 cre neeefiàrium.Jut vule.me·
non rc(e111dit , Ced quçmadmodum rctuél:us proxlmiram
przfcrr co(an guineum excr:mco emron, &amp; euro Cllbrogat inClUS
loeum, rransfercndo in cum ius &amp; oblig3t1oncm emroris: ita&amp;
retraa:us cmphyteutiearius, in eeffionanum. Nam cellionarius,
excepra faeulratc prxlationis,qua prrlcHi debet omnibus, quib us ipfe dommus elfet prxferédus. no dlffcrt ab extranco emtore,&amp; vero emphytcura.ninurum fi recrafrus in eetlionario nOD fit
refeliforius,{ed tranOarorius • ql1amuis in domino fic refeiJfonus
&amp; rcColutorius tltuli emcionis. Nam rctcntio feud.!.lis ad vnien;18

mo

duro

Call1fa 1 0 4.
J! '&gt;
dllm dc/tin:lca,&amp; proprer quam rctraél:usc/t rcfcinonuS, 11011 co·
perir eetlionario/cd prxlatio t,llJtùm,ad cffcétum, vr pra:fcr,\wr
his omnibus, quibus dominus de iure prxfcrcur. &amp;ClU~ r~rcnrlO
in cffcél:u ndlll ahud clt,qu~m fubrogatio in !oeum &amp; obhgat.o.
ncm emtoris. Prxf~rtur cnim emton, &amp; Cllb1l1rrat pcr rcrraétu m
cius !oeum &amp; obligarionem,perinck arque eon(angulllcu s in retraétl1 proximiraris, cui IÏmd.s dl: ectlionarillS in omlll bll s , pra:rerqll:lm in pra:l~tlone,quia dli pra!fcrtm:vr fuCiùs diximu 5 fup LI
{411Ft 100. itt 1. 'lité! . E/t cnim retentio ccflionariJ llnp ro p nJ &amp;
abuCiua,quoad alIos ol11nes CffCfrllS rercnrionis feudah s, prxrnquam ad dFcél:um pra!tèrel1t1x, &amp; pra:lariol1is:idco 110n rc(c lIl on
vendirioncm,{'cd rra:fert cctlionarium ycnd.rori , &amp; lùbrogar 111
cius loeum.mcriro dl: rranflaroria: QllJII1U\S III dQ III ino fit rclè d
(oria,&amp; rituli rc(olmoria:vt diéluill cil:.

C A VS S A

r04.

ACOBVS Sauinus, Rolin m Lrigius,
&amp; Banholoma:us Peg nwus , Inognes
latrones, ElGaru11l Brun il1 lll , :\Il1lon x
rnilitaris pecllniam regio &lt;]uxlruri ferentern .publica in Vil I.ucnrer ado riurur,&amp; vi opprimunt, cd i(tjuCvulneraturncxan gucrn &amp; têlIîirnorCllUm dimicmnr, &amp; llumm l'
pervim :t'bl:ttis dircedllnr. Huius cri minis in &lt;] lll{l t1C;!1· :\.
1l1unicipali magi {lrJ[u f.l a J, in cui crs tCrritOi io :taIt) &amp;
llOC[lcin us fueraccom mi illllll ,realis ciucio lcu COI pOliS
appreh nGo in I:Hrol1 e~ IllJgifh:uu s drcrero dcccrr.lrur.
SJuin us decreti hlll us ;W dl0r1tatc com prdlcn[u5,dum in
C.lrccrem 1re reelll.1 t, tu11l1l 1tLl ob 111 ne rém exciraro, Ole
GuiIJell11l C b:thtardi, MJrr hxi, IOlnnls, &amp; Chnllopbori
Murri, Stephan1 Doni ni, IJnnis Maij , Ioanis Tuffw ,
Henricl Caladi , &amp; :tllOrum, manibus f.l111iltx 1l1t1tcis VI
erip itur &amp; exirni tur ~amob re rn cauOJ ha..'C ;td CUli.ln1
(ql1od .1J du s iurifdié,[lOnc m f ertincret ) euocm , 1 ;'t\ is
Tt

cIra

�c.l\1J1\ 1ù; ~,dl: l' lIC~.
CH.HID nI Il III ho Je\..CrllitllLSCc! cùm pl..r(on.t1w:cnec
hl nec tilt l'pl' hcndl pol1ènt, clogiis pubbw le trIl11s e·
li \..tl~ pw morc 3eCl!r!1tl, cùrn lLu eopilm non f.lcm m,
Ci ill1Cll pcc crr:modioa ,relbumque repetltÎonelu com·
pt:rltllll cil 11 Ibltul11. 1taq le S.luinus,EnglUs, ae Pcgnc.
tius ob ItJ\Jgnc ft lnuspCrperlJtllll1, Val~fi.l de latroni·
bus k;( IJt.l, Ircfto r'!rU: lU d.lmnl11tUr, vr malleoco·
tfJl..tl S crunbu ,,' br.lchl!s,ruproqllc {lomacho,&amp;corpo.
nbus cOlUm Vl111S r rx Illpcrpo{im, aql1J &amp; Igni inter·
dlC:lntllf Chancard us ;,utcm, Morreus, Dnninus, &amp; Mar·
tl11l1S, (1',lOrum 01 t Sallll1US maxim2 &lt;:ualèrJt, eapaellli.
llutllcmiglO d&lt;:ccnllll, ,!a11111.111tUr J.:tCrl ob :rtalclll,&amp;
;lcinons l~l1CrJnttllll, 111 anllLII1l ex JJ.l c iufli [unt. (éd
de muldlwmconJclllnatlOnccc.t.1t1ll1l cil, anqui(que
pro [ UJ culpa fingulad!1l : an vero ol11ncs,qUl a:qualu(r
cl Ilqllcr:\l1t eJdcm mulél:a vnà damn:tndi e{fcnc &amp; àfin·
~ lis 1l11olillum exig
nda,lta Vt VIlO [olucmc ail) libecen·
c •
t ,1. poll1ollgam dl1ccptauoncm l11aiori calculo pbcuir
1ent&lt;:ntÎl Baltoli ' , vt cos l11ulaa cûniungat,quos deliûi
x qu.llit.ls complexa dl:fed vnius [olucio alios canquam
carreos hbcrat a iudicati execmione b, [olmi reperltlonc
1',0 parte eorreorum Calua, &amp; [oluemi fcmpcr rc[eruata',
j IO fillntiatutn die LO.Februarij,AnnoI579'
·l anno 1583. SaU1l1us mtlltan Ilunu comprehenrus
111 .lft:.crcm duél:us,lltecrlll\inis à prç{èntc rcpcrica,com·
penoquc crimwc,pœlla ciuL~jem kgl~ V.11di~ Jamnatur,
Il~ .[Ici 1- c[ura &amp; br.ldJl,HUmpendusvlI1':'tUl tl.ldilUr&amp;
CL.tl1 0 !.nglu" &amp; Pt gnenus pCI (0 I1J t1 , vr la, irante', di·
1 III r ,!Hur 2 Dcccmbri, eOdCll1.111l10.

3' 0

~

:\

. h

J![ III 1 h 01 ~ Il''' Il !{ 0 lIt h:; Corl1d .•I..:
llJ,
'. ;n lI! \. t.d publ "', 11 l li 1'!'Jr s J Jo li pCI ~u\ ru t.. \,1.

t

ICI II". ur

U oS.: 1111

Jil Rllt.!l

Ihp lllt rfii:d""to

s r",l{

C:mllà 104· ~a'!1:. vnica

; 5l

--------------------SYMMARIA

.Q.fAESTIONIS

"';lic",Cnl!/ft

1 04.

Pœll~ ccrporÛ/h dllt ",r:mll.~.fi"e fin,~lditIJm p/llrlb/IJ .J. llf alld/JlII

1

j

tmpOll,zlllr41fimpCï mdmid"" obltgationr,&amp; rXfC/IIIOU na"'.
11/15 Il&lt;CnJ filam panûIn ,allo! übrraf.foat! a:ltcm ;1I mlll"" ,vb, 11 _
mm 'Ue/fr,:lIdem irrog,z!,t.
pLura fimulfrallden. ,.·,.t dd/{!I/m commifIClItrJ d..Vll1t fing:••. '/Ill
ji17g,1I1J [rt,f pana ml/Lifari. qI/am rlgllLam amphI frlb/ll ",'d') 1'.
3'&amp; (.l11do1J "mJl.f[cp/cm mod".n+
Pltm6/11 ex 'U1i0 fOdlm'lul drh{!o ilfolidum obltg'fl; ,"~",f (~,o;&lt;
/uwfione 'Unii/! fJ{!ü in ùld:a~ .fl'} Libcrcnt{tr,r"fJtJ'~'1I

----------._-------~

r AE sri
Cau/fo

t)

l'.\.

C

J()+,

V xnrur an plmes, commitrcmcs dcliêtutn
debc.lm omncs vna pœn.! condemn:ul ail
vero linguli lingu!atlffi, ita quod VIH.I pro
allo nOIl lit obhgatus. Loquor ego dc: multh ob crimcll fi(co aut r,lrtl IITO';Jlld.1
Nam t li pœna elflt eorpotJll s tiue ,1[11111
lûpphei), liue mutllatio mcmbn , ail( i, tus
f u!1:iullI, vcl ali,l carn Il am f.un:!: afRiéhua, [Une Illd,tllllJ:c: liue
lingulis lingulalltcr,lil1 OffilllbLlS colleêtllK impon.1tllr,dr Ct Illper indlUidll.l obhgmollc &amp; lxeqllurionc. nc~ vno IU\:mc ILlllll
pœnam ah) hbc:rarcll[Ur.
Agcndum igitUl cI~ hoc loco de l11ukb (l': pœn,) pCl'Uld.1II.1
plunbus,c:undcÏn fr.ll1dc:m \'cl malcfielllm con:mm.::nnbu&lt;, 111·
fllgcnda,li!èo vcl pnuaro arppltc.llld.l,quomodo C.&gt;Il,1 pl «mentI.l dcbC:l.t,&amp; quibus vcrbis.&amp; qllJndo (olurlo pœn;1',fJcl.1 .lb \'110
libcrcr alios.
CUJUs qux!1:iolllS (olmio varia trldlrur ab (cribcnnbus , quonnn (entcl1tix pugnant, Vt colh~itur ex (wpus Damllll NIcolai Boeri; &gt; in decllionc 310. lhldl , S.ll1CCtl, &amp; aliorum
Tr 2
III

�; ),
Hllr\ 10+. ~.d1: vnle'l.
III l.'L'lIic,I. cfi ril/ra VfI.IJènt.&amp; AlbccP:lUl.dc Caftr.Dcci), &amp; rch·
qllOllllll,lII/ ji ,!/lis Id 'l"odjfdc /fmfd.oml1.i"di(.~dcè vt ln praxi&amp;
l'oro col1tclltlûlo, llIdlCC~ liue infcnorcs. fiue [ulllmx Curia:, in
Illdll,mdû (i:pc v;ll'Iaucnm.du m ait) Diuorulll SCl1cri &amp;Amonini dl!hnéllOllcm (cqulIlltlll',imcr crimil1ls [(~os,&amp; fraudls partiel'
l'cs:nllll&gt; mCll1ll1lt lurcconrLl Irm il1/Ji rn/lllljldc p"bl.&amp; v(fl, ded .lr~ldo prout dccbrac Ibl Iacob.deArct.Barr.Ang.Paul.dcCallr.
J :nol.CUI11J IJ.&amp; Doél:.cl1mm LI llircr.ah) vero ddiinglllit cirea debelLI fil, an :t'l]lIalt tcr \'cllllxqualircr à plllnbus fucrit commi[(Ulll. vr B.m.llllp•. rol.!. 1/. ~. 8. ér 9.1/ Ild Irgrm Com. dt pcar. ah)
.• utem ho rommlll :trbllrio IliS ùiccmis politllm c:cn(cnt: eum
(;~J1i,lIl1m monblls l'un:\: fi nt arbitraric;,lIl qllam (cl1Ccnriam vi·
ù,cur III d111.1 re Bocr./1I d.dar[ 3 10.
1- gu l'ru Opllliollutn ae IllrtUI1) inuicem pugnamillll1 concordl .l,ordlllarll'roc,dcndo'l'lIro l'Icicndam rC['lIlam,CLlIl1 amphatlO11l1,1IS,&amp; Itllllcationibus.Slt crgo rcgu I.'l:
2.
~lld plurn fitnll\ t comml tcmes ti'audem vcl dcltllum,
,kbl'r lingllh linglllamcr (ua pœn:t 111l11él:arl,ctlamli omnlUma:·
l]IUlc lit ddl\111m:cllll1 \' uus non debear pro pœlla altcrius obli.
g.1li"dco \DO (oillemc vcl beurc (ilnm pœllam,ali) uonlibcranrll r. qll1a po,n.1 (cqll1 dcbcr fuos ~lIt h orcs, 'Imumfl1. c.d, pa:mi,
nec dcbet VllL1S alrenus odio prxgrallari,c.non drbet.du(g.Iur.ltb,.
6. &amp; quando plmes dcltnquum vcl conuicllIm fclClunr, tingtlloIl1l11 proprillll1 c(1: m:llcliclllm:~ rot (lInt deliél:a, quot fllllC per{onx illlllnam hcicutlllm, vr dieit iurecon(u ltus 11IIJi plll;njf.dl
.t1Jlllriù.&amp;m lJif.'mzli,'jJ.de mrifd.omn.illdlC.&amp; in I.L§Ji IIIftplIlchTl.
ff. fl/lod VI .1111 cI"m. &amp; iN 1. 1. §.ji plllmff. nllilt. cll/lp.jfab.&amp; vbique
hoc norant (cnbel1fcs. N~m in dcJiél:is pl ures dclinql1cnres ~
comnllCfcmes Idem m.llchClum non [lInt prop[\(: duo reide·
bcadl fèclIl1dllm vcram Il:1tlllam rCOI'UlTI, Itœt limilt pœl1apu·
Illlnrur: qUia ltcer pœn:l Gr !ill1llts, tamen lion c(1:eJdCll1l1l1nlC'
1'0, \'t docct Barr.tn/fll.tn 3.q"41.". 3· If. dr dl/obll! rtù.&amp; Flomu.
IIJ /./1 'm 01 M.,. §/èdfi pl/IJu.n. 4.flad 1'·g.LAqt/ll.
Amrlt.1 , rcgulam proccderc, crl.'lmll dcliùlI ll1 rcfpcéhl
0111nlllm dcltnqllclltllltn cnet xqtl.llc , &amp; .1:quallrcr ab omnibll~ l'ol11milrllll1 : qlll.l pl'Cua I1Ihilol11lllllS cn"ct !ingu.
lt~ III {ohdlll11 1I11pOllcnd.\, nec (o\m.l ah \'1\0 cllenr cxrcrtItkr,trt, 1.11 '}II/' td ql/od. §. /;',. (If'" 1. (êq.!, '·fT. !fAr IImp.Orlm.ludfl

Callffa 1 04.~:rf1:.vuica.
33 3
dic.l.vIllglfris §.ji dt/ojfdc[tm.lft pluresjfarhor.(urf.uj
Amplta (cclll1dè ,mamfi pc.tIlJ ex dcltfro irrog~l1(b non fit
~pplicanda lifco/cd Pltri,&amp; rnm ex parte recipi01ris, qll:,m foluenris, {jt vcrc pœna : quia edam runc lingulis GngLll:trircr dl:
i01poncnda.ldco necvno (olucme ru am pœnam , ail) (um libcrari,l.ittm ],(e1a.§.ft" fi plllresjfad Itg. t.A'1" il.l.pm"lt.§j,uflm 1fi.
jf1?t '1111S mm 'lui in ius 'Voca/.ejf,VI txim.&amp;iN d.lfi pl1lmjf.arbor fllr.
(.e[ér illl.l.C.dccondtlJfllrt.&amp; ibi notant fcribcnlts.
Ampli:! tertio) ctiamli chorus vcl familta (cruorum alieui us
malclieitll11 {jmlll feecrinr, in contcmtum maidlacis Prxtoris,
vclllliuriam Rei pllblicx:qllia tune tinguli linglllarttcr (llne punieudl,n cc (oluta pœ/la ah VIlO, 11 11) liberanrur.licèr aliud Ge in
furro, ve\ alio prillaro dclitl:o, d.lJifomilia.jf de illY/p. o»m. if/d,e.
&amp; ibi hoc decl uar Palll.de Ca(1:l'.polt Bmolum.
Hxc regllia li mitatur t feprcm modis.Primo, cluando plures 4
nomine vniucr{j,putà vniuerliras congl'cgaro conlilio vcl capitulo,aue collegio,fraudcm vcl iniuriam fcccrint.Q.l;tia licèt plures exmcnnt,ljUl commi(erim dclitl:um , tal'llen non Gngult de
\'niucrlitatc,vel collegio,am capitulo/cd ipf.1 vnluelGra, pllDiri
debct:quia ficut debirll Vl1IlIcrtitam non ca debirum fingllioru,
nec ecéma,lJiCllf jfq"od Cl/if/fiJ"t vnillerfl1Om. ira nec dchitlll11 ane
malelieillm.&amp; obligarur vniucrliras pcrindc,ae GdclifrJ1m fuiffcr commlllùm:tb vno folo.Ihrr.III I.fimptr. §.ji in fip'l/chro. n.1
vbi allcgae Dynllm,ff.'l"od 'fJI ",.td.m.
Sccnndà Illnitamr, in plunbus ollicialiblls vr.1 admini(1:r~ro­
ribus,prxrcxtll oflici),&amp;: (ub vclallllnc adminHhatlouis, dclifru
vcl fraudcl11 eommitrcmibus:qll ia cùm vnum magl(1:ratllm admini(1:renr, habcmm ]oco VIlIUS , &amp; vl1ius hominis vicem fu(1:i~
nem,vr dicir Vlpianus in /.nJ4glflratmjflldmlmicip.1\l Bart. in If.
Il.7. &amp; S.jf ad l'g. Corntl. dl jicar.Ideo omnes timul vna pœua,&amp;
quilibct infolldum damnari dehenr.&amp; cùm ol11ncs viccl11 VIlIUS
rcpra[fcmenr,pCl.'lla ab VIlO (olur~ cxreros liberar, If mllu/.ff. dt
pHhlic.()- 'Vrll/~&lt;.ll1rclligclldo Ilium textllm loqu i 1ll pluribus olliciahbus,vc\ adminif1:raronbus,prour JII11m ilitclligul1t hcob.dc
Arcr.Barr,Angc\.Cdhenf.Ro lnan.Raph.Cuman.Raymond. de
For\.&amp; COl11mllnlt~r fcribcnres lhi. &amp; probamr hxc lim itatio il,
1.lm tf/tom.!iI 't,rtffed 6-fi ipji tutomjfd6 4dmi"ijl.flltor.ér ln I.al/[rllll.,· (ill/Tdt' "If( (i[o.qll'X loqllirur de admilll(1:ratonb. (ccudii
Tt 3
Bart.

�+

Caufh lù4.~a.lt \'I1IL.l.
Barr &amp;: comullitcr Ccribcntc Ib'.:tc cti:tm lito C.lCU proccdul1t,&amp;
j'Lib hle hnucationc eomprchendl1ntLlr ea, qua: dlXlmlls [upr.
r.'II({' 6! ·'f1/414·1I. 1·1.·3·&amp; 4·
Tertio Hmie:trur in pern a furn, &amp;. lcgr; Aql11lix, commiffa
fanH lia Ccmomm .lheuius:qu\:l doml11Us pro cis 110n eenceur niu
vllIea pœna pro otnlllbllS,l.ljfJifomtlfurt fectffi dm/I. &amp;. 1. illlldf.
"d Irg.&lt;...A1I1il.R.\Cio ncm fenblt Paul.de CaC\:.in d.lJij'.lllliitA.!fdt
itmfil. 0""'. IIId.
•
Q3arcà hm le~cur ,qll.lndo lion eilèe pœna Ilifi ex parre [01ucl1tls,quia ex p.llee rceiplemis pœna c([ct loeo inrerdfc, ~te­
eompcnr.lCiua damni:quoniam cune omnes fi mul vna pœnare·
nenrur,&amp; vnuCqu,fque in(olidl1m,fed fo lma ab vno, exrcnlibe
rJ.ntLlf:cum I1I hll amphùs intcrfit,!.I .§Ji pll/fts doloffde eo plrq';
faElllm ml'1'IO"Jil1. qI/à m IIIdicfifJ. &amp;. ibl glo([. Barc. &amp;. (cribentc\
hoc notant.&amp;. rrobawr m lJi pll/rrs.ff de d.lo malo.
~lI1 rà Illuirarur,in quafi dcliéto,quia fi plures ex quafideh.
éto conucniantur, non fing ul.1 fingu lariter , fcd om ncs fimul,&amp;
qUllibct infoHdum VIU perna damn:l.ntllriea quod Coluea ab vno
ea:eeri hber~ncur ,1. I.§ fn .Ctlm tf/bm Il.ft1//f&gt;&gt;ublujf.de hù quiallll
'Vtt (ffl/d.&amp;. declarae oprimè Barc.in ljin.rn 4.Q/ujl.n+ff. de JI/,b"
mi. Racionclll hane puto , quia In quafi dehéto, eùm dolus aut
fraus 110n pumarur,fed (olùm cu lpa, aut imprudentla, idco mi·
tiUl punirur,qulm dcliétum, quod do lo eommitrltur,l./III1J,ibl,
cil/# murd",,; lUI/or fit b&lt;tc CIlUfft delJc1i, vell/II fi CIIlpa &amp; lIOn dd.
,1.mmum da"r.ff."d [eg.&lt;..A"tjllil.
Sextà limltatur, quando aétio ob malcficillm originalitel
nOIl cft pœl1alis,fcd l'ci per(&lt;:curoria:(cd pet accidcns fit pœnahs.
VI' il1 aùlOl1e quod merus c:luffa ,&amp;. iImlltbus arbltrari is. quom .lIn tune plurcs dc:linquelltes vna pœ na fimul da mnamur,
&amp; qmhbct 11l(0ltdum , perna ramen ab VIlO (oluca , hbmt
alios, l.fi c/lm exuplrom. §. (in. CHm dllJbru legib/lJfrfjlll/ll/buJ.ff
dr co tjMd met. wtjf &amp; ibl notanr Bald. Blrt Angel. Fulgof
&amp; ah). Nam qU.1liras narUI'.l!ls pra'ualet accidemarix , 1. 1N1
lJ.Jbml_.If. de tIIU/. &amp; Ibi hoc notat Bartolus per Illum tcx·
tum.
Septimo limieatut, quando iudex pel' Impemiam, vcI aha
rte eauffa plmcs eiuCdem eriminis rcos , vcl fuudls partlClpCS alieer condcmnarct , quàm c([cm de lure obligatl,
qUia
-' i

Cautla l o +~I.dl.vl1icJ.
3; f
q~lia cùm (cntcocla cei,lIll iniulla &amp;. lIliqua f.lciae lUS Intel
ipr.'ts partes, 1. ingfIJitlm_ ff. de j!./fll hommum. norant (cnbemcs l1J l.r1l11.lIJ/U.jf. dt c0l1llicï. indeb//. Ideo adbxrcndum cCl:
verbis Cenremix.lraquc li iudex plures del111quenccs omnes limul Vlllel pœna co ndcmnaucm, 11011 cx prclTo vt qu,hbet rcne:leur l11(olidum, nOI1 etllm duo rei c1l1fdcm pœnx, IlCCqUllt
bet ccnrcbirur eondcmnatus in(olidl1m, (cd (o!ùm 111 vinles,crü mfi de iure eram obligati vnuCql11fquc illfolidum , 1. ms. §.
mm f,rblllù.ff.de dllgb.reù.&amp; ill l.Pallltu rifjondr/ eosfdt rt illd.Cr in
1.1.Cfi ftlllre! vnll fon /rn/lA. Itœr Bald. ibi conrrarium volucrieIed
ciu s opinio co mmuniee!' rcprobatu r ,vt pluribus probat NicoL
Bocr.m d.dmf3 Io.n'4Y·
~:l lldo alltem pluribus obligatis ex vno &amp;. eodem deltél:o
In{oltdu ln : eOll uemione vniL1S faéla in lUdicio, ait) hberenrur,
no n pro[cquor: quia non perrinet ad nol1ram qua:l1:ionem : (cd
vidc de hoc tcxc. glolf. Barr. &amp;. fcribcnres, in l·fomper. §.fi in
flp"khro.ff.1/1od VI IIflt cI,lm. &amp; in l.pcmptione.ff. de lui qUI dmcer
1,,1 (fflld.

C A VS S A

lor-

A TH A R INA TaxilJellàguemadmodum &amp; pluees alij, ex ineili malendini Stephani Goirardi aqu;\tn ad
proprium fundum per quadraginta
vel quinquaginta annos deriuarar,
credens id (jbi iure faeultatis licere.
nouiL-im è aurem Iohannes Honorarus Taxdlis ex eodem meili vn/uit quogue iure Eaculratis aquam deriuarc,&amp; dcduccre ad [llum pra:dlUm.prohiber id Srephan us
GOIr:Jrdus, llmu l &amp; Ta"I11effam,ne amplllls aqua vmur.
Cauflà ob reglas aquarum conlHtutÏotleS, ad ratloelllio.
tum CUl'lam cuocata, &amp; 11tIgara, in eon(jliul11 mi{fJ,;le
bine ind e Icginmè dtfeu{f.1. quoniam litis mHCl1!1lcnris
antlq uis prob.ltl\ fucr,1(:1 ducentis annis citrà metle/eu
fofs,i pcr qli ,1 aq u.l ex llumll1e Merderico /apiJeo [epro
capirur, &amp;:ld GOIrll'di j,idic1û molcndinueo lI1ctllcltriu:ltllr

�337

Cauflà T05·

336

uatuduiJ1è Îllris' priu,ui. PIaCllÎt m:uori.[ult'ragio, cum,
qui alterius lqUl iure flculc:!ris vtitur ,non prx[cnbe.
re,wamfi ccmum annis lqua {it vfus b: quoniaad ferui·
tuté aquœdllauS pra::[cribédi, opomt no iure fJcl1lcatis
aUt f.lllllliatltatis &lt;, [cd [cruirutis &amp;bona fidt', credés fcr·
UltlltCm (jbl comperere d, &amp; prx(cnbemcm legltlmo
tépore v(um aqua &lt;. nec {j iCire [eruirutis &amp; bon:dide TJ•
xiUe{fa qUldraginta ve\ quinquaginta annis duxilTet a·
quam ex diao incili, poterat iure [eruitutis acguirere:
cùm Rumen Merderici, ex quo aqua [umitur&amp; ad Gai·
rardi molendinum deriuatur, non Ge perenne f, guo·
niam :dbre exarctèit, vt te!1:ium clogiis erat probatum.
merito, vt [eruitus diCconttnua,minori,quam celHum an·
norum, tempore,'prx(cribi haud poterat e .licèt in {erui·
tutlbu" cominùam clu{fam lubemibus , vrcndo dceeln
:mnis inter prç{enres,&amp; viginti inter ab(el1tes [eruitus ae·
quirarur h. Nec lex muntcip;tli~ Toloni, qua C:lllctut ,ve
cilles ,foluto poffe(lo ri omui detrimento, poGine pel
f.ll1Jos priu:ltorum aquam ducerc ad proprium fun·
dum , ius CJpiendi aquam ex dlé.lo incdidléh molcndi·
111,T JXllli an Taxillc{fx,pra:fbre potefl:: quontâ [,lie naruru11l.lutlcx municip li~ ad aquam,qu ,&lt;; ex pnultlfolfa
duclt ur, non perttller,qua:: Il1U lW dom ln du irur:fed ad
cam tlnn\m, qUT ex flumine publ ico, ve\ fonte, R(ge
au t C uria non vetanre, iure du ci ru r, Cp,aat. magis emm
aquxduaui fl:arurum proCplcit concedendo tranGtum
aqux per aliena prœdia (Ollito domino po lfeffo ri , gulm
lUS capiendi aqulm alienam !nuira domino mbuat. An·
no 15 58.quinta FebruarJ).
a

Q \lod III ~{Ubl_0 ctlJ.m prx GlmltllT &amp;:: probat ur )v t vo lu Ir nJttolu~,JI\ I.quo miQ'~'
ln 11. 'lU dl ,o ne. n 1. 1.1\ tic: RUIll Jlu G &amp; Ibidem b ro n .n. ~1.&amp; 88. &amp; Fr.ulCIfe,R,·
p3, n fi 1'&amp; rchqu i r,ribC' ntcs. &amp;: tc:mpou: hoc UnlU \;l1)o n "lt J.uccutorul\\ ailno-

fl\m
[(li

fUIt

qu ..:Iitum ms duc ndl ;"'lU'ltn ex publl eo AU IU IIlC qu~ntumUilInCl k,

fvlf.l p 'r ,!'1l0l '''lu,} dutl tu[ ..ut molcu.lùù J ult flél.l ln fUlldi s p[i u~totum,

Il,

b
c

d
c

1. hoc lurc.§ .dull:u~ aqu.r.ff.dc: :lqua quotid,ln .&amp; ~11Ju:, LI.§ fi de aqua pIUUÎ3.
4c nrm3t hoc C:tpoll. traél. de: fc:ruiqu 1uCbcorum prulOl,tn (cruaute .1qU:rduélus,ID S.princlpah QUa!fiIOI1C,,,,. r s.vcrr"uJo,fed 1D hoc d\ dubium.&amp;: Balb.
in rrad aru de przCcripr n. 4.quœfl. l part.pnucipalis
C~polla dh'l-.tI:1ébtu dc:fcruÎtutlbu.s rufiie. prxd 10 Ceruiture aql1:rduél:us, in 0'"
aaua quœfi .pri"lCip n. J7.&amp; f8.Balbus in d. traéhlcu,dc przCeripdn« .... qu.rll.+.
p:uti'i l'nncipalis.
~Ia nOI1 roCs,d('Ilt,neç quafi,l qui JurC' familiaritatis ff.de acq potT &amp;: fine polfcCCione "el quali non prxtèribltur.l. ftnc polTefIione.Jf.dc v[ucap.&amp;cap. fine porccfionc.de reg.lltr.ln 6.
l.fin.ff.quem admodum fcruirurcs amirruuru( Il Oratur in 1.2. C de (C[UIt.&amp; aqua.
~od. tcrnpus lir leguJmum) JaChnguitur inrtr (erultutem habcnrcm c:au(fam
conunu:lm,vcl diCeoucinuam,vr nOtatul per (cribenres,lO d.l.l.C de (eruit.Be 1qua,&amp;. inter loeum pubhcum &amp;: priuacuffi.,vr animaduerm CYI'0I LIIl d. [ralh eu
de Ccnur.ruIHc. pr:r.d il, Ceruir. lquZ'du8:us. in S. quç:n. in princ. Q . f 'l.vcrC &amp;
::ulucrras quia.

f

~o C:lCU Ccru itus 3cquin non toren minori rempore ccnturn annorum ,1. fOfa·
mcn §. omnes. lf. de ferUlt.vl' an. pf~dior. &amp;. Ibl glo[in verbo debeur. &amp; norat

Czpolb) tn ,I.[raéheu, de Cerult. fUf!:. pu.'d. in rerUlt. aquzduel_1D 7.qu;c1"l n. &amp;.
pro dcclarationc.
g d lforamcn.ffde renm vrban.przd.nounr,in d.l 1. . C de reruit.
li l.(ecunda.dc (crUlc.Be aqu a.l,li qUIs diutfullo.1l\ princ.ff.fi Cerutt.vindicerur,&amp;c vbi·
que notant CerlbclHes.
vere &amp;

C A VS S A

106.

•
.
VIL L EL 1\1 VS Maffellus cuidamTicio erat obligatus Coluere Calend.
Mai) (excencos florenos. [ed quia {latllta die Maffellus haud (oluem, TItius eum, expofuo pro more fcri cilmore, trecentorum tanrùm Ilorenorum debitofem oppignerat. qui intercedlt , obl:uo lihello, &amp; ddacione daca ad reCpondendum. Maffellu~
debitor prinCipale re(criptum obligationis refcinden.
da:, ex capiee doli [raudis, &amp; I&lt;dlonis j(l1perrauir. negara fraude &amp; l:drone liS negariu~ conte{lam e{l: deinde probara hdione &amp; fraude, Mailèllus ProCenc(cali {entenria fuit abCo!tltl1s. Prouocat Titius crediror.
appellacionc pend ente , Honor;;tus Sauuacane iurium
veé1:igalis laca: redemtor dimidiam Jacot tripla:, qua:

Vv

ex..

�t06.
ex i:undina contc{\:atione ùebcbatur , ad rltionem
tcrius [ummx [excclUorum florenorum ex obliga.
t~on~ debttorum , &amp; non ad rationem [umma: pcu·
t~tz ~ Ma!fc:llo,~xcgt.t ..[c~ q uonia~ habita radone peti.
tloms larx,qua! Inficmatlone crceclt, debetur,ideo Maf·
fe.llus pone.n a [upplicarione , à fummis veél:igalium iu·
dtctbus perllt , plus dcbito publicano [olutum Gbi rerri
cUI.pubican? e~l~o Curia: Cuocaro , &amp; llegame mdebi·
t~re ~ co quod hm comefhtio 110n fuper petitioneptin·
clpalt trecentorum florenorum,fed [uper obligationisrefClffiolle,quafexcenti floreni debcmur, c!fet faCta. adcu·
iu~ obliga~ioni~ quantit~tem,non autéad clamoris expo{it! [eu petltloms [umma, larx tripla: ratlonem ineudam
quo.ties non [uper principali petitione ,fed Cuper Inicul:
refclffioms,negata flaude vellxIJone,fit lltis contellario.
Cau!f~ in auditorio litigata dl:, &amp; ex tempore decifa. Et
placuI.r non a.d obiigationis tummam, Ced ad petitionil
quantltarel:n. l1leunda~n .e!fe rationem lara: etiam triplz:
edi Cuper Iltlcula rc[clfslonis contraé:tus incidérer impe'
tratx, fit fà~a 1im. comc{\:ario. quonia principale rcfcd·
ptum &amp; rdcl[(ioms accefforium iuris imclleél:u vnum&amp;
idem cfl:. merirà vna &amp; eadem petitione litis cotefiatio.
~e &amp; [~nre.ntia. rerm1l1amur '.Ex rempore pronunciatum
10 audltono,dle 26.Februarij, anno t p 8.Guillelmo MaCCello petitore , &amp; Honorato Sauuacane,&amp; Ludouico Ga·
briele reis conuemis.
}}8

CaulfA

a COllcJ urtunt ~ltt.B.lld.C;an .Fulg.in 1. P.:lpjniJnu~.~.1i filme; t'lhC'tert.1tu.: . Jt de Inor
te(l.&amp; l.ttlu , l'robatucn f~11t tupra C.turf.l fi. quzfuol\c.: 'dUC

CAV S

Caulfa

107.

C A VS S A

107'

ECtigalium latarllm ProCenebli;e A·
quenfis locatio, {ex mille florenOIuin
trienniu Andrea! Carono publica in
allél:ione ad diCta fuerat. HIc Ioannem
Marguerirum ,Petrum S.lacobum, &amp;
.
N icolaul11 Maynum in ea co[oc~uir,
quos &amp; fidelU!fores /llcO dedit. Redern ptore die diél:a no
foluente,quzfior a:rari us Margueriti res ae bona, omiffis
al.lls fideiufforibus,pignerar, corpufque carceribus man·
ciparum retinet, donec imegrè 11['0 debitu pe~{oluatur.
Marguerirus rebus fuis primè &amp;. [ecundo , DrO more, au·
étionatis, priu~quam tamen addlcantur addiél:ione,quJ!
ex fiylo poil mnum nundinum /leri dcber,{upplex Curiâ
adit, &amp; tanquam fideiuffor compulfus coaél:ionem fifca·
lcm,no quidem aduer[us redemptorcm reum principalem, [ed aduerCus Maynum, &amp; San6\o-lacobum confi·
d~iu!for:s,iure agit, vr libi pars debiti ,ad quam faCt:a diU\IJone Itnguli focij renerentur,[olllarur. Dubium hîc fa.
ciebar, quollÎam fideiu!for Coli CieditOri ex fideiulsione
o~li.gatur :,nec madati aél:ionem habet ad repetendu, li·
cet ~nrc~rc (oluent ) ntfi aduer[us reum b pro quo inter·
cefsu LllLn abenx obligationis tldeiu{[ores non Ont 10U1 ~e m obligati '. Caulfa ramen macuriùs cxpe'nfa, plaCUlt Cl!rl~ Marguclieo ex fideiufsione, vr aiunr, garen·
t1glara plgneraro, &lt;&amp; ob hanc cau!fam carceribus detcnto, coaél:ionem pettum non addandum f{èd ad faciendum g~onceden dam ) [am per difl:raCtionem bonomm qUJm per corporis detenÙonem. quoni:tl11 fi·
delU{fo res erant locationis h , IX in rem communcm inV V 1.
ter
t

�c'~urra 107·

HO

Cal1J1à l OS

tercetTerant: V nde magis correi ex callffa onerofa,
quam aliena: obligationis expromiiTores intelligun.
tur k. conclu[um die 6. Aprilis 1579, &amp; regill:ratum JO li·
bm memoralillm.
~ But.i n I.rcos.col.3 n 1.rn v ~r{ tU ccgo c1:lriùs &amp; md,ùs :ad dccla.rationcm m:mnz,ff.
de duob. rcii.

i&gt;

I.macbltam pccuni:un. l li prouoclcor,ff:dc cORdiél in~.oo[:tt Rart. in 1. rCOI.1O lctf
:lllcg:l.to.

r Vt valulr &amp;Id.in 1.6 ln rcm.În l..oppo. in fi.C.G.CClC pC' Jt.pcr tCl t.fJ ngubrcm ln !.il!.
Icgc Falcldia hoc cRè (trua ndu m.i n 1.. reCpon. If. 3d !cg. Falcid. ncc fidcluITO!C1

d

Intcr Cc muruocranrobllg:u,:(cd firca nntùm &amp;~fU1cJni pul alio nc nonconu;·
Illtur fidcaufslo) vt chcit glOnl.lIll fi hcr~dJ[at:::m III verbal, pr;r(cil s. if. m~o·
dari. pcr [tltum in 1. bl3ndieus, C. de fidclUn: pcrqucm iu fimùl hot dcc:Jlr
BaH. In d.J. reas.col. t.iD vCICrupr3diélo.
Q!!..~ habct ~{m Ccntemiœ, V[ volull lh l.1n 1.6 pro ca iu 1.0ppOr.C manJ. 5c&amp;uo.
1us in 1. 6ckJ.ulfor pro vcnJ.ltore. ff. de:: fidciuOonbus. &amp;: vblque no t. rcnbco·

'"

Qui~rol:a garenrlgia rorûn no n (ufficerec, li

cxccl1tio inllrumcntl non errCt Ca:pl!!
v[ dlltgemcr :aumaJucrm Salicctus in d.1. fi pro ca col J . rn vcrr. rel! dublar'
pnrc-C\: .le &amp;ébuo ln (urgente. C m:mcfac. Et Cafircnf.in d 1 fidclufTor pro ynJ"
COle. ff dl' 6deiufi"'. poil Ang. Ihi Pap:e, qu:rCl. 1 17, dd'idcCJ c, vt Glrcn\ lit"'1'
'I&lt;.: CutOI i.e contra 6dclulfoccm fucnnr cOllceCfa:.
f &lt;l..!!la lideiulTor 1antcquam (o luat ) non jmplec mandatum, vt poffie :agerc ad dao·
du m, ,' c dlCll CaChenr.ln d.I.6dcIUrrOI pro vcndltorc.lf.dc fidclu(fon b. pel m
tum ln 1. mdcblt3.m. 11:: J e condld. Illdeb.
g Vt hbcrctur:lb oblig:uionc vt
txprcffllm ln 1 fi m:lnd:lto mco S quoues n·
rcm .1f. tn:tnd:m.&amp; 10 1 fi pro ca C cod. Vbl BJld. III 3. qu.d\:. &amp;: D l1:rell. D. l b.x
nOtant.rercrt ludic.1tum GUido Pap;x~qu . dl J 17.
b .Ex hoc ccnCentur inuicé fidcl ubere 1 rC'os promim!di ln pri n.ff'dC' duob reir.nolarJI
in Lvir VJ"OCl.§ fi. ff. ad Sel1~tusc6r. Vellciau. l dC'o quod al ter pro altn o roluir)
fiauin reperlr J J. in (cgc hlCldia hoc cere rcruanduR1. in 1. lCrpO llf If ad I.hl·
cid.notlnt lui Blrcol.Ca(hcn(&amp;' ccl iqui Ccdb.Bald in 1 fi in rem ln 1.oppolÎ"C6

c

1

en

cel t petatur.

Ve muruo interceC~ilfe Tideancur in d. l. virvxori , fi. cum 1. rcqucad. If 2dScDlI.
Vellel':] .&amp;: norac.in d.l. In Icge F31cidll hoc cere fC1'uancium .
k ~ia illc .dlCItUI reus princlpal15 ad qucm vullrls n egotl3tionls ptincipalitn- pero·
net.lld:c Vt fidciuffor mrcrucnent. lieur è cooueTro Ille dlelfur lidoulfor ,ai
9ucm p CC lllUJ. vcl Tu!Jeas Don perciDet,quamUis Ce obhg.18em vc prmclpahs,l.
{cd Iul1an.ln.ponc.&amp; § HE li duo. fi ad Macedou 1 qU1mulS.§Ji cùm dfcm ffld
Vdleian.licuc erg.o. qU30do Ttilttas loc3uonis [.1D~IC liogulos,corrc, habcntwdebeodl : lt.1 pro ca p.1Cce,qux peruner 24 .1ho\, ncc fi llgulo§ unglt,fidclulfom
ruCitntl1r.d.l.lOl eg Falc &amp;. quz ibl not.lnr fC fJbcllt c~. po 11. Bllr.l1am por,unt
pl ures pro eodem deblto eCfe COrcCl,&amp;: lidcJuifoccs, d. I.reos. if. de duouus ras .
q'J "'C ibl norant Ccribcntc:s

CAV$

CAVSSA

P ER l S publici extruaio is cui mandata dl: , de operis vi rio quanto rem pore obnoxius Gt, qlla:Gtum fuit,cùm
de conlhuél:ione teél:i palatij AquenGs traél:aretur. placuit Curia: , in operibus puWicis qua: magna impenfa, vr
perpetLlJ. {jm conlhuu01ur, vCque ad annos quindecim
ab opere pel feao ,condu6l:orem &amp; eius heredes ceneri:
ira vr fi &lt;Juid viüj intra diél:llm tempusapparuerit, excepris caGbus fortuitis,id omne condu&amp;or reipublicx pra:ll:are cogatur ' , edi in cotraél:u id ex pre{fum nequaquam
fuerit:cùm Jcgis conll:ituCÏone ineiTe credarur. Inca:teris
vero operihus eriam publicis, &lt;Jux non grandi impell[a,
nec tam perpetua ddlinanrur, v[que ad Illfl:rum de vitio
conlhuél:i operisconduél:ores obligari iampridem receptum efr,&amp; moribus Cllria: ob[eruarllm:
J

•

l.om ncs. l .c .deopcrib.public.&amp;: ibi Odoff"d &amp;: roh.Fabre.

C A VS S A

109.

o V A pmfeél:o &amp; inaudita apud nos
extirir qua:ll:io, an ex cotefl:atione !iris
apud copromilfarios arbitrosfa6ta,laca
tripla debererur,gua: de coteltationib.
regiorum iudicum{olui debet. faél:um
tale erat.NobilisHonoratlls de Giradis
dominus de Carros aplld Pro[ene[calllm Draguignani illdicio priuilegiario, milJe aureos, quos mutuo dede:
rat, petiic adllerCùs nobiJemlo[ephum il! Girandis dominum du Broc. qni pluribus ex cauflis mutua petitione
Vv 3
aél:o

�HZ.

Caul1à

109·

aétor min decem milha lJbrarum TuronenCium codem
1l1dlcio reconuenit: Sed qt:lOniam negatis peticionibtls,&amp;
[aéh luis comdtatione [uper vtroque libello coram Pro·
{~neCcalo, Jata, qux ex clam oris expofitione limpla de·
bebarur,creCcebat in rriplun1, vt diximus Cuperius,c4uff.1n
lj/llrff.'L'lûC". Ideo fùit htis comdlatio Cuper muruis petitio·
nibus dilata,qu,l dllatione pendente, incidens hticulade
fiduciariJ lite, &amp; compromilfo inter eoCdem litigantes
fuborta dl:. Nam HOl1oratUs creditor peciit Cub fide cau·
rionis Cuum inf!:rumenrum exeCUti0ni \11J.nd:Hi: ar loCe.
ph us id fieri poflè negat propter f!:atutum,diCponenslitcl
110bilium confànguincorum vel :lHinium compromit·
tend as , &amp; amicab~li laudo decidendas. rdeo verf.îri offi·
cium Pro(enefcal i , vt cogat &amp; imperet litigantes, iuxta
ftatutu,eorum lires compromirrere in arbitros cligendos,
non autem ip(e iudicare. ProCenefcalus ad reéhùsdeli.
berandllm Gbi aQ.a Ferri cenfer, &amp; eum eonli!io inftrumenri mlltlli execlltionem(Cub cautionis fide) Honorato
pcrmittir. Sed de com promiffo nihil omnino pronun·
clat.Ab hac inrcrl6c&lt;ltOl ia IoCe ph us pro:'lOcar,&amp;Senltum
appel!, r,appellarione p ndenre ipfi Itdgantesomnemlt.
te&gt;n ta principalE (111:l1l1 in idenré,nuc\o paéb,&amp; Gneau·
eaione pœna: comprumI1èlLlût in duos albitros: apud
AUOS petirione hinc Inde: negata, &amp; h(~ comdhrafaél:
[lInt prohationos;'Lmdo ab'vrr. que pme lub(cripto&amp;
LOmpb)b:uo, e,~,f1'a ah ;Jrbitris dcClf.'l en. aplld fll mmOl
veéttgalium Prouincix , illdlCC~ .le IUre vcéltgalis rripl:
I.ux cerratum cf!:. Siqui.:!cm veaigaliu11l bwu m rcdé·
rares dl CCb.l.1H1,ex arbltrorum liri~ comef!:atlonctriplam
latam deb~ri, "l.ti)l(e\ordHl :lIij ILlctiClScomellltlonedc·
bcretnr:cùjTI boAiè: 'cdl[ti~&amp; COI1!blLlcjOOlbu R~·" il,ar.
. ICl1rentm
r
' .:JI, d'
r
d
tl
b·ltrla
lU lellm 11 nt J. ,cl111:lta) inlO :lmpholl
grl

•

Catl«~ r 09. ~x!l:. I .
prillilcgiodonata: qUIa appellario

34 3

gratia .le
non Impedlt
laudi, Gcut [cntentix, cxecurionem. Nec polI'e litigantes
[00 conlpromiffo fi[eum vecbgali larl: fraudare, quod
habirurus effet no [.tao eomprornilTo.Co rradicunr 10Cephus &amp; Honoracus de G~randis rei, &amp; fraudem negant,
Cauffa litigaca &amp; ad rcéliùs deliberandum in con{i!lUm
miffa,&amp; poll:ea legitimè difculI'a.Placllit ellri~ ex arbÎlromm !itis comeCrationibus nu\lum deberi vc:éligal laex,
fiue compromiffum fuecit necelI'arium iu(lù &amp; pTzcepto iudicistàél:um, flue voluntarium: Ioanne Mallono,
Spiritu Ludouico &amp;. Philiberto Marguerito aélonbus.
Honorato &amp; Iofepho de Girandis reis conuemis, Iirïgacoribus.publie:Hum 1585 .die l.L1unij..
\
Il{,

crI r S

LIT 1 S

D E CI S [ 0 NE

dllp/ex fuit qll&lt;fJlli.
Prior,an arbitrorum laudum lit [ententia, habeiltque iudicatt aurhoritatcm: an vero fit rran[a61:io &amp; amicabilis compofitio,
vcl arbirramenrum.
Po!l:erior qua:!l:io, an lara tripla debeatur de arbitrorum !iris
conrell:atione,qua: ex iudicum deberettlr.
----------------. --------~.--------

SrMNARlA fl.!'AESTIONIS
prim.t,Call./f.&lt; 109.
1

Siall/fi de /"Iisjo/limai! quatuor rifmmtur cApitlf.

~ Laudum "r6I1ro/'uln A" fil tranfoll~ ve/jt"UI/tia, h..luill'lilt jllt/j.

e"ll "uthmtAum.difljnguilur.

3 Ar/"tr) e!dlt lX for", .. jllffuli à iudt(( , cuius 4uthoriwisfi"/! 6- iln
h"~e.t,,t (urifd/aiol/em dtleglttaln~&amp;dl i/loru", POttj!lftt.
4 Compm1!1fom wrb41t [Ille fcr/fUr. fallum Anfit va/umar/llm , vd
nmffirillm ex IJtcefuwe jlIltutlfllaum : 6- cuius iUTis fi/,6- tffillusr

~

5 COlnpYDIHijfom fitllum contril firm4m jftltuli dicitur vqluntariNIrI.
ér C"II#fit tffiau.rr
Je.AE

\

�CaulTa 109.~œO:. r.
f2.Y AE S T 1 0

C :lt1 n:~ 109 ~:"'ll

1.

Tnturum de (o)uendis vel exigendis apud
nos !am, quatuor c.lfus t bellillimè diŒlO.
gUiC. Prirnus,quando reus oblaco fibi Iibel·
10 pcticionem confireNr , quo cafu limpJex
laca, qua: ex clam oris expolitione debceue
ad rationem 1 ~.den:lriotl1m pro libra,hco
exigirur. Secundus cafus,q uando oblatoJi·
bello reus non Il:acim conncctu r, {ed priufquam Ils contdlcelll
concorda t curn aél:ore,&amp; amicab ilitcr liccm co mponum:quoca,
{u etiam limplex lata debetllt, media tamen à quo libet heigatoee
eXlgicur.Tcrrius cafus,quando rc us ncgac pecitionem in iudicio,
&amp; poll:quurn ltcem coOtcll:atus dl: , amicè tranligi t &amp; componit
Jitem cum aél:ore, quo ca{u Jata tripla, qure ex litis conrellatione
debeeur ,(oluimr media.hoc èll: dcccm &amp; oél:o denarij à quolibee.
~arcus c:uus, qUalldo pofl lirem comcll:at:lm lis non concol·
dia dcciditur , fed femcntia terminarur. quo cafu laea tripla,quz
ob comell:atam litem debcrur , {oluirur ab vrroque ad rationem
uium (olidorum Prouincire pro qualibct libra,de eo in quo vnu(·
quifque viél:us fucrie &amp; {uccubucrit in iudiclo,de co au~cmquod
viccrit nihil fo luat,liuc aél:or llue reus fi t.
His iea pr:rmilTis in hac caullà vidcndum cil:, an concordia&amp;
tran(aél:ione vcl (ementia fucrie lis &amp; cau ([a deci fa :hoc c/l,an aea birromm laudum t pro quo pemur tripla lara, fit (c mentia ,ha·
beatque iuoicati authoritatem: an verà fit tran(aél:io &amp; qUldam
amicorum compofitio, vel arbitramenrum, de quo lata tripla no
debctur.ln qua quzlhonç corn muni (elltcnria (cribériuID dillill.
guimr an cogeme legc: municipali lit fa él:um compromi{fum,&amp;
mdc: laudum . an verà nulla nccc:lTitate eogence fpomc &amp; liberè
fit copromjtrum in arbitros:quonlJ.tn {ecundo caru compromû{um Dlhll ahud ell: quàm contraél:us, &amp; laudum inde fubfequucii
omll :lliud quàm rran(aél:io &amp;: amicabllis compoutio litigatium,
vt velune &amp; c6cludllllt c:ommlloicc:r fcribemcs In loClS in primo
cafu alleg:lndis. Nam arbicn v0luntariè'c:Ic:él:i non habcntiuciC.
diél:ionc:m ordmariam, nec dc:legaram ,1. 1. c. 'ü rmpl . •rbill.
Siquidem priuatorum cOllfc:n(u iuri(diél:io non datur, 1. pri~.II'
t'Mm.c.de ilm{d.omni.iMd.Sc:d habent duntaxat norioncm,/.dir pr.·
IIr. ;." prùlClf. jf. de rf iNti. Et vt [cmentia propriè dici pofsie tria

requi

Hf

T.

requlruntl1t:Primllm, ve irrog( r inÙmi.lm, li c~uflà lir hab dis ,!.
qI/id ergo.§.fX compYO/mjfoff. dt bû qUI nol. IIIi.m. SccuudullJ, ve ex
(cmentia oriiuur Jttio. Terriull1 , vr is qui Cuccubulr pollie agcrc
de cuiél:ione.Scd n&lt;:ll!rum hoc caCu h.l b{[ locll m,t I.e. de .rb:tr:i.
lji d/C1um.§ji comprom1 rn1f.dt (IIlél qua; oplilio dl: commllllll,&amp;
C:lm Cequi em loh.B.1Pt. Pcru(m Ir.rc7JI.dr ~rbtlrù,!tbr. 1 .c. 7 .1I.l.vb!
dicl t, qu àd li f!:atuto cal1ca rur qll od de qUJllbcr Ccmcmia !oll1awr gabclb, qu ùd de (cnrclltla arbitrorum non folnerur, &lt;jllll cf!:
rran(,1étio &amp; non Ccmelltla. Nam porell:as hxc iudicandi pendct
il compromiflo, quod cf!: eonrraé\:us:vt ~occr loh.Hape. Pcru(in.
in d.trac1.tt/J,ltb . 1 .c. 1 1 .
Sed primo caCu arbirroru m I ~udum cft Ccntenria, habcrque 3
iudicaei :lurhorit.tr{ m. ~ol1lall1 arbitri cx neccllirarc legls mllnicipali s clcé\:1Il.lbem iluildlél:lOnclU dc1egaram,fccundùm Bar.
in lji.m l .not.,b.c.dt illdic.fcquieLtr ibi Bal.n'7'&amp; laf.I1.6. attcll:~tu (
communem . ~x Ccmcntl.l probarLtr ex /.aptrl1fiml.ibl,fJlI.'.ft .ITbiIrif"erinf lib 'mpm.tlwtlmim dt/,lIlalJ.C.dt /UdJC. &amp; ibi glon~ in verbo,dr/tg.'li, d, cir e(fe dclegaros.\ !cgc mUlliclpal i, vcl à iudice qui
iu(]jr hrigatores comprol11lttcrc. Ideo vrirur lure ilhus luJlcis ln
cuius 10col11 Cubf!:itll1tLlr.r~qllitur de Rip.l, tH! f/ùo{tm. § [)Wi.il.
49 .in verf2.ltmiroffdt Legat I.vbi dlcir cos habcrc iurifdlé\:lOllcm,
ideo potrc prohibere reCllm a1icllJrion es , qucrnadmodulll &amp; iu diccs: qlloniam huiufill Odi arbirri ex neccfr,rJrc f!:,ltllri cldl:i, iu
omnibus loco iud ici, ordinJri) fungumur, in Clliu\ locum (Llcceflërunr:quod pro fi ngubri Il otat A ngcl. In d. f. ,'perlfs/1111.i1J 3.
lIot.,6. vbi d,cir cfli: vJlde velle ad (l:JrUCJ qua: dlCponllnt, clult!s
conCJnguineorl1!\1 Vcl.lll1ll1lUn COll1prOnlltri debcrc. qUia talcs
arhirti non tcnene locum J.rbirrorum Ccd illdiclllll: Idco pareO:
ab illotll m Ccnrenria .1ppdlJ.Il, lie!:t l Ccutemia arbitn non liccat
pronocarc,l.r.e.de rU'1&gt;t.,,?bttrû.quod fcquirur Paul. de Ca(lr.111 d.
I.•pmz[siml.Col.l.n. r. &amp; Sallc.in d.l.f (Dl. Li" '1)(rji( .(.'&lt; boc dWI B.lrt.
'll/od[tntmliù 4rbltrOrtllll.Er ql1cmadmodum li res,iudICis ordmari) (encenria,fllcnt cUltb,vcnir cnié\:io:lra etiam li bu do arblrromlll ex neeellitare Icgls c1d1:orum rcs lir euiél:.l, agi pOtent cuiaione,lieer ClIIétlO non debearnr,qullldo laùdo vel !ènrenria arbirrorn m volumanè cleLl:orum res fllir clliét:.l,lji " I él/ml. §ji CDlitlrowiftro.ff. dt (/1,,7. &amp; ibl hoc nor B.m. &amp; Doé\:. commnnircr,&amp;:
Bald./fJ d.lfin 7.nol.rb.&amp; PJill. de c.lnr.il} d.l.. rpeYI/{suNi.l1. r. Siquidern talcs arbiui babent lUnrdlél:lOncrn &amp; cocrclrioneru ~ gl.

t

Xx

/oe..

�)46
c.Hln:1 109. ~a:f1:.vllica.
III c. !1Ij}mOl1ù. ;11 'wrbo , .,d (jlIOS omu;". de offic. iudlc' de/cg. vbicrJ.lI11 llorJ.t P ,worm. dicC llS !lac r.molle cos poni:: per lUdiccrn co·
gl aceeptlre compromlllùm, cùm 1l111nus ludie.\I1di ur ncccfi',·
num,l.muncTllm.§.ù,dlC.,ndl mafstt.uffdt mllllcr.&amp; Ilonor. {CCUSIO
compromiflû volulltario. ~oni.ll11 volulltan è clcéti arburI,
eùm non habcam il1ri(diétioncm (cd no rionem dunraxar,non
pufli,111r compclli aeccpr,uc COpi omilfurn, 1. 3.§.\.de rmpl..,blll.
hille diclr loh Bapt tll:.Pt"wCin 111 tr.,,7I1tll de arbilrû,in 1.llb.cd!.IO.
IÙOlmè norandu l11 .compromilfa qux hum ex llcccflirare &amp; dirpolitlonc Icgis municipalis, vcl eon(uecudll1 ls, propriè noncffc
compromin'a,lCd dclcgariolles : Ciel\[ llec i pCi lic ekétl 3rbirri vtl
:Irblrrarorcs propne SLIC ~cbmi vcl ltblrrarores,fed quai! iudlcci
ddcg.1ti:vbi prob.lc m\llris Iltrlbu&lt; &amp;~ aurhonranbus opinioncm
lunc cflè commul1cm. vbl cri.un dlcir arblrrorum trI.I d lègcnc.
l'.l:vnum,quod hC pcr conrraétum (cu compromllful11 mcrevo·
Jum anul11,altud,pcr vlrim21l1 \'olunrarclll,t&lt;:ruu m, ofliclolUdi.
CI \, quando ex formol Ibnm vd ~o 11 (uctudll1l&lt; pcr OfliCIUffilU.
dicis cltgumur, qui 11011 Jcpcndcnr ~ COlltrléhl nec ab vlnml
volunr:tre,ueur ali) ilm dléb ,&amp;. d -bem proccderc eodem modo
&amp;cl(dcm [olcmnlr~ribu s, qlllbus &amp;: IUd,ecs dclegan: ldcopof·
funr eogerc rdl:cs eir:Ltos ad côpnr~ndum coram (c. CllrnCntm
III db caulEt IUClCdlÜi l111cm h.\bcam dekg.Ham, polfunt omni!
lin Ql1lbus iUCl(dlébo 111.1 expltcan non ponér, t. l.f dl rur~.
om17. /Id &amp; fi rcll:cs f".!lIll111 dixenm, cos porcru Il[ pUlllrc ,1. n,/·
1/(11/. C. dorjhb. vr finn.\[ 10h. B.lpe. Pcrulin. I!l d. IYd{falll a/ll·
bi,." [,{JYO 9. cap. '9 . &amp; 1nnoc. In d. C. /ùJjJlCJOfJu. de offie. iut/ic.dt.
l,." Et III J ·blrri cx nccdTirare iuns ekéb xqUlp.lranrur dclcgl'
tIS.l prlllcIFe, Vt volulc Imol. il, d. c. Ji1fICl6J)(. &amp; Perur. In 1.
eJp. 19 col. .ft li' verfj,· pr.rctdmtl. licl:c Ibl l!.cac ralcs illris 3rb~
cros, nec cn~ vere :LlbltrOS, I1CC vel~ dclegatos nec propne
ordl\l.lflos , fc:d clfl: t&lt;:rtlum gCll us cx omn ibus (llpradillu
mi"rull1 , quod de ollll1lbm pal'tlcipae. vc probar 'p{~ ,'5.: CIl.
di. Florem. In d. c. Ji1f/Cl017/s. r.lll1&lt;:11 de mrc d,lcg.\tIs xllulrl'
ramul'. vr concJucbc &amp;. probar rlunbu, Pc:mC III d. IraflJI.
d, ,"-UllY/;. I,U.ll.(.Ip. 19 .&amp;I,b. Il 'c''P' '9 ·(;Tfob. Ii: C". 19.1:\
cil cOIll 111 U Ill' ,CllTa, &amp; 1I1dublt.It.1 Op1l110 .lpUel omncs: l'lIdcli
n. comctbtlollC lins ,'puLl dclt'~.1tlIl1\ Pnllllpl&lt; vd IUdlclstJlli
tri

C.1\I11'.! L~.~rt -t
rnpL1 bu dd,&gt;atur, ddJCrctllf ctl.1ll1 eX

54cOJl(~(i..d

,·c

1 L'·I.

arbirm c" llecd1il~ tc l uri~ clcal, fdéta.
'
Vilde dublracur boc CJ(u ,1,1 ~olllrromdrum(cdi vcrbale 8... Ii
ne (cnptur.1 (.lc111111 ,fi t volum.u!l1m, ail IICCt,C rium, hoc cf1:
luxta d 1(\J o!i CIOII CI11 Ibruri fJaml1, guot! coglt Il oblle&lt; &amp;: COI1(allguincos, vd affillc~ Ilte.'1 com promlttcre, 'luod prima frollt vIJcb.uur:qllon iJm ill dllbio prx(umitllr II[lgarorcl velle COllf,)['man: corul11 volllllta rcm ltaruta, &amp; (c conforme, tlli reddcrc.
H il1 (im i Il dlelc B.Hr. d~ rdtatore ml. Imcdfs Inn. ~. (Ill)) il., ../f ad
Trtbet!. &amp; pra' (ci [1 m ClIn1 rclIS id in iu d,clo pof1:ulafler, &amp; pUldl"
ret ~dhuc II, de hoc apnd Pro(cnc(calu III Dr.lgtllgnllill , ClII liti·
gantes acquicuilfc v,dcntnr hoc compro ml l1·o. Er (iCllt in dllbio dl(poCirio rcduc, dc\:&gt;n ad term'nos wris eomn1l1nis, I.l.. C.
dt »px.,'- .v7.lp &amp;. ad tmTIlno ~ O:atuti,cùm Cic lex gcncralis rorius
ProuillCIX a Principe confbrut~.
T .mcn rcétlùs cOlllidcralldo verius cO: , hos arlmros nOll
fu,lfe ex ncccflirarc i1:aeuri c1eéto\ : (cd volunranc. ~od in du·
blo pr&lt;l:(umlCllr, vr (i")!111a "l'er d-:c1ar,1t S.llte. III I.jn. (01. 1. in
verJic. l}.fc non dlflirt'nl m·I,; , 'L·b, lX (6l1Zpromiffo 'lit! ex 4(7is
appoir,,·cl. C. d.· /II tir. q11010co dlcir debere conlhre ex comproImiTo , vc1 :lita (C'I prm .l,ql1od ex ncce Œrolte i1:aruri fucrrnr c1céti arbirri, ahoq\lIn cen(clltur voll1l1taric &amp;: lIull.1ncccŒrarecogenre cleal: quod ffiulwm cornmcndar &amp; rClllr pro (ill"ulari
A1cxJnd. IIll. Ji qui&lt; mmr. &gt;,umer. L C. de 1J'.m!"l. &amp; Iar.;~ d. 1.
jll. (01.,. mm:(r.6.1·,rjiC. (;.~fxhù"'frrr F'Y/.C.dfll/t/i,.cùmlgirur coni1:er llulI.l (cnprura lur neccfllr.uc Hatutl, au r iu lUS pl ofcepro fi.lllfc in hile cau n'a compromil1'um, Ideo in dublo pra:fumendum ef1: f\l1l1&lt;: volul1t~num.
Prxterea,quod compromilfum hoc Iir volunrariul11 ,prorarur
cx duobus. Pnmllm , qllla fuit faétum paéto nudo line .Iliqua
(eripcura j &amp; adlCaIOnC pœnx, &amp; nullo illlfulUd'cls rrxecdcmc:
guo ca(u compromiflùm d,cirur volunrarillm,l. rilm 411/tll JI) prm" p.lbl, ql/od 11fq//( p..nll compromifii 'L'4/tb4f, nllJHC ;I/d,x d,dlT4/,[td
lIulùfclllCII/1d pr.,adeJ/t( ronmllmti eldlto, vi (ommfm/l'nlujlarcful',
promaba'. c. de r(((purbor. (icut in no(ho ca(u , in quo nudo pafro fille (cnpnm. &amp; pœIl~, &amp; IlulJa pra:ccdenrc (cnrcntia iudlCls
fuerac factum volullrariè comprom\lfum,
X x l.
SCCUI1

�348
C.IlIlf.l T 09.~.dt. l.
Seclil1d u m , quia arbl[rlllUIl1 hxc c1c~::lnon fUir (cclindùm
form.uu fiarurl f.\aa: fiquldcm rbruto c.lucwr,quàd de omm lite apud qU.1mclilIquc iudlCUll1 curilm, inter per(onls nobiles
uloucnda, rcnclmur lIoblles lmgallrcs, in arbirros &amp; amieablles htis compoGrorcs, chgerc duos homint:S nobilcs, ql1ihabcanr nOtitl.4l11 de corum ImgÎls &amp; co nrrouediis, qui fi ch(eord:\llt, poŒnr elJgcre tCrtILlln : ira quod drtorum fkrur iudlcio.
qUJ: lhtLIti forll1~ omiCti nullo modo potcn,vr J iCir glol1àrotilJI U' (bruti, JI} 'l)(·bo,l)O~mlri nobtl~s: dlCCllS ex forma nalliti non
poJ1i: nobilcs 11\Iius Prouinci x in arbitros vcl amicabdcs comrofirores alIOS c Igcre, (Jllm homine s nobilitcr vlIlcnrcs ,qUl habe:tnt notltl.lm litl gl) d.: quo cam pr0m ItritUL Idquc cenfctur ab
fbrllCO d l tllm pro fmml, qll:t omiflà cornil[ laudtlm, vt in lcrmmislirm.lt Phihp. D cc. (nnf 43 + p!.uel concû.jio. :tllcgat An·
gel. In 1. ~ . §. die", .1II1(J?I.col. ftn. 't',r( (;-1101. diligrnlo.jJ. '1u/m4d.
,'p,·r.lllcmvoILllCAIc'(a nJ. cOl!fl.18~ iJJ c'I/1f..'Vtrtm// ,C/I.
J./,/;,. r d lcens, pri ù, conn.He dl·b.:rc de qllalirare iliorulll,in
quOI fuir fa~llm wmprul11dlllln , quia 0111111:1 fOI m:t {tatu[Îj'
ùeo budllm redqltllr 11LllIulll, "c t.Hl lic.H i non poflir.Bald. tnl/·
t f//. d, p.Ul CU11jl.II't. §. ((11' (,:tu ,!UO 7f/rJcq l! 1tu t Ro m :ln.confil. 141.

11 .
'

cxùnic Dpc7or. 6- confl. [ il. plr", jJi'" I""dum, é~ cunfl. 115· vifi
(ompromij{o. Scd in ClrU h llius com proml/li non focrune IlObiles nobilitcr viu~nrcs r1 cth , qUI hlbcrellt notltlam eoruffi

liQgi), nec pl'Occflèrullt in i nll:l'ucnd.l &amp; dccidmd.l lite V[ arbltrarores, &amp; lltls amicabilcs compo(itoccs luxra Il:a turum : {ëd Vt
arbirri iuris fcqumdo iuris dlfpolirionem, de qui b us non 10'
quitllt (hrumm. fiquiJ cl11 Il:atll cnrium i ntcnt\o &amp; volunt3s fUir,
Ilobilium &amp; con[anouineorum :l(finiumquc lires, &amp; comro·
uerli.ls amic.lbilircl componere , &amp; hoc modo cos cum mlIIon
fumpCtl ad concordiam n:ducclC : [deo ex forma Ibrun nobiles
Dobillter Vluclltes non elIglll1ClIl' 10 nr itrm imis, rcd III arbllratores &amp; amlc.lbilcs cOl11pofirorcs. Idco dclid~r~t fhruru lil cos
h.lberc norltlam htl !;') &amp; Lo m roucrfix ,,,t f,ll i1lu i1bs componete valcanr. Cxterum qllod cl ~~i ex forma (hum nonllm ar·
b ini iUTlS , (èd arl&gt;lrrarorcs &amp; hu s amicab dc s compo/;rore',
d ccbr.lt glol1'a, m d ..{l.III/IU. l hc l11clim dc prehendl rur &amp;d[·
clara,ur ex immelkltc [cquenti Ihruro , in guo 110111111:1[101
dlclr\!r dlfpolÏriollcm pr,\:ccdultls {1.1tIltt mrn nubiles 6th
,
quo

Caulf.l 109. ~x!l:io r.
.149
quo C.lllCUtn clt l't quxltiolleS CUllrl'Oller(x, qua: imcr 110bilcs
cxdlullt,debcanr compromitri, &amp; amicabih comjl ofitionc rctnUIlJri,cxt endatlir &amp; habcat locum ad qlla(cumqllc conrenrio!les vcllites,tluJ: Crtlilt IOt ~{ dominum &amp; CÎus (ubdltos:imer cilliratcm &amp; eius ciucs : &amp; imcr qll a(cumquc perronas affiilcs vd '
conranguincas huius Prouinci:r. l'bl glofl: n. 3. 11 0rar : clcél-os ex
forma hLllus ltatLlti cere arbltrarorcs ,&amp; amicabiks com policorcs:atquc adco laudum ab cis faél:uITI (ecundtlm formalll ItJtLlri,non dlè [~mcntiam ptopriè,red arbirramcllwm, fcu al1l1cabilem compoJiriollcl11,qu:r babct vlIu,naruram &amp; cffc'~um cran(a~iolli s,&amp; appcllatLlr rrallfaél:io, vt dicir glolf. '" §f 'II(ro w.lIs~rit .in vcrb conuclltum.in alllhenl. 'III diffirmw /udlc. &amp; ln al/lh.
'IIer~ cunl/gmt.C.dc INdIC.v bi glolf. in 'II~rb. cumpof/ionrm. per qua
nor:),[ ibi B:ut·amicabllcm compolitioncm,quam feci.r iudex illtcr parte~ Ilti ga m cs,noll clfe [cmcmiam,red tr~ll(aél:ionèn~,qua­
Ji inter parres Id rranfJél:llm conucnrùmquc fir ,quod arbirrarores dcclaraflè:m Pct.Iacob.1n lr,tc1alu de arbilrlS ,'" 1 f. Et mcriro,
quoniam :tpud arbitratores non cil: iudiciuU1 nec iurifdiél:io:fcd
tran(aél:lOllls conrraél:ns.Ioan. Bapr,Perur.traDa/11 d~ arbum, !tb.l.
c. i.&amp; C.14.&amp; ilb.L.C.4.n. n . &amp; LanfraBc. de Ori~no, inlraDa/HM
arbilris)n 3. P,lYI· n. 3. &amp; ralc arbirramClltLlm conlidcrara natura
conrrafrlls,{u per quo lir,dicitur bOIl:!! lidci, vel frriél:l iuris. Bald.
in !. fub pr,,'cxtl/. 1 . col. t. infill.in L. uPfo,c. de c~lI/rahmd.cmt. &amp; in

Ji

rubr.C.de remln per1l1I1t.cul:fn.in 'fJ(r.fcftd An arbitrammlum.Iacob.
de Sanfro Georgio,in d.authlllt.f 'IIer'collligerit. adfin. c. de il/die.
arbitramcnrum fit comrafrus nomü1atus,vc! innominatus
dcc!arac Bald.iN d.rubr. C. dermml pmnut. col.fin. &amp; Ioann. Bapt.
Pcruf.in tr,U1.tll tic ,,,bi/rÎi.lib.l. c.8. Ex quibus vuwimi omnium
rulfrng io fuir COIlc!u(um, compromiflùm fuilfc voluntlriuOl &amp;
fpomc f:tttum ,&amp; non ex ncccflirate Itacuri , am (ccundù!D for!Dam illius. Et l1l1liro millltS ex (cnreneia vd prxcepro iudicis
prxcedenre. ld eo (lIl1ms in (ccundo ca(u fl:aruri dc Jaris {oluendis,quOIllJl1l hxc lis non (ememia, {cd con cordia &amp; rran(Jfrione fuir dccIla:cùm hoc cafu compromiflùm fucrit volllntarium
&amp; rpom~ f~él:ul1l l lirigJrori bus: vndc Jaudum inde {cquumm
nihil aliLld efl:,qlùm m.n (a~io, &amp; amicabilis quxdam compofirio, vel .trbitra menrUJ1l , vr ruperiùs fuir probanun, de quo l:tra
tripla ll olllkberur , {~d Jl1cdltras Gmpl:!: ab vtraque parte [01Xx 3
tlcnda
&amp;

311

�, \ ,\
C~Ulr1 1oy .. G.!!.xlt.\"na:.l.
uLlld.\ dt I1ILo,tjuor'l."s Jntc Itrcm co1\tdhtam COI.ll11 iudlceordi nano co III ri o 1111 Ifu Il: vol uman um faél:u m cCl: , 'luI dUcellndus .1(US d,cr, [hrun. N.lm fi poCl: litem COI1tCCl:.1r.1I11 coramordin.HlO iudicc, li erer côprom1l1l11n vO[lInrariull1,J.1tatnpb,quç
ex comeCl:~[1onc Itm apud ordlllarium f.léb àcbcbarm fifco, ob
compr"1111Irum,non rcer.lél:arur, nc faé1:o paniu111 fi(cu&lt; IxdJrllr 111 lUre libi qu'xfiro Jcd comproll11 (fu m volll1\tanu m hoc fo111111 opcrJtlIr, quod ab vtroquc Itri gator mcd,ctas larx mpla:
eXIgltllr,noll ex peél:ata (cmentia i Lld lCIS,qUÇ alloql1l n expc/hndl cllCt, li non fUI(fer compromiOùm, &amp; cJ.uOà dccl(al.lUdo, vr
111 quano ca(u Cl:atur i de l:J.ns (oluwd.is CJuwm en:. Nec his qu:t
IJm diximus contradlcu1\t,quod in dubio prc;(umatur laiganres
volui{fc d'(pol1ere, &amp;: compromiererc (ccundùm formam !bruti , per id quod docct Bart. 111 d. §. [I,m /Id. CUluS (enrelltl~ magis communirer reeipirur,quonia nos hîc (umus in clam. Nam
manifdb cCl: volum:!s lirig.lIlt1u,&amp;: ITIlllImè dubia,qucmadmodu (upcnùs d mon{trauimus, volul(fc f:l ecre volûrarium cornproml(fUIl1 nudu ab omni iu(fu &amp;: pra:ecpro iudICis,&amp;: omnm·
eaél:lO ne pœnx, &amp;: nudum ctiam ab omm (ctiptura 3c {bpulationis nexu:ncc (etLla(fc III hoc verbal! comprollll(fo formarn
!l:aturi. Cllln crgo rcs fit clara &amp; manifcJb, non cfl: opus COI1lCél:mis :&amp;: in dubio prx(umcndLlm cO: compro mlffum potiùs elfe
volunt.lrium quàm neeeilàrium Vt vo lult Salie. in d./.f. cclI.
in ve11uc l'Jon dlfpllCmt nJlIJl. C. dt IIIdlC. &amp; cum (,qultur Alex.1n
lJi 'f/lil mJior.n . ~.C.detranfaa &amp;: Iaf.m d.l j.1'I. 6. 'lJfrj. 6- fX hec infirt.nce reé1:è eomparamus comproml{fum teCl:amcnro: autlnigantes te!tarori,de quo 10ql1imr Barr. m.d.§.cùm itJ.quoniaino.
rum diuctCa cCl: ratio &amp;: eau{fa: cùm eoprollll(fum fic tranfaétio,
qua: I1Ihil habet eomullc eum rcl1:amento. mcriro non bene at- .
gumenrarur de vno ad alrerum arg. l.natllralittr. §. 1II1J11 CDmmlin/.
jfde a('fUIT-Pojf.&amp; l.Papmùnusffde mmmb. 2. 5.annl..
SV

;li ;li

AR J A

2. •

Cau/fo
1

.fZY AE

S_T J Q ?(JS,

109.

La/a tmpla 11011 debnur ex litis eontifatione ap/ld arbitros j.fl4,
tliamfi illJfo 'lie! pr&lt;fetflo irldieis fu1fmt ddlJ.
~ rIC7j

C.lU(fa 109. QQ.x!1:. vnicl.
3 YI
: f'drig.d [OnJlIIHllom vet cd,Elo eonJlillllllm, nOl; rEgul.t/lir ab"fi'
vet eonfoet/ldme 1/llId fXlgrndl.
J Arbltrl&lt;! 'fll/blls IIIdICIIYII fln lmliiJ, r'gus eonJlttllllombl/j finI ad./-

1I/lft.,.

'
Il

f2.!,-AESTIO JECVNDA.

,~X dH'lis ID prima q~lçCl:ionCrc(ul.cat llldub irara d5"
c1ulio, compromiilum voluntanum &amp; l'Hldum inde (equutum e(fe tran(JéHOllCm &amp; amieabilem
~ compolitioncm,&amp; habcre vim &amp;: natu tam eontrall:us &amp;: nOI1 (cnrentlx: ideo fille ante litem cotc!1:atam , fiue poll:
faél:ull1 fit coprom lffuJ11 ,110 :\LIgerur vd minuitur lata ob ip(um
eomprOmiOlll\l: fille fimpb, llua: anre lttcm comeCl:atam dcbctur, fiLlc tripla qua: dcbctLlt ex litis conte!1:anonc. Scd compromi(fum Id (olùm opcramr quod lata cxigirur media ab vrroque
liri gatore fiue fimpla,fiuc tnpla,cùm aliàs non faao copromllfo
fimpla lIl(ohdll à reo, &amp; tripla à vill:o [olumodo cXIgctctur. SllpcrcCl: \lune vidcre ll1 ex lins conrdl:ationc faaa cot~m eleébs
arbluis,vc1 à ludlcc delcgatis dcbeatut bta.
Dubiu in lue eau(f.\ f.lciebanr duo: Pnmum qlloniam RcglÎs
edié1:is,arblrria in Gallb quafi pcr omnia exa:quata (Ullt (cmentlis iudi culll , imo :ll1lplioli priLlIlegio donata.Nam illorum exeeLltionem (u(pel1dit appell atio.vndc quem adlllo du ex litis COI1rclhtiol1C faé1:a coram iudiclbus otdlllariis tripla debererur lara:
ita &amp; ex eome!1ationc litis apud iuris arbitros fall:a cxigi dcbcre vldebatur,prc;(crtim fi à iudice fuerinr arbitri dclcgati,:J.ut cogcnre !1aturo cleél:i ,cx iu(fu am prxcepto iudi cis.~ia raies arbltrt habü luriCdiél:io nem (altcm de1egatam, &amp; eorum atblttia
(Unt (cnrentix, &amp;: habellt iudieati amhoritatem, Vt plcnè pro bauimlls Jll prima qux!1.huius cau(fx,fJ. 3.
Alrerum , quod 11l0uebat dlfnculratcm, crar, qUia copromli'(UI1l &amp; I.wdum 1JlJc (cguLltum dicebarur fJll:um 111 fi·.llIdé lien,
Vt medlo hUlu l coprO\lll(sl Hel pllblic:J.nus pnu:J.rcwr lure Vl:aigall s I,lta:, qll od fi(cll s h.llllturus erat, fi compromlOùm 11011
fUIO'et: g UOIll.1Il1 corJ Ill Pr o{c ndcalo iLldiec ordlllano,hs COI1tc!1ata (ulll', t,li co prol11iOlI no interccOitlè t,quia apud ellli, flle
rat in ccp ta,&amp; I1lUflIX pcmio\lcs datc;.Scd mml folm ioni s trip!.!:
l ar~' \li fl\Jt COiAlpio 11\ cutclt.H.\,lcd fr.U1dLlléter :1 fiduLl an.llltC prouo :ltu, vt l'ro{è\lcfèali luri(dill:iollc.lppeUariol1e (ull,CCa,
IltI;;.11\

�3P

Caullâ 109.~·dl:.vnica.

litigâres polrent eopromirrcndo in arbtrrDs,Ii(Cllll1 fraud~re Illrc
veCl:igalis brx tripla:, apud cos lirem eordl::ldQ.qux fraus m.lgll
~ magis argu t vtclcbarurex co maxime, qlll;! laudlt à partIbus
ru\1lCn pntm, ettlS cxeclitlO pcrira &amp; fdCl:a fuir ~ Sel1JtlIl dclegaro. Ex qlltbus dcprchcl1dl vidcbE:rur eompromlirum fuiflëfraudll\orum &amp; animo fraudandt li(e1ll11 tripl.llata (dJ:um: &amp; mali
rilS hOlTIlIlllll1 110n dl: Illdulgcudum, I.mf
" ndo. trdrrâ vmdu. a·
hoqull1 porell[ 111\ mediis quonelie ft.ludarl fjrcus, quod nimis
gl.lUC &amp; fiICo dlcr damnolum.ldeo tltrpolirio de titis ro\ucndu
&lt;]Ull11UIS lir oUlolà &amp; pœnalis,dcber babere loeum ctlam illoca·
ru: qUOllt.lm dl(pofirio pœnJlis &amp; odloG nc fiar dlufloria,&amp;vt
fraudes cuirtl1rur, exrcndirur de ca(u ad earum, I.I.§ {-cl/mifi.
']lIcnfljfdu"Illmm ... lft d l"ltal1l1J. § mllilli daIIOl1e",. f. /Id SmalH!
COli t;1[lIud. Cllpji ciUlI,I4.&amp; ibl Gemm.il1 2.110Iab. de [mu1I1. txc~'".
hbr.6.Felin.il1 (. RudolpIJ/lJ.co/.I. .&amp; ; .de re[mpl. Dce.m l.fallii.§.IM
pa'naltbHJjfde rrgul.mr.qllod eriam proecdtr in dlrpoliuonc corrcGl:oria tuns eom munis Bald. illlrllé!. ftatHlor.in verb. confinali.
Pluhp. Corneus,il1lluthent.ex ct/liffit exlJtredûliollif. col. 5.c.de liber.

•

PT,''Imlis,
1

•

His non oblbnrib. vnanimi dominorum rulfraglO fuir conc1u{um rripla: lara: vetligal non dcbcntcx liris eonrclhnoneapud arbitros ve l arbitrarores faé.h.
~ia arbltri vc1 arbirrarorcs aut fucrunt (ponte &amp; volunrariè eleGl:i. Aur ex nceeflitarc Il:aturi iulfll &amp; pra:eepro iudlcts prç.
eedéte : &amp; vrroqllc caru ex eoncefbrione Ilris eoram CIS fJtU
non debccur lar3,aut brx veGl:igal Meo. Primo earu,t]uia ex quo
rponce: &amp; volunrJrie rum cleGl:i , nullo lUlfu vel prxccpro iudlcis
pl'a:eedence,DOI) habenr altquam iurirdiCl:ionem orduJatiamvel
dclcgaram,(cd 110rionem dLinraxar.idco COttun IJudliln propnè
non cil: rcmcncia,fed rl'Jnraél:io &amp; amieab,lis eompolirio, Vtfllpcnùs abundc in h.1e eaulfa, qua:!l:.I. prob.Hum fuit. Nam Iich
{enrenria in gCllcrc comprchendar ram iudieialcm qUJm arbtrrorum dlfnnitlonem, vr docer Lud. Roman. il1 rubr.fl dt rI ù,d.
l'amen in marcri~ re:ll:ringtbili &amp;odiolà, lieur erllJla,qux dl
pœnalis,vr doeuimusfoprà CIlIIJ!à 9J. ,!,uft.vl1ic.n. 6. arrellarione
Ji:nccntlx 1111llquam ve:l1lr arbirrorll l11 (encétla vcl budum. Ideo
fi Ihruro eauc.:arur, qllèd de oml11 (ellr lJtia (olliarur ga b el1~,
110n ro\uctllr dc arbtrrorum (enrcnria, VI' eoncllldir loh. Bapr.
Pe:rufill. in Irt/éfatl/ de ilYbilYlJ lib. 1. cap.? fi. 2. &amp; memè quoniam

Jau

CaurI.! 109·~xrt.~,
5f J
h udul1l wnL pendcr a com promifl'o volu nrarjo, prr quo d ad),birris fuir dar~ potell:as cognoreendi &amp; rcrmll1andl de iure vd
de faGl:o id,dc quo p~[[CS conrrQUCrtllllL Er quonlJm com promilfum VOlllnratlLll11 i1Ihtl altlld cil: qu.lm conrrafrus • vr futr
prob.\rum rllpl.l.111,rjl. ,.l1on mmllh li cx illo ,a ur cx laudo,ql1od
pellelct ab illo,llon dcbcawrgabeJla:vr plcnè pro bar I.B. pc. Peru(.f,b. r. c. 1 L n .l.durbar.
Secundo vero C3(U quando ex fomla &amp; Ilccc(mJrc Il:atnri fliir
fafruln comprOmtflLlIn,&amp; laudull1 inde (cquurum,ltcèr hoc ca
(u e1cGl:i a~birri habcanr iUl'Irdifrioncl11 elelcgarJm il IlIdlCC vel l
Icgc, VI' alij volunc,&amp; dixt ']. r.~ 3.ramé ex lim comcllarionc coram cis faGl:a non dcbcrur Iara:l1on illa rarione,qua 111 primo c:lrl1 dicebamus,ql1od laudum lir rranrafrio ,quia rcucra jaudul1l
ab hls prolarum cil: renremÎa,à qua lictC appellarc : &amp; ex illa dcberur Cl1lGl:lO (jCllt ex (cnrcmia iudicis ordmarij, vr dixl1u.rjl. 1.
rcd Jlta rarionc, quia h;té\:cnus pro liris conrc!l:anonlbllS coram
cis faGl:l s,nol1 flll r (olucum vcl eon(uerum (olUi hoc vcGl:igal hra: rripl x,(jclI r ncc pro lin s comcll:atlone coram dclcgaris eti3m
à Pnneipc.Vndc lIleldtt ha:c qu xltio in ilium, an ius veébgahs
lara: trlplx dc(cendar ex con(ucmdine hui us ProulllClx,an vero
ex cel taO&amp; conll:lttlClonc Principis.Q!:!;ia pnmo caru ius qua:liIllln co(uerudine vel prxrcrirriol1e,r~gularur à po(fr(sionc modo &amp; forma cxigcndi tllud,nce cxrendlllir vllra rClll,modul11 &amp;:
formam cxigendl conrUCrJlll , vr in liUll" dicir Barr. rcr dlum
tcxr il1 I.t.§ji '1"if II1lerdjf.de itll1.dfff/']/ltprù!.&amp; ln I.fi p"bl".lIJiI'§'
fin.m 'L lt .tj//.r(J.n. 3fJ. dt pllbl.&amp; pulcrc l1J l.c}"" ie m rC1&gt;J"Vt,/ù. coifi
verjù.brt'l'ler 4d,mll ffdt Vitro Vbl dicir quèd vrus prxll:.mOlm
11011 produclr Cfl-èél:Ulll,llIli ad 11111d ramùl11 quod cil: fafrUl\1, vcl
I1CCefl:ll"IO in fCHur ex illo:qUlJ rillltUm prxCeriptum quar r.llll
polfefllun,l.q/lod rmo.§jifJ.de ac'!"irloJf H Ille Barr. l1J du/hm! '1///
Ttm. cm~ jil/.C.de ss. Ecclrj.'diClt cOllrucrudincm vd prx(cllpr/&lt;ln[
non exrendl vltra id qllod ag'cur. F~llll. Burr. Panorm. &amp;. In1l'l.
ha:c lirmanr per ilium rCXLIiJ (.,Iiodi/ù . de pr.tfir. HlIlt cIl CJulhl
prx(enprio ccrrorum iunum de prx(cll[l non exrcndirur ad fu·
rura &amp; eonllmlha elU(dcm genetlS,calm 'ONting.11.dr dtrimis norar tbi Panorm.m vlt.nOIJb.&amp; copiosè Aley. COJ1f.ld./Il C,lU./fo 6-- Iilr.
cDI.6.&amp;conjil·13 pOl1dr~atts hù.(ol.~.vol.I.&amp; Bmh.Socin. cMjii l4.
pr.{tnll cOllf,llritlone.C7 (011/-27 r"'IHffi,fr·'ll'llm.col. 3· '1-Ufj(.l PO/IIO.
vbi pluribus probar prx(cnptionem vc1 conru~rlldlncl1lnon'c&lt;-

.

y

{ I1d.i

�' J{
1°9·
rcndi de limilibus ad limilla, &amp; coriose Felin. in d.C.AUdi/ÎI.JI
pr.cjir.V ndc IÎ à con(ucrudinè lara h.\bU'(;r origincm, non dcbcrcrul"l '\ noltro ca(u,cùm haacnllS non fucrir (oluca de colltcŒatlonibll\ apud arbitros, vd Illdices deleg,ltos f.lais:&amp; conrllccu,
do, Vt dldutn dl:,non c:xrcndltllr ad limilta.
2.
'&lt;:'cc undo vero calu prin clpalt quanJo t Ibtuto vel Princlpll
cocdlione 1111 politil cllèt hoc "db galbe.1: cri plx, tunc non acrcndlCllr v(us l'cl po!lèflio,ûcllt III primo ca(u: (cd rolùm conu·
dcraru r ipra (O n rbtllClt',&amp;: l'C Iba concdliollls Pd nClpls qllotno·
du loqllacllr,quo\lIJI1I Ilcet pn ùs 110n ruerir ~ {irw &amp; cills pllblt.
t.1I1is cxall:lIm de Iiti~ co nrdl:ationc ap ud arbltros, l' llllulecs
ddegatos f.\aa: nlllllotl1ll1t1s debcrccur, li de illl~ (tacutum l'cl
co ncclTio IOl1uercrur ~ I,l hoc callilleghgentil pubilcanllilas
110n cXJg IIdo,l1on pr,uud IC.UCC I1lCo,!.IDC.lllo.§ ,MTllm rfYI/11l.1/l!.
rt:ff. h' ,,/l/o:1Ji pr.cfJ"rl cOjilttum l'm.lxllllc li lègJmUS, eonjhtutHI/I,
prout in &lt;[lliburJam ami quis excm planbus kgllllr, Vt atteilacur
Ibi glolI:m 1'tI"b.(OnjiJ(llIlIJ-tldt pl/bllC.Cr 'l-'tél. ~ 1 l'edic.proecwc
&amp; 1I\tel' lgl Jebu,quando lUS "cébgahsfl,lt co JlJlmmun J Pnncipc &amp;:. cOJlcdli.l m. Idem vult B:ur. In 1. r. §.jiqlIIS IJO( mlml/Ol.
'1-T/{r.·tl/J fi J"'hm f COII((fIOntl/l "b .dlO.Jf. de tlt /1.déllifj/lr priu. RaCio
hlllm conc lll(dl::q llia 11IS cXlgcnd, vccl:!g,ll cO: vnlllcr(aic ,Idco
exigcndu. t1ll1 d pro ali qll1bus co ntt:lbtlonlb.conlcrllJrur pcr nu
pams [Ocum lUS vnillcr(alc,pcr not.tn 1.Ji pr/ftsf/de dqlld pl/lll, yb,
Ioan.dc lmol.nmat hoc in lurc veéligalt,: &amp; fldiils fUit dlélum
"uliJld 52 .qll&lt;l:Jl. 3.n.67·8 9 .Ideo hoc calù dcbererur bra tripla, nec
ponèt publicani negltgenriJ. Ilon exigcudo vcll:igal pta:ludlCllC
fir, o.
Scct qllon;a m PlOlIincLI: Regis archiuis malllfdtulll fit, iUl
vcéllg.\h s lata: lilllpla: vel rripLt· eraxlllè origincl11 à rolacon·
rU&lt;;tu dlnc, vt probarum fUit c'«.!!' 57.lJfI.tjl. VII/ca, memo non
cx ccndlrlll conrllctlldo hxc vitra Ims co ntdhtlOnes Pto·
lèncrC,lloru 1n , &amp;:. o,dulanorutn RegIs IUdlCUIl1 , pro quibus
lllL CI\US onrllcrutn cil cXlgi hoc VCc."'t1g.11 !ara: rnpl.l:, non lU,
tcm pro conrdbtlOlllblls faéli apud ordll\&lt;\nos iudlc. s B.lro
111111\, &amp;:. Regis V.1C11 1orul1\ rrouinclx, vci aplld ddcgatosady.
nam Llulhm ab ordlllariis Regis llldlcibus : &amp; mlliro minlls
cut ex 'l-,c nd UIll pro Clllltcl1ariolllblls Ittts apud ,ubirros faau:
Cill1\ prll t11t ~ pl"lllS,ll11lqllJmlar.\ fuent lo lllt~,:l\lr co nftlcracXJg l ,c~ lit l' rolllnc·.\: Il:&lt;l tllro prohlbitllm, 1.\Colm CX lgI vlt[a mo.
dum

1°9·
H5
dum &amp; (orl11:1111 conrueram à deccm anni! cicra. Cuius fiatllti
tenorem nd l'crbulll cran(criplÎ, in t1. Cauj[a f 7· gu.tJl. '1Iniell,i/1 fi.
nec pollit conructlldo cxrcndi de cafu ad ca(ulll,vc ditl:um dl:.
Ex qllibliS colligitur rcrponrum ad tllud,quod dicebamlls arbirri:1 t ediélo &amp; conlbrucione Regis, quali pcr omnia exx- 3
quaea elfe fenceneiis: quia non in omnibm &amp; per OInnia &amp; pec
modllm regulx (untexxquara, (ed in qmbufdam runtùm: idco
non valee argllmcntum de vno ad alteru,nifi in his,in quib. [unt
œquiparara:vr ilT limili poll: Bm.cocludur comm.Scrib.inl. Il
de ügat. ,Jcd :in dcbito &amp; rolu ' ne iuris laca: tripla:, non (une
a:quiparata arbitria !ènréciis illdicllm otdinariomm Rcgi s:quia
CX arbieroru m liris coneell:ntlonc non ell: rnonbus &amp; con(llctudine rcceprllm, bram rriplam cxigi ,qua: ramen vru &amp; con(ucClId1l1e ex 'giru r ex hris conccllationc faéla aplId iudices rcgios
ordin~rios,vel apud Pro{ene{calos Prouincix.ncc de lara loquiHlr ediél:llm Regis,quo arbitria habenc vim fcnrenrix, &amp; audIoriurcm re i iudlcaex, vr exequi poffine à iudicibus ordinariis rcglis, "e1ut dclcgatorum (cncenrix,U t1lua Pio.in prin(jf.due iut/ie.
ncc pcr xtcnlioncl11 palTiuam id lieri porell:, cùrn lege vcl con!l:iCllrlone ius lau: Introduélum non fucrir, [ed con[uecudine,
qux cx tcnlionelU non admictit, pra:rereim in hoc iure veaigalis
Iatç,cùm (pt:ciali ll:arutO nOlllinarimlÎc pro!tibiru,conrucrudiné
!tuius iUlis !ata: extendere etiâad ca[um limilé, vr dlél:lIm cll:.&amp;
arbitria lc neenriis ddegatoru magis,qua iudicuOl ordJOariorulll
a:qllipar:itur:cùm arbirri {jeur delegaci iudices, nOIl potrlllC eoru
fentennas cxcquueloni iplÎ mandare, [ed iudiccs ordinariJ illas
cxcqlluntur,d.U Di/JO Plo.prine. Nam editl:o &amp; regis cofl:itutionc
caucrur,vt arbirrontm (encenrias iudiccs ordinariJ excq1l3ntUr.
meneo dclcg.lCJS iudicibus &amp; nOI1 ordinariis a:quiparanrllr: ideo
ex dc1 egarorum hm conrell:arionib. no deberur lara de iure nec
de corUetudlllc.lt:l nec delins corcfl:arionearbirrorucxigi debcr.
Nec potell dici hoc ca(u fralls fJ,aa fi(co,cc(i non f3tl:O COffipromi{]o fuillèc IiI co nrdbta cora Prorcncfcalo Draguignani,
vbi iudfclllm f\lit ccc pcum. ~on lam in fraudemlien non porcll: Id,quod iure pc rmitcenre Iir,l.iniuriArum Aéfi,.§.his 9/11 ùm jf.
de lfl!llr. nor.tt.1 moL,,, /.1&lt;1'" hlun prlfleJf.de d9llJt.cduj[a.morf. &amp; III
lill1ili ica rdpondet C.\roLRuil1.,oHf44.H.16.~IDI. t. Scd lure pero
mlttcml",Ctl.Ull pcndcllCc ludicio, lieri porell comprollliflum 111
arbirros l'cl .ubltr "tores,/. I.e,- tDlo li116~ c.dt rec,drbll.Imo inter
y y 2.
nobi

�.l r 6

Cauflà 1 Q9· ~:d1:. 1. .
!lobiles, vcl co n[al1guincos, vcl affi nes non (olùm volul\t311U1n
com promifli.lm pcrmlflùm eO: , imà ib.mto (upradlll:o ProUlucialicogi pofful1t épromirrcrcin arb irtos &amp;arbirrarorcs coruO\
qllxfhoncs &amp; lires : Ira qllàJ compromittcre ncceffc habenr.&amp;
~fficio iudlcis polrunt cogl . vt dill:um tùi t. Cùm ergo hoc por.
hm bcncficlo IUrt ~omuni s,c d ill:i s.&amp; O:aruto:mcrico lion pOlcfr
ex hoc co mprollllfio fiue volumario , fill e necdfa rio argui ftaus
aliqua:quia mens co nli.lctudinis, qua vcll:l gallarx fUir lImodu·
ll:um, no n cO:, prohlbere vO ILlllral'la am nccefl"J.r1.l compromtlfa
fieri pendcnce lire, &amp; liriganti
:lUferre beneficiul11 compror mlfIi &amp; tran(àél:ionis, &amp; cogere litiganccs conreO:ari lttcln apud
IUdicem ordll1arillm cauffa:, vcl Pro[enefcallll11,vbi ccepta rUllr
iudicia,v t fi(CllS lucretur vcll:igalia Inra: 1riplx.lmo confucludinis iuremlo cO: non derognre quicquam iuri commllni, l'cd l'o.
tùm mducere veél:igal tripla: lata! eo c;l(u quo lis comc!hrctur
coram [uo iudic'e ordll1ario: adcà qllod non fall:a comell:arlone
Bulla debearur lata , tanquam defi ciente cauffa , proprer quam
con[uerudine lata dcberur:&amp; licèt eueniat propter compromir(um publicanos fraudari hoc veél:igali , quod habirun dfelltfa·
lb. conteO:arionc hri s apud Draguigniam Profene(calum:ramcn
hoC:damnum fi[ci, quod venie in con[cqucmiam com promifiil
iure permifIi, 110n eO: in conCiderarione. t. 1 . §. dntuJ'IC.ff. dt 4QWl
plllll.&amp; /fi Ijl'lm/flum.§.j.jfde d.tmn.inJeéf. &amp; ibi Scnbenrcs. Cùm .
imentio compromittcnrium non fucrit fraudare fifcum ,redici
famili ari con[ulere. quia ve fraus dicacur ,requirituf anl mus Il
pIopofirum fraudandi,nec [ufficeret euentus,/.Alt pr.tlor.§tt"drmum. ff. 'l'lof in fY41ul.cred.l.l. .C.deflru.plgn.dat.mA11. &amp; III fim tllIJ·
tiùs dixi CA/ijJÀ. l 3.q.'lJnicA. Ex QL1lbus fuir vnanimi om nium rur.
fragio conclu[um , laeam triplam ex arbitrorum !rris comertaüone non deben .dle 1. l.luni" 1 58 5.

IN DEX

IN DEX

LOC OR.V M

EX IVRE CIVIL! ET CANONICO,
STATVTORVM ETIA M PR OV I N·
cix, ConO:ilutiollum &amp; Edluoru m Rc glont m,
q LI a: in vrraqnc hUl us Ccnllirix
pl ree cxpli ca mur, aut
llluih amur.

Ex Digefl:o vercIi.
''(dS''1~@~~~I~ Ex.ql/od non w ione de legib.cauJ!.3.'.qH«jI.)- 11.1.
I.f}/I~d vcriJ.tod tiubld.
l. é,~ f}II/A.de IImfdIO.c. 7 .f}.I ,pII"m.

1.Ji j.,mili./.cod.c.lo 4-q.vn.
!.Ji1/1'; ùl quod.§.Jin.&amp; lfiq .eod.c. lo4-. f} .Wl.
êii':~~~i~~~ l-fml/Ir. §.jtJ. mm legfiq· ne q/lis film qlli /tJ ùu
'lJo(dbJ/llr vi exim.c.l04 .q.vn.I1'3'
1. Epiflo!.1.pr:ffde p.1fl.uS fj.1.1I. 1.
mm emlore.pr. le tr,/4/cf.c.G3.fj.vll.

{Ji

l.Jiil.eod.ibid.p(r 1/11.&amp; 11.13.
I.ql/od .lIt Pr.tlor.§.t:w·(lt/mJ.de b{5 qui nOI.illfam.c.! 1.f}.l.1J.1.('- 4.
ljiml m/lmapl/m.§.Ji 'fllid vnill'rjil.'II.q;lod (llI/n'le Vf1IlICrjit. dom.(.
14-'f}.1.".1.&amp; (,104.1 .vl1 .n.4I.d/Homo.de "'gol.gif.c. 61. .q. 3.n. 6.
1. U/lm dl/";"" /eg/hflfjlltnllb.fj/lod met//! (.wJ!J.C. 104 .ql1.ejl'iJ"..11.4-.
1ftplI/m. de dola m4/~ . (.61.q . 4-.d.l.
1.J·§fod v lrùm.'fJe1/"tll/!tqllo.dc rmnor·(,91.q·vn.ll 7.
1.1. §ftp/tmS.lldIlt.(I//lpjlab.(.I 04.q.vn.n.).
lJi qlliJ pojl""qfldm.dettullC.C.15.q.vn.1I.1.
l.vhi cu:ptHm. eod.c.15.q.'fJ11.n.I.
lfope.eod.(. 68.q.1.n.1.

JJ'apinianll1.§ji e,'Ç CAI/ffi.de iflofjeio[o 1tj!41'11.(.66.lj-l

•

�.l r 6

Cauflà 1 Q9· ~:d1:. 1. .
!lobiles, vcl co n[al1guincos, vcl affi nes non (olùm volul\t311U1n
com promifli.lm pcrmlflùm eO: , imà ib.mto (upradlll:o ProUlucialicogi pofful1t épromirrcrcin arb irtos &amp;arbirrarorcs coruO\
qllxfhoncs &amp; lires : Ira qllàJ compromittcre ncceffc habenr.&amp;
~fficio iudlcis polrunt cogl . vt dill:um tùi t. Cùm ergo hoc por.
hm bcncficlo IUrt ~omuni s,c d ill:i s.&amp; O:aruto:mcrico lion pOlcfr
ex hoc co mprollllfio fiue volumario , fill e necdfa rio argui ftaus
aliqua:quia mens co nli.lctudinis, qua vcll:l gallarx fUir lImodu·
ll:um, no n cO:, prohlbere vO ILlllral'la am nccefl"J.r1.l compromtlfa
fieri pendcnce lire, &amp; liriganti
:lUferre beneficiul11 compror mlfIi &amp; tran(àél:ionis, &amp; cogere litiganccs conreO:ari lttcln apud
IUdicem ordll1arillm cauffa:, vcl Pro[enefcallll11,vbi ccepta rUllr
iudicia,v t fi(CllS lucretur vcll:igalia Inra: 1riplx.lmo confucludinis iuremlo cO: non derognre quicquam iuri commllni, l'cd l'o.
tùm mducere veél:igal tripla: lata! eo c;l(u quo lis comc!hrctur
coram [uo iudic'e ordll1ario: adcà qllod non fall:a comell:arlone
Bulla debearur lata , tanquam defi ciente cauffa , proprer quam
con[uerudine lata dcberur:&amp; licèt eueniat propter compromir(um publicanos fraudari hoc veél:igali , quod habirun dfelltfa·
lb. conteO:arionc hri s apud Draguigniam Profene(calum:ramcn
hoC:damnum fi[ci, quod venie in con[cqucmiam com promifiil
iure permifIi, 110n eO: in conCiderarione. t. 1 . §. dntuJ'IC.ff. dt 4QWl
plllll.&amp; /fi Ijl'lm/flum.§.j.jfde d.tmn.inJeéf. &amp; ibi Scnbenrcs. Cùm .
imentio compromittcnrium non fucrit fraudare fifcum ,redici
famili ari con[ulere. quia ve fraus dicacur ,requirituf anl mus Il
pIopofirum fraudandi,nec [ufficeret euentus,/.Alt pr.tlor.§tt"drmum. ff. 'l'lof in fY41ul.cred.l.l. .C.deflru.plgn.dat.mA11. &amp; III fim tllIJ·
tiùs dixi CA/ijJÀ. l 3.q.'lJnicA. Ex QL1lbus fuir vnanimi om nium rur.
fragio conclu[um , laeam triplam ex arbitrorum !rris comertaüone non deben .dle 1. l.luni" 1 58 5.

IN DEX

IN DEX

LOC OR.V M

EX IVRE CIVIL! ET CANONICO,
STATVTORVM ETIA M PR OV I N·
cix, ConO:ilutiollum &amp; Edluoru m Rc glont m,
q LI a: in vrraqnc hUl us Ccnllirix
pl ree cxpli ca mur, aut
llluih amur.

Ex Digefl:o vercIi.
''(dS''1~@~~~I~ Ex.ql/od non w ione de legib.cauJ!.3.'.qH«jI.)- 11.1.
I.f}/I~d vcriJ.tod tiubld.
l. é,~ f}II/A.de IImfdIO.c. 7 .f}.I ,pII"m.

1.Ji j.,mili./.cod.c.lo 4-q.vn.
!.Ji1/1'; ùl quod.§.Jin.&amp; lfiq .eod.c. lo4-. f} .Wl.
êii':~~~i~~~ l-fml/Ir. §.jtJ. mm legfiq· ne q/lis film qlli /tJ ùu
'lJo(dbJ/llr vi exim.c.l04 .q.vn.I1'3'
1. Epiflo!.1.pr:ffde p.1fl.uS fj.1.1I. 1.
mm emlore.pr. le tr,/4/cf.c.G3.fj.vll.

{Ji

l.Jiil.eod.ibid.p(r 1/11.&amp; 11.13.
I.ql/od .lIt Pr.tlor.§.t:w·(lt/mJ.de b{5 qui nOI.illfam.c.! 1.f}.l.1J.1.('- 4.
ljiml m/lmapl/m.§.Ji 'fllid vnill'rjil.'II.q;lod (llI/n'le Vf1IlICrjit. dom.(.
14-'f}.1.".1.&amp; (,104.1 .vl1 .n.4I.d/Homo.de "'gol.gif.c. 61. .q. 3.n. 6.
1. U/lm dl/";"" /eg/hflfjlltnllb.fj/lod met//! (.wJ!J.C. 104 .ql1.ejl'iJ"..11.4-.
1ftplI/m. de dola m4/~ . (.61.q . 4-.d.l.
1.J·§fod v lrùm.'fJe1/"tll/!tqllo.dc rmnor·(,91.q·vn.ll 7.
1.1. §ftp/tmS.lldIlt.(I//lpjlab.(.I 04.q.vn.n.).
lJi qlliJ pojl""qfldm.dettullC.C.15.q.vn.1I.1.
l.vhi cu:ptHm. eod.c.15.q.'fJ11.n.I.
lfope.eod.(. 68.q.1.n.1.

JJ'apinianll1.§ji e,'Ç CAI/ffi.de iflofjeio[o 1tj!41'11.(.66.lj-l

•

�1 ND

r .,. _

i.1 §fn 6- [.l.dcrû vin,)/cal.(.[ i 'J.t.
Jfur.mlen.def rtlll.'t·rb.p,..td.c. [ oi.IJI.e
/.fi qlfls df//ll/rlJofi (iT/Ulm ...·mdtalllr.c.1 0 5.IJI.!!.
1./wIJ 0lttfol.§fid &amp; fi plHm.ad Lrg./lq/ltl.C.104·q 't'n.lI. 39·
l.t/lud.cod.f.lo4·tV.Jn.n. 4·
l.l.§fin.dt IJI; lIl/i dt'ia"tJtltffud.c.1 04· " .'t'1/.n·4·
I.clcg,wlfr.§ fi qlfis p~fl tr.mfaéliomm.de rOIlJt{{.01drb·c.5 1.q.'VII
1.wl""IIIHu{nmm.de ptgmr.,uH.r'l r.q. 4.n.l.
1fi fj~.',o,'( ~/i crrr/,'ur.cod/iubid.
1fi FwtliJ.lJ)l.rod·c.9~·q·l.1J. L 6~ fiq·
1. l.§ d.proWrJlmi. § mCYCCf.de tribtllor.•u7 C·3 i·1",tjl·C,·II.G.
1.l.§ .•dun,ilio.5jèd &amp;fi ",om.qu.mda .,ého de pCCIII.almait! ejl.r·9 l·f
't'n.n·7·
/.inJlllotllr mffitou17.r3 ',1 (, .n. 6.
1frf/ttl.u .§,fi·l/ma,I., ,de ronlrab.cmt.c. 83·1 't'I/.n. 4·
I.quod .II//cm S.lbm/li .11.de m,Item "ddtél.c·3.q· l.
lfi vrndtlor. 14 pund t/l.c.; .1. r.
I.rx condl/c7o §fi v/ rcmpl'.'tù.lfi vno.pr.1 fi mmCJ.§.vnmmr./cMk
c 44.1.vn.c·41 1.'t·n &amp; C.4(,·q·vn
1fi ,: 'lttt bOIJ,r§/i.,nlJdmfiJ·dc pign.&amp; hyp.c·9 S q.l11.1..&amp; fiq·
1(c./th.ml. dt' c'/lc7.c.3l .q. '1;1),
1'1'j/P1lJ~ffos. de'tfùr·c.3~ 1+ n.l .
LW/IIq/ltdoltr. §.eos (1'1/ ex ,zdmmiflr.l/ione,eod.c,G1·q·4·
L.c treil.de prnb.JI. c. 7 ",.q. 't' n.
t.3 pr.dc If/libe.! 5.1·l.n. 6.
1.,dorw.l.penult .cod.tb/d.
l.nullllupd l!ub,d.".14'
110 '" down.dc I/lle dOI.q8.q:l.'n.
l.ji ex l_ptdiwJis.eod.lit.ibid.
Ex Dijrdto Infortiato

lJi COIlf!.,ntr.pr fllut m.ltr/m.C.1 01. 'l.vII.pertot.
I.ex pluriblM.de ddmmiflr.lfll.c.IOO'1 1 n.tl.
I.tres /IIIom. ve{{rd rtJi IpJi tfluod.c. i 04·q·vl1." 4·
lcohmdl§.,ftm J!; e.de vl//g 6~ p"ptllfl/bjftl C.I q 't'11.1; .1'
/ d,JO fra/rrJdc M1~ir.hmd.CJ 4 ·q·VI1.I1, 1.&amp; J.
I. fi flm/I' pINr/um .!o.§.ji quis.dr leglll.I.C).q 1.n.11.

LOC 0 R P Jo.! 1 P RIS.
l.tpûdJm·9 6.(#d.c.IO .q.1.11. 1.Ô' f.
I.fid tlfi fi c.G.de leglll·l·C. J.'1·vn.n 18~
I.p,w/lo Cotllim4cho 1. 7.§ jin.eod.c.lo,q.l.l1.j.
L.cùm 1uÙ tleudms.)7.§.codictlliJ.de leg~l.l .c. I.1.VIf.~.&gt;I.
t./egatis.pr.&amp; § ex offiC/o.cod.c JI' ''1.6.n.1 .
1!mlos ,§.eum.eod C.l j·q.6.n.8.&amp; fiq.
Ilcg.Jlllm.§ .vlm F.rlrrm.tirann.ügat.c.H.q.l.I1.I.j.&amp; 6.
t.vxori mM. J7-de vfiifr.leg.c.lc, .q. l.
lfimdt Trebati.wi·18.eod.c.14·q 1..".1. &amp; fiq.
19mmdittr.§.vxori.cod.c.· i.q. 6.n.').
I,rx ro vino. dr tri/ic.vino &amp; oleo leg.caujf.lf.qu.ejl.l·I1·J.3·&amp; (,.
l,nam quod Itqulttr.§ .i/em fiql,i;.de pmn.lrgalll.c.3 j-q'7 .n.l à ili quoC.
pr.recd.n.w.
l.l.d( all1n.6~ ctb.lrgal.c.14.q.l.I1.1I.
I.Lucilu.de ali,JfCnt.leg.c. 1Lq.1.n. 1.&amp; j.&amp; C. l. 4''1.1.n.6.
/.in Lege F.1lcidia hoc effi frmandum.ad Leg. Fa/cid.c 107 .lIt,c.
l.mIILier,§.c)"n propmerrlur.ad Trebr/l,c.1..q'4·n'5'&amp; IJ.
1. Firmio.p' jfqlwld,dies /eg.ll.ced.C. ll .q.l. .n. 1 .

Ex Digc!1o noua.
I.dr pupillo.§.SexlItJ PrdilM.de nOtl.Op.I1Unc.c.l I.q.l..
1./iC/la119 §.res exmitui p.rral,'. de publIc. &amp; vellig.c. P ·'l·l..,
1.locatio.§ e.lmm rrmm.rod.ltl c·51..'7·3.n.l..
lJi 1I1ultl.(od.c. 61.'1 4·n.1.&amp; J.&amp; (.1 04.q·'I)I1.I1-4,
I.ltbms.§.fin.de lib w1fc jo .q.vn.n.8.
1.']11" 1u1qlle de M'Itlir yrr dom.c.; 6.q.l.
l.m agm.rod.c. 1 oo.q, 1.11 1 ').
t.pwLid .de no-'llllY.prjfijfc - 4lJ-l n·5·
I. qlf/ ture f",.i!I.,ril.l/uod,c.1 0 /tl .e.
1.., DJ/lO Pio.de re IIIdlC.C Il .q. ~'n.
•
I.Pûll/lm rejjJOl/(b/ eo.' eod c.lo+1.'I)n,in jin.II.4.
II §fnde .J1.&amp; aq.plHII CI 0 .11l,A.
t.,. .§f qlllS nrIJ/ine.m 1,ud III loc,pl/Uc.l. I.q.l..
thoc IIm.§.df/éft&lt;4 --J.Iot.de a'l.quol.&amp; 4l1/14.C 105·1it.A•
1.1 §fimfpulm 1'jodvl~/ll cI'I1f1.,.104 '1 'VII.
1.I .de e:o:cept .rci ft,dic, c· 6 6.q l..
l.m/cr j!'l'"lanltm, §flCr4/11:I)rrfpr~ qN' &amp;illud.de vrrb obi CI O.q L
Il.6,
z~

1.

1 ms.·

�LOCORPM

1.'IlF.X

l r&lt;'o; §.(!I/IlI.rblllù .dc dl/ob.mi jlJp.c.,o + 1.'t'1I jfl j,HI. 4.
l., .§ J1',,'f14 y.hl rJl . ... !;.d, C.l1 '/ '1. lU 9 &amp;1 0 .
1.'JIf//g.rm ~ fid" •. drfim c.lo~.1 "-II.
1.1 fi f.1I1J/1 fim fre dIC.c 1°41 vII.n·4 .
1ft 1,I",rs arbor fi/ri c.rfCIO + 1.VIl.lJ l.
1fi "llIre,&lt; dnf./pr.c· r 04 '1'fm
1 rr/eg.rlorl"'. § fùd.fl" ddllfrrri é- rd(:;.c.4~''1./.n.10.
I.fi .r.afIP.Jl.d, IlIrrjifl r. r ,/,t'II.".lI.
l.l ·§.IIJI/It.J./od.c.)R.q '1'11 pClI~I.
1.,,,,(t/'/HI.~j,J.(od.c.6L1'\ 1I.! &amp;- j.
t. LIICIIIJ §.fi. '.~ 1mlmiap 1/{11I.(.4'1 'l'n J- C.I 0 0.1. j.
/film §}'n.tI,. (0&lt;1."3 ).tJ.~.
1.(on.ifttuf,OntbuJ.forlc 6!.1 4.1I.1.é-).
1.1IJdglllr.rluJ.(o1.lIf (le 4.'1 VII,1l 4.
t.l.d, mt/llmb.&amp; "ONortb.r.J,.1'1' I.per fOI.
IjIJ~/cod.lblti.(7 c.~/).q.l.

l.r«(cfll'ID, §fcundllm,c6d.,bld".ld.t. §jfJ.(, S(,.'!.'/. l/.n. ('cffi'!.
/. '1 111 Ort'l./!wn-pr,c od.llI·c, \0 ,1.1·
Ü §''I"od,ftfrttmrnt Ar",.dc '1dmimflr,rcr .• rd WllfpM;II.C·(, "1.1' 6- e.
t,,", q+
l·fill(od.&lt;.61.·1+
1. r. § D 'IHu.dt Vu. &amp; cXlrdOrd.(ogni/c 94,'I.'1.m.n.l.

lform., §·fî cll", ego.dc mifib.cj 6'q' (. (.,d.l. §. Ili,'11I ,c,/illfa/(III, c'

Su

Vil,

1.1~I.c C/Ilp.c.§.lImicnde wrbjignifc.) 51"'11.6.

Ex Codicls libris rCptcm priorrbus.

•

l.pIJCtt.4,· r.,rro!mc7.Ecc/cfc.')6.qvn n,(. ItIIt/mlt. !;o( II/! pOmflHI/I,dl
(.Icro[.wéfts ErclrjlJ.C 4'q.VI1,n. 11..
AI/II,,·nt,.em nl/II.I commlmll,u.d, EpifC.&amp; clcr,c'9 6'Q,V1/.
1.I·de ofjic.re(f.prOIlI1J(.c. 64·q :L.
1fi profill1do.dr "~l1f,éfc., 8·1.l.n·II·'3'
l'l'off duos.de "dlloc.d,ul'f,udlC,c'9 t.fj.VlI.1/. 1.
l,qllP/fCs.de ùul!(.C.( 4·q.~.
/.1 ,dr or:l IIIdtr.c,64.q.,.
/.1/, 3.lod.lbld.
'Ali/hw! no"'frtm~.de ;,roffufl,IW c'9 0 '']''/.'ll.
1fclm:u,§ l'cp/etioncm.eod Ibid.

I1"RIS.

l.dou Mlâ//,tm de rci vrnd.(. 3S.q,vII &amp; c.89·
/,l.deftYl/llllllbIlJ 6- a1"A,c.l 0 5·1It./I.
t. I. de (and,El/llr/ /II.c. 1 o~ q,v7M. j .
l.l.de tl/M'(·.ll·t]· 1 .n· 1(.
l.IN ofIJmbu&lt; roil./bld.n 14,
Wl/thWljillt àme,ad sertlill ,( j 8.q,vrI.
l.mere.tiOres.4 de commerc. é,~ mrrc~l.c".q.'lJnp.,(.
I.lrat (ertis./.excrpto.dr lecal.c·44''I,vn·'·45''1· ' &amp; ('4 G.q.vn.
lJiIl §,ne al/ar/lia.cle IlIr.tmpIJyt,e.16.q.VMl. 1.
d.l fn ,e 7 ·q. I.&amp; c· 1 ° J''I.vn·Fr 11/.
'
l.in r(b,,;.de lur·do/.(. 3.q. 4-.&amp; c· 38.q.vn.
l.etfi dOlü,l.de "à.eod.trI,c.l.q-4l.de lù.e8cI.t.89.
i.vb/lldhuccod.r. I Ol ''l.vn·
l.res vxoyu.dt dOI"'I.rnl.vir,6~ vx,â4 .q·J.
t.nOll /JO(.vnde tcgll,&amp; vnde (ogn.c. J4 .Q,"'".n. 1 .
l.,lb eo.dr ldôcomm1fc. ! 'l.vll.n.,8.
WIlt!}(,JI,/,U 'lu~,ommll".de leg.,t C.l.t] 4. 11.(.&amp; ptr IOI.qu..fl.
i ji/MI ~filJ Itlltem.lod.ll/.tbld »6.
ljin.§frd q"14 lJo.f!r.l.commun.de legat.c"G.q.vn,n 7,&amp;f aim1/
Alllhml,omnes pCfe~rjnt.comm dt foCC.C.l.q' I.».6.
/,Vfl/tlt de L,tlliI.1 t,berlaft lollmdd.c. [. q. 1,n·5·6.
l.l,de 11/11/111011'(' 97'1 'lin.
Jfn.dl pr'"ihg.ffc c·lOo q·[.n., ).
l.bmc J Zr&gt;loll(.de qlladr/enll.pr~fir.c.6 S .q' "
l.om»rI.dr vpmb pl/bI".c. 1 08.
l.nfitdlw.qu, pOI,i» f',~n.c 84'",(,
l.bI.l11dl/tl4. (lc fidwrjJor,b.c. !07·1,I,C.
Ili/.dt iltr.d.mllllmpetr.c'lOo.q.l.
1. ,.d( tlMltroll/l.c 6l·q·vn.
AI/r/unIIJoc"'fi debllor.de (olllt.r'/)',/.vn"N..
(.rU/fil.d,' IJèq.Jr dOl/at.(.) 6,q.l.
1ft qlJ/J l"tr.l,dc bUII.profripl.
IJijiItJl4II/IIJ.cod.llt.C 91 .q.vl/.

• '.

Ex cribm pofhemis libris Codicis.
l.dcfulfio1ll'r.dr il/~fJifci,c.l..q'J.&amp; (·Jl. q·VMI 8.&amp; pAJf&amp; (".q.l.
hd, (OIJI/CdfifCi dc&amp;uorib.c'l!.q.!.n.l.&amp; fiq·
Z::. J
lJin.

�I?{,DEX

{jill de bon.vdwll.C.'.q. 3'
l-fi tempm.deJid.jnjlYllm 6- IHre t,.rj!.tffc~L.c. J .q. 1.11 +.
1. I.d, apoclJis.'-3 6q. Lb C.4'·q·1.
1.I.d, Immtlfl.nrm. collced.c.} 6.q.1.
1.ptr Bilbymam.rod.c.} 7 .qll.tjl.VN.
I.l.qtlando &amp; (]tubw qI/arr" pars.c. 3 r .1. 6.11 . 13
1.2..de pr..forl pr.trorc.j5.'1·vn.
l. I.de vmdcnd.reb cit4Irc4.q.vn-.
l.ll.1.eod.(.!oo.q.}.
1. I.de pcric.nominar.c.61.q.} .11-1 &amp; )'
1.I.lfn.quo 'lutfqlle ord.conllcn.c.61.'l }.
1.l.l.z.cod.c.61.·1+
l.VII. verfc!lm atll"n.d, follltionib.&amp; Üb,ytfl àeb.ciu.C.11.q.l.1I1.
I.I·de unfib.&amp; unfitmb·c.3 6'lJ-2.
lJi prr"ljuatore l.qlll ft gYIIIMlos./.pcr.tqtMtorrs. l. omn' ttrrmriu/il. (II.
Iii c'}(,·1.1.
l.qul ft grallaros.eed c. '1-1 .q.r.
1.l..c.vI dignrt.ord ftm.c.j5-&lt;/-vn.
l.vn/Cui'llle.de prox farr [rrln.c.Jf.q. vn.n.l;.
l.!.de confubb.c.~\ q.vn.
119u1lm pmi/ut.de curfu publ,c'9 {j.q.vII.n.l

LOC 0 R TI M 1 TI RIS.
Ex con(ucrudinibus Feudorum
&lt;.1.prji de ifllleJlit felld.conlroUJiI,&amp;c.C.lo./pm.n,a,
C. l, §fid vlri/m.lll.per quos fiat intleJl'c 9,q,V19.
Lvn.ql/id pr,e"d,deb.ll1I/eH.anftde/.c.1 0,q,vn·/I.7
c.!.§Ji[dél.tft de fll/d.difcolltrou.fù I/II.dom.&amp; agn.c. l O,,!. 'V/l,n, 8. è
t.7 4·(] ' l.
c.vn,§ fin.dr noua formfd,c, [Q,q.vn.n ,7
{,vn,§Ji v er9 qI/aliter olim flud al po/,c'!J.q,l. ,n, l '§1'0rro ,eld.tit,C·IOO

q, [.
c.l ,§ fn .de fllarJlfratrfitlc dt gradlLI/4 foca;;:in flud.c.7 4'{f.T .
c, 1'fT,de lOfJji.elud.re{lt fll/dl'Col o,q.vn.n.13 ,&amp; Jeq,
c.vn'qlfl conlr.t {onjlitut. LOlharfwil/1?J alim·(.f5 .q.l,
{,pr"lerclt duc,tlllS, 1/1, de pro/lib,flud. alienAI, per Fridericu1?J.c. 69 ,Q"
!J.! .

c.!.§.itcm fcicndlll/l,de f90If(f/d.c·9·1,v/t&gt;
Ex InCtitutionibus.
§fll,dc Ilbrytinif.C,r.q,vn.n.6.
prinCIp fIf.fjltib.abtn.lic.vr! non,c, 38.q.'1Jn.
§jin,dt filc(~rrllbrrt,c. l q.vn'f1,6.

LOC A

Ex Authcmicis, Îlue Noucl\cs cont1itutiolllbus
lmp.lufhnialll.
§ . • tldimt,'AI/I!J.de de[mforib cillitNotlt/l.15·CAt1!j('.q. 1.
§. quamobrem.Atllh.de reflll.&amp; rll qU.f pant vl1d
'l\!u. 19· 1.:·1
4 ·n .2..
§ fidigtIUr.ullJh.eadem.c.1 ·Q·41HO.
§.I/llld lame/'l.&amp; §.gencrJltttr.u UI" fjl'lb.mod.nAI.ifji.ltg.NOlldIS9
17''1.1.&amp; q.l.
§ji vero p{mmû eXlftmllbuJ jillû. &amp; §jic igitllY liuntid. in fin. dNI~.
ql/lb.msd.nlltllr.ef!icJcglf.Nol/' ~9 · c.} o.q.l.nd.
§jilillm.&lt;..Auiludd,c·7j·q l ·n. 3'
tot lII.dl{!.t &lt;..Aulh.qulb.mod nat.ejjic.legtt c·75·'1·1 ·
§.tlluJ,uulb.de .tqHalil.dot. 7X.!u·97 ·c.I 0 J .q.vn per tot,quotftionl//I.

mmI

El

1 V RIS CA NON 1 C I.
Ex Decrete Gratiani.

{,item idomi'§,leJles qllss'4q'3 .cAl/lf3 H·l.n,II
c.Climl/S dominm.drjlinO,88,{. 3 f,Ij·6.n·4·
Ex Decretalibus.
'C.01 [art i1ll/s,de CBl/fltllll,c.1 ('1,vn,n. r.
c,rx p"rte Du.tm.de rifcript.c, r 1'1j'1-I1./.&amp; ,alim.
{.cia" ddrOm,de confom,d.{.1 3'q, 3,n.1.
C.bM" J (".'rncr.t~iltm.c.dfldumr.§jn.d((lcO.&amp;dtl1ipof,{. 61 ,q Z,
r fin. de ofJiurr"ldll'C,C. 5H"} ,fl,r.
ad lit.d{ ofJiao o.' pOltJl.l1Idic,de/egdll,vide tOIAIlI qlt.tjllomm l'CAItJf.8.
c!lIprreo.rod,c.8 q.l.". 1.&amp; IJ,
cjll/dlllffi,deofJic,legati (,8 q Ln 10,
c.fial Îl1 csrrigmdit de o/ftm itlllicùordinarfr.g'Ij,I,II,I.
(,gWIt,rod.lbid.
,·.m;jhllllltl.dr ;" i""gr,rfjl1t ,C.62.9' [.n , r
f,,'1

�INDEX
l.ill !il(r'~ .. l IrFhb.r·1SJ/· 1.».6.&amp; fiq.
(.'V(I'" IIU s. i.: Iflrtl//r.c. -; 9 .q.v».
(.t/ml fit Rom.ln.un ft.:.-{t.rppdl.c.61.q.2..
c .!Cudmsdl pr.,btnd.f.9 '!-""1) n...
c prcp"'r (!mltl.llon.dt locdt {ol1d (,44·q·vIo
tdll" (.IP'4' q.v»·c.4(,·q·Vl1.
l.1.drjèl/dù.c.98 1.2 " ... &amp; \ 1.
C.O'ili tOl1lmg,.tI d~ drmm's c·35·q·3·11. 1
('l.dUJpdliJ mOIMtU (.\(.q.3-1I 1.
Cl detmmu1IIt.Eulc(c 96 .q VIJ.
C.1I0n mimu.t.adlllrfii'l lod.lit.ibid.
'Ji co n/"llT/l. de MCI:(,I.C.61.q 1.
{[mu.dt 'lJlrbjig,mfc.J).q.6.H.6.&amp; filf.

LOC 0 /(

&amp; (,19·'1' l·n.1l·1'.

Ex Clcmcminis.

InJlrl/mml1f dl/o C4roli rift. 6- LI/dollici Xfl. qUlba. cDl1apllt1 modus,
qllo ProllillCÎ.t &amp; FoYCttlqllmj ComiWlu regHo Frandlt vnill fue·
rint c.l.q.vl1.n.16.
Conftllulio Regû Fr,tncifli 1 [.éfa Anl10 1539. de iHrt \.Alhm,t.c 1.1.1.
&amp;q.l &amp;C.97 tf·vn.perlOl.
Conjlitlltio LIINouici XI t. de tO 'I"i,cùm l~catio ipJi addiéf" tJ{et, non exbibet i111Y11oéfo dits txpromijJomn,rtpt/lmdo, &amp; localione CO/m dmda ei CIIi primofiurat addiéfu'3 .q.l.n.\ -4- 1o.
Conjlit/ltio Ludollici Xt t. dt dllpla11imlO 6- trip/"menlo pmij in liallltiom r{m mJifiaI11l1lJ.c.6''I.vn.n·3·&amp; fiif'
Statulll'!' ProllrnciJle de rmi/c7arum appilc.lione , ft fil1/enlia inftriorû
illdicù peyJi/pmomn riformat .•JiI .C11.'1.1.
Stlllllfllm Carllil II. Regù Hlmfolomyt,tnl &amp; Sicilill,Comit.Proll;nci.• ,;!e
11011 IY~1IJftyen"is ftlldis IIJ altos pry confr4{fllm cenJiI. /tm Ilbell.!rÎtlm.c. 'f' / L. n. 1 C.r plY 10t,Iln 'I11.tjhomm.
EJic71111J [Jemin IL cO'Jjirm.tfillllllJ JI.'III/i Caroli 1I.ibld.I'. (9 6-'111.1.
fi'l· I1· r·
\
ordl"wio !,ma.tll! ddtgdtomm geney.tlù rfCllffil6 6- per"ql/,tIIOl/Ù [O.
(,tgiorl/m {lc7""nIlO lf7l.C" 7 '71.". \ ·&amp;Ji'1p·nS. &amp;(. 4 1 .). 1 ".
I j.&amp; (. SO"/-' n. n .p 9.
SI,tlll/11li1 l'rOIlIlJCU de conmbllllone t.,ll,.tmm &lt;.7Jit~fi4iortl'" C.l S'I I.
SI,tlllllim l 'rolm/CI.''(,~'I omnCJ mlrCJtorrs 6~ norigll/r1'tiIC,lIIll1r
re al/.brJrl mtr(///'iJ c.tPIf,tlt.t.c.3 5.1. / //. 4.
St.lluillm Prollllui.t"!,,odfi rmfeJ pnfùdenur bm.1 in C/IIII.lllb'lJ 'IIbi ln·
col.l/lI)1) nOIl /;.bOIl,I,rll"tJ Ibl (olllllbuAIII.lbid.
SI.I II/Ium, q!lod ClmCl pro bOilu p.'IY/mDmnlibl" Itnl,wlllr contY/bllrre.

I.a.

clempajloralis.dt re ;udic.C.611'2..
d.cltmpaflorabs §.c.tltrum.c.}f.q. Ln.l.
cltm.l.§ Jimt &amp; »onnl/lli.tÙ cmJib.c.8 L.q.vlI.
clenzftpt.§.cllallonem vero.Je verbjig1llfc.] 5.q.l.I1.I.
dtm.1..§jil1lt &amp; lIonnNI/i.de cmJib.c.'OI..q.vn.

•

t JI RIS.

COIlfl:itutioncs &amp; Edith Regum Francia!. &amp; Scaruca
Prouincialia explicat3 Olut illul"traca.

Ex Sexto Dccrctahum.
{.Cllm aliql/ibul.de refiript q.q.' 11.3.&amp; 18.
C.1.§Ji al/lrn&lt; de offic.ordm.c. '4.q·1 .11·3·
ulm, v(1Iif[wt.dt mJlII.c.l3-q.·.
c.I.§.rtrHIII.drjl,l/.r(gul.,,·C.9.q.vlI.
{. \.lIt 11I1rJJu»il.Ecdt!c 9 6.q.vlI.n. l.
{.clm. p"fonlt. §. qllodJi tilles. de priulleg. c. '3·q 3
&amp;14·

rM

t"i",

Conjl.tllllO Clroli f' t. G.!Ii.m1l1l Regù ,/,,7.1IInno 1408. qlld l10bllu
nobltmy 'lJ1II1'IJ/er Jit1ll lmmlillcs ,; I./lm &amp; a/lis mlllJ(r:6114.t. 0.1. 1.

Ex: Extrauagantibus

n.].

ux eo.de h~r(tic.c.8''l.1.11.1. o.

Con

ConffllMIO Ne.'polll.mi rrgili,Rrgt.J C~rQli Il. dt ;IJI'ldl.IJIlnlt noMll/ m
fi'/lJ·tldriol'llm.c jO q.I.I1. J1 .
t1 " .1
Con

•

�[,l'nT.\"

L OC 0 li ".1f

r JI' R

[ S.

COJJfllllll;O Crralt TI. Co/mil;' Prolll i·U.r "r nno 140 (,. df( 5. Oélobr. f,éil
de mlml/ml.rU /1obdllllli.l co/lertû Cr COrJtrJbllliol1ibm.c.jo.q.l.,II1,

(NefJ'

v fmjll/m I1cgù HOir/CI l L 11/0,,,dm, ùtJMlmit.1J .trmllSCOlljlru7J
fiuI.lbld /J.1f
SI./Wllir/) (J1l.ifSilim(c''1l1o v;ccJima ffco d"betllr vendit.r ",tlle 6- om6i
.1/iO Itgno.c. j 1 '1' r.
St.llllillm {'rOI"'JCht, fJ1/0 (,rrlell/Ux .lrt/omm 11ft IfYl/m COnf'rll/dI/II lOI"
YIIm rt"nql/md"In.c.) 7.1. '!.'11.
Tdlffllm Reg!; anNO r r.io.rmn(c AIIgl~(lO promlt/g.tillm, 11/0 cOHlilm,nl
. (;7' t'.-.:pU'.J/j
.r. (.Irm·!J relmc,mIHr.'' comllURIA.
Id' /Y(O',I II pro CI b" ml
l'iCltf ( {,7.p.S9
Ordm,'IIO ,.,;J r.lgn~(;"o/'llm! ,(f,rllllnD r 51 I. d fC 1 B. 7'{jl/cmbr qHd mfti.
tlltll111.{tl/t "Ulii ,,,tri' .'11nll"; lis JlO;) filtra fi "Unlld ft:riIJJH4ta ,'!id
f·lftn lcHlI&lt;I rlCfll .lpp,·/I.,llIm,p"bl/C.,no !tee.rl (:"gcre ab~'lr"1"lft.
Il'',.llor,' I,II'/In III/'d""" C.9J.fJ.vn.ft.4.
Conf' II/do &amp; fftrlll llm, {'rol/l/1ri.e q/lo iUf pr.dali011lf domm; eftlrfitli.
[r,ll"m,lbdc, &amp; frp.II',rMe.f:,r!I/",.r pcrjon.r domim. c.loo.q.l.n.lf,
JI.rlllll/m {'roll/ria., de l't'Ir"il1/ confl11.~/II1J(OYll1JJ ead. '}.n. r 7. 19.10.1L
SI.fIl/lii. PtOIl/l/'''' 11/0 d,bllar rcm cr(d,IO" pro debilo ,rdt/'éf.rm rtdMt.
rc POlrJ/,'I",wlit,I/C (raliIOri,pro 1"01 res (ffI/troll pertl/dlcrm addii/A
rrjhl/l/,t,r, 100·1. L
SI,rllllflm '7it[Olll,(I"o cal/tllir v t ciltCS , flll/to p~lJi:.ffoYl ~mnj dnrimtnll,
Jo(iml ptr fiwdOJ prilM/omm dqu"m d,ucye ,Id proprJ/lm fuT/dllm.r.
10 5,
St.lll/lllm PrOfjinci~ de [dtll flli/md';'.c. l °91. 1.&amp; Lac m plllribUJaliiJ
• ql/,cJflombtt'&lt;,fJ"'(,f Vide /11 indice l'crpm 6- m,IIertll7tlm ve,b UtJ.

INDEX RERVM ET
MAT E R. 1 A R V M,
S r N G V LIS C A V S SIS

Q V ft

JN.

ETC A V S-

f.lrUll1 guxOioniblls v[riuCql1c panis !Juill
CCntll ril: rrnébm or ,al pll.lbc[jço
ordll1c conlpo(i[US.

J

11{.DEr

1'(]"MF./(rs

PAGINARrM

T'JfZ..T E

AD

C4t1Jtm 1"illfj/ldgrjim.rl7J,111 priarc IJllifiJ roilUri" p.trlC;
,1 9111nqu"J,'jim" "ff"c ,rd jimm, ln
p.'.flmorc 1I19"iYl debtt,
li" nall'" f.,ci, .t1t1tr(;",uOl 1'0((cllorem c.d.,! n.' /.
p.li
Aal
oncs
"dIes
nun
(1u:1
11l
tr;\Il/cull[
A (ca?ù /l",.
111 eu m.qu, hah~( di r('/h! c. S.q.1.
Cealliri d.rio.1l (, r de
n.ll.
P'-of
(ublbntia tmp hy- Aébo vel o Dlrgalio .d p"'f;un&lt;1l1

A.

tcu(cos, C3 11tT: ' \ .
'lu,dt/. n. f.6 .&amp;-.
P Ilf

AcceO' ri a cootr.étus, qua .triont
pet.ntur.c.18.q.vnie.n·7· P"76
AcctO"ori. g.udü, iure &amp; priuilegio
(onis pnncip.b,.c.t.d,n." 1J.'1'

&amp;,.

P·174.&amp;Jèq.
.AEI", A [/oy,AEI'IJ.

AcHo hypothecaria pordl eum all-ione cx tc:llamcnro cumulari. c.
1.q.; .n. l o.
P.Lf
Allr~ hypolhc,~na efi in ttm.lde~

Acnu:\m (urer ttdlClnuç all cllHlS
rc; viril du r~llIe con(lltura.:m lit
pcr(on.II&lt;,c. 14, q l.p'"
for.
r.lI" 8
Aél lo aliqulndo ctn(tlur perfon,I,
rcfpcc1u DOllorllm , li ei- r rd pdlu
clignilatis d icaru, rt.II',c.,+ y.'
Il f .
p.lor;
Attio"" per(onal&lt;s d.nlUr con/f,
heredt-m J &amp; non contra vlutiuéluarium omnium bonoruill. c.
16,q.l.n+
p.16J
Aélione, origine colltrariç quando
polIil1l cumul.ri eodelllllbello.c.
6L.q.l.n. ,.&amp; 4·
p'fi .&amp;: li
Attor vnil/erfilatlS non
procur, "
lor (, ngulorutll ciullIm., (,l.q .!.

,..",.c1

en

Il,1 0.

A a.a

l

P \8
"'doJ

�[,l'nT.\"

L OC 0 li ".1f

r JI' R

[ S.

COJJfllllll;O Crralt TI. Co/mil;' Prolll i·U.r "r nno 140 (,. df( 5. Oélobr. f,éil
de mlml/ml.rU /1obdllllli.l co/lertû Cr COrJtrJbllliol1ibm.c.jo.q.l.,II1,

(NefJ'

v fmjll/m I1cgù HOir/CI l L 11/0,,,dm, ùtJMlmit.1J .trmllSCOlljlru7J
fiuI.lbld /J.1f
SI./Wllir/) (J1l.ifSilim(c''1l1o v;ccJima ffco d"betllr vendit.r ",tlle 6- om6i
.1/iO Itgno.c. j 1 '1' r.
St.llllillm {'rOI"'JCht, fJ1/0 (,rrlell/Ux .lrt/omm 11ft IfYl/m COnf'rll/dI/II lOI"
YIIm rt"nql/md"In.c.) 7.1. '!.'11.
Tdlffllm Reg!; anNO r r.io.rmn(c AIIgl~(lO promlt/g.tillm, 11/0 cOHlilm,nl
. (;7' t'.-.:pU'.J/j
.r. (.Irm·!J relmc,mIHr.'' comllURIA.
Id' /Y(O',I II pro CI b" ml
l'iCltf ( {,7.p.S9
Ordm,'IIO ,.,;J r.lgn~(;"o/'llm! ,(f,rllllnD r 51 I. d fC 1 B. 7'{jl/cmbr qHd mfti.
tlltll111.{tl/t "Ulii ,,,tri' .'11nll"; lis JlO;) filtra fi "Unlld ft:riIJJH4ta ,'!id
f·lftn lcHlI&lt;I rlCfll .lpp,·/I.,llIm,p"bl/C.,no !tee.rl (:"gcre ab~'lr"1"lft.
Il'',.llor,' I,II'/In III/'d""" C.9J.fJ.vn.ft.4.
Conf' II/do &amp; fftrlll llm, {'rol/l/1ri.e q/lo iUf pr.dali011lf domm; eftlrfitli.
[r,ll"m,lbdc, &amp; frp.II',rMe.f:,r!I/",.r pcrjon.r domim. c.loo.q.l.n.lf,
JI.rlllll/m {'roll/ria., de l't'Ir"il1/ confl11.~/II1J(OYll1JJ ead. '}.n. r 7. 19.10.1L
SI.fIl/lii. PtOIl/l/'''' 11/0 d,bllar rcm cr(d,IO" pro debilo ,rdt/'éf.rm rtdMt.
rc POlrJ/,'I",wlit,I/C (raliIOri,pro 1"01 res (ffI/troll pertl/dlcrm addii/A
rrjhl/l/,t,r, 100·1. L
SI,rllllflm '7it[Olll,(I"o cal/tllir v t ciltCS , flll/to p~lJi:.ffoYl ~mnj dnrimtnll,
Jo(iml ptr fiwdOJ prilM/omm dqu"m d,ucye ,Id proprJ/lm fuT/dllm.r.
10 5,
St.lll/lllm PrOfjinci~ de [dtll flli/md';'.c. l °91. 1.&amp; Lac m plllribUJaliiJ
• ql/,cJflombtt'&lt;,fJ"'(,f Vide /11 indice l'crpm 6- m,IIertll7tlm ve,b UtJ.

INDEX RERVM ET
MAT E R. 1 A R V M,
S r N G V LIS C A V S SIS

Q V ft

JN.

ETC A V S-

f.lrUll1 guxOioniblls v[riuCql1c panis !Juill
CCntll ril: rrnébm or ,al pll.lbc[jço
ordll1c conlpo(i[US.

J

11{.DEr

1'(]"MF./(rs

PAGINARrM

T'JfZ..T E

AD

C4t1Jtm 1"illfj/ldgrjim.rl7J,111 priarc IJllifiJ roilUri" p.trlC;
,1 9111nqu"J,'jim" "ff"c ,rd jimm, ln
p.'.flmorc 1I19"iYl debtt,
li" nall'" f.,ci, .t1t1tr(;",uOl 1'0((cllorem c.d.,! n.' /.
p.li
Aal
oncs
"dIes
nun
(1u:1
11l
tr;\Il/cull[
A (ca?ù /l",.
111 eu m.qu, hah~( di r('/h! c. S.q.1.
Cealliri d.rio.1l (, r de
n.ll.
P'-of
(ublbntia tmp hy- Aébo vel o Dlrgalio .d p"'f;un&lt;1l1

A.

tcu(cos, C3 11tT: ' \ .
'lu,dt/. n. f.6 .&amp;-.
P Ilf

AcceO' ri a cootr.étus, qua .triont
pet.ntur.c.18.q.vnie.n·7· P"76
AcctO"ori. g.udü, iure &amp; priuilegio
(onis pnncip.b,.c.t.d,n." 1J.'1'

&amp;,.

P·174.&amp;Jèq.
.AEI", A [/oy,AEI'IJ.

AcHo hypothecaria pordl eum all-ione cx tc:llamcnro cumulari. c.
1.q.; .n. l o.
P.Lf
Allr~ hypolhc,~na efi in ttm.lde~

Acnu:\m (urer ttdlClnuç all cllHlS
rc; viril du r~llIe con(lltura.:m lit
pcr(on.II&lt;,c. 14, q l.p'"
for.
r.lI" 8
Aél lo aliqulndo ctn(tlur perfon,I,
rcfpcc1u DOllorllm , li ei- r rd pdlu
clignilatis d icaru, rt.II',c.,+ y.'
Il f .
p.lor;
Attio"" per(onal&lt;s d.nlUr con/f,
heredt-m J &amp; non contra vlutiuéluarium omnium bonoruill. c.
16,q.l.n+
p.16J
Aélione, origine colltrariç quando
polIil1l cumul.ri eodelllllbello.c.
6L.q.l.n. ,.&amp; 4·
p'fi .&amp;: li
Attor vnil/erfilatlS non
procur, "
lor (, ngulorutll ciullIm., (,l.q .!.

,..",.c1

en

Il,1 0.

A a.a

l

P \8
"'doJ

�INDEX
Aét'lr Qtti alleg'U;1 fund; &amp; anoi
li IIlltllltn·, li ptl,baul! lùlum

RER"M.

lIir," vendirii vcI loc'Iis noft
r~ci pHU r ,n IIi 1Ure excuordin3110:

\te':t lit (&lt;cu, ln !tbus filc.ltbUi.
1\ oblil1tblt, hCl'[
E.[ 1':\(1 n Ji ft~rentl,l' pOlluur ,C.I 01.
no prut&gt; 1 anlll Ilelllll3&lt;enl. Idem
q .vlI.pC[ tOt,
p"as
li ,.:I.~'ttl! fun,ll &amp; '!lnl vb ·1IJtemc4(..q.vn.n-.
p.j8! (ub paél:o AJditltonis in d,emf.a.
vcndltlotte venulrore melior&lt;11l
S~cu Il rr('lh r al 111 fl:rr ilitatt\ll ) li
acceptante condlti"nem [,folu,·
rC: :l~ 1l1hd prubauelit ln contCllur Ip (O lure &lt;omr.él:us ,&amp; pri.
rtum.e'''.q Il.~
p.cad.
mll) ,mto[ llberacur.c.;.q.Ln,t.
Act He non l'rolunte reus abl" IUI
tUI· Ad,,[ dlCIIUI rdl"edu p&lt;ob,p.+]
( h)nl~ &amp; Il&gt;&gt;'' aé'bunls. c. " 0 . \.} vn
1'.10 1 ..-14" l,o. ~"dt m vtrb. Add,ll,,,
Alh " dc nomm:\wr à mUfante. &amp;
(mm ~'HtJ,or"'VO(llrt pltwm.
Il II I a muta. o. C.1 1 .q. 1 • n. 4· &amp; f.
hJll(lllkn llC..I {

r.

n.,.

p·9~·
h.n~11l1 t\ul,

f

p.1S~

Albenx ius quanda fuerit ;ntrodu·
au 111 III ,omjrarum Prouincia:&amp;
Fo. calquCl"lj tCrralque .d .. ceIHts.
p."
c.l.q.v n.n·19·
Alb;nçlllS locum non habec io enc-

J

h- Admintiharo [ ciuitatis l'el decurio
;4.l].vn.n.l
c.:x ma.1a admllllChationt V'tIIDIU-

II11Clpn'l:\tUl, VI

tlil .;c..:;hil1"1,'

1

qUi ln rcgn o I1cgotia.lur qui
1

non !trlllco la regnl. c. 97.q.vn.

'0

110 decrc:ro an obbgemur CIUU211
qutllu t in lahdulll vd rro par·
re: concludltUl" obltgan in fait·
dum, !Cd cxocunon,m fi&lt;rJ plO
palle.c. 61 . q. + n. '.1.&amp; j.

AJ,ltétl' qu"l fit &amp; (JU' denOlti ,
&amp; ljU:llhlOl admltt3.wr r0fi hal1.e
1'.6,
!I.JIIIO cm &amp; Ilberatloncm. C+ Admlnl nrotor ciuit.ti, quando l'ru·
q.vo.n.l.&amp; 1.
r.H r.' pccu~ix pr~·narc d ·b'aI.loG!.
&amp; quid ln vendlllonlbus ,'elloc&gt;rioq 4 n.6·7 8.,.10 .11.&amp;11. p.61.
ntbus ILr "llI tir.lium.n.~. p,r 1
&amp;Icq
Addltbools iaclend,~ modus ln ha- Aduoc, "s fil~i de iure conctlTum,ft
IIls fifcalthlls hodle
alloru m
v[ II Ùtnlcm dttlll oblen nC',lOflur
11l.0l1hus ...x tCbllS cO ll(1llu[1 on i.nnl h. nOtart. non folm. ad he·
bu.;; Il1Ut.Uli~ cil; t:Ull CI[C:l qU:1Ilredes rranfmltl.nt.C.94 ,q.vn n,l.
tll.\lun :wb tll\.nu adllctC:dl,qU.lm
P·1 04
CI',a rompus "Iud [" Ien dl.c .~.q.
,&gt;1.\).1( ,(,.1-&amp; ,8.
P.18.
in r.Jct,(."bol1lbu,) h(C.lllbus ([l a [ ~'m­
p r~ ri lt~cl"tr conflJ.:ranJa.c+ Acquip nJ3Ill ." de IUt, q ~.l qUI, fic
q l'II.n i 7 S9Ô&lt; ' 1. p.I\.&amp; i6
L:\oua dluc IlITI,vcllO lOlO lxcmAddl:1", I1llll porcllllui 1&lt;llIcl fier; .
w.L.8q.l n 9.
r.il
c·I·1 I.n 1 .
p.G 1 Acqu lpar31' '1 ",do dtlo IÙllt dl IUAJd ..\to,,"n d_,p!. vel Il Iplt po(
rc,dlfpofitul1\ ln vn o ccnh,:turdlfUIH .l..llll nn h",,:clc ) (}'Iluu) perfJ n:'llhu01I11 :1l [ l IO quod pWI,. UIt,
m ·1 ullI cil dllure IIC\llrt lub ha')uando .lll'"r"allo ,fi
C G II·vtl.n J.l ... &amp; 4.
1'.66
netallltr p" tl lOdum r'gul~ . 'If.
Addlcbu JUI'\II"c1 tupll 10 «bus CIq.l.n.l l·&amp;: 11.
p.'?1

n,.

Albu,., Albin;.

ra

AGt " 'lUI ).\cl"Il ur,quandocn indiffeClt

Agnati vd cognari in legitimatione
liltj naruralts non d;cuntur ha bere prxludicium .Iiquod conliderandum.c.17,q·l.n.8.
p.I?'

A\ienatio an (cn(mur ex {ob diuilione faa. cr caullà tr.n(.é:honi"
C·'9·q·j,n.ll·
P.' 14
Alten.uo falla de bonis rdlitutloru Cubieél:ls pon condltlonem fideicommif1i pOflficara\T1, en nDIlius nlomcotl, &amp; reUOcatur. c.s 6.
q.vn n·7.&amp; 8.
P.19
AhenlIa poil pU1ificarum fideicomminam noo pollu", Impura!! III
q umam Trcbeilt.lllcam. calus
rei quadrupk. reddiruJ rar;o. c.
r6. q. vn. num. 9, vfque ad n, li'
p,jl&gt;

La,.,.

p.ll;

A/jUJ dlGtio implt; .t ea reperit pr:t!-

Alb mo rum cO lld itio qUllIs /ir bod;e
in Gallta.c.l.q.vn.n .8 .
p.1
Alblnl qUI dlcantur,de .lIu/ione voc,bult.ibld.n.,.
p .r
Albinorum bon. ois d,funais fi(cu,
OCCUP'I, vrv.cami •. IbId. n. 10,
p.cad.
Albin, regio diplomate .fficiuntur
regnico!.c . 'luo cafu ommbu.co·
modis &amp; lauoribus poriunrur,
quibus Vtrl ongin.l.s regni.ibid.
n.11.
p.6
Albino[ulll ""na ex conOirutione
noua faél: •• nno 1 1l9. pubhcat.
ro. M.ij 1140. dlCuntur vac.nti.
iurealbcn ,~ c. 1.q.l.n.l.
P.li
Alblnorum bona Impropriè &amp; fub
lara IigndiCl!lone dlCunrur 1" canria.lb.n.!.
p.ead.
Albtnl an llIlt herc.!ir. ", inC3p.ces.
c l .q.Ln., .&amp; n .S.&amp;,.
p."
.AIÙl1.flia.

cedcnm lpcelel quallt.lts.C.1 log.
Ln.4.
p.10

AUodiul'D quid dicarur.c.19.q. 1.0.1,.
P · 111·&amp;c.6I.q .vn.n. ~.
p.49
Allod .. 11S pr:dum;rur res cfTc PO"lt!
in dubio ,quàm fcudalis,c.74.q.l.
n.L
p.1 Ir
Allod;ale &amp; {eud.le (unt qu. lll ms

COntran x. Ideo non panum cu'ca

candem rein concurrcce, c. 61 . q.
vn .o·r·

p.,!?

Altern,1,i.a,
Alternatiu. pofi," inter gcnUl &amp;
(pccl&lt;m " rat expoliuuè : mlÎ
men~ dilp ..:mcnu) aur rtuiv ddp oli nol1l ) COnU:ldICOH

y

1 1 Iri

dl{roliti fic prollJblCiua &amp; 1It~.1
uua.t:lr.1 o; .qu.dl-.vI1Îc. nunl,l l

p.,. J.
Altenarton. ponionis fcudi con cr. Alt(.m:lliua oratlunis par.; VC1.1
lla" l" plOhibltioncm fa';b,.nvagcncrol ls club.. 1dlllll~"ur
{,dlu' dtb lt priu.n rotO feudo.c.
&amp; dedal:ltur CCi.lln 1,; ~l lHrJ.
A..
'lq·;·n.I.&amp;l.
P·119
pro

.IIg".'

•

�//I,DEX
propl i.ru verl&gt; 'fllll1 fiJ;llifiewoqll :dl n\( ,·cI elu&lt; co oltlli If"",
nem per ,I"m p,nem .Ilcrn.liquand" probel de liiIe vcl de
lU llla~is (pecl,lem : proprer ilconluctUQlI1c. c. 11. q. J. PC! lor
l.uum propornollcm .Ul menrem
p.IS+
dlfp"ncnlis, vcl rationcm dl(po1111 nls.c.I Oj.q.,·IlIl .I1.
p.;/.f
Apf,/I·I ;O.

~r:.RPM.

Appd,".c n o~ bce •• concentone
l'"ullegi) bel:&gt; l (0l'rtmo P~,"CI
Amiciti. qu.ndo redJ.1 in lolum
pe.lt"l\l ncquec,ClPC' c d. lubrcvel 111 p.rre rdHiUl&gt;nl Um (u(peptionc ) fi prop rio 1tl00U fuent
él:um.&amp;qu,nlum CIU\ lidei derra
CCloecU·um . (,1 , .'1.'. n. S.,. &amp; '0.
har, &amp; an am te"i, per le rrddar
p. wo
renWllllhah,lcllI.C. ; j. q.l.l n.l. Appellatione rrm[1[O. cI.urul. opevfqucad n.~.
p.18 ",
ra.rur cff,,:fru!1'\ uli o nc: P.;lfC!Uln
AmiCll' en Idoncus rcRis in innruqu.rum ,"un. dcleg.rllr.non 'umento vcl pnuata (enprur •. c. ; j.
{cm f('(pcétu rertq 1 comparcnus
pro (uo Interdfe. C 8. q. 1. n.I;.
q.J.n.IO.
P.187
Aml tJI M,

Am;eus.

j

p.S.
AI/m•. l dlffof,i,.

Appdl.uo noturo rolll nequlI. C.7,.
q.vn.
1'.'1'

Argulnenrum valer Je venditionc/aius afIignatlonis derctius fier •. c.
th l'ob paél:" ,ddllbotlls 10 J.cro,
J "'1V11.0.\.
p.lj8
ad vend1l1oncIll faélam (ub h.lla Affignauol1e Cola fir ./lioni, rran(fifcah .c.Jq I.n ).
p.,!l
I.uo.&amp; iuri, ceffio.c.) "'1' VD.n.c&gt;.
Argument um il conrrano Ii'n!'u, in
p.e.d.
Icgih us &amp; confillutÏon.bus dl
B.
v.hdllTimull1.e I.q.l. n. l. p.6j
lIrgumentum valer de pignori, 07JaHI1;'I/J.
bllgatio ne ad fi dwlfforiam . C.' S.
q.v n.n.16.
P"77
Argumenra qll:t' pr"Cupponunr .d de 8.unirll' de!inir cffe ciui •• quo.d ca
qua: rClp lciunt ( lUS vo!icarem,
quo di (puratul, non .ooclu"un •.
non allie III quoad onera. c. j.q.l.
C.98 ·&lt;1 ·1.n. I..
p.ll7
Argumentum v.ler de feud o .d emn .•\.
P.50
phyteufin.c.Joo.,l-' .n.I'. 1'.140
"B,I/ttm.
Bcllum ciuile quando .ppollarione
carus fOIlUlll conllneatur. c.8 J.q.
.Armotum .ppellatione remiges non
conri nenruLc.Jj.q.vn.n.J. p.l7'
vn.per COI.
P'1I7

Annua difpo!;lio vel Icg.rum {oillédum ex re dc:monfirat2. , (j yno

b,nefiClllm.

AfP,·!&gt;·tI;•.

:\nno reQHUS rci demonflr:l[~ non

{ufliciunr ad inl gum (o lurio- Approbatio &amp; reprohllio ci", i·
Ilcm rehth , quando (upplendum
d.m lien non POUUD t.C.ll.q 1.11.
lit ex vhert.rc pr.l:Ccd&lt;nllum vel
+
r·' ~
(equentlum annorum . dlningnl- Approba,io qua: fit VI n'lIl1l "pro·
berur, no n h,bemr in confi d",tUI.C.1 I.q.l.n.j+5 &amp; 6. p.I OI.
tionc. c J 1. q.l. n. S. &amp; d('dAf~[m
&amp; (eq.
n. lo.II .•2.&amp; 1+
1',' 09 &amp; Ico.
AnllCh"rs.
A,buYl.
Anrichrdis qUld fit &amp; quomodo
eonrcaébbus loco k~Jllm.rull' Arban qui dlguntur ex necent"'e
(l.ruu,a" habeant iUllliltGhelicln
v[ur.rum .dllCI poflil:&amp;quomoordlnanun. vel ddrgalam.dleuur
do di/fel3l .b emllnne perperul
"dilu,: &amp; cui us lit cfléaus : &amp;
c.• O,9., ).l.n.) .
r· 14\
quomodo vmetUl vel vIcier con- &amp; qUld de Arbilro volunrariè eletlo
fine n&lt;~mlare flaruu.ibid. p.ji6
rraél:um. c. 98.q.J .o.j.+&amp; \.
p. 21 9
Argumrnlu",.

Apach".
Apocha folulioni, tributi vcl .1re ·
rius puhhca: {unaionis (aél.-. à

Argumenrum y.Jerd e adoptionevrl
arrogarione adJegirimauoncm.c.
'7.q 1.n·7'
p.l~l
Ar!;u

}lrrenom Ch"n"lliffimi RegIS Hé- Bencficium diuifioni, h.ber locu m
inter plures m.gin,.rus ftaud.s
"Cl publtc.rum • H6. d.c Ij. Dccembr. non YlImr clUili n,uone
p.6+
l'anicipcs. e.6l.q.4.n +.
aur lure.c.j o. q.2 .n" 5'
1'.1 0 Ilcn cficium rec"pecond, in n. '0num cOAceffum d.ht.oll ab
tUto eft comm lUS COlllmunt:. c.
AJ{mio.

n.-

Pl i !

IOo.q.l. n .l'.

.Alrerrio in innrumenco non rdeu'l
alrorent&lt;m il prohatione,fi agat.c.
18.q. !.n 8.
p2;8
Afferrio li batl onis exrn iudiclU1I1 [,a.lnCldenter propret a"ud, O1h.1
prJ:lUdlCat.c.28 .q.1.n·4· p.140

nt'nefi~ium

rccuperandi intm an-

nom d,hllo h côcdfum à Oumo,
an fucm lurrogaru1n loco rcCcif.
fion .s,qux conccd,rur Ixlis.c.loo.
q.2.n.17.
P.278
l1on,l.

Bon. &lt;le iure non dicumur propriè
vacanna nili in dc:feaum legiuPrillcipi s haher cffeél:um
,nO[UI11
herctluill. c. l.q. 1. n. 1.
"hudlCatlOUlS à illdice.c.JI.'1vn.
n.1.2.&amp; ).
p.lj7
p. 14
AfIigualionc. f.,/l.c à Prin cipe. ve! 11 Ilona (lib gen.ralt &amp; lai. fignificadonc Jlcuntu[ V:1can tLa quo quo
1ud.ce (ucccdu!H loeo (olur ion l',
iure finr in 61&lt;:ulll ddata.e~d .ql1x_
m3xime: aJ huncctft:él:ul11 )V[ non
n.).
r tJJ.
pofli t pcc Ccqucmclll donalionc1l1
A(Jj ~n.rio

1

1

BOll~

�l '1{. D
BOil. qu:r feudar.rij h3benres IUrildlalùnem tcncb.nt &amp; poffideb.lnr ratl'Iuam f(allCO &amp;. Ilbera Intr.lin",,, ftu.1i , non f,,~runr ln
villmo gencrali reeurCu [ocorum
affoc.gl'I". c. 50. q. !.n. 10.&amp; IS.
p.,? &amp; fcq.
D0n. qUJ! in vlumo gener.1i recurCu

EX

'1\, F. 1/.

c.
C~",".

Anon .mphyteuticUl debetul

vfufcuauario, e, 6 domi·
CnUS abpenûente
v{llfru/lu 'rwnue-

foco 1um Prouinci.c non fuer:ltlt

afl"ocag!ara.q,,'" polle. rirulo emphyteullcarJo vcl alio l Domino
pcruenerunr .d plehcios, &amp; p
qUlbllS plcbeij ln c"lIcals contribuere leocntur:ti h.llu(ll1odl bona
ponmooum pecuellllenr IUr&lt; prçlarionu.d feud3tollUll1 an remancant tnbutaria &amp; tr3.uLèant cum
oncee coll a.ndl 3d feudararrum
QO.q.l n.I,?
p.IO.&amp; Ccq.
Bonaqu.ndo :Cunr in obl'gatione &amp;
pccullla ln foluri()nc ex dlfpotition. Ihruti:runc f.culras {oluendl pc&lt;u,iam durar. quou(que b.
fuerir CONCn.ta fuper .aionc IUoicati .,.,?o.q.vn.n'7'
p.1 S+
Bnni, in IifcUIll d.l.ris dlilgens 10qlJltiriorerum lied debct ,cum de
ICllpllone fub lnu entlTi o. C.j2.q.
vll.n.J. &amp; qUIs JUdex ill3m f.,cit.l1.
,.
p. 16 7
BOllorum poffdT'or refp&lt;au iuri, yOJutrfJlIs h. ber v!lle dominlum,
hercs vero dlfeaiJ m : hCl r (e(peth. rerum lingul.t l inm hercdlta,is,bollorum pon- fL' r hlbc.t plc num dOllli "ium Ville &amp; ditcaum,
heres .UtCIll nullu n' t. , \.'] .1.n.9.
&amp; '0. Id em in tidcJC o r.llnlJ1o VOJued.\J fatl:.l rCnllU I, Ile. n.II.ll.
&amp; Il.ex ' ]'la ( On c\ ufÎ 0ne (cquun'al fex JUrIS rf!;,a u.lingu\'ICes, à
11.I4.V{qll. "I".I,? p.I;\.&amp;{eq.

rit propl ieratcm iure pr.rl.uon".
0.7 Lq...
p.IO)

°

BOnorum I1 lubdlum &amp; IIlt ,uoblllum

Cop.giurn.c. J 7·q·vn.n.14· p.JIl,

CA/hum.
C,fhum, villo, eerritorium, &amp;:culi,
IignlficRnr lunUIll vOlucrfiearcm.
cuius poter! vnus h.bere dil,·
aum oOIlHniurn • &amp; ,[ter yule. c,
'5 .q.l.n. 7. &amp; prob3rur fingul,",
ter hoc à n. 8. y(C.luC ad num.1;.
p.Ij4.&amp;feq,

C.fllUIll fortlJlrorllm {ulcll'irn. in
(;, pell'" IlIm, q u.ndo de calu 1'01'
IUItO &amp; (o!ttO &amp; cm.orcllnolio
tene:t.tur, rc:fel unrur ..lux opinlo,
nes ln lll~ell'i contr:l\ Ix:quJ. Jlrde·

ce ÛlnlOttlOnts ad concord"rn
reJucuneur. r. 35. q.vn. pmeL
p.I!\
C.fus omt/fi" • con(uellloine tem,.
nc. ;n dJfpoli[lonc """ ordm'''1
&amp; cOlOmuais. c. J 5· q f n.l. &amp; j
p.jOO

c.,.nrum vnde lit d,au m.c.J6.q.l'
3ppcll,u ione iura &amp; .aJOncs loin.u .
p.J I)
nllllè comprehenûulltur. r. 97. q. Caranrum qUIJ tic. c..p. q.l. n.9.
... · \. J1.2
p~~l"
p.J66
Cm

fT

M.

Calaneo qtl." dcbe.ne dercribi &amp; rc- ferri.c.17 q. r n.19 ·&amp; 10. p lJO
Cenfualu contr«i:7w.Ctn(iM.
in ClHaO:ri gcncrah rCnOU:HlQnc I;ngulales lCru poffcllorcs lune V 0 - (en(ual;s cOllrr.étus du ... rpe" ..
ca.ndl:(l!cu III fUC.'g 'J 1 ,dl cllone,
fUll[ &amp; dt gUI bu. lcbus lia&lt; .• " •.
qu in [ulli. Il VOca l &lt; 1f"dICl's.c. J 6
&lt;].1.nJ 6 &amp;J7·
1'.I~l
q,"pcr tOt.
p.J" Cenru.l .. contr.étul fiC!! r' glll.lIrer nOIl rolec de cebus Ecddi,.
Caranrum de. iure cOmlnunl per
'luos hw debeac: &amp; qUld de COIlib.n·48.
p.14!
fuerudll\e l'lou ln c,;lx, coJ6.CJ.l. n. Cenrualls cunuaaus (aplc naturam
con' rùél:us CnlClunlS &amp; vcndmoj.&amp;~.
P·J I 4
nI! fe lè III omnibus. Ideo (lUlI i&amp; quas perfon.s &amp; res onon"e .le
mè rrnnsfU lldtnlc in dlam.cl f.q .
beat ,n.2. &amp; 8.
p.jl;.&amp; (.:'1.
&amp; qu." fù (m a feruar i dcbc", 10 COll1.n·5 9· 60 .&amp;61.
p. l f~
Ccn{U.11S
coneraétus q",d propnum
feaione cacann.n.9.
p. J 1\
Catanrum liue ",111111um de iure
habe.e, &amp; qu umodo dlflel.t ab
prlUs no n fùmit effeélum) quàm
emphvreuli.c.1 r.q .• n.8,. P.I)4
pr.rlidlbu. proulll&lt; lafUm lie in ti· Ccn(um (oluimu, oc rc l1 oftra, pcnm .. rum,&amp; aél:is i nftll'J3CU nt,&amp; co·
fionem de re ahcna.c. I\ .q.l.n.ff.
rum lèntcntia comp rob.l tulll c.
p.14!
J6.q.2 .n. lj.I-f.18. p.P!.&amp; {&lt;q. Ccn{ùs propriè pr" fh!Ur ci .qui non
en d"eaus don)!l1us. C. '1.q.1.n.
COltafin inlinuatlo Ilice IlHroduét:a,
Vt obuleeul fr.udIOus.c.j6 .q.l.n.
4+·&amp;4!·
P·14!
If·
p.J16 Cenll" mClltÏo f.th in COlHl.&lt;'[U
f.cirvc con".:lus dIC.rur cen(u.Car.nrum reaè &amp; {olcmnirer f.,lis.
'"p.q.q.l . l1um. 4j.H. &amp; 4G.
/lum, quos luris clfcaus pl'oducac .c.J6 .q 1.11.20.
p.c.d.
p.lft
car.nr. (olemnl3 non Nunc in Prouillel:!.) lèd ta qucC vulgo vocant
CtJf.ms CM'jf".
COt.,h., fuflt defcnptlones fum mau", &gt; ;n qUibus nulla IUrlS (0- Cc([,nee cauffa dtfpofi[lùni., cellàt
p.IO
cff"aus.c.)0.q.l.Îl.l0.
lemniras, lèd deceptio ob lI1Xqu.ltlltcln pl ru m'lue inucn;eur.
Ccjjio bonIYum.
c.j6''1.2.n.ll.
p.e.d.
Ceffio bonorum non 3dmill;tuI.
qU30do dcbltum:defccndlt ex de·
Cedenr;. , p.aum qU31ldo noceac
héto, vd qu.fi: feclls li ex coml'acefTionaflo, &amp; de mJrCria dh:icur
au.velqu.li. c. 1)I.q.\' n.Il .J.l.&amp; S.
c.6J . q. vn.per ro[. &amp; declar.rur
P·17 S
oprimè eexlus in 1. J. C. de nouar.
Cedtrt a,ltontl.

&amp; rc:(eruucu[ anciquorum amnes

Cej;'1n4r1IU.

0pllliones: &amp; lingulari dlibntbooe.d concordlam rcducunrul IU- Ceaion.riu, don)!ni rctinendo iure
pr.d.llon;s non extlQgull hypo~33"oquin pugn.llt; •. ,bid.àn.,o.
,hec_s. C. 100• . J. lIum .l.f &amp; 1 )1 •
v{IIucad fin.
p.69'&amp; (eq.
II b b
p.1J7

�l't{,,

J)

C" ·CJ4 ltUS.

~

ucnClone deo&lt;iemur domiciUum:
c.8, .q.vn.n.j.
P"H
Cilli. d.mnum pro (i,a ciui"le paf(us . h~bct .Gti"n.m III f.llum
ua CIUlrau:tn,V[ mdcmnis confer·
uetur ab c•. c.' +q.l.per tOt.p.1I0
Cillls,lI1 co la. &amp; lubHatordltf&lt;rUnL
c'78.q VI1.n. 1. 1.&amp; j .
p.ll!
Ciluras , quemadmo,blll &amp; mmn"

'o-

caun".!, po ·
I...O IlU3. eutn, .qm om

C irCU lfUS Înutilts vÎr:mJi

cdl pr OCt dl

E

ni C.l(U rcncrerur rcl..::ua.ealrcrum
cum quo P" IllO lo co proccd nd um &lt;llevIJ,b.,ur. c. 1~.q.l.Il · 5'

non

p. l~ r

pt1tdl

de Ju re 01 ulllJrio

ad·

n"trere .ddll~b o " c lll l'on p"t'.
ibm vcndltlol\cm lub h.na. c.!,

Cit.UID.

'1. ,.11.8 .
pJj
Ci'1rin fil!! rum 1 ~~ i·inlorul1l.Sc na- Cl lli ras q1l.l: non h:\ber cOlnmuntm
l
~
h ln Jnc~npeCUIlI"Il1, cogitur Il nponttt co!.
1 'ébm pt" 1;'lutlonc d blti ('u,·
C lit: l l
1111
Ifr~lll~\llOnl&gt;
~I..C
j

Il

t\

.u .... \.

1

ta~ll

q

f.l~1

li

~

rcm

ratl '.'. '4·&lt;]·l.n

lln .. ..; &amp; 5' CluJ(a\

P ! , 9· &lt;. (;"1,
C I.;\tIO nUf'11Ulm (('nf'fur

IUII,;

l'

P·1I9

','1,',percoe.

p.9)

k "ptll an ttt fcudorum

lIl"p".e.6

r(lnitra CIIIHas 'lux non hab, t IlInrd,tl,,)·
v( in

IH.'m, n ô porcrl (l,HU t a rollcr~ :!op.

cau!l .. pl.1c(.,&lt;hrll( (u,nl\1:lrlè &amp; de
rl.tno .. lj.q 1.'1.\.
p.19!

peU .. loné.c.7 9.'1' vn.penot.p.,!O

ul., "nri I,n/\ -l'I 5 u.:1 'Tlh.\[

1

intrt\JuClal/rNl1f"
p.\?
Cn:tcio n'ln rcyuit !tur, 'lu,Uld., (CIl- Cbll(ula omni ~?p"',lIi.", Y/m", .o·
Cl tatlO &amp; C.1l,II:t.:. c &lt;'bn illo

tha D. 0 .•.61''1211'9.

renlia fcreur furcT nlJlorh) &amp; nu·
uifcllo, OC vr IlIILl., l'r,,b.t1ones
d,r.dcr'ntur.e.6 1.q.l.n.). p. 16

Cmis pro dl.bito ciuitat is incarcerarI non &lt;lobent,aJ' cog ,,(ed ryll ru-

pCl3cur elfeélum "(peau pamum
llugal1tlum: non autcm rdpetlu
(CH I) co mparcntls pro (Ua IImr-

effc..c.8.q .t.n.ll.&amp; 1) Idemintn·
firulO cnlo gacétlgiaco.n.1 I.idem
de [l[ulo ,,,,hil nON4r; l'tnd'ntlA?,
rell«".nt.n.IS.
pl)

cl,lue the[aUIJrlUS CIUltatls. C I ~.
Cltr;â.
'l . , .pcr cor.qu.·1l.
p 11 8
Cilles in c;Oulf. (ux vnlucelitad. poi- Clerici pc o cenohus vtlvelhg.libul,
(unt cffe ceP« • &amp; qllomodo hoc
'lu.:r pendullr l'anOne re[UmfÜl'
Ot "1 ·II'j;é6',.c.; j.q_,.'U6.p.",
r Un1 v ocan poffu nc (orain ludlce
qUld 111 C. J (f;t vOIucrfÎc:u lS moca pcc
(ecUbrt .c.19·q ·J·n+
P.lfI
no ua", qu oci(atione m colltéb- Clellci ("nt ,,"munes à (olullonl
ru m.n .1 G.
p.e,d .
r,abcllaculll qUJ:
eiuu.·
Ciutll{;\.') ex conu clltione contra~l:a
tum Imponu lHur. nili iOlpolitio
qU :\I)U" rr . n(c", ~d fihos hcccdC$.
eflcr f':Iéh p,u (ubr.dm, ,d qUI
. c.8,.q.,·n. p&lt;rtot.
p .l \)
Eccldi, de 1ure communi dl;,t
CIUtl"" lob nOIl lilfficit .Ii ex con.drtrrcl··c.7j·9· vn _n ·f·
Pli'
t

n.tOm

&amp;qulO

R E II,T/ M.
~ qu.ndo pro "eubiis &amp; cunodi.

qUllnturcollditioncmp"r~n:t C.
cluium fine Immulles.lbld .n.1.&amp;
'7·q·J·n.'.
r 1 Jj
J'
p." 1 Collcaa Imponitut nOn (olùm l'ro
Clerici .d (olam ordlnltionellllairebus t1nmoblhbu. &amp; l11ob,I,bll !~
corum non cogulltur conf.t.:rr~:e[((d edam pro pcconbus &amp; IUl\léli roulfa collationls commulli. hl
ris &amp; al", qu,bu(eunque f•• ulnClerici. cum (&lt;cul."bus: Ccd renbus.&amp; an p' 0 3I1'"1&gt;ltbus ./3ruquiritur,quèd c1tr1cu$ &amp; populus
ri,s.c.)6.q.l.n 1.&amp; 1.
Pl ' J '
Clmul ,onue,.ta"'. &amp; c1t1lberenr Colleél. quo ca(u dle.tur an omala:
(uper coll2tione [,ci en.!•. c.?6.q.
&amp; an lit munus r.,le , p""o nalt,
vn.Il.4.&amp;
p.ll1
vel m,flum. &amp; an in collectl ' petCledeorum bon. habcl\[ ImmUl,i,,fona lil ptllleipaltr&lt;, obl'gat •. , .
17.q.vn.n.1.1.6'7.8'9.1 0. 11." . &amp;
tem à colleélis.c'70.q.vn.n.I .&amp; 1.
p. rol
IJ.
p.J1o.&amp; l''q.
Clericus Colitusvendcre f[Uau. pro· Colleéh dl munusexrraold,natlu m,
ueniemes de «bus CUI&gt;, nOn dlci·
c'4,.q.,.0.34.
P-160
,ur mac.cor, nec incldit in pa:. Coll~alS ,mpunendi. cauff. lubonalu r .fin.de VII.&amp; homfl.dtr. c'lldlorum Regi •• eI Proulne,,,,, (0q·7 ·n.l .
p.; 08
tCOrCs po{fell,ms [um ·{o,and,. c.
81.p nor.
p.I!!
COItflor v,[/igaitHIiI_
Coll
rolucnda efl ab vru[r unu , rro.c. 8 5.q.YII.n.).
p IG,
Coaélor vcélig.lium, 0 peeunii te- Colleéh.atlidt rCI C3talhorç fruaus.
giam penes li: recine" • qua pœn.
c.,8.q.1.0.1.
p.tt ;
plcélcndus.C.10.q.YIl.n.G. p.181 &amp; quomotlo afficioc.Il"4.
p. Hg
Collcéh lo lucnd, ell.b co qu, PUICollefl.l.
/idc t cJUlhrer &amp; nacunlHe: .c.!l8.
q... n.j.&amp;6.
p.ll+
Colleél. «gularlt" imponltur per
ÛJ!Qllw ..
:rS &amp; hbram ,&amp; non l'cr "p'" vd
fum an ces: ntJi L:luilll1llpolÎIIOtltS C olonUSp.,p&lt;tUln qu,Il" Il .dullm
rcfpicere, per[on"', pcdon"I ",r.c.
open &amp; Imp ni; t&lt;&gt; IlclIlu AUt
lUtnllS (,uauo/, •• d (rubahm,m
'4·,\·[.11'4·
p.119
Collelh,dllferc l. f&lt;lcagio &amp; quo morednxl[ , augmemuI'Il ct'n lllS vcl
do.e.17.q.l.n.14.
p.118
funélloo,s nvn eogltur pr.rn.l e.
Culltéla de: jure: co mmuni ROll In1 c ,8'9.2.n·9.
p.1!6
poo"wr nlh CIlubus &amp; illcolts:led
ComtJ,Comrt ~/III Pro/t;,wlfO,
~ r flatuOIIU PIOUIIlCI ,t' lI11p ù nl - Corn" ProulO(lx rdp,au fendl y.
tur etl'm fo rcnlib us pùlle il urrbus
nlucr(al ls,habtr IlHentLOncm tun ..
J"am de IUet li.rprr domlOlo dic. 17·q·, .n.ll ·lj·&amp; 14 .p 1;0'&amp;("1.
rcGlo Illt us fcudl : lecu, m «bus
Colleél" de lure II1lPOIl' "ll,.nll1l11
ciu/bus &amp; illcol". /ail" duo bus
panicubrrbus 'pli us I,udl.c., ! .q.
c.ftbùs.e. 27 ''1.; .n,1 . j . &amp; 7 .p_1 j j .
1.n·77 ·&amp;7 8.
p.q j
&amp; Ccq .
Co mes PrcuJOcta: hahc! pmdiJtcm
in C ol ketls pcrfonHn prillcipali"r
condcnd.c leglS &amp; ILllucnd, «itra
ob!Jg' ta,bona accefiullè: ,dto (clUS CO J"111llU Ile .c. J j .q. ~ . \1. 9.Î .r. r 17
Sb , 1
Ca

r.

ca.

1

�l'){,,DEX
Cllf"t~ Prollinci.&lt; hobtr omnl:llura
1111 pl.! rI:d l:'lln (llO ,,-omiraru. c. 1 J.
'l. I . 1l 1.&amp; 2.
p.198

REaPM.
Commcllt arunfis.

V-

Comment:\l'Icnfi~ incarccratum plO

nlu", e,hs t'cudi habct dll'caum
d Ul\\lIlIUl\\, val'llu, vrlle,(od rtCpot!:u rctOl\\ li"gll brum ex,(!:en ·

clb.mlS &amp; « pellii. cufl:odluu,
ccm ail r rin rc potTIt. e. 67'Pt[
tor.
p.il

C ûm,:~ PrOU1IlCId.' refpeél:u Îl1l1))

t JUIll InU"

tCUdl III11It CS . va{allus

Commifsio.
dIC"ur hJbere pl&lt;I1UIll:lC perfcdum dOl1l 1nl UIll Oc. pOldt Illa s
dal C ln t.lOphy[eu lÎu , el. alit:Il&lt;l rl! Commlffio l'rinclpis direcla otdl.
1\200 pro ex.eCUlIonc: lufilCÎz,nOQ
fÎl1l.!cunlc:nfu CVnl lOS. c . .2.9. q.l .
dcr,'gat o rdmari:r iun[d,,~IOOI.(.
p.q6
S.Ll.2.Il.j.
plo
C OIl'\..'S Prou tn c Îi(, 11 0 11 h,lbet d o mlmOIn tèudl n.li rcl pt:él:u iu .. is VI1J- COlllnlltflO gcner.li. f.,ch ordIOI'
nu 'uper currcdlOne lux dJc:C('
Ut: 1 Jàlls fe-u&lt;.l!,&amp; no n refpeétu tinlis,HOIJ eX tt:ndllur ad cl [leUHI·
gui Jru.ll prxdlorutn ; qUia plc-no
iur ... pcrClIl ... IH :l.d v~fJ.lI unl. c. 6 1.
cll"o •. c.S.q.2 .n·7 ·
p.!1
q.VIl.Il.I.&amp; 2 .
p.+8
C.rn
Comi""" l'r.,ui nci,,, &amp; Forcal 'luenj , :'Idt;1cl·nréfl.lUt Cllllfa{ &amp;:-S tuerune VOlta: rcboo fra nc');)! pnncl- CommtfIi pcrna an commitu.lllrii
emphytCut. locaucti, petp"u;.
p.lhr&lt;[.c.l .q. l.n .lO. &amp; 37 ' p.8
tub all nua m.rcLde tcm cllll'by.
\Â 10 &amp; c .l u .q.v n.n.l.L
P'96

n.,.

C Ollllcaru S PrOU II''1CIZ,

Dclphinatus,

tcutlcam tine contènfu clonunI.c.

&amp; Oucaru, Medi olanl peruene1 Oj .q.v ".Il. ' f.&amp; t6.
p1'1
tunt ad Regc m Franci., , vt per le Commllio renunClatur {acitè perr~·
[cnnonCl11lurc: prxlauonis J (:lR·
errent, &amp; Vt III" Rex d on lln.,,,ur,non ranqu,,,, Rex (ed vrDux,
quam per aétum comrartum: nec
poreff poflea va CIal!. C. 101 ' q.v~
Comes,&amp; l)e1phmus . c. I.q.vn.n .
n.18.
p.P7
21.
p.8
Co

O1ItJfUS

Prouinciœ du~ vni ones

CDmpltlernitM.
r-Fer1\ntur.lbIJ.n. '1_qu3I um te n" InI0111(\[.n.26.
p .8.&amp;!)
Cnmll'ru, f'rouIl1cl.c &amp; Fortolque- C omp. re rni,as fe u lillario CpItIlUl'
Ils quftl1d o rcpclbttefl:em.vd ml'
ri) "d c')[nnam Galloru m Regis
BUat c tU S rclbmonillm. "Jf ,q.l.n.
pl'rIlCnCrUnr (;xtdhll ucurO C aro ·
20&amp; 2 1.
p.1 89.&amp;frq.
"ComlllS PIOUI\1"." Inclyrx bmil .., ·\nd l\ \J' vlt ilOi J efuna"fa(t ;tIHi
{~,. che LO Dc.:.:'mbr.
Ibid, Il .1~ . ,, Il.;0
P'9 .&amp; 10
C n llllf C.ll1 P:lIUII1II Il1 'l'li (e tItClt , Concefrum proprio motU,nun Inlrl.
Iag ltur cOllccll tun per IIUpOrlunl.
(lI lllll on lif • &amp; creans NOl3CIO
j

{llO

dln

COl1ccfTio faéb ab Ecclefia c&lt;n(ecu,
C,a. fc:cun,lùm con{uctudinem
Ecclcti.t conceden",. c.3). q+n.
1.4c;.
p.Joo

Conàiti •.
Conditio lideicomirri quamdiu pcnder, VKor ptob, bIi"c:r ignota( re
llitutloncm hdelColUmilIi poilo
habcre 10cul11. c. 1. q. 4' IUlln.t7.
p·H
Condirio fi fine lib. ris deeell'crit,
adicaa tideicol11miUo,.n euenif:
Ce cenlènda fi, flanm faéh condemn:l.[i on(! an ad clU, Implemétum mOlS natUlalis expcltanda.c.
) 6.Ll· VIl.n .1.
p.l.?
poil l 6dlti onem fid cieommiffi purificaram -allC:nata non po{fum
ilUputan III quarram TrebdlianlcaM o b quadruplicem rationem. c.)6.q.vl1.n!).
p.j!)

ConduOlor.
Conduél:orem rci fi(calis non Coluen[cm penlionem an lit veiltus
fiiCo ilium ex pellc:re,aut manu regm 111 pl'Ouenrus iOleaa illos Cub
auaione dlfllahere, vdlus ip(um
veil c qllod colol1us haber. C'76.q.
vn.pcrtot.q .
p.140
C onduaor operis publiei v(que ad
quos annos (C n~3tUr dcviuo op~­
rIS, dlfill1g Ul.ur. laul: 108.peno,.
p.J41

,

Il' ,H llllle,

p,Jnltu a:. pcrna
p .ljS

tA 1,;n1,&lt;.- . l, , &lt;'j .I.I) .9.

p.l00

m 'lII&gt; c.!8.~: .n.f.

Cu

Confi·ffio dor is ,n emanare dic",ur
in IlIlt . lI .\ Ill(p ·Ih. C. 1.q . ~.n.2o.
p.29
Confdli " , \1"'1(&gt;4\0 , vel compromdful11 t.l,;lUIU il Vlndito re, .n

pr.,iudiat &lt;mtori. c. 68. q.
P'9 t

1.

n.l.

C.nfifcatio.
Confifearis boni. cui penhonc. debtal1t "pplic.n. c. 'lI.q·). num.i .
p.21 t
Confit':.tls bonis rransfenur domilllum ipfo lure, [amen antequa.m
poflinr bOlla oceup.ri pcr /ileum,
reqUimur fentem,. dccl.ratoria.
c.),.qua:fl. vn.num. Il.11.&amp; q.
p. l 68
Conlile.tio omnium bonorum faél:a cor am IUdlCe .ruus Manotchl."pomgitvi«s ad bon. eIiam
(xtra [(:.:ntonurn &amp; Mooan;hiam
confi(can", exill:entia. C. 4,.q.vn.
n.l.&amp; quid cie bOniS cmphyt&lt;utielS.n....
p. 3H

ConCanguillcus pr.,fertur ceITionario paai rtdimendi .licèt pofl:ponarurceffionario domim. c. roo.
q .l.n·7·&amp; li.
P·2l7·&amp; lff
Con(angloineus valens reunerc lure
fanguini, rem ex c.urra iudlt.ri
venditam, an exclud.t (ecundum
credirorcm offerentem priori, cui
res fui, addiél:a, c.loo .qojon.6.!&lt;
quid in edIionano domini. n. 7.
p. 28 7

Confi»fos.
ConCenfus agnltOrum vd cognatorum nOn efl: requirendus in IcgltÏmatione fi lij l1a(Ural ls . Imo 11(que adlcendennum , nifi iIIorum
Cub quorum pOlellacc cne, pattr
fili; I&lt;gitimandi. cap.1 7.q.2 .n"f-f.
&amp;6.
p.1 7 1
Bb b l
Con

•

�'1tE Po PM.

J,NDEX
RegIS f.,aa anno 1408. qua no&amp;,.
les nobdir .. viuenre, fum immu·
nes il r.lliis &amp; {ubfidlis,noD h,bcr
locum ill Prouinci •. c.lo.q.l.n.j.

COnJfu~tlfntJ.

Connirutio iuris Alben., in comitaubns Prou inCl" &amp; Forcalquenj
p.;
(.éh fuit onno 1r; , .men(e l~nu.­ ConlHrutio iurisAlben:r non haèet
rlj.c.Lq.vn.n .;9'
p.1!
1 cum .nili eXlerus defunausfuif.
Con~iruuo de AlbiolS ex v(u &amp; coLôr IOcol. regnLe. 97. q. vn.n.l.~
{ueruJme rec'plt cleclar."oacll1.
,.
p.1I4'&amp; feq.
Ll.q 1.n.10.
p.l0 Conlliturio e.orbit.", reduC! dcb"
C "nflitu}ione non aUtem confueruad c~rmillos iUI iicommums.c.97.
dlne in rroduaum cil, vt is cui res
q.vn.n+
p.llr
{ub
fi(èah fuerar Ilberata,ex·
clud.tur,&amp; pa:n. Ilull'" !tcitanoCDn/im udo.
1115 mulaerur, li Intra oao dies
non dederir fidClulforem, rema· ConCuetuao-in .uaionibul &amp; h,UII
neme locauon&lt; .puu eum qui vlmallmè eft attendenda • &amp; Cp"
tim~s obrult, ,C'I.q.1.1l.lq"" coGhnda.c+q. vu.n" o.
p.17
lb,uri" ell p"nlln f.uorablils p.r- Con(uecudine hui us Prouinei.., va·
um oJlOf•. n +&amp; 6. P'47'&amp; (oq.
(allus pon inutlliruram fign,nca.
Conllltu"o R"gis ceduCi dober ad
tiu.m &amp; f.cramentum fiddllalu
tCllu inus lUrl$ cûlllmunis. c. 6. '-1,
txrlnum 1 mincndus dl: an ru.vll.n. l.
p.66
eftl porldfr "'CIll fcud. authon.
Confl"u"ones ftud.le, [.CIUIU 11IS
13tC:C Url3: I n ucf\lcn IlS.~.t 011·
commune: tn omllibus, in qUI bus
Cuctudo cOllfor llli, en dtlpoC.uo.
confuclIIdo r gni vel ProulOeiz
nt iuris fcudorul n. c. 10. q.vn.n+
e'pre{,,, vel &lt;aCH" non derog.r.c.
&amp; 1·
p.,1
, o.q.vn.n.,S.
p.91 Confuerlldb Gall 1"', vt fcuda lin",·
Conllitutlo prohlbillu1 Lothanj &amp;
daéh. Id inCLu p:urimonlOlum,
FClderiei lmpp. in,iI. d~ proh,b. 11intclligitur quo ••J ius di(p"n,"dl
flcnftud.p" Lorl,.&amp; Frld. de COnde iplo feuJ".l.IO''1.vn IlUm.IS.
{uerudine huiu, l'roulIlci:r non
P·91
{eru.tuLc.1 l.q·.c·nuln'79- &amp; 97. Conluerudo G •.!h", non mUlaui,
qUlcquam d cfeuJ al,bus dmm.
p.lfJ·&amp; 11 8
ConO"utiones Ne.poliranz non
ucllnur.m dandam, vel r"ipi,n.
habe", locum III co mi atu Prodam,&amp; ciu. '1u.lllatcs: Ideo quo.
UlnelZ, etIÏ (ueflnt [afta: rem pore
.d h;cc , conllnutlonc, feudaJ"
q'uo comrtatus Proumci::r &amp; rc(cruari dcbenr.e., o.q.vn.num." .
gnum Neapolll.n"m Cub ..delTl'
p·91
PClnClpis dtrione &amp; pOl
Ie- ConCuttudo Prouinciz (peci.lisck.
rogol conlilcrudilll gcnet.lI ron 00",ur.c.'I'&lt;J.1.1\.,6 .
p.lj8.
ConA:nuno 1. fi'co. . de c'JnutmtnJ.
gnLc.lo.q.vn .n.lI.
NI
fifr. rI,blt. 1\0n ferua"" in Galli •• Confucrudo iUII eOIlIt.ri., qu.,,·
nec in l'rOUtilCl •. Co lI. q. vn .n.7_
mm Gr ration.bilis, deroS" iUli
,ommuni,&amp; en alLtndenda.c.ll.
p.IS6
ConnlrutÎo &lt;Z.roli V 1. Gallorurn
P·,tl
'l.I .n.;.

han.

f,

on".

COD

Con(uerudrne lOduci pOlen vr ln·
fubrid,is, atque pro .Iiis bonis.C.
nrum enr. probent, qua: de lurc
focagiatis.c.\0 .q.t.n.16.
p.a
non faceren[ lidem. c. 11. q. l.n.s . Cunruecudo tubuCl1s ImmunÎtac(m
p.,8 i
laudnlliorum de lure dcbltorum
Conluetlldo &amp; obfcru2IItia inrerex in (olurû d.lIolle f.éta elcauCfa legltim:r Ilon ellendltur.d .upremnrur dubi. "Pllula priuileg'Num.c.ll,q.,.n+
P,lOI
é.honum veébgall3 deb". ex diConfuctudo pOlell mducerc ,vI aé.ho
llcaél:ione cerum [.th pro (olupc, (on.li, pro pcnlionc fupcr ccr·
tlone {uppiememi legillmz portionl$.c.88.q.vn per lOI.
P"7 1
ro /ùl1d" conllllUto ,dtl ul'wmra
fil1gul.ltcm fundi (IIClCrrOrCm. c.
C'1IIrallHJ.
1 •• q.j.n+
p.c.d.
Confllcrudo immelllori.lis habot
v lin pflUllcg'j.C.17 .q .j.l1+ p.ll 1 (on[t.aus in dubio iudicatur po.
lIlU cenCu.li,. qu)m emphyreutiCordÙ"ludo lIJUCtCraC1 habc:r Vll11
c.rius.e"I.q.1,n.\ t.
p.146
Itgls.c. o .q.vll.n 4.
p·9 l
ConJuctudlm: :l.ntiquÜlima rcccpnl Comraétus non dlludlC.tur ab effeélu, aut 'CCldcnllbus : I"d ex pro('ft 1 VI Cllltor 1'(;1 pal ucu\aris 1vd
pria lùbn.ntÎ. &amp; naturali qualtiuns al,culu, fiudl tCllc.tUr petep.24 8
late.c.l9·q·,·n·7;8.&amp; 9.
rc lIlucfil[uram Ilhus (el VellUr1$
p.ll0
à cu"a. vel. Pllb"c.no h.bente &amp; q.1.n.l.
Contribu,i..
bile pmellatem.c.l9 ,q·l.l1um. f.
p.l&gt;f7
Conlùctuc!o an valoat vt ciuium Conllibutio lingu\orum mUllÎclpu
&amp; incobrii nô auget vniuerfiratir
per:rquari o &amp; f.culratum quorifocagium,
Jicèr nUnUa' (,nguloni
fado lied p a nir 1 non CIC3t1S nec
prxllatione,.c·f
o.q.l.n.H. P,II
VOC3tlS 1115 quorum imerdl. c.ll.
q.l.pcr tOto
P"94
Corre/a/iI,a..
Conlùtludo ... ' arionabilis non va1er. nec firm.rur aliquo remport
eriam &gt;mmemonali. c.ll.q.l.n .... Corrtl~tiuorum eadem en Ilarura.
IdeQ dl{pofit .. m in voo, inrelligip.191
tur d'(politum in .ltero. c,17.q.1.
C on(ùetudo illtroduél:" ab hi, qui
p.17l
n...
non habent Il "fd,tbollem non
valet: n 1fi 1uperions authori"te fit Correl.tiuorii regul. VI in vno cOnnilutum cenfeaturdllpofitum 'n
confirmara.c.; I.q 1.n·l_ p.ead .
.1«ro,cerr3r. qu'do per(on", funt
Con(lIetUdo 11011 debct exICnJI vltr.
,"3:quale, &amp; iunum dlUerf. conca. in qUlbu, fuit Ipecdicè (co uara
dilJo.c.69·q·l.n.l.
p·P7
ab tnn cluo.c.jf.q.j.num.l.j.&amp; f'
Credltor.
r· 2 .97
Conlu&lt;fudo en n"éb iuris.lieul p'- Cred/tor poncrior non h3bct ius
oftèrendi quandn pnor ereduor
Ctum &amp; Il'pulario,c'p'lI.q.) .n+
ve"d,d" iure crediro ris, vcl venP,' 9 8
Con(ueru dillc (c:ru:trur inP rouincia,
du, o f.éta ell 2 ludicc excqueneo
iudicacum (oknllllter. c. loo. q.;.
vt pk he, J P' 0 bonis a fcudat."is
.cquiotls contribuant III tailliS &amp;
n.1.&amp; J.
p,181
1

CIC

�INDEX
Creditor pollodor an pomt offerte
qui hypnt heei, incumbir ciuilirtr
in pr:riudicium direth domil1l
&amp; n.ttl r. lirer pomd.re: qu,mul!
volentls retiner_ lure pr",l.tlonis.
credltur rdpeétu (u:r hypurhetl
e.l oo.q.j .n. !. &amp; qUld ln ce!lionaclu lh tcr &amp; n,rur.lrtcr ICIll pulli.
rio domlnl. vi 'c Il. 7. p.18!.&amp;
d"a&lt;.C'9~ " I.l. n. 7.&amp; Ij. pUI'&amp;
187
118
Credltor poO:erior offerenJo dotem Deortor offerendo in" •• nnum m·
Jcfunéti vldux confirmar libl pidltori integrè ludlcHum ,.n pr:.
gnu:.,&amp; fuccedIC III ius mulieris.c.

101q.vn.n. r.

fCI':Hur 111 recupcl:J.t1one rd (Ul

p.19'

dlteéto domino vo lellll e,ndem
rem h.bere iure pr.dallon". " p.
100.q .l.n.! .
p.16\
comm D bllorem fiCei non portn
Cumu l.ri po(fnnt .étiones origine
proccdi reétavia per (implcl(,iÏi.
contrat;'.. &amp; Cubordin.tè tr.étari,
mencum bono rum debltods, &amp;
quando ex parte .ét"ris inctnum
Ill orum reduétionem .d lll.nUm
eO:, quxn am pooùs competat aRegis:Ced deb&lt;t procedi vram·
CUtlOnIS, qua contra fi(" dcbilo.
étlo.e.GLq.l.n. t.
PH
Edam cllffi Hlcerutudo non cauffares agHur.c.j l. qu:rll.vn.num.ll'
tur c faao rei vel all:oris rrob•.
p.169
bill, Ccd prop ler varias Dd. api. Debitum (olutum vero procur'lori,
repennon debet.c.lt q.l .n .•. &amp;
oiones .ibiol.n.~.
p.1+
Curia poceft principum beneficia
\.
p.• 87'&amp; li!
ded.",e. cap.jl. qu.rll. vn. num.
De,pOl1t!..
La.
p.H4

D.
DA"mum.

Decilio Guidonis Papa: in q. jj6 oppugnatu,.c j.q 1.n.8.
p~8
Deciho Matth.ci de Aflliél" , q.lll.
quomodo procedar.c 1!.'I.Ln.n.
p. ri 8
Decilio GUldoni. Pap"', q. j84.nO"
procedit de iure commul\l,lcddr
iure mUllici palr.h c.cx ordm'flOnc generali conuentus totlusDcl·
phinatus.c.!o.q .•. n.l .
p.j

Amni alia ratio in iure &amp; alia
lucri. cauC98.qu,dll.num.!.
p.11 0
Damuum patimr ille qui aminit
qu.le quale luccum. cauf[ 11.q.l.
n.9'
p.l))l
D.mn um ex .Itcrius f.ll:o p~ffus.in­
demOl. prxllandus ab co,propt:'
D'f"'Ji"
CUIUS f:rll:um Jamna .ffcll:us fuit.
&lt;.1.4.q.1.II.,.
p.110 Defenlio eO: de iure nllura',idconon
poteO: rolll O:.ruto, vel conCUlru·
'Debit.r, Dcbi t1/1/I.
dit\e. cap. l5. 'lua:n. 1 . num.j.

D

RER PM.

ex plcnirudll1e pordhr:s fi t Ic
tllual1o.c.j&lt;l.q.l.n.l.
p.l!?

D·fun'I"".

DrFllnéto nug inratIJ hcrcdlbus Ilo n
Def"'p" •.
dcbelllt r.,larll1m! l1lG pro &lt;emporc quo (up"rllcduirdcfullélus, &amp; Defwptio ad f., luul11 im habc"",.
peOllelHc !rte fie" potdl. c. p. q.
aH de iure hoc procedar. c. 94· '1,
vn.n.7.
p.16S
vll.pertor.
p.104
,
De(crrptio qun pcrfiCltur ll1CNp"".
Dc/cg,It, •.
lio, n011 Jebel fieri pèndentc I"c.
Declararut 1. d,ft"ji"/U ["uItAl c.
jl.q.vn.n.S.
p.16S
Delegatio dl O:riéti iuris, &amp; regulari cer non extendlt ur. c. 8.q.l.n. j.
Dié/i,.
4.!.
p.80. &amp; 8t
Ddegadonis materia pet qUlnque
caCus ~ '1ulllque conduliollCS Diélio e/J, importat indufitlam PCl(on;r.c.9 q.vlI .n.j .
p.SI
dccl1fotur lillpul.riter. c. 8. q. r.1
n.l .vlque ad hn.
p.So . &amp; (eq. Dilbo t3xadua non excluait ca(um
fimllem, ".bemem cande," vcl
Del cgatio gener,lis &amp; (p ci.lis dit-m.. orem ratlOnem. c'H.q.vn.n 1.
ferunt III duobu\. C. S. q. t. n. la.
p.l7 1
P7 G
{ecus ft ad limirandllll&gt; benefinec procedit argumentum de vna
clum rrl'l1Cipis lit ad .céb. n. 6. 7
ad aham, cù", non li.t de iure xquiparata.n.lI.&amp; lj.
p.e.d . .&amp; 8 . . .
pl71
Dléllo vlliuetC.lrs .mm! , totum 10D.nllmbrarnen,,,m.
clud".c.! l .qllxll .•. n+
1'.10
Diélio alll!4,implicat &amp; repctit prxDenumbramcnrum rerum feuJahi!
cedemis lpCClCl qu.lllates. c. Il.
in u·a qUa! tempora L1clcndulI1. c.
q. 1.11 4 .
p.l O
l)).q.1.I1+
p.147 Didlo [imper,dt. vlliuerbllS aflitmatiua &amp; accipirur pro omni {cm ·

pore.&amp; omni c,Cu.c .• oo.q.J.ll.lo.

Deplllall.

p.1H

Deputati decreto ordinis .d per .. •
qu.tlonem cluJUm fac.endii , IÏICD'jfcrtntia.
cedunr in IOe1l111 &amp; officlum petxquntorum : .dco (cru.lfe debent Differentia cil inter eum qui !rabet
modum,fon\l.1n1,&amp; (olcmnir:lrcs,
qu:r ab eis (eruabanrur. e..p q.l.

0'7 '&amp; S.

p.,6G

p.19~

Debilot quoad ius &amp; cffcll:us domilJij intelligitut pcr c,eJitorem

DI

DcrogallO cirotio"is .cl conCenCus
6110rum l"tu .. II"m &amp; legillmoI WU non cil: nccefi"na quando

vt'rbalem inu('(brur:tm t3ntÙm,&amp;

eum qui h.b.t Clpren".m licentlam vel mand.tul11 illgredlcndi
propria authorirore poneilloncm,
vcl fcudum.callf. t 0.q.vn.nuOl.16.

p·N
Ccc

J)j

�} 'l'\:., D E %
comp"hendn dores &amp; don;l(i~
ne' propre .. nupd.s: tanl \XU.
l\CurUI11 qua.m llbc::rorum gr~Ul.

l)igniw.

&amp; honor&lt;m ilhcitè V(Ul
tO~um.cad.q 11_'.
P"I
IIlcurm pœn"ldàclllog'j. c. Olfpoti"" AUlh,nrlcot m 1"(, plOccd" p nd~ntc c"nd,t1QIl~ bd".
'S· ' I·l.lI.~.
p.• J 8
Dibnlu tcm p:\rcm li qUI hab(anc 1 is
COIlIllIIJIi .cad '1·1I·1i'
p.J7
pr., ced ere deber 'lui poor dl ré- Otlpuli" 0 l.ro. lwU... ,. ",rfll~iI. t,II
lr~~t . •. vero &amp; gormano ("l,
p" rc, &amp;,)UOII")"O .c&lt;'p' dcbe.r.
dcd
.tratur .c, l-f"I';'I1.8.
p.lIl
r .JJ
c·5)·q·\I\·Il·;
Dllpoliuu 1.1 dt • "'!.C'-. ab.lrgJl.op[unu &amp;g&lt;rtn.no knlu d&lt;dml~
c.14.q.j.n.1 1.
P.lIl
I.fi
In
d
•.
C.
Jt
!&lt;l'
p.
DdpOilllQ
Dilatloncs 'Jua: ponUllllll '" (ubb".
Il,.nlb.
qu"mouo
11lI&lt;;lI.gcnd
•.
"
Ihuol1lbu" pm ten"ItlOlbus &amp;;
'1Hcrpcll'I,on,buI,lunr 'crcmrot9·Q ).n .. 1 J.&amp; '4,
P·lIl
u;r.1.5.,)·1.1l·\ _
p.G~ DIJÎ1ohrio cj,IIJ.Jt.,\ 'aicIIJ.dlftm,n
corn./rb.G.lerualur ln Calli. fipltf.
datlonlS caulla ccff~1He, ceffar 'pla
bylcn de cnmllle h.. rcfilCO"~
d,la"".c.\ .q.,.Il....
p.GI
iu,lIcc 10,.0 pOI.nt le !e'WIII &gt;d
r.mmul;o.
lUd,cem Eccldi.fl,cum, c, 4,.q.
vn 11.2.
P.lll
Ù Di'l'lIl\UrIOIlCrn 'nduéb .unqu.m D'lpOI"''' c. 1 . in p.deconfimud.Ttl.
opuatur augmelltUm. c. 1~.q.2.n .
J",d. dec\ar:uur. &lt;':10. q.vII .• n"I.
6.
p.109
vlgue ad n.16.
P'll
D,rp"li,i qUl:I ,bct debct ,ntdh!,
(Ccul1d,lln loc' con(uctudmem\·
Dsnumer;uio.
b. ell faét •• c. J \. 'l.uotll4·num,t
01l\u me &lt;OlIo rerUIl1 fcud.lium (cu
e·Joo
dcnumbra1l1onrunHluando &amp; '11- O'lpolir'o 1'1";[e j(rAu4'OJ. C.dICl&lt;...'
[ra qux [cmpor. dl facio ndum .c.
(tb. &amp;- "nJiI. non habetlocurnhodlO in P,ouincia,&amp; 'Iuare. c'il.q,
'9·'1·L.II+
P'~~7
'-0·9·
P,I"
D'fpollll o §.C.rmlro Felrci.inqu,bUI
D,fp_Jillo.
perloni, habe.[ locum, &amp; quao·
D,fpo(,tin anthomic", "l qU4,proce_
do mors c,ulils l1alU{3I.~qu,P"
dl[ (oh'lIll III hb~n.) tdhiOlÏs ferc&lt;ul.qG,q.vn.n·4·&amp; 5.
P'I!
CUndtllll C\llnillUncm .oplllionem OiljJOliuo 1. eYI1.1'ceilH .~.rtl 9H&lt;,dtDoel ,ru m.c .•. q.-f.Il.,.
p.l. 7.
dOl" ur. L. IG.,!.vn.num"4·&amp; ,6.
&amp; proc' Ùlt euam III ,l,&gt;te cOllfe(.
p.4 0.&amp;
fa" ,quamd,u " " n pcobarur con- 0, {pohtlu 1.fi"~/.Jrdt '''''f,.9.proc&lt;.
d,r III tr." I'tt,ollevcI al,op,tl.
p. J f
n . ""m.n. '9,
&amp; tnall'! 10 cxtr~n elS pcr[uni ~ . Il.
facto c&gt;; caufla 01lc&lt;0[.1.,.6; .q.vn.
••.
p.)G
p·iO
n.J.
Dllpofillo §.q ,,~mobrcm , in A urlun/'- D'(puliuo 1. ba".i Ztnon,. nOll blCil de rcftlf utlombuJ,&amp; t a 'l'lit parI(.
b , loCLl1l1 ln dlllrattlOntbUI li.

Dlgnit~trm

. p.l&lt;lS

rro

o

1

,.1

élts.

kERf/M.
'Qis :\ procur.tore Cxf"ris , nili
iuffu vel mand.ro Ipeciali PrlnD if! roElIU.
cipis fulffcnr f.éb". c. 68. q. 1. per
ror.
P'94 D,flraGlus fo lo confenru fieri non
DifpolillO §, pr~tert4 dr/c"t"•. non
pordl"e non ,mcglO. c. '9.q. ;.11.
procedi , ln Galli., vbllèuda fulU
10.
p.!5i
red.th ad inflar pammonlorum,
Doéior.
'C 69·'1·1.n.,.
P'98
DiCpolitlo 1. errc•. If d, l'rob,,,. &amp; 1. D o~orcm (eaCfel'ens, l.um !Ion fit.
pUIll[ur perlla tàlfi. c. 18.~. l.n G.
MmJ. §.firJ. If de Mer.II.c.urlr: g&lt;rmano [cn(u dcclaro,ur.c. 7o.q.V II.
p.IJS
n.8.
p"o; Doéto[ fi fuoric Gmpli.:,rer conduétus, ,ncdligltu[ condol:l:us (eDi(po lirio §,fil,um,t1I m.th. qUlb.mod.
eundum confuerudinem Ilud'j. c.
Tmtur4/. rffi'Clu""wr [tû dcd:u :ltur.
Il,q.+n·l·
p.Jo",
c·71·'1· l.n.J .
p.IJ'
DlfpolillO §.fifl"I,I4. s· fr.mm,• .ff: de
comr"!J.mll.gcrm.no (cnCu ex fenDoma71ittm.
'ren[l' Baldl ù,c1aratur.c.8 J. q.vll.
·n·4·
Pl19 Doalaniale przdium Priocipis nor.
DtfpolÎ[io 1. fi (il"" ,It/,..C.d, bon.pr.(ubi"i[ur collcl:l:lS.c.8 G.'1. vn.n.f.
fà'pl. II cèr ln pecu lio caflrcnr. vel
P, 1 71
qU'li lit hod,e corrcl1:.: tamen ill Domanium Princ,p" &amp; rcs domaniales (une 1I11mt:lncs à concnbupeclllio profeétitio m.ne, eII'llI
hod,c mcorroét •. c. 92. q.vII.n.6.
rionc .. II'.rum. c. \ 0.'1. 1.I1UI11.6.
1

'p .I'9J

p.S

-D,lpo("io I.ditm f"ni10.cum opinio.
ro( O:u[olî Ihi, clfi commullIS {it,

'.mClt de confuetudlllc G.I".~ nô
(eruatul' .:. 9f- qlll:ll. VII.nUIII+ Domen ici qu.ndo fine idonci "fles.
p.1O)'
c'li"I.l.n.".s.: Il .
p 2S7
·D llflOlÎti o §. P"'~' 1'M/i"r 'olrm por .
-DomIlJltl) Donwmmt.
I",d. al"" . • 11 &amp; '1uando habcat
locum III emph)'tculi C.IOO.'1" n.
jJ.
P·~17 DO~lIIllj ciufdcm l'CI plutCS elfe poeDllpolirio/. vb.a,/lJHc. C. d",,,. dot.
lunt: &amp; quod dOfllllllll1U habtar
non habet locllm COlltra /ileum,
Comes l'rou,nc,:r,&amp; quale v.falnec alios hfibenres pouora JUra.
lus ,&amp; qu.le elllpny leut&gt;. c.,\.q.l.
·C.I01.q vn.n. " &amp; G.p.19"&amp; ' 96
n.... &amp; .;.
P"jj
D,fp_'lil1o l.jin.C. dt 'Hrt rmph". ha- DomlnlJ du(ai rcr~ntlo in COlHraI:l:lI vLnd,t10nlS f.tb 0per,ru, vr
b" du.s pane, pnncip.I,,: 'I"'fml'! priar con ... crnic lUS prxlatlo.
comraétus ,Ile fi, cmphyreuu us.
.... 1lI ~ domlnicum: :litera relplClt h·
c., l.q.l.n...
p... ~
rentl.nI poffidclld,. l'no, pars DOlllilllu1l1 JircélllOl &amp; vrile,&amp; pl n. proprictas,d,tfel'ullt.&amp; qUI&lt;'\ Gr
hab cr cres 1Ilcclleélus, qui decbd01l111l1U1II vlllUtrrale &amp; p.wcutantur. c. ,o;.-q. VI1.nUll1.l.J.&amp;~.
Iarc.c.lf''l ... n f.6.&amp; u. p. I;;.&amp;
r·;O?&amp; (~q
I~O
CC c l
Do

�",/J1:.t
))o14l1nitlnl r&lt;l'UIIl IÎnsula, UIIl mll,
llllllres feuJ, pkno IUle penlncr
3d v"lallull1:&amp; Cornes Proumc;",
Ill .. rum nOIl h.\bor d,rcélum doIllln'um:lè:d plena propner", peenller ad v .(allul11.,.1 1'(l.~.n .H. &amp;
».
p.'J)
DOnllllltll11 dil c8:um &amp; vr.!c corro1.1tIonelll hJbcnr: ideo nOIl 1'0('
funr lOe.dcm pcrlonalimul &lt;onhllcldicur lice parcn\ltas &amp; filia,io.C.'I·&lt;1·2.n'71.
p. , I~
uomimull1 rerum parnculanü fcudi, 'luod h.ber y,r.llus ,llcèe Ijr
plenum &amp; pc, fcGtulll: ramen res
dL" non ccnCl In .110&lt;"0. nec do·
"""'Ulll illud l'0lcft dle.llod,.\le.
t '9 '1.1 Il.!.
p.147
1)UII .nlUI\\ pet Icgcln (ratHlcllur
11'10 lur~ line ah'IU' ".d",ol1e. e.
;"I·II'.~.
p.16,
1)"'OIlIlUII\ lin!;ul""u", prn:dlo, um
'l"od habcl •• lallllS, h,èt lir plcoum &amp; l'cr(eétum. (Omcn nOIl dl
~lIoJ.,Ic.c.G I.q.vn I),J.
P'70
DOllltnu~ volis ;10 polfî( vcnQcJlœ
domIno dileél:o dtrcél:um don\!nium rerincre ill"d &amp; con(o[,d.fC cum vu II domllllo : Cicur dIre.
aus dominus po&lt;cft rcunere &amp;
conro"dore vendeme vllh dom,no.c.6j1.q.Lper &lt;or.
P'97
1)omlllus ,"rcam rOleft eri.m pof!:
duo. mcnres de iure ft.cu&lt;os ftllnerc IlIrc pr:t1.uonts &amp; purgare
mor,,".c. 71.'1 I.pertor.
P.lof
Dominus dll'cél:u, qUi r&lt;lInUiC 'Ult
p'.l:kl&lt;lOIlI5 plopflctaCCm 'CI vendüx,clllu, vlitsfrul:tu, in qUlI1qllé
nHlm pnus, fuer:n ycndtrus,an du
tance 9u,nqu&lt;IlltiJ vCufiuau paf.
fircanoncm ptrcrc. c. 71.'1,1 pcc
CUI.
1'.107
Donlll1lul\I qUlndo II1cidcnrtr .le.
~Uci,U' ail proberur e, qu.fi porlcmonerel'Um incorporalium : ill

1\,'; R V M.

'lua qUTrt lone triplex opinio n.
lerrl1l ,c'7 +'1 " p.. r wr.
P'''J
DOIl1I1I1UI11 d llca" ", leu propllclll
an quali l'0md a&lt;ur,d,Il!lIliUIIUI:
ve, quamJI~ lunlu. III .du .cqu,.
[cndl ;lIud, quali poffidealue ,Iid
pOllqllJIlI dl perrdtèaequlficum,
poH,den (èu quaCi nequcar. c.7+
'!-J.1l'4.\.6.&amp; 7.
p.117·&amp;lcq.
DOIll IIl lU III pollquam efta[,eulqtlZ.
(jrum, rUile ,llIu. v(u, non dlClIUI
quali polldlio ,11Iu,: cumdomi.
ilium &amp; vlLis ipfius domulIjnon
li nr dlller/a.C'H .q ,.n.6. p.IlS
D~nllnn l m qU;lI1do pe;rlcnbl pOltn
&amp; l'"llIdc,' vdqu.(i. c. 74.q.j.n.
7.

p.lli

DontlilUS d'l'eau, in ecmtèu ICi
elllphylCulll.t pOllur cft agnllO:
11""1 111 Icf ud.dl forl'n h' fi CUI.
c.loo.q.l.n.11'&amp;J! ' p.14d:
217
Domlllicali. iura qu:rdam honoll6.
ca &amp; 'Jua:d'In vlIha : h:EC ln I"bl'
'u &amp; pOler,u. (ollhdcra,. di
n OI1 poflunt, nec ièpari\11 a lUI
c.uno\ ,kd ln a/.lu d,J uttalù"
ccmb,l .. C. IOO q I.n 16'&amp;'7'
p &gt;19.&amp; Icq.
Donllnu. dllc8:us qlll cmIC à (UQ
eml'hyccuea , an retratèum con·
làllSUIllICatlS CIIncar. c. IOO.q:J.O.
j4.

p.l"

&amp; qu,d in ccmonado Dom,,,,

\'Ide n H.
P'!19
OOmlnll l't"anO"io fi, ipCo IUre,
qu,"do h, ex d,Cpulillon'legu
vd ftoruu. ,"ur. ' 00 . g.2. nU1I1.9.
p. &gt; 39
DtlOUnu,S pordl retincre iurcpr,da.
ClOnl&gt; rem addlél:.\m er&lt;d"onex
call1là Illd1C3lI, e'"," pollqu'n1
dcbllor ,ccupcraUir : ae en.mû
dtbitolltl\lalt(cm ln poilèlliune
re, addlél:,r .• 1OO.q.l.I1 .j1.&amp;: lI.

p.l Ji
Dom,

Dominus ectinendo iurc pc;rl'Cloni,
culo cmtioni! vel . Iio oouo drulo
rem ex ca ulla IUdicati .ddlé1:am
Ccd drulo .• otiquo fcudl , vc rccuucdltou (On(eqUlwe euam CIIIOpecalant &amp; rcun,ram feudo.e. 10~.
luruenlumqulnr&lt;e p. ms,qu;r beq.vlI.n"I'
p.pl
ncficlo .llCllU. ft3CUll derc.hICur. Oonllnusrellncndo ,ur&lt; pe;rl.noni.
p.l l?
rcncrur VIlICe (uo fcuclo, (ceu. ft
C, I oo.q 1.n.iJ.
Domll1lum rCI yxori configmltx pro
rcm em:u au[ aho volu ft rario ti[ecum.re don, non cunsfeerur
culo .equiut. c. 10J. q, vn. n.17.
ln vxoccm. c. 101.q. vn. nU111.jO.
p.jll
p.197
DOlllino d.reao qu.ndo cmplly rcu·
Dos, 7J~I.d1S r&lt;s.
ra fine t.onlè n{u domil'll alrer! 10(JUil perperu" fr ucnd'Ill rub .n- Do, in dcCcendenlibus I.:03tori, ln ·
nuo leJttU l em cmphy[Cutlc:Ut1,
rd llgltur t'Cmra a fidClco\l1olll!o
quo rcmedio Ilbi COlllulawl' vr
cx taCl(3. v0l uIHace alccndc:nns,
l'CI 10e,,,.I: namr.lem pollduoqUI hdtlComnullum rdiqulC. C.l.
l1 .. m lI\UICO condudolc rccupcl:aq.~ '\.1'
p.l!J
cc poil;r,li nulIc 111.111 lurc pr:rl.- O~. v 1 dunario [,tb .me grauamen fidc,,'0mnlllIi lemp.' eft ex·
[Jonl~ rCclllC:lc,llCC ad comnllfrum
tra omocO\ (Ulplclonclll fralidis.
.gere.• aul:lOl .qu:rlt,vll.num.1 9.
e.d.q.n .1 0.&amp; Il.
p.l'
Nl7
Domlnus (,i&lt;ns f.l(u m procuf3co- Dos vd Jonauo p opter nupuas facta. hbens fidpcommillogr.u.r em {ua lI u,lHnt agtrc.~ illlUdlCIO,
tu
• 311 gaud am pou,(&lt;.:gJO aunec prolllbcns ,JI)cdhglCUl' rauhrheu"lJ:
m qll{t: "'plcx «fenur
core.c.".q.l .n. 1.
p.IOS
Opll1l0.11.'2.
p. j '
I d~m,,, P"J1 curethone", l,bd
&amp; muftis r:HÎolllbus connlmarur
h (a lli p.n,uralollS. n. 1. Idem ln
OpllllO 10al1n. d~ AIl.nIJ.n. IJ &amp;
Inln 'H ... n. ~.
p.e::ad.
DOIllIllU\ lhrlc.tu.s rctinend o tUre
amplu'lIl.n.lo.
P·ll
pl.d.lIH.jlll~ rcm emphy~cUtil.:3.I1lJ OOCl!t hllJm cft officium patcmum:
quod habcl kglS ncee!lI;a'Ull.Ll.
qu."\I'\1 luu') cmphytcut.l!\ [en perpt[ uù !o(;\Ucra( non dl vbilg.\tus
P·H
q·t·n. , .·
ad :1/1 1'1 U.II Il Ilh.tt;cdc:m lnloL.tlno~ DOlait; Ct, 'Jlub,lcs , qu;r Lëw:m&lt;lo
I",uart pollum .heo.CI non pol~
nl: optlil .. m: u.:n..:cur (amen preCune line conlenlu vxom, &amp; ICctium ",CI vt.l annU.1! ohhgauol'lJs
U:Lt:l. form~ 3uchentJca: ,fiue 1 me.
a.'llll1l.lounem fnundum 10101301
C,d SC.Frlie&gt;.C.J,s.q.VII.n.l.&amp; J.
pr:dlorc 10calOlI.c.,oJ.q.vn.n l t.
p';18
p )24'&amp; reg.
DOIlUIlUS retÎtluH.lo iUf(~ pr~darionj5

Dvtis augl~·JHJ.lm ("oollante m:ttri-

1lI011l0 f.tél:UIll non habcl pnudcg,um dous.c.St- qU.cfi.l pcr ,or.
gatlO I H.:collCI,:m:1. C. 103 . q. vn. n.
p.r6+
2+
p.po Dort. ex.~ho qua: fi, conlt.llee llIatl'imonio ob i[lopi~m vui, Jicitu
DomilîWi 1Ct Incndo iure pl.1.l.ltIOilIS
11l.glsconfjgn.\II~ vd d&lt;puIÎr,o(
lion h~b&lt;l rCIl! t~n'lu31U .le nQ~o
quàm r&lt;ftlluno. c, 1 Ol.q.V.i" n.(
acqulfir31\1 ,I1CC dl.\m r,·(Iider riCcc;
&amp;9'
an r"lTogccur loeo crmoris quo.d
omnJa c:xpu (~r vd

t:lClrè

JI)

obl l-

..

�INDE.X
&amp; 9. &amp; de v mate hUlus onclu,· tilicuemmd"untur. c. !l6.'1. V I&gt;
fionis,vld .n I l .
p.l))l.&amp; 1))7
n.1.&amp;;.
p.119.&amp; Ccq
Dotine/htuno verè lit ln catü I.Ji
car.I1~",cJecus ln caCu 1.~·b,.JhU[.
&amp; r3t10 diutrlitatis. C.IOl.'1.VD.O
11.1;.1~.&amp; If
p.;~o.&amp; (eq. Ediéhlm pr",coris prohletn, llbertum vocare in lUS p.!Conum line
ycmt p.m", cil odJO(um, p.rt1m
Fauorabdc:.c·''1.1.n·7·&amp;8. P'48
Dupl.menlUm prcnl in lici l3t1one Edlaum rcgls Hcnnci non comprereeum lite.hum (ub hall. vendlhendlt contr.él:um emphyreulis
rarum , pro rtgionum 3 locorum
f3élum à n(.lIo de ce pa.-ciculon
dluer/iat:, vallè (umllur. c. 4 . '1.
C.I j .q.l.n.n. &amp; Ccq.v(que .dlin.
vo.n.16.
p.),
P· lfl
DI/ •.

7\,ERPM.
Emphyceucicus concr.au, noo po- Emtor qui f.ll:o v(ndicocis re cm.
ccCl cr.olire in Cl11tlonem &amp; 1Ieota Yll non pOlcl\. an con(eqUi dcdillonc:rn:ncc ,lb us naturalll dru·
beat imcruCuuum mcd'J lcmporis
mçre.c.1 j .q.~.l1.I'1&gt;'
P 147
pcculller qU'ln mut~o (umCerat
Erupbyccutam poUe facerc allUlIl
y, prwullH&lt;1 elOtz loiuem VCR-,
c1t1phyte.lt.m ,quomod&lt;rmtclhdltori. cauf 77 . quo:!l. l. per toc.
gendulll.c., [.q.l. n. 8G.M7·8S.!!1.
p. (.11
p.1 1['&amp; leq.
,
[Hi.'Ii.,
1;"";,, Emt.r.
Euiaio non dc bccur a procuratere,
qUI vendldl[ procuratOflO nomiElIltio &amp; vcndlti o contr.hitur quo
tiCS agi tur vt dOllllOiull1 m ll,fc11(: lecus (, proprio nomlne. c. J9.
utur:tc::cus li :tgntur vt d01nWHIIll
'1.1 perror.
p·P.?
dll.'"tltum rcr!.lancat pcncs;vendl

EI.ait&gt;.

.éhI,

Brius nOn en Idoneus cdli,. &amp;
E m?!'jlluji' ,E m(J'YI (H!.f.
xq .Ip.u,ur funoto quood cctlim:"J'dum. C'.H' q. 1. n. 1 -;.&amp; IS. Emphyccuiis comr,aus qu.mulS (çp.1S))
pe dt cadem rcprobecur f.aus,nô
probac domlOlum neque polfet:
Eultfi~. [càf.. '1.n.
h~ncm: nlri cci.m pr obccur (olu'''0 canollls p« iongum cempu.
E~c\di. vd IU1l:\5, an pomnc ucur
Lfu.c.- !J q l.n.ù.&amp; 7 .
p.ll(
mlnor rt:tlnulln 1M[('grun'l , vt:!'LJ EmphvcculO re«pla lnucllauC3 fidiého poil h3~" "adltlnnem &amp;
gnlticanu. pOtell prop" •• uchoLb«a[lonem f.a.m .dmitt.cur.
1Hat&lt;: mgr&lt;:dl p , i1~ffionem rei
c.~. q .vD .n·l.
P'I!
CInphyccucÎcz ... la q.vn.num.;.
Ecclrtia cxcuf2rur ~ttan, a muncn~
P·9 0
bus ordln" liS. 'lux I"'ponumur Emphycculis ccc\eliaftlC' regulanter
pcJonlS pro rcbu!. c.+1.q. r .n.)3.
fic,nullo prcuo data pro '''tpao:
p.lI 8
teeu"n rebus prol hanis. c.q .q.1
Eccl&lt;ua an renneac (ù3 prluilegia
n.J.
Ip.I14
etlam vrgenr. neceUitace belh. c. Emphyccur.ici côc"aus dupic. (pe))6.'1'" per lor
p.10!!
lies (cu k&gt;rm". c.' 1. q. 1. n. 4-1.6,
Ecdc(,allici non (unr communes à
p.ll!
colleals.'luz ob pubhcorn &amp; cu- de I:lnpbyceufis (ub(bntl. no cil ocnluncm c!cflcorurn &amp; I.. colum
c.pm datlo.c.lj.q l.n.~. p.1 Li
Emph'/
.

E

.

ex...

cmph)tcuG&gt;.C.,!!.
!or.
q.l.n.I ..
p. l~ j
EmlloflJs &amp; venditioOls natur.IIs E,aélorcl pccuni., ClUitads, (quam
effeaus &amp; quah las, V[ dllfen ab
pro pecunl' Regi vel pOtr1Z debita exloluendo, Clulbus &amp; 1n&lt;O.;
cmph:tcufi. c. 1)). q. I.n.j+&amp; [.
lis CIUHates unponunt ) eoucm
p.t.d.
pflUlicglO co.alonis. non per!'oEomo &amp; v ndlflo d lcicur''1uoodo
narum, rcd bonorum , quo fi(cu s
vcndico[ ve ndit ao nuam pen rioexigll,.b ip(,s (luÏtaobus exlgerc
ncm fuper cerro fun do CUIU Jopoilunc. caur: 48. per tOto c,ull:
mll1lO 4acdv 1!llUsfund •.c.I,?q.
1.0.6.
p.1H
p.JS f
Çl1JtC&gt;\' hcrcdIC.ds h'lbcc aaionc,.- Exaélor colleél:r yniuer(,,,cis, li ncébuas (.!telll vuies:led paUiuer 06
ghgac eXlgercllltra congruW\l técr.nfcull t &gt;11 'l'(UIll , tcd d.ncur
pus, poceric per(onohtcr ca pi &amp;
compelh (oluere dcbltum vOluerçontra hercdcm. c. lb. '1.' I.n. 10.
fit.tlS, '1"od ·polle. rtcupc.:ablt
P·ll!
Emror l&lt;iens vendltotem 'gcrcl'co
ab vnluerlitate.cau(.I+'l.I.llum.\.
p.ll))
re ~m ta .nt:c con tradlCens,lentenlia c •. Il) vcndltor~ la .. ri bl przludlcot : &amp; 'lu'" reqUlr&gt;ncur yt fib l
Ex"p"'.
prxiud".c. c. 68.q. l.nu01.1.&amp; j .
p .))~
'Exccptio Ilti(pendentir, vel ne conIIneom caurr.. dluld.tur ,qu.ndo
Emmr non pOt Il (t i:un .",;ll.tiohabe.t iocu m. c. 'I .q.vo. per r0r.
ne fna. dom 1110, &amp;expeaaco clU, con[enlij, po il duos mcnl;'s
P·lIb
propl13 .Ulhol nacc po lliJcre: {cd Exceptiones doli metus &amp; i:r(,on"
qUlbus comrollus rel Indu",u r,
dcbec luxra fOfln.m tlatuti Pro~ws Illas non h.bcc propno lur.
UIOCla" inucfiHUIam petere.l ra~
[cd bencficlo pra·tons . &amp; offiCIa
çionum Curto: 01lOqU 111 Ï11C1dcrct
ludicis llobiii CXpedIU(\Cur.C p.q.
ln comnu i1ùm. c. 71. qua;lI.1 n.l.
vn .n·f·
p., 1
~.106
E&gt;ee
IOlt111,QU13 Cflt

Duo (pecialia non pOllunr conCur- Elcaionis vnlCUs
conllitbit
rcre circa Idem. C.!. '1.1. num .quem 10 '1uali poRdIione IUns ep .6+
Itgenddicuc per (olurr oncmYl1Iu,
E.
penGonlS CÔllltUICUr quIS ln qu.fi
polTdIione luns c1igcndl. '7 ~' .
Eh"..,.
&gt;-nJ.&amp;...
p.I ~

o

�/ 'l'{ DEX
Fcudum pOtiùs pr;r(umitur :\nriquu,

INDEX
Exaptiones 'lu"" impcdiunt lids tngrcffum li omm.ntur non rcddunt iudlci m nullum. c.S' .'J. vn.
n. 7. &amp; 'lUX tint c. certlones ,lia:,
dlcitur.n.8.?&amp; 10.
p.t6

F.

'Iu.m no""m.c·H ·q·' .n.1. f .7 . &amp;
8.
p.114'&amp; (eq.
Felldulu in '1"0 reqllirirur di(cllfIio Feudal.rius h,bens fcudlllllifdlébo.
qU :l I H;\tlS p c:rlÛI1 :E

AGlum d'cirur C~ntf.l Icgem,
qu.ndo non ell lol"mnirer ùGlum.c.J1.'l.vn.n.u.
p.170
Exclufus pcc Icgem.b olficiis publt- F.Glum IUru" «c'luentlS iud"acis,lnrdJl~l[uf de vrdlbus J &amp; non
tum(olemn"cr, r'put.lurm'gls
f..Glum credlIoris p rfequell'"
deuaerolis.c.J.". n"f'
P'l o

Ew',,{IU.

F

cXC::CUtioncm lud'(:1ti , qtu.IU
ExtfU'trI~

Ex&lt;curio deblll '1'J'01 f.ur heres
poil mO"'01 ddu"al, dlCirur a
tl:us qUi non crac t nm.Uu.~ 10 vi-

ra dclunéb . I.d f"m .. tur &amp; perficltur ab ipfo (uccdTo[ .c""o.q.vn.
n·7·
p.JJJ
Ext.mtHl.

l'lemtus dlCirur''1ui ellex .litn. iu[JIlt,ébonc.e.8.q.,.n.8.
p.S2

f:.xprtfit •.

.Ii.

ExprdIio eodi 'lU'" (UI narur. ,n(unt
ntb,l opetatwr.c.8.q., .n.8. P'7J

E""nfi··

F·'fI;gAgillm.
FaflJgagium qUld. c.j] .q vn.num;
ppl

ExrCl\li" in mar"i. f.uorabili cil li .
cira de iure , de c.fu &lt;xpr.Oo ad

, ..

f.t-

Glum condemn"i: '1 u,neu," .d
&lt;tfcGlum , ne poli nor ercJltor
r nllir offerte. Ltcêt quo3&lt;1 cui·
ébonem &amp;
'1"Z Ploiunr Cf&lt;·
dltori, (aGlum ludlcls dICa,ur fa·
Glum paws conJemnator.c.JOo.q.
P·,sf
J.n-+r .Glum legidmè non retr.ll:arur. It·
ccr deuentar ad cum eafom à quo
IIlcipere non parerac:'1uando ccf.
br cauflà fillalls dlfj&gt;olirioms, vd
li anre con(ummalloncm &amp; .'tlu
pecfcGlum rcs deijeniar ad IlIulD
ca(um, a quo incipe« haud P0l&lt;rar.c.toJ.q.vn.n.12.
p.)IO

FiI.'tor.

cafum omlffum : quamulS ca(ul Fauore alleuius ftarurum ita dcmum
non Im'r .J:qUlp&gt;r'" de IUre. '1uod
h.bec 10eum,li Ille.1n CUIUS I;uo·
procrdu tUam in marcna Jnd!frelll (Ult InlroduGlIIMl, Velll v,;.
1 rtnu.c·n.q.vn.n...
P.17 l
nec adnringlt InUl/un,: prr nlllll,
excOlpla.c'l.quor.; .lIum.lo.&amp; ftq.
P'f 8
in r.uorem .lie'Jius li Irx imredyExtraorùl1larium remedlUm n on ha.
car .llquid. non mrdltgltur Iblleber locum,quamdlU porcfl habcri
ce alla Jura 1 pr'ùs in fauorem CIUS
o,dm.num. c. 8.quol.ll.l.num.u.
imroduGU. cauC) .qU:r.l. num.ll.

P']4

!·-i-2

&amp; caun:c co-

nem cnJl:tt iônl lnunerUtn VOl-

gnltio, ,,l 'u nOn ""ctl explt"ri
uerlil"i. gu", feu dl IUllfdléboni
(Ilbefl,de iure non f"blle"ur:l;cu,
pcr procu ra&lt;orem.c 9·'1· VI1.11 4'&amp;
ncc
per fa na: Ecclefi,ibe .• aUI fol'
P'~f
Feudar.rius vendrns feu.lul11 non
ren(cs.c86.q.v n. u. 1.
p. 17\
porcn de lure /1 aJere cm con p~f­
(eflione'" f"udl. c. 1o.q. vn.II.' 7.
Fiai•.
p 94
FcuJ. rcda &lt;'h effe ad il1fl.r p.rrimo Fiébo noo plu. ,.'perarur ln ca(u fini orum 111 G.ltlla '1 Il Oll'hldo A(lleto, quâm vceÎras ln Carl! vero . c.
plcndllm C.I O q,.·".n.18.
P'?f
JI·q·1.n.6.
p.19f
Feuda hJIUS Pr '"IIICI'" regulatICel Fiébo non IIId"CIJur fupcr impoffi.
IOUCnlUIH:nf .nKuJ:ua de callro
b,ll:nam ,nJueieu .. vr h.bea&lt; elfecum rcrrlfoflo,d db Iclu,&amp; 011111i.
t\:um veriaus, &amp; Imirarur naruIMod. iurj(dl~h~ne.c.lf q 1.IUI.
ram.c.lf·q·l.n.\ f.\6.p. P"47

p'

,9

[l'udi parrell1 ahcnans cirra volun·
ratCIn d \Jm inl ,311 toro fc:udo de:·

F,dtICommqJu-n.

b".lI prtuari valallu s. c. ' I·q J.per
co'.
P.lf?
Feudal ia bo n. fran ca &amp; "ber. 11011
rall .. nrur allt quou(,neur. c. fa
q.L.n8.
pB
Fe"d... "orum iuri(diGlionel11 ha·
bcnrll1m bOIl:l qu.1: rCI1 .: b:l.lH &amp;
pollid cba nr ""qU.1ll ti ~nc, &amp; It·
bera Infra hmitl'~ tcudl, n')l 1fuenUl{ ,in vltimo ge l1tr::tll rreudu
focorum affoca bl.lla. e. fO. q. Ln.
10&amp;r8.
P'9&amp;IO
Feud. rcdaGl, adlnlbr parrtmOIlI~rlll11tnG.1lIa.e.f4·
p.J I
&amp; c.61.q.vll.n.,.
P'i8
f ,",d.lariu, hab '" (eudum cum IUrik:liéb one, :m (1{ ImmUIlIS a l. , \n ~
II'Iburionc 1,IIiaruIM f("glS &amp;
ProuinCl.r. &amp; pro (Julbu. b~nll.c.
fO.q .l .pcr ,or.
P.I
l'rudum pl ohl bc,"r c0nccdl 111.110
dlUIl1 : ni" de confcntù oprclfo
(upeClons domll" fcud .. c. 6'. 9.
vll.n.G.

Fideicomnlliii peJllio incorpotalio.
nem uÜllllnpcd lr.c l.q.j .num.7'

pL!
pro FldelCom&gt;n1 1ii rcflIC"Clone com·
pf(Un r tres a.!.l:,oncs.e.1d_'l.num.8.
p 14

in

vllIuerCtIi :\nre l'C·
11lt o[Jünelll f:,lblll non [fanhe
dor.lIl1lUm , Il~ (;\) vlIHilcare non
pOldl ante reflllutloncm. cod. q.
Fld C:1C0ll111lirfll

Il.9.

p.l '4-

flJ etcommlOum voiucrr.le a{bone
hypo,hecart. fieu, nec rel "",dlc;\ciouc perl non PO(c(l: l1uonmm
11Ix Jatones pro vnluerla" non
d.nJUr IidelcomnllUo : !cd prp
r·rncul.,i.c. 1 q.l.n.,1.
P"I
F"j"c&lt;mlmlilum rdl{\um in dlCl11
l11(1rClS non ceda 2nrc morr~m
nlturalem grau,,,. c. 16.q vn .n J.

p. ;7
FidwOn&gt;lnirfutn " Ii{\" pofl mor.
'elll ~rat"" «dll fla"," quod
sr:W:ltllS dan;\Hls en "":[11"0 lup·

D dd

pltCIO:

�J'l'{.U EX
plicio: modo cronfillcric re ,~ce,lCI.
ln rem Îudl(:ltam:ccll in abh!olClll

cootumactll\ rùc[lt lat:1. vd contra pr:d.'lC&lt;m ,qu' fug~ v l.lto
modo eualene Cuppl,u um. c. )6.
q.vn.n.l .&amp; ;.&amp;. Pt( COt.q. p.p.
&amp;Icq.
&amp; declaracur text . in §. Curnclio
rellCl.,b,d.
Fldcli.:OlllU\llli.Jtll condttiol13 1c puri .
li,at:l condltlo nc habelU r pro pu 1

fO, &amp; nnpc:JH .111&lt;.:n3uoI1I.0\. c'56.
q.vn.n . ~.

p.l.9

1'011 J iJelCOnll1l1lfull1 pUt "icarum

nacioncm plortet nurt •• s , quo4
tenato r tencretur f."ere , fi . ohuc
v lI.er&lt;t.c.2· q·4· n . , )'
p.!!
Fillll s n.tural .s loh pacri .gnarc.m
&amp; I"cced" ab inccltaco: &amp; nonl'
IIIS'gnaris vcl cognatlS patri!. c.
17·'1· .. ·n+
P"71
Fi lll" fi"'ltu.l .. &amp; fil ills n.tutalll.n
nupu,,"m pcoh.b.tlo ne &amp; feue·
rentl., lù", per Icgem :r'luipmll.
c'I\.&lt;]. ,.n. l' .&amp; l~ . p.'90.&amp;(eq.
F di u~ non !èq Ultur dOi\'l lcilium pa.
(r1 ~: (eql1llur t.unc n d uitartll'l.c.

p.'5J

8'·&lt;I·vlI.n. ,.

:!.IÎen .\[.;l nOIi puilUllt ltni'ur.ul ln

I.}UartaUl T lcbdlt.llllt.:am: l1uaJIU-

rl.dd .,u, rano. L'lO '1 ,vn.n"9.
r .9 F.n;'. c,"ilà cltlationis, fi nitur &amp; di.
flduCOnlllll :TàlîU rub cunditlonc
lau o.c.j ''l ... n.+.
p.,.
r1c't

&amp;: lè~'l'

punhl,.;'u;\ dlcltur ICglllnHJS con-

f[d Jl(.bJr.C. \ 6·'1'\ n.n
Hl

P';9

J 1.

mmtlIi COildltiOnahs

hc.kl

lU S

d~ t.. m II\CCU .1I11ll.H éb J .lIHe

IltntUIl\ cll CI

J.d· Fi(co vt lcgitl m ~ incor porcncur bo.

vd cOlldHIOOIS n -.l n

dl: Ji1 L: vn1lJcra[lo l1c.r.~6 . q.vn
').

11.

P'4 ,

l "j,icomm,t!'''"l&gt; .nee relllCutl oncm (,Jc.comll1.fIi nOn eflleglC imu, conte.d.dor: n ili poOelIi ontan rCI um hJelcon'lmllfo rd l-

a.rum naCtu, lit line VICIO. &amp;
'1uomudo n:lnulèatur Ilbm pro ·

p'" .,U!hont.ce line v.tlo. c.
vn.u.7./&gt;( 8.

EifcUl.

vd

j) .q.
p. ,SG

F.de.ulfor acc peu, pro de bico prin cipal, non (('nccur pro acccJJ10n e
od.ola Jcb.li. c . • ~. 'l.vn. num .• !.

na qu.,· rc'luar.nrur.c.J L'l.vn.per
' Ot.
p.1Gl
F. rcllS (uccedens iure Albell"', ail dlcarurheres.c.l .q .•. n. ).
P"i
F.IC. priual eg ,ulll cIl llibilc.c.)8.q.
vn.n.1.
P'ij
Flicus ex priuilcgio trahit . d (UUIlI
JlId lcc: m omncs ali3.s c:luOàs: prz·
Icrcim fi cauil. p'ln cipallter I1nic.am Rcg .. c"" cern ... Alaoquin
n on crah.t . d le cauOàlll. (cd Iii"
. ud .Cl um fife.le d once .us lit d.·
Ctum lupet .ho .ud.c.o prx.udi.
eiala pende, te eoram aho .udlCe.
c j j .per tot.caul:
P,'?
Fdèus ex p•• ual , );'0 potd't no n d .l~
cullo l'flIICI1'.I. ,hbIt OH· . ~ a. Vl&amp;
co nUt... l ltrC '.h:blto r(lTI dl:bllom,
quOI Î(.;s d&lt;..' blC um dl: conrri'létulll

p,'n
Pdilu.

t:x rc vd pC CUI1 I:l fil all) aut(IUJ
occ.lionc.c. jH .quzn. vn.nulII.j.

l'alius vd filiagrau.ti a patre pOn" nC
p.~)
tdcm folCClC "'lL(.:u1ntc lll vd Jo- F.fcu\ CI pnu alcgll" POten .heri ce·

Jerc

7(, E /( rr M.
dere priuilegium fuum .. iam per·
p.e.d.
lonale: Oc eClam ex e.urfa volul1- Fo.aS'j genu.h, Proutnci:r defin i.
ta na. e .• oo.q .•. nulll.l j .14'&amp; ' j'
tlO, vd pOilUS delcnptlo. &amp;. quop.l+6.&amp; fcq.
modo d.ffert 2 foc.gu" qu.: fiu nt
Fi lCUS nô li.cced Il V&lt; heres,nif. duoper fu m.nres:hoc ell,p&lt;-r tam.h ...
bus e3(jbus.c .2.q. l. n.~.
p.lj
c.17.q·' .n.6.&amp; 7.
p.uG
F.fcu, por co nfilcatlonelll (uceedens Focag'J on us certum cil &amp; vOllornon d l propraè here,. cad . q. n. 7.
mC,nec pel' augmcnrlll1l vel d.III.p.t.d.
nutlonem bonorum .ut pel (0"'.
F.lcu, luccedtns .ure Alben.. ,d f&lt; mm mutarur. c. ' 7, qu.l.oum . • 1.
Ihrunoucm fidclComnlllh obl\p.l '7
garu r. c.l"I.l.n ., .
p.e.d. Focag.jonlls pertinct aJv niucrGto.
Fileus lucceucns p, .u.tO, vticur 'ure
tcm , ideo linsulorum bona vel
ptiu'CI.C·4o.q .vn. n.l.
p.jj '
peelon", pro illaus &lt;.. élionc com Filcus poil c0I1111'.tlolocl\I &amp; inc~rpell. non pollùnt. c. ' 7.q ... n. I!.
l'0ratl onem f.éhl1l, ex'glllllure
p.u7
li(c.hum dt.bltorulll ... m Lcll·
&amp; .n illius .mpolitlone (uRiCit
quia, cenlu, dtblt3S antc conhl.
vocaret'y"dicum vniucrlit'2.t1s . •b.
eat.on e"" qu,'1lI pult .n co rpor~n.j.
p.lll
tion em . c. -tu. 'lllJ.'ll. VB . IJUIl'!. 4. Foc:l~,o (um g( ntr~ll' rc:cur(us 3ntip., j l
.
quitus llllgul,s decenn,",!&gt;us h.. i
Fileu, lù çcedcn, p' iu3to pro aéliololcbat in l'rouan,.,. c. l ï. &lt;] ••• 11.
mbu)o hcrcdl{JllIS) fiut:agat, flue:
16.
r 119
co n uenJ ~1( u\, tlt.&gt;iI LO~I[UL IIlIgare
Ocallia
i
nJlcenJi
pordbts
dl
Jt. re:
o
coram IUdICt: lUi aurhUlI$ . C. -40 q.
(eruarÎs PrlOdpls , lI ec !fuhr ln
vn .n 8.
p.,H;
m:\glflrilftlm lure ()r~l i ni\ l lo . &amp;
F.lcus habe t pnu,l&lt;s'ull1 Vt lu", d&lt;qu,'bus perlonlS all';qullu \ loleu,to,e, po tli, cx'I\", e , p'gnu&gt;ca- blt cam l'II IlCr p! J , l,S'CC. c. ' 7'
pl édl.&gt;lctJ 1pUSICllIlCIHlv,3 11( mutq.r .n. L6.&amp; li.
, p.l i '
dam Jl":(:l ldo . ...:. 40'~1' vli.llulll 1. r OI...'1glorü ,tnpoti rinn ,s caul1, pl "tel·
iJ '
pua &amp; tin.la,.c.' 7 q.,.II.' K J.
FO(~gIUIII.
rolaglOrum l.'Xlè.bo qualn hr,&amp; quP

r

e·

.r .• .

modo " at ln
FocaglOrum q " Ot.(allo tù " ."'pofi_

PIOUInI,.l:l C. 1','1'"

p.lu'

n·1.9 .

&amp; tallns pe;:r 11'1 0 - foeagll' gt neral.bu s .mpon, nd lS
lullwt vocare {VlldICO, lingulo.
dum VUlUcr!i. c. 17.q. lln. I.7.&amp; S.
ru m locorlJlll,vd CIlIH:UUm,I..; \.
p.Hj.&amp; feq.
Modu, &amp;: torma ,II .. illlponenJi
q.1.n.6.
&amp;. eX 'sond •. ,b Il.1.&amp; j .
p.e;\d . Foctlgla ex quibus rebus tînt (0111"la (IUH:lll bu5

r. l,.

FOl3gluI1IIl o n

lious) qua

pO(dllmpolll CIUI( :\

tUt2.c .~ l.'l"

n.H.

P" j4

hab ~ 1'H

Iy ndlc(,s, rocogium &amp;coll&lt;lh,qllorc pro 011'nec ligna. ahqua vnIU trt.J l atl~ . c.
mbus fonun ls fing ul\)fUll1l1 npo1) 0 11

nanrur.c·4 ··q·l.n., G.&amp; '7, p·lIj
' 7·'1') n+&amp;!J.
p.cad &amp; "7
FOC3g.orum gcncl"lcs r&lt;curfu"quo. Fo ag,ull1 oon.JI munU$ litlIl1U I1'rum lntn n o habet ur ln :lrd'llUlS,
mtllrum quo !IIUIlUS thUnlu,d tur &amp; "'g"''': &amp; quaI" ,nd,·
D cl J 1
(ta.m

�fi. 1:. R. (l,W.
aum fit vniuerlll.ribus. C.41.'l'"
frH élUI-.
ll&gt;.
p.e.d.!cq.
Foc&gt;g.um &amp; collech l qu,bus deb.oncur &amp; lolui dcbe.nr.c'l&gt;8.q L. Fruauum exiguit,s , vel vilit.s pIeti;, Il\l n mbuullt rcmilIiuncm
n.S.
p.llS
merccd.s. cauC. 4i. qu",ft. vn.n.8.
p.}];
FDrcdlq"","m.
F1'lIGhbus fundi leg.ris legatum d.citur b.berc co"dlt ,ullcm. fi fruForcalqllOli; Corni r.rus &amp; Prouin ·
clus
nal C3 UtUr. C.ll. q.l. nU Ill. 10.
CI.C qu.nd"," quo, &amp; 'luomodo
n.1~.&amp;

vn ttus rc:gno Flanci.l'. . J.q. vn,n.

20.&amp; Ceq.

Foret/fis.

P"Oi

p.8 Fnlc.èll&gt; qui na(cumur ex re Inem
lunt tnuto obltg.tI pro lo lullon,
p nLionlS.caul. j8 . q. vn.hum. j.

P'iI

ForenCes pof1;'O;,..&lt;s citand i (un t, rructus ex cc infruaul' là, (umtu. 0pern &amp; .ndultn. l' ul1èllolls perquando colloa • •Ihs .nd.cnU(. c.
cept!, non rclhruuntUf, quamuis
Sl.q.vn.per COt.
P"((
con[[attus vel lltulus quo poUiF.. rellies .urc ftatUt.rio ln coll ébs
de bar , Vt 1I11UftU' rclc.nd3tur. c.
cOlllribuerc toncmur in 10(0 vbi
,8'q.l.n 6.
p.110
polIidenr:rccus J e .ure COmMlU Ill .
c . ~2·(I ·vn n.lo
p"S" Frut-lûs (uos v~lldens an lUert: Jror
lit c,nlCndus. c. ; 5 q. 7. PC[ tO'.
p.;oS
Fra"•.

FNnUiDms.
Fr.us f.,ctliùs pra:LllMlilllr ia augmento doris, qu.m ln .pCa dotc.c.
2.q+n 1 I.
P,;" Funa.ones publtc.t Illcrè potlllUOnl ... lt:s nuH.c tUlll hudlc 111 C"lolI3,
Frau\ ficri non d.cirur , quandu fit
nequc Hl toto RomanUïum imquod .utC fieri POtel!.c .• ; q.vn.ll.
pOilU, li Cal1rUlh Clcdt nduill fir.
p.• ,(.&amp; Icq.
4.&amp; S.
C.t l ·'I·,·n.,S.
p.J6J
Fr:lllS non dlCHur ficd tt aturo Jli nuil
fiat cOlltra mentctn natutl ,c .13.q.
C.
vlI .n\·&amp;' 7·
p, '" S
Fr~us non concludirur ex [010 euenG" b,II.I.

m (lneallllllo. c.I;.q vn .oum ,IO.

p.•• 6
Abell. IIt,ulll • ' lu ù primo inruu , fi en non porc ft de c.lu ad ca[( oJuC,ta fu ..: n t " ly .l{ ,vli.n.
fum . qu.ndo plohibmonls rario
.n vnO calu dl ddlimilts ~b .Iio.
6.
Pol ??
Gabd
la
dtbet
ur,
'luuu,s
cunn.
b.
c..\.q.2.n·ll·
P"i l
V t (U S pel' a.l111m t.: olltraétuln r noFra", b e. Il "",: fi . de COntraau c&lt;n uacur, (i UI.; ptr :1.u~mc.lHu tll, lIU(
ruait , :hl ~O nC l'atl: ll lO CtnCt l1 11h &amp;
, c,· d, oll .II •. ,-.,(.q u ft.l .ll u01.61.
~h. r dU1\ II1Utl Onllll pU:' C1J rf.n o uc•ur. T Ullt .lItem d. belur dupl,x
P,'; li
gabel!., &amp; duplex laud'IIl,ult) : vnum

C

'l\,E II.
num ex contraé'tu vetetÎ ,.Irerum
cx nOuo renOUalltc. C.ll&gt;.,q.).n .9.
p.l(l
G~bdl3 [oluend. ex quolibet COntradu ,non deberuc de COntr3é'tu
nullo ab Inltio,vd 'p[o iuce rc(oluco. cauC. 6f. qUl!ft. vn.num . ••
p.S)
G.bdla lilis non confider.t e!feaum
.Ibull.s [.d qu.nm.tcm peti"onis,c'l&gt;; .q. vn.n.s.
p.198
&amp; de verit.r. huius conclufioll's.
n.• l.
p.IOl
Gabella ail d bentur quandQ creditor innn b.cnnium b nefietol.fin.

V M.
Htrll ,Hmd"III.

Heres iulfus vel rogacus dat&lt; (erua
!tberc.t&lt;m • Ilon pOten opcras .ur
iugum aliquod (eruitutlS .llt IIlU't O Impon.re. c. c.quau. num.l'!'
p. Il .
Heresrog'cus libcrare vaCallumècbet finealigua rcfcruativne (erujtutis eum llbtrare. c.d. g.n.Jf.
p. c.d.
H tcdi .. quando d.carur iaccns, &amp;
qual1do vacanS. c. 1. quo t IIUI11' 7 .

P·'4

e.de ,ur.drmlÏn.rmpetr. rccupcuuÎr Hercdjr3s .dim.nd. heredi ob jd
rem {uam ex coulla p'gnous credito" .dd.ébm.t.,oo"1.1.n8.1f.
&amp; 1".
p.166.177'&amp; [cq.

quod non IInplet lima anllum d.fpolir,} in rcO:amcn[o,remanc.[ pc ..

nes .lIum.C1 lit damnof.',fic vt (ub~IlUtu, .1\a01 no lit baborc. c. l q.
Gr,,~.
1.n.18.
p la
Hered.t3tjs .d"io non pra:[umlluc
ex poUclIione &amp; de. en none teGr.rca !tllgua M.IIilia: viguit.c.fl.q.
rum heced,,!tiaru m. G polf,ffio
C.II.1 7 .
p .l!
poUit colouC! alio t jtulo. c. )+.q.
Gr.rCl al'l'dlant naurs &amp; c",,,r&gt;ld
gCllus ( ,lIlarUIll "gnU7n. c.j1.q.1.
vn .n.c.&amp; 1 .
p.1 7"
p.l l

n.ll.

Hypotheca.

H.
Hypoth&lt;ea pro (orte fimp liciter acCcp" non cxtendltut ad pœn.m.
ClIam per Oipulationclll pcoml[H.rccCeos cllme n in pre,bytcro dt
Cam.é:.,S.q.vn.n .•).
p.ln
mcrè eccldiafiicul11.c il.q.vn.n.,. H ypothcca nOn conccahirur, Ci res
qu" obligMUt, non Ge rempo.e
p·jJ4
obllgationis in bon .. debltoris,
H fi •• jifia/~.
qui obligacut. c.,oo.q"",.;.l\um.l.
p.lS1

Hlll.r fircal . 'lU' pr.l'eO pl.s offeren- Hl pothec. de iure Di~tftoru 01 ln
tI relll li.bh.I,.Il alll r adere cog'l'g.ti, non inCtal 'plo .urc. C.14.
lur l ' ,,111(10. Co ; . q. l. n'7.8 .!J. p.
g.; .n'7'
p.l"
Hypolhccaria nOn h. bcr locum co4,.&amp; Icq .
". t",ium qUI habct c.ulf.m l
&amp;C·f·'jol·n·f.
p.6 j
/ifeo.cauc. l~.qua:.,.num+p.l'o .
&amp; lèq.
Ddd
Hy

�•

INDEX
HypOlhccari •• n rocitè conlr.hotUr.
nari .n.I,.
p.e,d.
fi p"ualus affignallcrIt c.nam
&amp; quomodo arlliùs adhuc con·
penliollem .nnuam
rcdiru
aria•• rre(lo R.Sls HenricIII.n.
aliculu, fundi, an fun us intdli,\.
p.cai.
garur tacirè obligaLUs pro p.niioImpenfo·
.... C.l-t.q.l.n.\.
p.H)9

('le&lt;

lmpen(., ncc.lfari", in re [ruélua,i.
fieri d.b.nt ab vluftuélu.no.r.
Homagiu", ail pr.,(I.tur p.r procu'
p.16,
8\.q.vn.n.J.
raroré.c.9.q.vn.n.l.&amp; 6.p.Sr &amp; (eq_
Homaglum perronalirer.(I prxfl:andUI", quando dominus vult videre vaf.llum.vr oum admon •• r vd rncamu. ius m.gis ex dine.au 0(1d.rerre.t,1i habet eum fuCpellum
[Ut''luàm ex come.élu. c.t8.q.vo.
e.9.q.vn .n. 8. falhteenis c.Gbus,
n.8.
r.'1 76
quos VIde. n.9. &amp; Il. p.86.&amp; 87 Inc,nms ius odiolûm &amp;: pœn. t.lb.

Homngi"m.

1.
IgnDrAn,;, •.
gnoranl1. in f.llo .lieno c(l pmb.blhs.c.16.q.l.ll.6.
p.166
19notanu. probabilis exeufat ~pœna, qu&lt;r ahàs Onélo iure commlt«rctUr.c.16.q.l.n.lo.ll. p.166.
&amp; 'éq.
Ignoral1li. iulla &amp; probab.lis d,bitotis opcUtut quàd pallum cedentlS debiton falltml nocer ee(tion.tio , qu.ndo efl: f.Gtum ex
caulf. onewfa.c.6j.q.vn.n .8.&amp; 9.
P'7 1
Ignoranri •• d con{cquédum lucrum
non prodefl: {cd (ol"m .d damnu
r.pdlendum, &amp; quarc. c.63.q.vn.
n.lO.ll.&amp; H .
p.7\

I

\1.1

p.•,d.

o.

InC~ntus

iura (ua n.cura non fune
conncxa dcblto pl inClp.lt.c.18.q.
vn.n .l.
p.17r
lncancus im'a '1u.nJo Jebc.nrur. c.
, 3.q.vn n.I.&amp; •.
p.lli
locanlus Iur,"on dcbcntdr prop"r
prinClpal. m obltgallon.Il" (edcr
d IfpolÏnone fl:.CIIll . C. IS.q.vn 0.1

r· 17)

.po.

111 cl

lnclulio vniu, edam in (lacuus 1 m·
duc,c exdulioncm alccllus,C'1 q.
1.n·3 ·
P,'; j

Il E fi f' M.
.r~", ,

Vt diligens inquilitio 1",- Inn"utuS Ct fil incap'x /teredlt"'"

norum fiat CUnlllluemario.c. 1.q.

j.ll. t &amp; 2.
p.1&gt;
lncorp or'flo bonorum prius ct,mi .
llaw lud,CIO luper ",cercellionibus .. llc &amp; ",è faCl&lt;"d. cil. c.d.
'1 n.\.
p.,!

fub(l!tutus

ln

tolUm admlltitur

pcr vu!garem,exclu(o 6ilo.C.l.q.
1.11+
p.l'
11lflmmt)Jtd .

Incl,)rpor:uionem i mpcdir concra- Innrumco,a qua: ali!" de iure non
dlélons pofleffio(). vrl p,opricras:
problfen"con(uocudln. iorrodupc:r(Ollallç :wrClll aého non irnpe.
CI porell vc probellC.c. ll.q.l.n.6.

dll.e.d"I.tl.6.

p.caJ.

p.18\.

lncorpol ,JI Ju,vr dil :uur Ic:gidmè ù - Intlrumentum cmrhYleufi I,recogni-

éla.quatUor rcqlllrunlur. c. ". q.
vn.n . l.
p.l 66

lIuais vel rerc:nClonis Jure feu . .
di non pro bat conrra rcnium,

InCOrp ,)LH1 0 nC'n porc(l- fier! 1 niG
r aul A tUII110 a: :l fupe r 0ppolitto-

qui non habec caunam à ,ccipl&lt;llIe vel reco.gno(ccnc. : &amp; an
probec polfdlioll.m vel qu.Ci. c.
74-q·l.percol.
p.J19
lnlhumencu ... emphYleuCis,contr.ltus quamUls l'''pè de •• dcm re
peobanc f.él:us , non probac domintum n&lt;que polf.ffionem: niCi .1". inflrumencum probelU' (ol"flO C.llonis per lungum
cempus faa •. c. 74. q: 1. num :6.

n.b,1S t.j1. q .v lIlI_\.
p.,67
In c&lt;&gt;' l' ·1""0 It u l' I. n. defcnptio,
'1 "0111 0&lt;10 na·.cad.cluCj1 q.vn. n.
16.
p.6,
Incorpo'" ci onc I.gltllnè fall •• res
Jnt.:c lI' ~II ar .l" Il)(.1 pltll1( erre de Qo.
mam o !Jl III Up l\, &amp; (umunr

CIUS

n. turou1I.:I.. p"u"cgla.". p.q vn.
11.17.
p.ead.
ex lUri(dlébonc
ordlll;\rla fânt lulus raClonalls.

IDcorpor:lrioncll1

&amp;7.

p.llI

eXICCl I/ero mallltlr.cus non f.,Inttrctfiio.
C1unt , Illii ex delegarione Ipeciali
l'''ncII''s.C.; l.qu .• fl:.vn. num.' ,. Inccrceffio fundau in :rqui,acc 1_
flrm •. §.ill.m .q.',.,'m.jj.d, anfib.
1'.17 0
(ufp.ndi, im.nm exaélionemcolInCll rpc rado non rirè f~éla, non
rransfcrt dùminium in fi(cum. c.
leél:arum ,Ii magna lir diminutio
patrimonij.
c. 87' q. vn. p.rtOt.
P'Il.vll .n.ll_
p.e.d.

p."\.

In,"mpmm/lt.

I mJ. /",uffI.

Incomp.c.ntia iudicis &amp; (U(piClO
eodem cempore (ubordinatr tanlmuniras r.lliarum &amp; fubfidiomen propolll pollun,. c. 61''1.1.0.
rum, quam h.brnt nobtl.$ buius
\.
p.\O
ProUIOCIZ habtntes fcudum Curn
iuri(d,&amp;one fu" confirma .. 3(IncorporA/io.
tel\o Regis earoH 1 1. Comitis
Prouincla'.c·fo.q 1.n.I".
p.9 lncorporacio booorum vtfiw pollic
&amp; quomodo fu .... " coarlhtu Orduo requlrunrur. Primum , quod
dinationc ddegarorum Rt gisRebon a tillt in fi(cum dd31a: AlftImmunitM.

fUll!'

Indcbicum (olllcum vero procur.coIl , Il on n. pcu[ur :\b co, lc:d .1 do- 1nc.rdiél:um
Ecc/cG.nicum conllll/JO , "lU I 1ll.1OJaulc, vd r;uum
cenum à Pop' p,op,er .licUlus
h.,bUIl . ,.1 c. qua:Il:. 1. nu m.l.j .
conmmaciam vcl tâll:um , dIe CUI us caufla fuerat conccl~
&amp; ~.
p.188
{um inrerd,llum , ' ene!Ur CaJnillrUl~s li lir incapa. "c&lt;cdllaris,
1I011l('ÎS &amp; Ecc/cCi", rd.rme 0lc!laIl1Cl1rUIl' IOcipir à [eculldo
graJu, &amp; ab co (umic Vtres.C.l.q.
mne damnum , quod oce.lionc
l1\[C,dla,
1.11.\.
p.17

�RERP'M.

INDEX
q.vn.n.S.
p.,1
IDrtrdia; funt p,m. c. '4.q.l.n,;.
&amp;4.
p.lll Inudhrura re.li, fieri non porell,ntli pri,'s rccepro inudlilur. figniInlcrdlétum nequid in loco publi/ie.riua. &amp; pra·nito fiddirarisf.co,h.bet loeum cti.m fi agem n6
cr,menro.c.,o.qu.dtvn.num.lo.
pr"'tend&gt;t C3urf.,m n~lUralem vel
,mpo(,tiua: (cd (olùm quale qu,P'9 2
le prZIUdlCltlm re(pcél:u lumln lS InudllCur.!: verbal" &amp; ligmficatiuz
{ubn.nria &amp; cffd1:u,.c. 10'1.vn.n.
folls,vel pro(peélu,. C.ll.q. I.n.8.
p.19 2
'4·
~,;
Inuellicu[3 verbali, tecrpit intcrp'"
rariollcm il conluetuJlne reglol/frmJ{t.
nis,c 10.q.v n.n,lI.
p."d.
Inre&lt;dl'e ex p,rre {oluenri, dicirur lnuen"u,x va{àllorum rcglllatIC"
pa:n, .c.18.q.vn.n.l2.
p.176
faét", (UIU de call:ro cum CIU. rerImercffe appellatione .n "en ranr
morio, lu"fd létlone &amp; dln"a.:
(umlus faétl in pcrCecuriollc lili,.
dom,nii,. po(J~rJionlbus, terris
C·77·q·l.pCI tOI.
p.l44
culm &amp;inc"lns,&amp;c C.l ~.(p.n . ;.
p.2+?
lnttrprtfalio . .
Inudll!urz var.~llorum huios ProltInCl.r qua forma IiI\( La., d (CIJlterprcratio cxtcnfiu. hab et locum
oro COll1trtbus l'roulIlcl''' c. 5o.q.
in b~ncficlts pnnclpum 1 non au2.n.l.
N
lem l'cil nt.llua ln gr:l.u:un PrinCI,,,,jey, ,.aicillm.
p".C·ll·q·vn.n.\.
p.27)
Tude. (uper vno articula cauf[T po"Il: procedcre vr ordlOnI "", &amp;
1..1l('IH3rij cxcrptioncm hcrcs non
fuper also dlllerfo 3rt1cllloelUr·
dem c.ullx v, JdcgalllS. c. 8. q.J.
hab.r contra p"enlCm auétlonum vcChgalra . fi ob ipfills mon.21.
P 77
ram ln (alutinnc dtblwcum h ~­ lud~x in nn(OrÎls pr ccdlt 1\l3g1S r'(reduanofum, b 1na d,fJnéb pufequ&lt;ndn 'lU ..11 l(ntcntlol1ando.
blica auétionc dlfluhaOlur. C.19·
C.62.q.1.n+
P.I'
p" tor.
p.~6 lud ex P"ltll: III ,b(entcm non CII'buuPllur•.

tum pronunCI31 e . qU:lndo omma
jura p:ulIum (ullr ira nota iud lCl,

vr (" cenus Dullam d.renfioném
ablcnri comp&lt;te« ...
non yale.
Jl1uon"u" partn dan &amp; recipi p~r
prnccracortm.cau( 9 q.vn.num.l.
rcr (.nrenei •. c. 62. q 1 . n 6.&amp; 7.
p.p
p.S\
lnu rn" uta .propl iè en ill. in qua Iudex cau(la- principali$ cil: (emper
fubnanlÎa pll!!dTionlS conlin".c.
iude, comperens caulf"lI1C1drn10.q.vn.n.6.
p.91
li&gt; : etli non poterat de incld'ellti
Inucn .. ura rcali, &amp; corpar.11S dari
prt ncip.llter cognofcere. C. Gi q,
non potdt mG per dominum vel
2.11 1.&amp; 1.
p80
cius procur.torem fpecialem.c.,O-. &amp; an ciu&gt; CLlllcnria pari.t c~ceptlo­
nem

Is.,

nem rci iudicata: li poil .. c.uai
inciden, coram iud,ce fuo principalit.r traltetur.lbld .n.J+ &amp; 5.
p.8!
l udicium princip.le &amp; incidens re{crffortum ,él"mur vnllm &amp;Idem
iudicrum: id 0 vna lsm comen atione &amp; (cnrentia terminanrur. c.
p.q.vn.n'J'
p.16

lu. latinitati, iuri. Albel1z perfimile Romanorum impeno fUI! 10rrodul'tum. c.l.q.vn.n.~.
p.+
lu, A,lbenr ad Gmilitudlllem 'nllqua L,tinitatis intradullum.,bid.
11.7'
p.\
lus Albena: quarc in Gallia fue,it rcceptum.ibld.n,1 1 .
p,G
lus Alben., III comiratlbus Proulllci., &amp; forralquerij non confuetudine,
(cd fpeei.li cordllt uClo'",amenIHm.
ne Regis, vri Comiti, Prouinet:r,
lur.meneum fidelit.ti, haber annefuit inrraduélum.ibid.n. J 8. p. J 1
xam reuerenriam ,qux in perro. lus Albena: à quo tempore i.. Pronarum prxfentia fieri dcbel. c.~.
ulncia fu&lt;rit receptum.lbid.n.i0.
q.vn.n.J.
p.8\
p.1I
lutalll entum fidtlitatis an &amp;quando lu, .. igendi vcaigal dl vniuer("lr,
&amp; idem iu, ab olllmb, exigenpcr procur.tOrem pr:rll:.rt polIir.
p.8 \,&amp; 86
c'!I.q vn.n.2.&amp; 6.
dum.c·51.q·!·n.a.
P"?
lu, pr:rl,"ani, dominicum inlep'rab,literadh.ret feudo vtl fundo
dominanti.c.loo.~.l.n.!. p.l;8
lure prz!a,ionis rcrenta" feuJatal io
&amp; qua!tler fit hoc lntd!tgendulD,
rccipiunc prin'\iriuam natll\3 f~u­
vid,n.l~.
p.,1'
di, reColuti, (ccuitunbu, onHllbu,
&amp; an fauore revnionü fuerlr conimpolititii,. c.\0.qux.2.lIum.16.
cdfUJll ,ib.n·4·&amp; 29, p.2;8.&amp; 2{1
p.,o
lus pr;I.t1on is dom'n icum .pud nos
lure pr:rlationi, retentio h.bet 10an fit conuentionalcvclleg.lc. r.
cum in lacationc perpetua l'ci
1 Oo.q.l.n.J 1.
P"H
cmphyttutlc.l' , aJ ccnum annuy. lUI prx1ariani, de iure COOllllunl cedl non palell : (tcUS de confuetureJJtum faétl. c, to; q. VO.II.\ .&amp;
dllle. C.IOO. q.t.n.ll. '1.,6.&amp; 18.
IJ .
p.; Il.&amp; Pi
p.qo. &amp; (eqq. &amp; an ex c.uITancluriCdlltio &amp; daminium xqu'parancelJana
poffi, ced, de iure cômurur.c.8.q.1 n.16.
p.)
luri(dl étio in IOlllIll rerinetur pcr vni aUt voluntaria. n.lf. &amp; If.
p. ,,\6.&amp; feq.
(UIll partis, I,.q J .n.9.
p.l8
lut! .Iicul e, aétu Illter ct".s per(o- lus r"dllllelldt canuentionale de iure communi dl ceffibile, {,d ' us
na, prindpal"cr glll:U pc, lc~JS
vel Il:.run dl(polÎrt (\nem qu.elrlo
recuptl.ndi intr. aDnUm l'COl ,Jdla.1ll credlloti ab fiaturo debl.
non poaùnr l'rincip.les cOlm.·
lori canccffum efl perConale. c.
hemes polle. ,,"oc,"do . l.lfanloa.q.1.II.I.'.&amp;;.
p.2 (. .
do, vel rClI oeando Illuon aaum
prxiudicare_c.6\.q.vn.n+ p.8i Jus offcrcndl darclll comperit hypalus pra:l:uionis dOll"lI.,iculll an cO1necarii, creditùribu,.c.• o '.q.vn.
hœrear perfona dllmilll.c.1 oo.q. t.
n.~.
:P"9 '
Eee
lus
A.I.
p.2l?
1

�INDEX

lus prxhtion is cdfum db ciulllclll
carum li t , pend nte ~ppdhtione
vmutis &amp; eftethls in ceffionano
bta nop 11111 ab vm.lquc bllgalo"
.t'lue ln dOI;lII'o ,'1uoaù "c'lullipro parte Ùlltlld,. eXIS I potd!.e.
IIOI1&lt;n' &amp; pt ..tatlollcm tantllln.
~o·'l.vl1.P" tOto
p.I\1
C.IOJ''l.vn.n.1).&amp; 16. 1'.310.&amp; L.taqlJldllt &amp;,"lit duplex (CCUIl;ll
dum fubnanlla m vel ,ccldens.c.
9J·q·,"·n.I.&amp;'.
P·IH
Lata llmpla vcl ttipl. qUln habent
L.
commUlOe, &amp; 'lu Id plOpriulll cuiul&lt;]ue.c!l,· 'lu.d1.vl1.llum.1.&amp; $.
L.lI.l_
p.197
AI.llon dcbcturex contdht io- LOla: veéhgal cll m lit pœll.l., ((quI
dlbcc tUUIll ;\lllh lHC lll,hoc (:[1,111'
nt héb CU ll1 t:tllo procuraroiullum vcl tCIl,et.rium litigato.
rc..('o l l.q. I. ILI.
p.l o6
Lat;t (ua[ tl:UUt.1 111 pa:nam Ilcg:\Oti~.
remc·9j· 'I·Vll. Il.6.
p.199
C. Il.q.I.I1.J.
p.cad. Lata. ~101l .\\.t IJbhJ:\lIonis (unlmam
{cJ ad pt.(It1CH11S lluan(1[:\(cm IllLato qu.,ndo dt drbllUIU lurcJ"a
e nda cil, c:talll tnp!., &lt;Ifi lopct
rwm h.\b...:t l...1nlltLll hypothcc3.m,
\t · leul. t 1&lt;IOiullIS cUlltt.l\"Sln·
&amp;: IlltllS pl' "'"~tCI1. qu.m h~bu
Cldmrer
l'''purarx tit f.cta hlll
pClllllp.lc ù,bl tul1l. C. 10_'1' '.n. L
concclLll
lo.
C 1o .l .pcr [ulam,vide
P· 16 1
Idem.c.\ 1.qVII.pct rot.
P.II
&amp; "' lit dcbilum hcreditarlul1l,
necnc.n+
p.IO \ Lara trlpl. ail debeatut ex Iiti"o,,rc/\allonc COl.U1\ arbltru f.th. e.
L ~la lXpufita poft mo"m regul.«",
h&lt;Ted" , dlCltur ùeuitU", hercdls
109.pcrrOt.
p.,.p.&amp; l~qq.
&amp; ""n ddunCtl.c., ù''1.!.n .+.&amp; 1.
p.l" \ .c' {cq.
,
he c. nOn cft ln culpa {olucndi
I.t am. fi Igl\orau" deb"um plO Laudimia de iure an de co n(uetudi.
quo fuit clamorcxpulitus. c.16.'1'
ne J,bcanlllL .le vcndltlonlbus /(
2.n.9'&amp; Il.
p.r 66 .&amp; {eq.
.li,nat/olubus fcudorum. c. H'
La ~a,&lt;ii,,,ul !\.II)clb ltm: &amp; l.rarum
per tot.caufI'III.
p.Jo
c,ulh dlCltue CIUI'" . c.19. q.vl\.n- Laudlllllum ,itbCIlll ab emtotcpro
6&amp;7.
p.I-9
l'Cllounliolle IrlUCnlturx. "6$. q.
Lata 'rlpla d,hel ur ex l"is canttftavn.n_14.
p.7G
rlone f.,Ct" luper 1t:lt:ClptO l'rm- Laudiml' (un, in {tIlCtU, Idcofcmcipls COli traCtus rd,dlorlo !nCIIlent.d v/ufrll hl~rtum . c.6+,].I.
deMc[ ob''',o.vt {aCta {uper prlnpel' tor.
l' 77
cipall pct/tlone,.c.jl.q.vI\.per tOto laudllU lUll\ quando ù,b"lut C
tr:lnC,éf:l1ol.-',I., .•. G"1. 1 Il. (. p.86
P·II
Lat a InaglS con(lletuJI\IC qu.lm odi&amp; qUld Il t1.",I.,dlu fu it nu!laab
Ctu v 1 wnft"utlanc d , b tur. C.
100tl t).lh.1l 2.
p.SG
17·q·vn.n. l .
l'.~,
Lalldllniul1l 11 0 11 dt.bctur ex (Ontra.
Lata qu~ 1n.6cl:uionc crc(c n 111 tl"létu ptl h.IHc:nIIJlll luJII.:i ~ 1C'ldllà
plUlll\ cll; reus fCllttIHIJ, l ro k lh':_
CX &lt;.lIn:, ,le pl.l:ltllto . ,,6ô.ll'I.U,
lcah ab(olutus Gr,li 100I\1&lt;n prOLtOJ.
p.b

L

L.u

II. E fi. {/ M.

budi miul1I nOl\ dcbetut ex infolueuffi d.m o lle fath 1"0 l'gltllll'

tut ex di nrnCt.u. , f.1U t vno c.(u. C.
19·q.J.I'·S .
p.l[l

vcl elU' fuppll.:lllt l1 ro , non magl:' L~u.dim Îu m no~\ dtbetU[, niCi

h3t

in

'1u ànl pt" dot . t.~9 . pCI [ùt .P .!7~
c"'torem t 1 v.l IUm vendltl
Laud"",um an dtbc",ur n allell'tr.nfla/io: &amp; qu"modo inrelliga, tlone (aCta ex cau II, Il,JI,atl ,&amp; an
tUr.c.19.q.J.n.tI.&amp; 13,
p.1\j
tunc alt en.uo dlc.tur ncceIE", .1. Legarum vfu,fruélu. omnium boC.90.q.vn.n.l.&amp; S. 1'.181.&amp; 184
norum , nOn cominet x ••li,num:
L'lld"\\I um lkbetm qua"de Jarur
qUI" ptlÙS d,duCllur qllam pra:rcs xlh m.ra. c.9o.'1 ux.vn lIum.; .
(\etur leg.tum. c.16.qua:.l.nunl_j.
p.l S&gt;
p. IOj
budlll\lo (olLll o,1c palbnodu m eui·
&amp; quomodo f.1C iwda:crlS . Ii elli
~b , cmlOr, CllH/ llluer.t laud lll\ lii,
dedu(tlO.ibid.n'7'&amp; 8.
p.c.d .
Gvcndllor nun fit lolucndo,tta vt
emcor 1I1ctfcéhl rcman,.t det~ auLegitima"o.
d.mltota re &amp; pretlo, pote, It rtpeter&lt; • d om ino laudlmlu quad Leoilim,,~ non POteft Pri nceps (pu(0IUCtOt.C.9; .qvn.n.9.
1'.100
tiOI ft~nl1bus ltbcris legltimls,luLaudllnlum ,kbttur" ,licnatione
t e otdin~no: Icol uenede plen\Iu,f.ICt. eX c.,ult" ncc,flana ludlCatI.
dlne po,dhris &amp; ex cma rcientia
dl (penflte. cauLlo qua:. 1.pel tOt.
c.\oo.'1.1. n.ll.
p.170
L.uJ"mUtll I\on debetur d, COIl'".r 117
él:u liuelll vcl ce"lualt C.I f "1 .1 n. LC;;I&lt;lm'li ,1nls rc(CIIl'lum,porcn fi·
Itlll n.turalts (y '\II I\\ln&lt; Impe ·
30 '&amp;4",
p.14 L &amp;IH
Lauùlffil um dcbcttlr,'1uotie, rcs ell1trare In(èlO P"I'C: tilm &amp; p.lr[
pOldl tll,,,; III(CIOli "1 In, l' [1.1(',
phyteu[tL:llla. (Caml':l CUI' In "ham
per(una",. &amp; 'lut) (II ~lo ,1 bcat
I~d '.11 lotcrii,atlOJH. 1, lCdr l Cl'Ilrranstèrd c.16 , fj.V IIIII . !'.218
len/lls /i,,! .fln ' cdl'I.IU\: III lit &amp;
Laudtmll1ll"l vcl ,g.tb.:, L.I ex n:(ullttLu·
p:\rn\,tlu:wdu hilu\ lI\\ptUJUIt.c.
ne contrat.1. 1S '}lI ,lI1 J l) d,,:~·a'lIr.
1-.g.1 P flot.
]'.168
C.lo.q.vn "+1.1,.&amp;1 ,.
p.l!9 L,~ltlm.no fil" natutalis pa pa&amp;'I"anJo ex dl(\t.([I.II.7.&amp;8.
tI&lt;ll1 ILnl ,ctuta, non pOlCa IIlttp.cad.&amp; leq.
rlllatl li ne con[en{u filij.c 17.q.l.
L:mdin,ium ex. allcLl.1tion~tcx ll1uhis
p. \70
n. l.
e,ullisnond,bcrul_L 16 q.vn.lI .
&amp; &lt;colltla,qu.ndo pater imp ua·
10.
1'.110
Ult Icgltlluatlonem.n.J.
p.171
bv&lt;Îltl1ium ail dcbcatl1t &amp; pctt pol- Legttimltio filtj •• parre ponul.ta,
lit pcnd..:m\:' rdolUt1onc contr;,\non requirit cùationcm vd COI\(\:"s: an VCl,) "pcCt.ue debel&lt; c{enlùm filiotUm kgitimorum &amp;
UClllum paal Iclollltiul. c. 1G. q.
&amp; n3.mralium , &amp; multo !'\lUlUS
\'n.J1.11.&amp; 14.
p.l ll
agnatotulll .. Jo q.l.n.I.+.\.&amp; 6.
Laudlll1iu", an dcbearur ex alt",,p.1j9
rion e cen(uum,vtl pé(lOnum plÇ- Lcgillmalio lil lj n.tIIralis co(cn(IlOl
di,IIUII\, concllldttur .l!illll.IIUè.
P'IIIS aui &amp; '.rtcrorun\ .!Cend.nnuru d liderar, /i 10 .orum po,,C.19·'H n.l.c '~.
p.ljO
(\,wu filtlls fit [cc.luIIIS. C. '1 ' ,].
L:t!I'\l llllunl rcgul.'flter nut&gt; ,kueEee l
l.n,l ..

°

�INDEX
l .n.t.&amp;1.
p"l'
cuius iure lingulnri,non intclligl'
&amp; ail requirarur con(cn(us marri.
tur toiler. IUr~ ah" in e.u, f.uoré
&amp; a(c.:nJc.lt,ulll p e~ (1)~trtm. ib.
priùs intro.luéh. c. j.q.l.num. rr.
n.t.
,
p.r;.
P'i?
&amp; an rcqui;arur c nfenfus tiho- Lex fi ,.,"pml.C. ft fi l.in~ru",. !lb. ro.
[um leglc ,m"'\r.Jm&amp; naiuc2llum.
rcputatUr J. lU".I .. propter glolrr
Vac lOS tn[ell,~tu 'i: quoluan pmllui
ibid.n'I' P,'; j.«m, lô ,è: qu ,cl de
CL",lCcnlù 3.,;na ~ o(um veL cO':;lIaap prob&gt;tur , .11J v cro duo me",.
t orum pam, .• b.d.Il.t&gt;.
P'c,";
re llc,untur. c. t. q. vn. n.11.".&amp;
Legarimari pareil fil,us n.turah, cu
q.
p.p
chu (u!.l ne: paer! aUt marru agnarisvd COgl101(1Ç J in prx lu(.lt ~ lum
Liv,UUI.
6110rurn Ic.:guHnOfUin aut 113.(Ur:lhum (uccedere pofIit , &amp; an pro- Libellum mutans circa (ubllantial"
prie I;t l'glllln ,lI'o vd d,lpenl:"
.!.qu,d addenJo vel derrahendo.
tio,&amp; cu,us clfellu!. C'7 '.'1.1.n .• .
dicltar nouulU labeUum facere. c.
u.q.r.n.t&gt;.
p.IOJ.
&amp;1.
P'14
Legllin,.rus vero excludit fila .. cxcance 113[U[0 ne: Clccc:d nc cxt:mLicitA/i. , Lin/Ator.
tibu, labcris , &amp; prx«aitus dide
, dhmoll tum nullum q~od non Licitationi rerum fi(calium quod.
poeell ddpentaeus. c'71.q.l.n.;.&amp;
nam t.anpus lie pr",fixum. c. 4. q.
&amp; +.
p.r H.&amp; fcq.
vn.n.$ .&amp; 6.
p.l[
Lcginmacus re(etipto PnnClpas an Licltacor cui !J.fh fi(c.lis cradltlone
agnati:.rur auo c;rcen(queadicé.
fuie faéb lib,m.o , ab haflzoblid entlbus,&amp;p.ttris a lacere agnal".
galione , duplamenro vel enpla.
mentO ponca f.llo laberatur. c.;.
c·71·ql.n;.
p'J'
Leg,nln li ln r-fpic i, perfonam &amp; dl
q.r.nl.
P41
lêp'"'' à .ure luccedcndl.c·7 f .q. Licltat or P' ior per oblJlionem vltim.laber&gt;!ur: li in procla mate fuit
1.11.\.
P" i?
L(gu,matÎo r( nit 'ltOrta qur d,ca.
d.aum : quod ru pl,,,
"Aeur, &amp; qua: dupen t,rio coUadua:
dentur. c.j.q., .n'7.&amp; ?,p.o/; &amp; ~
&amp; quolll oJo d.tf. rllH . &amp; cuius &amp; quid operenrur VOl b.1 Ilia: quod
pbu offntn/i IrAdtnJllr. ouiller. 8.
fine dftdus.C'71 '1. 1.11.t&gt;. P ,;8
Lrj.lllm."
PH
Le~i,in,.m li herc' dcdaraucri, fol- Lic1C1t J r~s f(~ rum fifc"liulll (unt 0. .
ûc:rc III pccuma t &amp; nOn in bo nis
mn(s han.r obllgau , nC"c pnof(~s
iuxra ProuJnclJ..' H.llutull1 dcbcwr
po 'l criorum oblag.",,,,,bus "beb ud 'inluin ti lulu:u in pu. unl:1:
raorur , quamd.u pend" l,ana,
(nus li nou puUir ~olllllodum
hoc cn,pClul'luam III ptr lIadlllo.
Loluerc &amp; I.:orp .n in fol u IOlllffi
nem h~lt.r ru VII I . dludlC;at3 &amp;
lCgllllllX aJludlt:cncur. c90.q.V ll.
l.b ' rata t a (. ,!.qu.cfl. vlI .num.G.
percor.
p.,S,
p.) 6'
Le&gt;:.
LitilalO r cu i {ub Idb res fuerat li·
bor.ca.labor" ur ti p"ilta rt! .heLex ind~cen. aliqui d in (,corem ali.
ri pl opecr dupI.m"II(UIl1 vd tri·
ria
o

'iJ,,,,.,i

1

•

'JtE R PM.

plamennfm :Jiiciatur:c'7.q.vn.n.

p.t&gt;7

1.

tur rC1.nieolz. c. r. q.vn.num.lf.
p.6.
~

L;.tU.,;ur contrAil'J.
Lign; appellatione non matetiam ex
ligno concextam, fed quod com- Liuellarius conlt3(lu. cuius fie elfc·
burendi cau rra paucum,contineaus, &amp; d. qUI bus «bu" &amp; à ,\UO
tur. tain." hoc pcrpeluum non
fier; ponil. c.lf .q.l.n.;8 &amp;: 3?
.n, fcd pro Cubieéh maceria &amp;: rcP"'!J'&amp; IH
gionis con(uerud.ne interprcta- Lillelli con".au, mentio non bltionem .d micrir. c.1 1.'1.1. n.l.j.&amp;
betur in iure Cluili,nali perglolfas.
&amp; an fubil.nu. en cenfuali, con9.
P"?·lO
Liglli appell,tio communi &amp; yultt.élus, .le quo loquirur ftalUtum
gari (c:rmone continet trircmes,
Caroli. c. Il.qu. 1. n.40'1"&amp; &lt;\; .
&amp; cxter&amp; id genus c,rinarum. c.
p.IH
j1 q.l .n.j.
po

Lit.
Lite pendente (uper oppofitionibus
vd int&lt;rcdtionrbus, pofferrorcs
non (unt turballdi aur .nquietandi.c.l.q'l.n.l.
p.ll
5&lt;lJueiltano bonort. ad faluum ius
h,belld" ex legitima caulla fi cri
poteil:no" dcbet ramen illam,OIt;
, cx m.gna &amp; iuna caufr., ord,nare:
cùm (è:qucllrono regularacer lit
prob,bil •. n+
p.ll
Lills pmde",i", txceptio qu.ndo 10.
cum hahcae.c.lj.q.vn.n. l.&amp; 4.
p.llt&gt;
Litis contelhtio f.éh fuper rcfcripto l'nncipis comuaus re{"llocio inc,denrer oblenro an" .dlagar')r de 'ure f.ll. tuper prlnc'p'li rel~n one &amp; an falla cOOlr. iI.tutum c"mrx lie 'p(o iure nul • .
c.p .g .Yn.p" IOC.
p.• f ·&amp; 1"9'
Liti, conccilaCl o IJcie btam d, ben:
fcd ius exigéd •• ll.mahundc pro.
uenit.c.jI; .q.vn.n •• 1.
p.lOI

L9Œio in rebu, jacorpoaalib", ha.
betur pro iutiuni t-effione. ci; .q.

p !GS

vn.n...

Locatione iuris fifcali, f.th ([.nIÎt
in condullorem iu, vdle pro tépot&lt; condua.onis, r. ira III (aaa,
VI conduélor per (. iura regin exi·
gere &amp;pcrcipere pollit.C'76 q Vo.
"+
p.• '!"
Locado non comrahitur inter principem &amp; (uum magifh'lum: ideo non d.tut ,a,o lucati pro bonor.rii, magiflracuum (cd offiClullI.udicis. cau(94.qua:.vn.n.j.
p.10,!
LOŒ,io oper.rum cum anlicllreli
fi eri poeefl. cau{,.98. q.vlI.num.J'
p . tI,9

Loca ,io perpelua quando eanphytcur. lie limdis. c. '0 j. q. vn. n.1 ".
p.J"
L/iCTHm.

Lucri &amp; d.mni non dl par ratio.
cau(,.!. qu",n. vn. num. 1.&amp;:6.
P·17.9·
Litetis n'turalitatis extranei lcadil ·
Eee ;
Lu

�''lG DEX

Luc[um pecunix profcélitix an ad- 10 Mandato gene131i, non eompre.
ucnutlum vd profclbtium d,ca.
hcnd,curperfoua priulieg.. m.c.
tur, rcforunlurfig,ll.um quatuor
~l.q 1.n.4.
p j66
opi ,u ones,&amp; qu.c malon aU! hO (l
tate fule,,'ur ,e quomodo Oplniolles lOIIt!3f1X

t.:onci llari de-

p.189 Mat iti creditOr, an pomt ("ere cxe·
cUllones lilpct bOI1l moblhbus,
M.
vel pet le moucnu bus dotahbus.
c. J 8.q.vn.perto r.
p.P.
..;;I1and.'I/ITt1, MantÛt~rj,,,.
M.mus d l: dommus rerum dota.
li UI11 dot.1 I[CI, v t lilis frua&gt;ur: (cd
And.ns potc{1:agcL'e Cotfa de·
nOn totaliter vt pOmt dlas ,heM·
bitorem. eth m,nJar.rlus
re.c., 8.q.v n. n.l. &amp; \. p.ead.&amp;
deblto" denunclOCfet. aUt deb ,ti
feq.
pactem ,ccepdfet: &amp; quare. c.G J .
'l.vn.n.ll .
P'7;
M.nd.ta[ius licèt Gmpliciter vendat,non expre lfa p[ocurato"s no- MalIilicnCcs l Grxcis originem tra·
mine, ntc mandall f,Cta I11cn"oxerunt.C. p.qux. I. IlUm.II.&amp; t!.
ne ,nihilominus tex interprct3rUr
p. l1
eum vcndlJlrre procurarorio no- ~ (.mlia tempore T ' rquim; Reg's
p.p8
mine.c';9.q· 1.11. 1 .&amp; J.
coudlt •• a: quomodo PeranUI
l\andato,quo mandatuL' id quod 0[l'hoce nli s locu n&gt; condelld.r vrb"
dlllallus pote,&gt;! factre de iure
~ locero ac&lt;cpeue. C. 1l . q.l.n., j.
commlllll, nun CI'CatllCn oua pop.l l
tdlas in 0[dlll'flO.c.8 .q.l.pcnot. M.mllx l'l'b is initlull1 &amp; incremclI.
p.80
tUIll &amp; quod fit PhoccnCium ",di·
Malldatum generale Pap'" dlrcélum ,
iiclUm : &amp;: p" quo, Ma!li hcnr,s
ordlnano nOn de[og.t priUl legio
agcrcl1( rem vrbJna.m:c·'41UI1I3nt
cxemtorum, nIf; Hl maudaro fie ftnacu, rrinclpes c.\ 1.q.l.n. li'&amp;
[et rpedJbtCl mell.'o de ptlui leIf·
r·!&gt;
g'o.c 8.q.1.n.,o.
p.B l M .. llilicn(e, ll1agis 111311 qU.ln! tdturl
M.lld.tum gener.le &amp; limplcx, 'c·
fidClc,",n habml . &amp; quarc. &lt;ad. q.
:1nngltur ad al quod manJan} fa·
n.1 6.
~11l
cere con(ucUlt, adul vr mand:uJ- M.lhllx contralls Gr&gt;.ea llllgu.
!lU!. null.acnus poUir arrcnlarc:.
(wb, robto, &amp; nob,hllimo, I~o.
non .OÙtt •. c.; \ .q+n. l. p.199
manos pro At"" pcrcgnn"lone
&amp; an pomt .[[cmare, &amp; .Huet.
ad capdi:mclas d'{lIl'linasad.
tieri pcr m.nd.mem extrao' dlllap.lj
utnl'ITe.e.d.q.n.17·
riè"b'll.'1.7'
p., a 1 MaŒbentls VXOtlS dos amr llfIim~
M.nd.tum I·d ord,notio ordillis Ctcrat cc.nrû aurcorum v filS q \llO~
lIl[~llS ) intt.:lllgHuc {t"cundùm
"l ue, Illu lldus qlloque multebm
'l'lod malld.nte&gt; re tro cohfucueaureorum qU tn'lue. cad. q. n. ,!1I'" {accte. cauC. 4, .qu.l.num.3.
p.cod.
M.ai li.· ab antiqua rcceptum cCl ci·
P'l 6 \
beant.c-.9l.q.I'"'pC[ tOto

M

co

UCl\\

'i\,F. R V M.
non ficLi nili origille vclaJo.
r'lol
pliUlle.c 7S.q.vn.n \.
P"49 Mele.tur", defmi lio &amp; de cius ven&amp; a.n Moll,lIellk wadll\ag,um IUre
t.te.c.;\.q.6.n.I.I.&amp; 6.
P'lO\
lie ap plOba&lt;um.
Ibid. MellatOt &amp; tl&lt;'gOt, 101' ry llùnyOla
fu nc .C·ll.q·6.1\ j.
l'lo+
UCnI

~{~rca[ura ad hJC Vt dlC:ltU \ 1 nr.(c Ifc
dl vt tCS lIluh,lis &lt;n,.nl, ~'re·

Matcri", appellatione venir maleti.·
uendatut fub cadeln t;,,,,, •• 9U&amp;
tlUn qu:;dn lex autflatlltuill dc&lt;a
{uir compara. a , al J. né cflt mer·
loquell ' calll tOllild&lt;rat propter ' ,"nlfa v 1 ncgotil:lO , {éd a,,,fi·
fOflllam &amp; n"'«f1orum. C. Il.q 1.
cium c.j\'9.6.n+
p.jO I
Il.IO.
p... Me[cato[ a melet di.:itul.c H.9.6 Il.
9.
p.e.d.
A1.11 nfIJol1imn.
~l~!,a[ur&lt;r finis
lllaunl , III quo
duo contr.llul necerl.no fiunt,
lIb .. imonIl1l11 ,u re. If. &amp; Cod. (o·
.n.ttqualll hab,",ur lucr"lll. ,n
lUIIUI lb III' qu~d 'lUI&gt; VltllllO
pnlllo conlilltt capicale InCl'&lt;lum:
lu, pllC'" cil d.II"".uus. Et qUld
10 {ccundo J mcrcllcons luci um.c.
de Jure noulfTimo auch . aU[ lure
1l.q6.n.IO.&amp; Il .
p.j06
l'"utlh"llI. t. 8-+. 9u.lll. j. pertot. Me[c,ml an dlCotUr • qlli r.,lltus dl
p., Gf
vendere ftuébs (uos. c'lI.q.7.per
tor.'I'
p.joS
Alwfit.
Metclu l1l capitalia,&amp; pecora natUto
Proumci" . llIbratl d.bem &amp;
MCll. &amp; merces Jicuntll[ erre in
quotle.ri,C·H q.f.n+
p.;Ol
boOls &amp; fJtLlIWlhus argentatlo. ~ (erciuln capitale, pet quos d.beat
rum &amp;: mCCl.tol um. C. j l.q'l.n.j.
",n,man &amp; quotifatl &amp; an netu[
p.; Ol
œfbmanoni iurarœ merc:uoris. c.
lI.quœn.6.nul\\.I1.&amp; Ij. p. joG
&amp; (eq.

en

Memiens fe clnitum, pu nilUr pœna
Mi.or.
.. bmo".,. "JaU, cletlc.les fc·
cc[it,pul1lr~, pO:II.f.lli. C.l~.q.!. Mi nor cli.Ln perfcéla venditione
11·7 ·
p.118
fub hana, li pmii augmentum ot:
fer.tur,ten"u, pOtta. c+q.2 .n.l.
p.6 l
Mlnor, fifcus, &amp; Refpubl. pari parru
Mercato t h .. bcl1, (ulùm mtrccs aut
.mbulant.q.q.l.n.l.
p.61
pcc,nl. JO 'I"" Olt' "JlU[ debet al·
MœnÏil.
!tb,. L &amp;. Illl"c'L .011 a", Vnl·
UCrfIlJtI.C,Jj .-i '1.1.
p.jO '
Mcrcarol"u .'· JlgCIH&amp;'\tlj ration nt:- Mœnia.turrcs.&amp; alia f.nél:. ciuitari.
non porrunt à p[iu.to teneri Ulle
gouallom ~ &amp;. Illcnf.l' ) dicun tur
{ubdl!l (lIlIC,,{I • In qua habenr
P[incip" conceUione. C. 11. q. 1.
Ilîlnt;llll $;. '.lgoll l, ,. JS. q. 5·U.l.
P [tOt.
p.194
MO/l//~

�l'1{DEX
Montl~.

MORCI" augmenmm vc\ dilllinulio Muléla inferioris iudieis, .irrule al·
rdh moderara, elUs euCt,o perd.
poil foludonem comingens. pr,,nrr ad Ihefauurium generalem
dell vd no cr ci qui recepil CoIuRegis.- qui. debetur v'nUle arce·
rionem: quando dcbtulll feu 0fii.e.lI.q.r.n.l.l.c5c J.
p.~8
b!.gallo CUt 11\ minura monela,c5c
folutlo fuit taéb in aurc's ,vd • .
lia magn. mOn et •. fecus li (oludo
...;J1HltjplicR"',
fuent tàéh in c.deon moneta,quz
crat dcbita ex obl'galione.c'77 .q. Mulliplicltio in dubio non przfurnitur.c.'G.q.l.n. 7.
p.'GG
;.per lor.
p.146
M.lendmum.

MHniciptI.

Molendinuon nouitC[ fa~um ,aufe- Municipes qUI dicanrur. e.17.q.l.n.
rens vlliotarem priori molcndono,
lI.
p.ljO
..lis iocomonod".s vcl dam nu",
non dl in conlidcratlone. c.1J.q.
Mun"..
vn.n.'~.
p.1I6
Muous ceale imponicur cci proprer
ip fam ram, nce conliderat per(o.
Mo/'!.
n.m pronClp.l"cr,fed fecundanô.
Mors ciuilis &amp; naruralis :rquiparanC.17.q.vn.n.lI.
p.,u
tur, quando ex ver.que re(ul,ar i- Munus patrimoniorulll duplower
dem iuris c/feélus. c. 84. q. J. n.l.
contidcratur. c. J 7' q. vn.rUlm.I~.
p.e.d.
p.'66
MUller. ralliarum dieuntur paui.
lT.onl31Îa, &amp; qua radon(". c'i1.q.l.
MI";".
n 1.&amp; 3G.
p.B8.&amp; )61
Mulier pro dore non pr:rCerrur ante- Munt rum patrimoniorum rri. gc·
riorobus credICorobns babenllbus
ner3 . c.~l.q.l.n.l.&amp; 6.
p.Jj8 .&amp;
expreffam hypochecam, tèclodum
H°
communCIll opiniontn1.C.8-f'l'" in MUllere mcrè rcalt res ipfa,&amp; 11 0 n
perfona obllgatur. c. -fl. q. I.n-jn.1.
p, 'G,
Mul,er in bonis mariti poil ma,rip·JJ9
moniurn &amp; J oris confiirurion(m Munus qucd il11p"nicur per(onis pro
acqUili cis ln Jons rdlHucionc
rcbus, dlC,tur millu"" &amp; qua m,·
llura. &amp; tamen dl ver ' munu,
przferr ur anr(!riorabus crc~dl[Ori­
bus h.benllbus hl'p ,hecam experfonale obllgatione e. 4l.q".n.
prdram gencralton bonorum p'ç.
4·
r·!!9
(emium &amp; fUlurorum. e.84.q .l.n. Munera pauÎmool0rum t non (une
J..
p.,6~
proproc,nlli duorum generum. vnum quod pondlollbu~ , .llerum
quod mUlllClplbus &amp; lOcohs mllllur:
J

R F. '11.J-' M .
.!icitur: hot rc,fonalc dl, illud
cetT'atiôrequitendu,. c.f7.q.l .n., .
r"ILc.-tl.q. , .a.!.&amp; I1·P·H O:&amp;
&amp; 3'.
P"7 1
H!
NalUulis re(cripto Princ4&gt;isleSltiMuntlç merè re:de dlffert à munerc
n1.lfUS an agnarcacur auoca;[cri(m, llo quold ,mp" "ltur rtr(oni,
que a(tcnJcnubus ,Il&lt; p.tri$à lapro rLbus , mulril modis. ho,c en,
rcre a~na,i s .&amp; d,,!'r.,ur di(pofiin (ubllanri •• qualirrue,&amp; [hCtu.
(lo.§.fillum. AJlh.quib.moà.nar.
C.41. 'I.l.n.7 .S.&amp;9. P'HI.&amp;
effic.l&lt;gILc'71 .q·,.n.j.
p.ljl
feq .
,{unera r. ll i&gt;rum in .rrouind. (unt
eil1(dcm genLris CUlUS in Gallta.
C.~l.q. l.n um. I ). Il&lt; l7· P l-f6.&amp; Naue CUln .rm,mencis &amp; :rguip'g,is donata quid comintarur. c.
36•
Muner. lalliac"m III Prouinci. Vt
l l·g vn.pertol.
p.1 7 1
fine mel ~ ptHtllnOTI laba adducunrur ordinc (tprcm :Lrgumc:nca.
N tgotial;D • 'JI{ego/ùI.
c.41.q ,.n. I.+.
p.HG
Imà quo,j fInr p«ron.li. qu:r i1l1 Negoti31iû in comrne:rciis,txcrcetur
rarionc qu:rnus &amp; mat ons lucri .
ponunrur per(onis pro «bus,pro&amp; quid conllnca[ vt gcnus. c.l\.
b.rt" an.' i .vrque.d n.1S. p.nS.
q.6.n 6.&amp; 7.
p.jOI
&amp; (eq.
Munus 'Iuod imponill1r perroni s Negocia qua: concernunl v&lt;ilicacem
pr:rdlorum, pro qu,bus forenles
PlO rtbuç) liue ordinariu~, hUC
contrlhuuAr,;qo:r finr. C.17.g.vn.
exrr. ordinanu lll , ell ciurdem geper [QI.cum qua: liOl negOl" quz
neris&amp; n",urz . c.&lt;\ •. q Ln .p.q.
non pr:td,orum fcd C'JIUm (pe&amp;,4,
p.Ji8.&amp; Coq.
a,m vrilitaICm. ibid. num. 4.
p·ll!
1

'1'X!b,/ù, '1'X!biilllU.
Mutaci one pcrr"n:r potrcff"ris m~­ Nobiles lul,us ProuinGi" pro quibus rebus hab .. nt ,mmun""lem
t.tur eOlld,nu rel. c. 5o.q.•.1l.14.
à
contrlbutlone call .. lum. r.fe·
p.1l
runcur du",ltnlcn"", vn. LudoMUI.none p'rfol1 .l: poffidenri, mu·
ui" IL.lt ra Rel1atLc. 17. q. 1. n.
rarur p' iUlkglum . c. 86. q.vn.n 4.
21.
p .liO
P·1 7"
p.Uj Nob,lor3re priu.rus à lege vcl Il.,u&amp; caulr.p8.q. Ln. 3.
,a prorrer enmen , ,n,ell'g'cur
qu".d hano,es &amp; e. rolùon qu:r
N.
aR; ru nt 'Itdl{~trm : non aur~m
quo.d &lt;a qu:r l11dUCUIll (u.nrum
&amp; onus.c.) ,q.l.n.16.
P'l o
:TAruralis filllls non P?tdlle&amp;iti. Nobilor.tcm nemo confeq', ilur à
p.lli
_'Il mari line (uo Iphus conlen- Ceipfo c.,S.q.Ln.G.
fU.C.1 7.q·l .n. ,.
P"70 Nobihras non pr:r(umirur : iueo cil
probanda.c.18.q.o.n.6. . p.•• d.
,~aturall s liliu 1 li i mperret lcginmlticncm , pauis coo(enfus cil ne- Noblles mritOllum cum lunld,·

F ff

lHoMm

�1 1'{, D 1!. X

l\iollcm !t.benecs quare e)(Cu (cll(am (c obligalfenr. c. 61.q. 3, n.,:
cur à collea.s, &amp; mun&lt;ribus perp 61
(o nal lb us &amp; minis. c'5o.q. l , n,l.
No,or;um.
&amp; Ccq.
p.6.&amp; (eq.
Nobde lu ri(difr io nem h,bcnr.s lentn lur,pro curUIll (.lIdis prxlhrc in NOloriis iud,x m'gis proccdirc.
xequendo,quàm lènrenrionando.
Comi{1 Plollincior l~rUI(JLlln mili t:l rc ,q tloties Clua k acc
Icun c. 61 q.1f,n.~ .
P ' !~
rur.
Ib id.
Nobliifa. generis (01. , n trlbuar,
NOIII"" opll!.Nunci~,;o.
l'rlud egllllll immunir,ris à r311/1S
(ubliJlls &amp; . Iils oncllb us regilS Nouum opu, nund.re porell fifci
&amp; Prouln ci.e. c. fO. q, 1. l'cr ror.
p.rronus li :rd 1ncerur III loClS pu·
p.•
b/iCl' ql1:r lure rtg.!roruilf perliNobdcs inlldliri de rerricorio cum
nene ad l'Cll1cipelll,c 11 . q.l n+
iurifiilfr lone quore excufènrllr à
1. 6 '&amp;7'
p.194&amp;I9f
cul/edl' &amp; pcrfona libus Illllll eri- Nouulll opus nu nciare an pollir ,qui
bllç &amp; ",ilhs,CI ip/ex redClur rario,
non pr...·ccll'ibc caulra m nlruu1 Ill. vellmpoollCl.m (upcrnouo
C.!".q.l.n. j+I.6.&amp; 1Lp, lOJ. &amp;
J('+
op«c ,feJ tol"m dalllnUII1 euo
Nobi l&lt;ç habc",es iuri(difri oncm
qJi.nouo ;rddicacio aufen r.li,
cum rermorro noo pollunr pro
caJorcm . v. 1 lumen bouo, vtl
dOl n~LOtio conuentllS c, 11, q,r.
bonis ln dlo "rricorio acqu ilirrs
pee vniuerfllarem illiuslocl cnrap~r 10[.
p.I91
tho ci ui raris ddCClbi, quoni.m Nuntl.rionis c.uffa rriplexdl, ni·
non {ubiiciu n rur tlatu LÏs vniu~r­
ruralis ,i", polili tia,&amp; pub,ica,,,d.
liraris ,in quam habenr iurrfdlq.n. 1.
p,,,d.
é1:ioncl1l.c'9 5.q.vn.per ror.p. 107 Nunciare nouum opus non po"fl,
010 is ad quc m rcs p,niner. &amp;
q uando dlC.rur res aJ nos ptffl'
N.mi""lor.
nerc.e,ll.&lt;j 1.11'1+&amp; l, P,I, I
Nomin .. or quo ordine conuenia- Nunflarenouull1 opus poflùmcon(fa .cd 1fi"nrcm ln publlco, Clft
I ~r C.61.q J.n. 1.1. &amp; J , p. 59. &amp;
Irq.
cauflàm natural"n vcl impofiuNûnunaror non [(ne[Ur ex no minadam nOn habtll:dummodo OpUI
ti one-,li nomioarus finira adtlll111nouum .lfer.r n"hl .11'luod plZ'

mu

"

tlratlOne tanco [empore e:UIClr,

iudlCIUI11 . &amp; (um: nUIHIUJO ..hel-

{olllendo,quàd ab eorariones adm.nllh.ti onlS &amp; rellquarus PI"'-

rur lien Il .)1\ propriO lure, fè:d"
caufl' pubIIC •. l.ll q.l.n'!I.&amp; 10.
p·'9 1

natlo CX'1g:J porucrunt, &amp; cui IU-

N

cumbar dlius rci ?CObltlO, c. 61.
q.;.n+&amp;I'
p61l
oJlIllllarorcs aJmtnit1raf'lru. CI UI-

caos n n (cnentur ad v (ur.lS I&lt;&gt;r- Nu!liras. rcnrenr i;r &amp; iniquim poC[lS .Iscc~ al (orCis rcfllrucloncm
lune tuoordinalc) propo" " fi
(cneantur ) m(i ln OlDllcm cauL'dom !rb. 110 cumul.n:li.ue &amp; l'u-

,0-

blruana

RER PM.
bliciana &amp;.rei vlndicario , quanào cx parce aaoris incertum ell.
Opi_i,.
e. 61 , qu-rrl. 1. numer. 1. &amp; J.
Opinio loanni. glorrarori •• nriqui
p. fi
vr Ilwhra. dle.rur cx vulgl 0P'o
niOne, fUit communlS apud anriquoS.C· H,q,vn. num.j. P 371
{cd Horbenfis OpllllO , vr die.eur
llenlilU, qu.ndu non cn peteeOblig.rionem non murari ex qu.liprum dimidium Ii'u auum , cft
rare (u ccelloClS , quallter fir IIlldcommunis apud ( . nonlfla.: (cd
hodre opinlO Barrol! ln /.Imt. r:. d,
ligendum.c'1.q. v n.n.8.
locat. cft. magis communJS in ter

rcriben re.r,o.",&amp; 1.

P'll l

Occupario bon.orum poil (enrenOrdi••,i., Ordin.ri""
ciam N nli(eadoms f.cienda c:iI
CUm ctfeé1:u ,&amp; rcru m apprthcn- Ordinario dclegarolum gencr.lis
li ooe, in qua deber lien (ecunda
r«ur(u, fo cagiorulll ProulnCl'"
&amp;. d,ligen s inqUlfitio, &amp; dcfi:ri·
rran(CrIbuur.c.17·q. l, nUIll. 15 ,
pllO rcrum cum lIlcorpora(jone~
p.uS.
C.Jl.q.vn.n.I+.&amp; 1+.
p.169 Ordln'Iio "cur(orum fùc.glorum
Prouinci;r .d vcrbu m Irao(clIpra,cx 90' colligilur onera I.lll.rum dTe munera . qu a' illlponunOdiofam conftirurionem «mper 111·
cur per(oni. pro rebus.e. iL q 1
eerprelalÏ opponer in dllpennum, 1l ,
p.14 g
dium eius in cuius odium inlro- OrdiRari. pore na. iu&lt;licis an .!teP.lo
rerur per c,&gt;mmiŒonem gelleradufra cll.c. J .')l,n.l1.
litre {.alDl odlnario, (uper cerflicil/TII.
ro gencre c:lU!farum, y 1 etiam
(uper omnibusod ol'dlDari.m IUJfficiu01 iudicis qualcdle d.be.r in
CI[dlC~li o nem fpclUmibu •. e 8.q.
dlCcucienda r('proba,ione rdhs ex
1 n;"7.&amp; {&lt;q,
P,71
c'piee .miclCla pulchrè, c. 1 q 1. DrdlnaflUS p&lt;r generalclll comlm(p.186
n.8.
/ionem 6bi a Principe fàélam,
Officia magilharus inrcIhgunlur
non fi r dd.garus, IIIG circa ill3
con cc If. ("(u nd,'lm eon(u.ladlqu;r alrerancur de pOlen.re orneml oci, vb l lilagerunlur.c. II.
dlnom per ctlàipfU11I' l" 8.q., ,n.
q 1. 0. 6.
r.18 f 18.
P'76
Oldll1arius dlicirur deleg.ru s 10
OTII"is.
caullis .d ordln.ri.m (u.mlurif.
dlaloncm (peét.n"b ~ s, li in ICOmni, diaio rorum includlt. c. ! 1.
(cripro .dliciarur hac dau(u/.,
q I./I'i·
p.10.
9uDd •• thmw, P'I1IC1P" pmrdA .
(Hf. c,8.q.l.n.,8 .

o

Hf

l

�INDE.X

RERYM

Ordinariorum porclhti in dubio Peçulams cri men commitri non po:
non cen(ctur pr:rluelicare P"n[e~ ab co qu, pecunlam aUlhoriceps ln rc(cripco dclcgauon!s.c.8.
cc public. adnlllllnrar.c .• 0. q.vn.
q.l.n.t.
p.So
n.l.
peod.
O" g'n! nOIl pocefi filiu, rcnUIlClue
Pmm;a.
licu[ p&lt;&gt;&lt;cn dll mlClhu p.. ris.c.8 r.
q.VIl n.4
p '54 Pecnoiam publi cam qui rccepit ad
Xr:lrlum detèrcIld2m non u ntlur
Ongo c.:a .. (fx &amp; Il:l'UtaI IS qU3/iras
Icgc luit, de r&lt;lidulS, 01(, rcr .nPOIIÙ' qu.\m ",Lldent.l" a[[endi
nu r«ine".c.• o '1.\ n n.6. p. ISt
p.l}l
dcbe[,c'!I!I.q.vn.n.l.
qUIJ .urCIlI ln co CUI ex.él:,o
p cuni", [uiccOmll1llra.Il07' p.e.d.
P

Pmjio.
Aéhrm de reminenda pen (jonc Pen lia iuaa . v 1cenfus legitimusin
rebU s . qu", l" o&lt; parul red"u"
ve/ mcrcc1l; cx c.urfa /lcrHiq lIioo d Ic.tur.c. ri'!, 1.n.6 8. p.,!!
tari, ln cnntraélu l ocationl~ a.p
pô lcum,cù m (j[ voJunrarium. 0- Pen lion" an'HIl tempol.li conO"u.
ta,res (upcr qua conn"ul' dl,non
pratur .loqUld amphilS qU :lM\
cn
o bJ. ~"a , (:d per(ooa conOId'Ipoliuo lUris communlS. c. 43,
[lIcn",
&amp; ci us hcredes:nifi &lt;xpccC.
q.vn .n·f·
p.J68
St &amp;: If' ed.l lrer re, [u cm obbgl.
Paria.
t . t.ll" duobus c.6bus. (.l'.~.J.
Il.9.10. &amp; 11_
p.ll J.&amp; (rq.
Paria (uo&lt; alicmlre, vcl perpe[u.m Pe,,(jo qu.orlo ca perpetu., fi drfi5".tio cen", rel fin pro oIhus (0c.ceptioncm contra le parare. c.
lu" une,ta(, l'CS cen(elllr pro pen·
'9·q·;·n.,6.
P·1H
li oneoblig.",non (ol'Im iure P'gnons.led ([1 aIII obllgatio nc prr.
Paler.
fonail in rem.Y'polTi,dor&lt;élo.ei
cOorrl rc, flum po ffell .... nm. C.l~
Pat,r in pecuni. profeél:iria filij &amp;
CIUS incremcmo potlor dl fi(co
q.j o.r j .&amp; 14,
p.lIJ
(uct coeori ln bonIS filoj lure AI· Penli., lieue c.noll pror(u, Inh:rr. t
fund .,. pro q.,o pr.rllalur,&amp; '"pu.
b,naglj . Er hoç ca Cu proccdi[

P

Opl ri Il.)

anüquorurn,nec habc[ la·

tarUt r. . s unm o bdls (..~j L]-;.0-1.

CJIU "'qu"as Barrol i vd OplnlC&gt;
3·G.&amp; 7.
p.1I0
Pe .tQU111n.
B.ldi &amp; quare. n'luis rarionibus dedal a[ur. c. 9' q. vn. Il .4' Per:t'qu.,io CI"'~1\1 quando fi«i de
bCdC.C.; 6.q.l. n.f .• · 6.
p.p;
P,'!) 1

Perll/.I'"S.

recula,",

rœnn ex 1. Iuli. , iccm ex P&lt;regril1i ex caurfa dtillb hrrrdiucon lllr. RegIS FraIlCl(Cl I.C.l0 '1.
[IS /uo&lt; cap.ce l, &amp; .le IllldleGlu/.
vn .n. l.
p.ISI
1.C.d.lured.",ji.,.l.q 1.n.7' r.17.
l'cr

Pœn.les C1CUS (unt IhilH iuri" &amp;
non "ciPlunlcxcenC,ontm

p.m-

u,m.qu.·ILcad.n.". &amp; \. p.1 SI
Permut.ta re cuia •• poren agi ad rei
dara: rcdh,bltlontm, vd Idquod Pœ":l corpor"l,s :lul lIIfamlZ, hue
fingula",,, plunbus Ilut colleinterca. Ii .él:or voluerlt l c.4? '1'
aiuè ""pon.cur, el1 IcmprrindiVIl.per cor.
p., 86
uidua obhgatlone &amp; ClCl U!ione:
P/,b,;uJ.
ore vnus luens (Ulm pœn.m alIOS hbcr.r:Cccus in mulél:.ob ([1Plebeiu, .cquircndo bon. (wd.lia
men &amp; fraud cm plunbus irroganon nlfo,ag,.t. an pro lib, ftnea!Ur conr[lbuerc In colleéb ,. c.! O.
t •• c. 104 q.Yn.n.l.
p. jJ 1
q.l.n .• ;.&amp; lf.
p.lI.&amp; Il Pœn. Cua plures fimul fraude, Ycl
Plebeius ID rcbus feud.J.bus noo dedc1iCl:um commlUcl1te! dobrnr
be[ erre mcl,oros dieliuoois quàm
linguh fiogul'lÎllI mul!laoi. c.
nobillS.C.fo q 1. n.,!.
p.1l
11&gt;".q.vn.n •.
P'll'
~.m regulam ampli. tribu. moPI.m.
el" n.j.
p.cad.
E[ ea"d,m limita (cptem modlS. o.
P!~[ibus ex voo eodemque à&lt;iiélo
'1.
p.cad.
inCol,dum obl' gatlS qu.ndo e. ~­
Pontifîcïmn.
ucntlonc Vl1lU~ f.1éb. in ludlCio a,-

lij J.bcreotur,rcmlfs,u&lt;. c ro".q. Poorificium ius in cautTa mauimoni.li a([Coditu, &amp; Ilon ciulle.c
p.l H
vn.n.!.
84.q j . 1l 6.
P.167
P",na, P",n,,/u.
l' offifho,pof{iJfor.
el p~tT.flione pr;e(ùmirur qu.lit"
Pœa. priuationis non cgrcditur termuh re(peél:u n,tus. in quo poCre(sio repe,itur.e.l.q .• n.il p.lO
monos alien.uonis. c. Lf· 'l.j. n+
Poil".(sionem
prop,ia aUlhonwe
p.l6'u
Pœn.qu", [uccedit in 10eu1\\ (oni"
nemo POten ex (010 mulo 'pp'"
hendere. nofi Ggnum a!lquod IIIindue" cnu!lâm&amp; n.turam [ortlS.
udlicuu: in concutl.u inlcrucncc.1 8.q.vn.n"4.
p '77
Pœn. le!lis p&lt;cul3tus de iure cil derit.c. ,o.q.vn.n.I.&amp; 1.
p.90
ponaLlo : rcd pcr Regoam conlÎl- l'otreflio continu". ahq'
."10,
- ruti,mem tn confitèario perrOIla:,
(,c~, de modo vcl qu.lIrare tl.uli
&amp; bonorum, lurn amll~lo nr nob,l".tls , &amp; 'l U'\: Iii pœn. de rcliclui,.C.1 0.q \·n.n.1.
p ISr
,~u;t' indicirur RegIS ùrdlll.uwllC :l UlIc:rfuS qU2:llo-

Pœn. qu.dru p:'
rC3 re[lllc:nf(:~

hlcJ.lrln prCU0I3m,
Don t:X[t;ndlcur ad exaa.orcs elus
pecu Olz, fi non Ôllt eX nUlllero

corum qUI rauuncm reddcrc tenenrur. c. la. qu",n. vo. nUnl. j.
p.IS!.

non connec J rtlcu3.{ r:unen 2b 9·

nere probandl modu", vel 'lu. lirawn fltull e.lj.q.' "'J. p.lO;
Poflèrfor pcndente "rr nOIl d,bu
{ua potre/Slolle moldla". c.p q.
vn.n.6 .
p.1 68
Polfc(, io imrncmorallS non h.blc
vim tÎtuh ,quand" poffi Oor non
dl capax,c'JI .q.l.n·7'
p.196
Poll'dslO vcl quafi non rcl~uoi ab 0nere prob.ndl, 'luando Inrflllio
F tf j

�'iNDEX

co-

adùed'uij en fundata de iure
Et tune debet l'r.,Ccriprio pltn!
muni.c'70.q.vo.n'7'
p.1 0 l
prob.ri , &amp; penden te probationt
llolfdforis per(ona non mutatur per
fiduciarn Ils adiuuicatut d qui
con/\iutioncm pignoris ve\ hy.
h.bel intencioncm (uam funda.
pothec.,. c. 98. q. 1. num. '5,
tam de iure comluunl. ibid. D.J.
p.IIO.
1'.119·
Prz(cribcns (ctuiturcm duccndi l'
quam pcr Cundulll .lienum OpOt.
rel eum lUte f«uitutis &amp; boo.6·
de, credens {eruilurem libi corn·
Proceden,i. confirlit in honoris
przl.roone, qu;c in eu"do , 1.. petere &amp; le&amp;" imo lempotee[c
quendo,&amp; {edcndo conGderatur.
vfum .qua:&amp; quid.li iUlcf.cult •.
ti s v {us fucrit, an pr;r(cribac. e.
c·H.q·vn.ptt lOt.
p.ll
IOj.penol.
p.Hf
'1'r~f·fJlU.

Pr4fumpt iD.
Przfeaorum vigilum /\ipendia de
mulais &amp; condemnalÏonibus cu- Pr.,(umimr f.aum in {.. udem fi.
riarum (uarum (Unt per(olucnda.
deicommilIi f.,ciliùs abcmanro
c.60.per tor.
p.47
qoàcn à hbcris. c. 1. q'1. num. 8.
~lo
.,
Pr~IAtiD.
Pr.,{umprio iuris &amp; de iure dlmU!,
quando (uper pr:rfumptiooe lei
Przlatio domini an lit quid diuer/\aruit.c.ll·q·l.n 6l'
p.14'
(um &amp; (eparatum à iure.uoc.ndi Pra:fumptio de vno Icmpore roll!
rem vendltam ab emtore.c. loe.
tr,bitur ad .liud.c Gl .q. ,.oum.6.
q.l.n.6.&amp; JO.
P·1l8.&amp; 114
p.Go
Przlationis ius in fcudo Princeps Pr;r(um itur qualitas mturali, duramagisconfuetudine babet, qu:hn
re perpetua. c. 7o.q. vn. num. +
p.tOl..
iure (cripto.e.69.q'l.n.1. p.99
Pr",(umitur potiùs in dubio malPrt1udiciu,".
Iodla lis qu~m feudallS.c'74 q.l.n.
~.
P·llf
Prziudieij v«bo omnc prziudicium quale quale li, comprehenPrtliHm.
dHur.c. loo.q.l.n.l.l.
. 1~5
Pretij menlio f.a. in cnntradu, FaPr4erip,i••
Clt pr&lt;efullll vendltJoncm comu·
a.m.c. q.q Ln L
P.114
Prz(eriptio ve\ eon(u.mdo non exPr""i; appdl.u o non foli"n ad
tenditur vitra Id quod aglllj[. c.
vend,tionem • (cd en_m ad locaj1 . q.j. n.~.&amp; 5.
P·l.7
tioncm propriè «Cenur. c. 10j. q.
Przfenpuoni quando ius commune
vn.n.8.
p.JU
rc(jllit, Icmpus immemoriale tCPn""f'1'
qUlritUt c. 7 l.. q. yn. num. 1. Princeps in dubio, nOn intdliS~tur
p.109
"fell( concedere Illud de iure lpe.

t'W,

RERPM.
cial! • quod quIs habel de iure
communi.c.8 .q.l.n.ll·
P'74
Princeps re{cribendo ordinario, eé(&lt;&lt;ur confarmHe voluntatem Ptiuatio incluCta in odium .licuiU'l
noo b.b" dreCtum , fi ptiuati~
(uam CUIll difpo(itione iuris
vtilitatem iUi a!felac.c. j . q.l.n. 'J .
commuois.c.7 q. t .n·'4.
p.81
Princeps non incendil ;dcrogare iuri
P'I°
.liculus , fi de eo non facl[ menPrÎlr.
tioncm in rc(crlPlo.C.8.q.l.n., 1.
p.h
..
Princeps non poten .le IUre ordma- Pri" ttmport p"iar illrt,t~gul. qu~n­
do lu bear locum.c·ff·q·vn. p.,J
rio /\andbus libe", Icg«imis &amp;
nacurahbus ) lc:gidmatt (purim:
Priuiltgil/m.
{ed ùe plenitud,ne pOldla'is potcn d,fpen(.re cUllllllis.c.jO.q.l.
pel tOlam qua:a.
P.l f7 Priuil~gium dubiunl vcl ob(curum,
dec!alatur (ufficiens ex v(u &amp;
Peineip's habenres (uprem.m pocon(uctudine.c.l.q.l.n.11. &amp; 1;.
tclhtcm • polfunl priUllegia conp.10
«dcre,ccial" in prçiudicium tertlj:fcd in dubio non pra:(utnutur. Pliuilegium AuthemicJ! TtI qut.non
fuudalUr fup" vota raterno:Ced
c,1J.q.t.n ·;+1·6.&amp; 7·
p.t99
in pubbca vtili"", qua: proue nit
Principis (010 cOlllrallu lransfenur
è nupliis.C.Lq.~.n+
p.l,
dominium. c. jl. q. vn. n. 4. &amp; 8.
Pciuilegium AUlhe" ,ic.. rtI qI/t,
p.1Gl
compcdt cam {XtrancÎs quàm liad Principem (olum fpeéhl ded.rore (ua benefiei •. c.j ,.q.vn. num.,.
b"is 6dcicommlOo grau"i ••nili
fnud ulent" ad eu&lt;rllonem fip.164
deicommiUi, &amp; ad inlidios "rliPtincip 's alIignalÎones. vid. Affir;n.
tUIÎOOlS fic:rc~t doris con(}i(utio,
Princeps non pOldl li,pplele defevel rdlirutio,.ut don.lÎo.c.l.'l+
aum ciutlonis &lt;tiam in (ubdin'7.&amp; 8.p.jo. &amp;quando in fraurum .c. i l.q.l.n.l .&amp;3 'P.14·&amp;feq.
dem dtcatut ficn dtllioguitur.
Princeps non po,~rI ratlone priuac!!
cad.q.n.8.&amp; 9.
p.e.d.1!&lt; Ceq.
vtllltatÎs .Itcrius lUS la'dere, aUt
alleri rem (uam ... orquer&lt; c.69. Priuilesium principi' ftrrébffimc!
int~rprerand um ne fJcÎac ft' rt/O
'l j.n 1.
P'99
pr:riudlClum 1 cr;itmli Il ImproPrinceps iu, l'r:rlath,n is iure f~udi
pti.nd. , verb. ptiurl '~'J rc.Idemag's conluetudme h.bec, qu_m
r. n.ur ouol. vd (uperllu. &lt;. 8.q_
de iUlclè, pto.c.69.q.j·n 1 p 99
1.n.lI .
p 8.
Prince ps vtl &lt;'us cun. an roUi, fcu ·
l'riudrgillm immunllati. (pCCl.dl rtlcnri o ll (' tn co~ccdcrc CIUIbt r cu",,!IUIU ab ,,,,, n,bul mu"Ii ob pr",""1ll magnsm p"nc&lt;nttJb .Js &amp; oncli bns t3.11\ Hgiis,
piS J.laquam yti ',r.ut.:iO contra leqU dIU PrOl'tnCIX l · \.ll\IlJ\is:nogu m conflltu tl one, ln pra,udtect non folùm !(tgl cùr,,,den"UI11 cmtom {cudi.c 6,. q. j. pet
tOt_
p !J9 tlJnl ctl am COll ,lI.1tUI , &amp; CIOHn. ...
ci, &amp; P0ttlO e~épll oc,r ICct nills
1

non

�/1

lÇ

n

1Ion c~cmris. caufl" 1). 'lU rn. 1.
n.7.&amp; &lt;juomJJo Inrcrprelidum .
dicitUr.caJ. 'lU. 1.pcr rot. quztt.
p.80
Priudogla &amp; rdcflrro Prillcipum
&lt;]uJnrul11 fieri po,eil lunr ,ori
eo:&gt;l1llO '''", &amp; '''&lt;l'II'~ti cunf,'rmanda.c. 1J.qu.ril. Lnum.6. &amp; 7.
p.Hll
l"lUil cg inm genc"l" &amp;. duhilll11 Jeclalawrc, v(u &amp; pulldfi ne lub
[rqUl/ra. ~tallt1t qu.dragen~nn.
vt Intel ilg.tur conccRillTI ce{pcau /latuS ln quo poLli:ü;o r"p' rilur.c.q.q.,.p,r lOr.
p.1 0 ~
l'riu,ltgium pr;r(upponir lU' COIllmune eO.11l COIlCfJrium.c. )8. q.
vn.n+
p., "
l'rlurleg'atu, (uc"dens non P"UIlcgiaro,non "lItur prrurlcg'o pro
lem pore pr.rrcrlro,crd pro (uturo
ta"''' 'n.c'4o.q.vn.n.(.
p. lll
Pu urle!;lum concdrum 2 mUlleribus per(ona!.bus cxcuC.t a mll}'s,
ctl.m rc(peau (umru, , contra
Darrolum.c.,p.&lt;]ua'/l. 1. num. JO.
p.j41
Priukgium per(ona!c non excu{ot ,
muncl,bus me,,; reallbus.c. ~L q.
ln·!7·
P.li'
PlIurlel'"u m immunir.,i, qlJod habu fI udum à c"JI.uonlbus lal"arum , magl' fUit coaraatum
&lt;]u~m {ublarum ni exunaum
placiro Ch"Ll,anll;im l Reg"
Henrrci. c. 41. qu.ril. 1. num. ! (.
p.,60
Priuilcgium ,mmunilali" qund
Princeps habet ,"lIone rcr pri
unr'" in "Ulis &amp; munenbus per[on.llbus. rranlit ln perpetuas
cius &lt;CI conduaores. c. (o. &lt;]U.2.
p.8
' tiuilegium qunlldo eil Olmi, no-

E X

lI ER1'M.

r,i

J'.üd,:\, Jm I./.;,;I",i. §.
'x,ml"
p.Ir.,~. Inrdl'gitur de l'lbu! VIdus &amp; ve /litus ", ililllm, cauRa
excrCHUU '" pal'lIs.C.p.q.l.n . •.

p., 9
Pr,uileg"Ar. perrUM non (cn(erur
haber" priuileginm qU3ndo ex la·
" priu"egio lequcre, ur ah'luùd
dcu'll1tntum pflu ,lq;lall.C f.q.l.
n.1.
p.61
l'nllilcgium e&lt;crdrui concelfum
nun c",« ndl/ur ad cohorrem.e1
. Iam mdilUm c. S2.g . 1. num. f.
p. l J .
l'l'Jtulcgla concclf.~ e"rchui vd mi!.ubus inlelilgulur concdfa nJlhribus &lt;]u.md! u [unt 10 exercilu.
c.I,.q .l. n.7.
p I{
PnuileglJ CluR", cclf.nre cctrol p,i.
uilegium.c. f •• qua:ft. 1. num.S.
p.l(.
Pfluil.gium fi(ci cil cC{$lbil,.c. f8.
q vll.n.l.
P'4J
PrllIdeg,um Immllnitoris ~ coll
feud ! concdTum in leliigirur de
fcudls h.l benubus iurifdi/honcm,lde') ett rcale. &amp; tr.nfit in
quelllcumque tranlit {tudum. c.
8G.q.vn.n.2.&amp; 3·
P"7'

,th,

P,.~.lIj •.

Prob"io l}enlir3lis qUlndo diC&gt;tur
f.~., .\&gt;lb ngu.ndum cil, ln fundl .c1 ,n lll ilelllltH (olùm fi laI.
legll."an vero vtcaque.c.iG.q vn.
n.! (.&amp; 6.
P'l81
Probario yb.cratis vel ileriltram
{undl en meilOr &amp; mag" conc1uJcns quàm probano lIen l"atll vd vbcrratlS annl: &amp; quare. c.
46 quzll.vn. numer03.(.&amp;"
p.c.d.
l'rob.lIo qua: non rdeuM, non dtciuum vel damnoCum) ponJl n:bel admitti.c.! l.quzll. 3. num. 1.
ftring, .c.\o''l.l.nol 04.
p.IO
p.16.

prol,ibi,i••

P'.Hifi~·

l' 1 bitio faéh de vendllione, ex- Prouifio pendCl &lt; IIICdthcl adludihlj l''ur .\d IOCô\[I I)ne~" perpetua,
can d &lt;]U1 haLer intc:ntlon~m
IJ ",' i lallO p"olllbiri onr' ml Iifu ndatam de iuc&lt; comnlUhl . C.l ~
lJ.Jl '. l ''~IH inlu(aciûll(.c l03. q .
q.l.n·7·
1"'4-!

P'P"

y, .11 .• /.

PNhlirum,l'"bilColl"m.
P"prieta,.ilu.
Public. fcriprur. non dlt irur, fi non
haber a"num &amp; dllnl.c.t,.q.l.n.
l'tOp"; 'r ,r Jebel bud.ne, vli.fruÜJ.lIlu v 1 I.udl1nium retlpe1.
p. J6f
rc. J.. J" "'U I 0 vrufruauario lau- Public.ris bonis fill; pecuhum pla
fcLhrlUm non pcrrrnc,.d fi leum.
d.,r p"
_.6+q'la:il. 1. penar.
C·9'·q.vn.D-\o
P"9 1
N7'&amp; "'i'
E, d,dararur dlflicd!lIuum corman um, l'I.S.Vlr;"~ .ff.d, mmor,b.1J.
PrDlûncid.
Ann.ibld.n.7_
P'!9!
Prollmcia quand adli,ieur regno
••• ,rr,lIlè , r( ~.(/Il[ll r {«und"m
rq;:ulaç rl.!gnl CIl .\1..L"(·dlC J 3,tque
illJ&lt;llI "'~")J' &amp; 1 [ludcgllS gu-

bc,nltulC ,.&lt;].1 n.'~.
p.•
ProuLneia 'l11:tndv adlici.ur r~gllQ
prin cipall" n( n (ubumur le.
gib " '!.ur C"nlUlll/dlnlbus ,cgni,
(èd prop ,i.s VlItUI. ead. q.n. 17'&amp;
' 9,

ProUl.Hcia vnira n:gl1o :\ccdrvrl.. ~

geS

1,;'

1'7

k-

c'Hl!ucrudIlL) 1&lt;:":JlI 1''1,,:1

Valir.s n.rUrl!i, .qu.ndo con-

Q

u.:nir (!.lm ~mcnuonc 2lt:ons

&amp; conrradl(,1( IIHCnrl ni re l, lt

èt

reus I;t in &lt;],fafi po(fdllone conrr.rire ',!ùal" ft lum ·yd IlaIllS,
DlhllonllUUS leu p~Jlt (CI)~[U [

lu,m inrennon&lt;m. c. -0 q.VI1.Il.l'.

plUIH extenliou(.;tl l parliu mlll Il
p.'Dl
L1Jc:C'ls qU31ldo fUH r)1 JtlC lr .. lm.'l" Ql!Jlim natUral .. pr;r(unHmr dur",c rcrpctuIJ.lbd.
:ldlt:d: ... rcgno. c. J.lI.vlI.num,1 S.
d
~:lta., nacuralll fOllioref1:pofidp.el .
Prouiocl.\ PloulI)ciJ.' Ic .... Hur iure
liooc vcl·qu.li .duc. Ü"J. ,~o. q.
ièriprù,nvll all:cm G~ll l LUIIII 0l'n.I·'J'''&amp; "
p.,o)

nb ",·{. · .ll

Z.II."

p.-!-

PlOui !1CI/I n 'lira Vfll!lr .u re (c rif'fO,
&amp; .,d J1 l1tcit conflHUCIOI)(S f~UJ.l~

les '" hls . Il, q,"bus cnnlueruJo
nol l dcrog- ,t c.' pre{s': c. ,o.q.
"tl. 1I 10.
p.9\
l'IOUI11CÎ, OI1lI[~( Us. Vid. ComiratUS
PLOU.

~xnor

fiexponébs ralionihus eo '.&lt;ri" fi'&lt;Jled.h"um !.PlU" ,II· d f' tlU!!oglo li {ci, ccup rat
~ &lt;II blt"r .lilci. c. \S. q.vll.num.! .

.all

P'1f

..
•

Ggg

~:m

�INDEX
nationem.
&amp; 1.

C: 1+. quor/l.1. num. 1:
p.lor

~antiras magna qu.ndo dicarur.d

Recupm/ti••
effdhan {t.tun.c.l !.q.,.n.6'... 6!.
&amp; 66.
p., .. 9.&amp; Ceq. Recupeurio,quam facit debitorin.
tu. aonUln b~ncficio Ilaruti. an
lingat retro .nnull.odo acldillio.
nem cteditori faélam, &amp; Cam de.
Q!ociCaüo vd aU,bratio faéla in caducat ad non cauftun.c. 100. q.l.
,,(lco non pr:riuJ,cat ilh,qui non
n'7 .18.1p.&amp; 1'!.p.166.17"&amp; 17\
fuit vocaeus.c·16.q.l.n·l' P.l ([
Redhiblfi ••
R
Redhibiro contraélu fi(cus non le·
RAtih~biti••
filtuir gabclbm quam .cc'perae
pro dlo conrraélu.c.61.qu;ril.vn.
arihabirio nihllopcmur.qu5.do
n .Jo
p.!1
prxceUit m:mdatu ad illud agendum quod pofiea babetur ra.Reg'l , /!Jgnum.
,um.c·19·q·l.n.6.
p.119
Ratlhabino elUS quod meo nomine Reges Galli:!: an poUint conrralinon cft gefium.qaid opctccur. c.
benarcm &amp; priu,legi"Comitleu~
19''1.I.n.6.
p.ead.
Prouin ~i", &amp; Forcalqu&lt;tij fta·
tuere:a!H illorum fi.tum mu 'arc.
RAti••
C.I.q.l.n.jJ.
p.IO
Regnum Francix non e{t hetcdi,a.
Ratio quz: miliut in gabella,'prncerium, {ed lcge Saliea.d primage.
dit in l.ta,nam l.r. efigabclla linirum,vel proximiorelll agnorum
tis.c. n .q.l.n+
p.1 09
dcuoluirur.c.l.q.J.n.19' f.&lt;ad.
Ratio quando non cft mai or amittcndi pattern qu.m totum: run C
RegulA,
per conerauenllonem patti. priuarurtoco.c.'f .q.j.nojo
p 1\9 Regula 'luàd li/HIHI A/I'gAttU pr4''''
Rarioquare proprCI fieriliratem fie""",, ex pAtienti" ungi mllp'""
ri debet rem,llo penlionis. c. 44.
non procedit in his quz iure ccq.vn.n.I,!.
p. 17!
galtorulll (peél,nr ad Principcm,
R.tio,quèd feuàain Galli. (um renec quando .girur de pr;r(umcnd.&amp;. adinfl.r p.mmonioru ,no n
do domlTllo Cl Col. pofl'dlio.
procedie in rcb ." cmphyteuticis,
ne. c. 11. Ilua:fi. 1. num .•. J. ~ .\.
&amp; qu.re. c. 101. quxfl. vn . num .
&amp;6.
p.IH
1'"
p.J1,!
Re/lfti. ,R'/lftilIum.

R

Reale anl1s non impedit fundi alie-

Relati ones cti.m re.les confunduntur 1 li ad caadcm pcr(onam d.·

uenianr•

•

RERPM

ueniant.c.JoJ: qux/l. vn.num.lp.
ranr adnlodum diminuti. e: ~; .q.
on.n.l.
p.cad.
p·P)
RcI.tiuum '1"i.vd qu~.por.rum line RemiUio m«codis non fit proptee
{teriliratem vel cal.mimem belcopula, rellringi, amecedens.ad
li.quando codullur (ciebat c,"(id (01,,111 •cui pore{t qu.llt.sad(am {terilir.m vcnturam, yd fi
ieéb reloriuo conuenire.c.I\.q.1.
bdlum tempore condulboni.
n .1.
p.ll'
imminebat.c'4l.q.yn.n.l . p.,ad.
RCn'liUio merccdis proprer fieriliRe/iqui~.
totem ficri debet conduélori pro
rar. damni.c.H.q.yn. n.l .&amp;.CCq.
Reliquix cen(uum qux ob confircatiOTl&lt;1ll obuenerunt fi (co ,.n exip.pl.
gantur more fi{calium debito- ReTllIŒonis pcnliQnis marcria Iflarum. cau(~q u adr.gelima, q. vn.
lè à Dolloribus yrriu{que iuri,
pertotum.
p.jj J
explicata ell.c.4'f.q.yn. n.6,p.17 l
RtmiŒo penlionis ob Ilerilitaeem
Rem,dium.
vt 6eti poCJit duo copul.riuè requiruntur, quorum alterutrodcRemedium excraordin.rium non
liciente,non 6r.c-++.q yn.n.1 1.11.
haber loeum, qllalldo habcri poI}.&amp; 15'
.
P'l7l '&amp; (eq.
tell ordinarium. c. 8. qua:ft. 1. RemiUio penfionis non conceditu[
nec peti porell pro peer lu([um
num.ll.
P'7+
Remedio querelz fubue .. imr graeeffins: (cd {olùm proprcr d.muaris aduerCus principis prluilenum emergcns ,Ii lit magnum &amp;
glum.c.ll.q.l.n.lo
p.l00
inroJerabife.c'fl.q.l.num'7'&amp; 8.
P'J7.9'&amp; Ceq.
R,mige/.
R'prtfAlie.
Remiges continenrur appellatione
zquipagiorum vcl m(humeneo_ Repre(aliz quando iullè (ucrunt
rum nauis roftratx.c.J!.quxfl. vn.
proprer (.Ilum vnius ciuis concefl';r,1i aliquis ex ciuibu. fic can.~.
P.l73
ptuseauffa rcprcfaüarum 1 omne
Re",i/i•••
quod expendit occafione "prur",. recupe,at ab co cuiu. cauffa
RcmiUio mercedi, proptee bellurn
fueeunr concelf..,. c. 14, q.1. n. 1.
lieri debet conduélori veéhgap.1l0
Hum, feeundllm opimonem BarRN A'qHJfjU.
toli in 1. c,"m. §.,u. ma"imoJ. jf.à. Res acquifirz pet feudararium à
publi""•• quz ell corn munis. c. H .
plebeii' .Iio iurcqu'm fendi, ccli
q.Yn.n.l.
p.j68
intra limiees feudl exill'IlI, miRemilTio penlionis fieri deber connent naruram impolie,,,z conduélori (crib,rus, quando ptOrriburionis.ncc (cquu",ut con diuenrus dléli {cnbarus propret erioncm per[oDa- acquirentis auc
diéluIJ1 regium promulgarum,
priuIleglum fcudi. c '1 0. q. 1. n.
cautra litium IiniendlCum 1 fuc:
l~ ~
~IQ
Ggg l.

\

�INDEX

.tlllCa~ negod.
!erpel nCI, I"

Rtfc,ip'l,m.

ion: prin ciral!
:t VI tid iloli.

re,uenlt. ~.I·'/.litJ..

P.lio

RcCcriptum Pri ncipis dircCtum orRf;;.
dm'tlo quall Il) Ill ducat ddcglt, n) lu n ld tl.&gt;nem, aut exclt&lt;t
('Jrd.n;mam.c.S. q.l.nu. ~ 7. ' . &amp; I1.C1 Franci..: de pOlelble .1.Jululi

l'.

\

F~l

nlO\:l pOtcfr, CUmht l r.' f ..

uO l egn' ) ,.t.'1. I.I1.~j.
p~
, X "puh,&lt; .cipd\1I villacria
sm"I,,1 ur b.iherc , Ile dOl III,
E"cI ' 1;. y 'ù d ncét deJ rdl .
au c.llt"culTI, 'lU 1 Rex ipl&lt;lII
lc~ lom , . 11 ,E~dcr. .\ ilul:unt
h.b&lt;e.l m,,,," m: ("d Rex lubn
d.[ Lbn.,r uJ,""'u&gt;Ytl è l'tlII.I.
'I &lt;] 2.n . • \,;.
p.q8
Rex G.llotUm lllbee i uea 1mpelll'&amp;
fUpltmaOl r ·[.ibtenl: &amp; efilù·
ptt -;lm n s Reges , &amp;; dlcltur lu·
pen llul1ris.c.lJ.q.1 .n.,. p.,,8
Item &amp;; leg" l0'lu lites d: Imper.tor&lt;,p [o«dunc ln Gallorum Rc·
ge. d.n. t.&amp; 5.
P &lt;.0.&amp; I&lt;q.
U1

Refolsllil.
P- cfo lulio futur. comraèl:us non
imp ~d1t

in((qm

CXCCuci ullcm

cO ntLaCtus.c.IOo.q.l .n.G. p. l6G

Retr.au.. r.1nguinis Ilon haber 10cum ln d'nolle 10 lo lumm lltlCI:'
lano C.I oo.q . .n.18.
P"fl
R ctrattus plO. Uni,.. is h;,b([ "cum
Ctl3m Hl

locauon

1U

P(;[U3 311·

nUI redilus.c. , 0; ,'1, n.n.6. p.,1 1
R clractus cmphy lcuu&lt;3rtU' vel dominlCus . n apud nos Ile lUS prxh lontS legale, de quo 10 I.for. C.
d, .ur.
al) co nuenClon.le
V.IOlI Cl:um c. l o;.q.vn.n.JI.&amp;
p.
p'Pf
R elraaus fcudalts vclemphYlcutic.nu&gt; le habct ad rcee nllonlm
iure pr.,I."onlS, I,Cut rcmcdlUm
rerclIIdens.d relclllo,,;. C.IO; .q.
p.; 09
. vn.n . u.
R "r,aus feudalis vel emphytcuticor' 1.1 .:Juarc linr "pud nos ,.cctf{""1· r ''' l'l ·vn. n·JI .&amp; 14 · p.Jl7
R ClraCt~, fe udali , vd emp hy eellli0

,/Hr")',

C1 l us en. re(cdTorius ln dOl11ll1o ,
(cd 11} ce(alult Ul Jdom ml cCl: CI aslatortUs, t,; )uare.c IO).q.VIJ.nu.
H·
r.;og

s

u,

r

l" &lt;ad.
Se.nlcn· .l..tl 'J'lm.. "bfr ntem non
eltarum dl '1,10 1 re n,,\\,: edam
in n ot "l lti

"(ùn'

Ûl (,.

S"I!f'./~

1 .. :

ilfIi . SIrUI "lin md,rall
r lî b,!.. prxlbnr, '

C.61 '1-1.,,,1,
Folill qu:tlH!o omo .. lU! I,!.a",
errene noe. IUdici.n.l &amp; J 'h l'~''
16
S,nrenti, CU ,)) Icgi illl o defc nforc
lat. f.dt lu; 'luo.J onlltes, qui
ex eo nÎ''luenrta lxd, polTunt : li

",h M ! of!
quam collariû
'J'i 1'\
pl. ·n.or plebclj.q o 'Ion. t
U/)

Il.11
,'(unl', !I:

eruiws lun. IIHs 1)0n

Il. ((.11

p","",um Pll t!e dol"
t ,'[ lc((. c . l~1·l. n.6 .'\.~ .

0

Û·

r "IS
p.1 91.

&amp; '9 1 •
v ra n\..·n lic \:Ha Ctinl l~glljmo Seruirus aqux non pr"rwbllur ob

d,fcnCorc,non pr iL lu,ltcal., 66 .q,
eo, qUi .lt"'US 'qua lure Ù,dtaus \,ti(U[, ctiam(j (.;entU1\1 an1.pC' &lt;'..
p.S?
ni, vru, Ijt aqua. c. 10\. III. a. r.
Scnrenu" 1ara cum vcnni lorc quand~ rlXllldlCCI cmm ll (dcnd. c.
HG.
68"1-' .n.; &amp; 4·
p·9 ' Serulturcs continua: J de CCI'!l ~nnt s
incer pra:lèlll cs ,vrgmtl 1" ,b-

Sepa,,,,. •.

(enres;ddl_,r; ~w U .t vcrô r.UII 1ll1n OI"i g UJI!; C{'II \lIn :Sl1nûrUlli \\,:1\\ -

pore rtJ.iLrl.l'Il1uLe.,oj.lil. G.
Separalio nem bonorum defuoéti
&amp;H.
if.
crcd ",''cs , &amp; non hcrcdis pcrere
Slmdi.t.
poilu nt c. ' G.q.l.n.,.
p.'61
S,'p.raeio llcIII bOllorum ceeditores
parCIS non fi l" impclute polfunr, Simili. nOn (unt Ilec ciu(Jem iuns
dare 111 Lml'hl "uiin rem .11t ni~i ln duobus c.libus. c. 84. q.
quarn (ùb :\nra~' :\nonc, '" n..
"perrol.
p.I GJ
dhe JU.é\UIll domimum 1LUlli

r· ·

.bri. ordinatioru iudicum, pll' .

vIgtium tolu; dcb/nt
S&lt;xfeaoru,&amp;
prouenubus corum Cil"" ao-

nuaum. vnde qll ~L:l l[ur fi vlloan·
no proucntus cutJ,r n un (a,itlu....af,

an ex vb~rta[ t' prouCnllHll1\

plJ:.

c de ntlum vel lcq'lc,.1 " ,'"110'
rulU ex{olui Ill, .I,b,at o(uodde·
fici t vno anno \,., Il n X "laRe.
gis p~ lInl~. C.1 .rI ' . Jlu01 . . /0. J.
&amp; prob.,ul " 1"( loi nLclI1q.
P'9 8

Sm", ill.

n

R. r'j{ f/ M .
poÎltUI\) in manibus alicui" l~;
r.t mon .., illd ;,em ad concc(on1: pub"c., ,VI 'luilib.t \
Iimioncm.c. 76.q.
POlIil Illud lehere. c. jc,.q. l.n.1 7.
'i
p.cad .
p.; 16
S, qu,
) ".n'Ii. h,), 'Ulhortt .,cc Jlris nr r, J' li
III
[ua l'unelflOu
n n.7.

Sciéri. cara n" pl'x{cmilU', ponqui
cCl: Inlinu4lum ,vd pub",&gt;,u , \'"
pOh:UIll

annUO \,: nonc: li cèt ;h.it2lUr ,'.
[[inIque Idem elfectuS( ':1' ._ .11,
/.
r"4 8
$ooufj S(iân",."

Se'lul'f1l0 (mCtu, rc i locarx com ml \'I! IUtlU' cil 'l"àm colonum
C'tp Il .... e, lll { n :1\l relocare, fi (1"1 '''[\11 Ile v,lion penlione rdo Socicw per (e non repdlil Idl el11;
{cd Vtllit,b (}Ua01 h;tb!t lo ...W\ c'(
p.q ,
cn ur .c·7(. '1 n.n·l·
tlh.c.) l.g.l. n.I, .,,· q.
p.1S8
Secl\l. llr " InICtUI11\l cei l".lt.::
he, i [l vlC l1 li nun [o lulmr pLnljo, S OCIU ii ln re communi qu:,r:âo dtcatUr plus parte ( n irtlil'Lln~ ­
"c! 1"onrlnCcnr lit lulpeÜ li C'
ce dtl O1J11J.rionr , 8. lldlid . a bo~
'''l''(nI,,,,I,, 1 pallCJ polTiJ&lt;t
na hcrcdit;\rJ:l r:U1 lU IIH l U\ 1" 1
1N I' ""lIobd IJ:aue li aba .1:&lt;1111(,Sl;,
a ~I

•

•

•

�1N

•

J)

EX

.&amp;-ùs itr~ ius &amp; nonlen hercd is
SllIlnlllm.
fien non roten. c. H. q. vn. n. [.
p.l7].
qui.! fj porfedel i, pcr deeenllium v[ SlOrlltum omne pOOllale dicilur 0dioCum.c.j.q.l.n.[.
p.+7
rem propnllll. Il. 6.
p.e.d.
SOCtUS vcl t'roter non poffid&lt;t res St~tllt~m excludens filiu eltanlibus maCcu!.. &lt;x paree ma(culoc."\mrnuncs pro prio Ihlllllnc, nili
rom dicHur fauot.blle, ex porte
pro pU(C lu •. n'Ill rdpcau por
velO filtarum dlcimr odlOfum. c.
1I0nl) f"trI. dlcHur .1Ii: III po(fes
fienc ilb.JUIll nOOllne flarns c.
j .&lt;) Ln.,.
p.48
H·q vn.n .IO.
P"79 S!3lu rum dlfponens mereatorem v[urariUllllloo h.bere pro me[caSOCtUS in rc tommuhi licèt rcs com ..
[ore, intclligHur quantUm .dea
munes non admindlrau~rit', niqu:r merc.ronbus afferullt vutihilolll~nu s int ell igitur ill. pro
rarem.c.j.q.l.n .17·
parte lua naru"IHcc /j( ciuilHer
pIG
poffidere.e.}4.q. vn . Il. JI. &amp; I l . S[atUra recipiunt rdhiéHonem a iure communi , ne tcrtio fadant
-p.179
Socius omniUIll bonorum non dl
prxiudidum.c &amp;.q.l.n.6.
p.SI
idoneus tenis pro Coeio ln cau(fa Satutlluri. veaigahs mcantus, qUE
fuerit rario.c.ll.q. vll.n.6. p.11 f
ciulli.c.JI. qua:n. J. nU. 13· &amp; li.
Statmi verba non ponii[ improptiap.1S S
ri v[ vnba conuaéluS', nec ab ~i$
So el) locationis filèalis li fidtiube lt
apud n(cum pro ill. loeatione
rccedendum. c. 1[. q. 1.num'~9.
pro publlcano qui illos conCop.14[
elaui t, li poflea vnus ex rociis vt Statutum Regis Caroli Andegauiz
fidciulfor compulCus Coluerir pro
duCls,&amp; corn iris ProuinCla:,q uod
parte (oeiorum confidelulfodl(ponir (oluc .. dum elfe laudi.
r um, an poffit agere, &amp; quod
mium 6[co, quaodo rcs datutod
pro lili s Coluerit rCtllperare t.n_
magnum cen(wn &amp; paruum 'c'
qualll à corrcis. c. 107. per toto
capilum:habcr locum qu.ndo va(allus vendit ius vni ue r(ale feudi
P·jl9
in totum vd in p.!"e per qUOtaS,
SoIAri",..
vel poniones feud. : (ocùs fi tes
porcicul"es feudl daret vaCallus
Solarium Ccm per imponi debet :rdiin cmphyreulin , vel .d ccn(um,
neio faao ln loeo publieo,quanquia nil debertru[ fi Ico. c 1[. q.
do a:dlncium Don nocet Relp,c.
1.num.14.18. &amp; [LP.ll9.lil.&amp;
H.q.l.n·7·
p.19[
1i4. &amp; qu:r fuent ratio n.tuti. ft.
19·,1.&amp; p.
p.141.&amp;(eq.
SpirituAli, ,0gnAlio.
Sta\utumdi(ponens idem qaodlUs
commune l dicitur ius commune.
Spirituali. cognatio an impediat
c.lf.qU:rn.l .n.89' P.116 &amp; .nva,c(lÎlnonij dlthonem. e.j [. q.1.n.
leat in vim (latuti.n.90'
p.ead.
J.O .
p.188 Statutu (uperuenic. in c.[u d&lt;Jbio,in
quo erant Opl niones , interpre'a[ur lUS commune, &amp; in omnibus

R E 'R..,P M.
nibus habe[ cffell:um &amp; Daturam na[uti.c.1 [.qUa:!l:.l. num.,t.
p.l{7
Slatutum Caroli non inducit caducitatem, nili re(peau rci contra
formam prolllbitioni' $, connl' tUtionis ahcnata:.c. 1[. q. J. num. [.
p.160
Statu[um dicitur poonale,conlid&lt;ra.
"princip.li &amp; final. caulf. na.
tuentium.c.18 .qu:.:n. vn. num.lI.

P.176
Statutum li inducit immeJiatè obli.
gaüonem,nec dicilUl in co qua aétlont .S:Hur, tunc na(citur aaio
qua: appel lat ur condillio.c. 1', q.
vn.no\p.179
Sqtutum ex long. polfe1Iione /j(
eonCuetudinc, recip" aliam interpretationem,qu' m haberet de IUre commUOI.c.lj .qua:n . J .num.l.
p.l04
Sr.tu[um quèd polfelfores con tribucre rcncantur jn talliis &amp; .Iii$
[ubfidii~ in loco in CUIUS rerri,orio bona poffidcntur, non habet
locum niCt in ciultallbus &amp; "ppidIS , qua: h.bcllt vniucrlir.tem,
[yndicos , &amp; ligna vniuerli(atis.c.
17.q.1. pel 10 r.
p.l; 1
Staturum hoc 'l"omodo clicatur .ddere iurr communl.c.17. q. 1. n.l.
&amp; 4.
p.ead.
Statutum vr quis non citerurad aIlum (.0' prziudIClalcm ,non valet,nec &lt;iu. con(ucrudo.c. H. q.l.
n. t.
p.ll,!StaturuOl Prouin e;x, quo foren(cs
pon"nores Inlallis tenentur contributrc ClUitau vb. p[xdia poflident,derogal luri COI1lIllU nl:fteut &amp; flatUIUIlI. quod c1C!1ci pro
bOllls panimonl.l,bus cOlltli.
bu.nr cu III plcbciis.c.t, .q· l.n .lo.
&amp;. 11.
p. j il

Satuto Marsilienft appdladone lig"i an triteme. &amp; prter. id genus catinarum comprehendarur.
ç.[ l q'''pcrtot.
p.l?
ab Scatuti vetlns l,on en Icceden.
dum ..
c fI .q 1.~..1
p.e ....
-j
Statula [eCiplUnt iDterpte""oneID
à communi vJuloquendl.c. fl.q.
..n.6.
p.IO
S[.tutum vcl leI quando 10quilU[
de mate[ia, fi !llam tonhderat
proprer fo[mam&amp; ntatmawm,
tUnC appcll.done l11alewr venir
ipfum materialUm.C'jl q.l. n.1 o.
p.lI
StatUtum prohibens gabellarium
vini gabdl.m "ige[c de vmo
vendito in cxcrcitU , non ad VInum venditum in IeglOnc vel cohone aut ab milllum cmoloco
pradidl) caufiacollucallS. c. i'·q.
Ln 4.
p.l.
S[atutum loquens dc ciue non
comptchendlt incolom. c. 78. q.
vn.n·f·
p.148
Statutm quo cauerur hlt'[edem poC(e eligcce Coluerc legiumam in
pecunia velin bonis,v, locum ha_
bcal {ol.dcclaratio valuncads no
[ufficit, velle in pccunia numerata
(olue[e. (rd pr"'lerc. requi ritur
rea1.s(olutio làéh:alioqulIl h.hebitlocum ius commune. c. 90. q.
vn.0+16·&amp;7.
p.18J
Statutum difponcns oe exules IllOrari polSinl io loro dd!nau Pa ·
duano. habet locu", e"alD lidtIIrillutpofl banoim.ncum adii~
ciatur aliquis locus: quia nec in
iIIo elules \1Iora" p0terunt.
e. 91. qu;rll. \~n. Humero 4
p.,86
Statuta .dmittllnt çriam eltenlio:
nem palSiualll.c.91.q.vn.n .; &amp; 4.

P.187
Statu

�1 7'{D l'. X
11 ,1 IJg litur de vendl,,6''1. vn .I1 • • •

c ,

~j 'Il .. '\ pre: Il 'l'rllrj ,ne d ~ vc· Srcr di i.lS vcl \ l
I,i
I,d,uo n ~ dlo.bec
d lpLoh:mda t
Il
)~ 'i

,

Il'

-1.I.n.19.

p.1H

,ll,·.liç contrib uere
t •
'"
·, ll, bona immob , ., 1
• Ilull in 10co don .I.ltl) !"Cl.n! 11.1"CIH, e,i.mli de
Il '''
l'·'' J. lI it crrirorijaccedar
r r "OLlO ,("" iu! ciui,.ris, c, 9 1.
q.vn pertN.
p.18 6
Sta' H"'" 'l'" ,.1 .J hilor polIic rCIll
crcdltiJll

JJ h{b m
l'I,lIl'

.

p·lSI

"ndl (0.11111 l'wb."., a·
li' , &lt;J '" /ùlld l c){ .u "' Il,,,1,,,.
t'&lt;:m ,lIcgat. 00 tlltb" l"ètn,n
probe! anni Cl c ll lrr.I'~Ol. IJ III fi
all.ger funJI &amp; an nl vbcCI3.ern.
c.~6.q. vll· 1l 7·
PlSj
SeclIs Il rI .bct an ni IlclI li tatem, fi
relis olilll probaucri, III contra·
fi UIll. q. ead. n, S.
r.cad.
.lle

ca-

J bllori ao 1x{0
17,&amp; 18.

tJ.n~llll1.r 1 Dd,lI· l Il .1 J.

r· 1 · 8 &amp;178

Suec,;1ôm •

:10 1) lutm

C ,.

1"1.1

S"", IW.

StC, i!tr311i r'l "i"ur COllllllUnite r pre
tcn brnt

Sc

•

II .\l'd.1

minus

dia fille

un I·t l'fUIT)

CCplUtn

tOl'~ IO.(' •.j .. ,q.

P"-j

' ..(••
2'1

.lIt. art"I..

p.U6

S' perfides cedit [010 &amp; {equitut eThefour.riul.
ius conditionem: nili lit ratio vd
zquitas in conrr.rium.c'98.q.l.n. Thefaur.rius vniuerli,aris an rcliquorum vruras pu:llare debeat.
4.&amp; 16.
p.H4'&amp; H~
vbi leges iouieem pugn.mcs
Supplirltio.
cili.ntmr, C.61 , quzCl. 4. num. f.

co·

p.6f

Subh ..jI.tti.: vide, Venditi ••

ltli Sr3{uru m 10 rc m Succcffous p,, (func {ub nominr applciad. cu dll eél:o dopellatiuo rogall &amp; grauari fid,,·
comm lll-;'.c.l .q., n.lS.
P,IO
IHII)\l LH'Û .q 1. n. Il . 1;. &amp; 19.
Succeno rfs non rollunt in pt:riudi.
r 169. 1 - 0 .&amp; 1-9·
Et dl'b ll or ln C lrU St;artll l d'l: 1l1:1 .~ is
ciu m (ubd itorum liS .qua: ab an·
l t'cupt'r:\lur '-jU2 lil CI'e l Qr. ibid. Il .
rec. Oori bus d,él:.l tram , contra·
ucnire.c.r.q .vn.Il .JJ.
p.tl
.+~ l ' ·
P 1~".&amp; ' 79
St J,IUru!1l pcrm irten, dt'bltorcl1"1 rc Sllcccffor pro aél:i ollibus hc« d"a·
cupcl:\n: 11 1rl".\ ;\Iln III rcm .ll~ di ­
.Til ",'Il (eqnirur forum defunéli,
é.1 i m u(.:t.!ItOrl t: l"lulLt IIldlCIII,
Icd j "Iln: &amp; 'lUllC,C.+o.q.vn, n.8.
Il )11 [ ! r t s cl r _11 dUlIJlf' I , nc(
r .
•li hut pt.till.\re Il. 1 o .. 1, 1. S ~".iI r &gt;tondidonondlmcl,or,
Il ' ~ :l~" f li lJ Il.!+f.J.,,, ]J. . ....,,- Jcq.
'lU .. HltoriS.C.!".q.l,num.ll,
Et q,11; tuent clulh {ilia,lI, \'C llllpulriul5:atU'I.vi.ic n.18. p.2,8
f

do lint idonei telles, &amp; cjiii'nd.
non.c.l! .q.J.n. t1.&amp; llop.ead. k
(cq.
Supet6ciarius babens Cuperficiem Tef1:es domdlid rcpdluntur à teAitùbannu. penlione, non di!ferr
mooio,liaduer[3!iushuc vdit. c•
ab emphy!CUta.C.lf . qu~f1:. 1. n. 8.
p.~'
J.q.l.n.lo,
~up'rfirieJ)Superfirillyiu!:

lIl t ra an nU fll

rC: ·:Jrt.l"H~,Jn l.lle b\. ndi. ci um

c.:'ll rue

"~::3 1 0Jjl .J1 1J(".

4 6 .rp n.n+

• P &lt;]110 foren{o ~ po{- Sce c.li

.J

Itl!R.PM.
p.J 8I
"S.l 01 ;l Uth ta

Sumtlt" J.ris dlcumur c(fe cnrHem
[, Hl J", mni S ·onllumerantur. c.

17 , " n. l.&amp; l
p.,~!
pcr- Sumru.' Iim apptlla"oue eiusquod

ÙlIl ll-

tÙI[

vn,II.IO.

1Jll let H (1)lItll1cl'ltur.c.7-.q.l.n.J,
p.IH

Nat rll p ,b'n- SUII tu; !t", pro ,mmunitare fcudu
d;\ ll(dCIIl l''~C: Il II ,hl" L;'\!uL,tucl'Ja pCrliner ad y[ufruélu,·
t r Ilcr,lu'l). iJ( III I II pu banua v"'11ll tundl, c. 8\. q. yn. pet toto
btttate ,&amp; qUot IIIIl !11~ IU&lt;lI,a. C.
P· 16 9

Supplie.rio ciuilis vd rerlitu,ia aducrsùs iudicarum illullris Guber·
7Îlulul.
n&gt;tocis,an polIit CUm appellatione cumulati &amp; eodem iudlelo Titulu"olor.tus &amp; per (e in(uftiHlél:ari.c.6' 1.q.l .per rOt.
P.f 1
ci&lt;ns,cum prz(ctiptiolle quadraginta .ooorum (uflic,r.c,l J. q, J.
T
n.f.
p.IO'

7ê",pUl.

T,.;rlmtJ,

t,npus addié\ionis faciendz ex· TriDemium vendirio an h.bm de
(pilat f1:atim {aél•• ddiél:ione,
iute immunit.tem veélisalium,
eliamli prima d,e rermini effet
qu.m b.benr.res Hereirui parat,.
fada.c.f.q. [ .n+
p.61
p.1J
c.f l.q.l.perrorl ,
Trirerncs pr.,lidl; elutTa in a/iqo()
rej/Alor.
loco colloeau: orqlliparantor for,
,aliuo,&amp; non &lt;x.rcirui.c. j1,q.L
'eCl.rot li dicar fe iura{J'e .Iiqua ob·
n~ 1
P~4
[eruare, obl'gantur {ucceBo[t5 il·
1
y la ab(eru.te (ine alia probatione.
c.l .q.l.n.p.
p.IO
eCloro,is voluntatem ab heredc de1
1
cipi inhum.num ef1:.e.dj&lt;J' ni Jl. ,
Alor J:erum cooGd&lt;ratur ex v.'
p.e.d.
'
tilitate fiulluum,c.Jf. qu.rIt 7.

T

:r

.1.

, rej/eli

V

n+

'110

"

P'Jo~

.reCles non poffut1t reprobari ,Ii ab
vrraque parre fuerinc tn e.dem

c.uOa &amp; hre ptoduél:i,c.; f. q.t.n. V.{alla non .cquiritur ius io, rcfeu"
, .

1

p.1S7

:!·dles~mili&amp;re, vd do~ellid qua-

doli,nili rria corlcuru,!" qUoI'do!
clauDtu[,C.IO.q.vp. n'7.
Nit

-

Hhh

.v~I.J

�V~j,;:ü;

\

•

INDEX

;;:)~ potd} p[op[i~ audlO-

trol1o lure pign oris hoc pallo, YI
p~rronus ililus fruaus 10&lt;0 legidmarum vlllrorum pfrcip,.r,non
Icnerurpr",ftare domIno ferullla
fcudi: {cd li .Iii quàm parrono
plgnorauerir, tellcbllur. e. 98.q.
1.l1um.I.&amp; I l .
p.llJ . &amp; 117

ri,nte inr,rcd, pollètllOIlCll1 feud,. c. la. quxft. vn.n. 9. &amp; la. in
f!nc.
p.9'
V.II.lh hu"'s Prouillcix porrunt ram
de ""c quàl\l de conluetudlllc
genorali l'rClUlllClx , dare ln emphyt,' ufin tinc cOI\(enfu C\,.lmHis
le, P \cticul".s {UI fcuJ I.c. II. q.
Vbert.u.
211.11.&amp; Ir..
p.IJ9.&amp;feq.
V.I:'lIusnc re bu, in quihus nCln ha- Vberral vnius lnni , cum nerilim.
ber 11111 vlIle don11nlu01, non poaltcrius à conduaore rompenrcll f:'C~l\ onrr~au1l1 emphyreu.
Cand. efi.c"H.qux(l.vn,numelol.
tÎc"'llImJed hueU_rium.c., i ''J..
p·J77
11 ·74·
P·ll' V benas qu.lis &amp; qlr.1ntaeffe dtbw,
Vt poUir cum (hnlllate comp,n.
Va r.~\lus non porell elfe .ccphalus.
Ca[l.c .~ l ·q·vII.n. '-j, &amp; 4, p, m.
e:'9·q·l. n.6.
p.lof8
&amp; (eq.
Va (allll' non pareil alien.rc lU' dlw~li dom,",), quod ,h.b.r in re- Vbenas.d dfeal1nt compen('lÎon~
,hcirur , qll.ndo tOl.fufis ,nnobus partiCllbnbus (UI fcudi, line
rU1l1 redllibus , colollu, 110n re.
con«n(u Poln cipis Immedlatè
manerer dlcoptIU vitra dimifcudl {upeIioris dominl.c.16.q.;_
d, U1l1 pell rioms.c"fi ''l.uz(l. VQ. n.
n.1 7·
P.1J5
Va i"allus haber dominium pl&lt;nU1l1
9.
P'ISo
r&lt;rum feud.hum P.ll1iculaciunl.
Seni6c folum habet dominium
dircamn te{pcaa iurjs YU'iucrfahs feud i.c. 6 t.q.vo.
• ' P'i 8 Vcaig.lio i11C&amp;l\rUS d beneur deU.
Vafnllu. in p:mlt\lonial.bus ' l'0icfl
"" OIl1&gt;n,bus &amp; {ubhan.tionibu!
hb~è Illeaca &amp;. "Il tllau tt,l{ui
ill cau Il. iuli"all legitimè f,llis,
l'as~imof1lijjne. h. bd (\'l&gt;rJJm COI1C·II.q.vn.n.!.
V,lIi
;,Lcn(u. C. 6:). qu a. ft. 1. nU1\.c.Jo 3- .vdurr,ùlb III ans us {Qlurioncm d~.
'. ' h .. · 'vHarCll'plcll, dandocrodi·
P'9 8
V,I(âllu, il1ucn"uJ'l R ,". de &lt;anr" • nWI; in {olu\Um pignus iudiciaum tC ~ C1tOI IO l'lll((U &amp; lIa ll - ~ ~c: ne c hoc modo diCllur fraud.di ébo nc h ~b-Q~ dù IIHl rlll',hro", - uJ/3Ul1f, al,dem facere firro: hei:
Hltcnrion un (i' pcr dll (a o J( lUI · "l p"'nl ~nUs IU&lt;\Jtl.1e ( ante t.·
nlo omroum 1U1!1l"btlUnlAlctt.;
1 .cn {uhb.na"oncs) fiat Inro·
t rrilo.~i! ,Gll alllem .~c.lill~.I~ c s
It!tUIll dalio , aut C.tisfaého, il
tC'1'p orc ll, udill ur,l a null" cr.nt
,\J eitur c.ll' qtl;tft. vn. per tOt.
oc c u p:lt .l: 1 h:.. lHbit IIlttn'l ('H'C I1\
p.t·ad.
fund.Hom IUP"" I,kna r"'p, iCl o- rV téHg.lia ioC\\otu$ debcnmr plÎ1l'
te .l1o",m.c 7 ;"1 I.nu1I1·3 · ~.&amp; 1.
Clp.liter ~1 dl(poCtion. (["uli,
P.ltS I&amp; (èq.
.
~ CI"" proplCf principalem obVo.fallus qui oblign.uit fdudutri ,paligatloncm dcblti : Ideo pCluntnr
(oQdi

.1

•

RERPM.

condiCliollc ex !egê de{cendenre V r~ig.1r1(unr odio{., &amp; iuri exor~
à naturo,c.1 S. qllxft. vn, num. S.
c. 66. q.vn.n.l,
p.8)
&amp; 6.p. '75, &amp; C.19·qu;rft.vn. n.f. Vea'g,1 nouiter form.ndnm non
p.1 7.9
acquirimr pt:dcripnollc mlllori,
Velbgah. incantus , m.gis na(cuntempofll quàn, etr.IUOI annoeutcxdtftr.au quÀ m ex conrramm. rcd à Ptineipe concrffnm
au. c. 18. quxn. vn. numero 8.
vcl Itgltimo tempote pr.r"iptum &amp; .cqu,firulll pta'Ccribi
p,' 76
Vdhgal inc.nrus, dicitur odio{ull1
POten Ion go tempore clcwn an&amp; p œ n a l~.c.1 8,qua:ft ..vn . IlU. l a.
norum cum rirulo &amp; bon. fi.
p.e.d.
de, c. 7" qua:([. vn. per ror.
Veé1ig.lia lat.rum, ncque ex conp.l09
rraau vel qua Ct ,de liao ve\ qu.c Vcl1ig. 1aué1ion\i fi, hcrede moroli nafcunrur ,tcd ex dltpofirionc . {o eXineme in (oluendi, de~lIi,
n~tuti. C"9.q.v.n.n.J.
. p.179
hetcdll.riis, bon.defunéb puVeébgal autbon,s , quod In"ntUs
blicentur, nOn ,nhcredllari um,
noftr.re! .ppellanr, non debeeue
Ced proprium IpGUSh«cdls.c'I ?'
de venqlti'?l11bus rerum ,1 qu",
P'4 6
c.urra qommodiods diuilionis, Vea'galia aullionum, refcifTis exeve! xris al.eni mino(um vel macUlionlbus, ",h,lominus roluenior.ull'l per(olucl1d.i cau rra {ub hada:&amp; (olura non repecuntur.c.61'
fiafiunc. &amp; il'! qU lb us {olcmnis
q.vn,
p 83
ordo recum iudicararum non {cr- Ycé1igali. auaionu m rcs in rerriuarur.c. 47. per lOt.
p.J 84
toriis v.{.lIc:um ex,ftcnres non
Veaigalium coaaores, li pccuniarn
agnofcunt. c, 9.9. qu:rn, vn, n. 1.
reg,.m penes (c rcrineanr , qua
p.1) 1
p",na pleaaotur.c. 10.q. vn ,no 6. Vea'g.lia .ué1io~ um magis moribus &amp; conrueludme, quà m )tge
p.! St.
yea'gal acquilirurn con(uerudine
vd connltutionc Prin"pis tùevel pra,(crlprione, regul.ruc à
ruor illtroduéla c 99. q. vn, n.:J.
polfeaionc &amp; v{u exigendi ilp.ead.
I
lud.c·5 .qux!lJ.num.l. J'4'&amp; f·
p.16
Vendi,i •.
Cccus li llalutO vcl conllicurione
fuit impolirum.qu:dl.cad. n. 6,7. Venditio f.aa {ub han. 6fc,fi,continet r.cirum padum .dd,tHonls
&amp; S.
P'71
in diem à )tgc {ubinrdtedu m.
,Veé1igal qu.odo defcendir à coo[uerudine ycl prxlcriptione, rec.j. qu",n. 1, num'i'&amp; 6. p.•p •
&amp; {eq.
gul.rur ab v(u &amp; porrc(slone: &amp;
proccdit tunc regul. , M",Hm Ven di rio {ub han. f.,él. non pordl;,
deiure co mm uni refClndi pr&lt;tR."firip,um, ,!"An/Hm p.ffiJTHm.
lexru maiorlS prtrij oblationi,.
Secus {fi legc' ve\ conftirutiolè:d de iure fpem" poccft pcr reIle Principis fuir inrroduélum.
11Irurionem ln integrum,c. 3.
C. p. q~~Il. J. numcro 1.
l.n'5 ·
p.4J
t',16
H hl. l
Venden

q:

�l~D

Vendendo quis propri o nomine
rcm .licl1 . m 110n transfert domi.
nium Ced vfuclpi el1d.lolam con·
ditionem.c'l9.q.l.n...
P'l'7
\' cndlt.ol1 e f.th pr')curMorio nommc. mandans rcn&lt;tur de eui il:")&lt;lC,&amp; non procuroror;fecùs li
prop' ",'nl1l1e vendiddlè:r.C.J9'
q.l.p,r toto
p.P9
~ VeI1Ji,,()l1e {ub han. F..da fub pa·
él:o .ddiél:.on.s 10 ,il em valet argumcl1tu m ad vend i donem f.ébm fub h.Il. fifc.iI .c. 3.q. I.n.l.
p.4'
Vendltio nOl1 comrahitur , qu.ndo
venditot non transfen in emtolé
dom lnium quod h.bet. c. ,9S. q. 1.
n.I.
p.uS
Verb.f.

V"ba Ilacuri, 'luod d,biror pollir
res Ipl,s lie ddlr.él:a, recuperare,
an 1111 portent execurionem f,él:i
&amp; pr;rfupponant relolutionem
add,thollls ipÎo iure iam faéh m.
c. •oo.q.1 n.l O. &amp; 14, p.1 67'&amp;:
l~f

V clb, legis d.bem .ccipi in putenHon lignifican;. c. 10.q.vn. n.ll.
p·93

EX

teulÎcUI". c. '5. q. 1. h. 81. &amp;81.
p. IJ +
Verb. pon lls defcruirc dcbent n~turz conrraél:us ,quàm n.tura
verbis.c..\.q.1.n 8(
p·fJ r
Verba gene"li. &amp; dubia pduilcg'It
de iure recipiunt il1terprcrallO.
ncm ne tertio faciâr prziudlC.um.
C.1j.q.1. n. j.
p.10'
Verba fi/per {nnd. , vcl , red",b'J
;/IiHI fHnJi ' , qu.ndo indueanr
pignoris oblig.tioncm vd hy~o.
thecam.c.14.q.l·n.6.
p.lll
Verba enunciatiua nobilit.tis, in
inlhume .. tis prol1ter aliud de·
monllratiuè prolata, non plO.
bant nobilitatem. c. 18. q. 1. n.l.
P.llg
at prol.ta (uper eo,(uper quo parres
non po{funr di(ponerc,noll .nducunr probationem.c. 13. q.J. n.l.
p.ead.
Vorb. narr&gt;tiua nobilitat;" fi .diu·
tianr matcriam , fupcr qu. fall.
cil narrario, inducunr oobllirad.
prx fumptionem, aur femipl,n.m
probati onem:aliâs non.c.18.q.l.
n.l .&amp;J.
p.140
Verba enunciatiua inter alios pl!),
lara non prziudicant.c.18. q. l.n.
f
p.14 0
V crbum emtio nis &amp; vé'dirionis;, 1 .
ge prolatu non Ilria:': fcd g,nera·
l"cr pr omnl allenarlOne,l11qul
v.get ratio difpolirionis, .cdpi.
IUr.c. l o;.q.vn.n·9·
p.llt
V"I&gt;U111 ClJmrarare, generaI. cn .d
omnc, alienatione,. c.lol. q. vn.
n.lO.
p.l ll

Y&lt;rba impropriancur ,·t [ubllanlÎa
conrraclus rem.neat (al ua. C. l'.
ql n.9.
p.116
\' erba l1atuti non deb,nr IInprol'''''' : lieur verba ~ontraél:u,. c.
'\ '].1.n·49·
p.I4I.
&amp; lia u, c.,(us non l.aber locum
in (hlUtlS. n.\.
p.1 j j
V erb~1ll G.dhcum ànoulW' H bml,
ligllilÎtarcm ;.&gt;hYleulin. c. J5' q. 1.
n·7 0 &amp;7 1.
p.lp
rnil/erJi'~I.
Verbum Call1Cum a ".UUM" b./ÎI,
lmprOptlatur '1nando mate ria pro Vniuerlimris debilo nOD pof.
{ubiclb non ell habili, ad infunr conueruri Jingllli. Co lH' 1.
cludendllffi conrraaum enlphy:
Il.1,
p.1I7

"Qi

~

1&lt; E '1?..,P M.
Vniuerlir.tis .él:or non ell procura·
. ror linglliorum. c. 61. q. ~. n.IO,

N!
V.IUlfIM.

Volun"s vniendl feudo prout colligirur ex folo aau retentioni.
iure pr.,lanolll,.c.1 01. q.vn.n.1S.

p.p;
lJjIl[ruEIiIl, V[u[rHEI Hari",.

V[ul.

v Cus communis loquendi qUNum
attend. debeat.c.p.qu,tll. '.num.
7.
p.IO
&amp; propriam n.ruram verborum vincir.ibid.n.8.
p.ead.
per V fum puris ln ,oiuerfalibus tt(inemus torum. c.)1. qua:n. ;. n.
7\
p.17
veu, przllarioni, non produ eit c(feél:um niu ad ilIud rantùm quod
f.él:um dl, vel.d id quod neeef(.riè infmur el ilIo. c. 5" qua:n.

V(ufruétuaria omnium bono!'um
non obligarur creditoribus (ecundùm communitcr reprobaJ-I'+
p.1G
ram Ilarrot. opmionem: Ced heres.c.r6.q uxll.l.numcro 1.1.&amp;.).
VllliI, V/ilitAI.
p. 161
VfufruaJ om nium bonorum lega- Vril" .él:iones non mofeune in il(9) aéh unes albua.' tran (eun c in
Ium, qui bab.r dire/la,. C. 8. q. t.
Icgatan um: Ced poŒu;r non trann.12 .
P'H
(cun /.c.1 6 .'1. t. n.,9.
r..164 V nlira,i, priu.r., Principi, ratlone
V(ufrufru omnium bon a rum eganon deber ius alreriu, I.,dl aur
ro, legarari u, aél:ioncs .él:1Uas ereremio alicuiu. feudi contr.l.·
xercer v[ procuracor In rem
gum connllutiones concedi. c.
fuam .lbid.n.,9 .
p.e.d.
6,9.q.j.perror.
p·99
V"or.
~'{urJ:

qu.1: in mero luero colillunt, V xor probabil"'r fperar per fu(ccde inre Canonieo (unr omnino
prioné legitlln., proli, excludeproh 'b":l:'-crus G 10co inrerdrc
te ~dclComm.Œ relluurionem. c.
dcbealU!',., vd el "'quirare I.",r..l ·q·4·n . 18 .
p.j4
bu. .:'].q.U:rn.l. num . 1. ,. &amp; J. Vxor v(ufrufrunrÎa omnium bono.
rum maritl, poren perere dorem
p.14\
\' (ura damni emcr~cnll' reco mpenpm'rs dedu" de bonIS, anrequ.m
bonn fibi cr.damur ex Clufiâ le[allua vrroque Il1r~ ClUIIr &amp; Cagari.cauC.
16. qu.rn. 2. numero 8.
nonico peu porell.c. ï7.q. 1."+
p.166
p.146.
V{u'a dic"ur )u crum: ideo vbi non Vxor con nanre murianonio lieur
non pordbn cafu in or'" Viti aell lucrum, fed qu;rdam compengel&lt; h) p' thec..,a contrA ex·
(1110 ,el mutila lelotio, nom dlCir"neo,
pulfcnore, b"oorum m.turvfura C. ,6. quitil. 1. oum, 7'
rirta.
n«
e cipere &amp; l'Cp Uere
~lli
-

Hhh

&gt;

cr di

�INDEX
creditores l~rntes ~Ontra madn,$.
P,ll!
[um:nili pnus egerir contra ma- /le de vetitat' hoiu$ conduhonil
rirum k couer. cognir. fuerir
vid.n·7·
p I)~
pronunciarum, virum vcr~ere.d V xor intercedens pro dore impedlt
inopiam,&amp; locum elfe .(]ccuradHlraéb oncm rci pro dore obli_
tioni doris. cauer! rOl. quœfi, vn.
gara:.c. [Ol''l.vn.n;S.
p,eadl

..-'-----------------------------------.-.--------..
L E

c

T

o

-.-.-

R

I.

E quid Il (IIU""I.[/oY b.niuolt , nOIl.ru. hall' CM/uriAm /ranfcrip/4m

,ql/'

'1U4 po{ler;oTrm , hbro
N
q"O""R ,x''''p'"Yium vlYu"'qu, l/lfinilu jèateb41 """dû, Tu/'mullJlrJqu/ 'p,m,
Dar/lm prlorem,ex et/juone prima ,

IX

m.t1fU tXJlrit":

qu.imp.lmm., a, d.buimH' , Nec 'amen n;"'u ingeniofi III op'" alllrlHI /JJi

fIN 1 S

11"

ItU1IJUS,j".JfIIÎ['lltt dllx.mw , quete/am,qui. (Amen pAllCA tTun" in mtlJ'D rtlinqutrt,
9H~m q.flY4 pYO g,m,;",' _/'Dr/fI" jùbj/'Iuer" Candid, ;gÎt/ir ho&lt; ;,ttttprttabmf,

&amp; '1.nofieJ etiam 'peT4y"m trralH: qutJrum tece grauiaT. qu,dAm ftJffo, ofi;'clen.
,h" IIbi fiflunll&lt;r,flylo II/D, anl'quam ad l&lt;éllon,m op"iJ .ccedAl , ni d'fplim,
nnhtnd.:.eA1ia fing,,"mum ",n,,;m t./erarum .x ""'1/ i!'fo d'prth/Rdm ,lib,
[A"lümum ml. 'li. V.

'la

Erra~a

fic corrigancur.

Parti, prioris p.g 77 .Iin.1 lege:J..or"I,g.p.g.1... hn • .I.nl'" &amp; $".;.,IJ''"'t'''I'fI.

PurÎl poftwons pag 1+ ho. J. O.111 1.fiIJIIII.C dt hu,&amp;c pag J 1 110.t",p*'tUf~~ pag'7+hn.
&amp; /0'0 dOfllm. hAhtlur pat; 8 J.in quœfi.lm.l..,.pltt l.6 poil: dilliollem Clmm"IIIJ",
legc-il! I..b tml;'''' D.JI p,.,1.B411l.m 1 fin t,ftJ 'iliA
omilfa bic ([alcllll rUDC ad lm..
17.vb! ddcnd3.p2g S.. lin .amep."",unallm p 8 s.lJn. 7 ,Sttth, B",r pag. 10,. . ho 11 . filr
{I~/lm,p.l J6.11ll . 17.JJ." m 'HS.'VIt.pag 1'1..110 6.tu", ,nim fint.p~g. u J liQ 10. In 1.mltIIIJ"',pag.,IB,lin, 16,,1It 20;.

l, ""'"

"'fI'.

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="1">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="30">
                  <text>Monographie imprimée</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="41">
              <name>Description</name>
              <description>An account of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="32">
                  <text>Ouvrages imprimés édités au cours des 16e-20e siècles et conservés dans les bibliothèques de l'université et d'autres partenaires du projet (bibliothèques municipales, archives et chambre de commerce)</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1823">
                <text>Centuriæ caussarum, in summa rationum, vectigalium, et sacri ærarii provinciæ curia decisarum</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1824">
                <text>Oeuvres des juristes provençaux avant 1789</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1825">
                <text>Clappiers, François de (1524-1588)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1826">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence), cote RES 34884/A-B</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1827">
                <text>Jean de Gabiano (Lyon)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1828">
                <text>1616</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1829">
                <text>domaine public</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1832">
                <text>Notice du catalogue : &lt;br /&gt;&lt;a href="http://www.sudoc.fr/201644169"&gt;http://www.sudoc.fr/201644169&lt;/a&gt;</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="8405">
                <text>Vignette : https://odyssee.univ-amu.fr/files/vignette/RES_34884_Centuriae_caussarum_vignette.jpg</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1833">
                <text>application/pdf</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="1834">
                <text>2 vol.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="1835">
                <text>[16] f.-387 p., [2] f.-356 p.-[36) f.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="1836">
                <text>In-4</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1837">
                <text>lat</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1838">
                <text>monographie imprimée</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1842">
                <text>France. 16..</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="90">
            <name>Provenance</name>
            <description>A statement of any changes in ownership and custody of the resource since its creation that are significant for its authenticity, integrity, and interpretation. The statement may include a description of any changes successive custodians made to the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1843">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="53">
            <name>Abstract</name>
            <description>A summary of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="7549">
                <text>François de Clapiers (1524-1588), seigneur de Vauvenargues grâce à son mariage avec Marguerite de Séguiran en 1548. Juriste aixois, il exerça successivement les fonctions d'avocat, de lieutenant particulier au siège présidial d'Aix et de conseiller à la cour des Comptes, aydes et finances d'Aix (1555). Masson le dit carciste, c'est-à-dire partisan du comte de Carcès (1510-1582) sénéchal de Provence menant les catholiques lors des guerres de religion. Il est, avec François d'Estienne (également disponible en ligne), l'un des premiers arrêtistes de Provence. Son ouvrage, Centuriae caussarum, in summa rationum, vectigalium et sacri aerarii provinciae curia decisarum, est en effet loué pour ses vertus juridiques. Il est également l’auteur d’un Tractatus de imperio et juridictiones et d’un ouvrage consacré à la généalogie des comtes de Provence, le De Provinciae Phocensis comitibus brevis historia (tous deux disponibles en ligne).	&#13;
La première édition des Centuriae caussarum date de 1588, l’année même de la mort de François de Clapiers. C’est l’édition plus commune, de 1616, qui a été numérisée.&#13;
&#13;
L’expérience professionnelle de Clapiers est particulièrement intéressante dans l’élaboration de cet ouvrage. En effet, il devint conseiller à la Cour des Comptes, Aydes et finances en 1555. Or, au mois d’août de cette même année, était intervenu l’édit d’Anet. Le roi Henri II (1547-1559) y érigeait l’ancienne Cour des comptes en Cour des Comptes, Aides et Finances. Composée de dix-huit magistrats, cette juridiction procédait à l’enregistrement des fiefs, à l’érection d’une seigneurie en duché, marquisat ou comté, emportait enregistrement des lettres patentes du roi et conservait les documents fonciers. Elle exerçait également un jugement sur les comptes publics.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="8223">
                <text>https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/68</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="106">
        <name>Cours des aides -- France -- Provence (France) -- 16e siècle -- Jurisprudence</name>
      </tag>
      <tag tagId="107">
        <name>Cours des comptes -- France -- Provence (France) -- 16e siècle -- Jurisprudence</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="69" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="211">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/1/69/RES_34884-D_Provinciae-Phocensis-comitibvs.pdf</src>
        <authentication>dada4d095c782473e710edf85fb0f3e1</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="92">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1869">
                    <text>! N D E X.
11l.,.,!d,a'DI1Îs tfH,trt« fprriti, fi'\: tmlnu- A1,f! I,mperi j[unl C"H~;'1"~ ,'), feCIIIJ&gt;.

ralflurgr."uf. ,nrl. 1\ .11. l .p.S j
l m Decider,,{, tl'fir/Drcm mdil,.t,dltt nO-

fi" g"IIdll "pon"",,,r. &amp; q"~ illlt)'-

Itn.C.&gt;lci.17 ·11H.j.&amp; 4. pag.6'.&amp;
fi1 u",.
1',,.,,,,[,,on&lt; pnU."'I 'ItHM&lt;I h.,ht lIfa",c.l co"cili. cuil .. (ii 'mpm;. &amp;
'lue fit ,1111 mod,(a co,,-cit IO~ e(mdHf.
fin, 11/"1"" um[tI'ClIOn&lt;. Cone/ur 4.
llul'nltm ..(y.'t'f,t'(IYtm , ('( It~H (oloC

1'.1 r

tI.S.

p.l7.

M.I1+
(.)

Ffic;"m i"diriI txtra Itrri,oNHm
/ b"'./tI (AU;;:' vtl JI"/I", cuilufint
'f,lltfc".Cond.l.n·fp.l
;Hri[dicr;onuCoc.l , .n.l. 6- 1'1'.66
Officij nobillJ app.lla·io. ad a[lum &amp;
At
turifd,n ioniJ ex ercl/itlm magiJ Tt·
Ag,rlrn/ibNJ mu"inpA/ibHI, q/l~

L
M

O

lex n'leM/II er conetflit. C oncl.

'5'''';'

p.r;

Mt1nor,a dcfHntli p~!tp lm/ex ob cr/mi

ftrtur.q uam ICd ,,,,,fdd liolltm,911'
ln

abrlMno &amp; h"bllu confinn.c•• -

"'f1 .".\.

N

Janart qHd"d.lpU.Coc/.".n'7 p. 1 4
../J,ftri ,mper' l ,ommuml,JefinirIO,1nul-

IiI ",odu "p"hwd"ur. C."e/." ./I.l

P

Otn~ pee"marit! in

poru CDmmutlJtJO

,

en fi""

JllYI[d,a'01Hl

R

/1&lt;1

PHOCENSIS
C 0 M J T 1 B V s,
F RA Ne 1 S CID E

CL A P E R lIS, DN. DE

f/4/lutnargufS in ludicumjùmmomm,'litlligalium Rtgri,
[ummu 411dttorio Confiliarij,

BREVIS HISTORIA.

CrUci4fltm .ror·

ji11Jpllcir non q
rA II~nt_Conp.18
d,,{lo.pt,.,o,.
p.7C
Meri Imptrij dtfmitlo 1I01U d,1'IlY, c,t...
(ÂII~ ,!lItt fimt dt mero ,mptrio fom- P'4'npri, 11011 mWAr n,t/lfr(t1J1 mtN
.mptnj''1"~mam pr«[CYlblfll r cufo,'
",.1/Imrt!mm,urCo"e/·4 n .1 .O' J.
(,"'ff.' , &amp; ail fil pr.fi.np,ib,/r. ,bid.
1',1,.&amp; {'q . .
rem.flll,.Cond 4.11. \.
p.ll..
s11eTIITn &amp; min,.,", imperiu ,",altj difiR
/I/I·, .ah; ptr tump/a dec/.1YarelloEff,fU"O in intel.""", flCC" Plff fr.Iu'ffè V/p,anl/m '" d.l.""p"i"m.''''l'
mu", !,'Adum mrjl"mpmj. &amp;
fl"n.run,. C",d.ll.".j .
p. 4"
.lt·fiftHM i"'perlHm nul/,lm p"Y1.cm (ttpll
'1 N t/ raIIM".C onclt'[17·"· 1. 61
Amer, fmptTIO: &amp; d'lterj:' 7ni~/'&amp; Re flH HI' D" l l ln rnt cgrrtrn '" ual/'A fi·

PArllf',,; fig"'fic~"o, Cod. 7 .&gt;I.ll·j 0
A1,fTo imptr,o '''lfl ù,n(J, .. fJo nOll V I
gtmll ln [,,~ [PW t .fid "' farl en lolo.

DE PROVINCliE

.AD PHlllPP'f/M HV~A~DVM CHIVERNlrAl
GA/lit CAl/aU.ri.", A//Iplift.

r

Prm"pI (oncul" per C.n,d/a-

rm,n , 'NI

( 1111

P ,·ocAnrrllaTlOl ln

ProlUnCIlI. Cone/."."

1.
p.tad,
S
.b.J.n.l.
p.ll
VPp/",o Il.,'o/, ad (om","ntrn d'fiM,n. impm j nOll4 &amp; vera d'Ji m';.
nuumtm lurtfditl ,onJr g'tntrurtC."du[ S.n·l ·
p.l4
prob,,,urConcl.1.n·l·
p.~
Mirl, ""pm; ,.on [H"t.qll~ fuli Prmnp'
SMIHla
&amp;
ord",,,,,oneJ
gtmrAlti.
vtt
C0l1d
fo'" rtferH4111.
9 n. 1. 1"48
cOnfltrUliont _', 'lUlU fial Hnt Mag'M,n, impm] no" ,n co~nofeer, d, v.~ra'HI pro mrl,lII txpllCandator.",
,.,~tlJ finttnl1~. tJt/ arrtrl" ob fupp/ica,i.,.,m.Cond.lo.p,r,.,.
T'' ' ' iurt{tIICt,ont,t,"J &lt;-~en"H .UyifdIC,j,1'Ii$ cenftn",r.cuiul film cauJft.,velrtJ
M ifl, jtnpr,,, j non Jimt, 'I", [t"&lt;ti grApro qu.bul fi,ml jlII,,,,a.Concl.G. .•. l .
aUl 771 ~n,. ,mptrJ j e{fi 1JoIHII B arto1'.18.
!tu.Cond. , J.pertol.
1'.1'

,•
,

S

••

venv NI,
Sumptib. Ioannis de Gabiano.
L

------

Finis traéhtus de Imperio &amp;. IuriCdiél:ione.
DE

e.m'. DCXVI.

�J

PHILIPPO HVRALI)O
CH IVERNIO, AMPLISSIMO
GALLl&amp; CANCELLARIO
r~

FRANc/scrs flECLAPEl!. /IS,IN YEClIGALlVJ.f
PYIIlCJf/5 0pl,0!'dX,1I1 PrOlll»CM fummo 411dmrio

C'''jiIJamt1,

s.
,

~~

V M rupcl10ribus arrnis, id dl:, ab co

'1~~~

rcmpore, quo in hanc vcél:i&amp;alilll11
{ùmmorum iudicum claflclll, a Principe Opr.Max.accirus ii.ull,commcnrarios in allquot cius Curix placita,
qux de filèi rcbus, ,, ' PrinClpls patrlmo01 O dfenr,difigcnnf1imè collcglffem: (Plllhppe HuraIde ClI1ccU.ll1C Amphf1:) caque hUIUS mel bbons
con di no fulller, vr frc:quennffima COInJtllm nolhomm 111 cum rr.lttarllln il1Cldlf1èr mcmof!.\ , corum {enCll1 , &lt;].uanrull1 }'OlUl, ex RcgÎls 1ll0rrUI1lenm rcperlJ,&amp;
.1Oblltflmu: al1uqu lram rellqUl.\S, Oml1lbll~ vclbgll
p\.dèLlui 1I1111t111: ex ql1lbm PrOlUI1Clam !Ibm, ncque
antc , nC'-lll pott Bcr.cng,ltIorum tCmpor,l, vnqua\11 .1.
RecTum 110/lrorUI11 la:dcrc, (,l111 di.I,aur .1Il1lCm;1 deFeo
.
l
'
clllè,aur
J-:[ClUl{fc coc:;nolcC5,[ t ltlC rCIlt.FIIIP .lIne .IU,
~

'.

~

.1

~

,huIL,

�l'

~

quamf,tr c{[er: [edllce cnr,quod. reor,labor hK.,
noHris homlnlbm lIuueundus,quos ego ln [uo orbe videb,tm percgrinos. Hoc vero gu.ll1cul11cumquc fit, ad
iudiclIIl11 tlUlm ~ &amp; [acram ( vt Ioquuntur leges noiha:)
cognirioncm refcnur, quo nullus in Gallia iudex malOr,lll111us ll1.lgis, inrer agences 111 rcbus! inrcUlgens, &amp;
hUlllS hiJ10rix noH:rx m,lg's lludio[us: ied 111 hocveluu
nudo car:dogo Andegauenlis tàmiha: decus, &amp; memoriam fummt eolendam, tanquam in [peculo , qui 'bene
vldcnnr, te indice animaduerrenr. ~em &amp; ante annos
aliquoc, Hcnriei Regis ChnlhaniIf. Andium cune Ducis,&amp; Gall.Proregis Maxllnt Cal1ecJlarium nOUl.~an­
qt!:.UTI li ql1id \' is egregium ,n011 eH: quod longiùs euageris,domi habes omnium virtutllm &amp; honorii excmpla. Icaque faéhul1 Id à me dt libenris , &amp; ubi opus dlCJ.CU111 , Vt ce au fpi ee ( &amp; lm aU4)icüs f.1llar nunquam)
[uorum Comirum Prouineia Phoccnlis memoriam (acro(anébm rcpetat , diligcnriu[que ql1àm haél:enus
fouear &amp; con[erucr. Tc vero dU111 in hac re vindiccm
aduoeo, aliquam mea: erg.! te obferuallt!a: lignificationem offero. Bene vale.Anno 158+ Idibus MalJ-

J.lCIUS

--------------------------A VTHORI

ET

LECTORI

limicros tl1J/mo$, mu/Boe robora urr~,
phom,jis CUTlJltum ji1lg/l!1l üBor h.Jbrs.
Non nist/go 11/0 poJ1h.u pucgtimu ln or6&lt;.
RdlJq/ll4! 1",/1/ nolrlmù 'pfi videJ.
At F R. AN C 1 S C J. tJbi prwlim III ,mrldqlll folu ·
T('l"e ,j!JlU 111ji tu d/are nom pOI~(I.

Franc. Forrius Andinus.

le.

DE BOSSONO PRIM
COMITE PR.OVINCljE.
~

monarum monumentis poll:criratls trad,
tum cil: mcmorix , vrbem ArelarenCcm omnéfque Prouinclz ciuitates rcgni Burgundi
linibus &amp; ditioni accefsifiè, quoufque Carolus Caluus Galliarum Rel, pol\: Girardumè
comiratibus Vicnoz &amp; Prouincia: expul(um , à loannc Pontiliee Max. Augullus co1"onatlTs dL Tctln" ngardam Ludouici Augul\:i liliam, quam pater Baliliu G•.! ~ o Au gullo dcfponderat, Boifono .Iudlrha: vxo·
ris fux Aug. frarri., qUi oml1la rune apud ilium poterat, matrimonio colloeauir,datis in dotem Prouincia &amp; Arclatcnfi rcgno,
:lOno Calmis oél:ingcmcfimo feptuagefimo Tcptimo:primus Arclarenlium Rex BoifilnuSappellatur. Prouillciam tcnuir ab codc:m rcgno Burguodix difiunt1:am &amp; fcparacam. Bolfono in codem illo regno {uccellit Ludouicus cius lilius, qucm ex Hcrm ~­
garda conillgc fufccperar :&amp; ab Epifcopis,proccrib\!s &amp; Prouinix cillitaribus III Reg': anllo falutis 889 .recipicur, &amp; aooo 891.
AlIgllf1l1S {alur.rut, &amp;à Pontifiee fummo BCllcdit1:o huius 00ffimis quarro inaugmatllr Eo vero moreuo, Carolus Conlhminus eius li Itll s, Vicnncnli (olo Comiracu potitus cll'.!Icmpe,quèd
Hugo LOI han) Lothanngix Regis lilius, poft LlIdouici deccC[um, Prouin ciam &amp; Arclarcnrc regnum , quicqUid ideUct, tanq\.lam iure paterno fibi debimm OCCLI pallerar, Arelatenfiûmque,
vti &amp; Italix Rex faluratus cil: anllo Chriftiano 916. Sed vero
G:lllis,Gennanis,&amp; lralis de Imperio,&amp; rcgni gloria, Augullitlue
nomine dimlcanClbus , in Itali.1m fpcImpenj pcruafir , longè lacéque nominis Cui farnam inicél:urus:quod Prouiocixrcgibus, &amp;
a 3
ltaham

,

�t

6
D.Fr de Cbperlls Hdloria
lrahJIJ1 &amp; Augutb nomen dcberi palJm profitercrur : &amp; vr TI o.
dulphllm Burgundlx,qllem Galh.uum Regem a Carolot fimphêl
ddigllarum fClebac, cuiquc Imp,lrem fe bello, &amp; 0p,bus, Mane,
Ycl fortullJ cognofcebar:ql1l dcniquc Iraltam roro lam tri (nl11O
pollèderat, ab aducrfaria faéhonc aucncrct: paéloquc cum co
fœd~rc , Arc latcn(e rcgnum &amp;. quicquid ipfc yrbium fim unlluc
In Galha obtinebar, Rodulpho tradidir: daco'infuper IUreiuran·
Jo,dclnceps in Ic.lwn non tr,ucél:urum elEercirum :demum Rodulphus Burgund,z Rex, à C!tolo Simplici (q ui Pcronlla', 11 Viro manduo prxtidio cutlodia circumfu[us arébùs derintbatur)
anno faluris nongenrefimo vicctimoquarco,ill proccrum cocilto
Galliarum Rex, folcmni de more appellarus, inungirur, &amp; Rel{
Francix facracllf, an no 917, Hic vix regno poritus per tricnlll li,
m oneur an110 9L9.ldem Rodulphus,pon ftrdus laum cum Hugone &amp;. ante adepcanuegni Francici po{felTioncmBollonum huius nominis [ecllndulll filium fUlIm in Regcm Arclatenfcm &amp;
PrOU1l1Cla: dlxJt:quJ Beream neprem Hugonls RegiS Iralta: duxlt
vxorem. Sed quoUlJ.m Hugo Rex ArclatenGum appcll.lbatur,
Bo{fonus vero eius gener, ne locera molenus ellet ,alùs hcredlcatem elUS expcél:nns iure YXOt is Berrhx , Regio no mine ablhnUlr, eontentus fe Comltcm Prouincix appellan: &amp; iam inde
PrOUll1Cla llomé ComHarus aifllmplit,rortc[J(luC co (unt vIi IlO·
mll1t':quimuis rcipf."\ ReglO nommc cohoncrtarerur illa ProulIl'
cIJ.Hll1ccclebrat I11f1oria BolTonum Prouincix primurr1 Conll.
tem,&amp; ab co.cxrcras 110men fumplitre:nam qui ance eum voca·
ti (Ull{ Comiccs,eratlt 11ihll aliud,quà m Proreges vtrore lRegi.
bus Arel~tel1fium delcg~ci , qui Regio iUI C, &amp;: 110n rrOpU.l \ tc
baucul potdl:arc , (i d ~ Reg,bus dclcgata: hodic gubern.ltores
PrOllll1CIX, nolha: :natlS voc.:lbulo belle dIX fiS. llo{fonus ergo
Proull1clam 11Igreflils, anno fatum llongentcfimo qllJ dragdimo
tertlo·fummo omnium applau(ll &amp; pubhca congr.ltuhnonc fe·
ccptUS ct1:vi,'lt v[quc: ad HugOlll~ Capcri Gallorum RegiS tem·
pora.Hu,,: ex Bertha cOllll1ge Il:ltUS en Gutllc1mus fihus ,In C~
ProUlllcl:! (uccelTor legmmus: quem ncnnll1l1 putallt COlltJdum:Ced Paul. ftmiJ.m hJil-on;j G.lllorum. &amp; cxccn CIUS d~l1is
auchores CUll1 cutllcJmum frcqucut'ùS arp liant.

De Comicibus Prollinda.

7

--DE

G VI L L EL MO, SE CYl(}) 0
fyoumû" Comite.

OlTono dcfunéto fuccdIit in Comimu GltIlIelmll~
filiu 1, qUI dllx lt in \'xorcm Blaocam [ororcm Godof·
frcdl Comlcil Andegaucnlium, quem parcio verbo
Grifegonnclle, d Ixeru11t : ex qua filium Guillclmum
fl1(ccpic , qni ci in Comiratn fuceeaic, U filiam Conrtanriam,
qu x ll11pfit Gallorum Rcgi Roberto, Hugonis CapCCI 61io: quo
ccmpore Arelate , qua: Regum Cedes hall:cllus fucrat , Ctlnc
C onl1tum erat , vt (cribit ..f.milltls in Robeni Regis Tcbus
gert1S.

DEA L TER 0 G V/ L L E L 0!f 0,
CDmlle PY6l1incu 1/ 1.

~~X"~ Egnabar co cempore ) quo HeJlricus carius Con.~­
di Aug. filius, fc ArelntcnÎlum Regem declarauit,
ex donartone regl1l Burgllndici , Gbl ~ Rodulpho fa·
Gb.:buic (licceClit in ro ComicaCll Odo cius fihu s,
3nno fa lutis millcûmo cngcfimonono.

-------------DE

ODONE, COM/TE
Pr~uiTlri.t 1r.

F;,I",;,;,

Aui , vc é!iétum eft , fucccClit Odo , allno [0 3 9. ~i
dcfunolul cil ~nno milldimo nonagcfimo) rchll:o ct!·
berr.o fiho.
Dl.

Db
l 1

�D. Fr. d~ C1.trcru mCtoria

li'
D E

.-------------------------

G 1 L BER T 0

CO· M J TE

PrGllil7cl4 1~

~ Doni mortuo,fucL'::dtt Gilbertus qui Tiburgiam /ilium
~

•

ComimRurenlis &amp; Giualdenlis mammonio Gbi lunXIt.
Ex qua dllas [u(cepit Iilias,Phaïeldem,quam Idclphon(o
Tholo(ano Comiei dedit in matrimonillm &amp; IlUpcÎ:\s, &amp; Dul.
clliam quum Raymondlls Rerengal'Îlls, Comes Burlinonia:, vxorem habuit,l qua (almis anllO mdldimo centdimo duodecimo,
Corn iris ProulI1cix nomcn&amp; d.tgnlearem acccpit. Ha:: vero vnà
cum viris :lnno Calucis mlllelÎ.mo ceme/imo v'gclimoqull1eo,
comiratum Proull1cix famtIlx hcrclCcundx arbicrio , tunC'lollgiùs lariuCque,quàm llullc,diffuCum diui(ctum. Hunc cnim 1{ara,Rhodanus,mare Med,ecr'raneum, &amp; Alpes n:leurali ceu com.
munimcllto,à vieinis popuIts difl:erminabant. ~a.cx diutlione
Phaïtidi,&amp; Comin Tholo(ano coniugibus obuenerunc corn ica[Us ht,&amp; quicqutd Drucllria, Rhodano , ICara, &amp; Alpium iugl$.
Imercllllum dt, vnà cum Bclheadro, [010 Argenteo, Vallebergc:nG, &amp; medIa parce ciuiratis Auenionenûs , CaJuimomiulD,
Tauri &amp; Pontis Sorgix. Altera vero pars Auenioni5 CaluimontJs,Tauri &amp; Pomis Sorgiz,cum airera parce Prouincia:, qua: mari Medirerraneo , Alptbus, Drucmia, &amp; Rhodano Auminibus
claudicur,qllx Marchia eri:lln appcllatùr , Dulchia: &amp; Raymondo Comiti Barcinonien/i C'Onillgtbus contJgit HicGllbercus vlnmus Comes Prouincia:, ex llIufl:rilIima Burgundia: egum fa·
milia,r.:gn.lUlt.

DE RATMONDO

DE GILBERTO , COMITE
ProutnC/.t

~

n.

Vlchix R1ymondi vxoris nomine Prouincia regcba(cd honorem, dtgllltatem,&amp; nomcn Comitis Pro.
uincia: an no millcGmo centcGmo duodccimo manto
1liiE!~ [pome cclIic.Ex ea rrcs [u[cepir Liberos ma[cl1!os, Raymondum primogeJutum, cui llUpÛt Petromlla Regis Arrago~~.'9.Utur,

nUIl)

f/ Il.

°

N N millcfil110 eenrcfimo crigefimoprimo, \Il Cu~ .
mÎraru {'uccdTit Gtlbcrrus, qui "xorem Gilbergam fi·
_.
bi paaus dl, ex qua filiam vnicam Stc"rhanidcm (u{·
cepie , quam rnarrimonio çoniunxir Raymondo
Baucio:cx qu.1 {u[ccpir Hugonem , Guillelmum, Bmrandum,
&amp; Gilberrum filtos. Deful1t1:o Gilberco Comite anno millcfimo
cencdimo quadragerimo, mox bcllulll arrox in Prouincla on·
wr , Bercngano tertio geniro ex difpolirionc parcnrum Comirarum vll1dic3llCc,concra vero Srcphanidc &amp; Raymondo (oniu·
gIbus, CUIll fuis filiis armls (cfe dcfendcmibus. ~ibus Arela·
[cnfes , &amp; maior pars ciulratum Prouillcix &amp; hOll1lllum f.1l1cball[: nec priùs bclluOl Illnd con{cnuir , qUlOl lufru mlfcrabllt,
IIlccndio,cl.!dc,&amp; calàmitate deccllnall,Proumcllm mfc,,{ftc.

DE BERESGA/IIO RATMONDO, TERTIO
gmilo nll/CI.t, Comlu Prollma.t V Ill.

[Il

BERENGARI~

Comite Pmli11C14

De Comitihm Pr0ulIlcix.
9
num fili.l, q\l3: panl fuccdTit in rrgno, &amp;: rui Ravmrndo para
tcfl:amcmo Barrinonia: Comlwum donalnr.Gllbcnum ,,"cunde,
gC;lirum, CUI parentes Comlrarum Prouinel:!: rdiquerullt his
cOlldlriombus, vt ri dcccdcrcr tille Iibcris ma(cuhl,Com1tJ[l1\ ad
Berct1 g~num liltum tertio gCI1Îcum , &amp;: {uos m.,(culo\ peruenirer : ma{cuhsquc dc6cl~l1t1bus Raymondûm primogcnicum
fubfl:iruic.

Rmc Gtlbcreo dcfunao fine ma(cults,hic in Comita~.
'U anllO t 14o,{ucecllit,connno is bcllts ciUllib. pre/llls,
"
nullo l'llqulm rempore qUlctè rcgnallH: qlloni fi Arclace '1rbs poecl1t1flima,.'l: tulle capur Prouincix , &amp; vr·
biu "1 oppidanorumqlle malor pars,StCpballldl defunl.1:iComltls
IillX,commeatu,&amp; arnllS faucbant. Durnquc pugnat f&lt;lrricer,ocEldlwr,anno , 14 f .Dctllde Barcrrioni:r Cornes Raymondlls Bercng:l.rÎlH dcfunal BClengolflj frater, audita franis nec ,V t ilbm
•
b
vlci

�:ra

D.Fr.de Claperiis HHl:oria
vlci(cererur , &amp; Raymondo Bcrengario ex fratrc Bc:reng~rio
morcuo, ncpoti, Prouincia: Comitarum conlirmarer, réCque pcnè deCperaras ,rcformaret, magno cum exerciru è Barcll1oni&lt;l in
l}rouinciam venit,&amp;anno 1146. à Baronibus ca:tedCque Prollil1oz prtlceribus Comes Calutarus , hominia I!x. fidei chcnrelans
f.lcrameoca Cuo nomine recepit : fœdus inter Steph:lIlidem , ci us
Iilios,Raymondo naucio m.lriro iam defuné\:o,&amp; Raymôdum ex
frJt re neporem (olhcitè percu(Jir ah no 1150.Cal.,Scptemb. Et e-lus fœdcris ca fllie prxciplla condido , vr Srephana cum liliis delI1ecps ab omni cumuku ce(farct, féqne III tt'anqllillo moddèè
comll1erct.Hi rerentis céruLn oppidis,Raymondo parruoComiti
sai ~IOOlliz cc(ferunt, nihil pofl:hac iuris fibi arrogaturi in ipCo
:. Comjraru,quin &amp; Bercngar:io vr patruo, &amp; Ccniori familix arque
. • ex fratre I1cpotiJacramentum lidci &amp; cliérclarc obCequium ranquam Prouinci.:J: Couliribus przfl:itcmnr &amp; Stephana &amp; lili,.

DE RATMONDO

BERE1'f..-GARIO

PATRYO,

1l./~rm"1(1O'lut Brrtng4rÎp,lx /rd/rt mpPIt,Co-

mltlb/# P'~/J;"(Ù / X.

..

,.

Aymondus Beren~arÏlTS iu nior, 61ius llercnganl Comitis ,patri in .eo Comitaru Cucce{lir an no 114y·:rtltC
,
paél:am pacem &amp; fœdus percu(fum , cum Srcpnana matre &amp; 6his. Hic roto pcnè Imperio rcbelles &amp;
diél:o non pareoces ruos habuir: Ccd vr diaum efl:, magnanimitare, virtute ,prudenria Barcinonienfis parrui,artis militaris Imper.u:orixque peririllimi, pace f:Kla, pacaraque Prouincl2, animos CÎuium aliellos reduxir ,&amp; Imperio obediences recep 'r , &amp;
,cum parmo Raymondo in Comiratu vrComcs,ïlle vetO vc Marchio in eadem Prouincia rcgnauir : eadcm ambo &amp; dlgnitare &amp;
aurhoritarc. Raymondus iunior Ca:ciliam Rlch:ud.lm, Fndcrici
Impcracons, buius nominis primi ,neprem ex fratre, dllCIC il\
vxorem : Ccd patruo pra:dt:fun~us [olus is Comes &amp; Marchio
Pcouincia: regnauic: atq ue ex rctron Illa vxore Rcgina T llra[eonenGum, quatuor lilioç CllCcc ~i~ IdclfonCum primogcnitum, qui
fUir Rex T arafconéfium, C~l~S &amp;rcilloni::c: &amp; Prouiuci::c:,Raymondum
•

8J

de Comltibus Prouineia:.
1(
mondum Bcrcngarium fecundogenitum, Petrum , &amp; Sanchium.

DEI DEL P H (J N S 0 , CO M fT E PRO JIJ N..-C 1 AE

X. Rrge nr4fcol1t11fum cf Comite
Barci1l011;'t.

Efunao Raymondo parce anno Calmis
1164. fuccc(Jjr Idclphonfus in diais regno
&amp; comicatibus , qUI eùm in Barcinoniam
rcdicum ddl:inarec,ttaymondo Bcrengano
fratri Prooinciam eommend2ult,eumque
Prouioci3!. Corn item declarauit , reecpta
priùs obligatione &amp; eaurione folcmni ad:lao iurciurando,eandcm rcfiitlltlltllrn &lt;]uotics à frme aut ab co
dclc:gacis.poflularctur. Eaproprcr nec ab co rem pore Idc1phoR-'. J".1
ClIS nomcn Comim ProulOcia: alfumplit,Marchionis ProUlncia: t .." ~U;
nomme c()llccnrul.Nam &amp; aliunac &amp; rcgio Tarafconcnollm no~"'!J'/~
mllle , &amp; B~rCIl1OI\la: COlnltaru IlIu(trabatllt. ln Cathalonianl"'-"':t
profcaus Idc:lphonfus ) aaymondus ranquarn Cornes com- ~
mcndacarills Idc:lphonli llomine, ol11nino Prollinei:un rcgcbar. dM. L~"
Nec vero defucrum qui a(ferercm Raymondum huuefuillè, I:J.!J!.: 9ui in exp~gn3tlOIlC Nici:!: eiultam rcheliJs ,tclo pcrcUlfll~:zrf
lIltcrm. CUIUS ncee 3udita ldclphonflls in Prouinciam cumexcr~iru rClIcr[us, Nicicn{es ad ded,tloncm eoegir (olutis primo UiU-'
oEto mlilibus &amp; &lt;]uingcmis folidis, il10s in hommes (uos /idem[llam rccepie. ~o flao, in Aragoniam rCllerci~lr anno
Calmis el 8 1. Et in dcfunai frmis \OCUIl1 Sanehium frmelll
hl bn:irule , &amp; Vmoné cius /i\iu ~rocom lrCI ProullIei:!: con{èitu It
precano, ln quorum dexeris Nicirnfcs hominium,&amp; /idel (acra-lllérum voucriic Sanchius in C~tbalollia defun6èus eflallllo Cequcmi. Er Vniocius lilius ProulOcil Procomitis nominc,adl1liIlllh:luit. Moricur aurcm anno 1188. Hic v rà IdclphonCl15
Rex Taraconcnliii,Marchlo &amp; Comcs prouincix,&amp; Barcinonl:r,
Sanxiam liliam Regis Caflclla: in vxorem duxit, ex &lt;]";1 Iibcl'os
b t
r '{

"1

que

,

�1&gt; Fr.dl. Cl.tpcni~ l {i(1oria
julè':l'lc.lIlarlulo~ rrc~.&amp; fœl1\cll. CO[1dcm, Pccrum pflmogcni
cum, qu': paccr RcgcmTJr.lCollculiuiTl,&amp; Barcinonlx Conl1ccm
in .lU gurauit, iJclphonru11l lècundo gcnitum Comitcm,&amp; M~r­
cllloncm Proull1cia: declaraulc, Fcrrandum rcrtlO gçniru01 Mo·
n,d1crio Populcri dcfhnauic in monachllm. Con!l:anriam Regi
Hung.lri.l:, 1l1acrim0nio copulauir, quo morruo lècundà 1111pUC,
Fr; 1c-rico huiuç nominlS lècundo Impcracori: Hcliolloram au·
C,, " , ,-,- S.1I1chi.lm lUllXlr Ra ymondo p.UrI, &amp; Raymondo fillO
C" lI r1bllS Tholo{anis: Sanchlam q llldcm Raymondo filio,Hc'1011 r.lm auu:m Raymondo p.lerl. Defunél:us cft 1dcJl'honCus
J'.H .ll1no Chnfl:iano 1 193,

u.

/JE ID E LPHON S O IT. HrlPS NOMJ1{.IS,
Cornue P I Olt/llLÙ 6~ hrca/qlltTi} X J.

V ccellir

1ll

Conmaru &amp; Marchionaru Prouincia:

,~~ Gal {cndam GUlllelml Co' 'l~~~=t~~~~~~~~.x~~·
"
miris Forcalq.ucri~.tiham !ibl Ilqligit ... .i.!l..!=~I1 US he• .

redirarC' (uccefIir:cx qU.l Raymondum BercngJfIllm
'"
" lé 'l'IC,&amp; G.1fCenr.1I11, qux V H:nnenli nu plic Dclph 1I10.H IC pn:""'" • m u' omnium ComHaruiTl Prollll1cix, &amp; Forcal'1uCfl) • ob Gar• ,; '~' '1 ( 11 ,1.' mamiTlOllllim IUllxit. Huius, qu~,! rarum cft, &amp; PecriRe• glç T.lraconcnCium fratm, exram 111 Rc gilS PrOUIl1CIX Archiuis
~d llo rc!l:amcma,eadem forma,charra vna, norario codcl11,&amp; ce. (lib ,\ Iifdcm conkripta aono 1104, menrc Odobr. 111 qUlbus
'11111i 'cr fr.lcmm /ilium inll!wir h&lt;::rcdcm coque moucnre Cine
IJbcm maCculis,tb.crem,cxcluCis fillabus fllb!l:lwir:&amp;Raymondo
li "' i'npuberi Pecrum fr:mem cutorcm dcli gnauir. Moritur
I(UI',' nlù~ anno 11. 0 7. Guillclmo roccro COllurC Forcalqllcri) &amp; ':;.11 {cnd.l coniugc (u pcrllitlbus .

De Comitlblls PXl.llUllU3.

f)

DE RAY.MONDO BE RENCARIO , HT'lYS
m,mlfil Ir. C~m/tt PlON/ml,f 6- Eored/ql/lrl) XfI. ,

. ,. ..J
~

Arri pupillus fueccllit anllO 1107. ~l In pattUl Tata_..
COII~l1 (jum RegiScurcJa,&amp; admlOillrauone fUie. B ca~
rnccl1l1 homx Sa bau dix Comitis rororé, in vxolem
duxlr :1nll0 1119, Ex qua RaymonduOl parnodll9:um
nomlllc CUICCPlt, qui panc aJhuc viuo pra:deccllir. Anno 1141.
l.lcoblls T.lrJconcnlium Rcx .Tholof.1tiulU Comcs,&amp; noller hiC
B rl'Il g:lJius .lb Epifcopis J Pontifiee Max. dclcgari$ addlél:o iu{Ciur.llldo fohcit.m {1Il1C,Pollunciam {edem .arque adco vnJUerCam c:ccldiam Ce aduer{us FridcrÎCum Imperarorcm ymdicacuros. Ex Beatrice quaruor fUlccplr fi has mira: pulchntudinis , qua:
omnes 111 Re..;inas dcucnêre. Margaritam primogcnlram,q\Y.Im
Diuo LudoUiCO GaJliJrull1 Regi, Hclionoram fccundo gemcam
Hérico rercio Anglorllm Rrgi:Sanxiam tertio gCl1Itam Rlchardo Cordubx Ducl,qui Augurtus portd (alucatus cft, ill vxorcm
dcd ir:&amp; Rc.uncclTI, quam hcrcdcm tcllamenro inftltuitHa:c pane J fu n ~10 Iluplit Carolo Andegaucnli eiuldcm D. Ludoulcl
fracri qui vrrJulq ue Slcdœ bCllcliCiarius &amp; Rex corouarus fuir,
Fuir hiC Bcrcngarius Comes vlumus,ex illul1nllima Rcgull1 Tlr.lconcnlilllU falnlha. Moneur anno millefimo ducenrcfimo
q u~dr:lge{jmoqua rto, xratis (ux aUllO qulOto &amp; quadr~gelimo,
poft vigimi &amp; nouem annomm regnum.

DE BEATRrCE, PRovrNCIAE ET

hrcalqumj Comiu X lIT.
A:c put lia, &amp; immarura ad huc l'irgo patri in Cummam
luc. cllic an no 1 1.44.Caucrar cmm pJtcr,dum (uprcma ordinabar, Vt nha cx conlilio Romti Villanouci,
&amp; Alberti T .lraconcnlis omni.l gercrer,donecilla matrimonilli11
contraxillèr. Anno (equenri Carolo Andcgauo l1urut, guamobrcm vno an no (, la rcgnalilt, cuius rcmporis priullcgia, public.l docUment,l, logia, diploll1Ata pnncipalia,ûc cxordlUnrur:
b 3
Nos
rt flllTI

Dr

�r 4D.F r. Dc Clapc[ii~ Hill:oriaNos Beatrix Iuucnis DCl graua ComirilTa &amp; Marchionilfa Proumcia:.&amp; ComitilTa Forcalqueri) : filia &amp; heres Doni Raymondi Bercngari) Comins quoodam &amp; MarGhionis Prouinci~, alli{\:enribus &amp; cOl1fenticnribus nabis Romeo de V ilIanoua, &amp;: AIberro de T araCOl1O adminifhatoribus &amp;: gardiatoribus da ris nobis à Berengario parIe, &amp;c.

-----------------------------------------DE CABOLO ET BEATRICE CO 1'{Jra IBrs

CQmltibH4 PrMincz.e &amp; FPr'''lquerij XIY.

Il

Oc commixrum viro /le fœmina lmperium , incipit:
:In no 1l.45.quo genialimauimoniJ fœdcre Carolo(ve
dll~l:um ell:)iunglcur.T une cdiéh, tcCcripta, conllituriones.priullegia,&amp; alia eius generis principalia diplomata, qua: ab eis promifcuè decernebantur &amp;: proponebamur&gt;
ante Regni licuh .dc:ptioncm,!ic incipiunt:Carolu s Regis Francia: Dux Andcg;;.uix , Cornes &amp; Marchio Prouincia: &amp; Come~
ForcalqlleIlj, &amp; illu(his domina Beatrix DucilTa Andegauia:1\brchlonllà Prouincia: &amp; Cornes ForcalqueIlj,Anno a 51 .Kal.
Mai). Arelare ciultas,qua: iura lmpcrij iIIatcnus recinuerar,CaroJo falces [ubmi!ir. Arque eidcl11 Guido De1phinus Vicnncnlis,
anno Il. 57.hom1l1ij iura ,&amp; /idcl facramemllm, omnium ciLlir2rlll11 &amp; oppidorLlI11 qu:!: in (010 Vapacenli po!Iidcb:lr, tal1quam'
CornitiForcalqucII) pra:ll:irir.Hoc codt:m anl10 4.Non.lulij,Carolus pacem,cum Ma!Ii iJcnfi bu&gt; pepigit , qua lu, qllxcu nque eJ(~
td vallum mœnia a:dlficaucrant,fe demoli ru ros,fo«:'1(&lt;] lie complcruros,iurarunt .("que [uo(que in ditionem &amp;Coml[/S ProLlinCla: Impcrillm dechderuut,conucmiombus ab vrraquc: pane iur:ms C:!:rerùm CUl1Is,Alba,Calratium, &amp; plures Pcdemomium
cmicares,qux lura ImpCTI) con(eruaucrant ad dia cempora,in fœdus.prmeébonem.fidem, poccll:arcm , &amp; iun(dlél:ioncm iUius (c
rccepcrunt, hominumquc &amp; 6dcl racram~muln recipiemc, DOmine procllrarorio,CabalTolo-clus Cancellario, pra:{l:!ccrullt,anno I l 59 &amp; 60. LI in Alex.tndria Lôbardia: anno Il78. Er Parma.&amp; Picennni lèquétl anno Jimllircr fcccrunt . lam vero antea,
hoc ell: allno 12:65 .Kal.Mamj,Clcmens quarru~ Pom. Max.Carolum &amp; B\:arriu:m vtriufquc SiClha:, reccpto priùs in [ua vcrha
IllJe!.

De Comitibus l'rouinei~

1f

il1reiClrando, Regcm &amp; Rcglllam coronauitlHoc Imperanre,Siculus ve(per parricidlo immani,Clade fundh in parœmiam nobilitawS' ell:.Dominica: cnim re(U1Tcéhonis die (ma. id en fanél:i!Iimo toeius anl11 rempore, rota ilt.linCula czde Francorum
inermium fœdara,cclebratur anno 118 t. VnigcnitllS Caroli Carolus,hoc mcirer tcmpus·capi'ur,&amp; captiuus in Sicilia, à1 ara[conenÎl Regc decinerur.rarer Carolus.:trace,lullu, ta:dio rerum
aduerfarum,dum Cllabrornm , Ap~lorum, Lucanorum,pi~cnti1l0tllm vcbcs . ad confirmandos animos circuit, morbç corrc~
pfliS dccc!Iir,anno It8+.~raris (ux anno)6.Cui (uccellir in Corn iraribul Carolus,filius aohuc capriuus, fed iniea pacccum T araCconenli Jiberawr,
--------~--------~--

DE CAROLO II. COMITE

ProumcÎ&lt;t &amp;- Forc4lqllerij xr.

Arolus'(ecnndus anno118 ..-..rcgnIJm aufpicacur:quo
rcgnamc Clemens quim~ .pom.Ma')(. fedcm ponrili.
clam ab vrbe,Cede anriqua.Aucnionem Gallia: rranll:t1lir, vbi pee anGOS Cepcuaginra confl:iric. {cern &amp;
Templariorum ordo &amp; nomen, cOl1cHij Viclll1enus dccretodaI1J.Cllr. Mariam Srephani Regis panollnia: "liam duxit vxorcm,ex
qua !ibero~ crcdecim ruCccpit, mafculos ollo, &amp; fi:emcllas quin.(jue, vrpoce Carolul1l Marcellum, qui ex tnaterna !tirpe pannonia: Rex,parri prxdece(sir:Ludouicum,qui D.Fr.anciCci ordinem
profcllùs,poll:ea Tholo[anus EpiCcopus inungitur: Robereii qui
parri in rcgno &amp; comicacibus l'rouillci~ &amp; Forcalquerij CucceCsir:
i'hilippum qucm r arcnnni libi principemdelignarunc.&amp; quem
Epifc0l'i,&amp; ca:rcri Sardinia: infule; prc;b.ti,inRegé illius iD{ulç,viucnte =dhLlc Carolo primo, annl:&gt; duccrefimo rcpruagelimo (upra millefitnull1,elcgeram ~ loanné T riftanum pclloponcfi prin&lt;;lpcm:R.1)'mondum Bercngarium pcdemonris comicem:Ludouicum Cccllndllin Duraca: ln Maccdonla Duccm : perrurn .dcnique GrJ.lIinnx ComiréTlIm vero Clcméciam ,qux Carolo pritnOgCll 1ro phillppi pulchri Fr~ncorum II.cgis: Blancham qua: Jacobo Taraconen(j .Hclionora qua: Fridcrico 1\.egi Siculo: Maria
qU:l: MaioricarliJn 1\.egi : Et Beatriccrn qua: primo Aloni Marchioni Ell:enli FemrixJcciido Bertrado Batz:a:,&amp; tertio Roberco
Viennenu

ri

,

�D.Fr.d~ CIJperiis Hifl:oria

16

Vlcnnenli DelphInO nuplic.Carolus an no [306. die 13' Fcbruotri) Comle.Jcus Pcdernoncis,Plouinciz ~Forcalquc:sij xquè(quod
Jlunr 1urifcon()pllllcipahrer vlliuic,xqu6que fœdcrc cOlliullxir,
ve vniCl libl rnucul.1Uxtliapra:fhrenr. Anno 1308. xj. Calen.Apnl.lao.pnùs fU.'dere,BCrerJndus Blueius Auriacx prlllClpS fcip(ùm,clUir.ltémque fuam, &amp;: princip.Hum fuum, fpolleè COl11ici
PrOllIl1CIa: fubmt/ie,bI: CJrolo ve Comtri fidel facramc:nrllm,homtllio(quod aiunr)ligio pro ipfJ. ciUle.He ~ pnncipaeu pr:rfbeir.
CJ.roJu.~ morieur Neapoll allno Il 09. xearis [exageiimo, cllius
corpus in Prouin lam debcum (cpelïellr Aquis. (cxriis in mon:!ficrio MoniallUrn N .lf.lrcehi fJni ,quod fundaueme,&amp; Joeaucrae.
Iniignis piceaee prill cps, Re" glOnis arnancillirnus , monaficriorum &amp; ecmplorum fund.lCiol11bus &amp; ·xdtfi us addiilifGrnus.

- - - - - -DE ROB E RTO,COMITE PROVI7{,CfAE
ér hrc.11qlw·l) X rI.

Nno 13°9 rcgnum ingrcdirur Rob reu s.Set! eccc,mir~
• . comcnClo: Carolu$cnim Numbc,rus Carolt Marecllt,
Carolt fCClllldi primogcntCt,iiJius , Cc lute pnmogcntti
111 (uccdTione rcgni potiorem Cpcrabar, Robl'noqllc
parmo anrcponendum. od coner?! Roberru s, M.uecJlum parri
ptzdl:cc{[jlfc, &amp; co e~mpore quo dl:fen:bacur p:ltrlS Cuccc/Iio,
priorcm [e grJdu, &amp; potiorern contendebJt ,Longa coneenrio &amp;
'obfcuta, quam Clemens quimus POOt. Max in CUIUS arllltrtlllo,
patruus &amp; ocpos conf, nfua!lf,pro pacruo ddilllUlt:ludlclUm [c-CUtuS Baldi pcrulini.fumml,llocempcm: iunfconf. Robetrus Ca·
tolum vl11cum fiitulli fufcepir, vulgo fine terra dlétum , fed &amp; ex
Malila Vale!ia cOlliuge 10:\Oncm ptimogcnirarn ~ M.lriam. Carolus lihus patrLp.r:rdcecjTie &gt; Robetrus Ioannam ee!bmemo [ceIC hercdem, qllam iuffi~ Ilubcte Andrea:: 61io Numbcrti oepotls.
Caroh Manelh RegIs pannoDix.Momue Robctrus anoo r 344
Et pcr :mnos triginta CJlIiflque regnum produxir :Sepuleus in fua
N eapoli CUOl hoc clogio,
Af}ice Robcrn,m,lImfr., 'uirtNU rcfirllim .
HIc iurifdiltionls , &amp;i uris furnmè lludioCus : n:lm &amp; quo die

E

'.

C 1 Cn

De Cotnlcihlll Pl'0uinci:r.
1'1
CJrolum filil1rn vnicum, m.lXImx (Pl1 dllolcfrclltcm, \'nir!un1Ii
Cp rn reglli ,amllir,llullo luLl:u,qui JCCrb l/limll\ "rJr,potlllrdcblItrari ,qutll co dic rcglli IlCgOCi., exphcucTlr , ulixcrlf, IItel a·;dlcrie,aequc dlrcmcrtr, ve rclb ~ dl:, &amp; aie iUc qU'.1derac clodlilill&lt;l'~
;lIius.ccmpC'lril (ctlpro r P"er.trdta.Hullc delllguc Rcg~m ducb~
urnul\l &amp; Illlnulli/Ii11lum tr.dle htfl:ona.

----------- -----------VE IOANNII PROF/NC/IIE CON/TE
&amp; Fmdlqumj XVII.

Vcccnir patri an no r 3 44· vcl,ve alti, placuir,av no
1 340. ~arcr lIupciasconrraxlt. PrtlIIO CUI11 An·
drcJ IIcpore M.mclli ex ranis RobcrCI CefhlllteJlW,
qucm Ne3poll I.lqueo il1tercmir, contllluOqllC I1UpGc Ludoulco Tal'cncinontm principi,conrohril1o,
CUI Regium nomé commlll1lcauic:in camque caulfalll ponc.Max.
CI':lnemi (cxro, &amp; Romana: Ecdcliœ AucllIoncm CÎultaccm
Cllm rermorio ,omni ilIrc &amp; ,uri(dlLl:ionc,oLl:0l~ima mllhhu \ Anrcnorurn ami Florcmix,lIcndldic, anno 1348 dlc 9.Jul1l) : rcd Id
non lincfu(picionc fiducianr :lue fimulacx VClldtrlontl, vr Ilia
vendirione pellc&amp;us ponrifcx, 1100T1inc"Rcgio marirulll Ludoui.
cum cohoncfidrer:llam (ola pmi) (ohlci confdlio, null2 2uccm
pecunia:: 11llll1Craeio imcrllcnÎr. Sed porlca morrc LudouiCi Toluro marrim0nio,ccmo lIup/ir lacobo Aragono,MaloncJrum hcl' lli,cXll1lia: plIlchricudllIIs vlro. Scd nc( hIC dJU (llperflcs, poIl:
ClIlUS morccm Orhollo Bl'On/inco,c ..'l.lXonum al't)(lu,n: nur/ie
fJ 111t!i-J. Ioal111J p,mibus (JCI11CIlC IS (CPClI11; rrcudo-ponClhcis .d·
ucrfLis Vrbanulll Rom ,lnum pOIlCln m,fallchar. Hmc Vrbanu,
pofiqllam id n-(clUir,.c&gt;dIO ex,andcllI,Io.mncm lara (cIICcnria,regno SICLllo,~ Neapoh pnualltr. lllud ' lIC 111 bcndiuu01 Carolo
Duracio,qu m hofl:CI11 1031111:1: II1fdt lnimu01 nouerar,conc,nir.
DuraCllls m.lgno cLim exrrCltu Il1lrall am prnladlll ,fegm l'irJpolir.lni rO/fcllion(m con,lrur lIlt1adtrc. Omnt3 rUIle mtCcrc ar·
ma fpdbb311C JOJn!' a ve à Frat1C1Sa uxtilarcs mlltrcscuoearrr,
Lud oulŒm Andcg,llI t :1(;;m IOlnnls regis Gallorum fillllm,&amp;
pofi mnrrcm Lud UiCllll1 /i lI um COl11iCarllS {ui,&amp;. rcglli hcrcdes
infttru Ic,dr':bru rd t am{'llto Nl'apoli ln CJ(lro no.lIo 311no I}80.
pcn u ln ma 1U Il i[.lmcrlln 1Oâ1l3, Ncapol i obfi d ionc pl'Cllt tlllr ,PlIlU rnulm lè cllh ~ WIU.C .,ctl or o(r"';~ l r i o.. Lu doui CliS , vr 10.111C
I1Jm

m
-

i.'

�t.S

D .Fr de Cbperiis Hlnoria
n:un ob{jdionc bbcrarer, eUIll excrcicu III Jca liam rraieci r , {cd in
Apulia obl~ium ha bec ellm excreiru Carolulll Duraeium , pugnacur vndiquc, ardeb:mt milices, &amp; (ummis viribus prxliarur,
ad(ullt animo, contilio, corpore , alliduirare. (cd Ludouicus 1111par,ciu(quc exercirus vlribus inferior,dum incJinat)graui vuJnere ip(e (aucius è prxlio vix eua{jc.!oan n:1 olUni (pc, &amp; auxilio dcltiwta,dnll1 in dies magis obtiJionc premicul', C:,lu rem p:tll:a, (ui
ddJfioncln,&amp; ciuiraris (ux facle Dura cio. cd i~ prom,ffx (aill.
tl slm mcmor, Joannam Jaqueo in lcrcnillral1l, co vbi Andreas
fucrac IIlrCrfcttll s 10co,(lI (pendi iulli r, a nno 1 j 82.. reg ni a nno rriC&lt;:I Î I1l0 nono:Mariam vero Joann a: roro rcl1l ,qua: Co miri Arcelien";i nu p(crar, capite trunca.e : &amp; hic finis (tirpl s Roberri. CUIUS
regnum ad Llldoulcum dueel1l Andlum ranquam ad hCl'cd m
rq;lI l.l:: IOJnnx,iure dclarum eH: hcrcdlt,ltIo .
•

DE LI/DONCO 1. COI&gt;IlTE PROtiln ri,t &amp; Forcdl'lfltrl) XlIX.

V cecllit ex rc!bm cllto T03m x rcginx,3 qua mliJiu adopratus fuer.lr.~~m adopeionemCJemcns V.Pom.Max.
con(cnciencc roro Cardll1:!bu m ordine a pproballie,&amp; coli rm.wie :1nno 138 o.Kalcnd.F cbrLlarJ) . LLldollicLl~ ( \'t d lau m dl)
magno cum exerciru in It.lliam aducnrans , vr obiidlone 103nnam Rcgin am ro!uerce, in Apuha c;ommillo IIlfœhcitcr prxlio
in fugam vcreieur toeus cxcreirus,&amp; magna cum ditnculrarc (auCIUS alto vu!llere ellalir, &amp; poll crillm :lnl1orum imperiul11, anno
' 3S.;&lt;.quo rempore Duracius liberè contirmaco tibi imperio (i n
quo facilc crat non repugnances vinccrc) rerum ell poricus. LudOllieus vero lilius parri (ucccllic , qui tl1ecla M.lrJx reginx marri s regcbarur.Scd dum in V[be AndlUm à marre ~ducatur,Du­
racius pcr (ux faaionis homincs fibi &amp; (ui~,Pr01l1l1CIX Comltarum,&amp; ForealqucflJ conlirmue nitirl!r. Dlfcordus &amp; bcllis CluiIibus erar plen:! Prouincia. A relaeéfibus, &amp; Mafli Ii.:ntibus Rcgis
Ludollici ius &amp; cautTam cucancibus,c:J:CCI ISDurano faucntlbus:
crane cnim vnionis( ve tUIlC ap pclJ.lbarl1l) Aquen fi8 participes aduer(us Ludouicllm . lmcri m DlItaclus, Procomlecm PtOuinclx
Grimaldum Bucllll1m,qul a partibu s cius llabar,cre.lt.Dum ha:c
geruntu r,Olnllia armi "btrotJniis,llrJge bOllOI U l1I,rUIllIS,IIlCCncilÎs lnJ[crè fcreban rur.

DE

D~ Comlribus

Proul11ci;r.

DE LrnOYICO Il. CO].!I'TE PRO/"nci.• 6- Fma!qnm) X IX.

Mpubcs rcgnarc ccrpic, anno f 38.;&lt;. Sed MaCla: rcgl\1:E'
marris , &amp; ruuicis nlHU omnia ger.eb30rU[, &amp; ptn s
eam torus verrcbawr cardo adminj(1ranonis. Rc~nl'
ab initio (uàmquc NeapoJim inuenit à DUr.Hio OCCllparam , &amp; Pl'OlIinciam in varias fatbones dir1raél:am , &amp; dlul(am çffiulJtiol1cS bcl!i(g; prdfam ciuiliblls:folis Ardarenli~lIs &amp;
Mallilicniibus principü parres d, fcndcntlbus: (ed has omnillo
faaiones cillium brcui rem pore regina mater compo(uir , prouinci:unqlle in pJcato collocallir,eonliho Georgi) M.lrlien{j \ VIri cJari[slmi, magni Scnc(calll:nam fa':tionem Illam Agllcn(CJ1l,
2d (ui prineipi! obcdicnriam reduxir, &amp; vr al1nnos dcgcnercs ineitaree, &amp; d ,fcordes ad pacem excircret , &amp; oppidis ,quas vc\lent immunicarcs &amp; priuiJcgia, guaii vItro concc(sie, paeis capitula (vt vocane ) ellm Aqllcnliblls paél:a (unt , 3nno 1j8 7. ~x
LlIdouicllS maior fJaus rata habuir,&amp; qllxeunquc Mam nmer
&amp; curros gcffcr:1l. Arqlle his arriblls ccrpit gllic(ccre proullleia.
Scd vix vr III rr.lnquillo oceano, conl1:ituta nulacia , ecce
iJm Il o!!i dl(s ldll principi um .&amp; grauc&amp; incclbnum belllll11 (uborirur anllO 1380 Ravmondl RogcfI) T hmcnds \Ir crJ r (cdltlofils, Ludou ici Regis ah:il bCllefici.mus &amp; ve.:bgahs, Gre,:oriJ VII·
dccimi ponr. Max. ncpos ex F. &amp; Clemen ti (rpn mo r(~ lId o­
l'a n r. Max. eognatiol1c proximus, pel' e.llldémqllcnoblii(sI01 IS
familii~ coniuntllls, n01l0S marus cOllcir3r, ploprcr adorr.1ll1ln
à Gudlclmo pm'c &amp; Comire Bdloforci , lU coque Co mltltll infl:irucum hcrcdcm , Ludollicum primum huius Ludouin pa
trem : cui ca proprer Raymondus, &amp; Helionor2 marcr iOllldeb:lnt.OmOiDlI s cxuhbtlS !tah:r &amp; pcrdlrifsimis vndlquc conuocaris homiDlbns,nô hofbli,(cd pra:dollum modo,cal1:ra,orp, da,
vrbc{qllc Illuadllnr,pa(sim rura populantes, &amp; opp,d.1noS ~m l~r c
eruciantes,fllrris,r.lpi nis,l1:lIpris,i neclldiis omnia fœdal1t. JEdc ~
{acras,fana,&amp; monal1:cria qllampluril11a demohullw r, rcrro,[lng ll in e ,~ c,o mnia m&amp;cnr. Er ca quoru m mœl11bllSno n fidcbat
oppida, mi(crabili val1:JIH incendlo. Dcnigue nllJlum arrox s:
im mane facinu l, vc\ qllod nJtllu 'rr., .lbhorrc~t , qu od Ab lis l'Ô
tcnrJ wm , nOI1 expernffll,oon p .m~tulll fic. Hlilc 1101llJllJiI lX
c 1
r iO c

•

�~v

D.re.de Clapcriis Hilloria
pro.:eubus, &amp; inter c.c.ero) Ckm.:ns pt,;uao- poncifcx clam adcr.lm, 6c. f.l.;ttolllbu&lt; IIhu&lt; folllcb .llIe. ~amobrcm &amp; cai.!rmca$
i1:cc IIlll0ucndecl Ill anllO~ llll!crè prodllaa oll.Nec prius à ra nCIS cladlbus c1l'.lrum cil ,qlllm Ra Ylllolldusà Ludouico bello
puHùs,.dlll11 fllga (.llucclU qllxrit, RhoJanum ad Tarra(concm
tr.\llcie,&amp; in Ru ncn .1rmacus dccidle, J nno 1199 .nll (qua pollhac
vllùs,CUIlIS mor ProllIII uç ineo"; p.lC~ 1l1 .lUultc.T ~ndcm paeaCl~ l"UllIbus, &amp; o lDHi IlU qlll C(... .:nc C Prouillel.l mOrlcur Ludouiell~ .lllllO 14)7·

- - - - -- - -- ----.- - - - - - - DEL Y D a YI c a l I 1.
rmJtl'JCi~

&amp;

c

a cM 1 TE

Forcdlqltcrl) XX.

~; -":'~ X pacre LlIclo.lIico (~n1l1ao &amp; Ioland.l T J.l'a(conenli
~(' \~ l~l.\l rC n.l[Us,lu eeclllc pJell,anno J.f 17 .H ullc!oalll1a

rJ, ,

fcclillda ReginJ. SI Ilia: &amp; Ne~po lis 111 filium arrogaUle,anl10 1 +l3.Kal. cplcmb. ~am Martll1 U~ Pone.
Max.eonlcllClenrc !ilero eollcg'o Roma: COfirm.lll le, a il no I ,P 4'
K.lI .lld.Oaob.~c m fimul &amp; (uos eon(cmienrc odcm C arcli·
nah'1l11collcglo,J.l1nU 1459.Prid.Non:ls Deeem bris vuk mc cadem Regll1a.1l1 Rc:gcln vcriU(qllC SIClha: il1lH Olllir.Dcc ... délt line Iiberis Regina,auc quouis modo ItgllO ad POl1n!ie làln (c,km
con{ohdaro ~od benclielarillll1 d'ploma 1I1fc:udaClonéll'vc
Eugenill' clllarcus Ponc.Max.Flmét lx,:ulIlo l of; 6. dcuITI0'1uarco K,lI.Mam), eon(en ncnce codelTI ordi ll e approbJll le. Scd &amp;
Ioanna Ludolliell/11,iam ~1l[C'a hcrcdem inll:ic licrac,rcglllqllc Sieu1i (uc-:cffore/11 dcfbnaucrar,:mo ' 4' l.&amp; rcgium nomell dllca-"
rÙ ll1qnc Calabri:r ab V,fi nis occlipanlln donaui t . traque co dellCllClItn ell,vI dllC:tCllITI c lIm ah Amoillo Vrlino T JrU)[UlorUITI
pnncipc rcclIp&lt;:rarcc. Re perfed:.l, paeJ.toqllc n:gno lille hbCtls
my1'lCUr,:tllllO l of,J.
~

DER F. 7(,.1 ra CO.v 1 TL
•

(7

PRO' J"\ &lt;- 1 AI,

"-Im .. l'fl/((I) ,\ X 1.

El1ar1l&lt; 'jlius Ll1dOlIlLllt.ul Ji,&amp; LudtHIlCl.( rri) fr.lrcr,"'1 lu ('cOir 111 rC'gn o . COlllilJuhus, anno f4tl.
h i"mll;.c pnne pWIl'g 1 .1 Ph,lippo Duœ urglll1
du: ~.i HII[. Scd dun ,.I[ (IUU ~ d. nneeur , 1(.. bcll.1
L odl.l

De Comicibus Prouinci:t.

r
l.ot11aringix ducis lilla , &amp; Rcnari vxor alfumpcis (eCllm !oann:t,
-&amp; Ludouico liberis,ann.1446 .NCdpobm proficifClCur,rcgUl pofCe/Tioné hberis cofirillaeura,quz honorilice tecipitur.Eiq; publicè honores decrCCl.Eodé an no Eugcnim POC Max.x1ÎJ. Kal.Marl ias ,eo ClIne Florentia: fcdence coufencienClbus facri Concilil patribus ,coco Cardillallllm ocdiucrcgni Sieuh ,priùs comprohacOl
infeuciaClonc,qllJm Marrinus quil1Cus :lllccaIJquoe annos Ludouieo rt:rrio &amp; I.cccdlbus eOlltulcr~e, iam nClluo Renarum ln bcllcficiarium ciu(dem regni inuefiiuie,defecndenté(que vrriufquc
{cxus.Ec pofie0 ~ Carolll Andcg:wu eiu(qi fracrcm,dusq; hbcros
nacos,&amp; na(clruros, cOlluenciol1lbus in ipfo diplomate cxprcllis.
T andem vero Iibci Jrus carecrt Renacus ,anno 14 J 8. in Iraliam
prolicifeiellC,&amp; Ncapoli Rex (aluucu5 publicè,&amp; magnificè rcecprus. ClIllEta mllCua eongrurulatiollc plena crac:Dullü l:rritix rcligiol1Hquc gcnllS munùfve prxtermilfum fuit à ciuibusaducmenti Renato congraculamibus. Initio omnia pro(pcrè fuecede·
ballC: mJlOrémque parrcm regni T arcalèollel1fibus :umorum virib· proAlgaris rceuperallic Sed mucaca fortuna, vr efi vltrca,qua:
com l'cfplcnd ce frangirur, rcbus Alphonfi mcliùs fcC, habétlbus,
capu Nt'a poli vrbc , omnes ciuitates &amp; arecs rcgni, excepro call:ro 11 0 11 0.:\ Ren.lci partibus dc(ciuere. T unc vero RenaClls, eum
mag natl bus,&amp; rcgui proeeribus,ad Eugcnium (ummum Poncif.
cOl1l1obr,ea{lro nouo pnùs firmo eomn1unico pr:rfidio,cui iuralIerac i nrra pal1eos mellfcs,fe ellm auxiliis vencurum, paciglle iureiurJndo co~ alhinxerac pr:rfidiales milites, arcé (c priùs qu:'m
anuenilTec non dc{ercuros.Rcnarus apud Eugcnium aliql10r dies
m oraCll~:eùm T ~rraeo n e n(i s fœ!icibm pugnarct auibus , &amp; iam
cori liS rcgm libl polTcllioncm !irmaŒec:rcbus pofica in magno
dl ('-ri mille verLI IInbus,dclicicnçe eciam(qua: ncruus efi bcll,)pcelll1ia magno ClIlll com ie aru proeeeum, qui ab cius pJreibus filtee "ue III !'rOU IIlCLIn1 rcdlie. cd pnufi.]uam vela (olucrer, mlli-.
rClll llrcl1 \l'Ill, c ' eXlmix nobi!icnClS Vll'lim , Cof1ènfcm ,Imoe
Nc.'pohm, .,d co~ qlloE in arce r liquerae, V[ cod lidc&amp; iurciul'J n do {ol lIncr, &amp;: arcem Alpllèn(o rdmql1crcne. VIXle (ummè à
rrOllll1 CIJlihllS dclideratllS,IlHCr luorum tcmporum pl/tacus deIlela s. Ex Ifjbcll.l Lorh.uingl.l vxo re fcprrm (u(cepit hberos,marcs quaruor , &amp;. t(..:mc llas rrcdo3111lcm C~labrorlim Duccm &amp;
ex co l1 CpClCCm Nlco l,lUm. Ludouicum pontis Marcluoncm.
Carolull1 GUlli .. CO!Ulccm,&amp; Rcnarum, qui omlles I1Jcurx ore J
dme
1

�11
D.Fr.de C1:1periis Hifrori:l
cime [Urharo patri pr,rdecc(fcrunt nuUis libcris Cuperll:iribus. Hlias habuir Iol.mdam Lotharingia! Ducatlls heredé , qua: FerrieVaudemolltlo conCebrino l1uplir. Margariram }{cnnci Ccxci Anglorum regis vxorem. Et BI:lncham qllX in ipCe virginita~is Aore
c\ccelIir. Iraque nulles hahés maCclllos quos heredes II1rl/tucrer,
Carolum ex frarrc nepotem filiabus aorcpoCuie, &amp;. Cl\1n cellamente ubihcredem infbtuie. Morieur Ka\cnd. lulij,anno falum
1480.xcaeis anno 73 .regni Cepcimo,1Il quadragclimoAquis Sexuis in Cua metropoli.CuJUs cerpus AndFgaui:lm delacu, in Mauritlano fane (epulcu ell.Vixic oprimus princeps,adeo vt BONI Re8is clogio publicè eri:i hodic à nofl:ris hominib. vulgo donetur.

------------------------

DE CAROLO [JI. PROYINCIAE ET FORCAL-

qutri, Comite X XII.
Enaci optimi principis ex fracre Carolo ncpos Carolus,ex pareui tefl:amenco (uccclIic, a nno 148 o. &amp; re.
gnauie J 8.men(cs,.eerlamcn.co con dico ~nno J 48 J .die
dccima Decembns LudoUICl1m vndcclmum Gallorum Rc:gcm heredem infl:iruic, &amp; poll: morccm eius Carolum fihum, &amp; omnes tegni Frallci (uccc(forcs. Defl1nfrus cil: codem
meure MaITilix:cuiu~ corpus Aquas Sexcias dclamm,in dilli Set·
uatoris :Ede f."cra honorillcè [cpe!Jeur, œemorabili hac m[cri·
pcione"
Li/il#. Francorum cttltj1i4l1Hmil1a RtguM,
Rdliquid4 VtftrM Alldega/lilque dom/~J ~
occulll ifle Illpis,/.illl/taque marmora clal/dMI.
obrutA fic fam,regla fuptra iacmt.
NierufaleTH 6- SiCHlos,&amp;,fi pel'fota limel,
ArragontJ pOlllit noftra tel1ere ml/mu.
Sed flrt,ma,d", "d'r0s tle ferret hotlOres,
AccelerAI ",Drlis Itmpora durl/ mlhi.
.f1.!!} legis hoc tripi cOltfcrifltlm 11""more Cllrmel1,
Dic,tibifit re'1uies,Cmu,pax'1N( lib;.

(1

De Comltibus Prouil1cix.

----DE

•

LIf'DOVICO XI. CALLoRPM REGE CO\.M[·

te Prol/il1ci~ Forcllqurr'J X X [ 1t.
~X

•

tellaméto Carcli fupradiél:o,fuccdlic tllclouicus vn_
decimus Ganorr, Rex,anno 1481 .Sed quoma imtio no~ Ilulli filix Lorharingi:l partibus fauebae,vc vrouincialiu
animos libi dcuinciret, &amp; proulllciam coofirmarec Ftancisreglbus,vt erae PludcnrilIimus, anno {aluris codem die decimaoona
Deccmbris,vc Comitacuum pofièllionem adipi(çerecur, eximiu
pallameclem Forbinum hominem prouincialem , &amp; qui fuorum
mores nouerac proregem pr:dtiruir(umma pordhec,&amp; impcrio
dati~ , vt criminis reos auc capins porlulacos rd1:itucrct, &amp; qua:
[um mi enènt lin peri). ~od nulUs poilhac conce/fum cil pro
regibLlS, Morirur Ludollicus al1no 1q 83.

------------------------.-

DE CAROLO rIft. GALLORflM REGE PROYINci4 &amp; Forcalquerij Comlle X XI r.
~~~~ Arolus Ludouicl.vndecimi filius pro recuperando

~, regno Sici l i~ multa prxclarè in Icalia gellit. Hic pn·
.~~:~ mus omnium anllo 1486. men(c Oét,ob. COlTIlcacus
~~~~~~U prollillCix,&amp; Forcalquerij, &amp; rerras qua: il lis adücéc,
rC &lt;711o(ql1oad protcétioné ranrùm)vniuic,hac lege:vt Comltatus
i pfi proprili no men ,digllÎcatem,rlatuta, ciifuccudmes,mores,priuilcgi.l,lJberraecs &amp; immunirare, rccinerenr. Hinc in omnibus
princlpahb.ll[eris, quas {olce optim.princeps decernere, fc ~e~é
Galloru &amp; Comité prollinci.\:,&amp; Folcaqucri),certarumq; adI3ct't iII nuncupat, quonia Comleacus prouioci:r , &amp; Forcalquerij cec·
rXl} illis adi.lccnres, vr vulgo dicunrur,vniuntur regllo 110 accd:
fOrl è,tèd çql1l: pri I1clpalirer, vr fuliùs cg9 in prima quçfhonc,pnma: caufLe Ct:l1tl1ria:,docui.Carolus morruus crl,anno 1497, CUI
(ucceITir Ludollicm Xl!. rUllc Amchanenlium Dux. ~I Jllno
J 49 8. C.ll1dé côlirlllauÎ[ vnloné,&amp; denuo princlpahcer adlUllxir.
EIl: vero' "Igclimu(quinrus Comes Prolllllcix , &amp; ForcalqueriJ.
~od lllC CJI1 {i.Jpt'rcft de Franci[co Magno , Henrico {eclindo,
FrtlIlCI[CO lè::clIlldo,Carolo nOl1o,&amp; Henriêo tertio prlllcipe (ummè Chrllh.ll\o ,Ùpr.t- l ,)(.tx rra ncica repcees hillotiJ.
AD
t

-

�•

A D FRA N C 1S C V 11 D E CL A P E R 11 S SEN Atorem AmphlIimum 10 Bolooius Monll:rolicnCis .le.

Ulf4.~nanimum gmus lurou", , fJHibl1S Altera PhOCM,
~iam mart,quam Rhodanus,,!uam Vllr~ &amp; a/{,iÎtvndl1.

Et pact,&amp; btUo mllilosfob1fix4 per ."nos,
l//ra dedit tat't populM, tong.tua 'Imuj!ttF
Abdiderat,Slrgio nomtn9/1t immerftral amlfli.
AftVI Ama~"io Thrftd.t mumra vit.t
Aitulit txtinao qltOndam pitt cur. Di"n.t:
Extmptum Itlftbris mménfJut gmufqut vertndllm
Tlfntorum !Jerolim tllndem Clap6re, labore
sic IIi" jrdl/llt4f nullo rtmmfta red'ixit:
D4fqut foIS popullS rtdmiuoJ nofcm Rtgts.

AD PROVINCIA3. COMITES, ET FRAN·
cifcum de Clapcriis Scnarorcm ClariŒ

DtlrE1i HtrotJ, qui millt ptricula tMarlM
ExperIJ:palri. il1digms,pia numin .. , Ditli.
Vmult alque ttl1l",O ql/Mdam vix1hs : &amp; olim:
Fœ/tuJ anim• .tumo vilitlMhOl1orr,
Crifèenlrfqut pi.t {tirgtnt adfrdtra palm•.
AjllH q/il "rmorum(jI~ Dl/uJ,paci[que mAgiftrOJ
cl"r"m ,Illljlrt,gulfu, nofr" hac dAte rmAjèi,
Frcijh,Fra/fCljèr,vlgtl tUIl pm1f1l filperfleJ,
.5.trrnumql/t flm jèripw adJjdtra nome».
M. De Beccariis.

1. C. A.

FIN 1 S.

f. X T Y PO GR A PHI A l A CO B'I
MAL LET.
],{. D C . X VI •.

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="1">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="30">
                  <text>Monographie imprimée</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="41">
              <name>Description</name>
              <description>An account of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="32">
                  <text>Ouvrages imprimés édités au cours des 16e-20e siècles et conservés dans les bibliothèques de l'université et d'autres partenaires du projet (bibliothèques municipales, archives et chambre de commerce)</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1846">
                <text>Provinciæ (De) Phocensis comitibvs, Francisci de Claperiis, dn. de Vauuenargues in iudicum summorum, vectigalium Regis, summo auditorio consiliarij, brevis historia</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1847">
                <text>Jurisprudence avant 1789</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1848">
                <text>Commentaire (sans le texte du code) des 12 livres du Code de Justinien</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1849">
                <text>Clappiers, François de (1524-1588)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1850">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence), cote RES 34884/D</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1851">
                <text>Jean de Gabiano (Lyon)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1852">
                <text>1616</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1853">
                <text>domaine public</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1856">
                <text>Notice du catalogue : &lt;br /&gt;&lt;a href="http://www.sudoc.fr/201644304"&gt;http://www.sudoc.fr/201644304&lt;/a&gt;</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="8404">
                <text>Vignette : https://odyssee.univ-amu.fr/files/vignette/RES_34884-D_Provinciae-Phocensis-comitibvs-vignette.jpg</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1857">
                <text>application/pdf</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="1858">
                <text>1 vol.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="1859">
                <text>23-[1] p.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="1860">
                <text>24 cm</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1861">
                <text>lat</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1862">
                <text>monographie imprimée</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1866">
                <text>France. 16..</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="53">
            <name>Abstract</name>
            <description>A summary of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1867">
                <text>François de Clapiers (1524-1588), seigneur de Vauvenargues grâce à son mariage avec Marguerite de Séguirant en 1548. Juriste aixois, il exerça successivement les fonctions d'avocat, de lieutenant particulier au siège présidial d'Aix et de conseiller à la Cour des Comptes, aydes et finances d'Aix (1555). Masson, dans son Encyclopédie départementale, le dit carciste, c'est-à-dire partisan du comte de Carcès (1510-1582) sénéchal de Provence menant les catholiques lors des guerres de religion. Il est, avec François d'Estienne (également disponible en ligne), l'un des premiers arrêtistes de Provence. Son ouvrage, Centuriae caussarum, in summa rationum, vectigalium et sacri aerarii provinciae curia decisarum, (disponible en ligne) est en effet loué pour ses vertus juridiques. Il est aussi l’auteur d’un Tractatus de imperio et iurisdictiones (disponible en ligne).&#13;
Toutefois, le De Provinciae Phocensis comitibus brevis historia n'est pas un ouvrage juridique. Il s'agit d'une brève histoire, en latin, des comtes de Provence, qu'il aurait rédigé d'après les mémoires de son beau-père, Boniface de Séguiran. L'ouvrage, traduit en français après sa mort, fut ajouté aux Statuta Provinciae Forcalqueriique comitatuum de Louis Masse (disponible en ligne). Pourtant, aux dires de Bouche, Clapiers était plus savant dans le droit que dans l'histoire.&#13;
Cette histoire des comtes de Provence débute avec l’octroi en 877 du comté de Provence par le roi carolingien Charles II le Chauve (823-877) à Boson (844-887) qui devient ainsi le premier comte de Provence. La généalogie de Clapiers se termine avec le roi de France Charles VIII, qu'il désigne comme étant le 24ème comte de Provence et de Forcalquier (1470-1498).&#13;
&#13;
Sources :&#13;
Encyclopédie départementale des Bouches-du-Rhône&#13;
Achard&#13;
Dictionnaire historique des juristes français du XIIème au XXème siècle, (dir. P. Arabeyre, J.-L. Halperin et J. Krynen), Paris, PUF, 2015, notice J.-L. Mestre, p. 249.&#13;
</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="90">
            <name>Provenance</name>
            <description>A statement of any changes in ownership and custody of the resource since its creation that are significant for its authenticity, integrity, and interpretation. The statement may include a description of any changes successive custodians made to the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="1868">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="8222">
                <text>https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/69</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="108">
        <name>Provence (France) -- Moyen âge -- Ouvrages avant 1800</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="122" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="446">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/1/122/RES_34884-C_Tractatus-imperio.pdf</src>
        <authentication>de2867ab77996b7df85bffc4c5e89ffa</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="92">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="3325">
                    <text>TRACTATVS
~ ,... 6.!.~. -1

.1 ....

\ d ..,6,.

r- ..

u ~I;; i. e,ov ..... ~ ; ~ ~5

~ l, · (/\&lt;. G.

(!I" L.L
,.J ('1 L......

.1..,....,\ .,

J

DE IMPERIO ET
IVRISDICTIONE,
FRANCIseI DE CLAPPERIIS
D.

DE

V A V L VEN A R G V E S.

in Cumma vetbgaliuffi Prouincia:
Curia Conliliarij,

$...Y 1 ~!2J'1!. ET YlGl1l..-TI CONCLVSlfJNIBVS
comprehenfu$,de quibuJ in Bononitnfi ACAdemia pllblicè dtjput.flllt
an.lr 47.JJI.No.Martfln 'luibll4 DoBorum (ommuni opmiol}(
rcfiltllta,plumnA iura ,If'l.t trrontis inttlidlibuJ &amp; intrrprtlAtio1lib,jJ ftaubAnt,fiu german&lt;t fonttnti.t &amp;
fpltnd"j rtdduntur &amp; reJ1ttuuntur.
AD 10 AN N EM DES ADE D. DE M AZAN, VI R VM
amplla: in fccrcriore Principis conGIJO Confili.num, d,a.. CuCJ~
Prdidcm primarium,&amp; in cadcm Prouinc .. Procancdlanum.
Admn8" md,cibHl Cond"fiom,m,Rrrum &amp;- Vtrb.",m.

L

r GD rN 1,

Sumptibus 10 AN N 1 S DE GA B 1 AN O.
&lt;.M. De X V J.

�IOANNI DE SADE.
IN

SECRETIORE

REGIS

cO;.J SIL 10 CON 5 1LI A R lO, 1N 5 V i' RE, [ A

veél:igal iurn &amp; ratiollum Regia\'uill CUI ia apuJ
AqulS Scxt.Prxtidi primario,&amp; in Prou Illci~ p[Qcanccllario dignifIimo:
F RA N C 1 S crs

DE

l,/ Cima

C L A P P E R Ils /

Cowjiliarilu,

7C

S.

Vo rcmpore morbus epidemicll!&gt;.
miferè ciuirarem nofl:ralTI fOfcJtab~\r,
Ioannes Sadee digni((il11c, ranrxquc
Llrebar cauÙ no cens c1adis: cùm lJ1
vrbis (olitudine &amp; elllÏtl111 fÙ!1 CfC,fo l.l
flll1ebri iul1:irio cL\LJdcrenrur, &amp; rLi III
amœnulo Mazanl rui (ecefTi.t) rebus ruis domefl:lcls dares operam : ex meoagro velllri ex fpccula,quod er:lrm
vrbe fll!1: nifsimllm, lugebam. Q3s enim in tanta 0111nium ordinllm perrurbarionc qUlefeerct ?[cd Cl'tm ad
no!1:ra maLt Domil111S refpcxilTet,&amp; clTet nofl:ra prifl:lIl~
!àlut! rCHltllr,1 Ciuiras, mihl reduei &amp; blbliorhcclm
omnino eonfufim :t1iqllOordine eafUm .nn, venerunt
in lTle:1.S m:lnus iuucniles mca: eogitanon.:s de Iurifdiébonc,de qua publiet adolcfees Bonol1lx 3. Non.MMt.
1H7.di[pur:lueram.Erat tue) vt memini!1:i ,in illJm eiuit 1.
tatcm

�tltcm proprer lucm epidcrniam àP.llIJo I II. Polltii.
M:lx. triillata &amp; traduéb Synodus T ridentina.~apro.
prcr cùm in illam cruditiaimi homines vndique con·
uen.iffent,nofirx di[purariOlù de iuris ilh qua:lhonc'no.
dola adfuerunt. Habui cnim (vr [eis) eius aétus, Heu.
rici II. ChrifiianiŒll1i Regis, duos lcgaros [peétatores,
3udiror.: ,&amp;iudice5:Dorpheum Vl1UITI, quem ob (ingu.
larcl11 omnium virrutulll glor.iam idem Hcnricus Il.
Fr:l.Oci lè ,Clrolo,&amp; Hcnri~o Rcgiis pucris fuis, vr o/lin
Theodofius [uo Arc,ldio Arcen mm virum [anéblli·
mUl11,prXfeClr: alrcrul11 ) Mich:tdcm Holplralcll1, Ca.
roncm no!l:rum:qucm Galllx, poft omnium honorum
r;r.ldu ,CanccllanuLn vidIlnu ,&amp; CLlm quo tanraamici·
n,l ribl,ra l1 t.l (;rat f:l.Inil1aricas, &amp; domefbca vcluri con·
lliCtudo, vr wm tu P,ltrlS,tc vero !Ile filt) loco rcpuraret:
vr ni! ffiClj tui in co colendo, &amp; fui in rc amando re·
hétum cflèr: Vt cras ad omnem LlUd em, &amp; ad omnem
virruccm propen[us, in monbus clcgans, in confue·
rudmc &amp; comis &amp; libcralis. Aderanr irem &amp; pra:cram
huic di(purarioni Aqucnfis Archicpi(cop. &amp; Nouiodu·
nenfi, .Pauli) T ricalhiuenfi5,Brioccnfis, Sagicnfis, Mi·
rcpcnfis,&amp; cmdirifsünus Robcrrus Senalis Grangienlis
Epdèopi. Mino quanra. cllm frequcmia eum ftlO &amp;
qUll1q ue narionum, vr moris cil:, gymnafiarcho Aca·
dCl11la 1v!ariano SOClllO iuniore, &amp; A ugulhno Beroio
]uri[con(uln l11.lgnis, infignis, in al11phaimo iuris Cl·
uili s all dlrorio prxeffe VOlllit: lèd nec hinc tu reecns
iurildlétionum audiror, aut arbitcr, aut llIdex dcfutlb,
vr non dc(iderem lls in te quod ab cxcelllOntibus ingenüs &amp; il:udlÎs , à coglllta II1duil:ria, (pcét,H~ vmurc, ab
omnium optimo viro poH:uJam qui bcnc illdicallt. Cui
crgo

lCrgo potius quàm tibi hos COlnlncnrarios coil.(ccro,
quos indigell:os pcperit adole[centia, &amp;quorum pol.ié.
dorunun{am,[eni lc in illa cladc funefl:a, CLlIUS i:lm I11Cmini,otiulJ1 prxbuir,alio(mco iud icio)ordioc,quàm iuris nolhi p rxcepror~:llon quod in mull:aceo laureolam
qua:ram : {cd qLHmiam noluill:i hane appcndiccm pcrire,ecce ad re eJ.IU refero ,qlW11 habeo rchrioni, huius
autborcm, &amp; rlbi poll:erifqlte illam commirren : ill:is
quidcm &amp; iuris audiroribus, \'tfttadcam r"bus no bcne
comp&lt;lGris, inuCntlS umCl1 facik cIfe plurimum IllCis &amp;
verirarlSadJcr~. DJfficJIS haétenus hxc fuir quxilio &amp;
:lI1.ceps,ror opihionu circulis,QI1{iqlütatis etJam in[ciria
in Me,lndros ob[curitatis, prxceps data, &amp; ex his labyrinrheis :lmbagibus nondG. expedirl, vr vnuscrror altcrum tralllt, vr il!ofll ramen parcam &amp; bOllori, &amp; prxceprorum IJ.bon,m quo'twn vcrba plemmquc(vr fm)bene iuraui.Non ergo alia fllir inH:iruti mei rario, qllàm ca
qUa! ad vcrirarem dudt,qùam &amp; collliJ &amp; al11alli ego haétenus. Il cc llc[cio noll:rum hune laborcm pror[us àforo alienum, quapropter &amp; pra&amp;icis in~rarum hominibus, quos Vclld quod communirer probarur, vd quod
,,[u connnnarur ,deleétaded mi hi ca mens, is fuit animus, vr illud ièholis opus eoml11unicarem, vt effet ad
veritatem/bmulus. Ar fi xqui bonique con[ular 1eéto r,
mihl abundè làrisfccit. Tc ergo, mi Sadee vit amplrflîme, vind icem aduoco, id f.lCio acriùs iudiclO de me ex'Clrarus rllo"lb co rempore quo anre rricrint.l aonos huic
tuo ordini ampli/limo Ilomen dedi:à quo rem pore , vr
I~il omnll1o dillimulcm,rc verÎrlris diligenrillimul11 obfcru.Horcm , Virllll1 fummull1, iudiccll1 magnum, iniu1l:irix &amp; nûdinritlonis iudiciarix holl:em retcrrimum,
t J
qUI

�qUI llulLllll pdtcl11 (vtolil11 pr.\:dhit E(.lüs)bcnc .llltl11tl:itutx .lUt inlhruendx polIcia: C.lpidlOrCI11 purath,
qu,lll1 quod mUlC plcn'unC:!lIe viget arbitrale iudl ciuOl,
cIllod in feruncli, fufTr.lgÎls nqllis l egibl~ .llIt fcripto
iure Illtitur , [cd non [cript,l xl1uitatc iolul1l odumbratLIr. ~icl ergo db tua COl11lrare, {in ceri rarc,
ièdulitatéquc intcr omnes in iudicio,t ' &amp; apud
Principes nofl:ros fPCét,ltius ? (ed hxc qux maiorem copiam oracionis defideranr, in aliud rempus
differend,l (uhr. Non polful11 tamen i ugi filenri{) prxterminerc ruam in iudicando [oleniam, qua flll11mx
dlligcnrix [ull1mam ièucrit,ltem acidldlfb : non cOè
tllUI11 [ed [ollll Princlpis, quem vnicè diligis, &amp;cul
iampridem omni ob[eruanria &amp; amore te .1ddlX1(b, inter a:qUltaten., iu[que inrerpo{itam inrerpretarionclU
inftllcere,quod fL1lt Conlranrini lmp. re(cnptul11 Lablno &amp; Ru/in. Co{[ad Balfum Prxf.vrb1.5cd iam faclO hnem,{i m.e CUI11 omnibus meis,qui omnes tui [unt, dedo,&amp; rrado, réqne oro vr ifiam ruam volunratem erga
nos,qua: efi mihi rerum omnium chanflîma,con[erues,
atque mearc. V ALE A QY 15-5 EX TIL S , Anno
. cbbXXCV.Calcnd.luni..
CON

CONCLVSIONES

SEV PARADOXA

H V l V S T R ACT A T V S, D E

~

l B V S A VT HO R

in BOl1onienG Academia anno 1 547. tertio Non.
Marti j publicè dlfputau it.Loca &amp; Capita, in qllibus
Gngula: traétanrur,[uis foliis inc\ical1tllr.
Vrijdil!i01lû gemrù drfnitiem dccllrfij rriec1a .verior _jfir/Nr.
p.1
lurijdiflionis gmtrlr Barloil aiuifonml, ((fi
cDm11&gt;u,lit/rrecipwl/r,nos ta11&gt;m ill"m irlyt reprob/Wlu.
p.-{I/1Iptr~ BArloli defni/ionmpuifo, v/rior da-

l

:.

3

~~

t IL

4 Neri imptriJ Barlo/i defnitiom rrp"b.rttt,mdwr ajfirll/r.
p. 17
f Sex grad,b/lS O1!lnCS imp/rij caullU comprrhmdl,IIon /a ra/ione,fjll'"
BllrlolllJ,fld noua.
p 26
6 Cond/re I/gtm generalem, &amp;omnia '111« meri imprrij1fo maximi
tiicit BArloltu,&amp; fjU&lt;l in primo graill /rItri CO/IOWlil, ta lion effi mer;
imptrij Iflmditur.
p. ~ 7
7 Imperium 'fila ratione mi(lum[utrit appe"alll11&gt;:&amp; qllo11iDdo imptyio ;'ljil iurifdillio ,nOIlOfmfo drc/aralllr.
·
P.29
S Mijfi imptyij definitione Bar/oli rciréla, nos '1Jt,a", dabinms drjini.
lionem.
P.Jl
9 Barloli mi{fi imptrij mdximi gradl/1n m/rit~ reprobAmllJ.
p.40
10 f2!!.arat/ont ttidm Bar/Ili mijhimp/rij' m410rû graa/u improbntur.
p.-If
1 1 ~a Yll/ione miflllm impmum p4rll/lm , ql/od qunrt9 gradll low i t
Bar/oltu ,iurt Y/proballir.
P.4'&gt;
J l .f&lt;!!,a yariont qN/ll/um gradHm B4rlo{i mifli impaij ùm rrptfltmU!.

P-4\!

13 ~a ,atiol1e mj~i imperij fiX/IlS gradlls Bar/oli rliam l'(probatul'.
•

P·49

�-4 QtM r.lf/Mt Jit 11/.1111 vi il/rifll,mo, 'fl/.f rirca af~1l4/iofl(nt lXrYct·
(('(;;:,,,"(11 tmptr,! ,{fi ",n poFa.
p.jO
1 5 J!!!.. ~ rai/~ne IItc 1111 dandi "'lBrfNl mifli imptriJ4fo l'0/tf!... . p.p

l

;\J.ll1d.ll.J HmIlla/on, jimplrri,lr'l1J(tul1t 1II11ioril exprtfsu.tl/am .1lTf11trM vtl gr4dU4 ,jin~fjulb/ld illri[dilHo tx,itcaTl mn poffll .q",d orti/l1aria iuri[diéliom conreffi multo magu proctdm difindttur.
' . ' .
,
, p. Il
17 C'"iffoJ mifll impui),trlbUi gr"dlblt4 diflTlbumdd4,m1ms qI/am fix
gr.ldlbtiJ cmfomlt4.
. . p.61
1 S Simplicü iuri[dlélionù dtlll/limt Barloli &amp; eommu11I rmEfil , nOl
vtram dtfniliontm &amp; /101111'" d"bimllS.
P.Gl
1.9 hm(diIJloll/s jimplzci! primuln gT/llium BAYloU il/rt r.tprebamut.

1 (,

rnÎlu

p.U

20 ~a

ralionuorpori! crl/ciatl/m ,ad 'fl/em Îlldicts ,repftrflnttnlwn
il/re afltonù 14lam quandoqut ptrl/mire eogl/ntur, ex. rtgu/a ~I
nOD habet in xre, luar in corpore, fimpliCli iurifdiIJionM tffi nt·
qlU~

SVM

.

~

"'RallaNt tadrm cat'./J.t ciui"s quo&lt; txctdunt 'luin'lUAgmla flüd~s lurl
Ca"icis:v t/ Irumtos aurte! iurt t.AulhmticarHm'&lt;J'/It~ III terllO grA'
dl, iuri[dlElionM jimplICY locauit BartolulJrmplicû lurt[dlEflonis tffi
inlciamur.
. '
., .
N~
2. 1. Ratio11t tadtm dart bonorum poffifslomm,'ll/O&lt; 1114 trlvu/t,jiùt durl·
t,.ttm,quit lurt Digtjforum cum folemni durao dab4t~rjitl~ iI,duiA·
/rm,qu in fo/a eogll/I/one in iudicio fifllt eonfrjflt,lIIrifd/8Ion/J fim.
pllCû tffi diftndtlUr_
NI
20 3 luri[d,{fjonem jimplimn non fox grad/bus, vi Bar/olui fed ducb ..
rtéljùs colte/udi &amp; diflTlbui poffi ojleAdltur.
"79
1. 4 lurifdlflioni! qtmta !Jteits , à nojlrû 5mbtntibus "Jhue illcogni/4,
affirtllr.
p.80
:. 5 Omnu caHffi quarlo&lt; (pujo iurifdiélionû.f}teialittr tribu/4,flX grA.
"'~US Clmmod'i drjf,,~'ui poffi ojltndilur.

2l

IlE.

[

:.
3
4
1
6

7
S

lof AR l

r

A l' R 1 M AE CON CL S ION IS.

[lIrifd/flIDnù gemru,cDmmu/1is dtjinitlo rifmMr.
l/lrifdlElion/! gmtrù,vtra ac perfo8ad,fill//io. . . .
.
sHpplnio B~r/o/i IId commul1em dtj1ll1/OI1tm Itlrifdlél/o1lls gtnm/,
reproba/lfr.
[lIrifdI8/0 nOn colmet ttrri/Drio,fldptrfoll.L.
OfJiciU11O ludlCM extr~ ttr~iloriHmljrlicfc~', .
.
•
1udical1di nmj/ftlf magl! ad iHS d/ccn'" offctum !mllllt, quaM
Ad ipfom iurifdic1ionu gI1ll1f. .
,
.
. .
Ittrifdi8/o eftvnit/crforum , Offwlm vero partlcu/ar/llm 111 aEfIl,
adminiflraliont,&amp; txerciuo (onfHtlls.
luri/d/{fjonlt gtntrit carljfL ifjiriens,m.urialû,jormalis &amp; fllalli
riftrl/nltlr.

CON CL V S 1 0

P R 1 M A.

Efinirione AccurG) reicéh nos vcriorem alfcremus.
Accurlius ira dcfinie iuriCdiél:ionem, vr t Cir !
potel1:as,iure ptlbhco inrroduéb,eum neceClitaee iuris diccndi,&amp; a:quir:uis l1:oeucnd:!:. C.ui de·
finmolll ali) dcrrahcndum,alij vero addendllm al iquid pur:!.t.
Sed cùm omnis defi 'lÎtio in iure Cie pericl1lora,/.6m/lM drfinitiD.
dtrtg.lur. ego Cllm minori pcriculo lie d e filliend~m exdbm~:
Vr fir t iuri(diccndi porcl1:as, illTC publieo conl1:ltllta, vr VOl · 2.
cuiquc quod [UUffi el1: officio iudlcis rrib1l3rut. In qua bon:!:
Aaaa
dc/ini

�2.

D, Fr, de Claperiis Traétacus

definitionis legc5 vcrificantur,S iquidem cxpIicac naturam de·
filliri:de quocumqllt dC:hnitio loquirur, de Illo &amp; definiruru,
Er dcfinmo ha:c l1ullas lubec voces amblguas: &amp; rci definit:!!
collJtùm onue'OlC, ~a: omnia pcrfcaam definHlonern de.
monfiranc:Doaoru commullitcr,in 1. l ,§ 1 jldr dolo m410,DeCIUS III d,l omm5 d'f"itlo,Ec conaat ha:c definitlo gencre,&amp; dlf·
fnclltlis:Na/TI pOlCll.,tt.Î' vnbuffi, genus dl::lacior dl enlm elUs
iigllllicoUlo, qua /TI /J/~:!d,[ftonis VCI bu III , L, pI/cIlat" vtrbum, dt
'1,'0/.:f(11/11 2 jf.dc 1", qlll fum jil; vtl al. JI/Y, Tnbllitur aurem ha:c
lU rdd ,,'1 10 iure pllbltco,1l01l al1Cem pl illarorum co(cn(ll, l, ptI/,
d.. /I,d/c.lpr/lla/orum IOl1rn/iI,C dt il/Yird a.mlniflm iudlC, vr fupple.
LJO B.• rr./IJ 1,1.(01.1..." 3,IPfRt,dt itmfd,ll. ommum /IIdic,(vbl dlclr,
11llic dclillltion i A ecu 1fi) addendum ,tdnquam ,1 ftlfona puubill4,
v r tXclud.H porcClart 111 p~rris , tutoris,&amp; domi m)hoc loco non
Iir ncccfbria.T um al,a rationc,q11l3 parer in Iabcros, dominus
in (emo&lt;,nltor 111 puplllos,iu&lt; dicere h~ud pord}, l.'Ifliiurtjdi.
ll,omffdr /lmfd,llrmmllmll/dlc é;-tJiqllli tÎ lIbui!. inprmc, Ibi,IH'
do: COgno(cdt.ff. d/ ltbLf,.gnofcndl.qfl' IIbrros,tlJI.P(Y procon/ulls pr4'
Ji1tfl'j( proUlIJci.lYI/1fl COg/MIIIY'" m,tlrm'0l1l1,m coll.cJrt. il de "lU
nllpl/llrtlm. Iicèr id q llOd iuaum &amp; xquum cfl:, &amp; Illrc conni.
tutllm,fa ce re dtbcan c.
3
Nec adlÎ cicodum pmo t d.:finiriooi cerrirorium, quemad~10dllnl B.lid. extflim U ln /.1. de IIm[dirf. omnium il/dic. Non
4 enim tcohxrer IUrl(tlidio ccrnrodo, (CG pcr[onx ffiagillra·
[LIS, CUI inell: il/ n(illého , rlnqU &lt;l m III (llblcél:o agenre.Ban.
1/) 1. [. §. un/ta. dufJi lopy.cfdt. wbi. &amp; ln L. J . col. fi". nI/m. 1 f. dl
IImr4,,1. omIJ'/II" iud,c. CU IUS (Cl1rCnClam (equicllr ibl hr. nu""
1 f. Akx nl/m 'Y. 32.· Dec. numty. 37' &amp; commlllllrcr Scnben·
tcs, vc Ihl rc lbmr Cumul Iunior nl/mey. [ 01... Siquidem potdl'llu:~ il/nfd c'ndi, nOI1 rebus,(ed per[onls adha:rer:/i·
ccr Iurlfd lc.!nm 01l1Cll1l11, loco &amp; terrirono ClrcilmCcribacufi
f q l:Jni,l n c:&lt;cra rcrmorium 1UC/(d,cencis t oll1ciun\' quiJcill'
IIcèr lllf i(d,.l1O in il Ibifll ~ por("nria, rcrlllcaeur 6{. c.an(ertle~
IIll'glofT. m/3 delf. pr.t{id. laf.in 1. fi,J.,de lilY/rd/a. ommum il/Jic.
N \lll cxittcl1s exrr,l lill~s ccrrironj il1nCdlalOnem mandare
porell: , &amp; iud,ccm .,hre, 1. fin. &amp; ibi glolT. &amp; Ba rc, if deulf'.
fUftc1. vyb. &amp; gloll. communirer apprubaca ", d. /. 3. quod
,

minus

, ,
DcJmperio&amp; iurifdifr: Concluoo l,
J
mmus po{[ec , li .non haberet IUl'lfdll~boncm , ~~ rmo ne
iu[diccnn exrra cerritorll1m impunc non parerur, 1.ft.jf dOIl'
rifd. omnitlm il/d.
Ca:rci ùm ncce/Titas iudicandi • quam ponic Aceurlius in ,
fua dehnlclon" magis ad I\lfdlcenris ofliclUm, &amp; itln(d,él:io.
vis excrelnum pereinet, /. d, '111/1 ft. if de illdiClÛ, qllàm ad iu.
nfdialonis genus , quam nos hoc 10eo dt linimus, qua: vni·
uer(alls ell: III abClraél:o conliderara , Ea CIl/en iUfJfdiél:io t i
vniucrCorum, Ofl1cillln velo pJrticularium in aél:u, ~drnil,i·
ftrarione, &amp; excrwio confi!lens: Barr Bald. &amp; Doél:. com·
munirer , ilJ /. l, dt IlIr1d. omnilfm illdlc. irnplicirarn habcllS in·
dicandl nccclTitarem : licèc id genernle, perperlllim lir: Ndn,
q t1icqu id ln porcClaœ iudicis po!icum cCl ,Id omne iU lis nc'
cclii r:lci n 011 (u bliC&lt;:lr\1 r,/. non qll/Cfj"id.11l princ.jfde /IIdilll&lt;.
FlIlls &amp;. [copus t Iun(dléllOnls dl ) lU! reddcre, &amp;. (llUlll '!
vniculque pcr ofl1clum IlldiclS rnbucre, 1'1' qUI(tl UC 'quod
Cuum eft conlequarur. HllIc definHioOl (ua: quoque In(unr
cau {lx. Elficlens, ius pubJleum ,à quo creatur Illrifdlél:io'
FlIlaIas, vt vnÎCuiquc quod [uum ell: rnbuarur : Forma: &amp; ma·
teciœ dl:, iUI1[d,cendi poec!l:as , qua velUt ex mareria for.ma ·
cur inrifdlélio , Vt lllhii aur parum cerrè huic dclin ieioni
delic.

t

DEI V RIS D 1 C T ION r S G E N E·
ris dJllllionc.

sr lt1 M /1 RIA

SE Cf/N D AE CO NC LYS JO NI S.

hmfdIC1iol/';'.
2.
§,Iujillymdum,m authenl.de difcn(or. cÎuit.lt,nouo ftnfo du/.lr.tfur.
3 Lpt,l(e/, c.de ptd'lI1,tlldic.rti~m nollO tn!dIc,711 tntrrprttalllr.
4 Arrllfltloncm officio noMI non t.'&lt;{rem.
f OJJiC!! NobJlu apprltatio,.rdM7",,,, &amp; IIIrif1i{fIOllù CXtrcÎlùlm, m~­
1

(;

C6mIfII/II;' dill/Jio

gù rf~rtIIY:/J1Ûl1llldlllriJ:Jl{hon(m, &lt;]1I,ll1r,rtftraélo &amp; habitu
tbnfiflil.
Ig11Oril/ltift I]llilrt.ffieciCI iur1diOlimiJ,tttrÎtII1J intrrfi p/lgllaT/tÎtIIll

A aaa

2.

mex

�D. Fr. de Claperiis Traétatu$'
7

Î1/txlricolbilem I.tb ~rint"um txcitlfl/it,&amp; qlllfyt.
Dùûjio Doua itlyifdj[fionif genrrù,fit in ql/aMr fptcÎu, vel grlltT.t,licct poffit bmlills m gmtTa (HblfluYna, VIt jtcundl,l1Jt!t/II/.UII , 'I.Itl1H.rI!/4w,partiri. &amp; ..,ulIlf.8.
l llYljd/[f, omlfIJ orIgines. 6- qUAlldo manu Ktgü , 'lit! !...MagiJlra.
III/lm Impt,;o"'germlur.
CONCLVSIO

1

SEC V ND A.

v ti(d1C~b o nis generis Barroli diuilÏonem, (ct6
cu mm unleer rccipiaeur:) nos tamen iIIam iure
rcproba mus.
I ur irdla ionem gen us t in duo genera partiru r BJ l' tO lus ln IlmpeTilmJ.Cot. 1.. n. 45 .de iurifdlll.
o&gt;JwIM&gt;llIdu. ll1lmperll1m (cil icet , &amp; iu rifdl étionem ,qua: gcncns I1Qmcn l'etll1er, qu~m Gmpltcem vocat. Er h:rc duo ge11 ~ l a offi clis IUdlCis Ilo bdl &amp; me rce nari o , vr propriis &amp; (pecifi elS q ua lirarlbu s,i IlU iccm dlG ungir. Siq ul de O! impcriurn 'a IUrlfJiJ:lonc üllpltci ,officio nobilt ,ranqnal11 proptia qualitare
dtfl:crmil1a t , proprlllmql1c Imperij officium nobile exilHmar,
q uoJ t l ro H&amp; (&lt;; mper co nu eniat : Geur mcrcenarium iurifdiél:ion l Gmp lici.Dcinde,imper ium (ecat in tllerum &amp; miftum
&amp; boc modo parcitm iUl'i(diélio nem,in cria ge nera:inmcrum,
&amp; mif1:u m im pe ri Llm,&amp; !implice m iLlrifdléllOll em:diccns,nul
l.ll11 c au(s~m elfe, qux fLlb hlS erib u, gencribus 11 0n contincalur.

'.

•

H.wc Blrcoli putitionem , q uotquot fUlll'unt iuris inter
prece s,reqll mi sft t fumma vlrt,v r puro,au thoritat e perfLla": VI
ln lud lCII! &amp; confulrarionibus iam d lu li t comp robata, vtel
COIl[[;Id iCere fir ( q\lod dl: in prouerbio ) in cœll1m exCpucre.
Arnm ell &gt;los,q'lon iam ho c loco no n in iudici is (umus,necio
fo ro iu,lictalt conrendlmlls,;lUr con fult amu~: (cd more maia
Hlm in Bo nonienfi academia, Vlrorum illu(hlUm alumna, &amp;
omnium arrium ac dl[ciphnaru m Encyclop:tdia, di(putarionctn dc iure conft irmo(collcertau o nis gratia) (u(ce pimus: vt
dl(pura ndo verius ,nagis lIC magis elucefc ae. Ideo commum'
ter dl,Jq ICrcceptas ,&amp; ab Scri be nr ib. ap pro bacas (eDtentias:
11011 raln oppLlgoare aut cuelleec, quàm carum vcritarcm ha!tenu!

Oc Imperio &amp; Iurifdiét.Clonclu/lo 1 .
1
aenus fepultam , (ufcirare conamur. quoniam ( vt cft in prouerbio ) amicLls Plato, amicl1s Socrates, magis l'amen amica
veriras.
Itaque ha:cllarroli parririo,in eo,quod dillinguic impcria à
iuri(diélione limplici oiicio nobili,canqllam proplia differcn
[ia,pace dicam cami viti, digna cft reprchcnfione. ~oniam
t hoc Barroli eft commemum, qllod non probarur iure. Si- z.
quidem §.i/ljilmna/lm,quod eft pr:r:cipuum fundam cnrum (ua:
fentemi:r,non probat illud. quoniam nihil prorfus in illo cexru,de officio nobili dieitLlr:(cd(olùm de his qua: iurifd illiol1c
egent,&amp; ex ip(orum iudieum aurl10ritate pendem,qux glo(fa
ibi ad caulfas meri &amp; mifti imperij retulit.quamuis plutes aliz
fint caulfre,qu3s ciuilatum defenfores expedire 110n polfunr.
qua: tamen non (Ilnt neqLle meri neque mifti Imperi; : vt {uo
10eo oftelldemus,cùm quamm iurifdi!tionis (peciem dec1arabimlls.Decipitur icaque glolTa, fL nirnis eoarél:at ilium tcxc.
Siquidem in dtflo §.illjillra"dllm.verbum AII,hQri /4f , nô pro officio nobiLi vcl mereenatio (umitur,(cd pco omui iurifdi!tione,
&amp; adminiftratiorTc (pecialiter cribura maioribu, iudlCibLlS,
qUa!cunqlle fit iUa, fiue ciuilis lic, lille criminalis. Nam poll:quam Imperaror in 1110 paragrapho , con(liruerac propriam
defen(ocum iurifc!illioncm,dicic,llon polfe prx/ides-prohibere lieri apud defen(ores , qua:cunque monurncnca parres volucrint faeere. Sed ne vidcrerur his verbis, eri3m pcrmi/fum
defenforibu s,cognofcere de his c3\1lIis, qua: maioribm iudicibus fllcrunr referuarç.&amp; fpecialicer tribur:r::idro f1:arim fubiiixir ha:c verba,p"'ftr iUafuIA,tfu~ 'i~rifi1ifllo"t egmt. fcilicecmaiomm iudicum,&amp; ex illorum authorirace pendér, de qLllbus defenfores non polfunt (e intremtttcrc, cognofcere, aur lUdicare:cùm non lint de (ua iurifdillionc. Er hoc modo habes lefror verLlm fe n(um i1lim § lufiuyanJII/1J.
Et multo m i n ù ~ probar Barroli (cntenriam l.plaat.·.mflJu~a
1/DII i/tl Acâpi iDNtnit.'111 i" his tliAIN caN/iJi" tpliblu fu/Ibn", IX #CID
foJ.cognDjùrr,dandi luau(S lim" ia tis permifa mdlllur. c. de J'Ida".
iuai,. vbi exi(llmac Barr.&amp; Cll m co communirer Dd.ilIa verba,
t .'( offiâo [/ID, de nobili ludicis offi cio e/fe inrclligenda, &amp; ad
lmperium merum III mH\um (olùm referenda. Sed hoc eriam
( fi: oartoli eommétum &amp; limltario,Nao1 in teXt\l mlul prorfus
Â:l3l

J

de

�{:
D Fr. de Claperiis Traa:ltus
de nobill d'icitur. Siquidem mens Imper. fuit iIIa legc cohi.
bcre dcleg,\[ioncs cau{[arum ,qua: paffim &amp;: mdifcriminacim
pro volllntate faclebJIlt illdlce6 : &amp;: iudlclbus prohib~re , nc
i01pofl:erum boc f.l.cI:uH:red notiolli propria: cas ro(cruenc, 1&gt;(
proptllm cognltionem in iliis adhibcant , mfi pllblicis occ~­
p,niombus ;Hlr cau (farum 111ulmlldlnc Id faccrc prolubcacur!
verùm fublungir f1:a.clm,quod camcn ica accipi conuenlt, ne
crcda rur ex ho ciliis PC:Clt1I(fU1l1 &amp;: dclegare ca, qua: ipli priùs
lôlcba m ex fuo oAlclo &gt; &amp;: induf1:ria cognofccrc, hoc cil pcr
lè lp(os , adhibit.1 propria cogniciol.e , &amp;: non per deleg1.
cos.

Tertio locp al legat B;trtolus pro (ua opinionc, ,. HCC q~jc'
f(/(,Im §. 'Vb, drcretum. dtoffc. procon! fcd parum ad cern, cùm
III iIlo §. llihll omnino dlqtur de 1l 0bllt OAlCIO, DCC poUic
ilhus fcncentix paragraphus iIle fllffragan, vc facHe cft vi.
dere ex 1115 qua: doéhCsimè Ccripfic Alciac. (llp. 3. pdfadox.

Itb.

20.

Sequicur ex Cupradi&amp;is oplllionem Barroli, ecG communis
fic ,iure nequaquam probaci,&amp; prxcer hoc quod lùre non pro·
batur,re ddlrur fal(a ex pluribus.
Primo, quia accu(aclO procul dubio dl: de mero impcrio,
&amp;: de t1la (OIIlS cogno(cic qlli habec gladlj porerl.acem, vel me·
4- rum impeClum: mllli1l1è t camen excrcecuc oilicio nobili,
cùm in ca defidecentur libcllus, &amp; C1jbfcriptio, tanquam in
a,&amp;ione. Habecurque accuf.1tio loco aaionis, cui officiulII
iudicis rerulC, &amp; famulacur: quemadmodum &amp; a&amp;loni, idco
Afftoms vcrbo, eciam accuCario concinccur, Vt volune Perr.
BJld. laC. &amp;: moder11\ zn 1.lmfmum. Bar. &amp; Alex. zn [.Iudex jf.
dt rt II/d. 31rr. In txtr.tII.lg. ad rtprmJmdl/m. zn vtrbD ,ptr IICClifaIlOl1t(fl. (equlcur hanc Alcl3c d. c. 2o.M. 20. farad,x. vbi accu(arionem Jb olti "IG IUdlCis frcque nCloCi caleu 10 dlclc Ceparacam.
B~ld.l11l. 1. dt cmd,ff. ex Itge, dIC;IC accuCatlonem aébo nerncnminalcm o:lfe.&amp;:tn !.lmperJllln ln !t{fl/rif If01111 , dicic,fe pucarc
accuracioncm &amp; oAlcium indlcis c[fe {pecie, differenccs:ficot
accufaclo &amp;: inql1iucio.
Sccundà,qqia sarc. c~m pucat, verbis officio If06i!i J deliniri
i,1llpcriull~,. da:cipicur: qU ~llliam 1I1is verbis, magis dcfinicur
ilIud

De imperio &amp; iuciCdiél:. Conclllfio 2.

7
illud t quod cil: in aétu &amp; excrcitio impcri}, quàm ip(lIm im. f
perium, quod in habicu &amp; pocentia confirtit, ab omni Clibieéto pafsibtli abil:callum, in ocio &amp; pace ql1ieCcens. Siquidcm
his verbis ,offC/o nobill, ius dicClltlS officium magi5 , qaàm
ip(a impcfl) iunfdlébo dcm(61nftratuc , vel ddinirur. longa
namque cft dlffcrencia,inrcr iuriCdlébonem &amp; iufdlcCD tlSofncium, vc pofl: sarc. volum commun iccr Dd. in 1. I.dt iurifd.
O/1lnitlm ù/d,c. quodilla fic in abfirallo, hoc aucem in cOllcrcto
confinac.
T CCCI 0 , quoniam ofliciJ nobilis vel mercenarij llulla men·
tio apud IUfJ(con[u!cos h.betur, vel apl1d Impctacorl1m conflicuciotlcs , quamllis memm iudicis officil1m ql1and oql1c inucniatllr , quod ex iudlCIS [ola àurhomatc pcndcr , &amp; nnlli
lIétloni velaccufaciol11 fam111atur, 1 5. 'U(rJic. fr.ttOrl&lt;f., dt 'Uerb.
obltg. 6- !nJht. dt dluifiolltjhpulationum. Hmc ex (ubdIGunll1l10TUlU natura nccc/lè erl. dlcerc,mirtum officium elfe, quod ipli
mcrccnarium arpellJl1c: (cd cù m Impenj meri , 3mhore Bartalo . fint om ll1U111 malelicioru m pœnx, &amp; cocrciriolles vr notac Bart, m d. I.lmplfl.Nm, ql1cm Doll. communicer fcquun.
eur : qllX ramen oAlcio mero iudJcIs reguJaricer nOll txpediulltllt, cùm fola dclillorum generalis 111qUI(icio, ex mero
iudic.is officio proccdar,vcfrequenciùs concludul1C iuris POIItilicij incerprctcs,in ruhr. dt iudlCll.. &amp; in C. (Jlltllttrr &amp; fJlllfndo. de
IIccllfotiombu1. &amp; Al'et: in traO. malpciomm. in 'Uerb. ex 1l1(rooffioo.
qux iure duih rcgularicer efi prohibira , nlfi certil cafibus
Barc. il' 1. 1.. §. Ji PllbIICO.Jf Ad/tg. lili. de ddllft. ca:.rera alllen1 deliéla, per accuCacionem punlUncur,qua:. magls ludlcis offiCio
mitlo,quJm mero expedlcur:.Barr.&amp; A !ex. in IlNdex, dt re ,ud,(.
Bal. &amp; laCin d. /. imprritm,. An gel. &amp; Im ol. Ifi 1. 5. de 'Utrb.oUig.
Hanc opi nlOn em diw communem AIc.p.radox.li.2.(.1.&amp;B,m.
in extra/Mg. ad rtprt1J)t1ld/(m.tn 'Vuho,pef4{(II/ltionc/fJ.BAld.Jn I.pldm,c.de pedan.ttldmb.
Nec faplc quod ~n hanc rem diAingllic Arct. in ruhr. de ACCU• fot. &amp; Sell~rin. jp 1.lmpmll1n.coL.4·nHm.1 o.dlcentcs, iudlCÎs oAlcium nobllè , vt genns COllCmere &amp; mcru m , quod in inquifioonlblls ,&amp; 1l11il:nm , quoa in accllfaci0111bllS verra'
tn l'. Scd lute non probQtur .eorum diltinétio : Cùm
mi(\:um officium &gt; VI melO oppolirum 1, 1 cllmprehenqat
omnc

�8
D. Fr. de Claperiis Traéhtu$
cmnc oflicillm iudicis,quocl non dl: meru.&amp; (je in aéHonibus
&amp; ciui hbllS cau(fis ineerpollacur.Accedlr erià nofirç (enremiç,
qUi &lt;l accu('ttiollis ius relider in parte,t.iure m"rttl.C. de "dul. Vbi
manco inera (ex.lginca dies ius accll(andi iure mari ci copeeie,
quibus elapGs non po rdl: accufare,niu iure œxrrallei: &amp; inl.rej'mpto §Ji 1"ù a(cufotQYe1n.ff. dt mUl1trib/1d 6- hOlfOYlbul.nora[ Urt.
in 1.1.. §Ji p,.bileo.ff. ad ltgcm 1111. dt "dull. &amp; fatis colligirur cx co,
quod a.ccufarorc morrllo,extinguitur accufario ipla,l·flf. C.Ji
rtm 'L,tl !lem/ftOy.mort fMT.lft poflulautrit.§ji. vbi nour Barr. eodms
tÙIl/Q.&amp; t.ttrmÎlwo.C. deftllc1/bus 6- lltium txpmJis. quod non lie·
cer,1i pe nderet à mero,aut nobili illdJcis officio , quod in pcr·
fo na iudicis re!i der. Ex quibus iam diais communis dlullio
iuri(dia:ion is generis, merieo reprehendi, reprobarique line
i(lluria poecn:. ~iquide m parriCioni Ba rtoli vnum membrum
deelfe loperiùs iam docui mus : cùm mulrz &amp; propè inlinita:
cauCsa: unt,qua: ncque imperij meri,vel miCl:i, vel (jltlplicis III,
riCdiél:ionis rl1l1t,&amp; qua: ex concellione Pnncipis meri &amp; mHli
impcrij,lc ump licis iuriCdlé\:ioais,non [[an(eune, fcd Cpccia'
lem pra:rerca permillionem vel deIegarionem Principis def!·
deranr:fiquidem el foli comperunr,cui (ex, fenarufcon(ulmID
vcl PrinCtps nominatim hoc dedit, vr tutoris dado ,1. mut,. §.
tutorMdatiljfde tlltclir,&amp; cogllirio cau(sarum ci uilium vlcra m·
centos (olidos,qux neque imperij meri, vel mifii cfl:, neque
iurifdlélionis fim pli c,s, cù m iure magilharus non comperat,
§.&amp; md/cart. in 4/1th.de defin! ClUÎt. iunél:a doél:nna Gloer. com·
munit cr approbara: ln 1. LiN verbo,illYt magij1r ff. dt offiClo eilH CUI
mand.
6
Er ha:ce{t quarta t fpea es iuriCdiélionis ab Scribenribus
nofiris non animaduer[a,cui us imprudentia, imi um pu!!;nanC1UIll,aur antinomiarum inexcribabilé labyri nthum exciraair.
Siqllidem illns ciui ll! in terpreres , cù m [o rum iu riCdlélionis
rraél:um ad rres Colummodo lU[I[dié\:ionis fpecies , fe ll gcnera
cohiberc COlJanrur,eencbras cffuderunt:&amp; pugnanria iura in·
n niùq&lt;le con trana , ac inexrricabiles antinomias exclrarunt.
~ 't ClIllmerata quarr. iuriCdiélionis Cpecie,ceerabunr vt (ua
\o co ol1:cudcmus.Nam cùm ca qua: huius quartz fpeciei iuri(·
dlaio lHs funr,mifl:o tribuunt imperio,vt dia quz per Iibcllum
expt:dlri non po!l.'unr,quz B~rtolus [ribuÎr mi(l:o imperio in 1.
nlc

De Imperio &amp;. Jurifdiét Conclufio t.

9

"te qHic'l'ldm.§.vbi decyUi1jf. dt offc.pro(on[. cuius doélrinam fe·
quuntur Doé\:ores communirer , &amp; iIla donant iurifdil\ioni
firnplici. vr (unr callera: IIberales,&amp;. fiatus,&amp; alia: ciuiles, quas
in 1.&amp; t .gradu iuriCdiél:ionis umplicis : locauie Bartolus in d.l.
imptrùlm. col.fn. qlla: reuerl CUIlt huius quarta: (pcciei iuriCdiél:ionis,&amp; qllz occupant quarrum &amp; qllinrllm gradllm huills
quarta: fpecltl iurifdiél:ionis,vr infcriùs fuo loco demonftrabimus. &amp; rur[um, qua: (Ullt /implicis iurifdll\ionis , ilT'pcrio
applicanr:ficut adoptio,eman6patio,&amp; bonorum poff{ lIionis
d.rio:qua: omnia funt iurifdlél:ionis /implicis ,vt Cuo loco O·
fiédcmus,1icèt Barr.&amp; Doél:ores communiter in d.l. fmperillm.
illa poCucrint in (exto gradll mifti irnperij. ac ctiam qua: Duilius funt iurifdiél:ionis: /iCllt illa qua; Pflnceps libi Coli refcruauir,&amp; nulli magi[hatui conce[Jit, meru ilT'perio aut mifto
tribuunr, yt Cunt ca qua: in I.gradu meri impCClj ,&amp; qua: in.l .
&amp; z. .gradulIldli pofuir BarLill d./.impcriIl111.11.8.17.18 .hoc modo prophana facris (vr dè in prouerbio) mlfcenres , inextricablli iunllm pugll~ntium labyrintho fe implicuerunr,'a quo, vr
exrricare Ce poirent , commenta ofllcij nobili~ &amp; nmccnarij,
public:!: &amp; pnuat:c veilitatis dilHnél:ioncs, ac dtlinitioncs inuenerunr:ql1ibus,velllti iuris regulis, omnia ad paccm reducere conati (unt:non ex iure,quod efi,Cumcndo regu las:red ex
eorum nouis comrncnris,ac dcfinitionibus,facicndo ius,quod
priùs non erat, vr iam pro iure eorum commenta, vel definiriones Ullt,er{i iure careant. Vndc cùm pacem anrinomiis da.
re puranr,deterius bellum,&amp; implacabileexcitanr, &amp; omnia
iniu(la eorum inrerpretationc,caliginoCa reddullt: &amp; cùm Iucem afferre' volunt,nebulas (pargunr. Sed ope &amp; allxilio Dei
Opr. Max. has cxcutere renebras &amp; lumen rebus cdliginolis
affclre renrabimus ,iurïfdiél:ionis genus, 111 quatuor genera
feu Cpecics parriendo.
Sunt iraque t quatuor iuri(dlé1:ionis (pecits Ccu bcnera.7
merum (clhccr, mifium imperium ,iurlfd ébo fin plcx iure
magi (lratus comperens, &amp;. illriCdlél:io qua: nc quc Imperium
e(l:,neque iurifdll:bo limplcx, Ccd ci Coli comptrit,cui lex ,Scn.HlIfcol,(ultlll1l , vcl Princ~p~ nominatlm Illam conCl [Jir.
Pore{t adhue t imi(dll:tionis gcnus, in flla gcncr~ Cuha 11er. 8
na breuiùs p.HtJri : ve\ (ccundùm cffenriDm , vd (eClllidùm
Bb b b
quali

�D. Fr. cie Claperils Tr.1étams
'1ualiraeem diuerlis nlodls : fieue &amp; aétio, qu~ (eeundùm cf·
(enriam in realem &amp; per(onalem diuidltur ; &amp; (ecundùm qua·
llrates alix limt bon x fidei, alia: Chiéli iUlÎs, alia: in limplum,
aha: in duplum,mplum, vel quadruplum. Sic quoque lecun·
dùm etrentiam omms luri(dlétio dlUidlcur in imperium &amp; iuriC(fiétionem,qua: nornen generis reriner, ficue adopCio. Rur·
(Illll imperium dilI1dlCur, inl11crum &amp; Inillum: fieue &amp; il1n(dicrio,rerinens 110mcn (ui gencl'IS,dillidllur etiam in duas (pc'
cies,1U illri(dit1:ioncnl, qua: iure magiCharus con pnir, qux
fimplex iuri(diétio à modernis appellarur:&amp; iUlI(dlétloné,quz
ci (oli competir,cui lex,SenarufCon(ultum, vcl Princeps (pe.
cialiter conccffir, qu:!: dl: diuer(a ab imperio &amp; iun[dllbonc
fimplici.
Secundo poreCl: etiam dütidi iuri(diétio genus (ecundùm
[uam e(fentiam,in Guas (pecies (eu geJ'iera , vt vna iure magiftratus cornpetat:altera lege Senatu(con (ulto , vel?&amp; Principe
'r claliter tribu:1tur. Illa fimplcx, ha:c (pecialirer tribura, appellarur.Hxc rur(us (ubdiuidlrur in merum, &amp; mill:um imperlum,&amp; iuri(diétioncm (pecialirer cnbueam,qux cil: quarti iuriCdiétionis (pecies ab impc:rio &amp; iuri[diétione fimplici pror(us dlll:inéta,&amp; Cc:parJt3.
Terria qlloque iuri(diétionis generi s diuifio , nt (ccundùm
qualitatel'n, vt v na iuriCdlétio lit ciuilis,altera criminalis. Hzc
cooriner ius gladlj,&amp; ad villdiét~m deliétorum,&amp; ad [olu memm impcrillnl refcrtur,quod in iure potell:as appellatur, I.pD·
UjfMÙvnbo. d, w rbfign. &amp; VIl" in d./. imp,rium. II1:a vero omoc:S
cau(fas cilllltJ iun[dl(~lionis complcétinlr:hoc cil: omnes cau[(as,qux non (unt de mero impcrio. Ideo (ubdiuidinlr in cres
(pecies,in miftum imperium,inlimpltcem iunCdletioné, quz
jure maglll:rarus comperir,&amp; illaro qua: Cpecialirer cnbulturà
lege,SelUtu(cOCulco, vel 11 Principe:qlla: cft quarta iuriCdlél:io·
nis Cpecics,haétenus ab Scribcnnbus 110n animaducr[a. Et fic
in elfcétu,femp er (nllr quaruor genera feu fpccies Ï\uifdiél:i\?nis:dc: qUI bus (jgillatiro cft dlcendum.
Sed pnuCquam lingllias huius dlUifionts putes percingam,
oper:!: pretium duxi Icétores huillCee noftra: difpllCationis admonendos,nos in 11:\e diCputatione de iudicum authoritate &amp;;
iurifiiiétiOllc [ecuodùm leges Digdl:orum al Codicis agere:
quo
JO

De Inlpeflo &amp;; Iurifdi8:. Concllllio !.

Il

quoniam Iu{l:iniani Impcraroris eonChtntiolllbus &amp; nOllell15,
multa fuerunt mutata circa iuri(die\:iollis rra8:atum, qnx ill re
DigeO:orum &amp; Codicis non eram,&amp; hodie in Galba, Italia ,&amp;;
toro Chrill:iano fcrè Imperio,mcrum,&amp; minum impcnum, &amp;;
omnia ferè, qua: olim pra:fidlbus &amp;; maiotlbus iudlclbm (pccialiter fueruor eribura,Magil!ratibus mUl1icip ~ libu', &amp; CllIlurum defcllforibu! [unt etiam rribur3. lmo hodle in Gallia ,
omne imperillm merum &amp; mil!llm,ac ollluis iurldiél:io ciui·
Iis,à Pri ncipe nol!ro ïurc magil!ratus tributa een(cnrur, vt infrllétuo(a &amp;-pen\: inutilis ha:c no{ha diCputatio Gnlbs vidca'
cur.T amen proderit ad veritaris cognirioncm , &amp;;'inrcllc8:um
multarum legum,&amp;; iurium,qua: in Pandcél:is &amp; Codice iniu·
fia inrerprerariouc pronrata iaccm.
Ad quomm intdlcél:um opetxpretium dl, paUCQ de ori- 9
gine iuri(dlt1:ionis hoc loco refcrre.Nam conl!at l'rincipe O·
mnem iuriCdiél:ionem, qua: aplld vniucr(um populum Roma·
llum er.nr,in Imperarorem lcgc Regia lata fuifTc translatam, 1.
I.d, conjfit. prinCIp. &amp; {ola manu Regia ab iniClo cillitatis illdi·
cia excrccbantur, qllolliam MagiJlrarus crcari Ilolldllm cranr,
(cd Jo Rcgc omnia agcbancur,/. 1. dt orig. il/r. {cd cùm ip{c Prin·
ceps ,omnibus ncgoriis (upcrc{fe haud ponct:ideo magillrarlls
in cillicatiblls &amp; mllnicipiis creari Cunt,qllibus leuiores caulfas
Princeps alldicnd,1S,cogno(cclldas,&amp; dccidendas, iure Magis
ftratlls mandauir. Cauflàs aurem animadllcr/ionis in facinoro·
(os Iiberos homines, &amp; alias cilliles maiores) Princeps /ibi re·
feruallit,nc:c vIIi cas iure magHl:rarus concellic,qllas pr:didi &amp;
aliis maioribus Magillr3tiblls,ob indul!riam perCona:, vcl di- •
gnirarem Magil!ratus, aur gt3llÎcatcm e311flx, 110minarim &amp;;
Ipccialirer :thquibus ira eoncellir, vr proprio officio, cognirioIle,&amp;: cxamine illas cogno(ccrent &amp;; iudicarcnr: lICC po{fenr a·
Ilis dl~s dcmandare.H:rc fuit iun(dl8:io (pccialiter rnbura, lcgt, '&gt;enatu(conr.vel à Principe prxfiidbus prouinciarll, &amp; altis
O1JIOnbllS illdiclbus,qux nllnotibus Mag,Oratlbus &amp; duum'
uiris fUit dent'gara. Hœe el! Scnbeorillm vnallimls !ènrcnria,
pon glofl~in 1. 1. de offe. 1I1/J (/1/. 1raque vidl am us,de fin glilis iunlal":bOllurn gCIlCllbus. ~ primo de Illcro imperio,&amp; poteCtate gl:tdij maionblls Hldiclbm (p cialiter mbum.

t

a

Bb bb

1

DE

�D. Fr. de Clapenis Traéhtus

De Imperio &amp; Iurifditt. Conc1uGo 3.
Ii
Imperij Barrolt dcfcriptio,pra:rcr id quàd ab
imperij proptia /igni/icaeione longè lactquc rcccdic , nthil
ponir qllod /ir proprium Gbi,aur commune habeat cum ilbus
quidditare. Siquidem officium iudicis in attu &amp; CXCtCICIO
con1ill:ir,&amp; tanquam homo age"s con!idcracur.Scd imperium
geous,ell: ab omni concrero abfhaélllm, in hablcu &amp; pocencia
con!i(lens:&amp; ranql1am homo in ocio &amp; quiere mal1enS,COlluderarur.Pra:eerea nec verum elt,imperium fcmper officio nobili cxpediri,nec merum Impcrium ',. mille publica, vel priuata vcilitace diCHngui, cùm ha: qualicatcs non fillc pcoprix quaIitarcs imperi) meri,vel mHli:Ced communes tinc Oml1lbllS iurifdiébol1is fpeciebus,quemadmodllm &amp; officium iudicis nobile:commune etiam el\: omnibus iurifdittionls f'peciebus , vc
inferiùs in teprobacionc dc/inicionum meri &amp; mifli imperi)
Barcoli , opporrunè demonCh ..bimus. &amp; cut mcrum v 1 mi·
fium impcnum fucrÎt appellacum,&amp; quale fic,ibidem dcclarabimm.
Icaque hoc loco de Imperio genere folùm agcmus. ~od
imperoum genl1s, puco elfe illud ,quod ipfum verbuIU fElnar,
hoc ell: pra:ceprum,vd iu{fum illdlCis, cui omnino parendum
/ie,quod coerciuonem perfona:,vcl coaélionem haber,~ verbo
impero deriuarum,quod lignincae i"bto, compo{irllm ab in parcieu la incenciIl3,&amp; verbo pm, quafi fl/tim ,rorfofJue paro. vndc
iurTum appellamus impcrium in qua {igni/icariollc mu Iris in
locis in iure accipirut,i" lfi IIhtr homo.Jl ad !tg. A1ui/. i6/ ,fi modo
ÎIt~ imptrandl hl/bult. Sic in 1. idol1ri.Jl de ujfth. idonel [c{lcs non
{unt quibus imperari poreR vt telles Iiane.Sic apl1d Comicum
in Eunuch.lu;tlflt (inquit Parme no ) Chuta. mbto, (ogo, 41'1/(e
i"'pero. Sic quottue CiceroaéliQne quarta in Vcrrcm, 'lllldin·
tmf! (inquic) vtrù", Puto, Împmt, 'VfqNr ~gAI aflq,um tir bOl/if
aeunert : 4rJ huiN[",odi Îlidirill1f1 deI, 'Iuo ÎTrdt{!a cauffa ,/orlU";'
Imnihus el/trli lIeuJfefi', Hinc diciml1s parrcmfamllias JO libcros lubere impcrlllm, dominum in fcruos, &amp; duccl11 belli in
fuos milieC$:ql1oniam cius imperio ,iulfui ,&amp; pla:cepro) Ilberi, {erui , &amp; milites Ilarim prorsUJquc parere habcnr I1fCC{fC.
Aliquando camen impcrium pro rcgno feu vniuer[ali PflUc1pis ditione accipituT. ve cu m dicitur,
Bb b b 3
Dili;

ric~tem.Sed ha:c

o

E

[M P E RIO

S~MMARIA
1
2

3
4

5

8

TERTIAE

G E N E R E.
CONCLPSIONIS.

Imptrij commll»is d1»itio repr~b"tllr.
Impmj jigmf(atio latifima ,fid j» il/re âl/iliftriaùls mNllC dce/pi/llr.
l';lptr#'grflfris »Olla dtjèriptio, &amp; n. 6.
lurifd/Elio cÎlII/ù,qllomodo ab imptNo difctr»itllr , &amp; fÎlIS drfnitio.
&amp; fjll~r( mod/ca (otmm i1l ;,m, appt/ll/tNr /mperil/m , 1NOd
1IOR cJl merllm.
Imperium; ncidms ,fiqlûtllr iNrijdilliOl1t. 1I4turam, &amp; fjlla/ldp
principl/ltttr,vel mâdmttr il1u,/,on4/I1r.&amp; n.t . 6- 7·
TcJln /fi aIlJl/bu/ (ogwd/ ,&amp; dt torllln dtp".JitiofU rillil 1114 habmd4.

CON C L V S lOT E RTl A.
•

Mperij generis,definirione Battoli repulfa, nos
veriorem dlbimus.
rg;~ Superiùs diétum e(l; quomodo iurifdiéHo
gerills,dluidarur in imperium, &amp; iurifdiétioné,
qux nomen generis reriner; &amp; rurfum imperinm,in memm &amp; miflum. ltaque priùs vidcamus de imperio
genere, quid !ic, &amp; q uale : delllde (jngulas cius partes profequamur. ira hoc ordlne 'a generalibus ad parcicularia nec progrefrus.
1
B,molus in d.1 fm!ml/m . n. 5. exill:imar, t imperiulD genus,
elfe illud quod OffiCIO uobili expedicnr,&amp; ira dennir, vr (je iurifdiétio, qua: officio iudlcls nobili expedicur. hoc ponens ad
dilfcrenriam iu rifdiétionis,quam dicit expediri officio iudicis
mercenario, l'ro fua opillione addllcens §. iNji/lrotndi. il1 ji".1fI
I/lltheRt.de d1m(or.cil/italllm.&amp; 1. 2..C.de pU/Amù illdic. &amp; ooeaea in
§.vb; d" retum. &amp; cum sarrolo rranfeunt communieer Dottore5,eius feuecncia: fubCcribcntes,ob canci viri,vt puco, aucho_
ricacem.

�J4

D Fr. de Claperiis Tra8:atus
Diuifom ifNptrùlm Cil", lout c.tfor h4~tt,
Hinc VirgilIUs
lmp" iUIn Octllnl, ( ..",am qui ftrmin4t ..flr;',

Ec alil1uando imperium fumicur pro magift:ratu, qui imperiii
habec,vc clIm dicicur,lmptrÎ4 itl'afimto.hoc d~,luflècret11tur }./4·
gijlralll1.&amp; e(} ligllra,qua contencum pro continence accipitur:
.Aliqllando Mag,(}ratus authoricarcm vcl pocdbtem appella·
mus i mp :riu, YC illl. ql/od it1!iljf.de re iI/die.in /.1..dt 4dopl.ill L,r}Ji
ffdt ofJie. fi,M CIIi mand, in l.iudicitt1n fl1uifur jf. de illdiâiI. in /, 3, §.Ji.
ffdt reccpt.llrbitr.&amp; phll'lbus aliis iuribus hoc probacur.Efl: COlm
2. t gencralis &amp; brllTima hllius verbi lmpmllm,figllllic:ario.
Sed in iure ciudi, &amp; iuri[diél:ionis craétatu , firilHùs mulro
nccipicur imperium,&amp; prout in iudice eft,conlideracur. Et di·
3 cicur t porell:Js iudicis coercendi,illbC'ndi, veran di, vel cogendi ipfas perfonas,qux fUll[ in dus diftrifru &amp; iurifdlétionc, Iege,fenarufcon(ulto,vcl à Principe {pecialitet tribura, qua: in
perfonas ,proprer per(onam, vcl proprer ré principalirer cxcrcerllr.Nam in belluas imperium haberc,prorfus ridicllium dl,
illxrll illud comicurn:Eonefirox (J,quia imperillm hahts in bel/MM.
4
IlIrifdialo alltem t ab Imperia difcernitur~ quod Iicèt cam
iurifdiétio,quam impcrium in perConas exerceatur: tamen iuri(diétio ex (e ip(.!. nullam habec coercirionem veJ coaél:io.
nem, (ed III:\m acclpit ab impedo. ErI: ergo iunfdiétio , ciuilis
caull':!: cognicio abfque coaétlone, vel imperio, cui cohouet
modica coercirio: quia (Ine modic&amp; coercicione nlllla iuriCdifrio expltcari porcrl:,l. l, §Ji. dt ofJi. titH cui m4nd_ ~a: modica
cocrcicio,appcllarur imperillm,quod non erl: merum:ica appdlH cam P dlll.lureconc. in l,f.I! d, ofjic.tim cui HlAna. N~m modiC,l coercitio,quonid'Tl coercl!r,vel cogit,imperium dicirur.Sed
qlli.l t.lle impet1um iun(dlétioni coha:ret, &amp; ilIi accedit,&amp; fa·
m ularur,noll poteCl clf.: mcrum,hoc eft,purum,dlftinétum,&amp;
fCpltlru:n J i ... ri(dI6l:tone,cùm Illi coha:rcat (emper. Ideo ranq ' l~m accelfùt1um &amp; cOll't:rclls iurirdlfrioni, fequirur iuriCdiébolli&lt; llJCtlrap1 &amp; ct)lldirioncm , c. 4cetj[orill",. de reg. ;/lr. vnde
5 cOllcelfa v\!1 mand1COI imifdiétione,imperium t quod non cil
mctllm,f.:rl incidens &amp; accdforium,femper ~~anfir, 1.1. §.fi.&amp;
d.l. Ji.ff dt off. till4 c/li mand.
Nec

De Imperio &amp; Iuri(diél Conclufio 3.
f1
Nec contradicit nollrx fenrcnrix quod obligatio lit illrt5
vincu lu m,quo nctclTirare adllringimur alicuius rci folucnda:.
qua/i aétioncs,qua: ex obligarionlblls defeendiic, /int mini impcrij,cùm in per(onam debl!oris plincipalircr inllicuancur, yt
perfona debicoris obligara prr iudicé,foILlcrt" cogatur id quod
e(} in obligarione,&amp; fic Jmplorarureius impcrn m, VI d,bicot
cogarur dus authorirate &amp; Imperio, pr;dlal e Id quod ln obligatione comincrur.Er ramen certum dl:, huiufmodl aébones
non elfe imperij meri , vel mHb, fcd illfi (diétionis, vc Barc. lX.
omnes vnanimirer volunt in d.l. imptrium. &amp; nos quoque {uo
loco eas iuri(dlétionis elfe demonllrabimlls.
Sed huic al gumcnro facHis eCl rtCponlio Ole (olutio:quonii
aétiolllbus hi6 perfonalibus 1!Ullum iu{lùm, coaébonem , vel
impcrium iudleis principaltrer implonmus. Siquidé iis all:ionibusnon principalireragirllI, vt iudcx fuo impcrio aliquid
fieri il1bcar,aut cogat rcum,nec ad hoc principalircr imploratur dus oflicil1m: Icd Colùm pecitur iis aétionibus , vr dcbitot
condemnerur foluerc,vcl facere,aur dare, vcl tradelc id quod
en in obligationc:c:ùm nec verbum (odtmno, fua lignincatione
vllam coercitionem conrineat, vcl coall:ionem:fcd (olùm ad·
il1dicarionem,&amp; luris declaratiollem.ideo ell: iuri{dlll:I6lJlis,lit:èt ICJJ[Qnria: execurio,qua condcmnacus ponca eOOlpcllirur
folllere, f~cere, dare , aut tradere id quod crat in obllg~rione,
propter quam reus fuit condcmnaru~, fit mini impenj, quod
iunCdiétioni coh1:ret,vr nonnullis placet.
Imperium itaque diciml1s elfc eoercirionem, iulfum , vel (,
coaél:ioncm principaliter imploraram à iudice. quoniam li incidenter proprer callifam iUllfdiétionis interponacur, non erit
imperium mcrurn vel mH\um, aut CpcciC$ féparata 11 lunfdiéHone: ciuili:fed tanql1am iurifdiétionis acc&amp;orium &amp; (cquela,fequitur cius naturam &amp; condicioncm:vr volunt glolf,in d.
I,r.§f.&amp; in Ij.quas fcquuncur &amp; ~pprobant Scribenm vnnnj-mirer Jn,&amp; in 1.1.,&amp; in 1,0l!4gijfWWU$ff.dt iurtJd,cmnmm lud,C. ~
ell: ha:c opil,io communis,ccrra&amp; iDdublr3ca.
Imperium aurcm quod princlpahrer 'a i\ldicc implor1tur,
:tllt efi mcrum,aur mirl:um,d,/ imptrium. A ppellarQ[ aurem me·
fum ad dltferentiam mini:quoniam millo irnpcrio in cil fernper iurifdiétio , hoc dl: , clullis caulfx cogl\ltio : à qUI ciuili
,ogni

�16
D. Fr. cle Cbpcriis Traéhtus
cognitionc merutn imperium dl: purum , feparacum, &amp;; di·
fl:111él:um omnino. &amp; Ille ratione appellatur trlerum : quoniam
in mena imperio femper eriml11~lirer agitur, ad coercendum
&amp; pUll iendum deliél:a,&amp; nu fq nam eiuiliter: cùm in mifto im·
perio femper ciuiliter ag-l tllr,&amp; ob clullem cauffam imperium
imploretur, &amp; ob id miltum lie appellarum. Ee quamuis millo
imperio III tic {c:rnper iuri{di-:l:io , r.lllqu.Jm pars integmlis {uo
toco:cù n ex Imp:rio &amp; iuri(dl.:tione liat mitl:um imperium:
tamen Ilomen imperij POCIÙ\ qUdm IUrifdiél:ionis rerjnec, al
ap?ellatllr miA:uAl irnpcrium: quoniam cauff.E mifti impwj
mlgis imperij fUI1C, qulm iucifdifrioni.s, l. t4qlu.jf Admul/i·
cipal. l. illberc.jf dt lilY/rd. Oml1;Nm ÎuJic. quia à dlgnion (eruper lit
dcnominatio, /. 'l1l~rtt"r. Jfdt jfo1tu homÎrlllm. Ee qUia iU([UI,
cOolél:io,vel impcrium,1O mill:o impcrio princi palieer implora.
rur, &amp; propter illud iuriCdlél:lo , hoc ell: cognitio caulfz, vel
lis ciullirer infl:iruitur,&amp; ad iu!fum,vel imperium obcincnJum
illterponicur,&amp; ad illud Cubordlllacur iutlCdll~bo ciuilas: me·
riro denominatur ab dlo.
Ca:cer~l\l, quando in cluffa ciuili imperium non principal
liter p fl:ularur/ed ven it incidenter t pc opter illam, ve quan·
~ do 10 cau{f,\ ciuilis iuriCdiél:ionis reftes nolunt t venire, &amp;
funr cogendi, vc in cap. r. &amp; tieulo, de tejMur cogmd.&amp; in /.ftq#41/'
do. c. dt ujfib,U, vel quando tefl:es vacillanc, aut varia depo'
nunc, ve une corquendi: Gcuc i". § Ji verQ ignoti. i" authllli. d(
teJhb. vel{i refl:es aures iudicis offenderinr, vcl fi eorum voccs
non eareane fraudls "cl fallitacis Cu(picione , &amp; linc cocrcen·
dl, l. /lill/um. C. dett/M. vel quando ob rei concumaciam aaor
miccicur in po([dIi nem ex primo decrero, ve;n I/Ulhtl/tic.&amp;qui
Ïtlfat. C dt bo»;' allthmtate iudlc. poJld. Er m III co magis fi in cauf·
fa ciutll incidae cocrcicio ver'balis, aue reallS, vc docec Barco·
lus If) l. M4gifbtiblu. dt iurifdléf.ommum iudlc. H'iCe enim inci·
dens coerclcio, vcl coaél:io, eclj imperJurrl tic, ( quoOlarn in
coerclcio\le,&amp; co.\él:ione,vel iu([u cOtlûltir imperium, vcdi·
él:um dl:) ramell g'"a prlllcipalieer non imploracur J Ced venir
incld~ncer ad eaulfùm ciullts iuri(diél:ionis,&amp;: ilh accedic:ideo
raIe impcrilllll inci,Lns, non f.lcie fpeciem Ccparaeam à iurif·
di::tlOl1C clUdis CJllffz cui accedle,aue dlftinébm ab ilIa: quia
non eLè nec lUorum,nec mHl:um imperium : [cd imperiurn in·
cldeDI,

.
~e. rn~~rio. &amp;; IlIrifdiél:. Conclufio 4.
17
clclens,qod IUnfdlél:ionr cohzrct : ideo iurifdiflionis nmlCam
&amp;: nomen fequicur,&amp;: in iure hoc impcrillm coha:rens appella·
tur modica coercicio, vr ilm diximus. Paulus au cern appe/bc
hoc imperium incid~ns,impetium quod non dl: merurn , hoc
-eA: diftinél:um&amp; fcparacum à iurifdiél:iolle,clIi indt, unquarn
accelforium (uo principali,&amp; iIll coha:rer,/.f.ff.drofjciD tIIlJeul.
iunél:a 1. t. §.f. coatm titulo. Ac de impcrio gencrc , ha:c dixi([e
fufficiae.Reliqllllm cft vc ad merum &amp;: millum imperium craCearmu.Ee primo,de mcro imperio canqllam dignio ri,quod ad
faciJiora punienda &amp;: coerccnda putinec, dicamuI: deinde ad
,üilhun perueniemus il'n perium.
.

DE ' MER 0 1 M P E RIO.

---------------------------S
MA RI A
A RTAE CON CLPS ION IS.
~

If],{

tMtri JmptrffcommulIÎ! drfinitio mdltH 1IIDdt.rrprr!}elldilllf.
Mfri Jmptrfj drjimllD "DI/A daluf : &amp;- Cdttfo: , qlHt ill[Jlllt mm J",.
perio,fommaUm rifmmfur.llum. 3.
4 Ab(i;lllrrt rtl/m'; cmmntrflmeri Im!erf.
5 Pr4criptio nop mnf4t lIaftJram m"i Imper~' ",!11~lIi4m pr~[crihit.r
cumfilA CAltJId· 6- 4n fit pr.t[mpllbik. ibidem rrmif/l'~.
6 Animal 'lN4I1d0'l/lt {tl/tel/tia iuikil comburi iubetur,)foll vt pui••
tUy,{ttiJV' tO cOllfompto,illdlgllifAC1i memoria", homilliblJ&lt; AIIIplitll ~fl reftJCrf.
7 tMrmoriam drfunc7i pottJ/,udex ~b crimel/ dAmllArt qN4Jld0tftk.
S JIU ocâdmdl dr{rrforem rmliti~ aut IIOaUrllNm graffllOrrm, rJ( ü~
gù (oIA ptrmtfloRr fint A/iqlllt illrt/dIC1iollr,priIlAfIlI (pl/Met h.·
ba.
1

2.

CON C L V S 1 0

Qy ART A.

Eei Imperij Bactoli ddinitiol1C rcicéh,nos veriorctR
alferemu,.

1

Bar~olus lic mertlOl Imperium ddiniuit in diEU.
Impemlm.col.ulUm·4.Vt lir lurifdiého,quœ officio iuCcc c
di,is

�,

1

18
D.Fr. de Claperlls Traéhtus
dicis nobili expedieur,publlc:1m vei!ie3tem princip:1liter terpi.
dens. Cuius ddinirioncm luris interprcees Cumma viei au·
rhoritate pcrCuafi,Cunr ponca C"quuti , ctfi in e:1 nu lia! fint bo·
na: dcfin,cionis leges. Non enim t dcfinicio hzc explicar na·
ellram dcfiniri: ncc de quocumgue definirio loguicuf defini·
rO.nec conUCI1 it defioirio rci definira: tar.cÙm : ideo vt contra
bonx ddinicionis normam &amp; regulas fic hzc dcfiuicio. Siqui.
dem onlnis bona dcfinieio cOIlfl:arc dcbet genere magis pro.
plOqUO,&amp;: propriis differelJ[iis. At cùm Barcoluslurifdiéboné
gcnus,ditlldar in imperium, &amp; luriCditl:iollom limplicem: /IG
rurCum Cubdiuidat Impcrium,in merum,&amp; miltum:ideobonç
d~fillicionis ilorm:un Cc:quendo,debuie definire merum Impe.
rinm per genus Cuum immediacum,&amp;: magis propinquu,quod
erac Imperium genus, quod continer merum,&amp; millllm: non
autcm illlld definire pcc genus rcmocum,fummum &amp;: generaltlIimum iurifdill:iolllS. vt eciam animaduertit Curt. in d.1.
ImpcrÎtml.
Reprehc:nditllt edam ddinieio in eo,quod dicit officio nobili expediri morum Imperium,&amp; hac qualieate, vc di/fcrentia
propria,fegregari à lurifdiél:ione fimplici ,quz "fficio morccnario vt ipli volunt,expedicur.Nam hzc l'erba ofjcio iudicù 110'
bi/; magis ad iuCdicieis officium peninene, quod in aél:u &amp; ex·
crcieio con/illie , quàm ad lurifdiél:ionem Imperij meri, qua: in
habitll cil:, &amp;: poeentia con/i!Ht ,ql1am nos hoc loco dcJiniuimus.Ee offieium ddinieionis en,rem,per Cuas cau([as veras, li
e({'entiales de fin ire: eùm vera demonil:rario aue dennitiol non
n.\e pcr e/feé1:us:fed per eaulfas, quz rei dcfinirz veram e{[entiain dcmonnranc.
Pra:cerea ha:c noea offieij no~ilis,non en propria imperij,aue
fpeeinea dus ddfcremia,qua 6mp\ex Iun(d\C~l.o à mero Imperio fcpararur:quoniam V[ (upenùs Iain doeulmus,aecu(ario in
ddiélis regularircr ver(~rur, Ile ad eallff.1s meri Iroperij peni.
nee;no expcdiCl1r eamen officio nobiliJed mereenal io poriàs,
vt Cuprà dcmonfl:ralli mus.cMclH[.2. .11. 4. Sieue edam qnando li·
bercus ob dehél:llm ingraticudinis, petimr redigi '" (cruituté,
quoniam ingrarus erga pacronum exticit , luc eauffa proeu)·
dubio el\ meri impw) : quoniam ad coereicionem dthUi in·
gr:\eieudinis &gt; &amp; ad vindh~bm huiuCcè dellai penim:c . &amp; hoc
Ârmat

De Impèrio &amp; Iurifdiél:. Conclufio «.
),
firmat Bald.in d.l.rmptri.i1f1.lI.1 o.camen non officio nohili , fcd
rt)erccnario , &amp; condiél:ionc ex 1. 3. C. dt libmù 0- (OrNm libm",
h%c cautra expedieur:Sic edam nec publica vliliras, proprium
cil: mc:ri lropcrij,aue eius differenria fpecilica, qua mini'! ~ mcro (eparceur. quoniam aél:iones qua: dcfcrunr in publicum, ve
legis agrari%,l.flge 4grilri4./f. dt ttfmi"o moto, &amp; legis Cornelia:,
1. lege CDr1ulia §.f1l.ff.J Syl!4n.&amp; populaces omets, &amp; qua: fi·
fd,vet Rcipubllez nominc,apl1d procllracorem CxC;uis,ve! alios Magi!l:rarus inrcnratllr:omnes ill% aélioncs li 01 l'licis {lIllt
Iurifdiél:ionis,[ceundùm Batt.&amp; communirer DoUores in d. t.
lmperillm:&amp; tamen cxercenrur ad publicam principalirer vriliuccm .Et cconcta,prillata deliél::I,qllorumcoercirio &amp; lurifdi&amp;io,/i crirninahece agatur,etl: meri Impcrij, d.l.!mptrillm. ibi,ad
4l1imadlltrJe"dum in facinorofos IJomines. qux generallrer loq ll irllr
de omni facillore, n~c dilhnguit im!:r publicum &amp; prillarllm
deliél:um. ideo neo nos dtfLnguere debemtlS,l.de pretioffdt PN·
Mc. in rem ail. eamen priuata dcüéb non ad publicam ,rcd ad
priuatam ppincipalieer exerccnrur vri lirarem. toto tit. de prillAt.
dtlilAN-.m ex pl'iu3ris dcltél:is , nOD publica &amp; poplliaris , Ced
priuata. aél:io darur , &amp; üs duncax:le ad 'luos ca res perriner,
gloi1~ in rubr,depopulilullfon. glolf.;11 t.fll. de pri/lat. dtlia.Siqui.
dcm illis, vr propria: nilirari, pO{[llmlls llberè renunciare, 1. ,
pe1Ui{/, c. de pall./. 'l'ttritur. de Aedil. ediao. qllod fieri h~ud poC·
fet,li ad publicam principalïccr p~rrillcrcnr vrilirarem,/. i/ll pu·
bliCllm.. /. iurifgfllfiNm. § fi p,tcifcar.f dt paais. notam PAllorm. &amp;
aJij in (tlp.Ji diligenti. de fir. (om'tl. Er li omnes malcficiorum
coerciriones perrinercnr principaUrer ad pllblicam vriliearcm,
ve voluie Bart. quare omni~ dcliéla n~n appcllal&lt;rur publiea:
Scd cùm alia dicanrur publica,&amp;alia priuara, (cquirur illa vtiliure inter (e elfe dillerra, arg.l.fi idrm. C. de udmlliJ. Hinc colligimus ncalfarià , officij nobilis, &amp; publica: vriliraris d.Efercntias,non fffe proprias meri Imperij,3 ur iIlius rpccificas dif.
ferencias:fed commune! mm iuri(d,élioni iimplici, quàm mero &amp; mille impeeio.Ee fic merir 110n rccipimus meri Imperij
Darroli dclioiuoncm,edi commuois fic: rcd mdior à nobis dt
iOlleftigaoda definirio.
Itaque lDerllm Imperium nos fic dcfinimll" t ve fic Iurirdi. lél:ie ctlminalis (pcclaltrce kge,(,n~{u(c olI{lllro, vc\ à Principe
C cc c 2,
tcibll

�D. Fr. de Clapenis Traé\:arus
tribllta,a.d animadllcrtédlllll ill facinorofos homillcs, &amp; caer·
ccndllm eorum deliéb .ConCl:ar aurcm h~c dChnirio genere&amp;
dlfferemiis.N..I1ll iLlnfdtého fpecialtter tribu ra genLls cCl: proprium &amp; imtnedi.ttum m~ri lmperij:nam immedtarè pra:dtcacur de mero &amp; miflo lmperio,&amp; de iLlrtfdiaione ciuili fpeciabrer mbma. vr cl cliimlis fupenùs in diulftone lurtCdtéhonis
gencns,i", 2..Condllj.Nec comradtcit, quàd fllperiùs dixirnus,
proprium go:nlls meri Imperij,ellè Impcrium gcnus~: nam hoc
&amp; i!!ttd,g..:nera funr mcri 1mperij immediaca , &amp; proxima. Ac
quoniam c1ariùs &amp; llicidiùs meri imperij fubfianria demonll:racur per illud,quàm per Imperium gcnus : ideo illo po~iùs)
quàm hoc gel\cre,in hac dCbl1lrÎone vû fumus . &amp; hoc gencrc
ranqllam dttfc:remia Cepamtur merum Imperium ab omni lunfdiél:ione ci uiIi:fiue iure magillrlltuJ compceat, fiue fpccialieer cribuarur_
Ponirur eeiam in hacdelinitione,ad anim"dtltrtend'Im ù,fACinoro[os homints,coerctlld"mrl',e tomm dtk04. qUlbu s verbis,vr propria qualirate,&amp; fpectlica dtllèrenri-a,merum Imperium eriam
fc:gregaeur à lurifdtébone caLI (f.tru m ciuilium,fiue iure MagiCl:rarus compet:u,liue fpeci.i1irer fucric ttibuca. ~oniam l'\ICru m Imperium:\d cau(fas crimmales camùm pcreiner ,/. ~ .1.
congruit/fde ofIic.pr4Jd.lfi qui" mt.tlJi, mqt,e anÎm.ldutrtendi, CO(1cmdi,'IIti atrociftr'!Jerbtr.l1Idl,ltgatIM ius h"btt. &amp; i", lfolellt,ivi-, gWii
pouf'atem fibs d .IW1&gt;,'!Jet alurius ~ulu(cun'llH eotrâtionis.jf.de offic.proconf6~ ln l.c4pitaliumffdr pœms.&amp; d./.lmperiHm.
.
Haber prxtcrea hxc dChntCÎo veram dennieionis normam.
N am conuect icur CLlln fuo deflnito ,&amp; nil conuenir ddinieio.
ni,quod eciam non c!Onueniac definico:&amp; è oonuerfo, explicae
eciam veram,&amp; propriam e{feneiam de/iniCl,per verba clara &amp;
minime ambigu3.
~od autem merum Imperium fic Il1riCdiél:io ~ lege CenaeufconCulro, vel à Principe fpecialirer' cribuea, proGuldl1bl()
prab Hur in /. r. in princIp, &amp; in §.j". '!Jerficulfed mtrum lmpmum
quod lege ddtur .ff.de ifft!.tius cui. 71I4nd. &amp; norane hoc vnanimircr
ibi omnes 5cnbentes,pcr ilium cexeum.Probacur ctiam ex eo,
quia minores Molgillracus, noc erl:, municipalos magirl:rams,
non habenr hoc merum Imperium, I.ta qU4.Jf.admuniciPdüm.ea
carionc , quill nuioribus iudicib us fpecla!iter fuie tribucum:
20

•

ideo

De Imperio &amp; IurifdiéL Conclufio +
! 1
ICleo non cQmpeeie municipalibus Magifhaubus. prob~rur l"
I.nec Mdgiflratllsl.de inmriü.iuné'ta gloll:tn 1. 2../f d, I/J iusVOC4Ndo.,:vbi minores MagiJhacljs vocari pofful1t III ius : quia non
habene Illlperium.l&gt;lam (llillores Magillrarus func, qui non
habenc IUClfdiél:ionem fpccialirer conceffarn : f~d iurc Magifil'arus,gloffiin d.I.1..&amp; gloff in 1. I.Ù, VtrVo,qutl'!Jcr'o hm magiftra.
tlU.jf.de offic.tÎlI4 (Ni. 6&lt;: commun/ccr 5cnbenres tbi.
Adiicicur quo que in deJÎnicione cauffa JÎnalis conccnionis
meri Imperij , Ccilicct vr iudex , cui fpecialircr commitcitur
hoc Imperium, ponita\1imadllerrerc1'n facin~rofos homines,
&amp; corum punirc delilh , &amp; prouincias purgarc malis homini.
bus, vt refpùblica in pace &amp; quiete viuar, 1.3.I.congruit·ffdt ifjci~ pr1id..
Igitur t mcrum lmperium, omnium (auffa1'l1m J'
criminalium iuri[dié'tio,fil1e per illquifirionem , fiue per accu{arjflncm,û(je pcr aél:iollcm agatur ,dummodo ad coercclldll,
vel puniendllm deliél:urn ln iudicinm principalircr Crtmen deducatur:ûue ad pub14cam, (rue ad priuatam principaliter Cpcaee vcilieaeero.EoJluc nobili iudipiJoflicio, (quod in crirninll
illC!lllilitionilnns pro~riè YcrCatu~) liue officio miCto iudlCis, accuCatiooi de(eruielJ[c!,i'iùo mcrtcnario deferuicnre aél:iolli : ad
eriminis tan1en viudiél:am propoiitam cxpediatur : modo ad
animaduerccndum, vel co~rcendum, punicndumquc dcliél:a
principalirer intcrpoparur oiliciulll.
Noc dChnirioui nolha: t contradicit, quod abIo 1ucce reum 4
porl:ulae\lm à ,crimiRe,lir mcri Impcrij,lfoltt.vtrf'lllltbmt.ÎIIl111o
'IIUf.ntm6potejlg/ad.tj !o,tjf,lItm./f~offc. PTOCInf cùm non pUlliat
aue coerceae deliél:um,qlli reum abfolule, &amp; à orimine liberat:
contra id quod dtcebamus in definirione nollra , merum lmperillmcilè coni'tirurum ad aoimaduerrendum in facinorofos
homines,aur'coercendum dcliCla : quod non hr cùm reum liberae. Ee lie abfolurio ~ crimino, non conrillerur de6nirione
Dof1:ra.Sc:d felpolilclemus Caeis contineri "ex quo damnandi &amp;
abfoluendi vna cft &amp; eadom poccllas, I.qui codemnarr. de rtg. ilfr.
ideo \'no ellpreffo,aliud ex ncceffirate includirur,q lIod ab exprdro non (eparatur. Concrariorum nalnque eadcm cCt difciplina.,princ.lnjlll' dt hi! 'III; flmt foi Vtt 4/imi iur.
Similieer non repllgnao kuic dehnirioni,ql1àd mulEta, cùm
ne pccuniaria,nonhabct animaduerfionom III corpus, tDtD tit.
l ,
C cc c ~
c.dt

Bn

�u..

D. Pro de Clapetiis Trad:atus

C.aemodo muttl.Ideo meti Imperi; dici non deber,quod en g[a;
di; potefhs, ad anlmaduerccndum in facinorofos homines,
d. t.lmperiN",. Sed huic argumento faeilis dl: refponfio. Siquimcrum Imperium conriner omnem deliéH coercicioné,
feu pctnalll,(iue Ïll corpus liac,tiue in pccuniam: &amp;: muléb cR:
pctna (pecialis peccati ,cuius animaduedio pecumana dt. vc
l10minatim diCltur in I.alilld l'.faHl.dt 'IIerb.ftgniflicèt pœna,yc
omnium deliaorum coercieio,l(jue in pccuniam , Gue corpus
fiac, J. 1. "IllId. ideo dl fpecies pœnx, cuius animaducrlio pccuniaeia dl: : ideo cil: de mero Imperio, &amp;: defil}itionc noClta
cominerur.
1
r Neque edam contradicic definitionl,quod prHcriptionc t
&amp; coruccudinc mcrum Impcrium a.cquiri pore!1:! Vt poil: gloil".
llotam Scribenrcs il, 1. mgre./f d, iNrifdiO. ,,,,,,ium iNdic. Alex. &amp;:
JgJill il. imperium. El go lege, fcnarl1(con(u ItO, vc 111 Principe
(pccialiter non tnbulcur: prout ncs Imperium memm de/iniuimut.Sed re(pondemus, cùm confl1etudo habeacvim Icgis,J.
dillt"",ajfde hgib &amp;: ex racitQ populi con(c:n(u procedat, lieut
lex ex exprc/To:nec intcr(je, (utfr.agio-popuJus voluntat~ (uam
declaret,an faals &amp;: rebus iptis, t.de '1uibHljf d, legtb.merilo lm·
perium .quod con(l/etudine acquiricur, dici porell: à Icgc trib!.lcum:cùm conCuetudo inuerorara pro legc habeacur.
Pn:rcrea licèt prx(criprio acqllirar lUS priu3rum,tamenper
pra:Ccriptionem ius nouum non oreatur,(ed pnùs creatum, &amp;
form;ltum acquirirur prxfcriptionc. vntle menrm Jmpcetlii li·
cct pra:(cribatur,non tamen pra:(criprione fortnatur,au[ crea,
mr de nouo.fed merum Imperium,qllod ex (p~ciali conccffiene Principis,vcllegis fuerat formacu m, &amp;; priùs creatu,acqui·
ricur przCcriptione. Nam prz(criptio ipfa uâsferr mctllm lm·
pcrium,qllod ex Cpeciali conceffione Principis, vellegis fuerac
tributum vni,ad alterum,cum (ua caulfa &amp; fpeciah conccffione.Nec proprer pra:feriptionem,mucat merum Impc:riu fuam
nacuram,allr formam,quam habuir priu(quam prç(oriberctur:
hoc e!l:,qllando Icge,Senatllfcon(ulro , vol 'a Principe .cpecialiter fuie wbutllm,nam (eroper prç(cribitllt Cllm (ua cau/fa,qlla
ab initio cOllceffionis habuit. Potret edam déci merum Imperium e/Te imprxrcriptibile : qllon/am non paroa controucrGa
cil: apudillris intcJpretes,an mcrllm imperiil fit pr«fcriptibile:
antiqll i
dCIll

De Imperio &amp; Iurifdi!\:. Conc1utio 4.

1

J

antlqni etenim negatiuam parrem:recemiores velo a/lirmotiuam defen ntes,yefcr, inextricabllis Clthuius qu:rIHonls labynnthus.
'1
Similirer.non ob{lat,C1 ql1is dic3r,qqod verba iII~ ddinitionis,4i "ni",Aqlllrtl"tiP", j",foci~rofo~ bDmil1tJ,fl101 fath, &amp; quOd
ip(um aél:um IInim~ycrljol)is iigl1tficam 1Ergo oon de/juillit
merum JtI)pe~illlU. l111Îui (ubl}jfitia ab omni, concrero [egre.gara cll:Jolo Intelleél:u pcrCpeél:a.Scd refponderur. Hoc nouu
non elfe iniure.ciuili1q\10d p.oUticuln elt, &amp;: ad mores ciuium
bene: infiiruclJdos,&amp;: rc;fonnandos pertinet" vr in dc/initionibus'huium pon.antur vçrba aél:uali~,faél:ulP ip(ulT),~ aal1m (L
gmfioanria:1icuf,a{'tio dcfinitur,vt (jt il\s perfcqllendi in iudicio quod libi d,betur. qu;t verba (unt f~G\i, Il1j1l1. r4 aé/101I1b.
;11 princip. Sic &amp;. oblig~t1o dcfmitu{,vt fir iuri$ vineulum alicuius ret (oll1endx,&amp;: ramen lo\utio faél:i eQlcol1jiho.§..f jfdf cur.
filYlPfSic qlloque tueda de/Înitur,vt fit pordhs in caplee Iibero,ad ruendii eu,qui per œmu {e defenderc nequie ,J.I.de Illul.
&amp;: ramen tueri alreru (açti eO:),vtvi1Hff.JeiuJh&amp;iur.vbl Barr.
idé a/ferit,in illa quœll:ioncj ql1~ndo qui! a/terii tueri [enearur.
Nec eciam oppugnar,t nofiram dc/Înitionem, guod brutû 6
animal quandoquc proprer hominis facinus cum bruro COlT)milfum,occidi &amp;: con([emari iudicls {cnrêtia illbctur, Ure crirninali priùs inftituta &amp; porfcél:a. vr in ca[u c./lIIi/ifr.1 f.t/. 1. vbi
occldltur pecus.,ad qUCld millier inhoneo:eaccdlèrar.&amp;: il1l.!.
.Iffi 'Jlllldrttpts.p,uPlrftcifdic.vbi anim:!1d:ttu~ pro noxa q\la fecerat.E(g0IJPIl, in (0/os,homines,vt de/Înirio ,noClra dlcit, (cd
eciam in bdl4AS merum imperium exerCClUC.
.VerÙPl.cO!)ll~!Ii1jnt orones iuris interpretes, merii 1mperiu
non cxerceri,nili in corpus animarum rationale:qll!&gt;niam brutllQ1 animal ratio/lis c,xp~rs.,non pore{\ delinquere,cu fion habeat animu illiuriandi &amp; ddinquendi,l./ Ji ql/ddrHp. faNf.fic tL
deliél:.ii tine _nlmo delinquendi lion commltur,§fl/rIHIlJ./l1jht.
df Dbtig. qUIl lX, Jtlill l1afiuntur. N&lt;:c ob!l:ar d. C411. mN/ur. quoni.m lbl PIIl.CUS çQmburirnr , non YI p luialur ex (uo dehao :
eùm nullp mo~o Icg's lit qpax, caret cnim /fUel/cau, (cd
concrc:mari iubcrm , V[ con(umrum , indigni faal memoriam
ampllù, ho~inibus non rcfricer. Hinc Doaores hoc modo
leducuDr iIlum tCXturo, vt noo plOptCr facinus &amp; culpam.
{cd

�D. Fr. de Claperiis Trall:acu$

Z.4

fcd ob memoriam fceleris extinguendam , pecus occidi &amp;
comb uri lubeatur.Slc &amp;: in J.I. 1. anlmaldatur pr ou, non
vc alllrnai PllOiarur,edi damnum dedic:Ced ne in plus dominus
teneaeur,quàm valeac qt(a~rupes,qui d1mnum dedic/vel iniu·
riam fe le. icU[ &amp;'in Ccruis quoquecanfiitutUm en, qui clamoum aleen(eotUm ~omillo Ignot'anre)dederunt, 1. if) deliflil§.
Ji dC/rAt/"·if dt IIdxdlJb. I,t/lon. PCClidibu$llamque C~rui camp»
1)
• ' (
• ,
rantur, t. t.jf.~' Itg,,4tJlût.
7 S'c quoqllc defini[l(){)i hlOn repugttac quod ludex poreft
ex meri IInperi) porenace datnHaro mcmoria'm hornm" dd
funéb, vt in perduellionis rco,tJiffAd {tg.lNt.",l4kj1, §. iwttrduM..
Cum glolf. lnFlit. de IImd. 'f,I.lAbinlifl.l1cut potcltc:x mero (~o
i mpeno in defunél:i cad;l,uer ferre CClltentiam .,.glolli 1I11.'II.ffi
drbor. fort.
&amp; nor. èribenres in I·fi '1,,/$JOu. §. tj iumn.jf. it
iml/ft.u(lil. 1n hominem hoc fieri norl reél:è &lt;licleur: cum homo
mortlllÎs non lie limpliciter homo, 1. hqcltgtttum.ff. dtleg.j.Sed
huic argumenro factlc cil: re(ponfum : quoniam omnes hi ca·
Cus Cu ne Cpeclal!:s. Defin.do aurem proced.t Cecundùm r~gu·
lam , Cccllndùm qu.\m mcri impen) executio in corpu~ morcllum li en proh.berur,quia murte tlCcinguirur deliél:um ,1. dtf/Jnt'loff. depl/blte' lUdle. [. ftn. "d/tg. lU!, 1IIaitj1: ideo iudcx con'
\l elllrt pOtcn ill Cyndicaru adionc iniurinrum, fi facerer cada.
ner (' ,Cpend.,!. 1 . §.fi flrtè If de ini'iriis. Nec aduerCulIr noftr.r
dchn irioOl §.'tll/dient.,,, Aut/Jine;e. de definfor.âuit.&amp; §fi 'IIu'oiglloti.ln lIuthe"t". de ulM. quibus iuribu, probacur, defenCores ciuitarum,&amp; municipales Magtll:raeus) habcre leUiorum cr/mioum cogl1.eionern,punirionem,ac coerclcionem , &amp;. poré!\a.
tem imperandi .élus full:ium, &amp;. corquendi reaes yacillanrcs
ad cernendllm verirarem,&amp; mulro magis Illos muta:adl. ~a:
omnta meri ImpcCÎ) elfe definirione no1l:ra demonarauimlls.
Ergo IUre Magill:rarus comperunr , non aucem fpecialirer cribuunrur m:uorlbus iudlclbus. vnde Ceqùitur aut ll1a non clfe
men Imperi) : aut li Ineri Imperi) Cum , fareri oporter merum
ImpcrilllU nOIl Cpecialteer elfe rriburum, Ced iure MagifhMul
compoccre,conera nenram delinitionem.Sed hUiC argumento
reCpolldemus:
Nos ddilllre merum Imperium, quod erat temporibus lu'
reconCuleomm,&amp;. ql1ale trad il ur iure Digeaorutn &amp;:Codicis.
quo

ur

Ùe Imperio &amp; [ur,Cdia_ Concluûo 4·
!5
quo iure municipales MagHl:racus, licue I1ccc.uirarum dcfcnforfi,nnllam cocrclCionçm, 3t1C criminum pUl\uioncm l13bobanc in hberos homines, Det mulél:am ob cri men inR.gendi
pOlefiarcm: foll\m modicQ ca!l:igaeio in Ceruos ds cm iure
permilfa,vr fingularirer declarar loan.de Immola in 1. 4.§.dll.tf
ff.dt d"",,,o mfquê Cequirur laCÙJ/..MJtiftratibjfde illY/Id 0"'";'1'"
iudic.t1u i pro hac opi nione adducirlfi/,YIIM'IId.Jf tf/II 6- àqUlbUt
mllmm•. &amp; probacur çciarn ha:c upinio in d. /. NagiJfwib. à COI1trario {enCu.Scd conftirucionibus &amp; Noucllis !ufiiniln' plcraque fucrnnr nOI'ara, &amp; ali~r qulllu priùs cirent con!\iru c~ Ill re Djg~{lorum &amp; Codicis:ficllC 111 d. §. aNdlCnt.6-§.fi 'Viro igllQli.
quibus illlibliS pcrmilrum flll r dcfcL1(onbus ciUlcaCllm leuiora punirc crrmina:quod iure l)lgc!\omm &amp;: Codici~ cis fucrac
denegatl1IU, vr Jiél:um dt
NC'lue repugnac t ddiniuoni, quod rriuacus ex conftitu- i
tione Pnnc'pis,porcll de{errorcrn rolltClz,aur gralfacorem noanrnum IUrc occidere, IUCque anirn3dllercend. i.1 euro habec
li. lege concclfnm 1. f. C.'1Nlffldo /j,Cd( 'IInteuiqlltfÏlu ludiC/fo vmdic.
ÙJ 'lJlrfIU! fibi vl,ioRû fClant. Ergo mccum Imperium compercc
eriam prinara: per(onx, Cecundùm nofiram deliniCloncm: li
merum Irnperil1m lir iliS antmaduerrendi in facinoro(os ho·
mines. &lt;]l1oniam hoç ius eriam conucnir pnuaris hOO1inibus,
. ncdum Magiltr.lcibl1s: contra d('linirionclJll!ollr~m,qua maioribus Magillratlbus Cpecialitcr rnDlICl1m dicimus.Scd argumenro re{pondellll1s. Jus illud anirnaduerlionis concefl'um
prill:\eo in Jloél:urnum gralfarorcm, vcl milirix deCerrorem,
non elfe iunCd.éHonis:fcd cfiqua:darn iuris permillio, line iu·
riCd.él:ione.licur &amp; mariro quandoqlle lex pcrmirrir occiderc
aduleerum, aue fllrem noél:lIrnum libJ refillenrcm. quoniam
non ex iuri{d.él:ionc &amp; porefiare pl1blica id ~ ciunr, cùm M,,gif!ratl1m non geran r, aur porcllarem pllblicam nqn habeanr.
ldeo ex Icgls Cola permJŒone, non aurcm ex !urj(d.él:.one.d
agn ne:&amp;' mulco mll1ùs ex mero Imperio, quod nos hoc loco
deltniuimus.

Dddd

GRA

�D. Fr. de Claperiis Traéhtus
GRADVS MERl
CONCLVSIO

De Imperio &amp; IuriCdill:. Conclutio 6.

IMPERIJ.
QYINTA.

Ex gradibu$ omnes Jmpcrij caulfas comprehen1i~~.~~"i':{'1 di,noll n rarione qua B;molus ·, (cd noua exiai·
s.
Mcmm Imperium quod nos ddiniuimus,
continer x gradus, in qUlbus olDnes caulTa; meri imperi)
cornprehenduncurJn primo gradu,locamus OmnJ3 dtlilta &amp;
cau(lJs critninales,quarum pœna mors naruralis inlligirur:vc'
luci ampur.uio capicis,ad furcam damnatio, viui concrematio , &amp; alix pœna: capicales , quibus mors nllurali, infligirur,
1. capitalillm.jf de pœlJu. ln (ecundo gradu collocamus caulfa!
meri lm pen j, quarum pœna hberras &amp; ciuicas {jmul adimilur:
Vt damnacio in merallum vcl opus mecalli,vel ad ludum vena'
torium,vel ad remigandum perpetuo ,vel ad llpUS publicum,
aut ad perpetuos carcercs,&amp; alias pœnas,ql1ibus damnali (erui
pern:!: nunc, vc in 1. il/idtM. §. qui vl1iIlCrftf4. ,bi, hM gladij ha6mt,
&amp; ;11 fIIetal/um d"m,undi pottfftf4 permifll eJ1.jf de #c. pr.tjid. &amp;
in 1. Aul dllmnllm. §. ({f pœnll. §. Joter. §. qU/CU111'l'U,&amp; in I.cllpilali,m.
&amp; in t. rei capùalis.jf de pœnü.
In cercio gradu meri Imperij, reponimus omnes caulTas meri lmpcrij:quarum pœoa dc iure cl1: ami/Iio ciuicacis: {jeut deporcatio in IOrulam,intcrdiél:io aquz &amp; ignis,&amp; {jmiles,quibul
libcrtas quidem rcrinetut ,(cd Cillitas amictitur ,1. rei cApilaui.
§. I.jf de pfL1JIS. Et in il1:ls rribus iamdifris gradlbus, omnu
pœnx capitales cominencur ,d.l. rtÎc4pit.lI;'. &amp; 1. 'Apit~lium.f.
dt P(l'IIU.
~arto gradu meri Tmperij,concincntur omnas cau/fx cri'
minalcs,ill qllibus pœn3 cft relegatio , vel membri mutilatio,
aut alia cor po ris acris affilfrio. vc cil: glolT.in 1. mtlli. C.de finlt/lt.
&amp; inter/oc. Omnil/111 iudie. glolT. in §. reltgati. 111}III. quib/14 modo ill4
"flTùtpoteff./o lllit. Barr. in d.l. Imperitlm. n1l111. 10. vbi loquitur
de pœoa corporis affii6l:iua, allegat 1.ft quia tri/.ff. Jt ifjr. pr,'

mIr:

~into

27

Q!;inco gradu collocantur Ieuiorum crimiul1m c30igarlo,
nes vd pœn.dicuc fuail1m iltus,ad poftcltum d3!1lnatio,&amp; limiles: edi ex illts quandoque infamia irrogerur. vt eli2m vo·
luit Baetolus in dill.! fmptrÎllm.".II.
In (exto gradu ponimus mulltas,qure ob deliltum aut clIl.
pam, vcl morum corruplionem,à iudicibus prineipaliter infli·
gunelle: quarum iuri(diltio dt meri lmperij, maloribus iudi·
cibus (pecialiter tributa, ljin.C.dt modo I1l/1ltfArulII. voluit eriam
h6c Banolus ill d.1.7mperiurN.f/Um.ll.

S,.,).{ M A RIA

r
2.

CON CLYS JO N / S

SEXT AE.

Condde [(:SUN 'U"iutrj4k", ,6- qu.t Prillcipi [unt riftr/W4, 110"
font mer; fmpm/ 6- qu. wio1Ju.
SIAtllta &amp; orJi"tflOnu!,mmuu 'Utl conffitutio"ts, tJUM fociunt
c..M,,/!,iffwU1, pro melitiJ explicAnda mUni iurifditlione, tiNl
generis itmfdic7ionu cenfinlur , cuilllfont c4uffi 'Utl m pro quibl#J funt flAtut ..

CON C L V S lOS E X T A.

Il
•

Inc eondere legem gcneulem ,&amp; alia qua: meri
Impcrij maximi dicir BanoIus, &amp; qua: ln primo
gradu meri cQ/Jocauit, ca non elfe meri Impccij
onohdcmu~,

Ex rus qux iQm dixirnu! in dthniriooe mcri Imperij, (atis
coUigicur &amp; manifelhlm 6r,eondere t legem vniuer(alem 10' (
tius Imperij:non elfe men Imperij, nee ad merum lmperium
vllo modo perrinere poere : t3nCUm abefi vt primum gradum
meri lmperlj OC(!Uparé debur,2ur.merum Imperium max lmÎi
appdlari,vc Barroll\scxdlimat i" d.1.rmpmum.c,I.).num. S.quoniam condc:ndx kgis geMralis pOteau (011 Princlpl re(cruata pOtea: e cOlltÎnewr, l.pmlCqlJ If d, legib. {jeul (punos legitimare, vcl reos cri minis (eméria infamacos ad famam [eaituere,vel reos poftulacos impllnÎcJre d(\narC',xratis vcniam mi co·
ribus coneedere,&amp; alia mulra Prilleipi rcferuata,qure v(que ad
triginta çafus cournerat Ludou.Romau in d.I./mperiHT». In 1 6D ddd 1.
l .(ol.

�!

8

D. FI. de CJapenis Ttaaarus
Jar. aliq ua pOille ibi, ml1n. 2.4. Et Ibid. Batcl quoql1e po.

2..(01. &amp;
me cria. &amp;i,l l. re{crlpt.t. c. de pmib. lmpeml. olJ'trtnd. ~a: omnia
n on funr men Imp&lt;;ri) , licue nec condere Icgem gencralem.
Ah oq\lill (1 potelta condelldi Icgem gcneralcm effer meri
_II1P CfI ) , feq ucn:rur, omnes MagillratLls qui habcnr mcrum
lm pcrium poifc Icgt: m gencralcm condere. &amp; [amen certum eR: Pra:(jd s proulIlci.uuln,Prxfefrum vrbi, &amp; Procon{ules, IIcèe habeanr mcrUl11 Impenum, /. i/llâIAd.§. 'l'l1v»iUt111J!
dt offc. pr.tftd. B.ln. In J. t. (mptY;lIm. nu"'. 7. non polle kgfS
~cncrales promu Igare" vel couderc: quoniam (oh Principi,
Senarui ROUlall o , &amp; Pra:fcéto pra:corio calis portitu data efl,
1. non .1mblgilur.jf. d, l(gl~. l. norm~m. !llforma",. c. dt offc. pr4'lli

'.

pY.Llor.
Nec eria,1l) porefi condenda.: Icgis gcneralis porcllas, delinieionc mCrl ltllpcrl) reélè cGmprehc: ndi : fiue tlclinitioncm
communern Bartoli , liue nofiram acclpimus , Gue Vlpiani re·
fponfum in J.l. Impmllm. quoniarn nulla generalis Principis
confiirutio :lur !cgls prolnulguio ofnci0 iudicis nobili cxpc'
d lrur. quale enim &lt;)ffi cium iudicis verfacuc, cum Princeps {U3
pordbre abfoluea , lcgem generalem piO communi vriliutc
{lamir , aut confti ruir ? NuUum profcéto iudicis officium in
iIIis conrtirucndis intcruenit ; nec ad publicam veilirlrem le·
gesomnes fiunr,allt promu 19anrur: quod effet nec.:ff.,fecun·
dùm delillirionem Barroli &amp; comml1nem. Nam qua:dam Ic'
ges con(titl1unrnr V[ cO/l{lIlam , vr il1l. Mqui Jejlil,aJlit.jf. Je rd
'L'mdic. ali x ve doceant , vr in d.l.lmptrillm. 1I1i~ vt vctenr quid
.h\.ti ,tot. li,."evùj,If ~i. alia: ius publ~C:llm , alia: p~iuatorum
vtl1!tatem prillclp~lircr re(piciunE. Siquidem ius omne diuidlrur III publiclim &amp; priu~eum , quod ad fUlgulorum vrilica·
rem pertioet, 1. 1 . §. "uit..Jludrj.jf. dt /uR. 6- iuy. vt meriro non
poille B~rtoll &amp; comml1ais men ilDpcrij delinitio, ncc nofha
ctlnd -=ndz Jeg'ls gcneralis porelhtcm comprehendere. &amp;. mul.
to minùs id potert refponfum VIpian. in d. t. imptrium. cùm 0mnes Icges non puniaar, aut coerceant ddiéta : fed aha: illbeant,alla: vc:tem,allx imperent , vel admoneanr , aut permittanr,l.ltgit v lrlll4. de [eg,b. &amp; qU3ndoql1e con[ulant,vt dc:claranc
Dd.port glolf.,bi.
~
Scd legc$ t municipales faccre,3utfl:atuta, an lit men 11Il'

pcrij:

De Imperio &amp; lurifdiêt. ConcJuûo 6.
19
perij:ve! fi pra:ror cdiêta proponar,aut li ludex ordi1l31"1US CIr·
ca ea qua: ad ordmem iud,cl) penioeor, nhquid ftaru ae. hxc
huillfmod, (larura,vel cdlêta an line meri Hnpcri),auc CUIlISge·
l1eris iurifdlélioni~,obirer hoc loco quuirur. Placee nllh, hac
in re fcnrencia Baldi,inl./lullt. c. dt {rntt/ll. &amp; illtrrloc. Jud. Y[ ftJrura eius generis iurifdlêtionis ccn{eanrur, clliu~ funt rcs vcl
cauŒe de quibus ft~tuitLIr. Ideo li {larutum punl. r aue cocr·
cear dchélllm,aur in facinoro{os 3nimaduerrdr,dl cam raIe lla·
turutD elfe rneri impFcij:quoniam id nullus llarucre ro rell:,ndi
qui habcc merum IlllpetlUm. Idem li peœfes, vcl alilis iudex,
qui habct imperium merum,ordillcm aliqucm fcrllandul1l in
lite: cci minis fiaeuar: ql10niam id non porell: faccre niu ex mero imperio: &amp; quoniam id fadr , vr hoc ordine me!lùs puniar
deliéta : merito ad mcrum imperium peniner tale: flarurum.
Ca:rclùm li ~d ciuilia forenua ncgoria flarura. lianr , vcl ordo
iudiciarius feruarur,eiufdem generis iuri(diel:ionis trunt flatura,cuius crum res,vd c3uffa: pro quibus nunc f\arura:&amp; non
folùm iudiccs po{funJ de cebus [ua: iuri[ditlionis fta[Ur3,in ca'
[wus à iure permiffi"facere,ve poil Barrolum norant SClib.;1I
I-om,m popufi.ff. de iujll/. &amp; Ù/f: {ed edam ordo decurionu m, &amp;
omne collegium à lege, vcJ Principe approbarllnJ, poffunt CiC"
ca ea qua: ad eorum adminillrarionem pewneDr, Ilarura con·
dere, Vt f\oratur ÎIII.Ambiti,fojf.dt d"rtlù ab ordinrfocifNdk: &amp; ibi
Barrol. vr non fit hoc pcopnum vni, fed commune omnibus
iurifdiélionis fpc:ciebus.

D E MIS TOI M P E RIO.
SYJJMA/lIA
• J

Il

CONCl.rSlONIS
Stftimo1.

l'

r
;
J CI c.!rfiJùm-imp~;'111111N/l4'" parum

2.

rap" À1IItro imptrio. 6' dilmflt
mifli &amp; fartitif! fignifiraliD.·
c..MiRo imptri, intffilm!di{fjo.1I011 vt gtnut ;n fia j}tcie : fld 111
parlillfm.

Dddd 3

CON

�D. Fr. de Claperiis Traéhtus
CONCLVSIO

l

•

SÈPTIMA.

Mpcrium qua rarione mlnum fuerit appella·
eum, &amp; quo modo imperio inlie iurifdiélio,no'
ua (enCu declararur.
Superen,vt hoc loeo milli naturam difcutia·
mus.Glolfa t in/.illbmc4Utrt.ff. dl iMri!d.mmillfll
;utUc. dielt,quod lieut participium partem capit à nomine, tic
partem à verbo : lie mHlum imperi\lm p~rtem accipit li mero
imperio,ve til indelcgabile,&amp; parcé à iurifdUlione, vr in com.
modo pec'll1iario conliflat.Barrolus vero &amp; Scribentes cammUlllrer diellnt,mitlum imperium aecipe'rcà mero, hoc fciIicee,quod illdicis officia noblli expediatur:à iurifdiél:ione vero,
quod ad peiuaram vttllraeem.Sed li vera lie corum opinio, deberer imperiul11 non minum appellari ,Ced pareicipiul11: li de
veroque eapie,&amp; de V[roque parriClpar,vr ipli volunt.nam mini &amp;; partiel pij ligni nClltio diuerCa prorfus efi. Mi!l:um enim cx
diuer(ls fp eciebus eompolieum dicirur,q1l3ndo eompofirarum
fubftanria non confunditur'§''1uàdflfrumuflum. &amp; ibi glolfa 1.
Injit.dtrtr. dùliJPatCÎeipium vero llmplcx cft fubflanCÎA,nul.
!am hllbens fpeeierum mirl:uram,IlUt compolitionem : Iicèr
qualirates capiat &amp; mutuerur ab aliis. vr in p.\rticipio verbi,
quod non componitur ex diuerlis rebus vel (peciebus , Ccd
fimplex eft fpecics 'a verbo derillata,eeli ligm6caeionem à vccbo,&amp; à nomine inflexionem &amp; genus muruerur &amp; eapiac. Scd
qua:Co qllid mifrum imperium muruarur à mera! cùm merum
&amp;; minom imperium,pra:rer genus, quod de vrroque przdica.
tur, oihil habeant commune : fintque {pecies inter Ce diuerCa;
oppolirz ae repugnanres : liquidem nihil magis eonrrarium
mero,quàm mirl:um,&amp; eeontra.Nam inuiecm Ce expc:IIunr, al
fib i conrradicum. quoniam imperiom genlls dll1 idlCur in mcrum &amp;: mlnl1ffi, ranquam .in duas diuer(as (eparatas fpecics:
ideo vnaql1xque (peeies ex Ce perfoél:a elfe deber in diuifioncj
&amp; non indigere alrerius fpceiei auxilio, ad eius elT'entiaol con'
fiituendam : alioql1in non dicerctur perfefla. Sequitur igitur
rnifl:um imperiuffi nihil aceipere à mc:ro impc:rïo.~am enim
parrern mHlum imperium capere poteft mero , eum.omne
merum

a

De Imperio &amp; Iurifditt. ConcluGo 7.
3r
metllm imperium in puniendis eocrcendifql1c criminibus
verfeturlMlfrum vero impcrium cirea caulfas eludes cc l1{illir,
inquibus nullum erimen, aut criminis cocrCltio interuenir.
Erg" non partieipium,fed miflum ideo appellatum: quoniam
iurifdiél:iociuilts ci fcmper inen,&amp; admifla en: vt probmlt ln
d. /. imptrilll7l. ibi, 11Iiflu11I imptrillm ejl,(ui tl;Am illri[dl&amp;7/o ÎT/1. (uppleo, ciuilù.
1
Er quamuis Barrolus t &amp; commllnirer Scribenres ibJ,inre1- 1
ligant IuriCdi8:ioncm inc:lfe ~iflo, taoquam gClJllS in lua fpecie,quod przdicatl1r de mero &amp; mHl:o imperio, &amp; huic inrerpretarioni adhxreanr Scribeme~ eommuniter: r~men p~ce illomm 4ieam , non pordl: pxe expotitio veJ inrerpreratto vera
fubliftere: alioquin quèd iurifdiél:io inlie impeno, non cffet
proprium mifl:i impcnj,aur qualitas eius propria, vd fpecinca
differcnria,qua dllfctt à mero imperio, vr prxCllpponir Vlpianus ibi,dum llae qualiratc fola,ranquam proptia qualirate mini,&amp; fpccinea dilfcrenria (eparar mill:um à mero. ~oniam
mero lmpcrio,nunquam in cil: ciuiIis iuri[diého:cùm rota cius
iuriCdiélio lir fcmper criminalis. Tgirur iurifdiéHo inefl mino
imperio,non vr genus/cd vt propria qualiras,qua dilferr &amp;{eparaeur à mero:&amp; qu:r, velur fpecinea dllfcr~ria,eonllit uir {peciem propriam &amp; fcpar:ram à mero. eum ex imperio gCflfte,
&amp; eiuili iurifdtélione,qure ci incn-, ranqllam prnpria qualitate,
componatur mHlum imperium,&amp; ex his duobus velur tX partibus inregrahbus eonftiruarur.&amp; ob id qll0'lue miflllm appellarur:cùm Ollflam imperium {tcum femper habc3 t iunfdlél:ionem ciuilcm,quod non cil: in meroimperio, qllod nllllam habet iurifdiél:ionem eiuilclIù Scd ab illa cil: (tmper purum , difiunélum ,&amp; {cpqrarum,&amp; ob id merum appeIJatum.

SYMMARIA

CONCLYSIONIS

O&amp;7Alloi.
1

Drfnùil (~fllmllll;'mifli imptrij "prObaIIlY : 6- quihll-J rAtioT/ibN(.

&amp;ml/lu..
3
..f

~fifli imptrij 1Ioua

6-1JlYa drjT/ifio.
J,Jpdica (mcitioYlln tfl imlmllm mtrllnl, lItq~1 miflum :flJ imptriNfII

�r

D. Fr. de Claperiis Tralhtus
ptrif/In ·eoh.frms mrl{d,éfwli. quoJ p"lIhll /lppellat i",ptriu"!.
quod nD" tjf mtrUfN. &amp; t]I/.f fit il/a Modielf cotre/lio. ibidtm.
IIlrl{d/éf'D,qtl~ in tH m/Ho ImptriD , HOH e."'pctit I.re M4giftrAtU4:
ftd.!lU/Jluer mbtlitur. 6- iurl{d,éflo"g '1hlli. de dlutrfo fg1ll1
cMio. ,b,don.
CON C L V S l 0

Q CT A V A.

lIH imperi) Bartoli dcfinirione rcicé\:a, nos Vefan1
dabim(IS ddinlrtonem'.
'
.
Ofdradus CIl.fil. dnufiml, atcimo: i}lCIp. vmJitNIfI
(.. flru",. primus lie dcfintulr mieturri t lmperiurn, Vt
fir Illnrdiébo expilc,lndi qua:(boni:!s ciùiles, qllZ Cui excellen·
tia m~ioribllS IlldlClbllS mbuunrllr. Sed urt. non contentus
hnc ddiniriom:,(cquutUS eet dcfinttioncm Petri: vt Ût Iurirdi_
étio,quz officio Illdicis nobili expedlrur, prillararn vnhratcm
principalicer re(piciens. Ait cnim Barrolu" mietum lmperium
il mero dliiunbi 1 qualltare iila priuacz vtilitatis : cùm merum
Imperillm ob pLlbliclm excrceatur veilirarem. SIC eriam lmperium (eparari 'a luriCdié\:ione limplici officio nobili : cùm
ûmplcx lllrl(dlétio mercel1ario iudlCis expcdiamf.Et hi! dua.
bus qualiraciblls &amp;: propriis differenriis coneticuic mifhlm lm·
perillm Blrwlus , &amp;: iliud difHnguic'a mero &amp; lurifdifrione
ûmplici: CUIUS deiinicionem omnes ferè iuris inrerpretes ila
approbarunc,vc rcccdere ab ilia difficile Ût a~ impofIiblte. Ta·
men quia nos hanc di(putationem vcriratis inueO:iganclz gratia fufcepimus,non immeriro uarroli deiinirionem, qU:l.tenus
'a veritare d~ clinare inueniemus,illam impugnabimus, N2m
edi vir do~W1i nus Oldradus , propiùs ad veritatem accdrerlt
qu'am Pemls : ramen V'tilit3t1S Ccopum percingere non pocuir,
Mulr:~ enim &amp;. propè infinicx Cllne quxlbones clUiles, qua: fui
excdlenri 1 nlc' une maioribll.5 iudlclblts (ributz, quz non
(une mifl:! 1mpenj,fed quartx iuriCdié.bonis (peciei, vt Cuo 10'
co dcmnnCtrabllnus : vt vera elfe non pollir Oldradl dcfinitio,
nec Petri , urtoli,&amp; commutiis. ~ol1lam t III patres vOluDt
2. m\etLlm illlperium clCpediri officio IUdicis nobili, &amp; hac notl
ddhngu, J l Urlfdl thone limplici, qux officio metcenario ex-

lU
_

1

pedllllI,

De Imperio &amp; lurifdiél:. Conc1ulio S.

JJ

pedirur. Sed fupetiùs ln 4,.(olldM! (aris i2m fllpC:l'q uc demo\\'
O:rauimus,qllalitacem hanc vti!iearii priuaex errc communcm
omnibus lun(dié1:ionis fpecicblls, taelOnibus quaI hic non rc·
pero. Nam expellere rei.p(a qllem de polferTione,6.: eum ct:gc.re decedere de ipfa pofldlione, confiatapud omnes, illud cile
roifri Imperij,l.4· §. dlllllJf.dtdnm.infic10.I.illbtrtc4um.ff.de II/Yif!.
MINilm, ir/do &amp;. ibi norace Scribenres. Idem {j inecrdléhs pro hi·
bitoriis ve1 rdHeucoriis agatur,quibus Prxeor fLlo Imperio ah·
quid iubec , aue vetac fieri, ~.fom11J4 4ulr",.fI'jlit. de Inlerd/C7. r~·
mé Certllffi efi iudicis officium mercenarium elfe, cùm dercruiar aéboni in faé1:um,qux compeeie pro his ir.rcrd,é1:is,§fl1.!/.
illo tll.&amp; de mirTione in polfcrTionem, (~eis pr ob~ eur ex 1. Ffi/CIIfùu. jf.ex t]uib.e4H. in poJ!eJ!.eattll'. Nam né1:ionc ciulllrer i nrenra·
ta,û reus fui poeefiacem 110n facit,mIICieuraé1:or in poll'erTionem bonorlJm, &amp; l'eus iul'eCLIr à po{ferTionc bC'l1orum di(cederc. Siqllidcm hxc {euda/is mirTio, non alia ratione à iudlCe
dlfcerni mr, qllàm ve reuS hllius mirTionis exdio, vCl1iar aélons
llbello re(ponderc,1ft t! (Uil '7.11 iN poJ!i'Jf /(gal. ideo non officio
nobili,qux mifli {unr impenj,fed mercenario pOClÙS explican.
rur.Prxcerea per{ccurio(qua imploramus offirillm iudlcIs no·
bile)nélio"û \'crbo conrincellt,l.aflionù vabolJe ~mon 6- 061tg.
l'ftC/lni.f'7.ler6o.de '7.Itr6.fig"if Nam 'luemadmodLlm aébo cf! iuç
perendi in iudicio qLIOd nobis deberur:{jc &amp; perf~cueio,cfl ius
im plorandl &amp; imperrandi oflicium iudicis, yt nobis dccerna[
id lp(um , quod perriner ad eil\s officium.urc.in /, /,(0/.4 n.l O.
'7.Itrfifla 4l1te", f(rflcutio if illl imptlWllii. adco vr à denrganone
hl1ius officij , permillà {je appcllatio, 1.1. c.ft!.tpiùJ illll1u".ycFJ.
pofir/l. vr 11011 pofsit )un{dié1:10 ûmplex h~c noea ~ffic,j nobilis,
dlffcrri à millo imperio.
Accc dit qnod vcniam œrads concederc , narura/es liberos
lcgitimare, authorirarcm emancÎparionibus prxflare, 6.: alia
qua: (um ~olunral'ia: iuri{diél-ionis, ac e(iam d~crcrum in ahenatiQne prœdiorum minoris vigimi qLlinque 31\nis interponere,qua: omnia mifli funt impenj, ve volult Barr.i" d./.Imperi;;.".
17'&amp; 21-.&amp; camen o.fficio nobili nQ expediL\ocur.Er mulro min",s iudici!l iquod aétorç,rco &amp; ludice confbl)in his incerllenit. Na qllç(o guale pfficiü iudic;is vbrfacur in dallda :remis venia, ;tUt in.fÀciendo narurales lcgicimos:cu folus Princrp' "la
E ee c
faciat,

'.

�•4
D. Fr. de CI~perils TrJéhtus
fJci;1 C,&amp; non magl(tcacus. &amp; qualc iudlcium au.c he!scontdb'
CIO interucnir in :1l1rhoricarc pr:dlandJ clnanclpaclombus, al
in aliis qua: Cu nt voluntaria: IurifJlébon is, aut in alienacione
p rxd'J minoris,in quibus non officium iudlCis, .in quo rcqlllll.
cur liris concel1::ltio,&amp; fcnrcnti:! rirè &amp; rolcmlllrer larJ . (.Ji. Jt
1f.ludicù,&amp;. Ibi noranr Scnbenrcs. Ced in caulIis vol~~,ea~ia: Ill'
~lrdiébo l1i s (01" aUl horiras iudicis delideraeur,&amp; no ludlclum.
N"m per rr.'l~lti(ul11 in ba ID~lIm,&amp; aliis in lacis cxtra ~u~,ciul1l
exped,ri 'P0f! U1lC,§.ji:YlIl vero.rnJhl.de libertm. N on rum 1gltu~ tlla
il11perij ..wc!i mll1:l Imperij [llnr,fJecri llccelfe clr, mll1:um .Im.
p num non (cillper nobi lt officio cxpediri. Acc~d,r etI~m ,
qllod d.lcio r~[oris expedirur offi ~i~ iudicis. nob"l ad pnua·
c'\m vClliracem:&amp; ramen non cft ml11:1 Impcrt) , vc probacur e·
lcga nter ln /. m·.lo. §. tlll01Ù d41io:!f de tH teL. vbi ~icle V Ipia~us,
duioncm rur m,llcqlle Impen) clfc, llcquc lun (dléboIllS . (cd
CI (oli compcr~rc , clli lex,(enarurcon(uICllm vel ~rtnccps fpc.cllhrer concctlir: IlCC rccipiclld:l el1: inrcrprccarlo Glolf1: Ibl,
q'lx,ve de Aurehan:! dicirur,viciae rexcum. . .
..
Neqlle eti;1m ver.1elfe porefl: "la d lffcrenna pnuaca: vnlt·
tatis,qua volun r ip li,mif1:um Impcrium à Mcro d'ltingui . &amp;. (c·
plrari:qlloni.l m li d,l,mus Tlrii,loco public~ m~ncc\lr tln na m,
&amp;. R.efpublicJ,eo q'lO.l \lOlllent caltCre Tlrms,.1Il polfetliol.,em
domus Ti ti) micclrur, mil1:i el1: 1mperij,aurhoncace Barrolt : ~
pl'ù b:lwr in d.t.mbere c4/ltrejJ.de it~rifd.omnillm iNdic. &amp; ta~en n~
ad pri\\acam (cd ~d pubLc~m fit vcilit a te~ : fl- tllccc I~cI pll~h­
ci,cullls vriliras cil' pCiblica,/.,.§.h,ûu~Jludlj.ffde 11ljf.&amp; IIJ~. Ide fi
Ecclc'i:l in poff::1li )\lem mictarur,allc in inregrum rcl1:lculrur.
H t:c enlm fiullt l''rincip"licer ob publicam vulicacem, &amp; (unt
mt11 Imperij,d./""beru4I1ere.vt ('lbGaere non ?oOlt commuOis
defi ll i['o Snpcrefl: vt nos al iam ddini rioncm mH1:i Imperi) hoc
loco 3fferamu~.
1 Nos itlqllc 1111 11: Il m t Impcri um Gc dc~nimus , IurifdiéHo
ciuilis malonbus iudlcibus (pecialirer cnbuca. qua: propter
iuffum,coaébonem, vol imperillm iudlcis, principaltccr inter'
pOl'lirllr H:ec dcfinttio omnibus ruis partib~s ~onfh~. gencre
(cili et,&amp; aiff.:rcnriis. N lm imifdléHo Cpeclahccr trlbucs gel'lUI efl:,quod prçdlc.lClIr de meto &amp; mifto Imperio,&amp;: de ql1a~.
ta lurifdlébollis fpccie fp~cialitcr tributa,&amp;: nulh llnpeno ou·

lU.

De Jlllpétio &amp;: Iurirditl: Conclulio 8
.5
{' la.Ponitur autcm in hac dcfÎnirione vel'bllm j)rrl&lt;1ll/rr, l'C cxcIudac limplicem luri(diél:ionem qua: iure MagtClracus COOl·
petir,vc (uo loco ollcndemus. N3t? cùm miflum ImpwlIlil
Cpecialicer crlbllarur,vc volunr glana: C?D1Ir.lIntccrapprobacz,
in §. iuftuY4nd"",) in 'W,~, ,"/ri/dlfJIOllf. In Au/h. Je drfe,!( (lU/W.
glo{[ i" 1. plAur.in 'II~bo, ex offt~o. c. dt ~rJ4n. ~ud. gloil. In 1. ne~
(,}J(lIgij1rlllibllJ.ff.tlt l/1/ur.qua: dlcunr ml nllm JIU p&lt;"rIll m m21.on
bus magi!1:ratibu!·CpcCÎ1.lirer fuH[e Ci ib ututn ~œ . 0 r l/HO
&lt;:ommuniter rcciplcur,&amp;: ab Scribcntibus appl ob.cur,lIIl. J.d,
1f.eilMcul mand. confequcns dl:) vt iure Magtfrrac lis lion com'
petar. Nam conrraria [UIlC, &amp;: rcpugoanni,lure Mag,flratus
comperere, &amp; Cpecialirer elfe rcibllclIm. Bene igicm !cparacur
mil1:um impetium à iurifdiéHonc limplici, quod hxc iure Ms"
gifh.HU$ compecar:iIIud autcm fpccialircr lic cnb utu m.
Segregatur edam mi{1111ll impccium à mero illa qllalirate,
&amp; pr opr i ~ differenri2. quod milhlln circa cauffas ciuilcs verfa·
tur:meruID aurell1,circa crimillalcs.
Poaremo ,miflum impcrillm di(ccrnirur à quarta iUli(dié.l:ionis (pccie , fpeciahcer cnbura, 111.1 dllfcrenria lx. qllahtacc:
quoniarn mifilll11 imperiulll Colùm perrinec ad iIIas cau{fas
ciuilcs,qllarum lis prillcipalirer ~rdillarur ad ()brt~clldllm p~! "
ccpcum,iuffum,ve1 coaébonema IlIdlce:hoc efi, elus Jmpcr~u:
&amp; plOptcr qllod iunrJifrio princip~li rcrinrerron ir~r '.&amp; prin'
ôpaliter ordinarur.Nam ahz cauŒ-r ciuilcs,cdi .maloJ.,bus.'udicibus fpecialiccr line tribuca::fi ramen propcer ImpcClum,IU(.
Cum vel c(Xlébonem iudicis implorandi, lis princi paliccr Ilon
in(U:uirnr,llon (um mifli imperij : (cd quarta: (peciei iurifdiaiOllis fpecialirer cribmx, qux non indl imperio, aue iIIi ~Il
2dmiaa. {cd cfl fpecies proreus diun(a &amp; feparara ab ImpCtlO,
&amp; Gmplici iuri(d"'liollc, qua: iure Magifirarus. compecir. vc
(unt omnes c311flç&amp; qllxfiJOlles fbrus,qua: (pccla!tccr rnbull. tllr maioribus iudicibu s:nec iu{fum iudlcis vd im pcrium pofili lant.l.nm dtjlillgutm/p.§.IJllldHlu.jfde rmpt.Albllr. &amp;: dano ru toris,/.",ufO. §. tllforù d41io.ff. dt 111ft/. lx. orones alia: cauffa: mcrè
ciuiles",qux lure aétionis in iudicio craétamu r, cxcedétcs (um·
mam rrccentQrum rolidorum: &lt;]uarum iuri(dlétio ciuilis non
inca Imperio,noc proprer impcnom inrcrponilllt,vr miA:i im. perij effe PQffinc.{cd rune quart:!! fpccici iurifdiétionis : vc (uo
Ecce 1.
Ioco

'.

�•

3/$
D. Fr. de CIaperiis Traébrus
loeo inferiù, fll!iùS oftc:ndemus, qllam qn:lrram iurifdiél:onis
fpc:cicrn dcclarabimus.
Hxc aurem nofira dcliniClO omncs bonx d.elinicionis leges
cominct.na cl.uè cxplicat naturam deiiniti, &amp; nuHum efi mi·
ftllrn irnpenllm quod hac delinitionc nOIl comprchendatur,
que; bene conuerriCllr Cllm fuo dclinito.
Sllpcref!:, vt tingulas pJetes dcfinirionis veras elfe iure pro·
bemus. Et InpfJml s,qllod mill:um imperiul11 non comperarlu.
re M.lgif!:ratLIs, fedob fui cxccllenriam rnaioribus illdiclbus
fpcc'J.lircr lir rribllClll11, ccnem com mllnicf"r J:&gt;&amp;él:orcs in/.I.d,
die. CÙJ4 ClIÎ."",nd.&amp; glotf Ibi,ac probarur i" /.~a qll.ljf4d "lIl11ieip.
vbi ea,111X t'unt milH impcnj, M.lgJ!1:rarus mUllIcipales faccre
non polfunr.Ergo iure Mag,ftr:lcus, non compcmlll:alioquin
Magllharus municip.llcs eafaccrc polfenc, ibxra Glolf.",d.I.I.
ÎlJ ':Jerb~ ,//I~ vero ùm M.1g!flr.'III4.de ofIie. titiS Clli m"nd.hanc lcquu.
cur Scribcmcs commllnircr.
O!!..od aurem miA:lIm illlpcriurn vcr(CCllr rolùm circa cauf{as clUdcs,&amp; hac de callib ddfcrar à rnero imperio,probarur i".
d.!. lI/btr~ C.lIur( jfd~ ùmfd/C7.omnillm iud.'" /.(11 1H~.jf.aJ ml/l1Iei,.III
1'4.§.d/lttJ .l fd( dllmno infoc7.N4m caulfa: omnes lbi enumerata:,
runr Cllllies ~ mifii impetij, vr volunr omnes. probatl1r edam
ab enumer.lcione c.1uf[.lrum mini imperij,qu3s ponic Bartolus
pcr (ex gradus,;» d././mperÎII1I'J.à num.17.v{tl'Je ad 11.2.2..quaru ouI·
1. crim llulis dr/cd omnes funt ciuiles. Eti~m probatur ex re.
(pO 'l rO Vlpi~n, il1 d. /. ;mp~rilim,v~rfmiflllm impu/llm dI,clli niA",
mrifiilt7Jollldl , tallqu.\m pars inrcgralis (uo toro: nee [epami
floteA: ~b Imperio dia iunfd.lél:io cùm ex impeno gcnctc,&amp;iurifd lél:lone Cllllb,qua: imperio incfi,liat mjfl:um imperiu,quod
à diglllori &amp; principali fnir denomin~tum .
~,bus ddferar mjfl:um imperium à quarta fpecie iurifdi·
él:JOflIS iam di:t"irnus.Nalll caulfa: huius quarra: rpcciei iurifdi·
lbonis,no poA:ulanr iulfum,vel prxceptum, :lur aliud imrenu
princip,liccr: nec rubotdinanrur ad illnd, prout lir in Coillffi"
qux (li ne miA:i impcrij, qux principalircr incencantur prupler
iurfllm,eoJétJOnem,&amp; impctlllm obrincndil à iudice. Na lina·
115 Clu{fa,&amp; reopus caullàrul11,qua: (unt mini impcri) ef!:,vc iu·
dex impcrcc , iubcat, am vcrct,vcl cogac [uo imperio aliquid
.6..:ri, veJ no ficti,Cius im peri), quod clllilicer il iudice petüu dt

Dc6

De Imperio &amp; Iurifdill:.Conc!ulio 8.
37
E&gt;elinicionem nollram oppugnarc vidccur ccxt. in l. 1. §j,'.
6- Ifjfd( offc.âHl (ui.in quibus iuribus fcript\1 dt mand.Ha iuri[dlébonc priuaco,irnperium quod non dt mClu cfanli:c. E~.
go 1111A:1\111 impcrium: quoniam non flint Iliu duit fpecies in.perij,mt'rum &amp; miRum,d.l.impmum, ntC cil dablhs mtiJ Ipc,
cics imperij, vc ctiam pulgorrus fu ou!Jrcr pcrpcn&lt;1li in d.I.f;I.
igicll[ fi mifium imperiu ttanGr mandata 11I1 :fdllbone, frqui·
tUt illud non clfe fpccialiter wburG, {cd lure Magdl.atlls rô·
pcrcrl!,per rcgulam,/. l.d~ offic.eitl1 ClIÎ.Ergu falf. l1 0ftl a de fiJ.itio,
qua dicimus miltul1l imperiul11 dfc fpccialHcr tIIbutum. Sed
facilc cft rcfponfum:quonJam i11a iura, non Inquuntlit dt h"c
rnil10 impcrio, quod nOl hle dclinimus: [ccl de couellionc
modica,quxiurifdill:ioni cohorret, vt probalH illa Illla 111 "hs
verbis,q/loni.'jillt modicA eomilicne il/rifd/lfio nNlid rJl. Er ir2 gloll:
ibi declat3c ill~ iura, &amp; in b .&amp; il1l. MAgijlrallbmjf.dr hrifd.om.
nillM illd. &amp; ibi n~rt. &amp; communiter Doll.qua: qUldcm n.odica coercHio, non facic fpecicm iurifdliliollls allt i~pcrij,q uia
IJon cf!: neqlle merum, neque ruillllm imperium:ftd dl n., di·
ca coercilio,qux coh:rrcr IIlnfd,étioni,&amp; linc qU31luIJa \UnI'·
diéHo explicari polfec. Et CÙIO lir r3nquam acc( /làl JUm, &amp; fcqucla iurifdill:ionis ciuilis cui cohœrer, rrqnitur eriam natu·
ram J!lills,tanquam (ui pl incipalis, &amp; tcpllt3tUr CÎufarm g~nc.
ris vel fpecici iurifdill:ionis, cuius en cauflà, cui m0dlca coer·
cnio accedir. Ergo aliud dl: imperium merum: alllld impcnu .
mif!:um: &amp; aliud imperium, qllod 110n ell: ncguc mcrum, ne·
que miflum:fc:d cA: acceflàrium "Iius IIIri(dlll:iollnil cui te hx.
tct,quod non (Jeir Ipeeicm iuri(dlllionis:f(d vr 3CC(1r0IÎum,
fcquirur nacuram iurifdiltionis cauaÇ cui acccdlt : Gue cll,nj
{jr iurifdiél:ionis fimplicis, ûue iunfdlllionis c\llliis fpwal.tcr
cribuea:. ~oni? m omni iurifdill:ioni cinili cohxm ha C n o·
dica cocrCltio:ideo non appellarur merum vel minum Impe.
riu,red lmpcrium quod iun((hétioni cohc;rer, quod in iure ap'
pellatur modica coercitio,quç (cmpet famlll.mu iurifdlélJoni,
&amp; appellatur aJoiquado impcnu qlJod non ell me ru : hoc cil no
fepatatum ~uc dlfiinél:um 11 iUfl{dill:ione, cui perr~cuo cohx·
rcr.quol1iam fine illa modica cocr\:·itÎonc,vel fine illo illlperio
quod merum non ell, nulla iurifdillio explicari pollèr, (1.1., §.
fi. &amp; I.jnal. Ideo nOI1 c:ollrradieuor dIa iura delinirioni nonror.
E cee 3
QE,a:

�3S
D. Fr. de Claperiis Traél:atus
Q:!x autcm lit illa modlca coercit!o a.ut ilI1p~rium
n n en merum,declarat Bart.;.., I.MlIgijlrlltlbl#.

q~od

dt lurtfd omm"",
iudlC. ibi quoquc Alexand.laC &amp; Ludouic:. Roman. Paul. de
C aO:ro ,in d.l. l.§.ftn.ccd Romanus in d. L M.fgifITAfibsu. nu",. l .
in illo articulo, ..n Icuis coercitio tit meri vcl mitH impcriJ,
CIt'(Tdntcr dininguir: cuius difiintlio admodum lingularis dl,
&amp; ~ plucis a~hu~ ani~·l:ldDer(a. ita Y~r.nle (u~mus ~c doél~ffi­
mus dlO:ingult. aIt eOlm , aut COerCltl0 modlca pnnclpahtcr
inc&lt;!rpolllcur ad vindiél:am publicam, Vt delit.ta puniancur , ~
cO: meri imperij : aur interpoOlwr rarlone alicuius prillarO!
vtllir~tis. &amp; tIlne (llbdiftinguir , dicens , lut cocrcltio iIIa
principahrer imploratllt, vr ql1ando perÎwr miffio ex primo
dccrcro, &amp; runc quia principalirer eoereirio Ilia modlca, vcl
coaélio implorarur à illdlce, cfl: mini impedj: de qua loquitu rI. ùlbm.1f de iurtfd. om"ium iud.&amp; l.ta tff/&lt;f.1 f ad ml/niC/plll. aut
vero cocrCltlo 111.1 modica incldencer venir il, cauffa mcrè ci.
U1h,ad ru en:iam vel iuuandam iurifdiél:ionem clUilem iudlcis.
&amp;. rUllC ranqllam accdfo rium en Wius genens iunfdlélionis
&amp;. CTradus cllius en eaufra cui accedir. &amp;; ha:c coercirlo non fa'
clr[pccic~l lun(dH':tionis:(ed tanquam accel10rium &gt; Ccquitur
Il &lt;ltu ram fui principalis.
.
Eoam vid cr ur ddinirioni nol1:ra: repugnare ccxc. In J.l. lm.
prril/m. in Vtif. TH/H/lm Imptrium tH, cui (fia", ÎtiYIrdiai~ intH. CÙ~
in iure iurifdlébo accipiatllr pro illa,qua: competlt lure Magl'
l1:ratus.Ita coi n1 acci pitur iunfdlél:1O ffll .1.in ver{cùm alid! iNTid/mo uiam,l pr.tfontt dem,tndrtur. &amp; ibi norar glolfa. Nam.iun[dl.:tio relara ad Imperiun1,accipitur'a Scribemibus nonns,pro
iu rifdiébonc qua: compem iure ~aginratllS.Ergo miflum imperium,clllln:c iunfdlél:1O inen,qu~ iure ~agi~ratlls compe·
rit,non porcl1: dlCi rpecialltcr e[e rnbura. cum ILlre Maglfirarus cl.lmpererc, &amp;. [pecia hter elfe tribu,um , fim con traria, &amp;
pel1ltùs rcpugllantl~,d.l. 1.
5 S"d hUlc argume mo t rerpondemus &gt; Iurifdiél:ionem il·
lam , q la: indl: mil1:o im perio, non elfe Ill am qua: iure Ma'
gil1:rarus comperir: 31ioquin miO:um imperium compc rcrcr .
ecJam mUlllcil'lllibus Maglf1:rati blls: quod fal(um e!fe proba.
tu.r ex rcfpon[o V Ipiani ln 1. (II 111,(. ff. ad mumcil./' &amp; in 1. lit,
MAgi

De Imperio &amp; Iuri[dit\:. COI1ChlÎlO S.
3?
l&lt;fagiffrAtib.jf. de jllumls. &amp;. en eommunis Scribentium opinio
&amp;. llldubirata. {cd iIIa iutl{dlélio ,qua: indl: mino impcrio, clt
ÎlItifdlél:io fpecialiter tribuca à Plincipe , vd à lege. Ideo non
compccir iure Maginrarus, nec Magifiranbus municipahbus
fuir conceffa: [cd prxfidihus, &amp; aliis IUdlclbus maionbm rc·
(crl/ara. Nec vcrum en , iuri(diélioOlS nome n ad [olam luri(diél:lOnem , qua: Ïlue Magl l1:ratus compctir, percinere, quo·
ries opponitur imperio. Nam (vr [uperiùs demon firallimus)
ÎlItifdidlonis generis qU3tllOr cùrn Î1nc Cpecics Ccu genera,me'
rum &amp;. mif1:um imperium, fimplex iuri{ditl:io qua: iure Mag!{harus compcrir, &amp; illrifdlélio CÎuilis fpcci allrer rriblHa, qua:
impcrÎo non men. Ideo illa iuriCdiétio ,quO! inch impcno,lic~c fit çiuilis , tamen non competir iure MagiO:ratus, Cc~ Cpc.
cialircr cribuicllt, &amp; propter impcrium principalircr InccrponÎt LIr : ideo appellarur mifrum imperium . Et hcèr quandoque
in iure iurifdiélio, pro (ubietl:a mate ria capiatur rhia e plO
illa , ql)Z iure MagHl:ratus compcrir , vr;1I d. l.. r. 'Uer[. cum ali.if
iuri(dltflo etiam J pr1inte dmwldtllir.vbi traérarur de caurlis,qulë
poffunr dcl"gari. Merito icaque {ubieél:a mareria hoc admIt·
rir,imo necelfario' defiderat illam inrcrprecationem . tlm cn
pluribus aliis in locis iurifdlél:ionis lignilicacio larior eft,prouc
{ubieél:a mamia (lladcr. &amp; probarur hoc in ti./. 1. &amp;verJi· &amp;fi
qu.t I/Ii,( {llIIt fimj[tJ, illri(diElimem jiWl1 m411dal1l. vb i iunfdiél,o
{umicur pro mero iml'crio. ~ in 1. 2,. dt if.fc.proconf lUnfdJ(~lio
ibi accipitllr pro voluntario: .~ ûcdiuer[o modo, pro Cubicéla
maceria, accipirur.

SYMMARIA

CONCLYSIONIS
N01l4_

J
2.

Mifti imperij 11011 folll,q/l&lt;t flli principifont rt(trl/ata.
. .
IN CDltcrfoone meri &amp; 1I1ifli i"'ptry, nOR vmiunl f4, 111,( ?mffi
imptr, maxi",; dkit effi BAr/oIH6.

CON
..1

" .

.

�D. Fr. de Clapcriis Traéhtus
CONCLVSIO

NON A.

~~~~ili!nc narcoli mini Imperi; maximi, gradum merit~

l

•

reprobamus.
1nquit 8 arrolus in d.l.imperillm. col.ptlllllt.num. 17,
~œ~ quoddam elfe miUldm imperium t maxlmu, ql10d
non potel~ expediri,niCi pCt (olum Principem:Cicut due vcnii
:tt3cis,interponcrc authoriratem arrog:ltioni, vel emanclpationi infantis,aur Icgitim:ttioni ex principali re(cril'co f.léb:.Omnia ha:c officio nobili expediuntur ad priuataru vuilt3tcm:
ideo mdl:i Cu nt impcrij,inquit Barrolus. Cuius (enrentiam fc·
qlluntur communitcr Scrtbenres.
Scd pace dicam tlnti vid , li ha:c nOI1 pOtrllnt nifi per Colii
Pnnclpc:m cxpcdlri,vt cum Barrolo Cenrit commuOlS iuris inrcrprewn1 fchola, quomodo crunt mifl:i Impctij, aut altcrius
(pcclei imiCdll1ionis:cùm iuriCdiél:io ad (olos Magdl:ratllS pcrtincat, vrpote 'a Principe data:in Principe non cadit Ilia dtfboaio iutiCdléHonum,qlla: in Mag,fl:raribus conCidcrarur.Slqui.
dem in Principe omnia illi competl1l1t ratione [uprema: pote'
{bris, qux el~ abColuta &amp; indilll(a in ip[o Principe, vt emm
ânimaducrrit Philip.Dcc. in d.l. Imperillm. col. 10. nrlm. 54.000
enim in Principe efl: iuriCdiébo cum necdlitatc iutifdtCcndi,
(cd dl tota abColura &amp; libera,I.Pfincepsjfde lcgib.
2.
Hoc probawr eciam t alia r~tione. quoniam fi Princrps
conccdat allcllÎ in fClIdllm terrirorium cum mcro &amp; mïno
imp~rto: ccctum efl: in hac inueO:iruta non :comprehcndi ca,
qux B.m. dixit clfe impcrij miO:i maximi. cum illol fillt Pnnci'
pi rc(eruar~,qux non venil:nt in tali .conccilione vclllludh rura, Vt notat Phil,p. Dcc in d/éf.l.imperi/lm .ClI.JO.nllm. 54· 55 . Nec
repllgn.lt qlloJ Comitcs Palatin! ab Impelatore vcl Cummo
Ponttfiee crcari,polfunt ex potefl:acc fpcciali ilIls rribut~.lcgi"
tim~rc (J'mios , crcare tabellionas • &amp; fa cere qua: flint fnplctni
milli IInpcrij:v t not.lnnocent. iRc.cum p.JabdiJ~.d( jid.injlrlll"mt.
~un ia m crfi rcgalia, &amp; qua: Princl"ps libl rereruauit. poflit
ipk Prtnccps i:l ,l [pecialiter concedcrc alicul ,&amp; cre.m: Comites P ,llmnos, vr voillir 11l110ct'.nt.in d.c.cum p. labrl/io. &amp; Ibl Scdbenrcs t.lmen li dl.l qua: conceduntur à Pl1llcipc non comi'
nent

De Imperio &amp; Iurirdi8:. Conc1ufio 10:
41
ncnt in rc illfrlloo, coa8:ionével cocrcitioncll\ realem,aut perConalc:m:in quibus,vt dlé1:um d~ rUpCrillS in 3.conclll! n. 3.confifl:it
miO:um impcrium, etu ad. publtcam vcl prillatam vtilitatcm intcrpo n,lIltur:&amp; Cille plenam habcam callfr~ cogllltioocm,ÎllIc Cemiplcnam,non crum milh impcri)quoniâ à quo r~mouct"r impcrium gcnm, quod ln coercitlone,luiTu, vd coaCbonc cOlllil1:it,
omnes CIUS l'pecles qlloquc rcmoueri nccclfc cfl:. ~cd crut quarta:
[pCCICI iurirJid:lonil j SCllbelltib. adhuc non animadtlcr(ç ~a
tarionc,:ncc comprob:uio rc(cripti Icgiümatiol1ls, vcl arrogationjs,:\ut .Eraris venix cOl1c"flioni. ,&amp; ali awm caulfarllm, qua: miO:i impwj Jlci~ B,\Holus faciend.là Illdice, min i impcrij elfe potell:, crti :l iudiet: fi~t ,cx eills ordilwia iurifd lé1:iollc reCcripto
Princlplb excit~t.l. cllm ill illis c.llIfIis nllila coercirio, iU{[llS , vc\
coaJ:io ,1IUdl";"; prin ipalitet implorccur, {ine 'luibus impcCilIm
mCtll m vc\ mil~um cITe nou pote!\:. Nec ctiifi principale re(criprum cx C.lUOIS iam .liais impetratum, non effet cxeitatiuuIU
ordinJlÎ.c Illrtldl8:\Onis iuJicis,ad qüem r fccipcllmdirigirur,[rd
{jr ,ldcgaton um:adco vr iudex no ex ordmana fIla iurirdu~bon :
[cd &lt;:x po(cfl:arc dclcgata,&amp; ex delegatis authoritare f~lùm proced.1t III db LJlIflà libi ddegaca.eriarn tune cauffa illa non ciTet
mifl:llInpmf: ùm illa coercido, iulfllS, vcl coaaio principaliter
non implurcrur : [ed crit quartz fpeciei iuri(diél:ionis (pecialirer
tribm;!;, vr dlc~m luu loco.

- - - - - --_._------Sf/MMARIA CONCLYSIONIS
I) WmL .

1

01fljli Impui) non l' (ogll,jim dl viribus fintenti", vel Arrcfti,Qj,

ji'ppÜ,afSomm.

·
m

CON C LYS 1 0

D F. C 1 M A.

Va rarione edam BJ\'toli grldum mifl:i imperi) ma.
ioris improhamus.
.
'
Dlclc Bartolus ", d.l.imptri/lm. (ol.prrml.mmm. 1 &amp;.
• . ' C)uod miO:lIm itnpcnlloo maius fl:,cog 10fcere de viribus rentt:llrtx oh (lIrrliratiollcm, qllz pord\a, (oli Principi &amp;
Pra:fcél:o pra:wrio côpcrir.&amp; fequllntllr narrolll rô ml1l1ircr Dor ff f
8:orcs

�41.
1:). Fr.de Clapcriis Traél:atus
él:ores. Sed cùm hxc cognirio pnncipalirer non fiac proprer prxcepeum, iu(fum ,coaél:ionem vc1 coerClrionem aliquam ImpctÎ):
fcquirur Ilia nOlle(fe mitl:i imperi). quoniam à quo remoucrur
impcrium gelllls, olnncs ellls fpecies remoueri quoque necdfe
efl:. ~c; emm coerclcio,am iu(fus principaliccr pollularur III (cp.
plJcarione.Nam in illa (olum pof\:ularur,&amp; agitur,vc hs fenrenria
rerminara reperarur, &amp; irerurn cau (fa iudice[Ur "w,hmf.!j,ufi'p·
plwllio.C.de prmbUl Imptr.offir. &amp; nulla Icgc reperitur expre(fum,
vc hxc poref\:as fir mitl:i irnperij : &amp; erubefdmus fine !cgc loqui,
l.llIam.C.dasll.ft. ~in imo fi Princeps conccdcrcr alicui meruOl
1 &amp; mitl:um imperium,certum t cf\: ex hac conceffiol1c , nOI1 rranlire potefl:acé cognofcédi pet fu pplicationcm de viribus (CI1tCl1.
rlZ,auc arrdh:quia ha:c potdl:as fub mcre vel mitl:o imperi"noll
concinerur. am fi concincretL1r,procllldllbio veniret,lft !juidfAru",.§.mUrtmfllm.jf. de [(gAt. 3. quomam &amp;cllcrallbus femper (pecialia Infunc,lftmper..le reg.illr.Prxterea,cum cognitlo per fupplicarionem ad euerfioncm fenrcnri:l! rendac &amp; ad ci us re(cilIionem,&amp; in ci us fu pplicariol1ls cogntionc lis (cu procc(fus rcperirur omnino, &amp; rCUldc:rur: vc mcrico cognitlo huius (upplKarionis,ccn(en debeat Cillrdem generis Illn(dlél:ionls,ClI ius erat cauf.
fa l:lm arrello deci(a. Ec in G:dlia hxc rem IlTi 0 , (culiris repCtltÎo
noua', ex Chritl:ianilli ml Regis ediél:is , debee fieri apud coCdcm
iudices à quibus fUit iudicatum.

- - - ----------------SYMMARIA

CONCLYSIONIS

rn"aim~.

Dario b0110rum poJ!ejionis,ql/";us tribllit ,n011 eJ!mifÎlI11lPtrlJ.fid
JimplrcÏ4 iurisdrc71011is.&amp; mlm. 2.. film qllArtJif mugIS (impluÎ!,
'fuàm Imp6rj",:IiCllllr n. 5.:&amp; d.
3 0l1lmm &amp; m'.flllm impmllm, ail) dtjnire,al'J ptY tXl11lpia dula.
rare VOIllijJl V Ip/lflmm in d.l.lmpmum,rxli"flmarl/lJf.
4 DIEho eriam pojifa in d. 1. tmperillm ,in 'lIerf clli tliam illrifdiElI~
jnejl.'flild Implicel ,ibi.&amp; IIIIm. 6.
7 Dtclara/io 1101111 &amp; vera ad Itg.imperium.&amp; quomodo ügmda fil lilera illllii refP611fiV If.n.!.

1

CON

De Imperio &amp; Imiîdié\:.ConcluGo Ir:'

CON C L V S 1 0

'H

V N D E CI M A.

Va edam raeione mif1:um impcriu paruum,
quod quarro gradllloc:lUit Bartolus,iurc rc·
peobamus.
Aie Barcolusill d.l.imptrium. n.1o.mif1:um
imperinm paruum ef1: iIllid. qllod fit cum
plena call(Jx cognieionc: licèe non habcat
cocrcieioncll1 rcalcm, vcl per(onalcll1:vr da·
re bonorum polfcfTiol1cll1,qll~ iLlS tribuir,pronûciare de mirrendo in po llefTio 11 cm ex Cecul1do-dccrero: inrerponcrc authoriraccm ill alicnarionibus pra:diorull1 milloris,auc in rran(aéhol1ibus
.alimenrol"Ul1l,Cllilis opil1iol1cm Îcquulltur communjrce Dollores.Scd,pacc ClllS dlcam, quolllodo erune mifii imperij, li coaél:JOncm rcalcm vel pcrConalcm ( vt ipfe aucumat) non habcllC!
CUI i mpcno crunr mlfl:a , li nullum Ut Impcrium ? am (uprl! ln
0[/'11111 (ollcll{ 7J.. ,. demonf1:rauimus, Impcrium mif1:um cITe, cui
iunfdiél:io lI1cf1:.qllod in iulTu,prçcepro,coaél:iol1e,vcl coercitione
con (if\:IL 19irur li 110n (une mif1:i impcrij, quo modo erunt mi(li
parui ? N am à quo re1l101lCrurtOrum ,lingu las eius partes remoucri qllOqllC necelfc cil. Ergo nec magni nec pami ,aut alterillS
gradus mlih elfe polfl1t1C,fi mif1:i imperij non {Ullt. accamen mi(lionClll in po(JenÎonem, qu~ nt ex (ccundo deceeto in caulfa
damni infcél:l , vcl noX"ali , mifii imperij elfe non malè dixcri s: cùm pof1: primllm dccrctum fiat, &amp; proprer pemicacieacern &amp; conrumaciam inobcdientlS iuffui il1dlCÎs , &amp; impcrio
Maglfl:racus principaliter inrerponatur. vt fl1fiùs {uo loco demonfirabimlll.
S mentl.\ Barroli,ql1oad bonorum polfefTionem ,conlirmari
vidctllr ex V Ipi.\ni rC(I'0n(o 111 d.l./mpmllm.illvtrfic.'fllodin daIJ/f4
bon~Yllm F~/rrJ'iol1t (OfI(rJh.per quod la(lIIl. 1. (~1. 1. ill txpltCAliom
gl1fI"n 't'(rl",,l-ol1ommff. dl illY1dtéfi8m Qmlliul1I Iud. dicit, mimndllm dl~, quod rJnropcre Ibi glolfa laborallcrir ad probandull1
d.\cionl'1n bonorull1 polrclIiol\i~ cil;; mif1:i impcri), cùm (inql1ir)
{je de hoc rcxr\\s exprclll\s /li d.l.impcrilim. vbi mif1:um impcril1m
dl ciellr elle, quod 111 danda bOl1orllm polTcfiionc con(i(\:ic. (ccundùm OI\1I\1UlJom imclleQ:um haé1:enus recepmll1,&amp; ab SeribCI1t1bus approbarul\1.
Hff ~
Scd

�D. Fr. de Clapcris T ra fr.ttLl S
Scd p~cc rius d Ic.lm,id minimè probari alltelici potdl: cx illo
texru :imo potiùs totum oppofitum Nam vr D:utol &amp;Dofr.com·
Illunircr volullt, l.illlperiunl, non [olùm de mcre &amp; millo impe.
rio/cd CClain de illfi rdlfriol1c fimplici trafrat per exépla. quamuis Angcl.ibl, &amp; Ilonnulli exifl:irnenr in illalege de/ilüri i11crum
&amp; mifl:um impcrrurFl per ruas e()olltia~, &amp;: qUldJir~tcs, proptet
verbum rubfl:.lI1riuum ibi pofirum) ellè nrl:lC ligl1llicariuul11, quo
v(us cil: VlpiJnus in ill.llcgc. qua: opiniù fOrLatli~ vcrior &amp; rei:1'
prier cfl::cdi communis fir in comrarium.
.
Ideo fiue dclinitioniblls VlpiJnllS fit v(us in illa lege, (iUCt·
:z. xcmplis, \frroque caru verum cil: dationem bonorl1m poCHliul1;s &lt;.:x illo n:rpu nro non c(fe mifl:i impcrI), (cd iUI'I{Jlthonls
limplicis poriùs: prout &amp; ratio ciuilis, &amp; imperi; lignilicatio de·
3 mon{trar. Siqllldem in Ilia Ic:ge Vlpl:tnllS docerc t voluir, liuee·
xemphsfiue delinitlolllbus, qUld!lt meru impcrium,&amp; quid mi·
fium, iden ai [,Imlcrillm /Jut /Wcrum, allt ml{/slm rJ1. Ulfcmm imfl.
r;1/11I eJl,habtrt gl~dlJ lOIif/oftcm ad al1im:ldufrtel1dl//t1 If) foclI1mfos
homiuu, quod ai ..", POll'M apprllatl/r. Dcindc Vt declarcr quid fit
mlll:u m inqlllr: Jlfiffll11l impmllm if/,mi CII.lm iur1dlc7IDimjl.Ha:e
profcélà elcgans brcui ~,&amp; eflèlltialis defcrrprro aut dclinitio mi·
Ch per rllalTl (felHiam &amp; propriam dllfercllCl.ll11 qlla millumà
mero impcrio (cparatur. Siquldem nulla alia ratione diffcn à
mcro,nifi qllod miO:o iller'\: eriam iurirdiébo cillilis, eÙ l11l11Crllm
imperium nl1l1l1T1 habcac ciuilcm illn(difrioncl11 red crim inali
4 tcr (emper agarur ,&amp; ad crimini, vindiélal11. Vnde t dccipi.
eur ACCLldi~l~ in inrerpretarionc IlIqru vcrborum,dull1 cxiflil1lJt,
difrioncm rtù,m implrcarc Ibi merom impcl'lum :qllia 11110 'mpli.
cat Impcriu genl1s.q\lod prxdlcarur dc mero &amp; de millo,&amp; illcll:
rnifro tan qua genus in [ua rpccie. Jm impilcare non pmc!t merum impenul11 , quod cil: (pecics adLll;rra &amp; oppoliea mifl:o ideo
implicat impceium genus, &amp; cxplicat iurirdiéboncm Cill llcln,
qua: etiam inefl: huic impcrio: &amp; qua velur propli:l dlfl-Î:rcmia
mlf1111T1 impcnum à mtro dill:ingllltllC , &amp; reparatur. Ha:e drx i(fc ('l[ (it pro declararione illlllSverfitut. miflNl1J II'fJ/mum cjI, CNi
etiam iuriftltél/o mejf : qui mentes iuris intcrprcetll11 haél:cnus
torfie.
Rcliquum cil: \ft ad il1ll:itlltam qux{boncm reucrtamur. Cuius
dcciiio pendce à dcelaratione &amp; iuO:o imclleél:u d. vtrjiclIl. qllDJ
in dJ~
H

t

De lmpcrio &amp; Inrirdiél.Collclu(io.
4f
d.md" bDnortlm poffillOl1t wf:JZ,r. qucm Bmolm &amp;: communitcr Sctibel1te~ imcrpreranrur de 111111:0 impcrio. vlllcnccs , l't c..
xempll1m mdli imperi) fCI irf,rie Vlpia11lls ibi.vndc comproha.
tum iam cll,&amp; pro maxima à Scribcntiblls rcccp[Ulll,llarct L,o· 5
l10ruIH porkniollcl1\ qux lUS rribuit) c(fe mil1:i imp n). IJqllc
probalH ex d.!.imperi/l1n .tn dlo verfql/od ln dand'l:quol1iarn a\i\ln·
de id prob~re no n po(fullC.scd bene intclligcntlbus &amp; reé1:è dif·
CUCi':lltlblls ,&amp; pcrpcntlennblls, vcrba iIIius Icgis , l1ihil mmlls
proba nt '1lJàm 1lIud ad quod allcgantllr.lmo probant magis op·
po(itllm.Slquidcm G1105 illul11 vcrf.rcferamus ad millum ImpeJ'iuln, vt difrio qllod, ibi rolit~, Gr rclatiuum fl\~11: .1I1[i:c milh
imperl)Jcqucrll( ex hoc necdfaria conc!\I(io, quod omue miO:um imp&lt;.:rium in dauda bOllorum po(fcfTiollc con(ill:it:ncc vI·
tcriùs progredictur.Nam rclariullm qllod,fubiunQ;l1m gcncri (i.
rre copula, rcllringir ip[um gcnus , &amp; gencralcm dl(po(irioncm
prxccdel1tcm, ad id qllod dirponitur ill orarionc, clli rclatluum
adücicur,l. 3'§ Cd tamen dd/cc1io.ff. ftC le!,4/. 3.Barr in I.omrm prfl/!i.
col.r.in l .oppDfde IIIjl1l.&amp; Îlm.&amp; ibi Iar.nllm. 19.&amp; ln 1.1. C. de /;'111ma Trinit. Ex quo feqllercrur totum )'Pilli impc1i)traébellm, in
danda b0110rum po(fcfTionc concllldi quod qu ~ m lit f,llrum &amp;.
abrurdum,imo ridiculUI11,n emo dl:.qui lion videar.
Scd quonialll hoc argutncntum cos nimis prcmcb.H:vt iilud
tlnqu:Jll1 (copulum virarc po(fC I1t, ad aliud confl1gill Ill' , diC ' I1tes in illo vcrf.vnul1I dlllltaxatcxcmplul11 poni mi/1:, ilnr fi ) ,~l.
rclatiull m ibi impropi iari •&amp;. cù m cxcmp)a 11011 rc l1:rillganr 1'('gul~m,ideo OI1lIlC mi!'cull1 impcriuOl nOIl in {ob bonorul11 Fofre()lone concludi:kd mulra prxrcrca conrincrc. Scd qtla:(o 'lilis
11lne mcntcm Vlpianr ris retlcl.1llir , lut Vilde illam CO\hl,lIllt
ifli:non l}lIldcm ex l1acnu relltiui ,cuius Ilattlra cil rcftlll1!;CrC,
ve diélum cO:. Prxterca nul\.1 ibi prxpol1itur 1I0r.l excml'l, ngnilicantl3 .aut (imrlitlldmis adllcrblul11,qllod prxponi dd)lr, ,~
rolee exemplis:licuc diJ:loncs v/,v/i,jifll/,jiCUli, 'I.'f/II' , velutt, &amp;
Limilcs , qua: ccrrè Vlpianus arporui(fer , fi cxempIa poncre l'O'
lu i(fcr. llaln &amp; facerc hoc ci crat facile,(i cxemplum mini poncre volul(fct.Acccdir noftrx fcnrcmia! quod alll crar IIIduLlIt.1ta
mi{l:i imperi) exempla, qua: Vlpianm :J.dicciflèe, fi cxempla mi·
Il:i impcrij feribcre volui(fet: fleue iufliis dc cJllcndo rrxrorü
O:ipulariollc, &amp; miffio in polfenJoncm cxrrimo decrcto, qUa!
Ffff 3
plO

j"

�'.

'1-6
D.r r de Cb! 'cl ii TrlQ:atuS
prllclIlduhlO rune nllf1:i IIllptrl) t./libal Cd/ltrl.jf. dr illl'iftliél.ol11
n',J11' ff1dlC.&amp; ln l.l., ql/. jf. dd "ff1,"ap"l. qua: cxcmpla extra 0111·
ncm conrrollcrtiam Cum nllfh ,mperi), qUlbus potiùs vCusfUlffct Vlpi.lnus .fi exelllpl~ mdh poncre vO!l\I{rct, &amp; in qllibns mill:um IInperiulll Cplcndet, &amp; pcrCpicuum fit omnibus. Nam mclIus er.1t Vlplallo ex tllis exemplllll1 fllmere qua: extra omnem
dif"purartoncm I11tfh Cunt itnp Ti), quàm ex darione bOl1orum
poil::f1ion,s cx.;m plum qllxrcn:, qll~ l1ullum imperiul1l poilu·
br:aur Il dlci . pr,l: .:ptllnl. III fTll m, vcl co:\frionel11, enam inCldcnrcr,clun Il Il dctl1r il1l1lro bOl1orl1m pofièlIio, l. J. §. in/llloi
deboIlOmnJfJ/l./fè.r! &amp; in qua agl10fèenda illdcx nihil facit aut deremit. cd fulam fl ll prxfènria lll exhiber in illdicio. vt doccc
BarutJ 1. !.Col. j .JJlJ11J.4-dr irlY/fd onmÎllm il/d. 6- in if". Cod. q'û adm llll . Vilde 1101) immerità gloff. In d. [. 1. dc itm[d,éf. omml/m iud.
111 vnbo bo;,pY/lm, t.llltoperc l.lborallit , in probando dationcm
bonorlll1l po!lclIionis dlè mill:i imperi). PrxtcreaJl illl 'U/rf
1uod 111 d,,,da, refcratur ad mifl:um imperilll11 , prom rcfefllilt OI11IlCS Scnbcntes qux(o ad qux rcfcrel11us verba Cequen.
na , IIlY/fr/lc7lo dl ct/dm illdicù dandl ÙW"Ja , definietllroe
6 t ex Ilh~ vel bis lu ri(diaio limplex, :lue vero illius poncmur cxCn1l'la.
.
..
SI l:xcmpla, vt commulliter volllnr Scnbclltes, quare dlxlt.
Illr1dlc1/o if. qllod verb~m !llbfl:anriLlLlm ~on conllcnir c..
xcmplis, fcd ddinitioni fubfl:anrix c::fl: propnul11. Item parti.
cub tlWn qLlld impltcab ir ibi, n61l11c crit [uperflua. ira.vr non
COlll1clüar'neqllc dennitioni ,neqLle cxcp,lplis, am congruà ilIis
aditcl.ltur.
7
Alta iUl rur mentis Vlplani t explicatio, mcliorac veriorinuCll igdlld.l dl:. Dicamus igicur illud rc(pon(:lm qood in dand~,
IlO;) rdcm .ld mi[\:um lmpcrium, nec ilHus dle cxemplum, aut
rllb!l:.mnam: Ced cfiè limplicis iurifdialOnis cxcmplum,&amp; futfre
polirum cumahis Ccqllenribus exemphs. vr cu m l.wblrt. ad ma·
10r&lt;.:\11 ded IJtlonCI1l &amp; cxplicationcru mtfb lmpcri) . Nam cùm
V'pl.1I1IS J -(("npliOcr MtI~lIm Imp cr~lIm, clfe IInpenum '. clIi
ClI lllllllttfal 'bo mcfl, fl1pple ciuihs: !cd quol1lam prxclf.llllmls
el.lnr Ilia Vl:rh.l, ne IllJb rc\l irare obrcurir:ucm parercm , vohlJl COmplrltl')lJe CHU 111 rcrum. vcl call(sarum, qua: iUllfiltéboms limph~IS (\lm, &amp; nulli mi(cenrur Imperio, mOlllharc &amp; declau

De Imperlo &amp; IUIJCd,ét Cuncll1lio Il.
47
c1ararc vcram mifb naturam &amp; propnam ciuscOèmlam • quafi l'cr oppolitioncm:quonllm oppolira imer[e pOfitl ll1:l,IS clL!ce[cllnt.ldco pof"tqual1l definlUlt,miftunI impcrium dIe. CIIIIlIrifdiQ:io incf"t.Cl:.1tJm [ubingit duo cxempla iimphcis lurirdlfrionis,qua: per [c :Xt .It milli il11pcrio admlrta : lieur cCl: da\lo bonomm pof\dliot1ls • &amp; ddcgano:in qU lbus cxplic.andis nulium Imperium , iu( um , vcl pra:ccpru m iudicis dclidcratur , aue coaaio i\1tcruenir . Set! expl ie.1I1tUr [ola iuri[dlfrlOllc, fille impcrlo
aut coerciriol1c. Deilldc V lpianLlS ad maiorclll cxprcffioncm
&amp; declaratiol1cl11 mtfli Impcri;. &amp; Vt efficaciùs 1110nl1rar('[ cius naruram, &amp; parriclp~n () n cm , quan; habet GUnl lUI rllltêtionc,immcdi,uè pan: d.i. IMpcrlum. fubiungit rc[poll[um Icg.lubm
Cducrc. in quo ponit duo exempta mirti impen) , in ql1ibm iuffus iudicis, vel coaaio ,~illiliter &amp; principalitcr imploratur. &amp;
propter imperium ciullis cognitio vcl iurtf(hél:to intcrpolllt.ur,
quia inefl: impeno : ql10d 11011 cCl: in danda bonorum po[~e!llO­
ne. Nam tlUS COgl1ltlO vcl iurirdiébo. hcèr Cllllli, lit: ramCll
non Cubordinatur ad IUfsul11, coaaiol1cm , vcl impcril1m iudlcis
COI1[cquCl1dull1. [cd proprer ip[am danoncll1 bOllorum pors,rlionis expeditl1l",fil1c aliquo il1[ill, prxccpco, vcl coaÙionc iU lli ·
cis.cùm non dctur il1u iw ,l.i:lf.de bOl/orum ptjfilfSicur en.lm dale
illdiccm , non colltiner aliqLlod plXCcrtllll1, ill[SUIl1 . vcllmrcl'iUIll iudicis : rcd in rola dclcgationc &amp; cllli ii IlInlëltc1illiw (l'nlifl:ir , iure tvbgif1rJtlls COll1pcrcurc, 1.1. §' 1Il"'1:(/o.j. 0', If. .
dm (IIi.

Sccundùm hUll c intcllcêtun1; cui applaudi t Ittcra , cdl:lnt
omnes abfurditdrCs &amp; vc rborlll11 II1tCrprClanoncs ad Ilium rcxIII qUlS .lltoqllinl1ccclrecCl: faccrc,[cqucndo cOll1muncl11l1ncllcalllll.Scd tencndo hunc vcrUI11 &amp; gcr01anllllltcllcêtllm .ld Illl
lcgcm ImpenulT:,qucm nos rcql1imm:man,fcf1l1m fit ex illo ,~­
fp~n(o VlplOI1I) datlor.cm bonorl1l\1 poffi flionis ) fiue ex de·
crcto iure dlgellorum , lille fine dccreto iure Codicis deillf,
110n clfe miai Imperi): [cd iuri[diêtionis fimpltcis, qux l1ulh impcrio efl: mllb.
Et rencndo hunc II1rdleCtum &amp; verJIn dcclaratloncm S
ad illud V Ipiani!rerpon[um, punaum politum in 1110 rcfponro
il11 mcdlatè poCl: verbum conjiJlII, abradcn dl1IU cil ibi. &amp; poncl~­
dum cft poa vcrbl1ln If/tl[dléha.hoc faL1o,omnll in illo r~rponto

t

[1I1lt

�48
D. ~ r.J..: Cl~ p"riis TraCl.lIus
{u l [ cl.ll'.l,congl'u.\,c I11Jm fdb, &amp; il.\bcllH III (Ul propria Ggllifiono ne ~'~rha , &amp; (.:m cmi.l cm dla:(,l. &amp; Icgcndum dl rcepon(um kg l~ lllbcrc,CO t1llllllllln &amp; cominllariuc cum d.l. itilpmum,
hoc modo: Imptrmm Alli mtmffl aut mJjlN111 cft. rJllmlI'N implflum

cft , IJ.tbrrr gl.tdlJ pOlcH.,ltm

4d 4nùn"dlllrlmdlltIJ

ln

fWI1DrOfis

J""'I1J(J :,/:od rllJ11J POlrj!.1J d/,/,dlalllr.rJlfift"m imprrÎl"rJ rjl,CUIt/-

t.m lliu!iùdlO Iii/ft. fJ/lod m '!""dol } 0110r"11II poffifsl~"t .confJjhl ,itl,{dléf:o ,(1: (lW'" I/Id'llJ d,mdl "((nllil , (u pple iurifdiél:io dl:. &amp;
non lll l(l:i lmpcriJ. quod VC l'\lll1 d rc prob,lr V Ipi:ll1uS ex l. iNbl
rU.tuur. quam .i mmcdl,uè f; lbiu llxir, pO llcndo exempb nlHH
llllp ~rlJ, 1l11l~(]~ de c,nlcndo prXIOrl,l (llpu l,uiollC , &amp; i1111l1irrcnd o III pO(]clllollcm n:rulU aélorcll1, contr:l eUl11 qui adillf(\1111 1.'IJI L1\ :lucre nolulr:aLlt l lùs conruUlax dl:, &amp; pra:ccpro
W,{lCl' Il10bcdle ns, am briralH, vr ad pnmuill vcl (celll1dLlm
dc.crlwm Ile Hi: li r illdicel11 p cr~cl1ln: . In quiblli cxcmplis
JnlrnllnpellJ , c1arum fir ae manif (!:lun , iu nldu}lOncm, fi u
ellli!cm eogllHlonc m , qua: il1dl: impcl'1o, prop rer lU (]"1l!11 , CO,Ilbom:111 , &amp; ImpC l illll1 illdlcis, pnneip.tlircc lllrcrponi, &amp; t'ubol Julan ae! 1llud.quod non dl: in iun(d iéhonc ril11phc l ,aut a h~
cllllh , 'lux 1I01l1l1C~ IInpcrio, aU[ illi mifl:a dl. lieur deicgatlo
aut bOlloru ll1 porTi filOlllS dauo q ux ad I1ldlUI11 impcrium t'LIbOdlll:lWr , fi d pee (c cxt.U, &amp; propiam lub r eO' T l1i rioncm ab
. Icp;tratam.
r
"
IIU peno

.
...
DcImperio &amp; Iurifdiél:.Couc!uuo Il·
fi
1I1qlllr .p(c.poffuntdemaI1daril.cognitio.§..vlbonortl ...~f!.dtoffc.c/llJ
cm mand,&amp; (cquunrm cum communirer DolXores, ~l'd qllamuis
ca qua; in d §.VI bonomm.conrincmur,proculdllblo unr mllb impcrij,d./.tubert caumjfdt iHrt[tI. omnium iud. 6- 1. lA 111~ff.ad YIIunip..l.ran\&lt; 11 J11u\(a [UllC,qUJ: officio nobili expediulltur,&amp; fimlma riam cogniuoncm reqUlrunr,qua! ramen non [um mifli impen);
vr [ull1maria eognirio,qux fil' àiudice in cauffa alimcnrorum intcr p~rrcm &amp; /ilium, l.pom" jfdt hû 'fllifill1l fil; vd al.ÏIlr.I.fi 'JUù:'
lib. ri' .§ji 'vtt p,trwsjJ.de flba.agnofc. &amp; in corrouerfia &amp; lirc à rerrio inll:iwra,fuper plgnore ca pro in cau !fa iudicati: euiu,s cogni.
tio cil: fLll1ll1lma, l. à Dillo Pii. s.fi fuperrebNs. ibi,fumnwim eos l Of,iJofèm: dtbm. Jf de rt illdlC, eum fimilibus , in qUlbus , nul·
lu , llIfiLi , llulla coaaio, vcl coermo, aur imperiumà iudicc implorarLlLErgo non r\lnt mifli impcrij,ramcdi officio nobili cxpCdl.UlrU l', &amp; fummanam cognirionem deGdcrcl1r : licur nec ca 1
qua; in QUll1ro gr~ du mH!:i imp~ri) collocauit Barr.

t

SVNMARlrN CoNC LYSlONIS
D (ciln4frrliot-.
l

&lt;..Mi!lj i1lJpcrij QOif Jimt , ql/.t ftx li gr,zdlls ",mi impfriJ

-------

CONCL VSI O

SYMMA RIYr..J';( CONCLYSIONIS
Duad(cim4.
N~/h imprrij l1D11 fimt ~mnia ql/.t officia nobi/i rxprdJ//I1ll1r.

0 fl/n..

D V 0 D E C 1M A.

~~§~ Vol rarione eri3m 'luincum gradull1 B,lrroli mifli im-

9.

DE CIMA TER TI A.

.;?; Va rarionc criJm (cxt um gradum Barroli mifii impe&gt;-,.4;/\""""'&gt;((. ri j , re plO ba 111 us.

m.mam co[,mlio"clII dejidrrolnf.

CON C L VS 10

1't 1'Oft,il

Barlol/ts,

peri) iure rc pcllil11us
Air Banolus in d. l. i"'pcri/lm. Nllm. l I. ~.inro cil
11\1ll:u m i mperiul11 minus, V[ Cl qua: iudicis officio nobil i c'&lt;pcdiu ntur, lx. (llmmariam cognltiollcm requlrunr. &amp; Ilia,
i nquit

~.

,

~

Sexto mquir Barr.ind. /. Imprrium,n.1t . cfl mirlum
. ,
1l11P.Ctlllm nlll1lO1Um &gt;ln quo co nrinemur ca, qOa! cxPCdlU 1HU- fhn o IUdids nobJIi abfque cau{{";r cognirione:vr inrerpoDel (. ~l1lhorirlrcm m3nl1m i(sioni, "cl emanciparioni, &amp; fimlh.l clUX /lunr &amp; compcrunr iure Magllharus, §.4uJknt.§,nMI/.f.
tri aulb.iJ/.dc drfwf.ci.tlal. Hxc Banolns: cuius fenremiam corn·
probam ScribcIHcs commllnirer,Sed 'lllX[O qnale impcrium,il1f(lls,v~1 prx~c prul~, in his.Clllfsis à il1dice pril11:ipalitcr imploratur aLl r C II~ lI11petlO Clllllis cogl1lt1o mifia c!l?aur quod mifll\ imperiu ln elle pOtcfi,in his qU:J; l1u1l1 habér cogni[loné cau[a! ,vd
G g gg
eUll
"t.~

.

�~o
D . Fr.de Cl ~ perii s T raébm s
controut:rliam ? Sed JI1 volences &amp; confcntienees iudex authori.
e,Hem fuam (olùm inccrpolUt. hxcne dl ceneur e(fe mi!l:i impcfl),
ccli nullJlll habeam caullà: cogcltlonem, aue iurifd iébonemcl'
ud m, qux infie Imperio, vr el Ol l[cearu r , &amp; li ne qua im pw urn
n011 poreO: cllè mll'l:um, ve fufills docu lmus (uperius Cl1IdllJiowt S.
1 11.1. JI1 ddi11lriollC milb. Erunc crgo t ha:c omni:l alteflus (pCcitl
iunf'di,:boOls, quàm miel:! impwJ,' Nam neque (peclal!ccr tri·
buuncur,(ed Illre M.lglCl:racus competunt , vr volun! communiDoll:or.poll: Bare.&amp; glo tfm /.fH.fJtrtl/umlrxt.111 v rrb.vtlltglbJ/J.c.
d: (malt,lp probatur edam /JJ 1j.C.dt tJf{,tgrjlr"t/blu mllnwp. &amp;in
1';'J.I:J,J/r.ftHlwrjf.dc.JdDpl.&amp; ,'1t lJi.C.rod.III. Ideo miil:! II1JpW) Ife
/lon po(func lècul1dllll1110finm ddiniCionem, cùm mlfiulll lm·
pcrillm (pc:eiJ!Jc r cnbuacul' nec compeeat iure r1.1aglfiraru .

De Illlpcrio &amp; IlIri[di[t.Concllllio 1 y.
rr
J1o 'expediatur . ~aobté Raphael Cuman.iJ/ d.§foItIJeribicappellal ionem erse generis eiu[dclll iuriCdiélionis ,cuius en cau[sa,
qu a: in appcliJtionc tra él~ltI r:('ù 01 per appellationcm no n mu·
tcru t' cau(sa: qll ali ras, &amp; appcll JCÎonis iudex in locll m ludlels à
quo,fu bCtim:lwr,1c#m apud sC11Iprolfium.ff. luai(Jlfolui. cuius [enecnClam am plcéllrur !aU/1 d.1. lmptri/lm. "11111. 19. &amp; Ludo. Rom.
ibldtm"J/lm. lo. per rexr.in argum .in 1. rjJ. 411 ter t"/lm. OIU/ft 'pptlL,I.redd, pnjfOJ:!.a rarione Iar.l/1 d.l.impmum.f/. i o. voillir, (quamuis au(m 11 0 11 lit hrmarc l c:\u[sas nullicat is (cnrenrix, c(se du r·
dcm generIS iuri(,!Jél!onis,cuius C!'ar ca u(sa, in qua fu trar iudicnemu 1l11lJirer.C \Ii [cmentix nos quoque adfHpu1.11nll r.

sr", MAR TA

------------- --SVMJ1AR IVU

1

/lPfd!Jlio if! Ûl/s.'!,(lf(/Ù mr1:1,,7iDtlû, (UI/lJ 11c"ufj:T, qlt.t IIlIp[t/l.tI·OH IrJOJIHT.

CON CL V 510 DE C I MAQY A R T A.

,

~ y J rationc cClam li t, vt iuri(di0:io ql1X ci:'ca appellatio.
~ nem

exe rccwr,nllnllmpcri) elle non pOnlt.
Concludlc BJlcolus ln /.r.§fo/a. m:m.; jf.q/llf"do Appd.
l'/nd/lm jÏl.c.\ulhs appeU JrloOl~ ellc ml11i impcrl). equicur Altx.
ln d.I.lmpmIlM.11I"". 33.&amp; BJld./IJ mbr.dt c[p'" dC!.-:;;.Jf. Cr 1111. tOMI
prwr.&amp; ln I.all' rp.c.d( "dopf/l".ea (ob rationc, qUIa officlo nobill ad pnuarJI11 expcdl tur vti!Jcarcm. adlell:a etiall1 hlc clulj,
qUÎl appellatlol1ls CJull":!. de1cgari 11011 poceil, .•. tlhml. IIC h.te, C. dt
lud'(lis. ~;\; f'eme ntia Scnbcl1cium ma!bn calculo comprobaeur.Ego aueCm nO I1 po(fum illorum (enecllCla: [ub(cribcrc quoDiam nullus ll1{sus, nulla coall:io. vel alll1d impcrium iud lC11 in
clu(sa :tppcllaClonis Imploracl!r: ql1im no, vc placee B~rc.l1Ill .
coJ.pm."HI1I''l-jJ.{t Jlppdla ppeliJ.tio non eil ncquc all:io, ncquc ol~
ficium IUdlCis l lleque excc prio [cd quoddam i1.15 pcc (e dclinicUffi,quod VOC:lCl!r Appel/mo. ~rgo non erie ml!l:i impcri), criam
[eruatl communi definirione milti imperi) : cù m officio l1ob.ll
non

r S JO N J S

DecÎI1MIJllilll.t.

CONC LrSIONIS

D((I1J,.tp,.II·! ~'.

CO ?tC L

l

D.I/io /1I/~rÙ11011 ejl mifti illlptrij, &amp; rtprob~l'" opi/1io B. ITI.&amp; CO/1l-

2.

Dtc!lIrll/ur Uxl.i/l t.ÙIJ da/ldi.!//";:lItO.§.fll/oris dJlio. vi /lDn (Dn-

11111"11.

fr.ldicllll/.
3 c..7rt"'l.ijlra/tbIlJ11J1I1I;ripa/tb/1J Ir.. fJu.ta.'/1IfPtciAlittr eliml il/if COli·
crfsll.dedJ/'d/llrgl1f&amp; (o/1Jm/mû ,1I.,flnlC/1lld, 'f/lod o/1llliJ 1/'~
co"'pt/lml MlIgi~r"lIb.mllnrripalIb1lJ, compeull hm Magiffra/IM.
4 D,tI io Ill/ort! j}tcia/tttlfllii àle!,tlTlbllla.

CO N CL V S IO

&amp;Pl
Oi

D E CI M A Q..VI N T A.

Va mionc ius dandi CluorClll miCtI imperi) c[se 110 11

potcCt.
( .
BMCOlus illl l.l1/1/11. 6. de lI/rifdiE!. mlNit/1n iudic.Cllnl
quo rran(cl1nr communir~r Scnbcmes Ib/, &amp; i/1/. prim".jfdtO/ji(.tiNJ CHI. tf ",dIO.1. impmum. vult ius dandl t u~o re m ,
ql1ando fac ulraccs pllpJ!li exccdlln r quingcnros [olidos, cise mi·
ai imperij maloris,cercis iudicib usJpecialitcr concelTi • 1. l.if. dt
fI/for. &amp; cllr4!.JmJ. Si vero fae ulmes ptr pilh li nr infra diéla m
(Ul11l11am, c(sc mmi imperij mi noris: qllo niam Mag,illr!ribus
Inllniclpailbus compctit,I.lfu dandi.Jfde 1111. &amp; (fi rd ,. daiM abh~(
idco omni calu dl: mtlh inlperij.qlloniam VI ipfe ait, [cmpcr ofG gg g 2.
licio

\

�D Fr.de Claperiis Traél:atus
P
6cio noblli ad pnuaum vell!e3ecm exped,cur , hzc Bar:
rolus.
1
Sed hanc rarionem !" &amp; !!lllh imp&lt;rl) Bart. de6.nicjoncm,
opomo lure tuper/us reprob:lUlmU5 cMdu! 8.1114"'.1. &amp; 2 . Idco
ex dia ncc :a.rgumcmum :ll'C probario valida fuml roeefi. Sed
curn Impc:num .tum ln lutrU &amp;. coalbonc: IllCÙCIS conli nere
1.lIU docucnmu&lt;: quomodo Il1S d dndJ cutorem pocenc dIe: ml{li Imp n): eurn nullm lurTus vc\ p ;rccpcurn , &amp;. coactlo IUdlCIS III dJndo eueorc:m prin Ip.lheer uuploretur , Prxecrca
eXC;JC Vlpulll eleg.ms rc(pon(um 1,,1. ml/ID • 1141";' dAI/O. ff.
d~ lu/d. qllod ncgJc exprel,c , IU &lt;dandi rueorem mlfii dlè: lmperil- am IIlqule Ibl Vlplll1l1S . Til/Dm ,1J1t0 Iltt1U! I"'ptrl) tif,
11(. II( lurifil,,1mm : fit! / 1 lib " m pIIII , (US mm",.II", hoc dld" ..·t/
/tx ,vrlfillatu!"nfolrum, W/ Pr l1 ·lpS. Igirur fi non efi Impeni, quomodo cnt milb. ,'am J. quo r mO\letur genus, /inguI.. s ClUS fpeclcs rcmou fi quoque nccclT, cfi , llt.Ji 'JIIIJ larHm.
• l;Jfcrm;t:lm.dcl,,,.tl j.Ac quamUl' g!o{[:n d.§.luIOrJJ d"'II. vclir oncrarlUffi' Colmen elUs 1111 rpr&lt;c:Ulo dl: prorfus abfu rda , &amp;:
concra men cm l "1 eonlltICl,~' rauonem m eocu exrreRim,
qua: 'ulc J Clor.,m elt[ons Ideo non ciTe nequc Impen) neque
lUfI(dléboDls,qUla (;1 (oh compcm,cui nommanm hoc dedie vel
lex , vel Ln.uufcon(ulcum , vel Pnncep : qua[j dl cac , ius dandi
tlIrorem non COmptClr, neqnc ratlone Impcn) meri vel milh ne·
q ue rano'lC il.lr (dlého ni; limphcts, am e. CHIS concefsrooe: (cd
prncrea ddidcClt (peclalem permlfslOllcm \'el cODcd-slOncm
nOmil1ac.Hl aIcgc,r~nacufconfulco Vel.l Pfloclpe faétam.
Acc"dlr qUOll Vlplanu auchor Ilh us . lulorM d.uTD. quando figndicare Ville auquld dfe mlfil Impen l, v[J[ur hac pe·
phraû, vc dlcar ca magls im peri) elfe q u~m IUCl(dllhoDls. ~'I ml.
i ublTl C,JfI"~.ff.d~ l/JnfdIB.6ml1l1.m ,,,dlC.S lcu r &amp; P JUI. 1111. rdqMl ff.
.dmtl!1ÎapJI. qua credcndum efi vfurum fUlllè ([Iam VlplJnum
' " 1. IU!OT/J d.u, li darion m cucor! dl~ m ill. Imperl) dlccrcl"oIUlf cr. V ",de mdlu 10qUirur gl. '" 1. 1.1111:tT&amp;.dJTf pOlml:d·dtl~.
t ''"' ('''41.r dJI."d IIIS. quam lbl fequleur Ibrne. fl um. l .(;' m d.
§ .~;.rl, J.'!' .. Bal,i.qlloquet&amp;:.ae Bcllo.fl~r 1. (upp* r.1f1611',m. CAp. l.
ar qUI tinr li!! CJlllbll 1 II d.1l1d l rmore iure DI I1&lt;.(l-orum fpcClaII rcr fl1'''IC [l1,'(lcum,rcferc lureconlU\cus III d. 1. l (,~ 1» § fld ho,
'I{rd'1i.r.dc AII//.fHf.

SCI

De l mpcrio 8l TuriCdil\:.Conclulio.Jr.

f3

Scd nolhz conclulioni t coneradicerc vlderur CCXCIII ;111. IUJ t
d.f1ldi.jf.dt tut.&amp; CMW.dAI.qui dicie, ius dandl eucores, daeum cffe omnibus MagillraCibus municlp~libus, c6que iure nos vri
affirmur Vlpianus ibi. ergo iure M~glnracus compctIC . qllOni:tm qua: municipalibus Magifrraeibus compccuLlC, iure Magill:racus cnbuca cenfrr.cllf,fecundùm glo(f&amp; Doél:or.communircr,111 !.rff.ie 0ffC.t1NJ (UI Ergo non (peciahccr CC1bllleur. contra
rCXClIm §.llItorit. CUI cx di~mcero concradicere vldcrur {e~ru ~ 1/1
diE/.I. ;IIJ dl/l1di.Ob quam repugn~nClam, hcèe il/a duo urra habeanc cu ndem auchorcm Vlpianul11 , pro reconcdiaeionc eOfllffi
iurium laborarunr glollà: &amp; nonri DoL\: vfquc ad fan guillcm.Siquidun glotT. in d.t.INJ d~ndl. {ohm concraClum : vc fcilrcce iulfu
prxlidls hoc poffine municipales qU21ldo 11011 fune magna! pupilli faculc3 rcs:noll allCcm cx eorum propria lunfdié\:ione, pu §, fld hoc Jure InjJll. t!e AII/I. tut quod camen non placee Doé\:oribus 110lhis. hac rarione, quèd iulllis Pra:Gdis hoc loco magis excicer, qu àm donce illri(dlé\:ioncm, aut dclcgec illam. Ideo
dtftl11 gllcndum ccnfenc CUI11 Barcolo, an fKUlmc! pup,lh excedant quin gellCo~ folidos.&amp; runc pro~dac § tH/Dm dmo: mfra
vero Illam fu mnl am proccdae I.INJ dandJ. qua(i iure Magifhaeus
eompccar per §. nos AMW". InJl. de lAI/il. IlIt. &amp;: JJlllle (CncCncll
rdidem 5crib magis communiecr.
Ego auce m Icillper exinlmaui iIla duo Vlpiani re(ponfa 11011 J
cOlltradlccrc: fcd vnum per aliud exp ljc~n &amp; declarari dcberc,
iuxra rcgulam 1. 1/0" rjJ " 011#"' Jf. ,ù üg,b. vr dlnrnüè dicallllls,
liu e facultacc, pu pi IIi cxcedanc quingcntos (ohdos, liuc nOIl exccd,tIlr, ius dandi cutoees damm elfe olllnibus lvL1 ginraClbus
muni c'palibus, 110n iure Magllharus 1 vc nofl:ri cxifbmam: fed
Ilominanm &amp; fpecialiccr 11 lege. Ilixea ecxaum /fi a. §. tuloris
datlo vbl nomioaClin dlcieO[ , dationcltt [lJ con compeccrc, non
raci one IIllpel i) vcl iuridlé\:ionis : f,cl qlJla IpcCIlhccr &amp; nomlll .WIll fU Ie a Icgc, (cnacu[coni"ulco, vc\ PC111Çi pc mbunlln.
N ec hUIC IIlccrprceacioni concradlclt 1. 1. dt ofJic. etUS CIII. &amp;. qlJa!
jbl rait glolT noranc commUl11tcr Scrlbentes , qui dl uuc Ilia
compt'c~rc IUre ~1Jglfl:rn cu s , qux mUllIctpahbus M~gllhaCl­
b "~s rllCrlllU con dia ' neC COl1lJcrlo illa, qua: non fucrul1l IlIlJni Ip~hbu l 1vl ag lfl:ra ri[, u s co nce~ a, incclhgLltllrtnb ue.\ IpcClJh.
tcr mJlOl1b LISMagillracibus. Vilde am dano Cl\eollS no conurllit
G g gg 3
ID\lIl1Cipa

t

�r4

•

D. Fr.Je Clapcriis Traltatus

munip.llibus Magill:ratibus, aut li com petit I1ccdlè cil: iure MaglrtratllS cOI11~eecrc. Certum au tem cfl: iu s dandi wror 5, Magitl:raub.1I5 lllumClpahbtlS compct~rc, d.l.ùu di/nd,. [decm quando
pupt11t f.lcultatcs non exccdullt qUlllgelltos (ohdos, §'P(lllllflfll.
ln(f de AIlil.IIII.&amp; Dodor.commUlmcr.Ergo [lltclU ilto calu iure
1I.tg.fl:r.l tll&lt; compctcrc fatcri I1ccdlè cft
Fomllil11ul11 profc.:.lo &amp; indJflolllbile ar"'lImcntUI11 li vera
en'ct ilbconclulio 'llll: in argulncnro a(s,,~itur pro ~a ·im.l,
vt omui.l qu.le compctu llt Magifl:r.mbus lllllMicip:dibus, C0111pee.me iure Magifl:r.ltus. Secl qUOlli ,ll1l faKI cft illa concl ulioJequicul' conclulioncm 'luoquc, 'lux ex illa infertul', e( c fal1.1111. N J.l~1 glolsa:11 d,ff. 1. 1. In verbo. qll,' vero illrt U!(.lgiJfr.,IIH.
if Je ~ffc:c'.I!J. c. qua 11II11inlr dia maxin.'a , non debct ira gcncrahtcratclp', v;: m\ul prorlus ccnlc:atm Ipecialirer e!re cOllcdrum
Magilh.ul~us nl·,micipahbus.Q.l:oniam (\Iiqua lU nt 'lu:!: lex (pcCI aliter coucditr 1\l1'; .Vcrulll dt, 'lU ad rcgularirer &amp; communi_
ter compctullt iure 1.1gdlrarus, qux municipahbus Magifhati.
bus fucrunt concclTa. Nam pauca (unt , 'lux Ipcciahrcr illis
fucnlllt rnbm.l: cùm 001 ia ferc lLIrc Maglll:ratllS IlIls competant.SJquldcm oultl cCl: t.lm generJ.lis regllb, 'lux in aliquo non
Vltlctur. hoc cCl: ,exceplionem aliquam patiatllr. Ideo glo(fa
&amp; communls lel1tenn~ inrclltgi debct ICCUI1 !ÙI11 C.l qua: com1ll11l1iecr fillm, l.n",,, ad.etl.ifde leglbl/s. Non alllem irh gcncrallter, Vt 111 omlllbus cahbus lit perpetua, &amp; in nullo varictllr.
Lex enim ralionequad.ll11 fpcchli, nOllnulla cOl1cellit fpec il litcr etIJll;'I MagiCl:rar~bL1l mun icipahbus:ficur if} 1.1. 1. 4· § dll,IS.ff.
de d,mm. mf vb, iullus dc cauendo in caufsa c12ml1l II1fcéti &amp;
mimo ex primo deceeto mlll1lcipahbu~ Maglflrattbus, à pra:'torc morcuo,(pccl.lhrcr fuc:runt conccfsa:ficllt &amp; c.wli..l relhtlltionis i~ lI11cgru m. m 1. fi". C. vbl &amp; "pHd q:mn. &amp; IliS dandi lutOres fu!t '1uoquc M;tg1l1ratibus munic'pabbus /"pecialiter mbutum,d.L.llu d.!nd,.lUlléb. 1. ",1110. §. tlltoris d,wo.if de 11I1d. qllarllm
vna pel' aliam inrerprer.ltllr &amp; dcclarOlml'. Nam m el. §. fil/mi.
d.1I B. V Ipl;ln~ls allthor t1hu~ pi\ragraph,; ac crtam l./lu d,m",. gener~htCl &amp; Indlltll1Llt, dcfinir , d:ltIoncm tLltori~ fpcc,~hrcr trIbUI a !cgc , Icnatufconf. vell Pnnclpc : nec d,ftlngu't , an CIcullarc~ pllpilli linr fupra ve\ infra qui\lgcnlo~ fohdus,' cl'go nec
nos dtfnl\gucrc JCbCIllUS, 1. dt pw/o..!l dt Pllb"c. m l'cm aif. '&gt;td
g Il ra

.

De Imperio &amp; Iurifdiél:.Collclufio 1 G.
ff
generalirer debemus illu §.:intelligcrc de qU2cumque tlltoris dariollc,fiue à Magi{h'aribus municipalibus, fl\\e à prxfidi aliis maioribus il1dicibus dctur , vt lit omlli ca(u (pecialircr ([ibuta, propter difpolitioné illius §. 1~loris d.,i,.&amp; h:ic dcclarationcm kmit
glolf 11111. 1. i" verbo. dAre po/mtff. dUIII. 6- CHr.'. dM. quam Alb.
B.lld.CaCl:r.&amp; ali) nOlllllllli fequlIntllr ~ approbant.
. ~ùd aurcm dado'! tutoris gCllcralitcr &amp; in dill:inaè, Cpc- 4
clahrer mbuatur , volulr Bald. /II d.I. l .ill ver[ in glof!.gu" ,nC/pll,
I/OC eji. vbi firmat Dol1orcs dlccrc, d~tiol1em mtoris proptiè 10qucndo , non cITe milli iml'cri) , (cd cITe (pccialcm commiflioIlem faébm à Iegc, 'lUX cCl: Jlia&amp; dlUcrfaJ mifto impcrio. Idem
P.l~l.dc Cath. ibi, li/lm·4.vtrfrrfpDmùD,fpui.1e hIC cafù tjI fouort
pllptll~Y/lm. Idem fClltit Joan . Fab. InJht. dt LAI/il. 11/1. in princip.
cDI.3. 111 vtrf!e. fld Id cI.,iIH. Hoc ctiam voluit &amp; probat Fl1lgof.
ln 1.1. dt offie. (II/HIll. col.l.num. 13 .&amp; 17, Hanc edam opinioncm
dcfcndlt Dcc. Ibldtm, III/m. 4 6. vt proculdubioCtr cOllcludclldUlll , d:ltio.ncm t.utoris. fauore, pl1pilli indill:inél:è &amp;: gcneealiter, fpcclahrer fUlffc mburam a \cgc etiam Mag,ll:raubus mlll1icipalibus.

-----SYNMARJA CO NC LYSIO NIS
Decim"fix /.1 ,

IlIrid/C1iom C9ncrffi ve/ delr!!,ala p,iu,lIo, Irdnfil/nt omm/ia, jine
fjl/,bm Iurr[dléfro rxp!ic4,i 190n po[sir,' e/fi m.ior.! fnt txprrf
fis, alll.tllmus gmeris iurr[dilhDms, vc/ gr.!dl/!. &amp; ql/Jrc, IIUmero 8.
2. 11Jcidtnter compellml mAiora exprt[sis.
3 b w{enler POltfll/dlx millDr o,dmJrÎlH , vr/ dt/eg./lus , afln ~'a­
rdl.mlrs fDrqutre, d/ll ail.;! illos comm pro vrrir,,1e tYllm4tt,
(!fi pril1cip.lùer id "m po[slf.
4 l'roCllYûlor gcmrAlis ,pOltjl iN W'.fttflltl1lÎ.!1/J glmralis 1/JJllddti lA
f!art ,ql/~ ml'Iirunt fptcidlt fI1andAIU/'H.
Q I"dex minor vI! dt/(gaflls , non pOltjl plEn,1 cDrptr41i comm nUIIlios vrl o;eC/jlores, 1"i C,!UffiS inffrllélas lis A/pm aJfilIImml.
1

&amp; q/MYe.
7 Rifcmi/I(I Pri"cipi, non 1I'4nflulIl

incidmler ,fid fprciale

6- IXtrtlll/III.

�·,.6

n.Fr.de Claperiis Traaatu'S
prtJ1ùm reql/imnt mdnddilim.
.
Il IlIrifdiElio Ecclifraflica 11011 venit i"cidenter Ad r4lJffim fic/d"ru
flri.

CON C L V S 1 0

1

D E C l MAS EX T A.

Andat:l IuriCdifrione limplici , el':Il1Ccuoc m~­
iora expl'eCs is, ctiam aleerius generis vcl gras, line quibus iuriCdifrio explicari non pof,' t. qllod ordinaria iuriCdiaione concc!là
rtl llico magistprocederc defcndc\1lllS.
Hzc concllllio pl'obaeur t ex 1.
dr ill
GlI"~C t1i. omnil/m iudic. vbi generaliecr &amp; inddinieè ac pel' modllm regllix dicitur, ci cui iuriCdlfrio data efl:, ca
cen(cri concdlà, fine qnibus iuri(difrio daea explic.ui non pof.
fie.qua: dl(poGtio (ecundllm communcm inccllefru,habee locum
t:l inl\1dlcc de1egam, quàm in ordinario. al' di(politio Illilis Icgis
non dLltin!1llie,an fioc maiora cxprefsis,aut alecrius iuridifrionlS,
prout Bor~lus ibi voluir dlfl:in guerc: crgo nec 110S di!\:ingucrc
debemus,l.de p~etiD Ide Pl/bUn ré "a.&amp; ratio àIurccorulco ibi expreffa,includir omnia indcnmeè,Gne quibus iuri(difrio cxplicari
non polTir: liue m;liora Gne, &amp; alrerius ge neris iuri(difrionis v:1
gradus.O.!!:inimè in d.t.l.illa qua: inrelligul1tlJr r~ C1rè conec!\2,
ncce/fe cft ellè aleerius gcncns iutlCdiétionis, vel gradus: qu~m
fil' cauCa delcgaea, vcl iuriCdlétio d:lra. quoniam concel!a iurif·
diétione fimplic i ~ Pricipc, omnia qua: fum iuri(dittlOllis lim·
plicis ex hac concclTionc ,cxpre(sè rran(elll1t: non aurem. fubin~
tclligllocur, Ccd exprimullt ll r cxpre/fa vollintare &amp; PnllCIpah
difpoGtlone. Ideo Ina 'lUX l'aCHe intelligulltur concelEl, quo.
nbm fille i1Iis dat:! iun fdlùlO vcl J degara, explicari 110n polfet,
fum alterilll gencris IUrt(dl ...1:ioni ~ , 'luàm fit illa 'lU:!: datllr aut
dclc!1:tcu r illlïfdié\1O alioql1l11 non t01.cltè acccderem, Ccd expre(se diccrc otllt conccllà. ldeo VCl1 ll1nr criam maiora expreffis,
cru unr a!rcrius gencns illl i(diétlOnis vcl grndus. quam conclu·
fionem dcfcndir gcncra!Jter procedere Phil. Dcc. in d. t. 1. nu""
16.&amp; 17 pro 'lua allegat rext.illl.2. .c.de reb. credit. l'cr 'lllcm Barrolu s ibi , voluir arb itrurn polfc incidcnrer cogno(ccrc de co
quod principaliccr nOI1 po(fcc. Addc ccxc. III Cilp pr&lt;flcrea. cap.fof
pieiMU

2..1

De Imperio Ill lurifdiét.ConcluUo 16.
17
picionù.&amp; C.lX ll/em, d(D[je. dr!rg.ti. Vbi generaliùs &amp; exprèî-fiùs hoc dcciditur. ~a: conclulio multis iunbus &amp; racion!bus connrll1arur.
l'rimùm ex rcgl1la 1. 'II/Drin. C. de i/ldiciil.I.I. C. dt ,rdw iu •
d·c. qua: iura volllnt, eum qui ex iuri(diébone ordinaria vcl
d... legara, de c'Iulra tlmphcis iurifdlûionis cognorcit: fi qu.cfilO fl:.ltllS II1cllLlr , polfe incidenter cogno(ccre cl. Illa, cdi
p incil'aliter non pofi'ct:qLloniam, de iIIa cogn(l(c ret, nOI\
polTee cau/fam millorcm iudicarc. &amp; lic ttanfcunr maJOra ex!
p l ITis. Sic criam qU3ndo ciuilis incidir in crimlllalcrn . VI' not.
Bare ml.interdllm.l. §. qui furtm.ffdr furtil. &amp; Paul. de canro ln
1[olrm/IJ.§.I,arunw/alir.fdr iHdtc. igilur venium maiora explef·
fis alterim generis vd gradus.
SCCllndè probacur ha:c conc1uÎlo ex I.f. §ftn. &amp; l.ftn dr of!ie.
eiU4 CUI vbi mandata IlIrifdll.'tione priuato, imperium quod non
cfl: mcrum ,mandatllm eriam videtur. &amp; Î1c impcrium qllod cohxrer iUli[dlaioni.
T crtiè prob~rur ex
vero ignoti. in aulhent. dt t1hb. &amp; 1
in t.nHlIllm. C. dr /1hb. vbi incidel1tcr porell ordinariul vel ddegaeus , rcCtcs vaClll~ntes corquere, aur aliâs coerccrc pro vc·
ritarc cruenda, cru principahtcr non pofsir. Probarur etiam hzc
conclulio ill l.Jiil.lb/, velm ,rlm j}tcicb. inciJtrit qll~daln tJlI.tjhHtjitlitioniJ.c.vbi &amp; apl/d qlle11l.&amp; in e.pen.de r1ht.;" inleg. 111 qutbus
iuriblls,MJgifl:r ~tuS munjcipalcs, porfUnt incidenter cognofccre d e c~ lI/fa refl:irmionis iIl il1tcgwm:licèr lit mifii Jmp&lt;:ri ) ' 1. r4
'111«. §. MiI:{,1jr.r .ffJd mUllmp.
~arrè à fimdl hoc t probarur : qlloniam procuraror gene ".
ralis in Gon[cqucmiam g~nerahs mandati, &amp; velur incidenter,
pote!\: ca qua: reql\irullt fptclale mandatum agerc.nor. Bmolus
if, I.clun procur,ttor ff d( opml noui nnnciAII611r.&amp; ml.mdr6ItJlII.f.dr
m,d;c7.Mdfbl/.r. q/ll dd 4grndllm . .le pmur4lDrlb.1t6 d. SIC quogue
procurator conC\lturUI ad cxtralUdlcialia, potefl: incidenr r nathre illdiciali~,qIl2ndo line lUis exrraiudlaha expcdtri non po(.
(cm.noc.Bcnolus tn I.non eogrndI111l.§.fi».ff. dt procurat. per Ilium
tCXt.
O.!!:lI1eè, qllolllam infl:iruto (CtllO hctcdc, tacitè inrcUigirut
d;\ta bbcrtas.ql1oniam line libcrrare infl:itutio (ffrQum habcre
non poOêr.prw.lrjl.dt IJmd.mjlwund.Et t,lmcn Iibmal pre'riG'
H hh h
uor

t

mu

t §.Ji

�fn
r.ILJ, Cl.lrniisTr~éhrl1s
linr cl\: omnihu rcbus, L.L,b~rf,tS. d~ rrg .wl'. &amp; dl: inx(lim.lhilis,
/"J.'lllr.rlls.~.{i".dc puJirip', 7mb. Sicur edam cx {ola promllTlonc
VrULHum doris, ll1tclltgimr dom pr('lIntllio tacite faEl:J: quoni.lm linc dons proll1ll1ione , non pmefl: dotls vfura dcbcri,
vr Ilot. Bald. in /cg.t poJ! g/oJf.C.de dol pmmJf. Non mirum igitur , Ct iurldifrionc conccŒJ. vcl dckgat.l priuaro, vCl1lanr maiora cxpret1i~ alrenus genens illn{diél:iom~ vc\ gradus.
5
cc obfht conclulioni t 110rhx , B.lrroli confidcratlo in d.l.
1. .de !1IY/ 'd.om"'''''J iI.du.cui viCum C(~ ab[urdu 111, quod maior iuJ
n(diél:w &amp; 110bi!tor . inc!tnct &amp; (t'culac minori. Nam hoc faCIT l'.trlO IIlcidcnris:quoni:t111 .lcceffone &amp; incidcmcr hum, proprer ClLlilCI11 iuri(dlél:iol1cm. quo Cartl accefforium [cq\lirur&amp;
•dlllll11t n.ltul'am (ni plll1CJp.llts, nec propTlJm rcrincr, c.•cCff
Ioriml/. de rrg. IUr. &amp; 1. cùm prinCIp/du. de reg. ium. q\1afi 111 vnllm eOrpt.5 comp,laUl11, arg. /cg.mm 'l'" &gt;fin &amp; /. rcrum nnHI.r". fi dc 'l./i' 'dplon. vbl res mobllis acccdcns immoblli p~r­
dlc prOrri.lm narur:\ln, alll,mcl1S rci IInmobllts (cui acCedlr)
11.trur:lm. ,deo non rr.\:[Cl'IbItlH ,velres mobdl s, rrîenmo : [cd dccennlO , vr iml110blhs. Slqllldcm accdloriu m amlrtic propri.lm n:tnlr.ml , vr (um.lt ahen:lm, CIl1S Cclltcct cui acccdlr, \'t
Vl1J
&amp; e.ldcl1l rc~ ccn(carur prinCipale &amp; cius :J.cceflorll1m, b,,1 oc.
•
llngllI21l1Inc.pcmtlt. In 7mb. lIJC/dul/Cr. dt rufll. In il1tr~r. vbi
.
~
hoc notant Scnbenres. Scd conclufioncm nol\:r:1m former
0pi'ugn2r tcxt. III §.fi vero rtt,{m.il171rrJ.li darus lit ab aliguo .ldmll1inr3tore, a~ Ilium rCl'lLl11ClarC, àquo d.HI1S cl\:,vr c\educaru[
ab illo corpora!trcr : hoc en per cît:1t10nCOl rcalcm. IglTLlr delegarm non potd~ lbi incidcnter iuberc pcr[onam capI, vt cxl\lbc:u\J[; fcd de\eganri rCllllnciarc deber, vt hoc faclar. fal[um ergo crt quod d'Cebam\lS III dclcg:!tum rmnfirc 0\l1l1i2 fincquibu, ,;le pr.dcm!l1 maiora. Rimlnald. In d.l. 2.. de IIIY/Id.omJIIllm
/114/C.col. 10. dlcir [peci:!h lure hoc fuifT'e lbl conlltrurum, proprer (bgnlrarcm homillis , C\1iUI r;!tlonc multa lingul.tri' lure
[unr eonn,rur.l,l ",i! jJim? jfde .tdd. cdla. 1. In pfC/ldllT. [n'El de 'f.'fi". Nam Clratlo r~ali ~ rc[plclr pcr[onalll , &amp; Clrc.l humil1ls corpm cxrltcltur.&amp; fpcCiclll quandal1l [erulrUtl5 habct ; ÔL.li\.l11emo non rr,tnlil.pr:dè:rrim in dam llldicc ,de quo proprt(~ loqlli.
tur I\le textll&gt;: cUl1lno(l:ra conclufJo loquarur in mandata iurdJi

De Imperio &amp; !ul'lfdia. COllt1ufio H;.
59
ri[dtél:ionc priulw ; quoniam 111ulra rranfcunt cnm vniucrfitate,qua: particularirer tranCire non poffunr, /.qudamff. de dC?"IT.
Ter,domi. L. 1"i" pmnde ff ad TrebcU. &amp; in mandaro gcncrali lanor
dcprchendirur vo!tll1tas,quàm ln particul.ui.
" RnrrlllU allegarur Hic rcxtus in d. §.fi vero. cri am in co , Qued
Scribcntc, volum ex 1\10 tcxru , dc\egarum non polrc mitt.:rc
in poffdlioncm cauflà l'Cl cOIl[cruand:t:, quod cil mlll:i Ilnpen):
&amp; ldeo non tr.tnlit delcgara iuriCd,ébone. Sed i\lud non benè
eolligirur ex iIIo rexru, qLlla boc ddcgaro ibi non prohibcrur,
Ccd poriùs permi[[irur,prou~Decius rcétè pcrpcndcndo animad.
\Ienit in d.l.2..
Conclufioni Ilollrx aducr[ari vîdcrur §.fiwro ignoti. in al/d, .
d~ tefftb. vbi delcgatus nOll porell eti21n inCldcl\rcr,rllrqucre rc(les ignores v.lcil\:J.ntcs. Scd i1\ud ibl non ea rationc connngît, 'Juod 11nt maiora exprcflis: [cd qUia dclc!Çltus 'erar in vna
c.lUfla , ideo non babebat applritorc~, pCt 'luos pOrr~t tor'luerc
,&gt;;acillanrcs (cnes. ldeo 11l1plorar prxfidis auxl!tum , vt lllos
torqncar. {jClIt Ecclcfilfhcus brachlUm [eculalc, c. !.dt ~ffC/Dor­
dmofYlJ.&amp; huic ICnrClltlX JCCed,t Fulgof.m d, L. dlccr Rilninald.
lbl difl"cnri.lt.
Huic criam cOlldufioni t conrrad,cere vlderur l.z. c. d(JP~r, 6
1,,[. vbi minor ludc" vel dd:gJrus, non porell ll1cidcntcr pœna
corpor.tlt coercer l1unCIOS vd exccurorcs, qui C.O:lucrum infiruéhs caullas cis 2lferrc.fcd rcfcrrc .ld maiores iudlCl·ç dcbcr,
qui eos CXllallt lDllml, \' t pœnas Inam :Qrporalc~,Sc&lt;j Clllùll1 rer
mmirur dclcgaro lbi COI multarC,vC&lt;jlH: ad ms rohdo ,&amp; rcmo\Jerc ndnelOS ab CXCelltlOIlC; fcd maimes pœlus imponerc corpo raies ,nec mlllOl' Illd,X, ncc de\cgarus poffunr. on qUldem
ca r.wone, quàd 1I1C1dc11tcr non poflinr rn'aiora exprcllis. [cd
qllia m ".I.I-.co~rcltlo non erar lbi l1ccef[1ria, ad explicanonrm'
eau{fx dclcg.UI.Slquldem, Cine illa punJTlollc rardlratis, potUlc
llldcx ordll1arills vc\ dclegarus proccder~ in cau [sa delrg2t.l , vc\ ordll1:lTl.1. quonia111' cocrcitl!1 corporalis,dc qua lbl , non
crac llecl-[s .tl l~ pro cxpitcaflonc ciullis caufla: delcgata:. nec incidcnrcr fic .ld !lIJm callf,am:lCd VI eXCC\lToru mallti~ (qui cc[[1llcra nt lI1flrlléhl11 C311(sam I\ldici aftèuc)punirecur;&amp; priTlCiplllltcr lit ad vindl':bm pllbhcJnt &amp; cil: meri lmpcri) : cùm
coerclClO 'lUX incldencel lit, pertlneat ad pliuaram c3\1fsx vtiH hh h 1
htarcm

ue

�60
D.Fr.de Cl.'pcrii ' Traélatus
liratem .d.§fl vero Ignol/.vt (cmit Rim,nald.ill d. 1. 2.. cd 8. Igirut'
coerclCio corporalis ibi nOIl ee:lt nece{faria) ad explicacioncm
iuriCdiélionis. &amp; lic merito non tranlit.Sicut &amp; in 1.1. §.jôlenf. dt
&lt;lf fc. p'''! vrb. vbi ludex infcnor, qui non haber merum impeeium , cogitur ad pr:rfeél:ulll vrbi rcmittcre tllcores vel curatoces, qui malè in curc!.t vcl cura ver(lti , grauiori animaduerlionc
ind' ge nt, qUllll vtl'uifÎci.u CI S Cufpeél:orum infamia. quoniam
cocrcirio non crat ib, in cldcns,.lllt incidenter ncce{faria pro explicarion.: ciuili s c.lull"x. Sed ad vindiél:am crimlllis publicam
pnncipalirer interponebatllC, nec venicbat incidenter propret
iurifdlélloncm. NOIl micum , li cogi rur rcmittcre ad prxfcél:um
vrbi:cùm minor iudex no nlllbe:lr impcrium. Ha:c no!ha con7 clulio , t vr incidenter tranfeant mai ora exprdfis&gt; fallit III his
qua: funt Principi refcruar:!. quoniamilla Îtl dubio nOIl inrcllig UlHur racirè co ncdlà , fed requi ru nt fpeclalem notam, &amp;. volunt:lrem expre{fam Pnnci pis, nec tranfcunr in cidenter. ira ling ularitcr limitat Panormit.trI c~p.prHdt11li,m/.i1J §,foXl4m.num'4.in
VI rfiCl/ I.11I prLdic1ù.&amp; l X Uxtfl mt.. b. de offc. il/dlc. dd tg. &amp; probat
c.qllod translatlom m.de ofJic.lcgat.
8
Secundo etiam ~ linuratllt qu ando ill a qua: incidcnrer veniunt,erant fori Eccldia(tici:quia illa nunqu am rran(eullt incidenter ad cau{f.l.m (eculari s fo ri, Ci/pit. lator. 1"/Jly Jifll legllÎmi. c.
tlu.dt proeurator.l.~mni innol;a/tont.c. de Eptfc;p. 6- clmc. &amp; tcnclH
Oilll1CS Serib.cam iuris ciuilis quàm POntl ncl)-

SV MM A RI A CO N CLVSIO N I S
Dtcim~ftplim&lt;f.

, Re/ltllllloin m/tgrum occup_" primll fll gradllm mijli imprri). Et 1114
ratlont .
1 RcjhtuJ/onts il'l I11 ftgrllm ill CA/IÎt/ft/(f&lt; PrlRap! concrdit ptrcancdl'Irll'm:vd ptocanC(lIdrios I II PrOIlI1lCltf.
J 01i[~(1r Im/n'I) 1/1" {lml canif, qu.• in.fècul1do gr,dll "PO/l ",11111'.&amp;
'lUit m l 11+

DE

Dc Imperio &amp; Iurirdiét. ConcluGo '7.
DE

GRADIBVS

61

tMISTI

Imp'rij.

CON CL V S 10

D E C l MAS EP Tl M A.

Aunàs mifH impcrij,tribm gradiblls di!\nbuendas teél:iùs qllam fex gradibus cenCemus.
Vr in primo gl'adll tcolloccnrur caulfx 1
Offines rdliwrionis in inrcgrull1, fiue à miIlore vigll1tiqllinque annis pctanrur, &amp; cx
q1l3eumquc eau{fa rdHlutio ponulcrur,ad\IC f\ll ~ re m iud, catam , vel comraél:lIm, dotent , donationcm,
rran (]atlo ncl11 , (olulloncm , prxrcriptioncm, aur proprcr altam
c.llJflàm qu ia omni s in imegrum Ic!\imtio dl mdlt Impcri), &amp;:
malor ibus lu diCl bllSiure Dlgclrorum fpcciahr cl fuit tnbuta,l.ea
'J1I.t.Jf. .,d N/II1JÎClpal. Iicct lu!1:tniani èon!brutione, magdl:raribus
m LI nieipaliblls co mpetat,de qua Ilf Ij.e. vbi 6- 'p,.d quem cogni/io
in JnI ~'&lt;Y.r((hllll . ag," Ilr. vbi pon glo.dcclarant Scribcnrcs.Sed nos
illn fd, éb oll is nanlram ill.un pcrquirimus &amp; inllcfl-igamu s, qll:t
fu, t tl. l1J po nbus 1Llrecon(ulrorum, &amp; ante luniniani Imperatoris
confl:icu rJon cs:fiquidcm rune alla fuit, qU l m nunc forma &amp; naru s i u ri (~l,Cl:loI1 1 ,: ll a m mulra innouauir Iuninianus fui s cou f!J rul'i on ihus &amp;. ' oLlcllis. Scd nos in primo gradu ideo in Incegru rc(ti ru rioncs rc polHmu\: quoni am pCI cas, ex iunis C:lu!lis mamribm, v( 1 Il1l1lorrblll,aducr(ùl fummum &amp; rigorofum ius (ueelll'ricur ,,-:: d fpcnr.1w r, &amp; rc(plcn dct ln hls rcltitutionibLll qua:dam
m aidr..~ IlId'CII &amp;.: qua li .hfolnra porCnlS ecnlltur.vr merirà occLlper l',,nll·n. ,~r .. dum. '\!arnqllc (am magna in his rcfl:iwrioll ibus :~" 1plt'irnr ",.dcf}", Vt Ilcmo ill GaWJ,n ifi t 'pfè gralli!limlls L
Rex, pcr , lUS Ca ned l.lriuIIl, aur Proc,lIleelb rlU m ill prouilleiis,
pOml ln ,mc ,;rum relhrIlCfl,".
Sec undo ),:r Iduloeaml1~ t cas cau([ls, in qllihus ililfus de ca 3
llcn tl o pLêr .1. fhpLll.tr"'Il~ .•lu r dt· poflidcll do bona rel (eruand.l:"lLlt Jom fè ru.lndx.Jur IC~.1ror:l m (c rll~ n (lorll eJufl't, principal icer in iudlCI" p"fl:uIJtllr. Ex qu ibm mi!lio in po(lèlTiollcm
[ubf'c'lu lcur 'lduc rrùs clt,\}ui prxlOm il! ffu i rcouir obculre. quoH hh h J
IIÏJIIl

�De Impcrio &amp; luriCdia. Conclur.o 18.

6~

De Fr.dc Claperiis Tratbrus
niam hx clulre (um mifli lin peri) , &amp; (pccialICer rnbutx illlltcibus maior! bus,l. II/brrr (alarr.jf dr irmfd. omnillm irldlC.l. ca 1'u
flad nlllnic.vbi nor,mt Scribclltcs ideo in hoc (ecundo gradl cas
IOCJI1l11S.
4 Terrio gr~du t apponi debcl1t C:lU(JX, quibllS ob l'ci COIltUmJ.ciam nccdfc dl: Illdiccm pcrllcnil'c ad prtlnum &amp; (cclIndum dccrctlllll : hoc dl, ad coJfriollem ex cdlél:O, 1. f'ulC/mlll.§.
1 1"lblll rx c'III/li! in poffiJfrl~tllr. qua: COJério mitlionis in po.lr C·
{ionem, r.lIn ex primo quam fccundo dl!crcro) cO: ml.O:I lm·
pert/.Ve poIl: B.lrrolum vollll\t Scribcntcs commul:ltel' ln d,él.l.
if/brrr C.tllcrr.nIl/11. 3. Alcxand. &amp;: lar. Ibl n/l1uero 10. Cf II. P,lUI. de
Caltr.ln Ifji"Ù., §Ji!lllw.llllm., 4.&amp; cfi: communls opinio,ut artdbrur !a(m d/ff.i./Ilbrrr callrY(. nll/'1'J. (o. &amp; IlltiC (emcnria; mini·
mè conrradlClt,quod iure DlgeO:orum MdgiO:rarus municipales
po{funr etiam Juberc Vt ClUCJrUr prx;oria tlipulationc '. 1. 1. de
d.,mno mftc1. Na 'u IlIrdingulJri id a prxtorc conO:lntl I~ecdre
tùit) qUIJ. res d \mni IIlfc:frl celcrimtcm ddidcrat, &amp; pcnclllora
crat dibtio, vr necc(J"c fLlcrit munlcipahblls MJgdhanbus hoc
e[\am commlrecre.vr nominanm dicltllC in 1110 rcxflI,&amp; fcquunrur vnanimlrcrScribemes.Et C.ltÎ.IS IÎnguldl'cs lion (Lint tr.1hcnd,
in conr._qucnriam 1''1 .. ,d vero (Onlr.ljfdr Irglb.cùm lCgUIa Ut COll·
Hartol .

DE SlMPLICI IVRISDICTIONE

------------SVMMARIA

CONCLVSIOl\'I S

J)Uimofolllll/of.

"

Illr1dlllionts Jimplim (Ommllntl drJillillO rtprobalttr
2. Dr[,~~rr (1I1iffu,tfl lurifdlll/onlJJimplf(iJ propY/llm.
3 lllr1dl1l19Ji'"p'cx.td pYlUdl.tm, &amp; Jd p:/bltc.lm 1".mdoqllc rxp"
dl/llr vlllll,t/rm,
4 IllTlfdlBionisJirnplicis ml/a &amp; vera drJintli~.
S 11/re Mi/gif/rallll fjl/.fWIjf.t compe/a"l.

l

CON

CONCLVSIO

63

DECIMAOCTAVA.

Implicis Iurirdié.1:iollis dcnllitionc Bmoli
&amp; cOl11ll1uni reieé.1:~: 1105 veram ddinitio
ncm III 1l0LIam dabimus.
Perrus &amp; BarrolllS t hîc dcfinium Imir- r
ti-f
"
fiImp l'Iccm, CCI
Ili '11 am, qua: 0 f•
~, 1 \)\~1
~
ri!'dlulOllcm
'~,
(""
fioo iudlcis mcrcenario expedltllt, pnua,~
tJm l'clpicicnrem vtilirarcm : quam dcnO!
t1011CIll !è&lt;]l\ll\1ClIf Scribclltcs communiter. Scd non aducrCUllt
t.wei p.HI''' quod hac dclillltlonc magis ollicium iudlcil ( quou
in ~au &amp; l xcrcino IIlf1fdlé.1:ionis verratur ) dcrcribunr , qlÙI;\
dcliniallt lil11pltccm iuordié.1:iollem, '1\lX 111 Il.\bl[\\ &amp; abltrJél:o
confi n lr. PrxtCl'ca co[\\m dcfillloo imphclt conrradiél:\Oncm,
c\lIn o tli cium iudlCl1 nullam pra:rllpponJe oblig.ltioncm :fed
lilt cOlHr.1dlc~r, I.qui ptycolllljimtm.§.f"fJ. dr ,,1/011. rmll.noratur
III I. .f.c. :!, pnJiI. D~ III 1. !2!!.mltlJ 01fulills. de amlll.hg. Sed cum {im·
plcx iuqlJlctlo prindpaltrcr vcrlctllt circa .cauffas , qux iurc
obligatlol1ls per ~é.1:ioncs cxpedlUnrur 111 IUdJCIQ, vt omncl
volum port Petr. &amp; Bart. III d.I.lmplTlllm. ergo non oiii cio iudi·
CIS !imple,; inrildlél:io excrccrur, Icd lure aél:ionis. Si crgo non
officio IlldlClS cxpeditur fimplcx lurifdié.1:io: igirur ncc merce·
n.uio.N.lm remoro gcncr~,omnes cius IpcCles remoucri quoquc
I~ccc!fc cft, l.lJuld tdTllm .§.Ji inttr IfII!",n.f!dtllgat,j. .
.
Acccdir Iloftrx (cmcntlx, t quod delegarc caulhs, aut lU, t
dlccm dJl'c , dl: lurilèhJ:IOllis IÎmplicis, d.l. Imperil/m. In jim. &amp;
\'elum omlll's ScribclUcs ibl, imo cft proprium illtirdlél:loilis
jlilllpl icis li Accnrlio crCdtnlllS,m l.I. I/1 :s!of ln ",·erb.bOllown. 6~
n 1. ,~brr i' '" /lmfJ. om/l!I/11/l11d/ c. rcd delcgatio non cxpeJitut
offiLie ill dl(l\ m 'rccllirio,quoIll3m llullJ aéhonc pct\Cl!rdclc)
garll': lltc r" rc!! lud,·x (ogl .1.1 parm poltulanoncllI c:,ul!am dck ~~ :, r'; ' I;'J ..: r·'rum IplllltC f:\CIr, &amp;. ex: mer" tius OfflCIO, quod
1pli r. t·i ,Ir ' 1'1 _! 1.\11 q u" t1llulli .1él:io'1l krll it.1lIr f.Jnlltl.îtur. El go
non cm ,klc'6:H le lUI di.kl:t ùlll \ fill1l'ltcis, li v LI fir comOlUIlI5
dclil1lt1 C".
Prn ... n .1 1; l' n' Ill' t fillli,lcx illrtfold:io, ad {obm priu.ltil'Cl- j
lir.ltl·\l1 l' l" dl.llllt: cr~n .I, hunes p"pubrcs, lj'u: III Pllbhcutn
dcLru llC 1'0 11 n I \lH ri I1lrlici , lurifdldlunis ,contra commllllem

I

cn

�64

D. Fr. de ClJpcriis Tral'lacus

Scn bentium r. I1tcnri.101.fi ql1idé cond icio ex Iegc agraria de cer·
lillno m to,q ua: in tÜ , qui dolo nlllo tcrminos Cqo loco mou lt,
pœn.lIl1 qUlIlqllngiur.l aurc rUI11 in pl1blicllln dare il1bct, pro
']l1ollbct tcrmlllo O1oto,&amp; ln publicul11 clefCIr:quia dl: popubm,
\/r lhi dlclcur. ic cti:lm /N 1.lrgr C&amp;rnd',t.§..fi If. .ldSJII.rn. aduersùs
cum,q"l onrra cdlllllIl1 r.\blllJ.s tdl:am(!lJ[1 .\pcrult,pOpl1lam a·
lbo conllitura cfl:: uius pœn.t cel1l Un1 aUI'.:orum cll, ex bonis
damn.1ti cx{olu cnd.I:&amp; l'.\1'~ climidia aG\:ol i datur,&amp; :llr~ ra dllllldia ln publicl\ dcfcrtllr, Sic qnoqlle aél:lOl\cs,qU.tS fiCcus, vcl Eccleu.\ moutnr, non ad priu;tram vrilicatcm : {cd a Ill'lius EcclcUa', nici , aut rdl'u bbcx vtllitarcm prinel pabter mOlltntllt, non
erum IgltUt iunlolél:ionis linlplJcis hx aéboncs, CÙII1 ad publi.
cam &amp; non ad priu:\calll:principalitcr l'errine:Ult vClliratcn1: aut,
.fi {unt tUrJCùlCllonis limplicis, manca erit &amp; impcrfcél:a Bartoli
denn itio. Adde quod accuCatio crimlOls,quam con(l:ar ex corn·
ml1ni {cmcl1tla e(lc mcri impctlj,:mamcn officlO llIdlC1S mcrcenario xl'cditur,ve {u pc 1'1 ÙS iJm docuimlls,În 'I. .(onc!"fom.nllm,l,.
Enr ergo umphcls ll1tl(dtél:lonis,llon autc01 mctllmpcfI),li vera
lit dcfinleio Barroli:qllod pror{Lh ab(u[durn dl: &amp; faICum.\
4 Rei cél:J Ig1tllr t defininonc Barroli,llos limphccm iurifdi':ho·
nem ita ddiniuimus , vt lie iun{dl[tio ciullis m.\li lInpc[io accc·
dens, 'ure magi(l:ratLls compcrens. Hzc dcfillitio con(lat gcnrrc
&amp; dJ!rc re l1tia .fl"'fdIEh~ gcnus e(l:,quod p[;edicamr de im pe[io &amp;
iutl(dlél:lone fimplici , ac cti:Ul1 de quarra (pecle ILHlfùi[tionis,
&amp; de hoc genetc 10qUltut rubnca dt itmfdlcltoJu omll/llm /1/ d/(/(m, DdferelltJa alltem lur1dlc7,o WHIIS , qua merllm imr~­
rium rcmounur'J fimpltci iU[J{didlOne, 'lux c(l: omnlllO (1'
uilis:cùm 111[JCdiél:iomeri m\peri) li e rota criminahs, d.l.ll1Iptrmm, A Im(lo :lUrcm impcrio diil:ingu1tLlr hxc lutlCdl[ttO Cim·
plex ,qul.lll11l'c[io non inc(l: ha:c limplex ll1rifd,ètlo .:l1I! dll :te·
cedlt, vcl milcerur:fed (l:at pcc fc nulh lInl'cn&lt;l acœdclls. crara·
[U[ autcm a quarta Cpecle IlJtlfdtél:lonis. quolllam limplc:x iu.
rifdl[tio tu[e magl(l:r:ltlls comperir : illa aurem quarra lllrifdi·
él:ionis (pecies fpccl.\btc[ fcrnre[ mbui[ut, vt fuo loco o(l:en.
demus: &amp; Cjllod ûmplcx iuriCdillio imc maglrharus eompcm
propat tcxr.in t. 1. de offc, tlUd Cl/i. vbi mandata iunCdlél:lonc, ca
qua: lure maglrharus compernnr, rranCCllllt in delcgatum. Ccd
i Ib,qux CpcClalitcr tribllUl1tut,nOn tranfeunr,ncc hoc mandata
corn

.

D~ JIlll'CllO 1\.. IUlIf.liét, COllcluCio 18
6r
contincntur : C1Ull nOIl fint !1mpllcis iurifdtéliollls , nec Cim·
l'bciter conct(la magiO:ranbus : Ccd fpccialncr &amp; III rnullc.
gllltn, vt voillm B.mhol. :Bald, Alcxand. CaO:rtl1, Roman.
laC &amp; eommU:lltcr ScribcIHcs ibi. qllod ctilm probatll[ tX
illo tcXtU /1J 'ImfiCllr. (hm alllrr /lmfd,ûlo à pOlûl411 dtm4ndtIlIr.vbl glofrlll vc 1bo, [lIr1d/{f/~ iIHClhglt de HIa lurifdl1bonc ,qu~
compctit iure Magilhatusl, qua: glofij ab omnlbusScnbentibus
approbatur,Prob.ltut CtIam fddtm Itge. '/Icrfc. '/Itri", rJl mm lIIaio·
mm iJJrtjd,f!tQntm Cf",dcm lr&lt;l1Jsfim :fid mmmwnpmum , 'luod lcgt
d,tlllr, non poffi Ir,mJire, Ecce quomodo ibi iuriCdiélio ponl[ll[ , &amp;
in cota illa 1cgc, Vt Cpccics oppofiea iunfdifrioni Cpccinlitcr [J'J.
buta, Ideo acctpirur pro tUa. qua: iure magifl:ratllS compctlt.
Prob.ltLI[ etÎ.\m ex /, ml/ID, §, III/Dm dolllo,jf dt III le/. Vbi dano tu·
toris,llcqu~ Imperi) dl: ,CÙI11 coCrCitlOIlCI11 non habeat: nequc
imifdiElJOnis, qllOIlIol.!l1 ci foh competie, cui lex, {en3tL1fconful·
tu01, \/el Princep; (p~C1ahtcr concd1i" 'lux rarlo CxpteO·.l cO: III
t11e. §, vnde con:lll&lt;11[ nccc(fJrlo,l\Infdléhollem fimphccm competcre lure nuglllrJtlll : ahoqulO ratio illa exprdfa,non tfltt bo·
na,&amp; conc1udcllS. lec rCCJplclld~ glofi:r inccrprctatio Ibl ,qUia
yt: A mcll.llla dcl1:nllt rextum. ~ cam Cupcnùs 111 conclufione
vndccima rcprobaulnlus , pcr rationes, quas hic non rcpero,
~ o d iunlJl~l,o fimpkx iure Magif'ewus COl11pttJt, ctian' prob.mll·: ex co: qUIa huÎlII illliCdldlollis proprium eO: dcicgal't",
glo(f.l cOlllmunmr .\pprob.\tJ ln 1.1 ,/1} wrbo. bonofllm,jf dr Jvr{d.
OIlJHl/lltIl/ldlL ~ rrobatur ln d, l, imp,w!/I!. inj. CjUOlll,ltll ca qu,t
(pecialitcr à kgc. fcnJtlI(con(ulro l'cil Pnncipc tnbuulltur,non
ddcg.\ntul' ,1,1 .in fritlâp.ffdc o!}îr,tÎtu c.t.l.plam.C de ptd.lf/,md,c,&amp;"
vbiquc not,ScnbClltCi.sequltlll cigo iuri[diél:iollcm (implJcem,
Cl\JU~ propriuJn cO: delcg.Hc, lure Magi(hatlls competCI~, quoJ
confit l11J.tur ex l, folu pr~lor. dt /Ii/'ifdl{l, omnll/m IHdlC, vbl pr.nor
[olet {ll.ll11 lurif'dlfrioncm oml\em mandare:crgo lurc MaglO:ra
tu comr_tit il1l'lf::lI.'1:lo.quoni.1I11 fi {pcciJlitcr cfict tributa, non
po(l'c:t l' I.tl11 manJ.lIe ( Vt dlé1:um e(l, ) &amp; pondera rCXtllDl in eo
tILloc! tllcit ,m&gt;gem lurtflv1totÏ(1II m.lnddrt, quoniJIU fcquitur e
hoc olllncm llIrlCdlé1:lOlIcm fil1lrlJccm compcccrc iur, Magifiratm : Cj lloniam qll i [otum dtcit , uihll excludlr, I,l/lltanlls.ff de
te!,.rl, 3.
~ t' • \Item cJ\Jlf.r t cl)lllpnam iure 1lagiO:tatllS , &amp; 9Ul' 5

lIii

{pCC!

�66
D.FI.llc Cl.lpcrils Craébrus
Cpccialiecr Gor tributa:.dccLirat gluCin l.loin vcrb.Mugirfrütll1jf.de
offiClo tÎUJ C/û.quam CCqlHllltur S,m. B,lld. Alberic.Cal1:r.lar. Rom.
&amp; communircr Scribcmcs.1icèr Raph.fulgoUllbnl i Cuo ingcnio
ab luc communi Ccneencia reccd:u,1'C nOllam adlhuat,quam ponit ln d.l.l.à n.l [.vf1l1e ad n. [7. cuius opinioncm Ccqllitur ibi DcCiU5, num. 41. &amp; Alciae. p..r.,d6x.l,b. 1. capll. 1. C)uam opinioncm
eenet etiam ipfc FlllgofillS /Ill. Ît,bere. &amp; 1111. 0l1.Igtjlr,tttbllJ.jf. de
tl/r{d.omml'''' IIIdlc.'::.ed qUI~ in iudlcando &amp; conCult:lndo,à com·
muni &amp; dill rccepea Cencc.:mia non cft reccd ndlll1l: vr cd am Ipfe
r 1Ilgof.tn d.1. l.t:ltetllt,merieo nos,quantum ad ca, qux iure Ma·
giflratllS compcwlltl, COmmlll1l Ccnccl1lix Jdhxu:mus, &amp;illam
IcqUlmnr in luc concluiione.
~-----------------

SVUMAR!.!!

CONCLVSJONlS

Dtcim.tno11.t.
1

Llha rlCi l.WJfe vc/ fatlli , non

Ji. nlflmplicii ùmfd.[ff01lIJ , flle /IIrt

t.7,{agtjlr"ttu a!tqllo modo PbJfol/1 eompeurf:ideo miClII.r.itjlm.
710 BIIY/oh,1n §.vi&gt;i dtcretllll1.1f.:!.
3 DeügdYt 110n pOI~(f w1fo jf.ltNi lIut ltbtrllltiJ. &amp; dul,mllllr nOIlO
ftnl;, &amp; intdü{fu teX/IlS it,lfl (l'eh ltbertllfcm.jf. de petit. 111red.

CONCLVSIO

DECIMANONA.

Inc primum gr:ldum Bartoli iimplicis iurif·
dié1:ionis iure rcprobamus.
B:1[(.in d.l.impmum.colfn. n.2. 4.con(Hruir
Ccx gradus iurifdlé1:1onis iimplicis.ln primo
collocat cau(fas ltbcr.lles,&amp; Illgenuitans ,Ill
ltberriniraeis ,qua: Cune magni prxludicij.1ll
cognitionc:m illamm appcllar maxllnam Ill'
rifdJé1:lOnem. quoniam maximi Cunt prxilldlci) , &amp; lure afrioms
expedluntur,§.pr.eiudicialfi.b;ft!!.de a[fion. At deporcatio ,relcgano &amp; fimiha,q'lx Iicèt mutcl~t ftarum perCo\1::t , ramell quia iure
aé1:ionis nOI1 expedlllntur , meriro non pertinent ad bu nc gradll.
Subdlt n:molns,quod hxc maxima iurifdlé1:io,qua: in caufTis na·
tU &amp; ltberaltbus vcr(arur,no porell: delegari:quia CpcclalitcrtrlbUltur

De Imperio &amp; IlItifdiét.Conclufio 19.
67
buitllf ~ lcgc,fcnatu(con(ulto ,,,c! à Principe.H:rcnarrolul. cuius
Cenrentiam Alcx.FulgoClar.&amp; Defr. communiter funt (equuti.
MOl1crnr Barcolus IBa ranone (o!ùm:quia officio mcrcenarto ad
priu.leam vrilitJtcm,cauffx (ramI &amp; liberalcs expediumU[, Ideo
iilllplid~ Cum iunfdié1:lonis: quod (umum ex nmolt iurifdi[\toms ti111 pltCI detininonc, quam pro maxima habcnr.
Scd q"O)ll.UTI Ilbmt Banoli dennirioné optimo iurc (upcriùs 1
in pra:c demi conclufionc rcprobauimus, &amp; docuimus iunfdié1:ionem Gmpliccm lurc Magilharus compctcrc,ideo no po(fUIlt
call(fx ([.\Cus &amp; hberales !imphcls efiè iunfdifrionis: cu iure ma·
giftraws non cOl11peranc,fcd maioribus iudiclbus fpccialircr fine
tributx ,1. non dtflmgurmui. §. luliamu.ff.de mtpt.arbttr.in verjiC/ll.
quia[lllIor Itbtrwi&lt; ejf,vI nJatom ù,dim habcre debw.Subdit pritte.
rea,qllod cadc'Ill dicenda funr,fiue de ingenuiracc,!iuc de libem·
niraee quxfl:io fit.&amp; lbl gloffa ln wrb6.idem dtcenaum.hoc amphat
:Id ad(cnptitlOs &amp; {imiles pcrfonas, de quanun naru qu~ntur,
per l.ne dlll/lul.c.de ,tgricol.&amp; wrjil./tbr. Il. &amp; dlCie hocfcruandum
in matri11101110~ ll1onachat;onc, &amp; cOl1l1crfione, qlloniam 10 his,
quafi dc fl:.HII pCrlonJrum qu:rmllr, cujus iunfdllho ad malOrcs
indices pertinee ,1.1.C. vbt cJuJfrjf.rttu agI drbeJnI.&amp; ln ljin.lod/TII
tiubt.in [/lib'1I1/b. vlrù", ,,{uJlIIJ il1gentlllJ fil,n Mm/Id '1u~Ylfllr,6-c.
&amp; IJ/litumodlli/ei in proll/lmù apua (arum modera/oru ,vd ;,,/141 dl·
ma vrhe ttp/ld compnmlrJ m,Ix/mai /IId/fr! IxamindY/.&amp; in 1.1.111jllr,
ibi,dum t,lImn,&amp; de mgen/liwt 6- dl Ilberill/i/~1t ,frnfidri tpji dû.YdtCml. c.dr pul"". iudlC.
N cc hlllc f~l1tcnria.: t ,,\lus Sr:ribcmi~lm comradlne : [cd fc. l
quul1mr cam l'nanlmilcr.hcèe Barr tn I.me quicquam.§ . ~·b, dtcrefllm.colrn.I1 .S.dr ofJie. prJ(M( diO:inguit inter qmdhoné lIlgcnui.
utis &amp; hbcrtinit.uis, hanc d'ccns , iure magtftrams compctcrc,
illam vero fpeci,lhtcr dlè criblltam : cûm tie magis ardua qOlm
c:lu(fa hbertinit3tts.Qllx ideo minoribus maginmibus fUIt COI1ccflà,I.I,lmdudl'm.C.vbi c"ufjl.lfUJ. At hane Barrolt dtlliné1:iollem
iure reprchcndlt Cure.i" d.l.imprri"WI.nuTllm I l f. quol1iam procur.. ror Cxraris vc1 rationalis, non fUI\{ de milloribus magiO:ra.
rI bus :cù m fi nt dari ni ml, Vt nUl1CU patim eenct bClIIl. !.Col. 4. /lH·
1/Icro 18 . .ir officio WI&lt; eut. ~ Currius in loco iam dié1:o. &amp; pro batur ctiam ex ordincticulorum magl!'tratllum,qui (1fadatim &amp; or·
din.ltim ~ CllPcnllunnbllS pOllllntllt in Dlge!'tl~ Nam pra:fcs
llii ~
kpro

�6~

D.~"I

J

Trot,,1-.1WS
, 'pO 'tir.!tor C.d.1I 1 : '1Ul.\ ILllle d llilli nl,1 briln l',m u ntur p on
i"l'c(hbillllm magdh:uuum olli '11 &amp;.: dlgllltJ.rç" vr dl!tgClltC!
adlH:I m.gl"tCm rl/br.de ofJ;, pr,&lt;jiJ. 'on dl: ergo pcocu laror Ca:·
(m " vcl r,UiOl1J.1is ex 1l11t1onGm MJ.gtiirarlbm • lod ex nWllflbm, qu:bus (pccla!trcr conceirull1 cil: cogt1ofCcrc imcr fikllll1
&amp;.: pllliltutn dl: C.111f1J IibcreiI1ir.1CIs, &amp; iUII&gt; p.ltronaru fi{u d, 1.
;,/mdld/lm. !teer c.Hlir, ing_ I1l\lraris COglJlllO CClam Incer lilCul1\
&amp; prtu.lrum, IIiIS fuertt prolllbir,1. QI10111.1I11 1I1 ljl1xlttot1c !tblr,
flO".ms &amp; (cl\lItl\ri ,iCml'cr Cxr:uis l'nll.ua rdulr.tr vtilim,
(.llrem raClone iuris l'arrOl1arll~ : quod Cx(:tr con(eqlli d ber, ,
ello quo 1non dcclarc[lIr (ert.lll : kd Ilbcrws C.rf.1ris. Nequc
ramus dl f:\l1or I!bCrtll1lrJrlS .1 rqllc Illgct1ulr.1tis. NOl1lgirur 1111mcnro ,1In:rulll mhlllrllr procur;lrori CxL\lI~ Ipc la-ltrC[:.llrcrum
vero 110mll1.lClm prolnbcrur, 1. fi p.my. c. ne de Jldlll difi/IJéI. Cl ln
d.l.',/Mdllt'II"'. qll.\: ir.! cil: IIltelltgcn(h Er luxr.] hallc dll\ll1t110nCI11 110fl:r.1tl1 Jebn Imtlltgl~' dec\.tr3rt rcXt-111 1. pmllrAlfrel. C. oÙ (.II~f!..Jl.II/1l. 11UI gelltr.tllrcr llc:-gae Ca:I.HIS prOC\1[1.[o,
rcm, l1:.um Clu(flm eX,lnllllarC (Joflc .qllonl.ll11 de CJulIJ flalus
illg.cmm.ltIs, non .1l1[C:-\l1 dl: Itbcrcllmacc cil: conll!nlClo dIa \Iltclhgcllda. clim de I1.1C conll!rucum Jie, procurarorcm CXflllS
'Ir, 115

poiTe cogno(cc:-re,tl.I.'&lt;lmdurlIlHl.
3

Nec Iloll:ra concluliollcm oppugl(anr,quod C:lult. Il:atultpotell: deJegln, vr volule Rarr. per I\lU III rcXt.m (Ji q"'/ !,b,r/attln. cDI.
3.".8.dr pWI./'urdit.qlli allcgae !:tcob. A rcr.&amp; Cynulll: qu05clil
reqUielU Fulgof.m dlél.lJi ']IIÙ llbertaum.Nam paCt ranro[um pa,mm dlcam,corum (enrcnoam cxprel1è J,lInnar eexe.1II I.~ .I/Jji­
ne,C.de red.m.lu". vbl [Ill l'cramr cau lJas Ilbeml1lrarlS &amp; tngenuit.leis nom 111 m\1l prohiber delcg.m. Nec ecxtln d.lJi ']"Û Itbrfwr.
~ pldl:/.,(t.: 111 l11aom ptob.1c COll! meénollé. i lbl !urecôlltlrus 10qUlcur in i";l quxltlOnc, IInado UcmlO l'cruo hcrcdl Cl! Itbcrtarc
illlttr\1to,fbrus quxfl:IO.1 filto exhercdaro moucbaeurl, qua qux{1:toné dltferre volcbar LtCillills,(ub prçrcxcu pcritlol1ls bcrldtra,
tl s,qua moucre vokbac pofr ql1inqllénltl,quo fi Itus (XhLr datus,
agcrc poro::l1: qucrela:ideo quçrcbalLlrtbl,an hoc prxtcxru,.poflèt
LiciniUS calla'am Ilbcralcm ml1:tClltJ111', in qUlllqu 1111111111 lbf·
fcrrc ?Rd'pondee lurccOllrulrus Ibl dllll1ln PJUlll refCnpliflcJU di'
CI , [ummarJnl cognofl;t ndum, 311 bOlla /ide id po!lular eur:
&amp;Ii

De Illlp~rio &amp; !lItlJ".1.Cullc!UÛO 19,
6?
~ fi depr hellJ,rit bot1.1 fi.le &amp; linc c.1l'lmI1lJ pcmum , prxnitUcndUt11 Licinio mOOit:l1l11 rempu\ ad p 'tendu'll Imedlraccm,
inct.\ q 10'\ li \1011 fuent {llper pcritlonc h~rcJI['ltIS ContcnWlIll:
iube.lt llldlccn.l Ithcrtlris pmlbus [lm flll1gl. N.lm in illo textu,
C.lUI1:1 Itbcraltl cr.léhbarur ,coram ilio illdlcc COO1pctcmC Illius
cau nJ:,&amp; pendent..: hoc iudiclO, vr ponù ilhus C.lltfl"O!: Itrcm dlfferre, volui e mOllcre al:tioJ1cll1 (uper peririonc hcreditdtls coram
alla iud iec Il1ll0rC •qui poterac JUbcrc magiflratum c.\lilf.1! !tber.llts morx N.lm aliud cil: iubere,aliud mandare vc\ dcl~garc, vt
dl Cie g:oil: ln 1.1I((l1wld."I(. In prim!? de Ilit. (} (/fr,r/. !ldt, f.1CÎC
reXI .lrJ §. &amp; hoci1/ L. ycr,'on/à,;11 Jllliml/. vi mt/II ;lIdle. 0~ in d. I.fi
']IIIS ItbUlùltm. §.rIJû. ·[nII1.1 iglrur l.Jiqllis MrYIJ/(In. qllxnlo
plll1cip.llll , '1ua:decidiwt ibl, lu~c cm. An ItbcrJlc l'JdlCllllll
1.1'11 Illttt[lItllm, &amp; co pcnd~nrcc(wam alio IUJICC . dtfl:èrri poC..
lir ln ljll III qllc 11111 10' prxrcxtll pcmlollil h~r(OJrattS, il11uinqll;:nlllul1ll1lollcndT ~ fillO exhereoaro coranl :lIto O1Jl0n indice '1t11! ql1a'f1:io d~ojdt[ur Ibl. cd ad qucm iudlCCln n.ullS
quxltto pcnincrce, 110n vcrrcbantr ibl in dublllm, mccrac de
h~c qm::lio mor,1 Ibi. Nam quxflio !tb ralis caufl'a: IJm pcndcbar cor.\ln Ii.lo iudlcc. Iraquc mcrito nO\1 dwdinlr ibl h.l'c
qll xf1:i,) : (cd r(mallee il1 dl(po(iu ne \lIlIS communis , iuxr.1
JloJ1:m 1. 1.In verb.b,tbwvnllfIrûfIl/r.C.deJ,mfEalif. cOI1]muni·
cer approbarJ. Sed ex dtfpofitlonc iuris CJulfa: !tbcralcs, vel1iber,
tinltatts Il1dc1cgablks (unr.dl[!.1.~ .C.I/( prd,m.judic.Sed illud iudi,
CIO meo dcecplt Barcolum. quia eXlflimauir cauOàs Itbminira,
ris compeeere lurc Maglflratlls , &amp; polfe Idco dckgari. quod falrum elfe ex d.I.1.m,loifeflo dcpecbcl1dirur.
SII11I1Irlt nOI1 obll:,lt.quod apud pedancos iudiccs,hoc dl: de,
leg.lros, Itberrus potdt propter IIlgratltlldmis nuOàm, in {e(ui,
rurcm rcuocJrt,I.~.c.drilbcrtù &amp; (DYu",ilbmÎ. NJm refpondemlll,ingrarlltbcrci odio,il1ud Ibl cUeconfllClltum:fcd JlOJllr,1Ïn
caul!: liber.lll,cuius maXlIl1US f.lUor , 1. /ibm#. de rrgl/I. il/Y. ve
propnos habca[ ludlces ,/.l1ol1 d'.flillglleml!1.§.ll/li,l/Il/!. domrl. ,IY'
bllr.6~ l. ~.In ~nr c.de prdJn.iJldlc
5\1: CCl~ll; IlOIl oppllgnar cOllclu!ionetn nonr,un, quod infctior IUJCX por"n inwlcnrcr cognorccrc de caun:1 [brus,l.quolils.
ffde ti/amis. 'luolltam illud lie Incidtllrcr, &amp; ve cognorc.rt [311tlIrl) : non aut m iuoieat quxll:ionel1l Ibcus. nal11 perrinlt ~o
!ii1 3
oflicium

en

�70

D.Fr.de Cl.1penis Traél:.!tus
fficiulll iudicis., &lt;lui de hcrcdll'are cogno(cil', vniucl'Cun inci·
dcncem &lt;lux!lioncm 'lux in iudlCilllD dcducirur, examinare,fëd
nor: ll1dlCal'C quolll.lm non de ea, (ed de heredleate prolllllltl~l',
1.I.C.df ordmr (o!,lI/ftOIJ//7J1. i'luidc:m Illci denris quxlliollis lu ber
lLIdcx ponùs notiol1cm, quàm 11Iri(dl?{ionelll, 'lUOl1l1111 Je Jill
ClllCÙI11 cogno[Clr,fèd Ilon proiluilciac, vel iudlcae·d.l. 1. Sic 19i'
tur cog"icio [uper IIlCldcntl?t minori Illag,llrltll fJéb,noll pme
excepciol1cll1 rCI iudlcaex, tl coram (uo IlldlCC pl'lllclpahccrpo.
fit'a dcdllcarur. Vt Ilot. Call:rcn.iIJ d.f.1 .n. 2..
SYNMAlI.IYM CONCLI SIONIS

'/."gifim&lt;t.
1

l'un.t pwml.,ri.t i» {md.lft/ln corpol'ts (ommllf .tfto,lIlY1[d/Cli6111!Jimpllc" 11011 rfl,&amp; qI/if rdl/om.
CONCLVSIO

'.

VI G E SIM A.

Va erilll1 raCJonc t cOl'poris CI'l1CIJwm , ad
quclllllldices proprer (ClHCIlCIJ.111 iure atllo
nls l.tcarn, quando'll1c r crucllirc cogulll'ur,
ex Ill.! reguLl, ,,!Z~j 110111Jdbei /11 d!re,lu.lIlfJ COYf~rt,(jmplicis ll1r1[dlél:io Il IS ellê Ileglllllls.
llareolus ill (I.!. Impcrù.m. col. fn. n. 2. i fic
:tir, Sccundus gradus Illllfdlél:ioilis fimp!i
cis,concince rnaiorem.iuri/aiél:loncrn, qua: contilli t L11 C.1l1Ilil,I.1
'lu ibm vigorc fcmcmia: bex fuper allqlla 3\.1:10 Il e , rCrUCll1l1 PD(cll ad cruciarionem corporis: ex regula,qlll IlVl1 h.,bet fil 4:l'e ,/uJ/
in '°7.031'(.1. r .§.r :ffdt pœn/J ,&amp; lqlliwmql/t.c. dt Fm [/lgÎt. Subdlt
pra:eerca Barroilis , quèd ha: cauCra: non poffllnc dclcgall. quoniam coercieio III corpus, non nantil' in dclegawm, 1. mmo pOff)
gl.rd/J. dt l'tg. III r. Scd pacc CIUS dlcarn , nOI1 poeell cius Opll1lO vera fubtillcrc.'luoIllJm (ve dlx.imus in dc:fi nitiol1c,) timplcx IUnf·
dlél:io iure magiCharus compecie. fcd 11Ic cruciaeus corp0l'is, ~d
quern pCrUCl1lrur ex Hia rcgllia ,m:uonblls iudrclbus Cpeciaheel'
fUie enbllcus, vr infel'i ù~ dernonllrabo.1 deo il1l'i!olél:lonls Îlmpllcis cffe nOI1 poeell, (cd cric vcl rnerum imperium ,vel iuriCdlétio
ciuilis à lege, (cnatllfconflilto, vc/ à Principe fpeci alicer mbuta.
~oniam

De Imperio &amp; TUl'i[diét.ConcluÎlo ~o.

71
~ol1ial11 m1l10r illdcx,qlli de caulfl dc\iCti ciuillter cognouir,
&amp; III pCClll1l.!rI.l pœn:treum cond~l11n.luit, nOI1 poccncip(e pœ\lam pecuniap~m commul'arc ill corporalcm, &amp; corporÎ infligerc crucÎ.1tllm:cùOlnon habcat metllOl in·.pcrillm. Scd nccclfc
habec, ad maiorem ill.dlcern punicndLlm rCl11itrcre condcmnawm , qui pœn~m pecllniariam in cOl'poralem commmabic, vc
[entÏ l' C urdu nior ,m dla.l. imperill"', col. pmlllt .nllm. 1 JI. a\legac
pro [ua opmione l'cxt.mlfin.dt ill {US vocal1do.6~ ln IJ §.folmt ad
pr.[a1umff.dr ~fjic.prtffvrbi. Probal'lll' edam cillS (ellCemia in 1.1.
§fi,i.Jf.dc pœHis.vbi ad prxfcll:os vc\ pt.Elides pcrrinet ha:c pœnx
commur.ltio, &amp; inlJi quis iniiIYitm atroccm.ff. de intl/rits. vbi hoc
pcrrinct ad pra!torem.vnde /It l.qrllcumqul.§. qllOdJi.rd pr.td/aa.C.
defi'TIIIS [Hglf.&amp; in l.fll. in Jin. c. dl flpulc1JY8 vio/alo, dieitur hanc
pœnx coml11ul'acioncll1 fiel'! debcre à competente iudicc, quoniam minor rnagilhacus,qm coereitioncm in corpus non habel',
eenerur l'emitccrc reum ad m~iorem iudicem puniendum, 1. de[enjims·3.c.de difenfor.C/I'/w. Ergo non iure Magdhatus fit.: alioqllin ctiam minor Mag,!lrarus cffet iudex compel'ens iIIius
commmationis pœnx.Sed ddcgara en à Icgc,&amp; maioribus iudicibus mbuta.ldco fimplicis iuri(dlél:ionis elfe non potell, [cd erie; vcl mcrulll111lperillm, vel iuci(dlétio ciuilis (pecialirer legc,
fenaru(col1(lllco,ve! à Principe cributl.QUa: en quarra (pecies iunfdiél:io11ls,à 1l00:ns incognita.

Sf/MMARIYr.)!,[

C07'tCLVSIONIS

11gtjim.tprim.t.
llfrtfll,c7ionÎJfmpitâs nonlrnnt iurl Codicis omnrs C4UjJt IXUdm!es !itlhmAm quillqllJgÎllld folidorHm:jiclf nec h,du[ullf,i"e
,1rtt!UIif.C'IUjf. (!',.t tXCfdunf "e((flIOS 4 ureoI.

co

(

�-, ,

rI' &lt;le Cl.tpcriis T 1.tlbtU5

\

CO' C LV.) 1 0

De Imperio &amp; Iuri[difr. Conclulio

V IGE SIM A P R l M A.

Adcm rarionc ca ullx ciuiles, 'lux CXCCdllllt
quinqllagl\lrJ. fohdos ILlrc Codlcis; vc\ crccencos aurcos, iure aucbelltlcarunt : 'lu as 111
cercio gr.ldu iunfdlél:tonis limpliclS loc.ullc
B.molus,!implicis iurifdlébol1ls etTe infielamur.
_.
Tcrria,inquit Bartolus JJJ d,a.l. irtJpcril/m
(ol.fin.n.1.6.eft. iurifdltbo magna, qu x cxeedlt [ummam trcccn_
torum aureorum, qllX non eompctlt, ni!i maioribus Magi!l:raci,
bus,§.&amp; tl/dlc.tr(.fIJ J!I/JJml.de dt/mf CI/liw. &amp; eaullà: hUlus iuri[dléhonis Jclcg.lri non potTul1C,\1ili propter ab[cntlam, vel mul·
ras IlldlCUm occup.1tIones.Hxe B.lrtolus: cuius [enrcntlam corn·
probant Alex. rul g0f laC Curt. IUIl . Dee &amp; commullIccr Sen ·
bemes.quI 01'11110 flllt origlllahter glona: m d. §. Gr III:I".,/"r. 111

.

.

.

73

dicibus hlmm caulfarum iudicium fpe cialicer rcfcruawr. vnde
cautTx omnes,qllamnl eogllltio fupra trecclltOI aureos cft , cùm
Cpeclaliter tribu anrur, illtil&lt;llébonis umphcis &amp;e neql1CUllc:
quonia\l1 fpcclJlirer rnbllunrur. ~a ranone nec dclc"ln II1d i.
fenminarim roflùnr,\fed proprer ab(cmi.lm tanrùm:vc\ OCtlip:\tioncm nugnam iudicis, vr poil: Barrolum volunr omncsScn
bcnres ln drrt.I.lmpml/m.qll.lrum dclc&lt;7.uio fimp licirer &amp; indrfi.,
~11i
b
I1ttc pernlltrcrcrur, Il c cnc fimplicis lunfditbonls: cuius proprium cil: dclegarc, d.l,impmum,1/I V'f(. Nam ca qua: iure Mag"
ftra rlls compccullt,' paffim &amp; II1dtfcriminarim ddegan poffunr,
1.,.verjie~IQ .qu"- vm lurc r...M.1gtjlratllf {ompuunt, mandari pnJfimt.J1:
de olfe.mu eudure crgo concludm1l11:cas caulfas ,quas in tClltO
gradu imi[dlébonis IÎl11pltcis locauir Bmoills, II tr1 fdill iollis
limplicls non elfe: fcd venils illas perttnerc ad qumam iunfdi'
é\:ionis fpcCICI11 quam nos fuo loeo infwils dchnkmllS .

"L·ob .•ld IYUI1.I' .

. ~.c\l q '0111 .1,111 11Ipcrius Ilm dOCUll11US 111 comillf (8 ,1II1m",.lu1.1 :ll~ I?I&lt; Il ft m pitecill 001 nu~e co ni pcre!'c lure tl-bgi rt LlC li l, &amp;
111,1. ,ll:~lIna!lIn ddcg.lrl polle, qu.tri prop'1ll111 !Juius Il1rifd,·
tbo:-i\ hITTltc,&gt; fic dJcg;uio:ldco Illrl: COdlU' JUn:'\: C"",!cll'
rc' lu '11'11 am g' 11 IlqU.1gll1 1'.1 [olidoru 01 :vcl iure AurhentlCJI um,
'Jna:.e"ceJl~l1r rrcLencos aureos., IUrlCdl.:'l:lon" li 1111'11 Il dl', \.011
ponunr . Cllm hx cal1rr.'I: frccilllCer mbuallrl'r 11I~101Ibll~ l'JJIlIbm,&amp; mindnbus IÏnr dcncg.ltx. N.lm iure Co ,bell_' cOI,'l .
tu;iolJlbusllllp~r'1rorLlm V.11c\1t1l1iJni &amp; Valcnu, clef 'lI r,\
'
",Ll1 arum v\rra qUll1qulginrOl fohtlos Il( n l'0ttlanr
liuJKarr
N;lm Curra IIIam [LIn num iudi .HC rcao'l PrOlll11CIX êLIl1.110 ~ ibm .illdICib.ls folts crar !'Cfcrllltum ,1.1. C. de d((U/for.' {rHII.IIUII/.
Idee {il pr:l qUillq 1I.1gllltJ foltdos llldlcarc 1110 i,irc ' fuit f1'_C,:I1 It ~r rllburum,quod pol1e.l ÏLIS AlIrhcntlcarum Immllc.ltlir, IIlfi.§.
0"/::dIC.,Yt pcr ql1em fUIr corrcéb d. 1.1. vr crl.un alli nadllen'tt
~lol1.1i. d.§ ,:71:J.1iC.!Y(/fJ vub. aa IYcanto!. vndc: !rOl!.l i"rc lluuiC.
h~l~ Auth nricar.um, IUdlcarc VfqllC ad rrec,nws aurcol r,r.
1TIll111m eft. dâcnlOllblls chllratum,&amp; mll10nbus iud'Clblll.1 co
~10UO Hire comperir lurC Magll1raws. &lt;'cd fi.lj1r.lIIl.tnl fUn1mam
hldtcJrc etl.lm lm\! lloJUIi.nv illis prolllbe tltr, &amp; m.\IortbllS iu'
.
dldJJS

l~ .

SVN ,li AR 1 A

COXCLJ7SfOl'IS

f'lgtfim·ifèc"lId.r.
1
l.

Bon6Yt1Y11 poJfcf'On(f ql/.r ;,'1&amp; tribulIlIIl1ltmmtnlllr lm , Ullé!JIù, dcCrct~!tf &amp; lud/ci.III;, :;;~ 'film frtgl/I.e liA forrint "Pfr//al.t.
Drcm flf1I Cl/m fi'lmJil,wl,'l/J.m ;lIrl Digl'm.m interurnrrr dl'bml.

CO N CL V SIO VIGES 1M AS EC VN D A.
~1 Adcm racionc d.m bonorum pofselftonem,qll:I: illS

. '" ;' mbutr:lÏue dcereralem, qua: iure D,geltorum cum
,; ~ lolemni dccrcto dabarut:{iue i\Jdieialem,qu a: 111 {o·
,~_ ~ la agnlrionc III iudlcio faéh 'conliltir , iuri{dtilto·
nis fimpli cis (flè defcndemus.
Ad CUIUS eonclufioms t declawiollem in modum cuiufdam 1
pr:UlÎ:C infprfrlOnis , di.:imus rnp!trem in iure noltro inuentn
bonor\ll11 pofseffioncm. Edillahs, 'lux nOIl deceruirur'J prxro'
rc vluo:Ccd ex prxcoris mornll edillo eompcrir,&amp; ob id IdICf.du,
:Ippcll:tra ,{rg. 3 ' ~' promdr.ff. de bonoyum pojft/ÙO/l. glofs.in ljin.di.
§.(t·lJ t1fll cm 1.1: ~iI.t.m v(Yb.I.1: durlto. c.dl wyalfllriofi· à qua dcfc~lIK k kk
ditl\lS.

•

�'; 4

1\1 bonofu.h l'ull" 'l1i'llm, &lt;JlIod 11\ Ilh.licio c'\ C onfi alltl nil.
11.llcgc gl\ok,wr:vclll\rc DIgdlol lll11 , cun {okmnl dccrc.
to,'; (Juil:" COgl1ltJ d ClCrtllruf. qux à dcctcto durnall' arpelJ:.tllf 1.1.§.lùml,d" JI·"'JiI(crj[.t.luf. qux ddidcm t pccitloncm fa.
l:mllcm.cllm Ilhello f.ltl:.1 111 , partis elt.1t10nCm, &amp; quod iudlce
rro tril}unalt {rdclltc caull:l co;;ni r,\ d ~ ccn: .ltur, qu ,l: à dccrcto
tJnqu .lITI J J'gnion r .ute den Il1llluur,glo(],1 ln l.j.§.1lJl/njcipAlihu" -vrr/'o,f,i.d":ldc bommw !lfff./J.' Et ctlJm G lolra III '1n. §.
.fi" .INI,," lX ItlIJ.1I1 'VI'Y/'o,~.· du re/o. G: dt lIirltl.Jimoji. lieut &amp; iudll'I.dls bOllorun. pol1ènio,.1 I"nmo ~ppc ll am: quod (ola agniriolie m ludlcio f.ltb,(ine.lb folcmniurc acqulr:\tu r, l. pcnHlt.lfn.
(." 7'11 /1,,,,1/4 bMnfll1'1 poff.l:fin. 'p" .11110/1 cs Iclll l .l11. 2.. riffonJo. c.
Il. (//r.tt.[urlf/.;.:;,'" fin.bill.d,· bot/omlH p(~(r:;J.'not . Bart.tn 1. 1.C.qul
.1';Hlllil.6~ Id l. ;. §. fi ·~/~{[.I.j1 de bOiiortlTJ'l l'nffiff. V ndc ex alltlquis
('mI1Il'll~ f l!emnJ[ .. lbu~, 'FI.!. lun: Dlgdtmlll11 dcliderabalHur
1 1 d.lnd 1 hOl1oru1l1 [.oflclliol1t": bodle vila ("la iure Codlcis remanlic:kihc 'r, vc ill IlIJICIO ag llofc.ltur, vn dc lIulw.titi JppcllJLI. &amp;:. (umm,} l.ltion:.: fllcrlInr ah.!. folcmn ltatcs fublatx ex il!.!
C ùnlh nrim con[\lrllClOIlC : &lt;.jll oniJI11 llll llius mOl11cnri crlnt.
N.lm pofl: dJ ~.l m ex "l.:cr.:to bon run~ poffelliol1cm ,admmcba.
rur poffdJur ad p"oballd um ln mdiC'lo pcmionis hcrcdltatis,
conrr.1C.l, l1u.rClIllllclplcm !l1lpr.l dccrcca!t bonol'um potld.
jjonis dation" proL,.HlCLlt. gloDi ôl. ibi Barr. int.3 .§. bonoruliI.1IJ
'/-'",bo,lII! perf'l'lwdljftle bO"~YIII/) pnjffio n. Memo Itaque fUI[ (ü,
bllta dccrctl db ,UltlqU.l {olcm nitas.c ùl11 limpk:x bonorlllll pof·
fcfllo nis agnltio ln 11Id iCio fJ. éb hodie lù tnC I:\t.
Exilbmo .lllC(!11l tlll llC[olcmmcJrcm decr.::ci :lI1tÎquitus fm[·
(C C l1!lH lI().m, nc I l!~ nit) cnl.lncipatl ius Il,um pcrerc negltgen.
rts, v&lt;;! llluJ Ig nor.\l lt l ,dUIll Lxcr.l1lCUS lc hltum mcnricn·
do hall c bonolUlU pol1èffi ncm faclie obn nc:rct , li nllllJ clIm (o·
lcmll1clrc dc:ecrncrcrur. ~aploptCr CJl1{]~ COgllHJ, &amp; filtatlo,
DC prob.leJ &amp;: pam: Clcat.l, (X folcmm d.:crcco lm.: D Igctlo1 \lm
dJba tur. 5..-&lt;1 Confl:anrl11lJIJa lex nct:1'gCIlt1b ll s elll.lIJelp;ltIS
(Llbu~LlI\ c IlCllu lt!Jr~.l fnffex q~lb (a.f: TlJ4IM'U Et Igne. r,ll1ribu s
(arts (uccurrillii : 'luol1lal11III prtncip.1 iJ llIJICIO pltnollldlCl'C'
dltJt1s,d~c:lUffis&amp;mcmlsbol1orum r 0{\èJliol'l, d.lta: t"&lt;'g no·
(CHur. l:.r ad amll ll1111 dia r~ll h· ddcmiullCllr &amp; rumilldlltu r,
\ndc
&lt; 1:

2.

n.ll. L Cl..î' Iii, Tr ':brL1S

De Imperio &amp; lu tifd 1il:. Co nclufio 22.

7f
vnde mCI ito rcccOir lib dccret.llts) qux ex fokmni dccrcto iure
Digefl:orum dabarur. Er cius loco (uccc(,it ludlclahs ex 1 gc
Confbmi'lianl,quz agno(ci mag'5 qllJITI dan diCltttr.
HIS pra:fatis dlcimus, dccrc[.llem bonorum pollèlç&gt;onenl,
qua: illl'c Digcf1:orull1 (olemlllrer decerncbarur , IunlJ I':bollls
timplicis clfc. quoniam dc 11Idiciah non ef1: dubium :tum ex Iegc Confl:anri lllan3 iure Maglftracus comperar : quomam aplld
quemhbet illdlcem ctiam mllniclpalcm cadcm lcgc agno(ci po·
rcf't.,dJ.pmllü.&amp;7jn. c. 1"Î admlt/I. Vr (olum dubium hodlc rc·
lllancac in dccret~lt, qU.1m iuri(didionis (implicis elfe d,fcndlmus.idql1e pmno probamUl ex intellcé\u nouo qucm 1105 (ure.
riùs in Il .cond./J.u . 5.6.&amp; 7.dedimm 4d l. imperill!». in 'Uaf qucd
j n Ja"d~ .v bi ex illo rc(ponfo Vlpl.lIlI coplole demonllralllmus,
dare bonorum po(f~[liol1em non ell"e md1i Impcrij:1dquc r (10nibus,quas hic lion repcto.
Secundo,pro batur ex I.l.iullth l.rogll l lio. §.fll. dt offir. rit/! m.
n,ll11 dlcirur lfI JJ. 1. q Ia:cunqllc (peel ~lJ(cr Icge , (c natu(confulto,vel conniCUtlOl1e Pnllcl pl ~ rnbuulltuf, m ~ndl[ a mnfdiéti one nOI1 tramfcru lltur : CJUX vcrà !lire Magif1:ratus compecunt
mand ari po (rll11C. A[qui vt bonorum po(fc(sio derur manJan po·
tcfl:, vcI d~!cgJ ri,rcxt.cfl: cxprdfus III d.l. (~gnitio. §.ji'l. crgo dare
bOllorum polfc[slOncm non rpccilhtcr rribllitur , {cd iure Mag"
fr rarus co mpcti c, ctiam IUre DlgcltOllltr.: ahoquill ddcgare n('l n
poffer , iuxta rcgu lam d.l. 1. &amp; hl)c modo inrclhgcndo , Icgel k·
gibus optime COlllll:lllllllt ,&amp; Delle cOl&lt;eorJ.lllc. Illll'lic I1ce~r­
[dl'lUm roc dll1inéhoncs, vd commenra, vd rooùs dlllln~tiollts
pro illarul11 céi.cordll Jd fl:rucre l n d.§f.prout ACCurC!llIlbi, Item
B:!rc.&amp; comlllullitcr SeriDente! fJeiullt:dum rcn(um Ilhus plra·
graphi concra rroprÏJ m verbot\lm naturam, &amp; IcgiOltolis rncntem,modo huc,mooo t1luc rro arbirno eontorqucnr: Ilcet lll re·
confulcus lim pit 11er &amp; gencraliter Iblloquucur,nihd prorli.ls dlfril1 gllcndo. nec tilt dllhngucrc dcbucrul1t, iuxtl rcguiJm leg. ,ù
prmo.de PI/Mie.in mil .,[1/01/.11 ,1111 li Icx voluillècdif1:mgllcre, facJle
ci crJC hoc aduecre: (cd qUOIllJm nOD adccit , (el}uirur quèd
nolUie.
T crcio , quil iure Magif1:rat9s ea conce(fa fuerul1t , qua: non
fUllt magni prx iudieil' prob:1cur in 1. I. é: 101, lit. C. de drfi/lf âllÎt.t!.iunCt.1 commlll1Î Scribcntlum r mCIlt&gt;~, 1'011gll.llUn Irg.UN
.
Kkkk t
v~~

�ïG
D ..û~ Clal'cd,!&gt; Tr~:LuLls
vrr! v/lire m"g~(ù.if/U.Jl de /1ji(. tl:/J ( /JI. vc Col cc nCcantl1r IUtC ma·
g ittr.HUS cOll\pe t~rc, qua: Ol111llbl1S 1:I.lgillr:mbus GClam municip.1h us,&amp; clUlcarUIn detènConbus fuerunr conccCsa. acqlll da·
re bOI\Ml1:11 pllCsdIioncm Jecr&lt;:r:llcm,qua: ÏlIS cnbuic, clu11 poffe(,oll hxc dano 110n prxllIdlccC, quin pollie in pccicionis hercdlC.His IUdlclo poO:modum probare Ilium, CUI bonorum pof.
fe/li 0 dccrccafult, non c[Sl: ftlluen, &amp; hoc modo dadoncm poC.
f('J1ionis rccr.lchrc. cum III IUdlCio pcticioms hercdlcacis, cau([x d,monis, bOl1orum po[scilionis , &amp; mcrie:t icerum cxamincneur,&amp;: ad am uil\m dl[curl1nrur. vr cOl1cludul1c communlrcr
.'Iqibcnct:s poft gloCs. &amp; Barr.1n L. J. § ji c.rtrfJt (ognilJt.jf. dt 60110fll1l/ l'or{J! &amp; poecll: po(çc!'"or rrobarc ,In 1li rtl: filio dacarn bonorum puCsclliOl1t III fui(çe gluCs.1n d./. J. §. bono,r/m. in vtrbo. UI4
/,lY/r'7uOId, &amp; Ba lc.in d §ji UflJ!.( (0.'!,1II/.,. S"quitllr crgo ,decrclaIt l,ll bonorurn pul5dIioncm .tùl11 fit nlll1il11l prxludlciJ,l~re Ma~1·tr:\ll1, co Il\ l' cere, C1.lmlure D'gdlorutn. cm ergo hmphcis
IlIriCdl&lt;:'!:loms.
~.arro , probarllr à p:,rtIlirn cnumeraeionc. quomam decreLits bonorum po(sdlio, qux lUS trIbuir, 11011 cft imperi) meri "el
llllfh:cull1 nuI\;1n1 habrar cuc:rclCloncm pu(onnlcl11, verbalcm,
JU[ ICJ1c 11, llec IIIt~UI11 n I coaéboncm. SIqllide1J1 dare bonofilIn l'or dliolll;m, mllli .llilld ~O: qU.llll hab!llr.llC pCdOIUm ad
'I ~, " JU11l,gIO[S.lId.I.6 /Ir 1. 3 jf.dt bo;:ot/ï plffj.,/t;J.lhrr poft glof.
/1 1./.' r ,C'/JI" .tdmilll . . qU I&lt;l non dacur II1UHO, &amp;. nokIm, tU. 3'§'
iilll.lo.ldeo illdiCls 11I(SlIS, prxcepwm ,vc l (OJ(;1:Io , ln h.lc bOllo,
rtl m porscfliol1il d:mon.: non II1reruC:l1le, nec dctÎd.:racur. NJm
III J.hlld f:rcl c Il1 dcx ln l·.r JlI1da, rntÎ qllod p.llte ciraea cognot:
u: de filiatlonc , &amp; co nC!ngulIlllarc, &amp; c.IlICsa cogl1lra dell.Har
ilium bo nnrull1 pol;c!\ortm, &amp; ius pcd"cqucnd" vd ICIlncnJi
ratrlmOIllUI11 ,vcl rcs, qll.1S defunéllls habulr rCll1pOI~ llIorus,
ci rnbl1ir, ex prxtons l110rrlli cdldo. ~0 11!:t111 ha:c bOllo1um
pofs fTio dl: omnll1o illllS, ncquc ad rcrum corporalium
po(çc:llioncm rcfertur : (c d (ollll11 lUS rerincndl "cl pcr(, qlll'ndi
p;nrimol1lull1 ex ca trlbu lrur, fine viLl rcrUI11 corpo r.lhu·lll'0((ellionls apprLhcntÎonc, d. §. bOl1omm. NJ I11 cOl poral1l1ll1 rcrUJll poCsdIionem inde peri rlonc hcrcdirJrls,vcl J I!a aélion~ 1'0ll:C;l nanci(cllllur, glols. In dlé!. §. bMOI'IIfJJ. m vtyb. im p"ft(}lundI. Ig,cur cùm 110n!ir imperij men vcl mitli , ncquc Cpc0l.11i

Dc Imperio &amp; lmi(diâ. Conclu{io 11:
77
oalicer ffiJ.ioribllS iudicibus rribuacul;[ed iure Olaglntarus corn·
pcrar,[cquirur iIIam limpheis cfiè imifdiél:ionis ) qua: illte magi·
{h:lru~ COffil'cric.
Nec me mouer ql10d g[ofCin l.l.in vcrh.bollDTum jf. de itm(dilf.
4mnium irtdic.&amp; Bart. in 1. 3.§Ji (allffo cogl1itajJ.de bonmm p1Nf &amp;
vbiquc Doél:ores norant ,d.lrc bonOILIm polfellioncm e:lc 111I{'ti
imperi j:ca Cola rat_nc,ql1i:t eaua:, eognira cum Coleront Jecrcro
dari dcber,d.§ ft callJ!a (oglfila.&amp; in 1. z,. §. diu.f 1/JiHrdo ih b,r.or.
rffef:flY/lUlly.ldeo dclegari no poreft, per rcgulam L. lite 1Hiqn.,m
§.vbl dtcrctllm.Jl de ofJic. prom,! Ccclll1dùm rcerium inrelleéturn
glo!lx,tbi,ill vtlbo.demtum, quem Doél:orcs coromunicer fcquu •
tur Sed pllce dicnm ranrorum patrum, eorum ratio falCa cO:, nce
concludlr: quoni.lIn multa (mu qua: caulfx eognitiol1cm ddid"ram,ql!:!: ramen 1'1011 fum mi!l:i Impcrij,fed Cunr alrcrins generis i.urHthJ:ionis. Sicllt cal1{f.:c hbcralcs, vtllhrus, qua: requirullc
plen.lm C&lt;ll1(l'x cogmeiollcm,ncc camen funt mi{h IInpen). Sieuc
cr i ~m om I I~S Colu(l':!: ciuilis iunCdlél:ionÎ\ fpCClalircr mbura:, requirunr pknam cauilà: cogniuonem : aeramen 11011 fum mini
imperi) (éd quarra: CpeeiclluriCdiél:lonis, quammferiùs fuo loco
decl., rablll1us.
Necceiam maxima,qux ex d. §.v6i dure/IIII:. communirer ab
Scnbcmiolll noltris dtfumicur ,vr ca qux caulfa: cognielonem
ddidrr .nt,non pollinr delegari aurhorieJee illius $. vbi dt'Cretlllll.
non poecO: VCl'.l ClI b(jfl:ere:&amp; per conCequens, nec communis intclletl us ad illLl m paragraphum : vr d,hgenrer animadl1errir' AlciaC1l s ptty.,dox.ltb.l.C.l.vb, derider cos, ql1l iIIa verba plr Me/film
il1tetpre! :l.11tll[ IlIdicem ddcgarum. ~andoqUldem in dclegacione nllilm libellus dcfidercrur.Vnde Fulgof. &amp; laI. in d. §. 'IIbi
dccreillm. mcmù tàcenrur, Ilia vcrba imptcpnè acc'pi: cùm Iibcllus ClI,l pm pl 11 fir,ui/i 'anone de1cgacum non comprdlcndar,
[cd l' ro l'l ie lignlncer Cupplicarionem IIIdici obbr.lm, &lt;]ua peritllT à il1dlce , vr {j ne C~lIJf.T cognirione deccrnal id,&lt;]l1od 111 Cllppbcadonc roftul.ltur ,hoc dt, vr approbcc illa Cola fubfcriprione· V ndc: m d § 'IIbi dt '((11111. dccl.lrar Iurecollful rus 111 quibus
c,lullis iutlex non l'ollie fola Cub!1::ripriol1c decemerc,&amp; ln quibus [01.1 Cubfq'prio iudlCIS fine cognieionc cauifxfaél:J,non h:lbeac aurherir.lrcm rel iudicalx: GCllt in omnlbLls caullis, qux
C:IU (fa cognit.\) &amp;: cum fl,Ie01ni dccl'ero expediri dcbelll , ve in
K k kk 3
ven

�78

'.

D. Fr.de Cbpcriis TraébtllS

vCllditionc pr.l:diorLIm minorlll11, U. m:mumilTiollc [cruorum,
qua: à minore vigimiql1lnqllc anl1lS 6cri dcbet : &amp; in adoptlollc
l'el cmancipationc ,&amp; GmibbllS caullis , in quibus (olcml'oc dcaccu caullà cognica intcrponi debec, /.z..ff.d( o/]ir. procon!I.tjf.'ü
~f}i:.rittJ (/II. ~a: qnoniam caulfa: cognitioncm dcGdcr.lOc ,PCt
Iibcllum umpliccm, hoc cO:, pcr (ub(crtprioncm illdlcis (ol.m
ad libcl!urn,(jnccaulfa: cognic,onc faaamcx
iri non polfllnr,
quoniarn ln qUlbu5 ca ullis plcna cognmo call1fx dcGdcracllC,
fola iudicis Jllb(cripcio ad bbcllum faaa ,aurhoricacC1\1 rci iudicatx non haber,I./IIdex.Cc9mmirJ/llio»es,(pijl.programmatA ,&amp;c. (ecùs cil in C3t\!TiS ,in l1uibus plcna caulf;!! cognicio non dc(jdcraeur, (ed (ummarim cogno(cirur, quoniam in illi.s, (01;( IUdim
fubfcriprio, (cu probario Gmplicis libclli, une cau{\a: cognitione
à Îudicc faaa fufficcrec, arg. l. l. c.de 4Jtffirib'M. fa it à. contrario
[en(u/. om";,, fJlI&lt;tCRI11'lllt.tie rrg.ùlr.
Simi!icer non oppllgnac concllllioncm 1l0fl:rJ.m l.l. droffic. til/4
lui. vbi m~ndara illrtfdiaione priLllco, poreflas :lllthorJlldi il1
manum i!Tionc minoris, &amp; alimcnrorum rran(.léb onc, am pr.rdlOrum m.nO llim vendirionlbus, qua: lîne c.lulfa: cogl11rtOIlC
&amp; (olcml1l dccrcro exprdiri non polfunr: Gcuc nec bOllorull\
pollè:Œoni\ dano ; potclk expcdin , ln qll!t Colcmnc dcercrum &amp;
cognj'cio caulIX , GClle in m:lI1UInll1îonc m1l10ns , JIUll cnrorum
tran(aa ione,&amp; pra:dlJ minoris vcndiriol1cdefidcr.ltUr. IJ~q, fieuc hxc (pccia!t ccr wbuumlll",&amp; ddegari non polllll1t: IC~ \"Jd ~­
rccurdicendum cl.: 1Jlf.1 bonorum-pollè!Tionl d,lcione,vr (pcci.lllrer cribuacur &amp; Ind.::l e gablli~ [jc, cùm in hac dJCl ùnc bot'lorUIll
polfellionis , eogl1lrio eJ.ull~l: cllm (olcmJ11 dce rcco dcudcrccur:
neut u. in manllmillionc &amp; prxdiJ minoris vcndlrlonc , &amp; altmencorum cran(;lél:tonc. Sed ncn proccdic argllmemllm hoc à.
limili :cum ratia (jc diucrf.l. ideo dluer(um ius fl:acui nccelle fuir.
Nam poccil.lç 3nrhorandi III manllmillionibus millOcum , &amp;
prxdlOcum vendJCIonibllS , .lue alimcllCorum cr,lI1(.laIOnlbuç:
ideo non tranCie in dclcg.lcum mandaca iuri(dlalone : quoniam
ha:c (pccialtter cribu uncu r Icgc, ScnatuCcon(ulro, vcl à Principe:
ideo mand.lra iuri(dlaione non cransfcrunrur,d./. [ffd( ofJic.etll!.
Ccd dare bonorum polfe!Tioncm c:llllfa eognica, &amp; CUfll dccrero,
lute m.lglfl:rarus compecit : vc (nprà proballimus in dccimaOaJUa eonclllfionc; idco dçlc&amp;ari potelt, &amp; mandJra iuri(di.
é\ ion~

î:

,
De Impcrio &amp; IuciCdié't. ConcluGo l
i9
aionc tC:lnlÎc. ex regula dif1.1. 1. VlrjiC. qn.r vlro Îure m4giftratus
compmlflt , mandari f~f!iml. Si aurem quxras di!fcrcmix rario!lcm ,quarc illa potius, quàm Il:!:c bonorum pofldlionis datio
fpccialiccr fuerinc tribura,puto haue dlè ,quoniam in illts graue
&amp; icrcpar.lblle ver(acur prxiud,ciurn ,quod non dl in bonorum
pc {fclli one danda.iu)(C3 ca qUa! notat Barrol, ln d/fl.I.I·§.ji CdUff4
cog"ùa.&amp; j" 1.1 .C.'1/1i aJmiui. Mcriro igiwr hxc iure roagllhatus
compctit) &amp; mandari poccfl:.illa aurem (pccialircr fu~runt conccfl:l:idco dclcgari nOIl polfullt

-- --- --------- - - -----s rMMARIA

(ONCLVSIONIS

'1!;g1Ùl1l1lrTII&lt;t.

[

III rIdlcl '0 (i,,,püx .",eI,ÙJ d/lobll&lt; grad,bw q/l;;", fox dl(fnbl/Î1ur.
v t 111 pr/~o gradl' col/ocwlllr omnts CAlf, , qll~ fiml voilI/1J~rii
flliI(:I1rftonù.ln fmlndo,C4tiffo itmfdJamlli mlttnl,ofi,qU.! !IrIment dd IMn, Îlmfdtc710nù hm,,,,.

CONCLVSIO VIGESIMATERTIA.
VrirdiCtionem limplicem nOIl rcx gradibu s, vt Bmolus , {cd retbùs duob. concludi , &amp;: difhibl1i poflè ofrendemus.
Banolus in d/fl.l. lmprrilim. rolllmn. ]in.
nnmlfO 14' parcirur iunfdilboncm fimrh.
ccol in !ex gradus.Scd nos iII.m auob. gradlbus cocludl &amp; re8:lùs dlflnbui polfc CXIal m.llUus:vr primus gradus !it caru clu{farum, qUa! (une volunraria: lltrlfdldlOllil , vc fUnt IIlfilluarion~s rcllamcnrorum, vcl
dOIl:monu 111 ,&amp; al,a 'jllxellnlqur mOIlUmClltl.qllOntlm Ilia illte
M JO":i1raru s CO)1lpetut:&amp; mlllllcipaltbus maglftratlbus, &amp;: CIlIlcaru"m dcfcn( onb. fllcrun~ edam conccflà. §.mtl/.l wfl rlllrunlt.J .
in Il,,,hmt.dr d,(r.'J~ r.(I/lIt.JI .vbl glolf.w vrrb.G-qN/d1"ul.dicir,olll!lia qua: runt volllntanx lurirdltl:iollls, defenforcs poflè f.lecre.vr
probacur in IIJO rcxcu Il, fnr,ibi''lIl.cdl1m d,(mm qurbHfi/lmqllc voJI/frit. &amp; in l.f c.de 1II.lg!pr.tI/{,m ",rmiaf. &amp; in /. '1mi(~. in Jiru.c. d(
offc.

'.

�80
D.Fr.de CI:lperiis Traél:atus
Dffc.illrid. AI(xAndri~. &amp; /fi /.1. tod.tit. vnde lac. de Bcllouif. in~.
i'iJi'lrdndllm.in flxIO notabi/i. il) a'ltllff1lie. dg diftllfor. ci,lItlll. nom
dcfenforcs voluntarilm 1lInfdiél:JOnem habere. e:um fcquuntur
Barr.ibi,&amp; communiccr Scn bemcs.
ln fccundo gradu collocamus otnnes caulfas (implicis iuriCdiél:ioni , quas pofuit Bartolus in 4· f.&amp; 6. grad u iimplicis luri(diél:.ionis. ill x enim omnes limplicis(unr &amp; co nrCntlO(x iuri(di.
él:ionis, &amp; lurc magilhalus competunt, mcrità iraquc in hoc
~rado illas rcponllnus.
DE

QYARTA IVRlSDlCTIONIS
fpecic fp ccialitcr tribura,quœ Imperio
non acccdit.

srMNARIVUJ,l C01'(,CLrSIONIS
VIgtjinulJ ullrt.t.
1

ltmj'diffio1JlJ gowù lJ'lIIrlll !fuies dtc/,tr.,tlly,lJlI" nfque impmu711
1', mlj/te Jimplex illr1dle7/g ,fld 1I11J dlllcrfo j}wrs Ab dlu,
pror(tls difhnlf,! &amp;(i:p,lrattl. EiM dcfinirilJ mll11er.L. 6~ diffmn.
Il" ,l 111ero 6- rmito mfferro , &amp; ,ljimpiici IImj'dléllom d/CII'"
n,m;rro 3.
/ur1d,ého1J/s q'Mlllor effi [puies, 1/011 dJIUm I/'(.' prob,'1 1"JI,I'I
modlS.
CON CLVSlO

VIGES IMA ~ A R if A.

Vartam iun(dlél:ionli fjl'ccicm à Iloll!rs
Scribenribus adhuc incogl1ltam affcrc·
lnu s,

t

Ex Flis qu x in h oc iu-ri(dlél:lOnis tra·
él:atu abllndè iam dOC\l1mllS, quanam in·
nfdlél:lOnis fpe ciem fuperelfc Ilcceflàno
colligitur. quoniam multa: &amp; prope infini.
ta: [unt caulfx,qua: iuxta no{l;ras dcfinitioncs,illlperi) mcn,mifli,
aut

De Imperio &amp; TlItI(dié't. Conc1ulio 14.
Sr
:wtfimplicis imi(diébonis elfe non POfrURt: quas ramen connat
iuri(diél:ionls elfe, &amp; à iudicum aurhoritarc pendere vt meriro
reflet ql1arta iun(dlfrionis fpecies. qu~m iUlis interpretes non
di[cern~mcs, eius naturam mino rnifcuerunt impcrio. ideo fm·
po (quoJ dl: in prouerbio)nodum inieccrunt:&amp; rel ,lutura clara:
&amp; perlucidx, tencbras offudcrunt. &amp; iUrlum innplicabili lahyrintho Ce illuoluentcs, ab co Ce explicare non valucrunt, q\l:I IUtium repugnantia &amp; incxtricabihs ille labyrimhus, cognira &amp; enarrata hac iuri(difrionis quarta fpecie, ceITabune.
Itaque cO: quarta iuri(difrionis (pecies qua: ncque impcrium
eO:, ne:que: iurifdifrio limplex: (cd alia diuerfa iuri(dié'eionis fpecies ab imperio,&amp; iurifdifrione limplici prorfus dilhné'ea &amp;feparata . ~a: plures cauITas côprehendit, quàrn Gmplex iuri(dié'eio,
&amp; latiùs vagatllt, &amp; (e extendit, quàm merum vel mi!'tum imperium.vt in [equenri conclulione demonO:rablmus.
Hanc itaque qllartam t iuri(dlé'eionis [peciem lic de6niuimus. i
VI' lit imi[dlfrio ciUllis ,q!lX imperio non accedlt ,kge, [enacu(confulto,vel J Principe fpecialirertributa.
D iffcrt t amem hxc quarta iuradifrionis tpecies à mero im )
perio. quia meri imperij iuri(difrio prorfus criminaliscO:: illa au·
tcm omni11o ciuilis. Dltfertctiam à mifto impcrio , quol11am
in m,O:o,il1tifdiaio ciuilis incO: imperio, &amp; ei accedir, &amp; ancillatllr vcl f.llnulatm :vt doculmus abunde fuperiùs, in J.(OndI/J"ulII.
~.&amp; num.7. &amp; C~1/clllf. g.nllm.j . &amp; j. Sed h:rc quarta (pecies iun(·
diél:ionis nulli in cO: imperio,am illi accedlr l'cl famubtl1f:fed pcr
f.e (ubiiO:lt , &amp; propter i~ipfam prin"palircr l1ucrponttu," Differe etiam limphci iurifdifrione : qllOd ha:c iure magiO:ra~
tus competit:illa fpeciahtcr lege, (enalurconfu\to, l'el à Principe
uibuatur.
Reliquum eO:, vt iute probemus quaruor elfe iuri(diétio nis 4
fpecies , &amp; non cres duntaxat, qucmadmodum quotquot iuris
interprercs funt , hafrenos exiO:imaucrunt. Id amem proba~
OllIS, primà ex definirioniblls Ôl cauflis iamdié'els men li mini
impcri J , ac li mpliCIS iuri(dillionis.exquibus certum fir,quarram
iuri(dH~l:ionis fpeciem neceITarià fuperelfe. cùm mulla: &amp; proI?è infinitz linr caulfz, qua: veris eXlfl:Ellobus nonris definiriBllibus • (quas veras eXifiimamus,) neque meri,nequc milii impcDrj '. am iimplicis iurifdié'eionis cITe po!Ti.mt. Sum igitur alrcrills
L 111
gcnG

à:

t

�s~

D.h.d"Cl.lpcrilSTr.l.ltm
"encris, ve l rpCC1CllUl1[dil:l:!0l11s. vr nccc:![uiù l'cf1:cr ali:l iuriCdi~tlOnlS rpecics,cub qU.l illx caurfx conrineamur. E~ir igirur hxc
quare.l fpccics lun(dH:tlOnis ab ScnbcnrlbllS ~~huc 1~lcog11lra ..
Secundo probaeur ex 1. 1ffdt Offic.ClIIJ CUI. vbl oml11S 1UnCdl~lO
aut rpcciahecr rribuieur, aut lure magif1:r.lCllS compem. [cd Ilia
qua: fpecialieer tnbuuncur .1:0 11 porfum iu xea definirioncs n.o.
lhas ,omni:l cllè meri vcl 011f1:1 impcri), am fimphcIs m[l[dlébo.
llis, qux iure magdh.leus comperie. crunt iglrur altenus gc·
!lcm ve l (peciel iun[dlébonis, &amp; fic quarea: (peciel iun[dléHo·
nis.
Tertio probarur ex 1. mllto. §. tl/forls d,'tio.ff dt fllld. vbi inquie
Vlpi.lIlus:Tlllort' d./fIO • ntqllt imperi) "ul'Ir I/Irrfd,EhoniJ rjl,fld (/[0b COm?etll • (IIi TiOn,uldtl11l !Joc drdit velle.'&gt; , vd flnillHfconfollllm,
'Vell'mutpS Ecce rcxtum exprell"um, cbrum ,&amp; indllblr3Cum,
qllomodo cautre ciulles, qua: nOlTIlllaWl1 &amp; (pccia\Jeer 11 lcgc,
[Cll J.tl1 (con(ulto, vcl ~ Pnnclpe rnbllumur, non [um Ilcquc lm·
pcn), ncquc imiCdll:\:ionis timphcis: Ccd CUll[ aleCllus (p~cieiill~
n[dldionls, qua: proprio nomine c,uee, &amp; qua: compem CI Coh
cui Cpecialiecr 1cx,CcnaruCconruleum,vel Princeps hoc dcd,r:ql1:l!
ef1: qnare,l Cpccies 1l1l'1fdlé\:ionis, qux Cpccialietr enbuieur. qua:
non d\: Ileque imperJulll rnClllm, nec mif1ul11. quonia01 à qHO
rcmouceur impcrium gcnu~ , fingulas eÎus fpccies remoucri
quoquc llCCCrfC cf1:,lji qI/Id l.lmm. §. mlercmturnffde legato 3. ~dco
non crir nec mCrl1l11 nec mif1:um impcriu111, v t faHô extCb mae
ibi Glollà, cuius illtcrprceaeio def1:nm ecxcum:idco ve Aurchana
rciici dcbcr:&amp; dL~m )aeiùs Cupcrius reprobauimus in concluuone
vndecllna,ll:Ji,An d.1I10 Illtom ff mtjh Impm).
~arro prob.mlr nof1:ra concluGo: quoniam pr:dides ex co·
rU111 OtfiCI) vel admmif1:raeiollls collaeionc habcnc mcrum &amp; nllftum impaium, &amp; ftmpllcem iurifdlé\:ioncm: &amp;:r~mcll CIS nomll1~cim , vt\ rpcciJ.hccr fUIe curoris dano comml(l" &amp;: mbura.
ln prinCip à §. ftd hoc itm. 'n}ltt. dt Atfil. tilt· &amp;: ln 1. 1. &amp; ln
rtlbr.JJ. deltltor. 6- CI/W. d.1I1S Ab hlS. E~g~ CLlln fpcci~hrcr &amp; n~.
minadm lcx ius d.lndl rurorcm pr:dldlbus concdlem ,rcql1ltur qLlod ex eorum ordiluLÏa imi[dlé\:ione meri &amp; mif1:llmpcn) ,&amp; fimrlicis iurirdiétioniS. '. illS d:1lldl tucorcm prxrCS non
habcbae:ahoquin rllpcrfluol fL1lflee pCflmtIio Cpeclahs a lege.~œ

lcn

De 1mpcrio &amp; luriCdiél:. COllcluGo t f·
S3
[cntémia fuie originalieer bcobi de Aret. &amp; Oldradi, in d. § lu·
torit d,tfio. In quorum fcnccmiam inchnanc Albcric.&amp; Raph .lbl,
&amp; nos ql1oqlJc.

srMMARIA CONCLrSIONIS

V/gifim.eqII/H/4.
J
2.

I/Irifdlmonis qllar/~ j}eciâ fox enllmlrantllr gradlu.
lude.v: ordmamu cffC/lllr ddegatlH,etia/1/ lit cal1fa, qlluJldr lUIS
irmfdléllollt ordmariaji Princeps ifli r/flripfiril, 'III i/l tlla w1fa
proadAI/x[ola prinCipis dlll/'orital(.
II/dex ord/twllls iffâlllT d/l(gAtus in mlilo proudU/di, ill (auift
ordIlM~' fiM iur/fdiéltollis, ql/Ando princip/III y/flriplo' lilY/Jill'
élio t/llS o/'dtn/lria, III m.d. proc/dwd/ tamùm fll/t allmld.&amp;
{fII/IS (ffic7/1s fit I,tlt rtfmpilim.

CON CL V S 10

VI G E SIM A~ 1N T A.

t

Mlles clulfa: hLlius quarr:!! fpccici luriCdi· r
friol11s fpeciahrer mbmx, (cx gradib. com·
mode dlflribui porrunr.
ln pnmo gradu collocamus omocs cauf·
r.1~ Cuprçmi Ilnpeli) , Ppncipi rcCcrUlrlS.
qu.ll1UO Princeps nominanO) &amp;: (pt:ci'l!trer
llbs,lllt alfqllls 'ex ilhs com minie aliql11bus
expediendas. Çiquidcm qUlbllS hoc à Principe dcmaodatur, cx
hoc fpccialt madaco,luri(dlfrio nem &amp; poreflarem in rcbus manchris gcrclldis con(ctjuuncur: &amp; in re mandata 3llthorime 0130danClS Vtl1 ntllr:uClltCOmlees Palarini,&amp; ij quibus lUS crcandl ta·
bclhoncs Princeps mlllCütlle,aur aliud f.lciendum vcl cxphGnÇ.u1n,quod erat de rcg.l!tbu ,~ Principi reCeruaeil.~am raks dclegati in rcb. mlndaris ,confcql1untLlr poreflaeem a Pr1l1ClpC dcIcg;tt.;rn ,&amp; iunCdlÙionem in reb~s delegaris. Er quoniam illa,
qll Çdcleganrur,func de regahbus:merieo occupant primum gra·
Qum,cùm fine fupremx potcnaris.
Sè"l\wlo~rJ~\I t rcpoJlimus C3Urras, qux (une de ordioariJ f
LItT l.
lurU:

•

�s~

D.Fr.dc Cl"I'Ln:, TrMn.'r\1S

[ l,l, ~h)l:, IlIJicl~.1I1 qUlbu. IUlL.. prlJl.~dlt l,on ex poc {lare ot-

1.1,I\:d ex ~d gara a PlllKlpC III d;" c.lUlb , qllJ.: crac d dus
IdnIJI.:tJOIlC ordll1.ma:vcpura,quando Princeps rcfcdplir, vr plOœd.lt III Ilia cJ.lIlrJ. aurhonrarc lola PllllClplS . quoni:un runc, Vt
r-:C':lipWffi Pnncip I~ ahquid opercwr , de (:)rdlll ~rio cfficicur dclcg.ltu, 111 db. caulra, &amp; (urpt:nd,cur ltln(dlého eius ordinaria: &amp;
101um proc~dltlll ex dd gata, vr rdcnprum aliquid opcreeur.
glolr.m CJp.lJ/qlll. de pr«bC/Jdf . Ilbr. 6. Panormir. Fclin.&amp; Do.:to1 1 LOl1llllllllltCr in c~p.llC(t.de ifJic.ordI1l1.mr B.ud.&amp; lar.m t. j/14 ciII1k.fj:de l"./fjf.&amp; IlIr.Ang.&amp; Alex. in t.'1/11.I.jf. de iurtfd. omnù",; iudi&lt;. &amp; probJ.ul fllllllS 1" dw/rrollincr.t,uuJf.. 8.1).1.,..[.&amp; 6.
III ccrtlo gr~dll tocamus omnes c.lUllàs hUlUfce iuriCdlllionis,
qllJ.: per Itbdlum exp dm non poffullt,&amp; in qUlbus lolemncdccrcrL, III parte Cltar;!, &amp;: callflà CClgllltJ. ~ \Udiee (cdence Imcrponi
dcb&lt;:t. dC'lu,busrractltuc per BJ.rtolum Il.: Scnbcnrcs iJlLmc
'i1i/CquJm.'§. 'I: hl JrcwNm.jJ.dt ojj;c.pTocm/ &amp; /l'J t. 'l'IofCUlI'lllt (41'1'
coglJlllo"e;"ffd~ rtg.IHT.
In quarto !;rJ.du ponimus omlles callff.1S libcralcs ,&amp; Ihcus,
qux nlre aéhonis expcd,ulltllr:quas in pruno gradu ûmplicis IUn(,hél:ionis locaUlt Bart. in d.l.lmpmllm.cotjin.
~intum gratlum hulUs iunCtlléhonis occupa llt alixcau{fa:
CIUI1cs,quç iure :,.:tionis tI.l.:t:lIltur:exccd mes iummam,de qua
ciulcJtum defen(orcs ex ordll1aria C6ClWl iuriCdit'l:ionc potcrane
olim cognorcctc. SiqUldcm iur D'geltorum &amp; Codlcis , vlcra
quinquaginra (olidos iudlcarc non poccranr,l. t.C.de deftllfâl/ita.
Scd iure noutflimo Authcmicarum vfque ad erecemos Colidos
dara el\: ilhs iuriCdlél:lo : quam vlrra [ummam iudicarc cil: dcfcn·
[utlbus prohibICUI1\,&amp; maioribus iudiclbu&amp; (pccialiter rributum.
ideo iH:ls cauffas in hoc quillto gradu collocamus.
3 Sexto gradu ponimus t cauŒ~s ciuiles, qu:mdo pro illis Pritlceps reCcriplit iudieibus ordlllarits : ex quo re[cnpto ordlOaria
eius iunCdl.:tio non 111 torum CuCpcnd,cur, [cd in aliqua parce
dulltaxar alrcratur .p\ltà quando Princeps rc(cribit ordinano iudici, vc fummaeim &amp;: de piano cognoCcat de cau(Jjs rubdleorum •
(ux iuriCdléHoms, 'luando ex ordlllariaflla iurifdiél:ione non potcrat Cummariè procederc, (cd plcnalll cauffz cognitioncm adblbcrc eenebacur. V ndc; quoniam ln ilI:l caulfa fummatim proccdcndi poecftacclU ex (010 refcripco confcquieur: ideo-in modo
procc
JIll.U

•

DI! tmperio &amp;IurifdiCr.Concluûo t r · 8 S
'Pl'ocedendt fummanc, em ddegarus in ilia caulfa. Vl1dcab CIUS
{entcncia inccrloclltona dcber appcllari ad Pnnclpem ddcgal1rem: licèt ~ definttiua cius [cntcncia dcbc3C appcllari ad pr:didcm:quolliam III modo pcoccdcndl Colùm fuit delcgacus, &amp; ordinaria cius iuriCclél:1O alterata: Ccd III retiquis cemanee ocdinarius , ve lingulariccr llorae Iacob. Burrig.i/ll. '1/1i procurafDrtm dat.
jfdt prOCl/1dtOr. &amp; eum Cequuncur Bald.&amp; Callrcn(ibi. &amp; laUnd.
t.ius clutle.jJ. de luiltt. &amp; i/lr. &amp; i" 1. &amp;Ji p""Dr.i/l /.flotabHi.jf dt ofjiC.CÎtIS cui.&amp; lariùs declaraui in d. oflaua cau!fa.q.l. n.17.$iquidcm
iudcx hanc (ummarim procedendi porcllaccm ex ci us ordinaria
iurlrdiél:ione IlOIl habce. llec iure magillracu.: Ccd quia hoc namin:lcim &amp; fpecialicer pnncipali re(cripco fuit ci mandacum, uac
facir. Ideo pereinee hoc mandacum ad quarcam iurifdiaionis
Ipe::icm:r,rndc iIlud in hoc g.radu collocamus.
LllL J

IN

�----------------l N D E

x

RERVM SING VLARIVM
QV &amp; IN HIS VIGINTIQVINQVE
D E ll\l P E RIO E T 1 V R 1 S D r C T ION E
Conclufiolllbus expllcanrur) alpliabctico
ordmc cOl11pofirus.

,:mperij.d,rimribid.Il.I·&amp; 6. p.H
A
7Jfol&gt;ttJ,t rtum ~1 crnnine Dam IU'O"" ) nOIl efl Iml/' III/pmj • reprob.lI" opi"ione 7J.m.&amp;commllni.
rj11l'itiJ nnpenj. CD11{'one/.II·II.1.
p.JI
cJ,,[...,.II't.
P l,
Accu[.lI;lJtJtm officia no- 7Ja tio tuturls n'tâAliter [m l Itgt 111-

a

b",,,.CO/ICI. 1 \ .11.+.
p-\o+
onduf.l. n'4' p.6
Aprellll,o ,jI "'" .~""rH 'RllfiJ,,"o- Drèl..,.,ionourt dT VerA. A.-II.,mpt/lH.
n~n n:t"uyj,

ti,ne Il. Brtlllr. tond, 1-4, n. 1)111(0.

&amp; quoPnoao legwda jil lite,.. "[POl'.'
fi V/piani.Concl.ll. n.7 .&amp;8.p .-1 6.(7

P' IO

frq.

nll • CI".1l

ejl (."'JI.' '1"&amp; ln appell.,.

..

.

.Amm.1I t]'!11J loqlle [e,'1z!nti.t iwliClJ DerIMr.lI"r mCI.m l.m, / mJ..,y- I.mllto. §. '"torlS alHlo. VI nOIl (on/r.ui,combuo' Il'bel Hr ,1I01/1I( pumafllr:[rd

c.ml.Cuncll\.n.L
p.);
'Z-I 'li rm fj mlo Jn,j,~Il' f,'Il11 ?nrmoDecrttwll c,.m [oltmmt.:tt 1 qll.1re ",rt
rt,lM homm/bul aJ~p"Ùj UOfS rrf-i7Jiou-furtl1n wttruem; e d~bertl.
m. ConcJu(.+.1I.6.
/,.13
"
B
Conrlll[.u.n.l.
P'74

OhOril1ll poffifimm 'l'" i", tT/bm"'l DrJimlloco",numi, m.fI. ,mrmj "p".
b.",.,·:u~ 1wb/IJ r.,lIomb/IJ . Condll[.
nll1nt",fnl ur lyfJ ,tdHJ ~/H.dtCït­
8.'1.1 \:l 1.
p.jL
l.tI" • &amp;F.I '1"n .. rfin!"I ..
"" fumnt .pptll." ... CO/leluf. H. DeltJ!,AII"'" p.,,(1 (~"Jd fi·I"!J ..... ,,~
l,tr,rla, ~.:.. au/.",,, :1)' 110140 {(I1ftl ff
n. I.p . 7J
c
mlellrl" ,.."", '" 1. i' q"" "blll.l·
rem.ff.tÙ pem./ltrcd. COlld.J? ".j.
Onafii",.",m &amp; mif/. ""rerrj
non 71t1Jm11t t.', 9"!t miJù imptp.68
. '
flj mAxÎlm dlCll B.nl. Conc/.9. ". 1. D •.1,o( cti"n)p.fila in d.l.•mpmul/I.1n
v"ftlll ",«m/lmra.l,o ""ft ,q.,J
p· i O
rmp"cer .,bl.Cencl.lI.II...,.
poo4+
Cond .. ele!,,,,, vnlll"r..!,m • &amp; tII '1"1.
prmclp' flint rtflnMltI ) non [HnI me- Dmi{io NOU A ,ur,[du/ ,oms gcnt,fu ut
y, ,mper·j·a- qu" r""ont. (.'0Ilclll[.6.
'1",uuor
vel genera.
p.[fol
b,.ell,m
III
c(t,u
r.1
jiJb.11/t711.r
't,el
n.l .
p.jO
[tcund"m effinllA m • vel qll.d"AW
A/io bO/1orHm po({e[sionù , q/l~ iu,&lt;
p.rt'".Concl.l.IJ.7 . &amp; S.
p.9
trib'IH )non tp 'm.ftl m'ftYJj:[td V'fpofillo §"uJi"r,.d"m. i" a/llh.ded,·
fenfor.Cluill/l. nOllo fl nfu decl,rAI.r.
fimpl",! 'Hrtfd!.llOllis. Cone/u[. Il.
n." &amp; 1. p. 't' . &amp; ftq. El9"are
COllr"'(.l.n.1.
p.i
m,'g" fimpl",! ./lmfd ,iI '01/11 , qH.I"!, DifPofi,i.lflactr. C, d. pedml. ",d",b.

B

,,,d,,,.",,.

C

f/'wtJ .

"W

D

fI

noll

f N D t. X.
110'1' ill/tllefl" imtrprewur. Cotlcl.
~.n+
p.6

m.,m~/" , formo/il

, &amp; fino/i, r/ftr./IIllr.lbid.n.S.
p./Ad.
1
71"i[dJ :7Io non (oh4.rtt Itrrllo,.;o ,fia
Gno:antia quarrA jpeciei i"ri[dii;l,oper(on•.,bid.n+
p.l
nu , UtTlIl1i'J mftr ft pu"lI~nti"m rllri[d,û 'Mil comml4"JJ J,uifio. CDIl,,,,,,mcabd'Ill I.fb)rm,h",,, 'XcildcI.l. n...
p.;
uil:&amp; q""". Cone/.l.n.6.
p.8 III rr[d'ü,ollum .rigin,s, &amp; ql.. nd. ,..Jmperij comml/ms Jtjinl/l' r'prob./f/r_ nu Regù vtt Ma,iflrAws.m ,mperlo
Concl., .n.l.
p.ll
regertntllr.Conc/.l.II.8.
p.?
lmpmj figmfica,io la'ifiima.ftd ln illre lllrifd,[f,o ci.,!is , quorn,do ~b j"p'm

I

. cim/i. jJnètlÙ! limita '''''f,,,.r. e,/,.(.

difèerl1l!fjr,&amp; ems dejifJIIlD.r;!r q,,,trt

Concl.lI .1.
r.l l
rnndu#. cumi,i, 1/I;'1r/ .'pprllAlllr
Imp'rlJ generis lIOl/iI d,[cripti •.,b,./I. J.
tmperifJrtl ,q"od 1Ion 'fi mtrUlIt ,Con
,.",d.
cl ,.,'+
P" f
imperi"m il/cid cm .[t'luiIHr i!lrifd'.1,o. lur,!,/" lio quI. ineS1 miffo "n,",rio, nOIS
m! 1111111,.:'''1. ( .... ~1l l',do pnncip.,{utl

(ompc:Jl JUIl MlfglflrltfltJ{edJttClA.

?JeI mCld.mur m.'upon,uflr.ta d.Con.
h' cr 'rtfmilt4r.&amp; iflri[d'ÛloniJ vari" .
cl·j·" ·1·6 ..." 7'
p.e.ld. &amp;[&lt;1'
.c
Jigl/lfi:Jllo.d/CI/.r Concl.
ludtx or.:Jma ;IU 'fftCltur d"t~AU/S tI8.n.j.
,.jS
;~Im 111 CoUt}]: • •, /11 rfl dr tlll; HI "(:{,- lin ,[d,wollis fimp ll âl , commrmis "tfiEliollc ordllJ.111.1.'/ipritlCCpJ "Ii refirintlio reprobnll".C.ncl.• S.n.' p. 6J
PlU/t,VII" ,11.1 C 'H r., proced.llexfol. , !tlr/[aill,o fimp!,x.d r""nt.,m. 0-.0/
Prlllrtpis .u::b o)"Jrr.Ctmcl. 1. 5.11.1.
pllbltwn qll.l/ldoqi/t exp,d"I/rfl,ilt-

d,."r,

1

p.8,
"uem.Co.cI.IS Il.l&gt;
p.tad.
l lld,x ordin'''''/I' r7irt/llr deic/,a/ll' in I/lrifd,:/ionu fim?'"" nO~.1 &amp;- '/1"'" Je.
mo'/) pro::c.1eJld,.I': c.mf{.1 ordtnaTl~
finuio.,b,d.n. ~ .
p.6~
fi'., ",ri(ddlO&gt;/IS. 'Iu.J/Ido prlllop,'!1 11l1l(1.l l'oflif [tmpbriJ non (r.ml mTC
Cor/UIJ omJ1tJ caulfl tl(udenw
rrfc 'PlO lunj:/1 :io CmJ O1'dtflllr;.; (fi
tllBJI.J pn)[( -fcnd, ,.tntùm [uu alterAfomt1l t~' 9"'''9H,'g.ma Joli~orkm:
fiol! me bori, erum IIIT! l'Hlb. c:friffo,
t .l . v:'" {rI/lH rJlei lusjil l.Ût r(Frip'u,
(Jl14 exc,dllnt IrecenrOJ ,wrtos. COIId,c, lreond. Lj n.j.
pSt
J

lu.llc,l / lua/'Jt'Ium:f,gis.l {uudurnc/".~lI·P'rtol.
P.7'
fil ~f]i.:l!m 0~' 1.J-"I{i"!lOnJl txt:"Cf- {un[d,. :,.Jimpl" mtl,;" dH,bHlgrdd,bu" 1• ./m [tx diflnbmlHr. COlld.
tlltfll Fe lm!l , 7~ Wllfd 'pfom mrlf-

d," &gt;11)'11;

rllJlI;.CDnd. I.r..G.

p.;

lj

r'-9'

perlOi.

. li ".1/;11 ",": r"1u" (/J11'Ft,.lnl.

IlIn(d/: 71onù!rmn'J 9" trt.i [plan d,·

/IIrifdl-/tomJ !.(llcrlI ver.1 If( plifc~}·'

&amp; {tp"r.a:!. El 111J~1010 ~~~(I"!!.~
'mro &amp; nJla, Uflj'triQ S .J Jimp/'o
'Hrifllic1lonr. C~"d. 20f .num. I. if- 2.

1 :lrt

"'J.~

Cencl.,S. II·f·
r· 61
'urjrd,! l'o,,'s gtJltriJ commun;J drjim,,~
rc[erwr.COlld. r••,. 1.
p.1

d,[i";/fn,;bl.,,.1..
l llriJa",IIr1 c,l

"p.M".

rjllr"(Hr'1~1f m'lNt ""fCriN'" 'fi.m ..
1'" Jimpl.x ,.rtfd'ifll. (ed .,/'.1 d,·
Utl'fic foum.b ill., p"'fu' d,~illtl.~

ifpèllfm vtpSo.
pa"'ClIllYliÎ)t1I.,:-IH, , ' "/I/I;"'llr~­
lie",,&amp; 'x/mlIO "':ifiJlell,}./~d. Co- IlIn[Jillio!Jis qH.ftlt~r (.J~ [PCCltS,' lIDII
ANtrl» IW,fr,bal
,",.",b"
cI.II·7· ·
P-l
TI.J .
p.S 1
IIl;'ifeltdi~l/iJ JWu;s (.mil', '.i5'ic,ens,

ro

'l1l//lICrfo1ïlffJ:

q."""

Ik"{I,

�INDEX.
!/I",[d.n.mi, 1",trrd [pui,i, fi" e/ll"'''- ~1. fi. ""p.rii filll r caHJf~:qrlt .'), flCII/lJo
r.z"rur gYlff/uI.C."d. 1 \. Il.1 .p.8 )
Iu, oeCld."A. d,(crror'm mi/il/.,dlll 110Elltl'nIC", ...(T/tir.toTem , tY. It(1f (o/~

fiDgrlldll repon ~n'Hr , &amp; q"~ in ter·
"..Cond.17.IlU.j.&amp; 4' pag.6 1.&amp;
{tqIUlI.

,"""'/i'on. prlu~rr" qruhber h~~" 1I10d"" co.rcirio cui", (ii impmi, &amp;
fine 111'1"' IImfdICllon •. Condu(. 4.
'l''' fit tll" rnoduil co,rclllo. COIIdHf.

p.lt

11.&amp;.

g

L

L

p·37.

M.I1+

Ffiçiftm iudicis extra terrÎto riHm
! b"'.I" c"''iF&lt; ve! jI,lIt", eu;'" fi'"
'lUte[cIl.Cond.I.n. 5•
P.l
'Hrifdlcrioni'Coc.• p.n .• . &amp; 1..p.66
Officij nob"" appe/la'io, ad aOum &amp;
liE
iur,rd.Elionu t x erCf/ w m magiJ rtAg.f/rltl/bu, munjerp./,b"I, q/l~
fortHr .q uà", " d IImfdrèliontm, 9"t
I.x n.teI.1/'ler con((/i". Cond.

O

M

I~. n.~.

p.1)

M,marra defonEli P"'~ i/ld,,, ob mm;
dânare quatrdo'lH,.Cod+"'7 p.l4·VJ/eri imptrlj commuml definùlo,rnul-

ri&lt; mod" reprehwdi/llr. Co"d ..., .,t.1

p.• 8
M.ri Imperij d1",ùio notU tIa·ur. 0'-

tn abn",[fo

&amp; hAbllHconfin/l.c.".

fol

d"!l ''''f'

DE PROVINCliE
PHOCENSIS
C 0 M J T 1B V

s,

F RA N C 1 S C J D E C L A P E Jt lIS, DN. DE
Y4uumargurJ ill JudicuIIIfummomm, v.lligalium Rrgu,

[umma 4udlforia Callfi/iarij,

B R E VIS HIS TOR 1 A.

Oent/. pe,,,mantt in cruâal*m (or·

P

porlscomm uIAIID ,

illn[d,8,onlJ

fimp/'cis n~n trl.6- 9"a rlf/tont.Con.

dttf.lo.per tot.

,""lUr,,'"

p.7 ~

.A D P Hl LI P P-PM HV7(.A L DII M CHlYERN1YM
G"lIi~

c.umU.".", A",pW

men
(IfUffo lJt4~ fi'"' dl ""J'O Imperia fo1l1- Pr4èy'p,i, non mm",
jrnpen ;,qufJmnm prtt[CTlbltHr ,Ufo.1
nuttm rrftruntuy Concl.~ ,".1.&amp; j.
c.ru{[.,. &amp; iln fir pr"finp/lb./t. ,bld.
p·IP·&amp;ft1·
TUn/fUl( .Coud 4.11.5.
p.l l.
.il1emrn &amp; mir/um imperill ....aitj d.finire.alt} prr lxtmpJa du/~r;trt 710-

R

/uiJJe Plpillnlnn tn d.l.,mptrillrn.''&lt;I.
f1,marJl~t . C••"I.lI.n 3 ·
p.44

ESt"H'" '" in/rgrl/In, .((IIPAIPrl.
mllm gr. dum m'fll/mpmi. r!'
Rq"Arat'"t,.C.nclu[17·'''''
p

~l{:flHm imptriHm mdl.11'1l pATum capu

.è mtr, ImptTlO: &amp; dllllrfl' 1ni~, '&amp;

p"rtuir' i fig".fica· ••.CÎÎcI. 7 .n, ' p·l 0
M,no Imperlo ""lR mYI(dJi.I,o non v (
tenuJ ", [uA [ptcie.fo d v/ far' 111 rOlo.
,b.~.".l.

p.!J

6l

ReUllHOO,.JIJ ln tnftgrum rn (jdlt A{t-

/Ill Pm",p' (onadr, per Concel/a·
P "oca nrdlanoJ ln

T'Mn, tltL ( l m

Pr."",cl/J. Cond. 17.&gt;1 1.
p.,.J,
S
Vpplt!.o p..'"IOit ad (omml/nem J,p'

MIn. imptri j nOIl. &amp; v.ril definl/i.
mtlDncm IUT,[d,tl,onu gtl1tnJ rtp.H
C.nclllf8.n.!.
proba'Hr.Cond.J.n. 3.
p. ~
Min. 'mpmi"'" fNnl.qH~f"/i Prm"p'
[uni rtforUAla.Concl9 n. 1. p ...,8 S,atHla &amp; ord",../fo"" gtntra/u, vII
confltru"one IJUM f~(lHnt M 41.'Min, impm) non ,fi co("o[cer, d, v'"
~ratHJ pro mrlllH • ~p/rca"da ,oro",
rI~mfi""T1I I ~.vtl arref/" ob filpp/i.
i"r;[dlCllone,tlu.( ..(t n,rH JuyifaJeti,cati.mm.Cond.1o.per rot .
p.... 1
ml
Ctnftn t 'tr~(u;'U J Ji~nr ,ttuJf~t'fJelrtJ
Min, ;7nprr;j non flm t , qH~ flx ti grapro qu,bu'fi~nl fI"""" .Cond.(".n. l .
J,U mint Jmpt,." e(fi 1Jolu" Bartof·18.
"/J.Cond,'3·p""t.
p. p

,&gt;
1

S

f ,

L VeDV NI,

Sumptib.loannis de Gabiano.
- - - --

Finis tra t'latus de Imperio &amp;. IuriCdiCtione.
DE

e.m: DCXV J.

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="1">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="30">
                  <text>Monographie imprimée</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="41">
              <name>Description</name>
              <description>An account of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="32">
                  <text>Ouvrages imprimés édités au cours des 16e-20e siècles et conservés dans les bibliothèques de l'université et d'autres partenaires du projet (bibliothèques municipales, archives et chambre de commerce)</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3302">
                <text>Tractatus de imperio et iurisdictione, Francisci de Claperiis D. de Vaulvenargues... Ad Ioannem de Sade D. de Mazan</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3303">
                <text>Droit romain</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="3304">
                <text>Oeuvres des juristes provençaux avant 1789</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3305">
                <text>François de Clappiers a exercé l'office de lieutenant particulier au Siège d'Aix et de conseiller à la Cour des Comptes en 1556</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3306">
                <text>Clappiers, François de (1524-1588)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3307">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence), cote RES 34884/C</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3308">
                <text>Jean de Gabiano (Lyon)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3309">
                <text>1616</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3310">
                <text>domaine public</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3313">
                <text>Notice du catalogue : &lt;br /&gt;&lt;a href="http://www.sudoc.fr/201668874"&gt;http://www.sudoc.fr/201668874&lt;/a&gt;</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="8374">
                <text>Vignette : https://odyssee.univ-amu.fr/files/vignette/RES_34884-C_Tractatus-imperio-vignette.jpg</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3314">
                <text>application/pdf</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="3315">
                <text>1 vol.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="3316">
                <text>[4] f., 85 - [3] p.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="3317">
                <text>In-4</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3318">
                <text>lat</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3319">
                <text>monographie imprimée</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3323">
                <text>France. 16..</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="90">
            <name>Provenance</name>
            <description>A statement of any changes in ownership and custody of the resource since its creation that are significant for its authenticity, integrity, and interpretation. The statement may include a description of any changes successive custodians made to the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="3324">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="8192">
                <text>https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/122</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="168">
        <name>Droit romain -- Histoire -- Ouvrages avant 1800</name>
      </tag>
      <tag tagId="169">
        <name>Imperium (droit romain) -- Ouvrages avant 1800</name>
      </tag>
      <tag tagId="170">
        <name>Juridiction (droit romain) -- Ouvrages avant 1800</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="795" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="4264">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/3/795/BUT-MS-7_8_Doute_Tractatus-chiae.pdf</src>
        <authentication>b427e718192ca4c855e0d7b1f971d665</authentication>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="3">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="329">
                  <text>Manuscrits</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="41">
              <name>Description</name>
              <description>An account of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="331">
                  <text>Plusieurs dizaines de manuscrits des 16e-18e siècles, principalement juridiques, conservés dans les réserves des BU de l'université et d'autres partenaires du projet (bibliothèques municipales, archives et chambre de commerce)</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="24856">
                <text>Tractatus chirurgiae : Tractatus brevis et dilicidus de chirurgicis operationibus praefatio [Traité de chirurgie]&#13;
</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="24857">
                <text>Chirurgie &amp; chirurgiens</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="24879">
                <text>Médecine</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="24858">
                <text>Douté, Philippe (16..-17.. ; médecin)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="24859">
                <text>BU médecine-ondotologie (Marseille), cote BUT MS 7 in-8° (RES 10 768)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="24860">
                <text>s.n. (sl)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="24861">
                <text>1695</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="24862">
                <text>domaine public</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="24863">
                <text>public domain</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="24864">
                <text>pas de notice calames</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="24865">
                <text>Notice du catalogue : http://www.sudoc.fr/256614555</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="24866">
                <text>Vignette : https://odyssee.univ-amu.fr/files/vignette/BUT-MS-7_8°_Doute_Tractacus_vignette.jpg</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="24867">
                <text>application/pdf</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="24868">
                <text>1 vol.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="24869">
                <text>194 p. ms : fig.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="24870">
                <text>170 x 118 mm (in-8) </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="24871">
                <text>fre</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="24872">
                <text>text</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="24873">
                <text>manuscrit</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="24874">
                <text>manuscript</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="24875">
                <text>https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/795</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="24876">
                <text>France. 16..</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="90">
            <name>Provenance</name>
            <description>A statement of any changes in ownership and custody of the resource since its creation that are significant for its authenticity, integrity, and interpretation. The statement may include a description of any changes successive custodians made to the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="24877">
                <text>BU médecine-odontologie (Marseille)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="53">
            <name>Abstract</name>
            <description>A summary of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="24878">
                <text>Mention manuscrite sur la p. de garde : "Don du Dr Ch. Bernard". &lt;br /&gt;Texte en latin. à l'encre brune&lt;br /&gt;&#13;
&lt;p&gt;Jusqu'au 18e siècle, c'est le barbier chirurgien (1), profession apparue vers la fin du 12e siècle, qui réalise les actes de chirurgie. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src="https://odyssee.univ-amu.fr/files/fullsize/medecin_barbier_chirurgien.jpg" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" /&gt;&lt;/p&gt;&#13;
&lt;div style="text-align: center;"&gt;&lt;em&gt;Barbier-chirurgiens et médecins, complémentarité, rivallité&lt;/em&gt;&lt;/div&gt;&#13;
&lt;p&gt;Mais avec les progrès des connaissances anatomiques, les chirurgiens les plus lettrés voudraient que leur art devienne une discipline universitaire à part entière, tout en contrôlant la formation des barbiers-chirurgiens. Les médecins, inquiets pour leurs prérogatives, refusent l'entrée de cette discipline &lt;em&gt;non-universitaire&lt;/em&gt; dans les facultés de médecine : le Parlement de Paris leur donnera raison en 1660.&lt;/p&gt;&#13;
&lt;div&gt;&lt;img src="https://odyssee.univ-amu.fr/files/fullsize/Doute-sutures_1695.jpg" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" /&gt;&lt;/div&gt;&#13;
&lt;em&gt;Les techniques de sutures des plaies (Philippe Douté, 1695)&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&#13;
&lt;div&gt;&lt;img src="https://odyssee.univ-amu.fr/files/fullsize/Doute-sutures-suite_1695.jpg" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" /&gt;&lt;/div&gt;&#13;
&lt;div style="text-align: center;"&gt;&lt;em&gt;Seul feuillet illustré du traité - Les techniques de sutures des plaies (page verso)&lt;/em&gt;&lt;/div&gt;&#13;
&lt;br /&gt;Mais à la fin du 18&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; siècle, deux évènements vont modifier le cours du conflit à la faveur des chirurgiens (qui auront le dernier mot) et des chirurgiens-barbiers (2) :&#13;
&lt;p&gt;- en 1686, le chirurgien Charles-François Felix de Tassy parvient avec succès à soigner Louis XIV d'une redoutable fistule anale. Reconnaissant, le Roi accorde ses faveurs aux chirurgiens de Versailles : une promotion sociale autant que scientifique, et qui recevra une consécration par la création de l'Académie Royale de Chirurgie en 1748&lt;/p&gt;&#13;
- en 1691 a lieu la séparation des barbiers-chirurgiens et des barbiers-perruquiers, ce qui les oblige à renoncer au cumul des deux professions : soit devenir perruquiers, soit devenir chirurgiens, mais plus savants, en abandonnant la barberie. L'édit de 1691 scelle d'autant plus cette scission professionnelle qu'il impose aux chirurgiens un apprentissage pratique appuyé sur une formation théorique en faculté de médecine, les séparant définitivement du métier de barbier. Revers pour les médecins, l'édit leur octroie une reconnaissance universitaire équivalente à celle dont bénéficie depuis longtemps la médecine.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Réf.&lt;br /&gt;1. Histoire : médecine, médecins et chirurgiens sous l'Ancien Régime, &lt;a href="https://www.futura-sciences.com/sciences/questions-reponses/epoque-moderne-histoire-medecine-medecins-chirurgiens-sous-ancien-regime-11617/" target="_blank" rel="noopener" title="Médecine, médecins et chirurgiens sous l'Ancien Régime"&gt;&lt;em&gt;in Future Sciences&lt;/em&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;2. Le barbier chirurgien, in &lt;a href="https://fr.wikipedia.org/wiki/Barbier_chirurgien" target="_blank" rel="noopener" title="Le barbier chirurgien"&gt;&lt;em&gt;Wikipédia&lt;/em&gt;&lt;/a&gt;</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="24880">
                <text>Un édit royal de 1691 dissocie les professions de barbier et de chirurgiens : ces derniers devront suivre une formation pratique et une formation théorique d'une faculté de médecine. Une reconnaissance scientifique acquise contre les médecins</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="1793">
        <name>Chirurgie -- Étude et enseignement -- France -- 17e siècle</name>
      </tag>
      <tag tagId="1794">
        <name>Faculté de médecine -- France  -- 17e siècle</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="1006" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="6044">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/1/1006/RES-25017_Du-Perier_Questions-notables.pdf</src>
        <authentication>09fd8d07881a8145f2f85e900bac9f8c</authentication>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="1">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="30">
                  <text>Monographie imprimée</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="41">
              <name>Description</name>
              <description>An account of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="32">
                  <text>Ouvrages imprimés édités au cours des 16e-20e siècles et conservés dans les bibliothèques de l'université et d'autres partenaires du projet (bibliothèques municipales, archives et chambre de commerce)</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31091">
                <text>Questions notables du droit, par feu Noble Scipion du Perier, avocat au Parlement de Provence</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31092">
                <text>Oeuvres des juristes provençaux avant 1789</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="31093">
                <text>Jurisprudence avant 1789</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="31094">
                <text>Droit des successions</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31095">
                <text>Dupérier, Scipion (1588-1667 ; avocat). Auteur</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="31096">
                <text>Posuel, Jérôme (1643?-170.? ; libraire). Imprimeur</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="31097">
                <text>Colomiez, Guillaume-Louis (1656?-17.. ; imprimeur-libraire)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31098">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence), cote RES 25017</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31099">
                <text>Chez Guillaume-Louis Colomiez &amp; Jérôme Posuel Toulouse)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31100">
                <text>1684</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31101">
                <text>domaine public</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="31102">
                <text>public domain</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31103">
                <text>Notice du catalogue : https://www.sudoc.fr/067661939</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="31104">
                <text>Vignette : https://odyssee.univ-amu.fr/files/vignette/RES-25017_Du-Perier_Questions-notables_vignette.jpg</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31105">
                <text>application/pdf</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="31106">
                <text>1 vol.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="31107">
                <text>[1, 1 bl.], 412, [12] p.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="31108">
                <text>In-4 </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31109">
                <text>fre</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="31246">
                <text>lat</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31110">
                <text>text</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="31111">
                <text>monographie imprimée</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="31112">
                <text>printed monograph</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31113">
                <text>https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/1006</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31114">
                <text>France. 16..</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="53">
            <name>Abstract</name>
            <description>A summary of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31115">
                <text>Lettres ornées, bandeaux et culs de lampe gravés sur bois (Notes)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dans son avis au lecteur, l'éditeur explique que l'ouvrage de Scipion Dupérier* a rapidement été épuisé en raison du succès de ses ventes et que pour satisfaire la demande, il a accepté de lancer cette 3ème réimpression à titre posthume. Pour ne pas être accusé de vanité (lui ou l'auteur ?), il s'empresse d'ajouter que cette réédition a surtout permis de corriger les innombrables erreurs des deux premiers tirages.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pourquoi un tel succès de la part d'un lectorat très spécialisé ? Il existait à l'époque très peu de recueils de jurisprudence rédigés en français, surtout de cette importance (plus d'une centaine de questions examinées dans cette recension) et de cette qualité, et c'est pour cette raison que S. Dupérier, avocat au Parlement (il sera même le doyen des avocats) augmentera encore sa notoriété déjà acquise par son habilité à traiter les affaires.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;D'autant plus qu'il ne se contente pas de collecter la jurisprudence mais il l'analyse et la discute. Dans cet exemple en matière de recouvrement de créance, le délai de prescription de 30 ans s'applique-t-il à un héritier particulièrement distrait et négligeant de ses propres intérêts ? S'ensuit une discussion et la citation de sources qui font autorité, comme ici, le Code Justinien, corpus de droit civil et première compilation du droit romain du 6e siècle (en latin, codes et jurisprudences également consultables sur Odyssée).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&#13;
&lt;div&gt;&lt;img src="https://odyssee.univ-amu.fr/files/fullsize/Question-notable_L1-Q4.jpg" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" /&gt;&lt;/div&gt;&#13;
&lt;div style="text-align: center;"&gt;&lt;em&gt;La prescription de 30 ans : les juristes ne sont pas des poètes, le temps fait bien à l'affaire&lt;/em&gt;&lt;/div&gt;&#13;
&lt;br /&gt;Un succès également parce que beaucoup d'affaires avaient pour objet des litiges liés aux successions sous toutes leurs facettes : héritages, décès, dots, condamnations à perpétuité (parfois aux galères), rentes, divorces et remariages, dettes et créances, intérêts, prescriptions, donations, etc... Pour espérer remporter leurs procès, les gens fortunés n'hésitaient pas à recourir aux meilleurs avocats, ceux bien formés, bons connaisseurs des arrêts rendus par la justice et convaincants dans leurs plaidoiries.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Toute cette jurisprudence, même si elle ne représente qu'échantillon de toutes les affaires passées et ne concerne qu'une frange de la population - l'enjeu de toutes ces affaires est avant tout patrimonial - nous replonge dans les mœurs de la France de la première moitié du 17e siècle (sous réserve d'une transcription exhaustive, les arrêts les plus anciens cités remontent à 1512 et, pour la période la plus documentée, le plus récent évoqué date de 1641).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;* cf notice sur S. Dupérier : &lt;em&gt;&lt;a href="https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/95" target="_blank" rel="noopener"&gt;Oeuvres de Scipion Du Périer. Tome 1 à 3 - Questions notables et maximes de droit, avec des Observations, 1759&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="90">
            <name>Provenance</name>
            <description>A statement of any changes in ownership and custody of the resource since its creation that are significant for its authenticity, integrity, and interpretation. The statement may include a description of any changes successive custodians made to the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31116">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="31245">
                <text>La vie au 16e et au 17e siècles plus simple qu'aujourd'hui ? Pas sûr : les querelles touchant aux questions financières et patrimoniales finissaient déjà devant les tribunaux. Une précieuse jurisprudence collectée par un célèbre avocat.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="2051">
        <name>Affaire juridique -- France -- 17e siècle</name>
      </tag>
      <tag tagId="2050">
        <name>Droit -- Jurisprudence -- 17e siècle</name>
      </tag>
      <tag tagId="2052">
        <name>Mémoires (procédure) -- (France) -- 17e siècle</name>
      </tag>
      <tag tagId="2053">
        <name>Successions et héritages -- Partage -- 17e siècle</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="1044" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="6253">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/1/1044/RES-40571_Du-Perier_Oeuvres_T1.pdf</src>
        <authentication>87b6e225a5e456f90f3ab2b5917e6523</authentication>
      </file>
      <file fileId="6267">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/1/1044/RES-40571_Duperier_Oeuvres_T2.pdf</src>
        <authentication>45104556df35e691209212cc13032702</authentication>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="1">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="30">
                  <text>Monographie imprimée</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="41">
              <name>Description</name>
              <description>An account of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="32">
                  <text>Ouvrages imprimés édités au cours des 16e-20e siècles et conservés dans les bibliothèques de l'université et d'autres partenaires du projet (bibliothèques municipales, archives et chambre de commerce)</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32110">
                <text>oeuvres de feu noble Scipion Duperier, ecuyer et doyen de messieurs les avocats au parlement de Provence, divisées en deux tomes (Les). Le premier, contient les questions notables &amp; maximes de droit, augmentées, avec une table generale des matieres. Le second, les décisions tirées de Dumoulin sur la coûtume de Paris, ...</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32111">
                <text>Oeuvres des juristes provençaux avant 1789</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="32112">
                <text>Jurisprudence avant 1789</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="32113">
                <text>Droit des successions</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32114">
                <text>Dupérier, Scipion (1588-1667 ; avocat). Auteur</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="32115">
                <text>Caranove, Jean-François (1664?-1738? ; libraire). Éditeur commercial</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="32116">
                <text>Manavit, Etienne (1666?-1751 ; libraire). Éditeur commercial</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="32117">
                <text>Cormis, François de (1639-1734). Éditeur scientifique</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="32118">
                <text>Lebret, Cardin (1675-1734). Dédicataire</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32119">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence), cote RES 40571/1-2</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32120">
                <text>aux dépens du sieur Caranove, rüe Saint Rome. M. DCC. XXI. [-A Toulouse, chez Estienne Manavit, à la Bible d'Or, rüe Saint Rome. M. DCC. XXI.] Avec privilege du Roi. (Toulouse)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32121">
                <text>1721</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32122">
                <text>domaine public</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="32135">
                <text>public domain</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32123">
                <text>Notice du catalogue : https://www.sudoc.fr/04859895X</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="32189">
                <text>Vignette : https://odyssee.univ-amu.fr/files/vignette/RES-40571_Du-Perier_Oeuvres_vignette.jpg</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32124">
                <text>application/pdf</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="32125">
                <text>2 vols</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="32126">
                <text>[24]-524-[18] p. ; [4]-487-[49] p.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="32127">
                <text>in-4° </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32128">
                <text>fre</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32129">
                <text>text</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="32130">
                <text>monographie imprimée</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="32131">
                <text>printed monograph</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32132">
                <text>https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/1044</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="52">
            <name>Alternative Title</name>
            <description>An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32133">
                <text>oeuvres de feu noble Scipion Duperier, ecuyer et doyen de messieurs les avocats au parlement de Provence, divisées en deux tomes (Les). Le premier, contient les questions notables &amp; maximes de droit, augmentées, avec une table generale des matieres. Le second, les décisions tirées de Dumoulin sur la coûtume de Paris, de son traité "De usuris de dividuo &amp; individuo", &amp; de quelques autres celebres auteurs ; avec des tables particulieres à chque [sic] traité, &amp; un recüeil de quelques plaidoyers, &amp; celui des arrêts intervenus dans son tems, tirez des memoires de feu Messire Louis de Corriolis, president au mortier, &amp; de Messire Antoine de Thoron Dartignost, conseiller au même parlement. Données au public par le doyen des avocats du parlement de Provence (Titre complet)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="90">
            <name>Provenance</name>
            <description>A statement of any changes in ownership and custody of the resource since its creation that are significant for its authenticity, integrity, and interpretation. The statement may include a description of any changes successive custodians made to the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32134">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="53">
            <name>Abstract</name>
            <description>A summary of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32136">
                <text>Le titre du tome 2 porte en plus la mention : "Tome second". - Pièces liminaires au tome 1. - Épître dédicatoire de Caranove à Monseigneur Cardin Lebret. - Avertissement au lecteur. - Approbation, datée du 1er mai 1718 à Aix et signée de Silvi Saurin. - Privilège royal accordé, le 12 mai 1718, au sieur de Cormis et cédé par celui-ci, le 22 août 1718, à Jean-François Caranove. - Le tome 1 paraît chez le sieur Caranove ; le tome 2 paraît chez Estienne Manavit, à la même adresse. - Marque décorative au titre, bandeaux, lettres ornées et culs de lampe gravés sur bois. - Sig. ã4, ẽ4, ĩ4, A-Zz4, Aaa-Vvv4, Xxx2 ; [ ]2, A-Zz4, Aaa-Xxx4 (Notes)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Scipion Dupérier (1588-1667) fut l’un des juristes aixois les plus fameux de son temps. Surnommé par ses pairs le « Papinien moderne » et le « Caton d’Aix », il était le fils du poète et parlementaire aixois François Dupérier. De célèbres juristes aixois, tels Nicolas Peiresc ou Hyacinthe Boniface (sa Suite d’arrest notables de la Cour du Parlement de Provence est disponible en ligne), admiraient le travail de Scipion Dupérier. Sa maîtrise du droit écrit lui permit de résoudre les questions les plus épineuses de son temps. Son œuvre, éditée plusieurs fois, eut un succès immense. François de Cormis (1639-1734), son neveu et élève, agrémenta de notes une de ces éditions.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Si Scipion Dupérier est resté dans la postérité, comme le montre encore cette compilation réalisée un demi-siècle après sa mort, le recueil comprend également des décisions tirées d'autres juristes comme celles de Me de du Moulin, de Cancerius, de Cambolas, de Virgilius, de Beregarius Fernandus, d'Antoine Thoron et de Loüis de Coriolis.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Une sélection de décisions très représentatives de la jurisprudence des 17e et 18e siècles plus large que le seul périmètre de la Provence avec le rappel de quelques arrêts antérieurs (16e siècle) et constitutives du corpus juridique français d'avant la Révolution Française. &lt;br /&gt;&lt;span class="remove-tag"&gt;&lt;/span&gt;</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="54">
            <name>Table Of Contents</name>
            <description>A list of subunits of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32137">
                <text>Contenu des oeuvres :&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="text-decoration: underline;"&gt;Tome 1&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&#13;
&lt;ul&gt;&#13;
&lt;li&gt;Livres 1 à 4 - Questions notables de droit (respectivement 24, 25, 20 et 34 questions, soit un total de 103 questions traitées)&lt;/li&gt;&#13;
&lt;li&gt;Livre 5 - Maximes de droit (13 sujets de droit abordés)&lt;/li&gt;&#13;
&lt;/ul&gt;&#13;
&lt;br /&gt;&lt;span style="text-decoration: underline;"&gt;Tome 2&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&#13;
&lt;ul&gt;&#13;
&lt;li&gt;Livre 1 Contenant les Décisions tirées de Me du Moulin, sur le Droit-Ecrit &amp;amp; sur la coûtume de Paris&lt;/li&gt;&#13;
&lt;li&gt;Livre 2 contenant les décidions tirées du Traité des usuris tant Latin que François&lt;/li&gt;&#13;
&lt;li&gt;Livre 3 contenant les décidions tirées du Traité des dividuo &amp;amp; individuo, &amp;amp; sur quelques leçons de dole, &amp;amp; autres oeuvres de du Moulin&lt;/li&gt;&#13;
&lt;li&gt;Livre 4 contenant les décisions tirées des oeuvres de du Moulin, de Cancerius, de Cambolas, de Virgilius, &amp;amp; de Beregarius Fernandus&lt;/li&gt;&#13;
&lt;li&gt;Recueil de quelques plaidoyez de feu M. Dupérier (12 affaires plaidées)&lt;/li&gt;&#13;
&lt;li&gt;Arrêts de la Cour de Parlement d'Aix tirez des mémoires du feu Antoine Thoron&lt;/li&gt;&#13;
&lt;li&gt;Extrait sur les mémoires de Messire Loüis de Coriolis&lt;/li&gt;&#13;
&lt;li&gt;Abrégé des arrêts recueillis par feu Me Scipion Dupérier, avocat au Parlement d'Aix, par ordre alphabétique&lt;/li&gt;&#13;
&lt;/ul&gt;</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32188">
                <text>Scipion Dupérier est un infatiguable compilateur de textes de jurisprudence. Une tradition du droit bien ancrée : dans ce recueil, une sélection d'affaires et d'arrêts à son actif et à l'actif de sept autres juristes de renom</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="32190">
                <text>France. 16..</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="32191">
                <text>France. 17..</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="2147">
        <name>Droit -- Jurisprudence -- 16e siècle</name>
      </tag>
      <tag tagId="2050">
        <name>Droit -- Jurisprudence -- 17e siècle</name>
      </tag>
      <tag tagId="2148">
        <name>Droit -- Jurisprudence -- 18e siècle</name>
      </tag>
      <tag tagId="2149">
        <name>Droit coutumier -- Paris (France) -- Ouvrages avant 1800</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="82" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="242">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/1/82/RES_45699_Decisiones-Stephani.pdf</src>
        <authentication>689069c736a60515f8c1d397c4d0e1c7</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="92">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="2513">
                    <text>FRANC,ISCI
.

STEPHAN
D. à S. Ioanne de Salijs, &amp; de Montfuron t
olim inSumma apudAquenfesCuria Pr~fid i s ,

DEC SIONES,
V d eiufdem Curix

LACITA' ,.
1pro CQUeaore.
~ur~ ~ J*k8r~

,

•
'l

AB RIE LIS,. D. DE MON TF PR 0-1'1)
in iUa etiam Cu ria lnquifitionum Prltfldis ,
,-

in ordinem conO'~a.

:'. ·J:~~(.F~..

.

"

~!.,/\.)
k
E D 1 T J 0 S E. O .,' N - 0 A , (·~....'- !\\t.l!:j
....
. .. '
A piurfbus , qUlbus prxcedens
fcatebat errdribus ~
,
,

'..

1 ..... \.~
-

~~

-..........-~

...

·açl1rate purgata.

,"

,

•

",

--

ACl;,.VIS-SEXTIISj)
Typi! 10 A N N 1 S ROI Z ! Reg. Vniuerlitat.Typographi,
ad Plateam P P. Prxdicarorum.
M. OC. XLVI.

",

�•

~~~~~~~~~~~~®~~~\~

lk~~~~~~®~5ï~~f2)~~~ ~

..

SENA TVI AQVENS 1
AMPLISSIMO,
Maiorumque gentium Ordinis Ampliffimi
\

,

,

PATRIBVS,

GA73RIEL
STEPHANVS
Eiufdem in Tertia Claffi Prtefes, prolpera P.

r

l
1

. ABE TI S (Patres amplHlimi) eollega: quondam vdtri, Placitorum quz
vobis in eo Scnatu ampliff. iure pla..
euerullt pohhuma: (obolis euuJgationem quam: [cd qualem ex rudibus rutl[que ea:fis poft annos viginti ab illius ohitu, eruimus, Patrem meum FR.&lt;\NCISCVM STEPHANVM virunl anlp!iŒmum , P~'~Gdctn integerrimum) intelligo.
~a: non vobis tantùnl {uadentibus , [ed iubentibus , pro iure veftro emer.git , &amp; ex quifquilijs
auras in dias &amp; lueenl crumpit vobis auétoribus. Iaeebat cùnl ille parens meus oecidit, ante ~nnos 20.
in me iuuenilis (cuCus , peétore exulcerato, Illgubri
lamentatione, fleruque madente, &amp; mœr~nte ) tenerrinlzque adhuc pietatis. Vnde faétum verè fui,t
vt inter perturbatx &amp; laehrymabilis domus [ecreca
penè inter blattas iacuerit Cquallidum hoc opus;
cùm puIG aris} focis , laribus dill:raéti à noltris, pa.. .
tria cum illo [uallillima eareremus} paterelnur~ue
volen tes exiliuIU. Quare &amp; nec extremam de tabula
manun1 adhibuit, vnde &amp; [pongi~ incumbere, tan-

1

t
l
•

•

•

•

.' .
,

a

2.

,

�quam AugulH Aiaceln, non permiliU'lUS ( ~atres
~mpli{r. ) nos qui non tantùm forrunz Cux ratl.s adblandienrh, Ccd virtutis vellemus elfe ha=l'edes, tllam
pra!dam ., illas manubias , illa opima rd pra=darè
gefrl! auéloramenta deperdi, nec ~irtu~is ornamenta. Et curauin1lts ne aucupatus fudre dlceretur fullo
ille depra=dator, qui domum ahfentis perduellis depr:rdatus eft, in confpeau &amp; in oculis Cenis patris, ~t
crimilla.tionum Cuarum ~ternam maculam , fUls
probris, qua: nuUa vnquam ztas duat, adderet.
Equidem ecli ego nihil aliud atfequar, quàm vt
opus hoc vefirum [ua Iuce prodam, credo, non ingratum vohishunclaboreln, &amp; cordi vobis elfe f~­
turum : tùm quod de his omnibus olim pronuntiaO:is liliatis ex exedris: idque [pero, nec veftra hun1anitate alienum, nec velho patrocinio aduerCandum , nec vdl:ra interpolitione indignum. Nain

'Deus inte,fit nifi dignus vindtcl nodus
lnciderit.
De me hoc. In prz{l:antHlimo vetl:ro merito ) quo
nullum maius à tantis viris optari potefr, ita. Cum ad
NIC

omnem beneuolentiam &amp; lludium colendi vefiri
incicacus , vtne ft vitam pro vobis effundam, vel
pattern vllam meÏ'itorum vdhorum videar conCecutus. Valete. Ex Sanao Ioanne mec Tu[culano,
c:\iebus Alcedonijs, anno centeliulo decirno feptÎlno Cupra [e[quinlilleumum.

Vrelian~

Conflitutionis drca fobftitutiones interpretAtio.
page 1
iJ..yanta fit /egitima nepotum in
. in bonis auitis.
5
Menfis qui proximiori ad retrahendum datur ex
ftatuto Prouinci~ in 'tJenditione Jacta cum paOlo de
retrouendendo à quo die curt'at?
9
Succejfor ftngularis an teneatur jlare colond. 1 J,
De muliere parapherna l'endente maritali impref
fione.
16
Donatttrius "'Vniuerfalis non tenetur cre.Jitorihus
fopra "'Vires rei donat4t.
18
7 An ,,!and~tarius "'Vellegatus ob damnum à pr~da...
nlbus tl/atum pofsit agere aduerfos mandantem.
2.0
8 eAn TeS donata in contratlu matrimonij pr~textu
inceftus condicatur.
2.19
De pafcuis.
2. 5
IoDe re empkyteuticaria nouiter Monafterio per
quendam ex MtJnachis qUdJfita.
2.9
I l De re legata à teflatore diftraéta.
33
11. MulBa ob latam iniuriam alicui diCla, poft mortem tamen, an p4terna ,an ftlio fit 'lu~Jita. 35
13 De ,aBo redemptiti(J in "'pendit ione à 17&amp;nditofe
JaBo pro Je &amp; atftnibus, ntJtJ Ifdhibittt (erfll
tefIJ!oris prttfinitiol1e.
37
1

,

�14 De poflhumo ex certa '!Jxor~ inflitut~. .

40
47

15 De fobrlitutÎone &amp; alienattone prohtbtta.
16 Det.ec?proca faél~ ùJttqu~libus perfonù .cum expreffione pupillarrs tetatrs fob ~n~ ~r~tl!ne. 60
-17 De cenfofimdiario cum paélo redtmtbdt,num paélo
huù pr4èribatur.
·
67
13 Vtrum mulieri agenti '!Jtili '!JcndicatÎone debitum
à pojfejJôre offerri queat?
71
19 De teftamento peflis grajfantis tempore faélo. 75
2.0 An de fruaibus legitimte debeantur laudimia. 78
2.1 De filij induftria &amp; negotiatione '!Jiuo parente,
de foa pecunia exhibita, an illius fit aliqua
habenda ratio in computatione legitimte à fratribus puitte.
. 83
2.%. An fobftitutio breuiloqua fideicommifariam continea! ob additùmem claufolte codicillaris teftamento faélam.
89
2. 3 An ex paélo redemptitio detur in terttum pojfejforem aélio.
97
,2.4 De conditione ,fifine liberis , nùm conùéluris re_ petatur.
104
2. 5 'R,:medium 1. finalis , c.. de acquir. pojfe.lJione ,quo
tempore prtefcribatur.
J 17
2.6 Merita donationi inferta quando à donatar;()
probanda font.
12.0
2. 7 Prior creditor nùm offerre pofleriori plJJ!it.
J2. 3
2.8 Mu/ieri concejfum priuilegium '!Jt '!Jna folutione
de pignoris fruélibus fibifatisfiat, hltredem fequitur , faltem filium.
. J%.,
%.? De iure patronatus ConfolibuJ fob nomine. muneris
foi reM/o.
131

30

Ex diuiJione inter fratres nùm d(beatur 'laudimlum.
13 6
i2.!!ando ptùr mditor non dimiffos polJit à
pofleriore dimiJfo folutam pecuniam condicere.
139

Vxor qute demandatte tute/te excufationem meruit,amittâtne legatum' à marito faélum. 14 6
33 Nùm pater polJit remittere pœnas l.fœminte, C. de
fwmd. nupt.
153
H An filius rem diftraélam à patre poflit retrabere,
faltem patre mortuo, &amp; qltidJi boeres[criptu,;
3l.

fr

17 0

35 Donatio quando reuocatur fo[ceptiom liberorum,
fi de bis cogitatum, leg/que, fi '!Jnquam, fpecialiterderogatum ftt.
.
179
6
3 Reftituto minot'e quando reflituatur fideiujfor. 18 7
37 Teftam~ntarli tcftes nùm 'Nitci polfont ab eo qui
ab tnteftato "Vindicat btereditatem.
190
38 Empto; fundi an teneatur ftare "Venditionifmctuum.
'9l.
39 Conditio ,ftlm liberis , nùm dicatur defiare neptù ex (llio eXlflentia , bac in patria , in quâ "Viget lex "Vt ftantibu,; mafculù fœminte non foccedant,' &amp; nùm fideicommiffitm fob diélione
copulatiua conceptum locum babeat in eiu,; perfontf.. in qua conditio contigit.
195
.04-0 An fuc~r Equitis MelitenJù tematur flare
locatlom prtebendte , antece/fori alJignatte in modicum tempus ab eodem contraélte.
2. 1 7
1
.04Mulicri 'lUte conftante matrimonio marito lauente
{ acultatibus) dotç,/; repetit ) ojftrri à poftel'iore

�51.

creditore nùm dos pofsit.
2.2.1
41. ~n fuccelfor in beneficio p1'O reliquis decimarum
&amp; portionis congru.e quam antecejfor debebat
pojJit conueniri.
"
1.L 5
43 Dominus fundi quando fubdltlJS In furno coquere
aut molere in fuo molendino cogere poteft· 1. 30
44 An pojJit condici à tertio res permutata , euifla re
ex caufa permutationis accepta: &amp; de intelleau 1. cùm precibus, C. de 1'11'. permutat. 1. 34
45 De quarta funeraria Eccleji~ parrochiali debita.
2. 37
4 6 .An pr.elegata (int in fideicommifsi reflittlti~ne )
&amp; nùm diuifione fratrum cenfeatur fidetcom.
mijfo 1·(nuntiatum.
'
%.41.
47 F afla fubflitutione reciproca , ft fuperftes fobftituatur hd!redéfque fui mafculi, inter hd!redes
nùm ftt fideicommijfum an "pulgaris primo ad' miJfo. '
:z. 51
4 8 Jl:!!is potior in fucceflione neptis ex fi'am , patruus an auunculus in maternis b~nis , in quibus
tantùm conf/abat h-ereditas.
%.68
49 De pr.efumpta emancipatione, &amp; tef/amento à
filiofamilias faUo confentiente patre, cum claufula, ft non "palcat "pt teftamentum , "paleat "Pt
codicilluJ &amp; donatio ca/ffa morfis.
%.7(
50 Remedium cano reintegrand.e, an detur contra
titulo pofsidentem ,nec habentem caufam à "pt:'
tiDfo auaore, &amp; quo tempore pr.efcribatur. 1.77
St lnftituitur foror in l'fu/ruflu, poft cuius mortem
fi/id! inftituuntur , nùm rata ftt inftitutio , &amp;
quam recipiat interpretationem.
2. 8 5

5,
54
55
56

57

58

De nominis delegatione.
1.,1
Syngrapha fne die nùm fidem faciat.
2.95
.§0d!dam de iure offerendi non "Pulgaria. 2.97
De fraudulenta in filiam fpuriam faOla donatione
fub perfona extranea.
300
Conduflori molendini an ob peftem remlfslo mercedis fit faciertda.
3°5
Pater nùm filio polfit confentire l1t donationem
faciat caufa mortis , &amp; fibi dunet .. &amp; nùm fieri
307
pofsit donatioilla tacito paUo.
.§0~dam de contraUu permutationis non ~ulg~
na.

32.1

59 Matris adminiftratricis inflitutio à filio adult/J
fatia in te~amento an "palcat.
;2.6
60
DonatariuJ mortis caufa an pojJit Trebellianicam deducere, pofsitne aUUJ nepotibuJ primum
gradum obtinentibus eam prohibere.
; 31
6 [ De claufula derogatoria plenuJ tratiatuJ.
)40
61. An tex 1.. C. de refcind. wnd. habeat locum in
permutatione.
350
6 3 ~ando conditio "Pni legato adiefla, alteri r'epetita cenflatur.
355
64 An in dubio cenfos fundiarius , an "ptrô impo[ititius cenfendus(it.
358
65 De tacita focietate , &amp; an fruaus ab hd!rede fob
'conditionegrauato percepti cum credito debeant
compenfari.
36466 Yerâne fit Decq reflriaio in con.1.70. in fin. ad 01dradi famofom refponfom 1. [. "Pt non procedat,
cùm liberi ,in conditione po(iti,funt "Pt1cati. 37 J
67 De don,atione fa.aaàSaccrdote jiliil: fpuri.e. 382.

�68

69

70

il
72.

73

74
75
76

77

78
79

De donatione omnium bonorum prteflntium &amp; luturorum in filiam à matre collata, cuifPecialù
erat meritorum defcriptio cum retentione l7fts(ruélus.
390
Rei l7enditor nùm pro pretio potiorem babeat caufam in re l7endita, aùis etiam anterioribus creditoribus.
399
Hteredis grauati tranfaélio a~ fideicommijJario ~
noceat.
4°3
Fidelcommifsi cefio quando rcdemptitia putanda
eft.
408
De flruitutum prtefcriptione &amp; ftatu,.to Prouincù:
. de clathrandis flneJlris ,ne in alienam aream
proijciatur, aut profPiciatur.
4 Il
Ex deliélo &amp; furto magiJll'i nauis quando exercitor, &amp; pro qua parte, fi plures nauém eKcrceant, teneatur.
42.1.
']Je reuocatione donationum &amp; de infinuatione
qutedam fcitu digna.
41.7
InJinuatio donationis quando &amp; intra qute Umpora fiat.
432.
Repetitio folutte mercedis an Jit admittenda, eo caft quo facienda cft remifsio ob non l7fum rei conduélte.
436
Fideicommijforum reprttfentatio tranfmifsione 10cum habeat : &amp; an filiorum appeL/atione nepouscontineantur , plenè traélatul'.
44l
Si l'es emphyteutical'ia redeat ad dominum, qlfando rcfoluantur hypothec.e.
461
i2.!!ttdam de pacificis polfejJoribus.
466

/

• gp C41·meliMI.I~m Jl4ç(çiJel'~ pr.o,·rlI41Ù ~~ i1Jicftat~

po!fin..e:,

4-72.

il Hteres donantù aute .M.Qli1'JteMIA CqJf,fti(flltionem an
d.on(l,~ianelJl

i-rljimtatian1&lt;

defe{l~ il1J}ugnar.~

potur.
47 8
82. Pojfejfor bonte /idei nùm fruélus fumptuum, quos
in {undum fecit , reJlituere domino debeat, faltem à lite conteJlata.
48 [
S 3 Filius ,Jiue purè [tue fob conditione grauatus, dtMS
deducit quartas, lcgitimam &amp; Tl'eb~llia­
mcam.
485
S4 Abnepàbus dotem legitimdmw non deberi in bonis
abauitis reJlitutùmi [ubieélù.
507
S 5 In tacita focietate qutefitum de pecunia co mm/mi
adfocios ex ~quo pcrtirtet , licèt inil!qualem pecuniam contulerint, [t modô partes non fimt
con/litutte.
510
8' Incl'emeptum bonomm patemorum JO/a fm,porù
curriculo obueJ]ienr, an fiLijf lcgi,imam petcntibus profit&gt; (JlJ 1?era jçü ha:redi cedat. 5l 2.
87 Statutrtm Pl'ouinc./tt "(YOF4ns fi/ias ad amiJfam
exi(ientia mafcldlW!lm poi'tionem, habedtm
loeum 1?no ex mafculis mortuo, jùperjlite altel'o.
52.J
88 De ro qui fcùns fimd,!m dotalcm comparaItit adieEla (uiaionù (liptt/atione.
52.5
89 De fiÙa qutC bcnis paternis renuntiauit accepta
dote, dato fideiujfore, mim va/eat remmtiatio ft fiiia ft enO"mite/' !tefa.
53 l
~o Primum teflamentum qttando tollatll/' pel' pofleri!;s , &amp; de clauJ
fUla o
de/'orratoria,
~ 40
,
é

�f i Subflitutj~1H'" Jefoa" cODaiti()ne l'~rire; IJU~1I­

d0'lue CfJntr4 ali'luanao h~redlS nomen atl
def.naentes reJlrilllatur.
. 5~ 5
92. ~alld() Jic4tllr rll "iftr,,61a iure ,red/toru.
552.

r

V. ,C.",

'

.

~ .~ ~

FltANCISCI STEPHANI
,
D.

.

~

,

S. 10 A N NE DEL A SA LE ,
l

,.

OLIMIN SVMMA APVD· j\QYENSES
Curü èon{iliarij Regij, pra:(uhl.qué, ·..1'1'"
1

:. D E . CJ· 1 5 ION E S ,
:

~

•

r.

_

j

y,d eiu{den1 Curix placita ~ illo Colle&amp;ore.
,

--.....-

-.

1

.ft"
I ..

---..,---- -:--

P R l Nf ADE C l S l O.
•

•

'

,

. ,)

e/lurJliame conftitutionis circa fobft.itt?tio1Jel t r
.
.
Inte,rpretatlO.
,

l

.'

Synopûs prim~ OecHiollis.
1. CwttJe conflitutio.
1 ficienti foccedensjit p r/mit!.
2·J7erba cenflitutionisAurdia g Nepos, jit!i loto fitcc edit ,Ji
1

t

. 3· Intenti~' aéforü.
(nenfs./ , quapœna patereft ajJeflfU.
4; SucceJSto Agnator.um oltm. 9. Caducl/-s gradus (pli. '
f.Gr~Jtls de~cie.ntes interme-'I 1 O. f2..!!:,&amp; effiélum nit/film [01d~ anfoctant nUmeru1'fl. · tiuntur ) non fimt obJl-aculcJ.

6. Yerba (Hm e./Jeç7tt i.nterpre-"1 l, I;'terejJ pub!icè tejlat OYllm
1 tteri d,ebent.
1 . '
•
1 vo/untates jèrllteyi.
• _.
7 ..S'ecllndHs gradUJ primo de-I 1 1~ Arejimn:'Pro allore. ~;
1

.

,

,

V' M quidalU teftan1ento fideicon1111iŒt,l'ix CubHitutionis pIures gradu3 fecHfet ,
.
lt~~~~'lJj. vulgari illa conditione ~ fi fine liberis :
~un1 is)a'quo prin1u111 fideicon1111iiTun1 fllerat.&gt; villeret, quarto quintôquc gradu vocati diern [UlUU
A

_

�f i Subflitutj~1H'" Jefoa" cODaiti()ne l'~rire; IJU~1I­

d0'lue CfJntr4 ali'luanao h~redlS nomen atl
def.naentes reJlrilllatur.
. 5~ 5
92. ~alld() Jic4tllr rll "iftr,,61a iure ,red/toru.
552.

r

V. ,C.",

'

.

~ .~ ~

FltANCISCI STEPHANI
,
D.

.

~

,

S. 10 A N NE DEL A SA LE ,
l

,.

OLIMIN SVMMA APVD· j\QYENSES
Curü èon{iliarij Regij, pra:(uhl.qué, ·..1'1'"
1

:. D E . CJ· 1 5 ION E S ,
:

~

•

r.

_

j

y,d eiu{den1 Curix placita ~ illo Colle&amp;ore.
,

--.....-

-.

1

.ft"
I ..

---..,---- -:--

P R l Nf ADE C l S l O.
•

•

'

,

. ,)

e/lurJliame conftitutionis circa fobft.itt?tio1Jel t r
.
.
Inte,rpretatlO.
,

l

.'

Synopûs prim~ OecHiollis.
1. CwttJe conflitutio.
1 ficienti foccedensjit p r/mit!.
2·J7erba cenflitutionisAurdia g Nepos, jit!i loto fitcc edit ,Ji
1

t

. 3· Intenti~' aéforü.
(nenfs./ , quapœna patereft ajJeflfU.
4; SucceJSto Agnator.um oltm. 9. Caducl/-s gradus (pli. '
f.Gr~Jtls de~cie.ntes interme-'I 1 O. f2..!!:,&amp; effiélum nit/film [01d~ anfoctant nUmeru1'fl. · tiuntur ) non fimt obJl-aculcJ.

6. Yerba (Hm e./Jeç7tt i.nterpre-"1 l, I;'terejJ pub!icè tejlat OYllm
1 tteri d,ebent.
1 . '
•
1 vo/untates jèrllteyi.
• _.
7 ..S'ecllndHs gradUJ primo de-I 1 1~ Arejimn:'Pro allore. ~;
1

.

,

,

V' M quidalU teftan1ento fideicon1111iŒt,l'ix CubHitutionis pIures gradu3 fecHfet ,
.
lt~~~~'lJj. vulgari illa conditione ~ fi fine liberis :
~un1 is)a'quo prin1u111 fideicon1111iiTun1 fllerat.&gt; villeret, quarto quintôquc gradu vocati diern [UlUU
A

_

�'~

FRA'~CISC~ STEP.HANI
Qb émnt pofi:~mum. CUP1~UC t~rt1~ g~adu vocatUS prhno &amp; iecundo h%redibus Ullh~ut1s ob con-

'1

ditionis euencum CucceŒffet, qu:rdalnque bona
alienalfet poil lllOrtenl [uatn ~ui (cxtO vocatus erat
0" du ~reditatem à (uccefioribus terti; hé'Crcdis
p:defundi, /lé tel'tijs polfdforibus vindicabat.
Rei eJ'f eHendum exceptione, aétorcffilllum pete ...
2. banc, quod Aureliana confiitutione cau~um. df~t
(ubfticutiollUll1 gradus quarto gradu ternl1nan ~ hlS
verbis,Ser~trefl;eintes au quatrie[me degré. ~iigitur
(u})ra quattum à tef\:atore O'radus 'adicél:i (\iUlt, pro
3
~tJ,
-11
non additis habentur : per!ona~nlque ntu ~ earu~:
habenda dl: ratio, qux illis vocatx (unt : vt ln hmlh
4 de agnatis dicitur, quibus ll1pl:a decin~unl gradu~,
&amp;cognatis fupra [eptÜllUl11 ohn1,hodlC Cupra deCln1ul~ (ucceffio dcnegatllr.§.hoc loco,detucceflion.
cognat.S. Iode hxred. ab ~ntell:at. ~en. 9.ÇO E~ p~­
pinial~l1S 111ilitis in~dl:a;l defu~~l cafi:rcnha ::ndl~
cantihfco denega~l1t, cun1 qUint! gradus legull,l1u~
hxrcs dfet, vel cognatus ciut(lCIU gradus, bo~onln1
po{feffionem accepclit.l. 2.. de veter. milit. {uc~ef[
Sexti igitur gradus agnatus &amp;: co gnatU~ ad hxreduateln veterani adll1itti l1equeul1t. gloŒ. in d. 1. 1.. 8c
d. §. de [uccdf. cognat'. vti rteque propter di.é1am
5 cOllftitutio~~ qQinti vel Cexti gradus h~redes vocati.NecPrQ aétorefàcit.quodduo ex intcrmedijs gra...,
dibus vina h~rede &amp; grauato defecerint : vt hinc vidcatur aétor in quarto filbll:itutionis gradu effe:nan1
gradus intç~nledil1s .qualnuis deh.dJ.t,uumcruln facit,l.cùnl in td\:~l'léto, ln illis verbis,duogradus hx ..
rcdu fût, tf.de h~l·cd.inilit. CÙll1 tamé vuius exi etia

1

o

à:

!l.

•

DECISIONES
3
~lteril1s lit peretuptioJ. 3.§.fin.de lib.&amp;pofth.&amp;inutil~ t~il:all1e~tun: ob filij in prinlo gradu f:létaiu prxtcntlOneln,a fecudo vires capit;qllo rite exhxredatus
eil:: crgo prinlus gradus,licet inutilis,gradurn tatnen
obtinuit, vt in l.quandiu 3. de acquirenda hxredita,t~:&amp; t,enius interci[o primo. Scxti igitur gradus per{ol~a a .[u~cdlione repellitur propter exprdfa confiitunolllS verba,qux dunl [extu111 [elnelreijdt, &amp; iUll'robat gradunl, iècundo, tertio &amp; quarto o-radibus
intercilis,cùnl ij vocati teftalnenti,ffiortis &amp; ~dditio­
'nis t:nlp~re in rcru llatl1.ra fùerint, quidquid pofieà
conngent, non curat.1. 2.. C.de pofrh.hxred.infiit.
Alioqui in [u[pen[o dfent hominutn voluntates
fÎ internledij gradus peremptioneln nouiŒmi [pe~
éta.rent.l. fin. ff. COlnn1. prxdior. Accedat verecw1.da, qux 'Ir
lites planè, execratur principis cooitatio
b
,
qua: ad1111110 petitore protinus eluderctur.
Contra.. Aél:or [uo iure bonain vitn confiitutio- 6
Dis [ua a!fereba~, graduCque cun1 effettu interpreta~dos~ .no~ ~erbo tenJls.l. I.§. kc verba,ff. quod
qUl[que lUrfS ln al~. fr~t. id efl:,ft hxreditas 'per plures
manu.s an1.bulauent:ahoquiülterrnedijs gradibus ca. .
du~atls fubrogationem admittertdam;vt qui fLInt in
q~l~tO &amp; [ext~ gradib9 per1llffeéHonem, iufia qua:da Interpretatlo~e, quarti vocati dicatur) l.quandüL
~eacq.h~red.vbiBaldus 3.notabili,in his verbis., Terno not. f i verf. is auten1. OlIoclfccundus fubaitutus ~ubrogatur 10co primi [ubfHtuti interÎln decede.ntls:&amp; lic [ubfiitutio Cecunda efficitur [ubfiitl1tio
p~·llna, qu~.d eft notatu dignum. Hinc [equitur ~ne- 7
dium, qUl1n c~ufan1 caduci incidit,gradull1 haberi"
A

20

•

�FRANCISCI 'STEPHANI
,
ac Gex nunie1'o non effet. Vlpian. in l. 1 .ff.de fueeeif
cdid1:o. Quibus ( ~it) ex ediéèo tbOl~orulu ~offdl~o
d;lri potctt,li quis corun: a~t dan fibl nol~ent, aut ln
ditbus fbttutis non adul1[ent, tune extens bonoruln
poffeflio perinde eoo1P:tit, ae fi prior ex e~rUll~ ?11luero rionJuerit.Et inl.ü qua pœna.fEde hrs qudunt
lUi vel alien.! iur. Nepos (ine dubio filij 10eo [uece:8 dit;li quapœna fuerit affetl:us pater.)&amp; in l.c&lt;thxred.
in princ. ff.devulg. Subil:i~utl~s {ubfrituto pel~{ubro ...
gationem Cubilitutus eil: Inlhtuto :,quod enan1 ad
Îideieoluluiffitm ,nofrri t1rahunt, nec }lumcrita:naln
vbiqu.e prudentes cadu~unl gr~du~, pere~~t~lnl, ­
fubl:ucnm dicunt,l. 3.§.fundf.de hb.&amp; pofih.Flt 19ltUr
9 vt in hac cauCa fideico1111nif[unl110n in {cxto, [ed in
quarto gradu [ubrogatione ver[etur.l. ~10n putauit.
§.à printo gradu,.ff.de-cont~ tab. F~cit.etianl vulgata inris re.gul~ , . 'qux effe6turll (ortiul'ltur nullulu,
lu'ùlhs:debere'dlè obJ:l:aeillo, 1. cdntraüuis. vbi giofC
ff. de.paélis : vt n011 a.bs re 'Vlpianus lcgata aliquot
10 an1phoraruoTvini eU1'n deéhone fi aeetunl degerit,
quod vini .nuinerop.açerf.lion habuit, con[un1ptaln
-Qprioiibn;çorLeffc:rd")on~ritj 1.2.. §.. 3.dc opt.legat.
atque idc0ruiLll-ur[ushet optio, quod-priina fitincfhcax..Po{trenlo eùm fupradiéta coil:itutlo Gt inri ad. ucrlà~ l.,po~dl. de vulg.opor.te~ [eqni 'Ïlltcrpretatio- '
.ne 0\ qU~WÎ.SlCOJ;ilinllilltt gegulas.uünùs lxdatt:. €.ad
allldicfulllllri.. r~ 1:ilbd~/.ùon rdùl çapJil1. vbi notât.
.de co!ùetud.in.6.pr~[ertün ih.vltinns' hOlninum dol 1 gijs . .Qil~ vt ad 'aJl1uffinl feruetur publiee intercfi l.
vel}legaro,qtWma&lt;:hnadtlmtefiamctnt.aper.ifiudque

DECISIONES.
5
ne bona de fan1ilia exeant) interpretatione, adiuuandlUll,1. hoc nlodo. de condit. &amp; dClnonfi. Ex quibus obicéHont.11n diffolutio adeo cnique confrare·
poterit) vt figillati111 hic prx(criberc non lit necdL1.rlnll1: huillCque [entétix qux pro petitore dt,allél:ol'enl lando NicolaU1l1 VallalTI 'Parilien{is Sen~tus
Conliliariul11, lib. de reh. dubijs, cap. de rdhtut. &amp;
[ubfht.AtqllC ita Sen.t\.ls nofier pronuntiauit D. N.
Flotto Scnatore acutHum:r litis enarratore,2.4. Maij
anno 1 579.in pri1l1a claf[e.

4

p.p.tiGii1}umde-quoagitur~quod y,tikReili.t~quam.
,

1

':--__

~,

____________...;..0...;______ __

SECVNDA
~anta fit

DECISIO.

legùùtJa Nepotum;n boni! /tutti.!.

Syllopfis [ecundx Decifionis .

4. ConJlitutio fal"orabilu adr. Thtfes litis.
2. An fil&amp;'fratrttm ctl-m patruis
ittuanda.
jùccedant in capita , aut in' 5. Succefsio in capita inter ne, Jlirpes.
1 potes eJl ab ~quitate.
3.Mu/t'tm intereJl anjilijfra-' 6. Legitima de patruju6jftmtru pr~mortui foccedant) tia repletur.
cum fatr/~ù,jil~foe flltruil' 7· Pro!ortio geometrica.
•
prtemortttt.

•

VM quidani. ex filio pr:rmortuo neptes quatnor &amp; vnunl nepotenl rehquiŒet, quxGtU1U e!t quanta effet horunl1egitin1a&gt;triens
an [elnjs. Non pauci trientenl ef[e dicebant, vt admitterent in plrentis locum hlCceffionen1, ne de
ha'redi~ate au~ nlaic:.rem ponionclu con[equerentur, qUJ.ll1 pares eOluli viueret. §. I.NoucLde h:rred.
ab i~teilato venient.coI1.9.Receptiori cnün calculo
tradltUln e!t) fihos frat1l.1n1 fiue CUln patruis, fiue inA 3

1

�FRAN Cl S CI STE P H ~N I,
DECISIONES.
7
ter Ce Cuccedcit)adrnitti in flitrpes. G}of.cc&gt;mun~ter ap[mt nepotes,ex vno tantùm filio dcrnortno,vt lU no~
probau poil: Bartol. in A:u:h. cefsate. C.d,e [UIS &amp; lefrrafpecie,in viriieshos:tdIDittedos,lelniisêquehabi_ 1~~ ~i ~
o-'tirnis hxredibus.1. Papuuanus. §. quo111au1 auteU1
turos pro legitin1J cenfet. Cuius fententÏ3: [equaceln t~ ~ft""J4
q~arta,/f. de inoJE 1. 1.. Cod. de. fuis &amp;; lcgit. hxœ~.
laudat Ale~and.con[6 3.lib.2..Ia[ol1 d. Auth. Noui[- q1PO -- 'VI&lt; 'tM
Bartol. fusè in 1.2.. §. hxc hxredltas.ff. eod.~. h~lU{_
GOlJ.num. 5·Fabian. de locis. antiquus do~or.in re- ~:'L:;l-- t1fv
tnodi. de hxred.ab inteft.venient.col.9.Faclt l.fll1e_
r.etit. d. Auth.c~t. 1:~l1n. 47· ll~ fine. Nec aha vldetur v4 r..l1;j1 ,:.
poces,ff.de coll.bonor. ibi, [ed ,&amp;ip~ ( de nc:potibus
lentcntia ~u{bn.lanll.n, d. §. hlC l1os.;er[ hoc ~bfer-/~~ ~y-"I'tfk
auteln ex filio prxnlortu,:lc~_ ntur) lta ~onferre deual1do: vb! tradlt legltullx 1110dulll a fe prx[cnptum (i(4-~.1It"'"~
bét,qualÏ omnes vnus efset: ergo l1~n ahterfuccede_
ad eos onlnes peninere quibus al1tiqux quartx ra .. ~,~ AAAY
re,qualÏ omnes effent vnus.Bartol.ll1 1. I.§.l. d~ coltio decreta eft. Ergo a~ n~potes)pr~ 9uorunl n~lne-f~ ~~
lat. dot. d.l. {i nepotes.ibi) vti bOnOrUl1l poifdhonis
roarbitranda dt Iu{hnlanea legltl111a ,~qU1denl 4/~"'.M- c.;
vnam partem,etiJ.nl{i ex proprio capite veniant.Barconihtutio vt fauorabili~ a?~~uanda efr; ~rg,l~U1n ~~.,'"",-M;~
tol.in [uprad.locis.Berrrandus con.402.. vo1.4. Sed &amp;
quidam. ~ de !tb. &amp;; ~oll:h.Ji!tJ que appellano ex mih P ~ ~ ,,'f-- &gt;
occu.rrebatxquiti,s,propter conditionenl eius à quo
quad~nl ~terpretatl?l1e ad nepotes l~roferend~
~.n.J1-­
petebatur legitima:erat enÎln bonx fidei poifdfor ,
dtl. lufra lnterpretanone. de verb. Ggnlf. not~tUl ~ J.- 1" ~ ,,4c
qui prxdi~l,tn à. nepote hzerede aui imprudeus COlnper Bart. &amp; alios in L liberormll. eod.Hxc ita tam ~tlf ft:.. 'fr'll"~
parauerat :"hicautem apud prxtoreln hypothecaria
v~riè : n:tm cùnl nepotes Gnlul &amp; patrui fuccedunt,
::?/1::'c~~
poil:ulatus.Duétus pœnitentia petitor, coran1 Sena.,.
rcprxfentatio ( quod illigradu citerioresfunt)nece{- ~{lJ-C.~ )'~"'~
tu aétione in relll [ctipta iuxta Accur. Cententialu in
·~~~ .c:~:pn?~ç.~çq~lCn~~irpes veni~t ~ Gc~ti fi plu- " -.x)' ~
1. omnimodo. Cod. de inofffruétus non tanntlu, vt
,.,~I1.11~,~lr
.. ~Jl~1~~.~:~"~fr~tnbus ~1 erGnt) ne Inter ,e~s {~t&lt; ~;l.,r11t"J~
natura fere hypothecarix, velùm &amp; l'eUl ip[an1 pro
--_.,. "', ~c~,~ ~P.Q'p~~l~" cap~ta ad~~lltt~nlUS, quod perml- ~C'1' "" P?modo legitirnx auocabat.
~.• :o; \.quütn effêt. §. €"tin1 fihus fihave.l~ fin. de hxred.qux (/fA-A·,r.J'''' 1~"'. 7
Et petitoris caufanl fouet mirum in lll0dunl Sa, ~l}.... . ab intdl:.deferunt.apud Iufi:inianu.Bartol. conL17 3. ( d 1 a dt). rw~:;
licet. in Auth. Nouiffinla. q.6. Cod. de inoff. vbi " /'.~ ::"-:::' Hanc vero [ucce/lioné qua:. in capi~a elfe dicitur, de /;~;j ~t J~:?
1. m~ltun1 dif.1:ar~ re[rondit, an filij fl:atris prxmor,. J. H '~"oIneponbus ex vno fiho,xqultas Ideo largltur,quod 111 1'5
~ ..
î..
J1.
fiUluet
'Ir. •"procul - [:t.vy tUt
./t l!fAI'
tUl cunl paU"U1S fihJfve demortui patris ftlccedant:
"~,.. ;,:.... '''bonis auitisin qux pater, {illupernes
J . ; }.I'
vt hoc caÇu t~nta fÎt legitima nepotum, quanta patris
;:~':.:~~dubio h1Cceffiffet,[elniffenl obtinuHrent:quo fortui- ~_1v /;:: it
). Jo ", ..
b r . , î..
î..
d b olt ~ 7
vel patru~) tn~.ns videlice~ in !tirpes, inter eos diui. :'~. ~ .~:-tan: 0 Ca,Glain mo~tllve pa~ern:e calum non e e fit."""., "~ l'~
d~ndl1s:~aque Interpretatione donauit ea qua: à no-.: . t:."~defraudun)Arg.l.vnl.C.dehlsqulant.~per.tab.Qgod ft' w'J#'~ C;
3 b~s Cupra adduéta [~nt, §. huiu~nodi vero priuile" '. :,:.Il: Salic.alif[q; [equa. prxtermifsli hîc in[eruimus : licet ~ ,,. ~
gIUlll. de hxred. ab Intefi. venient. Qgod fi plures
"r/.:·~ ".'1 n[citanter C'uis prxceptor quondam nleus Fernan- (.p~ ~ 1~
6

,
" r

1:t

..;t

t..t.'J-l"q

j

r

.'./. . ,. . .

f

1

~

c.

.. .

11.P~.,I'

)~

{y

t+- ft;-

-1,. il

~~ -

r""

-

w lV'

N/p~'~ f'~

~v1---

.

~

~"'J1 f#o~' Ju-~~

�8

FRANCIS CI STEPHANI

dus in1.inquartanl. ad l.Falcid.intervtramq~e ' fi1e~
ciel\1 rationem dÎl-lerlitatis affignari non poile contenda.t. Ero-o Saliceti [cntentialn vno calculo probauit Sen:rus referentc Donüno Ludouico Chaine
Confiliario ( poftea vero Prxlide doélif() q';1i ante
annos mllitos ex patris Guillehni Chaine etiall1
Conliliarij Collettaneis, ita à Curia fuHfe iudica•
6 ronl teftatus dl:. Cen{ù~que [emHfenl nepotibus his
ita deberi vt allocari à offdforibus fine. dubio rés
pollint diftrattx, 1 xre itas 0 ucn o'nol~ llt,cùnl
de illbf\:antia patris IcgitÏtlla replcatur, &amp; ht quota•
haercdimds,1. fcitnus.§. replctioncl11. Cod. de inoff.
tell. Barrol. in 1. in quartanl. ad 1. Falcîd. quenl ibi
•
,
. fequitur Ripa nu. 2. 1 1. &amp; 2. Il... Arg. L final. §. licen.
7 riam.Cod.dc iur. deliberand.ld autcrn pro portiOl1è
" ~t ~d4'P -=Criiril o1TéffiUiîmu~g~l~netrig dicitur, intdli.- '
".uIl""'~":1 t ..... S;0 mu vi(ùm e1t S-"!1;l.t~i&gt;perl. Ii libertus. alias, li_'DI~r'...,~ -- . bertus .. §'. hbcrtl~s. De.bon. hbertor. :tnno,f5 80 .
16. April. 111 clatfe lnqulfit.
r~( P"fJ.,,--;jt"/f v

.").!

'r / ) ,~,,.,

v.-1t'

:"l
t'tIat,~~~11
A D DIT 1 0'''#1' t ~",AIA -.Inti' t"fJ~
1" ~~'J '"

/tf

1-'1'1/11"'-- t·~1. {/ l-~
ST libcros vocalltur conCclnguinci frattes, ~ fratrum prctffiortuonim filij.~od ad fratrcs,&amp;fratrum l/lf.
prxmortuerUffi filios, fiml:ü admittuntl1r Noucll.a IuCH- /I(..~~
nia ni , ql1~~ diifcndt à iurc a~l~iquo, 1. 3. C. de legit. hxrcd.
fcd tamen hoc in tra.nfuedo limite folis frarHllu filijs tZrtl~
Iulhnianus dedit vtin fllcceffione rcprxfeutJ.renr pareil- //'·1
tes [uos, ~t&lt;Jl1e ira f~lc~edcrent ,pa~ruo i~l ihrpcs vna zt:,~
~Uffi patfllls. Et fi nulh hnt patrl1l, ln capita fuccedunt' !:i' fi'
Vt Harmcnopulo &amp; Azoni vidctur reé1::è. Crliac. lib. 2. # 1
:,

P

t.:!"'f

o

;:'""u

~

d
CU . cap.

II.

'. .

F. Fort~Hs J. C.

,

,DECISIONE S.

. ..111'1-,1
C"; ~I

TE RTl A;/f~

-,

r!fI~1
iA
,,1

IF

,

d

•

•

TER TIA DE C 1510.
,

•1

De iure gentilitio

:&gt;

vulgo Retraiél lignager.

r

Me'nfis qui .rr()xïmiori ad retra~endum datur ex
ftat'llto Prouin,\cùe in "Venditione faéla cum paélo
.~ ile, retrouèndendo à 1uO ' die currat.
J

Synopfis tertix DecHionis ..

7hdi,s ,De~iJionis.

qua!. nu~!o ~afo potejf reuot'tiri.
2.. ven-4/tto anfllrfJJit liJùfob , 7.Acq/lifttto qlM;non dlirlttno?( •
!lJéio d~ rNrou.endtndo. \ potefl pign~ratititt prdiudi3. V~nditio in !.otiore fil,nijicff,- 1 care.'
.
tùme inflat'Jto eft accipieda. ' S. Non 'Videtur perfellè id eJfo
~. ~o~ pr()pri'è. condemnntuJ! quoa Ituferri potejl.
Jf.cttur retrlJétlJlfowenti/lt.' 9. Yenditio rcum ptllé10 de re5. Alienare 1fon dicitur qui) trouendendo conditionem
rUUlerat i/fo die.
l aliquam . importat~
6. Donlf.tio aieifltr ahfollttaj
1• •

1

\

,

E;x; efrl~unicipalis qu~dan1in hac Gallix
!Ï'J arbonçnGs Prouincia, vt renl venditam

\
poilit l'etinere proxi~lior intra lU enfe nl. ,
Cum.quidarnigiturfundunl diflraxiifct, ea lege vt
intra quinquennium reftitUro pretio elnptor
tueret ; Q!!xhtuln eft à quo tenlpore ll1enGs effet
cqn1putandus ; vtninl à die yéditionis contraa:~ an
'di.e 'co~l1~illl
~ paéti de retrouendel1;do,id efr,ebpfo
,
a,
qUlnqlfen1o. Et non paucî ex nofrris poft Tiraquel·l.unl de ~ettatt .. c.onuention. §. 2. contend~b~nt pu-

;efti_I

ram eifc .v~ndltl~nen1, pcrfeéta~n, tral~{latUmque
elfe dornlnlul~ rel :renditx-; en1ptoréluque fruétus
&amp;. ~c,dIiones tuas b'l~_ere~ 1.2-. Yb~ llot~tur, C. de patt.
i

,

2

�FOR A'N CI sel S''F E P HAN 1.
iRtft: cropt. {&amp; ~clld. vt ~ericO-inlputandUt:n tit p1'~
xinlÏori fi int{a.men[~m fr'lt llt 0 'p.rœ6 xum re lll ~1[1 ln rc bus. ,C. de lur.
tr~a3.1n ,110n qux1lent, argu m ..
d~t Guid. Pape deci[2.. 57.licct Bart.&amp;C11l:US CO~lm;

DE C 1 S 10 NE S.

q~n011l dUrât -' pjgneratiti~ nulluln padt pra::i~di­
cium., l.debiror, ff ad 1. Falcld.,1. pcnu}t §. La.t tnns
largus, ft: de excepte rei iud.Accedat &amp; il1üd: Rem
ita venditatn de famiIia exü(fe non videIi ,qua: cauCa
prçcipua dI: ll:atuti:non enir\1 vide:ur pcrfeétè cuiu[- 8
qtlé id effe, quod e~ cafu }ufern poteil:,' 1. Olnncs
§. 110n videti. de reghI. iur. vt nqn abs te Henno~enianus fe{ponderit~em dHl:fé1:tbtll11l1b paé1:o legis
~onlnli{foliœ &amp; addiéHonis ill dienl, in bonis e(fe
vcnditoris proprer redempdonis 41ém , l~ frat~liber.

4

•

l1~r\All rceçptioti calcculo

~olin. iu confuet.

n\'tata dl

PanlÏenC. §',

[eJ;lçeJ?~;l :~

1). UU.

~.~ed~

.

mendi facultatenl ~ illUa pa~10nlS. tempota ~ilXl­
miori d.enegent, in 1. contra Inal0reS, per 1 um~
textum , C. de inoff.
". .
Contrà ro ,pleriquc men[cm ab elapfo qUi?...
~nnio computabant: Q!lo~ v~nditio , ~~ q~~ 111
3 ~.'munIe,
. ;pàll'
in plèniore &amp; ponore1fignlhcàt1&lt;?ne
~ ,
fi l'
accipienda cft, 1. l. ff. fi agervcéHga . non 1 ~ Iq uo
modo retradari poJIi.t. Exemplo condel~nat1) 1.. 4.
S. eondmlnarnnl 'if. de.lie iudi~ naln. .~.ahql]ar~t1o-.
4 ne retraé'retur (etrtentia, 110n ptopnê eo~dem?a­
tus dicitl1r, gloŒ. in a. §. c9ndelnnatul~ .. N~c dl~­
mili ratione 'Paulus refpondit , eum qu~_ al~e~aU1t, \
deinde recepir illo edilto) d.~ alienatiohe ludiç~J.n,on
tened ex hoe ediéOO, S. an Pr~tor, if. de alienac.;:
iudic. Er&lt;to &amp; fi potuÎr aliq~à l:~t:i~e. ~ed~ere ?O~
cnim cafu ret1"Otrahitat veüd.itto , arg. ·J. &lt;Jlua ratmaS bitio, eod. tit. Abfolura cniro. dicitur donatio,quz
, ira pedicitur, vt nullo ca[u rel1ocetur, 1. Senatlls,
verf. qtlod morris caufa, de donat. cauL1 ~!}.or­
tise V tnditionem ergo in nofiro fiaruto lie aCClpere
6 debemus, vt nullo caeu reuocari poffit; non fi CUUl
manus inieéHone fiat: non enim durat ita. contraûa
7 venditio: ideoque interim moliri non debet pr~­
fcriptio llatutaria aétionis peremptio~~~ , qu.x ~a­
,tur proxilniori; nan1 in ftmili) dOnllnlJ acquilino,

II

1

in fin.

j

1
r

1

fI ad 1. pald~. \~eniqtIe Heet puraha:ç fit vert-

didot, habet tanlen n'c[cio quid cbndiçionis domi..
niotcl1l:1S, arguinento 1. bouern)§.fin. de ..tEd. ediét.
nanl ita res tran{1ata efr vt abfolutè fiat enlptoris,
.fi venditorintra tonfiitutunl tenlpUs n011 redinlât,
. d.l. 2.. c. d'c paét. inter' empt. &amp; vend. modo con,..
ditionis nomen ibi politum expendatur; ergo tem- ,
. pus cx d,ie finir~ paétionis computandu111 efr, 1. 1.
§. annus, ff. quando aétio de peculio ann. eil. Fusè
Igneus in 1. dudu111) nu. 76 . confequClltib. Cod. de
conu"ah. enlpt. Ferron. in coniûet. Burdegal. tit.
de retr~a. §. 12.. &amp; inlimili pluries Senatus cenfuit.
NaIn cÙln creditor ex iècundo decreto Inittitur in
poffeffionem pra:dij fui debitoris, licet dominus'
efficiatur, patefr tanlen debitor alio' fiatuto huiu5.
prouincia:, prxdium illud debitj folurione intra annun1 redüllere : quod li non redünat, n1en[en1 finito
illo anno proxin1iori retrahere volellti coputandÜ111l
9
inllun1erisSenat co[ultis reccptum efr.1nter vtrtUTIque autem ca[un1 ratio diuerfitatis 'dari nulla potelle
Ergo Iudicis Pedanei &amp; Propra:teris [entcmia: apud:
•

B

~

•

�·,.
FRA N C;1 SC.1 STE P J-I ANI
qJl~prox!~~o~obtinuerat ·Senatus rcoriFulto ~pr~ ...
'batx [qnr) non fine co.n.ten~Wne. DOmlnorp~\ ~

Inql~Gtionum

Decuria' , anno 1.5.80. 2. 3. ApnhS',
ri. Honorato de Sanao IvIarco ht1~ enarratore.
eA p D.I T 10 . .
Aaubl i!-\1.1d ffequ"en~jffimu~ dl, &amp;:intçt no~as pi ..
. .gneratltij contraétus vul go nllmera~~1r,~ ,pertllleC ad
'bOtiones &amp; redhibitum id propne diCltur Feno,
redh1 1
,
. d cl'
... î.
_.J.t.. ibitum cft improbaturnque: U q lU. e · It,n1J.l Ui
quo d reun
p , dl 'b' .
dus eft habere quod antè habuic. orrt) re l i lUa
coa
h'
l ' Cc
î.
V41 ex 1:onueption~
~ vel aut ,ofJ.tate eglS . eu ~ORIUe-o-

P

nt·

nt.

's vel authoritate Maglftratus. ëonllentlODe
.
Il:
d C.d"
paél:itia redhibitio) qux dié\:a eU. Bu xo il UClana venditio, aut mancipatio , q uz l'aél:urn de retrollendendo
vel reucndendo aut reemendo nominatur. ~erpetu~lmt.
aut temporale, vt in hac vellditiolle ad qum'1.uenmum,
latra quod tempus quid impedit quin pollie r.etmere pro~
ximus fub eodem onere paai.
F. F,rtlHs J. C.
tu din1 ,

1

-- ----------_.
--------·QVARTA .DECISIO.
SlIcceffor jÙJgu!arù an tentatur ftare colono.

Synopfis quart% Decifionis.
1. HJPoth~fts tOntroNrp,t. ;6, Non Auaitur loclJtor 'JlIi
2.. Emplor non lefutMr JlJlr~1 !r4J1nr~vNIt /,aunùim tonç%no.
. 1 aNE/ori vI d ifu tint.
3. CO/OHNS h"het ills nliqlloel, 7· Singularis focce./for lin
in re condNE/JI.
1 !ofsif offirr~ conduRor; id
4. ohligatirJ in !"E!J,m r~fol- ']uoa intertft·
'
,ûtHr in id ']uoa inureJI. 8. Ex venditione ']114 nNlIIJ
r. SoINt;fJ!Se totti/llr , 011lnis\ .' ~fI non qluritur poffofsio.
~"/igA~Ù)
AreJIum pro ç%no.

19.

l

Obilis Carolus à S. Martino D. de Chau-'
tercier in triennium villam locauerat cui-.
dam Iulia~o,certo pretio,&amp; lege ne intra id

D E CI S l 0 NES.

13

telllpUS locator ûlam véderet,oppigncratis pro legis
illius cuftodia o111nibus bonis, Cpecialiter vero diél:a,
villa, quam diétus s. Martino nondull1 finita 10cationeVaUaderio Iudici Ardatenfi vendidit viginti
nlille librarulu pretio. Hic vt eUlptor &amp; domiuus
prohibere vult colonunl ne eonduéta villa vtatur,
cunl non teneatur fra.l'e locationi à venditore faa~,
v111gata 1. enlptorem, C.locati, 1. qui fundulll , _{F. leod., vt non abs re conCub.t CaŒus, venditori vU
curet, vt aplld e111ptorC111 eadelU paéhone colol1Q
hui liceat , ne prohibitus agat aduerfus venditoretll
ex conduG\:o ,1. fi nlerces, §. 1. ff. 10cat. Addebac
nulla aaione conduélori Cuccur[unl aduer{us eunl.
Non eninl vindicationeln quod dOluinus non effet. ,
ncque perConalenl aélionenl , cùm nulla obligatione teneretur exereere· poife. Colonus contrà,
propter hypothecaln ius habere in{ifiendi l'ei C011tendebat ,1. l. §. quod ait Prxtor" vbi Banol. ff. 3
de fuperficieb. fiue !èquamul' eos qui ad coloni exceptioncnl deGderant ~')ecialenl hypothecanl" b ue
his hxreanlus qui generaleln fufEcère tradidc:runt,
quod vulgus nofi:rorU1TI eum Bart. cenfet Couarruuias lib. 2.. var. re{ûlut. cap. 1). Vtraque eninl libi
cluit colonus conduél:oris in!humento, &amp; hac [~
t~ebatl~r exceptione aduer[us emptorenl qui oblanone eUI? quod interefr, exceptionern clidebat , ex
Sa~iceti lentenüa, in d.l. elnptorem" nu. 6. Cùnl 4
eUlm ~d ~aétl1m ten~atur loeator prx fiare fcilicet raUcntlanl vtendi huendi, li id non fiat ) in pecunlaJ.ll numeratam condelunandus efi: , lieut euenit \n onlnibus faciendi obligationibus , 1. fi q uis ab
B ;

r

�FRANCIS CI STE PHANI
Ho 1 ff. de ce iudicata. Duriùs igitur ohligari non
pMèrit ellll'l'OJ' :,rrheca: cacione , quz rom ad
5 obligationemao ac, fequi illius l1aturam fimlale, nonporrigere ,autampliatenoll debet, vt {olu-":w' •
none eius quod illterefr obligatio &amp; hypotheca tol'" 'lantur, 1. item, ff. quib. 1110d. pigno vel hypoth.
fol. 1. intelHgere , cum gIoŒ. C. de luit. pigno Idq;
C01lUUune elfe apud nofiros ', tefiarur Alexander
in 1. filiofàmilias , §.. li vir in quinquenniu111 ~ ibi
CafireB. ROln. if. folut. macro Saliceto in Mancipia,
per ilIum texte Cod. de reh.. alien. non alienand.
, Molin. in con[u~t. PariC§. 30. nu. 94. 95.96. nec
v.erUln ell quod Socin. cone ~o. vol. 4. fcriptun1
.(eliquit, locatorem non audiendulTI qui pecunian1
paticntix Laco prxfrare vult conduétori, quod ad
61lgularelu hlCcdrorenl porrigit, fi adieéta fit C011cluClionihypotheca, per 1. xdenl, C.locat~ &amp; 1. fi
OllO, §. cùnl inquilinus , ibi gloŒ fi. vti poŒd.
his eaim in loc!s nihil de pr~i[a patientia; patetq ue
ex re[ponfo Africani, in 1. fi fitndus ff. locar.: conduc10rem qui fllndo prohiberur vti hui à locatore,
tantun1 con[equi qualltun1 eius inrcrfilÏt fi"ni , in
&lt;Iuo etianl tucmln dus conrinetur :- nec dl difiinguendulll, agat an e"{ripiat conduétor, licet Socin.
in d.confit. àcondné):'Jre excipienrc) locatorem aut
G~&amp;ularem [uccefOrClTI prxcisè compelli pof[e n10rdle,us affèueret, a quo vulgus nofirorULn diiIèntit,
qUI lingularclu [uccdforenl ad oblationcln dus
q~d interefr, ldmittunt, etiam poffidente &amp; cx7 clplenre ~onduétore, d. §. fi vir in quinquenniunl,
quem euam conftat' excepùone ViilOl :&gt; in d. 1. fi
14

.J

D E C 1 5 ION E. S.
15
fundus.. ~Et tamen quod [ua tantùm interefi: confeql1itur. Enlptor igitur offerens conduétori audiertdus eft: nanl, &amp; id poft~riori credi~ori non denegatur, 1. Paul. ln fin" qUlb. luod. plgn. vel hypoth.
foluuntur.CafrrenL in d. §. fi vir in quinquenniulu.
I-fis quidenl Gngularis [ucedfor aduerfus conduél::orem fè tuebatur : colonus vero hac in fpccie eml1tori obla~ionenl no c,ol~petere, propter paétU111 de
non ahen
pectal! hypotheca vallatum y a{fere~at. Ex [el~t~ntia ~ofiroru,~' Alexan d. potiffimùnl 8
ln d. §," fi VU" ln qUlnquennlum, nu. 4. In11TIol. in 1.
filius fan1ilias , §. diui. vbi Crotus nu. 96'. &amp; Ferdin~ndus Loazes qui nunl. 1 68.id côn1.uniter ànofiris
probatulTI tefratur. Roman. inl. qui ab{enti, in §. 1 •
de acq. po{feLCouarruuias d.loco, CÙJn lex Occurrat
ve~d~tioni ,1. li cred~tor, §. hn. de difiraét. pige 1. fi
qU1S lta, §.ea lege, vbl notat~lf&gt;ff. ,de verb.:obligat. &amp;
non p~tefi: ernptor ~t p~'opr~e~anus offerre , neque
vtcredlCor , ~ullo enlm lur~ Il!1 conduétor obligatus
dl., d. 1. qU1 funduln, ml~~s vt poffeffor, neque
~nlm poffefIionem ex vehdlt10ne qUa! nulla eft libi
qU~l'er~ pott,lÎt," qui bus tann1n1 per[onis oblatio
n~frro Iure permilfa efr. His noil duél:us à primo Iudlce, apud Arelatam, Gngu1arteJ'ucceffor obtinuir,
~ eum rrouo~~ffet colon us , ~~natus prqnuntiauit
pro co!ono" Ilt~s enarratore D. L. Clain 14. N ouenlbns 15. 8 1. l11 daiTe Inquilîtionunl, eui ~rxfui.
•
J

.}

...

r

�FRANCISCI STEPHANI
•

----.------~-------.---'---

QVINTA DECISIO.

De mulitre parapherna ~e1Jde1Jte maritali

itnpreJftone.
Synopfis quinta: DecHioni!.
\ 1r· .Indefini/II Jro~lIti, mYIJ
Zo • .A.flirmlJntjlJ'Ns mlJgis qllllm
tNlIlJt.
'''"S URi/JlIS creaitur.' 6.. Me/lis vet dolHs de6ent
neg",n /1
:/.
1
. . J) .
,. Mt/MS qUlJtis r~q.Niritllr. pro!Jn.rz. In '!ccte.
4 ...:J4klieYMm frAglletns,
1.

Thps &amp;OntroNetjitt..

•

1

AfIiliClnlis quxdamnlulicr bo~i~ para-

phernalibus venditis cum lUant! con(en[u , rdèindi contraétulu petebat,
quod ea coaéla fUHfct vi verbenl~., &amp;
. Inaritali reuercntia. Addebat 1111111S &amp;.
verb~ribus adiunétanl fuilfe lxfioneln ; {olam eninl

reuerentiam non fufficcl'e ad refcifibnen1 crebriùs
receptum dl, poft Bartol. inl. 1. §.qux onera,ndx ..
QIar. rer. aél. non det. Caftren. con. 174· voL l '~
Couarr. de (pon{al.2.. partis cap. 3.§.6. n. +.Ladio111
.non hzreo, de qua non conf\:abat:vis igit\rl~ ' &amp;n1~­
nletuS tatùnl quxf\:io hic agitabatur,quatll Vlnl tefl:~­
bus duobus probabat: quibus de luetll deponellO...,
bus nlagis Handulu elfe quàm alijs, pro r~o de [pon;
tanca vohmtate, &amp; libero vxoris con{enhl depO;--t
nentibus, etÎlluG maiol' fit horum numerus, afIèrebat J poil: Innocent. in. cap. fuper hoc, dercnuntiatione ,Boërius dcciC 100. proindeque refhtuendalll cire) cap. accedens de conuer. c~n. 1. Bart. ln
1. ad

DE C 1 SION ES.
17
1. ad inuidianl , C. de his qu~ vi n1et. cauf. tcxt .
in l. fi per itnpreffioncm , vbi Bald. eod. tit. Nec 3
merunl defiderant nofiri qui cadat in confianteU1
vil'um, [ed in conftantem fœ tn in am , cuiu$ CÙlTI fit
fi'agilior (exus .) faciliùs terrebituJ: [mgularis glofi:'tJ
in cap. quod locum, de 4"&gt;on(àlib. Francifc. de Are- 5
rio co~. 2.4- Scd .Fatum hxc illi profùit probatio,
qux cum generahs effet &amp; vaga,nec ad contraélulU
de quo agebatur coaré1:ata rdlitutorio excidit diplomate : certum eft eninl indefinitam vis &amp; verherUln probationem ad rc[ciGonenl aél:ori non prodeffe, [cd in fpecie ad contraétum, de cuius refcihone agitur, vim &amp; Inetum probanduln, vt docet
Innocent. in d.. cap_ CÙU1 locun1, ibi , vel coaél:io,
nu. 1... ext. de lpon{alib.l. interpoGtas.) ibi, nec ta- 6
men quilibet nletus, C. de tl'an{aét. &amp; ibi, ad vim
tamen vel dolum. v~i. Curtius in hxc verba,non {uf...
ficit probare mct~)l1 vel dolum in genere,{ed debet
pi~oba~·i in qJecié illius contraél:us de .quo agitut#.
Nec obl1at -quo~ Bartolus {criptunl reliquit , (at elfe
fi Vxor pl'obauentvim (en1el illi elfe illaram, 1. fi ob '
turpenl ,JE de condiét. ob turp. cauf. Id cnim ira interpretan.dum eft, li n1od6 ad eum aétunl de CUÎus
,agitur, re{ciiione, ~riamfi ex interuallo Gt celebratus, cunl fempcr .duret cau[a nlctus , nlanlnl0niuln
v~delicet, 1. 2.. quod metus cauL1. De Affiidis) de~

c.

c~( ~46. qUlre apud MaIIilien{cm Propr~toren1 ob-

tinUlt l'eus. C?ius fententiam probauit Senatus, Re-

l~tore D. Gafp. Seguirano, me Pr~Gde in Attefta.,
tlonumela!fe, S.lanuarij 1 sil..

c
•

�FR'ANCIS'C.I"STEPHANI

1.

,
AD DIT IO~
lrum quid fanè videbicur huius placiti defi~itio.

M

•

quando rcuerencia illa maritoru~(vt reuerenc~a.pa­
terna) metum illfl:U~ .habet. Bened1C~l~s ad cap. Ramutius J in verbe Condldlt. 2.. nu. 2.. 3· FaClt l~ 1. §. q~a: oneralldr qu;trum aébo non dctur. Adde, ql10d mllheres ~a­
cilè d~cipiun[Ur , propter fcxus &amp; confilij fragilitatem,
1. 2.. §, penult. ad Vellcian. 1. fi ffiulier. C. eod. mente in~
firma , dicence Poëta.
Yt cor!NS ttntris , jù mens/njirmtt p~~lIis ,
FortiNs ingeniftm fl/j/(or ejfo v/rIS.
,
Deb'ile nefdo quid habintcs omnibus in negotijs, Euri~
pidéS in Antiope.
, ' ..
".
.

mlliienbus, ntht/ fom t?tlllUm toqll1.
Arl\Obius lib. 7. contra gentes: Efr in mulieribus fexus
fragilitas, qua: eas à muneribus cxcepit. ~id enim domo
iUa tniferius , vbi fœmina habet imperium ?
Si clAm et fiett, &amp; mare ctflo confund"'t, h~mo fum , Et,
rO/Np/ilS in

Nil vnfJlllfm donAbis coniuge , vendes (HIJC objft,mte nihil.
F. Ffirt.;'u
, J. C.
.~

S EX TA D E C 1510.

DOI/atar/us 'tll,iuerj'àlù noD tenetur creditoribus fupra
"pires rei donat~.
5ynopfis fextot= Deciiionis.
1. DonAtarius omnillm b~no-' ;. DonA/AritH n01~ repr.fjental
. rHm eft "d inftAr h~redis.1 dffiml1umvt h.tres defunéli.
2.. PDJfoJ!or honorNm /(1I(llIrI4. Bonll dicuntur ded,~aO' .ere
'1~AIt"II$.f,,{hff ejI lO&amp;lllü-1 ",Iifno.
flor.
5. ArllHm.
1

•

Ç)natarius omniunl bonoruln, quen1 vice httredis etfe traditluu cft, 1. xris alieni,
de donat. bonis omnibus fe ünmifcuit, nu110 çorueao inucntario : arque

DE CISION E S.
•

19

ideo in {olidun1, &amp; (upra donata bon a couueniebatur à creditoribus, hœredis exeluplo, qui nullwn fecÎt repertoriUln, 1. fin. C. de iur. delibcr.l. qux
dotis, ft: [01. matr. contrà vero donatarius, pro
n10do rerLllU donatarU1l1 paratus erat creditoribus
L1.tisfàcere. Multu quippe intereft: an quis bonot'wn
dicatur[uccdfor, anhçreqitGlcis cuï'; nonlen iuris cft,
11011 bOlloru111, quorun1 po ~Ièfior in quanrunl10 cupletior dl:, t~netl1r , gloff·fing. in 1. omnes, §. Lu' cius, qux in frauden1 creditoru111, glolf. in!. hxreditatunl) ff. de donatiohibus) nec eninl donatarius
reprxièntat donantc111) vti hxres defunétulT) ; proinde qua~ nus Dona (uppetunt tel1.etur. Banolus conL
r 57. nun1. 7· ~eln [equitur 'C ranera conC 1 39.
'nu. 5, Ppxterea CÙ1U bona dicantur deduéto xre alieno, li nihil xri alieno [uperfit, ad donat,triulu nihil
peruenîre fatcanuu' , l1ecdfe dl:. Qlare igitur credi~
toribus erit obl10xius ? arg.1. non po{funt,ff. de iur.
fi[c.Ergo pro dOl'\atario pronuntiauit Senatus in pri111a cla{fe , liris enarratore 'D . De ACl1rlÎa, ann. 1 5'82..
15. lanu.uij.
~

eADDIT I O.

SEd 110~1 inlltilis cft quxftio '. an donatio illa onlnium

b?norum valeret , qllod videbatur prxiudicium in
hachte. Dubirauit enim Battol. con. 76. edam referuato
v[ufrufru . Ec Caftren. con. 82.. nu. 6. vol. 2.. confirmat
etiam, fi fit iuramcnto hrmata donatio. Videndus RaId.
ad 1. bn. C. de paétis ) verb. [cd fi quis donat.
F. For..fiNS 1 C.

,

C

_
1-

3

4-

5

�FR'ANCIS'C.I"STEPHANI

1.

,
AD DIT IO~
lrum quid fanè videbicur huius placiti defi~itio.

M

•

quando rcuerencia illa maritoru~(vt reuerenc~a.pa­
terna) metum illfl:U~ .habet. Bened1C~l~s ad cap. Ramutius J in verbe Condldlt. 2.. nu. 2.. 3· FaClt l~ 1. §. q~a: oneralldr qu;trum aébo non dctur. Adde, ql10d mllheres ~a­
cilè d~cipiun[Ur , propter fcxus &amp; confilij fragilitatem,
1. 2.. §, penult. ad Vellcian. 1. fi ffiulier. C. eod. mente in~
firma , dicence Poëta.
Yt cor!NS ttntris , jù mens/njirmtt p~~lIis ,
FortiNs ingeniftm fl/j/(or ejfo v/rIS.
,
Deb'ile nefdo quid habintcs omnibus in negotijs, Euri~
pidéS in Antiope.
, ' ..
".
.

mlliienbus, ntht/ fom t?tlllUm toqll1.
Arl\Obius lib. 7. contra gentes: Efr in mulieribus fexus
fragilitas, qua: eas à muneribus cxcepit. ~id enim domo
iUa tniferius , vbi fœmina habet imperium ?
Si clAm et fiett, &amp; mare ctflo confund"'t, h~mo fum , Et,
rO/Np/ilS in

Nil vnfJlllfm donAbis coniuge , vendes (HIJC objft,mte nihil.
F. Ffirt.;'u
, J. C.
.~

S EX TA D E C 1510.

DOI/atar/us 'tll,iuerj'àlù noD tenetur creditoribus fupra
"pires rei donat~.
5ynopfis fextot= Deciiionis.
1. DonAtarius omnillm b~no-' ;. DonA/AritH n01~ repr.fjental
. rHm eft "d inftAr h~redis.1 dffiml1umvt h.tres defunéli.
2.. PDJfoJ!or honorNm /(1I(llIrI4. Bonll dicuntur ded,~aO' .ere
'1~AIt"II$.f,,{hff ejI lO&amp;lllü-1 ",Iifno.
flor.
5. ArllHm.
1

•

Ç)natarius omniunl bonoruln, quen1 vice httredis etfe traditluu cft, 1. xris alieni,
de donat. bonis omnibus fe ünmifcuit, nu110 çorueao inucntario : arque

DE CISION E S.
•

19

ideo in {olidun1, &amp; (upra donata bon a couueniebatur à creditoribus, hœredis exeluplo, qui nullwn fecÎt repertoriUln, 1. fin. C. de iur. delibcr.l. qux
dotis, ft: [01. matr. contrà vero donatarius, pro
n10do rerLllU donatarU1l1 paratus erat creditoribus
L1.tisfàcere. Multu quippe intereft: an quis bonot'wn
dicatur[uccdfor, anhçreqitGlcis cuï'; nonlen iuris cft,
11011 bOlloru111, quorun1 po ~Ièfior in quanrunl10 cupletior dl:, t~netl1r , gloff·fing. in 1. omnes, §. Lu' cius, qux in frauden1 creditoru111, glolf. in!. hxreditatunl) ff. de donatiohibus) nec eninl donatarius
reprxièntat donantc111) vti hxres defunétulT) ; proinde qua~ nus Dona (uppetunt tel1.etur. Banolus conL
r 57. nun1. 7· ~eln [equitur 'C ranera conC 1 39.
'nu. 5, Ppxterea CÙ1U bona dicantur deduéto xre alieno, li nihil xri alieno [uperfit, ad donat,triulu nihil
peruenîre fatcanuu' , l1ecdfe dl:. Qlare igitur credi~
toribus erit obl10xius ? arg.1. non po{funt,ff. de iur.
fi[c.Ergo pro dOl'\atario pronuntiauit Senatus in pri111a cla{fe , liris enarratore 'D . De ACl1rlÎa, ann. 1 5'82..
15. lanu.uij.
~

eADDIT I O.

SEd 110~1 inlltilis cft quxftio '. an donatio illa onlnium

b?norum valeret , qllod videbatur prxiudicium in
hachte. Dubirauit enim Battol. con. 76. edam referuato
v[ufrufru . Ec Caftren. con. 82.. nu. 6. vol. 2.. confirmat
etiam, fi fit iuramcnto hrmata donatio. Videndus RaId.
ad 1. bn. C. de paétis ) verb. [cd fi quis donat.
F. For..fiNS 1 C.

,

C

_
1-

3

4-

5

�LO

FRANClsel STEPHANI

-

•

SEPTIMA DE C'I 510.

~n mtSntlatarùu ~ellegatu,r ob dalll1lum à pr4Jonibll,r
illatum, poJfit ~ere ariuerfos manaant( m.
Synopfis feptimz Decifionis.
,

1. hl1; qlltlj/io tir hJ!othejù. ' f. Non !rtlfomitur mAnt/lins
2..1i.!Ji tAfoS pruiJ~ri pojfont.!
~",Iig/fr~ Iftl, id • qflOJ nln

J:

J. Soçjor. . 'lit tD"'1III1n~ allm-l Int/lf} fogltlluIt •.
_MIII,;/II t01ll1llNn~ ,~rir*INm .. 6. L~gllINS Ifn !Ofs,' IIg~rt Ali
4. §. non omn;II, 1. ;"ttrtll*fosl dllmni reftlljoIJem.
ff. 1IJ/lna. inuit.

1

J.

NiuerliL1s Vienlis quoCdam delegauerat
ad (uorunl negotiorutn procurationem!
.
wmque illi Aptan1-Iuliam
appulif. . penè ,
.
fent, arino 1 S78. quo tenlpore It1nera pene @111nla
infeil:abant\t,! prxdonibus &amp;. perduellibus, ah his intercepti (unt Tpoliati, in vinculaconieél:i, qui~gen­
cos aureos in eorunl redemptionem depeculan [unc.
Hi poftea contra Vienfeln vniueditaten1 Inandati
egerullt, vt damnum Careiret. Negabat vniuerfitas,
in mandatiaél:ionem hoc ven ire , ealibuCque fortuitis potiùs quàm mandato ,caCum hune elfe Îlnputan(lum, 1. in ter cauras . §. non omnia, ff. lnandati.
Fusè Bartol. inl. ft feruus comnlunis, §. quod ve ..
ro, ff. de furtjs,ini[qlleim;pu~andunl quicafutl1 for ..
tuitUm pra:uitlere porerant :arg.1. ft quis domum,
licetAccur. de curialitate ( fic e{lim loquitur) d. S.
dicat non (cruari: verlus tamen eft, ex a!quo lk bono retinend.1.m Pauli (ententianl : in d. § .nOll olnni.
vtibi
do~èBald.Cotrà vero altorisdamnum hoc ab
•

DECISIONES
1..1
vniuerlitate lucnd.um, &amp; [arciendunl -' quidan1 a{ferebant,ex 1. cùm duobus,§. quidam fagarianl,ff. pro
[o&lt;=Îo, qui licèt texrus'loquatur inter Codos, quoruln )
debet effe comnlune damnum &amp; periculum , d. 1.
cùnl duobus, §. per contrarium ad hanc {peciem
trahitur .:' nam cùnl in Inandati finibus e{fcnlus prxuideri poterat ifte caCus ~l.mandantc propter aŒduas

latronUll1 ineurliones,&amp; loca periculoCa,qu~ ad negotia peragenda adeunda erat, quo earu recedi ab
illo Pauli re!i'on[o, in ct.. §. non 9n1nia, voluÎ.t Itnmola, cap. Geut 5. nu. 5. de iurdurando , quelufequitur Bald. in d. §. non omnia. Cuius tunc celfac
ratio à nofiris adduéta, quod non prxCunlatur Inalldans Ce obligalfe ad caCun1 de quo .non cogitauit:
hoc vero, quid xquius? ne officium, quod vniuerGtatis, non etiam fui commodi cauCa Cufèeperul1t, illis lit damnofum,d. §.quod vero,l.fi [cnlus eon1111unis: quod vti publicUll1 reeuCare 11011 poterant, l.l .
§. 1. de muneribus &amp; honoribus : proindeque con1pu!li dicuntur negotium fufcepHfe, 1. nouiffimè , ibi
~~!~.ff.qllod falftutore authorc.Ergo nihil dl quod
11hs Imputari debeat , 1. non .potefl,I.non videtur, S.
1. if. de regul.iur. Huc pertinet qUod Speculator tit;
de iud. Ccriptum reliquit, in §~ fpecialia. verL interd~m &amp; illud pertinet ad id q llod de legato nofiri tradlderunt , poll: Bartoi. &amp; Baldl1m , tÙ111 in §. non
o~nl1ia : tùm in d. §. quod vero, 1. fi (eruus comnlU, nls, ff. de furt. conllat mandatarium ad damni refe.
, ttionen1 ~gere po~e ~ n#i legationem ambicrit,' aut
ïroct1ra~t. Natafuse conL 137. 168. 169. vol. I. per
egem, tna on-era de excufat.turor. If. nanl hi ab op-

e

J

4-

5

,
,

�FRA N C 1sel s TEP HAN 1
piQ.ani.seral1t dclegati, quiconuo~ato c~n{ilio iam%.2.

pridenl-·conftit llaral Ii;yt dalnnum reC1.rc~ret.ur,..quo~
in iplà ddegatione.~[fet illatum, fat Cur~a lltdlca~lt
potion:m,elfe (;au[am aél:orunl, ~ obt1nuerunt ln
rertill dflff~, ~eltttor;c 1). Balta-zar G1rault, anno 1 582..
16J~lluarij) ·nle ~~~lide.
..l

,

é/l D IY 1 TI O.
,

L

EO'at,io quxdam municipalis, ,qux non hOlilor, fcd
m~m~s dl:. t,~t ~d ccn[us ~ccipielldos, pltrimoniu111

ucrctibendüf1,1, trt1mentur~l ~ cogendllm) &amp;. qttxcu~q~e
al x cur;t his fimiles , 1. 4· §. perfonalii, 1. numerurr'l, § .
12,. de munerib; ,1. S. (1; .. Thcodolia, de legat. &amp;, decretis
legationib. lib. 12.. tit. ~ 2.. qlti Inittuntur ad facrarium
p rillcipis, id cil: ad aulam &amp; comitatum prindpis , quibns
vjaticl1.m &amp;c quod lcgatiu.l1m dicitur.
F. Fortius 1 C.

.DE C 1 S ION E s.
2. 3
e01U111 fuperfiiti , fi modo illius affcnfu Cecundas
contraherct nuptias fuperf.l:es vxor Ceptennis c\ln1.!--:;;;
cognato-, [oror nalll que erat prxdefundx vxoris, ex ~11- f/P~'/~
[ummi Pontificis aut Legati ièntentia, quod is rem
cunllorore illius non b'abniffc afi'eucraffet,nup[ehit, ~6.,j~
&amp; id quod don~tuln dtvÎ'ndicabat; liteque penden- If(~,~ , ' #f f---te, cùn1 {ecllndo ddhnaŒct nu bcre ,intcrpellauit ~C49"r "'oJa./I'
L-epiùs dOllatorenl ad {ecundarun1 nuptiarulu probationem,qllibus tandenl con[cnfit: cxtelùn1 quod 2donauerat, condiccbat, diccns cunl in~efiu coïife
.-.,
f·
donatanj1111 cunl pnn1a vxore, &amp; . &lt;?breptU111 fuiife
[UllllllO Pontifici, fine incefiu ante nlorU1X vxoris
( prüllo nfon[U111ffiato Inatrimol1io ) [o,rorelll i~
vxo.renl duxiife:proinde dotc:nl, propter nuptias donatlOnenl, vt &amp;. ip[uln tuatrÏrnohituu corruere,re.
'"....l'Unlque donatalunl haber~&gt;~petitionem· affcuerabat~. vxori maritus, fI: de vfufruél.lcgat.l. auuncu10, lf. de condiél:. fin. calle cap. &amp; fi necdfe, de do n~t.. ii1ter. vir. ~ vxor. §. fi aduerius , de nupt. apud
Illfhn. Donatana vero condiéèioni locum non elfe "
contendebat, negabatql1e il1cefium -' quod nullus J
er~~ef!i{fet coït~s cnnl prxdcfll~él:a [orore : &amp; fi
fut11et 111ceHus, a donatore non tuiife ignoratuln :
nanl ~oni~ges in [~anl domum ~edl1xerat,G.mulque
per t:lennlu~ habltauerant: Gblque pcnitus ob xtatem lllcogl1ltllm, quqnianl [eptünum tantlllU cùm
nupGt agebat anl~un1: argulnento 1. fi vicinus-, C . de
~up:.l. 1. Cod ~e falGt 111oneta.At fi quis [cicns ignolan~l. donauer:t prxtextu inceftus J nulla datur repeut1o, .1. prxfeél. fr.de rit. nupt.l. fin. de Iegatis,lib.
J. glo[(ln Lea ql~X,C. de donat.ante nupt. Errorem

%l: !Zf--";j:·
((.

~

.,....-_._ _ _ _ _ _ _..- : - -

i

de

t Ay 'A !

-r-- .

._.

1o . .'

D. E 'C, 1 S

.

~n ru

donata in contraélu mtltrimon~ prtttex...
tu inceftuJ c9'1Jdicat tir ?
l

'

1

SynopGs oétaux Decifionis.
.

l. fMliJf,ffÙ'.s,·
2.. N,,~(ns cum forore

l

J

14 . Errof !ropttr ,etilltÏJ lubri-

pr.tde- CMm talerabilis.
. fim8.e coniugis, committit \ r. Errar excufot ab incejlu.
.
6. Dilm;1Jodo fit /tcrrrimus. In
inuftNm.
3· Donllta ft' p~.etéxtu
'additione.
:
ftNS "fn rf!etll11lu;';.
,

inu*l

1

!

Onauit quidam medialu partclu bonorum o111nium; prx[entiulll &amp; fucurorulu
.
_in quod procurauerat matrin10nij contra;tu ; illiUfqu contemplatiolle l coniugibus aut

.,-

~

�FRANCIsel STEPHANI
... autem iu$1linlum eff!! ~Ùln ob. a!tatis l~cunl, tùm
qu.od in f~o verfetu,c,l.-qui contrà,. ~od. de incetl:.
nupt. vbi gloa: in verbo, errore; &amp;. 1~J: Ba~d. ~am li
4-

.circa ius effet, n011 exeu[aretur Inulier, nUi a pœna
inceftu,s i gl~a: in d. l. :Il\lunculo, in verbe nuplit, per
legcnl)fi quis .adulterium eum·incdl:u , §. 1. pel' to- .
tW1l,tf. de adulte à doris lutcnl amHuone &amp; dona-

.

"

•

rionisin eam eollatxJ nequaquam, 1. incefix) de rit.
nupt. quamuis ,Bartol. in d.l.auunculo, incer dotcm
&amp;. lllcrwn diftinguat;vtillam non adlnittlt,hoe pCl', ...
". , r
date CQuarr.in quart. lib..Decretal.l.. part. Gap. 6. §.
•
" \ 8. 11\1. ~2.. quo~ lkèt lafon alijque non pallci inlpl'O•
bent, in d.l. auunculo, per 1. qui contrà,vbi gloff.
C. de incdt ll11pt. non dc[unt tan'len qui Bart.fcntentialll.colnmun~n1 pofrBaldun1 tdHitur. Nec ob-

..

., .

\,'":1 •• '
If'

• --

•

•

.. 1

•

..

t,.

fiant ~ [p-pra. diét.1. [unt:nam tun'l locu111 habent
cùm.donans ignorauit , 1. (i ex voluntate, C. de donat.intervir. &amp;v~pr 1. ficùmdotem, §. fin. [olut.
matr. inl. autcm auu.nculo, nupti~ non erant feçut~) Vt ibi olUnes, lieut fi vterque Cciuerit, aut alter)
nOll acriter, id dl: iufrè, alio errant~, d.~. qui contrà,
, vhiglolf. in d. 1. vxorimariclls. Ergo non tà1l1 ijs
obtinuit donataria) quàm ql10d illccfrus n1anifefrè
prpbatu$ 110n effet , cuius anceps prohatio in donauriamfecit Senatw indinare)anho 1 S82..die 2.0.
1 uarij ,loclatore D. Paulo Chailau, n'le Pra:!ide.

F AtH

~

D DIT 1 O.

•

poti\tl qu~fi:io, quz Senatum dubium &amp;. allcjpitem rernorari potl1erat: $anè punÎunc1.lr publicat.l
crauiora deliéla,non tam.en przcipiti fefi:inatione, fed in-

l.aifita "feritatt fatH) arg\\m. 1.

2..

§. 4;. a4 T ertull. 1.
137, §.

2. s'

nEC I. S ION E.S,.

..

137, §. 2.. if. de verb. obhg. de pœnls mcenanun nuptiarum, 1. fi quis incefii, Cod. de incefi. nupt. ex 1. 1. C.
Theod. eod. Et inter C:l~teras pœnas incefiis l1uptijs conftitutas illa efi, vt donatio propter nuptias fiat caduca,
Tt iure antiquo dos, 1. p" if. de rit. nupt. N ~uo non fit,
1.' 1. if. de condiéHone ob cau[am date Cod. Errori tamea
acerrinlo, vt loquitur lex, igno[citur ,1. 57· in fin. de rit.
nupt. Nouell. 12-. cap. 1. in fine, &amp; xtatis lubrico ignofcitur,1. Y7. in fine de rit. nupt.l. 38 . §. 4· If. de adult.
Hermogenianus apud Ruffinum 6. Coll. leg. Mo[aïc.
Cxterùm de coniunétione vnius cum duabus fororib us,
aut c,~l1n duob~s frarribus. Cano 18. Apofiol. Epifi. 1.
BafihJ apud DlOdorum. ~in Nouell. Patriarchx Sifi~.
nij &amp; Xiphilini vetat ne quis fororem (ponfa: fu~ ducat.
F. Fortius I. C.
Harmel1opu1. 6.

•

NONA DECISIO.
De pafcuis.
Syllopfis 11011~ Decifiol1is.
1. Pac1;IP.~ci~s .. .,
.
2.. Gener",,/t zn tllrl1(' çoncefstone

\7, Pafcllajunt regutAriterdomù~ortfm

territori;.
An pafcua cenfentur cotineri. 8. Ramagium.
7
3· ~us d"pafcendi fert~itfl.tem!9' In genernli renuntiatÎone
,rte Je f:~t.
non comprehenduntttr qUtt
-4, ~ecogm:'.tones qH.t deml- vfoi quotidùmo font nece[ntum dtreilum prohant. 1 faria.
5· In,colte .locor~m/oj(unt paf; 10. Facultatis qU4 font ?e071&gt;
~uts vtt a:h$t.~to ~oni viri ,1 prtefcrihtmtff,r.
tuxta terrttory quatùAtem.! 11. Areflum
6. Domillis /ocaru m JI If,t t.·end:
. quid in Arca 12.. Er.
1 pleches
fiImt pafclta.
1 lattnJi folo. In additiOllC.

.1

Jit

Anhuhenhs Cœnobij in Pl'ouincia Narbonenfis prouincix ad V ct-nanl Oeconomus
)

D

1

�",
FRANCISCI STE~HA~I.
,
anno
s. die J .... April reeognoult te~to~lum a
Verna cerris finibus cireumfcriptUln ~ limltatum
. fuh dominio Rolfelini De Foffis D. a B~rma, ad
quem merum iinperium pertinebat., lus et.tam q uod
vocant'Ramagij extrane,orum hO,~ln~nl,luxta confuetudinenl RegalisCurtÇ DraguIDlanl prof~lfus,e{l,
ira vt pofl"etvûlam feu eaftellum, furcas .etlam lure
fuo confrruere; extra tamen confpeél:uln diai Monafterij J in quod reGduum qu~d habebat di6l:~s
Rolfelinus tranftulit. Iterata f~pius longa tempons
intercapedine huiufmodi ~ee~gnitio. ~in &amp; promiferàt allo diél:re tran[a6honls paél:o dl6tus Roffelinus, fe pofthae nullam impoGturum fer~tit?~en1
diélo Monafierio aut territorio. De pafeuls 19ltur
orta lis inter d. Dominum de BornL'l) &amp; diaum Oeconomum diél:i Monafterij, qui negabat diaum
~ Dominulnde Borma ius habere pafcendi, cùm eerta Gt iurium receptio in diéta tranC1ého~, inter q Uet
non funt pa[cua:hno videhantur fub generali tran[latione comprehenfa, cùnl ad excepta non perti3 neant. Addebat, ius depafcendi feruitl1tem qualldam prx Ce ferre, l._pecoris, ff. de feruit. IUO:. prxd.
quanl denuo imponere non po{fe vno tran[aétionis
capite ~paél:us dl:. Nec imn1emorialem omittebat
0ffeffionem, quz vim confrituti hab et &amp; precarij ,
• 3. §. duaus. aqux, fi: de aq. quotid. &amp; xft. cap.
(uper quibufdam , vhi glo[ ext. de verbe fignificat.
nullo eruln telnpore pa[cllis vfus erat diétus dotninus aut eius fucceffores. Contrà dOlninus ob recognitionem ditl:o Ro{felino faétam, qua protit~ur J
Monafterium poffidere diaUln Vernen[e teclito,":

12.,

r.

\

l

DECISIONES.
2.7
rium, Cub domino diéH Ro{felini; ius circa pafcua
inferebat~ ex CaO:renlis, lafonis &amp; Ripx fontentia.)
in 1. rem qux nobis, colum. 1. p.e acquir. po{fdf. &amp;
in l. 1.4.&amp; 15. de acquir.pofièŒ quibus cOlnpertum
en: ad dominiu111 caftri aut territ0rij alicuius ius ùepa[cendi pertinere. Crauet. con. 154. nu. ~. dum de
recognitionibus domino fadis loquitur,quibus don1Îniunl direaum probatur. Ba1.inl. cen[ualis, C.
de donation. Quod fi [olatn haberet iurifdiéHonem,
po{fet nihilon1inus velut incolaeius loci, li illic habitet, pa[cuis vti, eo talnen numero pecudun1 qui
fit, [ed boni viri arbitrio mode:atllm , {ecundunl
territorij &amp; pafcuorum qualitatctn, {ecundum Bertranduln con. 75. vo1. r. nu. 1 5. con. 1. vol. 3. poll:
Albericum,in l. Imperatores, ffde [eruit. rufi. pra=d.
vt non abs re Iacobus Rebuff.&amp; Ioannes de Plate a
in 1. 2.. C. de pa(cuü publicis , [criptum reliquerunt,
pro Comitibus &amp; Baronibus elfe pa(cua ftatuenda,
in quibus [ua pafcant annenta, fine ciuiunl detrimento. Couarruuias fusè lib. praéHcarunl quxfl:ionUI?' ca~. 3~: Mult.o fortiùs aél:or hic nofl:er, qui
totU1S. terntofiJ domlnus ca : erO'o
&amp; pa[cuorum~
b
qu(t tntra fines eius [unt, arg.l. ~de [acra, §. fin. de
contrah. empt.1. 1. §.cùln vrbem,ff. de off. Prxfeél:.
vrb. cap.pafroralis, ext. de donation. Cafuenf.conf.
63· vol. 1. pro quibus non eO: dubium aaionem da1'Î ,1. fi [eru,us (eruum, §. fi oliuam , ff. ad leg. Aquil.
Pra=terca. CU~1 onus R.amalis, feu Ralnagiull1 ex ternorum h0111luum fibl receperit, multo magis pafeu.a ) [a~ten. quoad vfum, ~e denegemus quod
111mus e~ cu~~4~rll:1s quodmaius : cap. ex parte ext.
D

•
•

z,

4S

6

7
•

. .
•

1

•

�i
FRANCIseI STE~HANI .
de decimis. Nec obfi:at generalisilla abdicatio fad:i
à donlÏno de Borma Vernenlis territorij : nam ea
vidcntur excepta, qUa! vertltlniliter non detraxüfet,
aut qua: vfui {unt nec~{faria q~otidi~no, 1. ohlij;atione, eurol. fequentl, fI: de plgnonh. vel qua: feudU11,l[equuntur ex {Lü natura. Albert. in 1. hn. if. de
9 iuci,Cd. Ergo &amp;. pa{cua faltenl ad v[unl. ~t ficut ,:!uilibet illius territorij incola., vt neceifana ad OUlunl
fufiétationem &amp;. pafiuln,qu~maxitnè agror. fiercoradonibus conducunt. Mult6q; 'lllinùs offendor, co
quodex confiitutione nou~ [eruitutis Cuprà dicebal11US: agitur enim non de acquirenda (ed de conCcruandaferuitute. Addo ex nlultis editis infrruluentiS,.
clau{ulam illam ad perfonalem feruitutenl referendam: Pa{cendi autem (eruitus talis dl , d.l. pecoris.
Vrgebat nlagis dominos imlueluorialis poifefIio ,
qua fe tuebatur Monafrerium, negans v{quam D.
de Bornle pa[cui v[unl, propter authoritatenl quant
habetantiquitùs circa pa(cua,ita vt pIcrique ex Dominls inficialis caufz decretunl interloquerentur.
10 Depafcendi tanlen ius , cùnl luer~ Eacultatis fit,
nullo tempore pra:{cribitur, Licut nec reliqua iura,
nilià die prohibitionis, LI. &amp; 1.. C. de [cruit, &amp; aq.
1 J..J ~ 1. viam publicain, vbi gloŒ. de via public. Qlare
('1
f-;'.II maior pars dOlninorum cenfuit vti D. de Bornla,
~4 •
v[um pa[cuoruffi pro eonumero pecudum in Ver1
nenli territorio, tàm pro(ci{fo qu:hn inculto habeat,
qui lit boni viri arbitrio moderatus, iuxta modunl,
conditionemq; diili territorij,quoque minùs Ixda.
Ulr diél:uln MonaG:erium,idque in TholenLi Decu-

ria" refel'ente D. Guilt Aimar,

2.2..

Decemb. 15 8t.

D E C l S l 0 N"E
.. .S.
eA DDITIO.
•

Atcuornm iuraetiamin Imperio,aliquo in pretio' ifuif..
[e doeer tit. Cod.de Pafcurs public. &amp; iura Pafeuorum
U faltuum. Et generaliter non Heet jn Pafcua alterius,
fiue fint fifcalia, uue priuata, pecus pafcendi gratia ünInittere 1 quia nec licet funçlos alienos ingredi une i ure
feruirutis,1. 1. de [erllit.C.maximè fi prohibeat dominus.
~x [eruitus acquiritur, vcl titulo, vel przfcriptione
longiffimi temporis, 1. 1. §. penult. de aqua pIuu. arcenda.
Pa[cendi autem duo modi [unt, viridis Pafcui &amp; vacui.
Viride PafcuLlm quod rempore fruél:uum conceditut , vt
inpratis tempore quo herbzvirent, &amp; in fyluis tempore
quo glans eil: : vacuum vero ex[ciifo fœuo , &amp; coUeébs
fruél:ibus: apud AreIate.nfes vocatllr id genus E/plechcs.
F. Fortius l C.

P

.,
,

.

f:Ù

----_.__._---------------DECIMA DECISIO.

De re emphyteuticaria nouiter lvlonaflerio-ptr
quemdam ex Monachis qutefita.
Synopfis decimx · De~ifionis~
mourant, con6fcal1t.
2. F",milite m~ndicttntium non\, 5.Amortiffore filtu RexpoteJl~
poffo'!t p~fstder( res emphy- 6. Ecclefitt tle/;et prteJlArc iJ41.

Liti! '!puies,

,

demnittttem.
3· Clf,~itu!tt femper per fohro-'7' Ecc!eji/lm non deut emerc
1 fonJos emphytelttic;erioJ JigatlDnem renttfcllnt~r.
4· Mttnus mortlu hommes te-r ne c"nfenfo domini. la
t1-CntNY J,;ere home viuant,
Addîtione.
.
teuttcartas.

,'..

. .. - Oachi~ à Matheron D. de Sallignac &amp;
.:-

'.

.

1

. ,

~

\

..

' •. t

Entrepelres, conque11us efr apud Senatum
de veaigalibus quibll[d~nl agris in di6üs
D

~

&amp;
.,

�',ci

~

FRANCIseI STEPHANI
locis Gtis, qui àDominicanis Ciftaricelllib. nouiter

p~ffidebitur ingreffu &amp;profeflionis benehcio ~uiuf­
,It~ ... ~ dam Mariniluonachi cui obuenerantex bonIs pa~:~.t/ ternis, negabatDominicànlun Monafteriutn, vt&amp;
1'V
~ '1. rcliquas EccIelias i~re fuo. polfe veétig.ales ag~os
•
poffidere : neque enlnl Leut partetll habult cumtratribus fuis, quia ip[e DOlninus pars hxreditatis eius.
2, Deuteron. cap. 10. Cano futurum. 12.. q. 1. QQod Be
in Francia receptum tt·adit loann. Faber in 1. quoties, C. de rei vindicat. Nec immerito, quo eniro
felne! emphyteuticaria res ad manum mortuanl peruenit, Eccleliam putà) aut Monail:erium, aut Collegium, ex eorum nlanibus non poteil vIlo modo
euadere; quod femper lit Collegium, [emper Monafteriuln, femper Ecclefia , nec vnquam emoriatur per fubrogationenl) 1. proponebatur , de iudicijs : Qgod citra dOlninorum magnunl di[pendiurn
3 &amp; inçommodum contingere non poteil, qui facultate retentionis &amp; laudimijs, &amp; noxa agri veétigalis
cotumHforia priuantur.Proinde d.Monafierium cogendulll afferebat offerre cliétenl v.el emphyteutalu
4 viuum.morti &amp; nox~ commilforix feudi obnoxium~
vt inhnitis Senatufcon[ultis decifttm tefiacur Chopinus li~. 1. de domanio ,cap. 14. Sf.eculator in §.
nunc ahqua, quxfi. 117. delocat. lu. Clarus in §.
emphyteulis, quzfi. 34. la[on in 1. 2.. nu. 2.00. Cod.
de iur. enlph. llullum enÎln ius habent tnonicinx
S po{feffionis ~ quod folus Princeps in Gallia largitur,
vel Pares Frallcix de retrofeudis talltÙtU, vt doaè
Pr~[es Magifter cap. 1. &amp; 2.. [uarUln De&lt; 'fionum
fcriptum reliquit, minufque de antiqua po cffione

DECISIONES.
'3 1
30. videlicet annorum excipere po{fUllt , iuxta. ea
qux notantur per Ma[uerun1 in [ua praxi, tit. de
r.1"%[c. verC it~n~ G E~cleGa, Papon., in rubric. d~
feudis, Areft. 1. hb. CUI nOlnen dt, Ohn1, fol. '4. qlll
apud Rationales Luteti;r deci[uHl tefiatur Molin.
in con[uetudines PariGenC 4..l~ nu.. (i I.~ Contrà vero
Geconomus, etiamG EccleGa emphyteuticarium
prxdiulll poffiderenequeat don1ino i.nuito, gloff. in
cap. 1. in verbo domunl, de religioL domib. lib. 6.
non tamen cogi prxcisè po{fe contendebat ad prxdij illius abdicationen1 in vnunl hOlnineln, !àtque
elfe G indelnnitatem prxftaret; conlpenu111 enÎln eft
folum Rcgen1 prxci[a illa tranflatione niti polfe, in- 6
ferioremdominum non itetn, ad quemnon pcrtinet
quçftio l1l0rticinx po{feffionis, {ed ad Regé tantùin,
vt doaè diétus Prx[es Magifter DecHionlun lib. 1.
per Senatu[con[ultul1ldeci[unl teHaturcap. 6. quidquid Molin. fup.diéto 10co, nu. 60. contra cen[eat
( àquo tan1en non recederen1 ) vbi id diétaret coo-[uetudo aliqua particularis, vulgat.l. de quibus, ft
de legib. &amp; proinde domino offerebat indemnitatem, repellebâtque ~ulgari illa exceptione, Tua non
incerefi. Addebat D. de Matheron non e{fe dOlninunl in [olidutn, cùm lint ahj qui cen[um cum direao dOluinio in eo habeant, cunl quibus quoniam
L1.cultas nulla erat, inculta dandi in emphyteuGm.
cen[us hos ünpolititios, non fundiarios ~1ataronus
interpretabatur: ide6que Oeconomus maxinlè nitebatul' ius non eife don'lÏno adiO"endi EcdeGalu ad
prxcifam abdicationenl, inde~nitati infifiens ,
quam nonnili poU mortenl diéti Marini Monachi
~

--

•

�F-R AN C 1 S C .1 S T-~ PH ANI
e po{fe dicebat J exemplo eorum qua: -notant
D
n. in Auth.illO'reŒ. C.de {acr.Eccl. non
• ~ OCL.
0
rr M i l . '
., r. fi- ~Uln fi-ucruario ingrello
onallenum,
nlf1 V1U rue
. , d..Cl. 'M l'
.uindiu is naturaliterviuit ; vt fuse &amp;. Ol..tle .0 111.
3.lôc. nu. 81. 82... Sed cùm libelli tempore Mannunl
--'-v~tttr.ra funél:Uln confia,.et, deci{um eft vt Monafieriuln Dominicanum clicntelU vel oenlP?yte~tanl
offerret viuunl l1l0rti &amp; cOll1miffis obnoX1unl&gt; Ultra
annum &amp;. dienl, niG Inalit indemnitatem pra:fl:are,
quam in Gngulos viginti annos laudimium vnunl
Cuda arbitrata dl, D. à Sanélo Marco, me Prxlide,
litenl enarrante , anno 1582... 1..7. Ianuarij, in Atr.eftationum cla{fe.

un C 1,5l ONE S.

3i

Jîtn:

~

Q T

ADDI TIO.
,

.
.
emphyteuhs renouatut certls tempor~. ..

Cc1efiafiica
bus, etiam 110n murato poffeffore,data certa pecuma
quam vir bOllus arbitratus fuerit, quod quidemindem..
. , Leo E'D'.E)(T,)(.J~
't"
l1itatis aut renouatiol11s
vocat. Sanc'
ëmphyteuta in prziudicium do mini direai vniueditati·
bus non pote{\: vendere prxdiumemphyteuticarium ,nec
Eccleuç-,quamuis priuato cuidam morienti, &amp; ,vt aiunt,
con1ifcanti,aut caducum committenti,priuato enim plus
permittitur quàm Eccleux. ~x ratio eft prohibita:
alienationis, lib. 1. feudonim, tit. 8. T ertullian. de Monggamia, cùm ad perxquationem di[ciplinç Sacerdotalis
7 prouocam1.1r deponimus infulas. Eccleuam decet ne par ...
tem q uidem feudi valfallo emere) fine con[en[u domini , maximè cùm iit Î1umortalis , priuatus mortalis.

E

~3

a

-

F. Forfills 1 C.

...

-~

- .........,

lIS ;: ' ai

--,..,

. ., t" . ~

l

j.J .

,.

,

33

J.

- . .,.;- ---

VND:EeIMA DECISIO.

. .' J

,

•

De

re lcgtet~ à teftatore diJb:a51a.

Synopfis vndecimz Decihonis.

.

1 in n~ë~fsitat~~uj. .
2.. AtunlJ~tone ruamlo lega- , f .LegtttJ'11-a quuJ vnl1tt.rfol~..
tum eJl /ldONpt~m.
(;. Pretium dl toco râ.
; .Necefsittü ,;~git alùntttione. 7. Euiéla re pro legitjrp..n, dlZtlf, ,
4·Li!JerA-/is n~fflç pr..tfomiturl pretium de~etlfr.
1.

Tht!ù li~is.

Vlier qu~d'lnl fili;s qxredibus in!l:itu- i
tis agrull1 filix legauit, le~i~l1~~ n'un
patetn;r CÙl1l rn~terllX, ergo ; fu.qd9
pofl:eà à matre diftraél:o ea lege vt
quan4iu pretiul1l pell~S eluptorê effet,
quid c~rti penderet; egendque mulieri pretij partem aut integrun~ prérfiaret. ~a:rebatur an adcll1pium effet legatulu difiraéholle. Et cùm angufi~â rei
fallliliaris, quo comluodiùs vitam lllulier ducèret
(plus enuu reditus ex pr~tiQ quàm ex fundo habe~at) ad alienationem proce.Œffet,llol1 videri faétam
fuiffe ademptionelll,decjCunl eil: per 1. fideico111111iLf. 2.
§. li l'eUl,~ de leg. ;. ex quo v~Igata elicitur difiinélio, rem legatam non videri ademptatu, fi vrgente nec~tate aliena.ta Gt, pu~à.rei fanliliaris , Vt ibl
~lolfa, in verbo~n~ceŒt~te.C~i ~ a~dati.:I' a~ia gloffa
ln 1. rem legat.lll verbe hberahs, Ib1, [ed qUld li alienauit titulo non lucratiuo,exvoluJltate tan~el:l pU.l~a
Vt fœneraret?Etia videtur in illdiuiduo dehnita hxc
qu~ftio;cù~ mater pr~dium dill:ra~e~'Ït)quo largiorem familia=vitl:unl fuppeditaretJres eterum eq,t a11•

J

E

�F-R AN C 1 S C .1 S T-~ PH ANI
e po{fe dicebat J exemplo eorum qua: -notant
D
n. in Auth.illO'reŒ. C.de {acr.Eccl. non
• ~ OCL.
0
rr M i l . '
., r. fi- ~Uln fi-ucruario ingrello
onallenum,
nlf1 V1U rue
. , d..Cl. 'M l'
.uindiu is naturaliterviuit ; vt fuse &amp;. Ol..tle .0 111.
3.lôc. nu. 81. 82... Sed cùm libelli tempore Mannunl
--'-v~tttr.ra funél:Uln confia,.et, deci{um eft vt Monafieriuln Dominicanum clicntelU vel oenlP?yte~tanl
offerret viuunl l1l0rti &amp; cOll1miffis obnoX1unl&gt; Ultra
annum &amp;. dienl, niG Inalit indemnitatem pra:fl:are,
quam in Gngulos viginti annos laudimium vnunl
Cuda arbitrata dl, D. à Sanélo Marco, me Prxlide,
litenl enarrante , anno 1582... 1..7. Ianuarij, in Atr.eftationum cla{fe.

un C 1,5l ONE S.

3i

Jîtn:

~

Q T

ADDI TIO.
,

.
.
emphyteuhs renouatut certls tempor~. ..

Cc1efiafiica
bus, etiam 110n murato poffeffore,data certa pecuma
quam vir bOllus arbitratus fuerit, quod quidemindem..
. , Leo E'D'.E)(T,)(.J~
't"
l1itatis aut renouatiol11s
vocat. Sanc'
ëmphyteuta in prziudicium do mini direai vniueditati·
bus non pote{\: vendere prxdiumemphyteuticarium ,nec
Eccleuç-,quamuis priuato cuidam morienti, &amp; ,vt aiunt,
con1ifcanti,aut caducum committenti,priuato enim plus
permittitur quàm Eccleux. ~x ratio eft prohibita:
alienationis, lib. 1. feudonim, tit. 8. T ertullian. de Monggamia, cùm ad perxquationem di[ciplinç Sacerdotalis
7 prouocam1.1r deponimus infulas. Eccleuam decet ne par ...
tem q uidem feudi valfallo emere) fine con[en[u domini , maximè cùm iit Î1umortalis , priuatus mortalis.

E

~3

a

-

F. Forfills 1 C.

...

-~

- .........,

lIS ;: ' ai

--,..,

. ., t" . ~

l

j.J .

,.

,

33

J.

- . .,.;- ---

VND:EeIMA DECISIO.

. .' J

,

•

De

re lcgtet~ à teftatore diJb:a51a.

Synopfis vndecimz Decihonis.

.

1 in n~ë~fsitat~~uj. .
2.. AtunlJ~tone ruamlo lega- , f .LegtttJ'11-a quuJ vnl1tt.rfol~..
tum eJl /ldONpt~m.
(;. Pretium dl toco râ.
; .Necefsittü ,;~git alùntttione. 7. Euiéla re pro legitjrp..n, dlZtlf, ,
4·Li!JerA-/is n~fflç pr..tfomiturl pretium de~etlfr.
1.

Tht!ù li~is.

Vlier qu~d'lnl fili;s qxredibus in!l:itu- i
tis agrull1 filix legauit, le~i~l1~~ n'un
patetn;r CÙl1l rn~terllX, ergo ; fu.qd9
pofl:eà à matre diftraél:o ea lege vt
quan4iu pretiul1l pell~S eluptorê effet,
quid c~rti penderet; egendque mulieri pretij partem aut integrun~ prérfiaret. ~a:rebatur an adcll1pium effet legatulu difiraéholle. Et cùm angufi~â rei
fallliliaris, quo comluodiùs vitam lllulier ducèret
(plus enuu reditus ex pr~tiQ quàm ex fundo habe~at) ad alienationem proce.Œffet,llol1 videri faétam
fuiffe ademptionelll,decjCunl eil: per 1. fideico111111iLf. 2.
§. li l'eUl,~ de leg. ;. ex quo v~Igata elicitur difiinélio, rem legatam non videri ademptatu, fi vrgente nec~tate aliena.ta Gt, pu~à.rei fanliliaris , Vt ibl
~lolfa, in verbo~n~ceŒt~te.C~i ~ a~dati.:I' a~ia gloffa
ln 1. rem legat.lll verbe hberahs, Ib1, [ed qUld li alienauit titulo non lucratiuo,exvoluJltate tan~el:l pU.l~a
Vt fœneraret?Etia videtur in illdiuiduo dehnita hxc
qu~ftio;cù~ mater pr~dium dill:ra~e~'Ït)quo largiorem familia=vitl:unl fuppeditaretJres eterum eq,t a11•

J

E

�FRANCIseI STEPHANI
:&gt;4 il. d
. Additur &amp;. alius caftls , vnde neceffitas
gUH.a OInt.
1.
elicitur; fi ob xs alicnuHl ~endat tefiator, ve plgnori det rem lea-ata1n, 1. qui poit.&gt; C. de ~egat. §. fi renl
[uam, eod. apud IulHnian. vbi g~o{f. lU verbo, n.,on
. eadi : niG probarit hxres etlam hoc ca[u adepa d1111
l·d"·r(" t" 1fT'.
eum lega~un1,d. §. Ci relll} Ji .CIC01l11111ua,vol g ou3.
Hxc lutenl difHnétio, nU111 {ponte, an eogente neceffitate alienauerit tefiator, in donatione non dl:
recepta,d.l. relU legata11l, CU111 in neeeffitatibus ncmo prx(uluatUr liberalis. Acce~~bat a.d hanc ca~~
[anl legati genus quod pro .1egtt1nla er~t coneeptu,
qua: cùm quid ~niuer[al~ dlCatu! Bald.ln l. ~on dl:
ambiguulu, C. huuil. erel[c. preuull11oeo relFuccedit, legatoque eontü~etur, 1. G &amp;. relU &amp; pre.tlUnl,~.
de petit. hxred. Faclunt notata per ~artol.ln 1. Tltio centu111,§. Titio genero, de con41t·-&amp;-d-emon{l:.
Qgod vt faciliùs hlia con[equerettir , con[ulto rnatrenl p~etiunl apud enlptorem reliquiiTe quidam e~
d0111inis conieét:ura tenebantur. Ego vero allegaul
in eam ren:, 1. [cituus, in 11rincipio,C. de inotnc. vhi
euiéb, re loco legitinlcc relié\:x œf\:imatio, etianl ft
fuperet legiti111x Inodulu, ab hxrede prx{l:atur: qui
locus licèt loquatur de .eui6l:ione) propter fui ratio" ad aliluu quen~libet Gmilcm rrotertditur.Obtinuit igitur legataria apud proprxtorelnAquenfem.
Cuius [ententia conhnuata fuit 7. Februarij, anno
1 58 l..referente D. Ludouico Chaine, in: Attdl:ation.un1 Decuria vbi prxfui.

FRANCISe! STEPHANI

..

3

4-

5
6

7

., S
' regu 1. 2. 1 8. nift , inquit Vi " 3~
vero, penmlt.
OCII\.
. '11 1 fid Clcommma
.
"fIr
b etur teftatorem c" pIanus-,
111 1 a.
.pro
'11"
b .
1 a d'Imere
~o 1ume; &amp; pro. atlOl\em ab h~redibus exigendam : [ed
lem legare&amp; ahenarc, &amp; nomen le &lt;Tare &amp; exigere fl.
"d ) L 'd·Ir
,b
, eHne
~ em.
ate ll:crunt: nam cam teftator rem corporalem
a fe legat.am ahcllat 1 re~ ipfa ~~rat , cùm 110nlen cxigit ,
conibntla aut fubftantla debltl ext:inguitur. Pofteriore
caru "fiue tenator
cxegerit fponte, aut ex neceJr.lt
t
1e,b
..1 b
III a e,
gataul1s
pro areue
et fibi non ademl)tun1 fiuI"1r
Cl. "
•
IlC nornell
e~ eX&lt;ll.:.L1one pnore cafn: onus probandinon fllIlinet, nifi
cum teftator voll1ntate alienauit 1. fideicornm:11" §
&amp; fi
b·
'
lua, . ergo . 1Anomen,
v
,1 conHalltià n011 fubilal1tl·... l'
. A nt1..
(
,
a., eglt
tO!"lIUS U glln. 111.
F
· 1 C.
. 2.. ' EmendatiOll " 1
. r
.l'ortrHS

--------- --._----------.--DVODECIMA~ DÉCISIO.

lduléla ob latam iniur/4~, ~(icui diÇla, poft p10rtàn
-famen, an pat~rn1 an adfiribenda ftlto flr~ ,
Synopfis d\lodçcimx Decifionis.
1.

mlJterfitio inteftattttle'' ùn-

1

P

diéfajitde

,0

.

~epcem pa.trlS.

. " .
J~
@oms atér.ms
t~ oms paffrnis allfj' 3. Pars aflirmans.
.

c 0.
RutlSS' focced~f
.,
Yr'

.

4. P.ars negn.ns.

'

Rincipis ediéto l~to anno 1567, d'ie 1-9.
luI. abrogauun fiüt Senatu[con{llltull1
1
~r~ullian111n , CaUtl.llnque Jle nla.. fluo tntdl:ato defunél:o in bonis pat ...
"
n~s au~ aUlUS fucceoot deinceps, [ed vfi.lfiuétu lilepro oluni iure content a Ilt,
r. . '
ruetatts
. l' bonorum
d
at 111
ln ~ IU~ e quxfttis Fuccedat ,locu[ql1e adhuc fit
~ ,T~!~ulliano:".E~·g~ cu~ quidam TitiuIU vulneralfet,
~~pt{f~tque l~lUnatUn1.. ~en;" . ~~ obijt vulneribus" ..
...fih~ rehaoJClllUS Inater t.utrix~MigelJ.teJ vindittaln '
!iI:I:::r

!

1

ADDITIO.
Aulus lib. 4. fententiar. tit. 1 ~ §: 9· ibi Cuiac. Neceffa~Ül alienatio n011 perimit legatum, Bald.voluntaria

Edic10 Regio cautum èfl n~' 2.. An mu/éfa b

. "'

~

Jo

,.. ;. .. .

"

.

.

~
•

,\

"

. ...

"

•

• l
•

r

,.. lIf,

••

,

'""". .""'fI', . _._
~

#

.

.

.....

~

"
, ....

t ..

..

f ~.

'\ "-

...

1 ".

•

E

,

~

•...•

... .

·

..

"'

'.

;... .... h
ot..t.:...."

. ..

"J""--

t..t
..

,2.

�,i
;

,

�,.
Jo.:. f R'~Î'rC S·é~{

......,'
t

•• ,

1

8

fI..

~ .

. '"

"-

T E15~PI'A ~l i . ...

;~t

~lter emptoreln &amp; venditorel11,per 1.G quis'dlndPnnc.

1

•

1 Co " ed an-'
l ~ . ~ ~ t Cod. de prx (crip t. long. tenlp~ns, .. 1 . ,
~l t"" ! ....,
l'
h ' on apfJfObatls &amp;. releébs qU1 eCl\1

\

r -~. . . . '
'"
... 'v. '\1
,'\ ~

lS 11
.
1fi
' fi .
rom annluufufficere, pel' . lne pra: nlto,
111U111 qUln
, .
'
r.
l
• If d
'affeueraRt:
&amp; hlS etlarn qUl n1enlem
f
~ ', e pœnlS ,
'
:rc d"
h
" l'1 1el..ge pra:finitun1
&lt;1
m unIclpa
, ,.dmun 1 .a contra
1 t1' en'
'b
rî::
non vere profitentut, Cdl.allan.
•
t1 us non poue ,
t 111
~ ~ ,..UO.:'" rubric. du ~traia lignager, in :erbo ~ ans a~,
,...... ~ •• ~ quem honoris ,:au(a non nOlnlna~ Tlraquell. l~
~ A
"
Retraitl ligna!,. glofI: ~o. nu. 30. &amp; ln ean1 re~ Vl\
·" d , l. 2.. ,Cod • de paét,
Inter
~
t detur textus i:
ungu1'ans,111
"
•
[
, •• 1.1 -~.,...: empt. &amp; ven~itor.l. quod fi 1:oht,' §. fi, qUld lta vx~ 1~ ~ ~ '. nierit ibi h vero conuencnt von pcrpctllUn1.. fiat
_~~ .:~ ~'~:~. redhibitio:'porcft enüll~~li?etrei,pro,[eint~'odu:
1 .
•
• »
' l
é1:~ renuntiare, 1.G Iudc~{, H. de m1nonb. Ahud il
",.\f.. • '. pro publica canL'l,[ed priuJ.tx vülitati acècpto ferel~:'
.,
"'c' .'~. dus non el\. ,'nenGs nat~ltari:ls. Ell1~~dr cOl:~r,a,
filiall1 non etfc audiel1dall1 dlcebat, cum paétlo 11l a nulh ...eèrta diei prxfinitione vallata, ex. fentent~a
• ~, contrahentimu.) fcd n1~~1[enl luunicipalem contl~ , neat,qui non cen[entur in dubio à lege ~lunicipali
.. \. "\ 4l.ut cius prx{criptiorte difcédere) ~~ l}O~ttt1S. per Ban.
Ripam) &amp; alios in L hxredes Inel, §. C,UIU 1ta, ff. ad
,
,Trebell. [ed reln totam expreffi!fe, vt lnerat Angel.
•\. in 1. cùm H:ipulatus GlU, de verbe oblig .. ar~.l. li de'..
&gt;4i.
\...
cern CtInl peticro,eod..Q!;!all1 ~ouarruulas Interp~é1 ~
tatLu', vt :ld executionis adn10nitionem mâgis' quan1
, ~'_..
conditionelu pertineat, cap. 39.nu. 6. lib. praéticar.
. quxfi:ion. Alexand. mnC 1 70. lib. 7 ..nu. 4. 5. 6: arg.
,
, leg. nummis,de legato ,:additque Ttraquell. !tb. de
1~ 1., R~tr.lign. §. 1. gloif. 10. nll-. 34. fupradiéta procede-

il

~

.

.n1 ~ except.
. .

.
r

l

.) ..

·

"1
~
'~ . ~J

";
J.

1

:

1

'

,

'

•

.
'

•

• ~.I'

... •

,

'. ~ •

,-- .

\

'\

•

,
•

•

,

I~ ,

.....
......b

#

t

, .,tJ

•
\

~

"

r

•

•

.....

•

... . .

..

•
''1,

•

•

•

•

•
~

•

.~'

•

,"
,

,

'. i&lt;.

,
,

''4

-\'

•

,

'1

.1

,"

39-

te, et~h1m ft pa6l:ionis ver~~ ha!c ,r'Q1I~d~t::unquc , )
fe~ per, l'e,rpetuo,c'ot.n Pfr~üenfa {int,l.1.n c.6 gnitione
if" princip. vbi glolE ,Roll1an. &amp; 19neus, ad Sellatufe. Syll!\. Qyo~ ièquitur Çrinla.udct, lib.s. d./f ~_
traiél, cap. 4. N.cc obfiant fuprà pro confan.gll'Ïneo
adduél:a, qU(E tantùl11 lOCUll1 harhent cùnl exprdIiln 4prorogatum ôc perpe]:uatlltn1 eft relnpus à contrahétibus; non G Gl11.pliciter conceptum Gt. In ealnquc
rcm allegaui Gngularen1 textull1 in d. §. G quid ita, 1.
quod G nolit, d.e .LEdit ediél. vbi Gres ita va:nierit , 5
yt niG placucrit, il'ltrapr~finitunl telTIpUS redhibeatur, rata. eft çOl1blentio: {i auten1.dc Ce111pOrC nihil
eonuenerit) intra fexaginta dies redhibitio,qu~ biIndhis dt, facienda dl:. Couarruuias lib. 1; l'efolut.
cap·9. hu .' I.Vel (t lege ri-tuniCÏJ..1 a'1:i, Inorihus aut confuetudine I1t~lla effet ~d redin?-endun1 prcrfinita dies :
tune. eninl aél:io qux ex paél:o, datur , 11.on nUi triginta annis,. vt reliqua: per{onales aétiones , prç[crihi potefi:,l.Gcut,de pra:[c.l~ng. telnp. Angelus conf.
55· Nec illo ca{u dic~ pbteritotio[a paéHo, QU3! (al~ ~ a;~1..rM-nt#A~u
teln execution.eln di[poGtionis fiatutari~ cOl1ti~et, lÂI1t1l1~ ~
d: 1. ft decenl ..lx Couar~. d. 10coJ ,1. ,Tit~a)f. de con~ (a-+ y/pt; lu 12dIt. &amp; delTIOnfi:. ,Erg? hbcllo ceCldlt flua in Senatu. ~./J f f'l1.eu~nfat fuperque i~lius fcientia ~~~uiêfa e~5' deci - ~T;/I'·.r~
m~ .a. eb. 15 82.. rete.rente D. SegU1rano in c1aITe 3. . _1-1/j,'c-:
CUI prxfui.
'
,
,t

~
.

.
/

rv1. D DIT l O.

F une [uperuacua:,Id eft

r

1

r
,.

tét:iones qUa! co.ntraéHbus apponuntur , plerul1que
..l d'
non Lleceff~ria! 1. quxfi cum
ue Iftr st ' 1 Ccl
'
,
.,
al"
,
pigno
·3.
.
e
fidciu1fEx
110C
generehan
c elfe
,

•

•

•• r .

j

DEClSIONES.

~ ~

�\.

\

•

f

;F R A·N.CI S,C L. S :r. ~ l? H.A NI.

40

arbjttor':- nain lex l1\wtieipalts VJa\C1UqUe ~g.aEo ~t 1~$
··
tr"
20 .1:.,.s· icahallccql1uc,ntl&lt;;lue.tn v.lc, ratl~
1
d
recra ~ell l,m ~"J ~w... .
.
ad
'
los dies orrigendam .11011 ,fuHfe. Socus m .pa 0 e recr91
"
' j ""a p.
,. ' I1.r··11 eo liberas habellas
habent col1tçahen.uenue
o,naffiUl-l
.
.d
. . d' 1 &lt;Ye aut confuetudine nullum fic templls. c[fies., qu,o a eD
\
iF. Fortil4s I. C. ,
.
111tum.

.

~~~______ ~_~s~~,~
. ~~~'-_2BE~e.~:.~
. ~
-~~~
. ~.~
-~~
-~--

DECISIG&gt;

X-III'I.

r

_

.f

. De fofthumo ex certa 1Jxore inft~ttd~.
,.

. ',

&lt;-

Sy110pUS XIl l 1. Dccifionis.

r. Liti/fpede!. -'

ri,

20. Ytr"", tejl",menti.

.

18. Kentris aNtlt"ti, in. "ib •.

. mentts' f.œtum mutse/91:(}m
3· j.()q ptIJctt,jf.dt ti".&amp;
jignifie",t:. . .
explif"'tll. '
9. Pafl~umt mJlltuf~O retr~ ·
Ah pofthumo !Nflituto ?fJQrtu'~tl t~ahttHr ad q~em,~~fet naf
a!fero ppJle", 'Nl:to,an een/ell-j çttttrutn.
.

poft·t .

IlEl.

poJ!haml1 ~a"tlls .tutor, &amp;
1. TeJlat()r ·"fui no~ 1Nttt'tUI~tl ,ommhus qat p~etf,.'nafoun ..
. fur-rupthm ujJamentum . .

. teftaW(1ftutn çam fojJet
dehet jib.i ifi$pu.ttJre.
.. !

~ .~~,~\~.

6.

k'

\:).c. .o' .',
. ,.~ ..ta",":t(., . o.

'l'h· \
,

1

~.t\ tf, ,.:...,,~.

•.~ ':~
~

~

.

L,

" ,. . :

-. ~- ~-~--::-.
' \I.t;"..:..

: .'

, ,\~, ~ l

l

t/~r unfotur .tilltHi.

Il.

Teflilmentt [",uor fOntr~

Rojfhumi ",ppeUatione _~nl\ itufu1fJ.1?'I$;n. "
.
ventA! tpû.ex tf.!terll Vï(ore. 12 . •pojIhumt. nomen 1ft! r~em.
- natNs ij/.
1 !t~et nafctturltm/o~rtg;ttll~.

7. Filius,

ttill'l1Iji nA/Ni Jitfl·3. •C/If,u-foln ,od.Ultt4Y~S . Ht ..

"MIre in !u(rp.e~'i~

1'Ifar.ttM'1 · hit 0ferlf-t#r frljlhu~o tnfO.f1'-

[Nceedit in vlrtlem.

fit/te prltterlto.

luis olbienGs (vulgo Yerel ) tor,qllelf.,..,.

turvchementcrnl0rbo aeuto; &amp; eùm il, IUill [ynlptomata pefl11nè agerent,&amp; de{perarent -Medici , condito teflament~,
ventrelU , &amp; poŒhl11nl11}1 vxoris tune prxgnanus,
:z. (quod Gallieè Gc exprefferat., fJla11t à prefont enceinRe ) in omnibus bonis infi:ituit, fi ln~fculu~ eLfet,vel
fi fœmina

DECISIONES.
41
fi fœmina cunl {ubfritutione : quod li n1as &amp; fœmina ederentur filix, mille aureos, &amp; in omlleln ca[mn, fiue na[eeretur, Gue non, vxori omnium bo~10rUln vfttn1fi-uétUlu legauit, ea lege -vt nlille fili:;e
legata pradl:aret, inehoatamque à [evillam ex reditu
perfieeret , adieél:a elaufula eodieilb.ri : climque
duobus plus nlÏnus annis à tellall1ento fuper{tes fuiifet , natllfque primùln pofthumus eo,
viuo deceililfet , habuit pofreà ex eadeln v{Core
filiu111- &amp; filiam. Tefratore 6li6que· defunétis.
de tribus quxrebatur , inter fiUD [ubfritutunl ~
vxoreln qux {eeundo nup[erat: pruno, nùm hic 11lius poil: tdhl.1nentU11.1, natus prxteritus een[eatuT,
!uptumqueiit tefrall1cntum. Secundo, an eo rupto
per Authent. ex cauCa, legata cQn[eruentur. Tertio, l1Ull1 per clau[ulanl eodicilIarern.. Prinla qu.rfrio vt ardua no!l:ros in varia frudia traxit.J nlultis
exillitnantibus pofr gloŒ i.n 1. ideo, de fib. &amp; pofrh. 3Iegi placet, eodelu cit.loeunl none[fe, eÙl11 teftator [e araauit ad certaIn vxorem, aut telupus , vt in.
~o~ra~pecie,qua p~u~us vxoris tune prxgnantls InflItutus dl , prolndeque protraétione infiitutionis ad nafciturum po!l:humum ex eadenl vxore
alio tanlcn ex conlplexu non elfe admittendam'
cen~erique pofihuluum prneritUlu. Huiufque fel1~i
tenua! [unt authores Hart. in d. 1. placet, Aretinl Iafon, ~gel. con. 55. C~frrenfis in d.l. placet, quell1'
feq~tur Cumanus, aliJquenon pauci; quod BoëI,
d~cif. 148. !p0refuo coaceruauit: qui mouentur, l.
lilius, §. fi quis, de hberis &amp; pofth. vbi infiicuco
~ofthum~ ex certa v~ore deducîtur tes in periculum
1 umpendl teftmtentl &gt; ex alia vxore fufceptis liberis1.

...

F

�42FRANC 1 5 C 1 S TEP HA NI
eo maxin1è quod diu tdl:amento [~o ~dl:ator [upe&lt;5 fies fuit, vt ei Gt imputandum , qUl cum t~bulas teftalnenti n1utare potuerit, non mutauit, arg.1.: 1 31 •
in prüua parte, C. de inofficiofo tefi:. Notatur per
noH:r05 in d. Auth. ex cau(1., Bertrand. conf. 15°·
in 2.. parte, 3. vo1Ulu. &amp; conf: 2.2.~. in 1. parte, 2".
vol. Contrarian1 vero [ententlanl poft 10ann. And.
in additionib. ad Specuhtorem , [ub tit. de Tefianlent. vere occurrit alia qu,dl:io. Secuti [unt Alex.
~n d.l.placet,Decius Abbas in cap. q~o~iam Abbas,
nu. 10. vere in eaden1 gloŒ. &amp; 50Cln. ln d. 1. placet, vbi cùnl quis pofrhun1um hxredenl inftituit,
(5 non vtique eum tantùnl qui tunc in vtero eft, ex ea
quan1 habet vxore , [ed eunl qui ex quacumqut
vxore, &amp; quandOCU111que na{cetur: idque videtur
diétio , pofthmnus, fuadere, qua=: vt nomen appellatiuum, ita &amp; nafciturun1 quemlibet cOluprehendit, 1. ). in prin. de iniuft. rupt. necnon &amp; voluntas defunéti, qui CÙ1U ma[culull1 &amp; fœminanl ordine quoda1n infütuerit, adieétafuccedanealùbftitutione', eo aninlo fui{fevidetur vt vellet quifquis .
Gbi na!èeretur hxredenl dfe, proindéque 110n ruptutU teftan1entull1 ,1. q,u i iure, ff. de tefrain. n1ilit.
Ego vero in hac fpecie duo perpendebam, condi-tionen1 xgrotantis h0111inis, &amp; teftamenti fauorelu,teiiator eninl vitœ diffidés, ventrenl &amp; pofrhu111un1 vxoris (ua=: tune pra=:gnantis inftituerat,
alios liberos ex ea non fufcepturuln facilè credens,
non vt na[citurun1 ex eadem vxore, alio talncn
conlp1exu prxteriret , quem zquè inftitui{fet , li
de co cogitaŒet,1. Titius, §.Lucius, de li~. &amp; pofth.
r

-

,

,

...

,

DECISIONES ~
'
l'
.
1'.
43
D e q~o 111terrogatus non a lrer relpond~(fet, arg.
gloŒ 111 1. tale paétum, §. fin. de paét. Ne dicall1US, eo fer~one vfunl,~uiiudiciunl ei,:!s in1pugnat,
I. n1tles gUI, de te[t. nl11it. vt lingulariter re[pondit
Caftrenf. con. 409. CaCus i[re frequenter , vol. 2..
in ~~nlque re~11 allego textmn} in 1. 3. in 2.. part. C.
de moffic. vbl propter n1atris In fln1}.itatelTI &amp; caCus
iniquitatem qux in puerperio deceŒ.t, recens editus filius,' cui nihil prxter fltUlU obijci pote[t, vüi- 7
le~l p,ort~on,eIn cum alijs con[equitur, ac G 0111neS
fiItos In~ltU1{fet, Et in 1. fin . C. de pofrh. ex vu1gari
[ententla poft Batt. &amp; alios, vt te[tatur ibi Fern;-nd.
nu. 19. pofthun1i poCt nlortein nafcituri inftitutio
~d emn trahitur qui viuo teftatore natus e[t, vt 111orbo quo detinebatur Îl11nlinentem 1110rtem conieélans.. ~cc,edit quod in 1. place~" ~lexander [criptmu rehqult aduer{us Angel. adleéhonemillan1, ex
vxore q ux nun~ pl'a=:gnans eft, ineffe tacitè, l'l'oinde e~pr~~alu 111hi1 nl0liri, 1. 3. ff de legato 2.. quocJ.
l11axune ln hac fpecie procedit , Cù.nl te[tator ven- 8
t~'ls nOl11ine v[us Gt, quod fœtanl grauidamq; Inuh~rem prx {c feft : vaquo enün ventre nullu5 agna{cltur,' L v~ntre , d~ a,cq. hxred. Ergo explicationelu
n1agl~ quan1 reCtnéhoneln verba i11a indicant, vt
do~e Barbat. con" 6. circ a hncl11 prin1x partis, vol.
3·d ~on{iderabant
Iten1 vel'ba' illa ' je,fl.ant
.
"
a\ pre(eent,
a VXOlenl r,eferenda, non ad ventrenl &amp; po{thu111Ul11., quo ~n tLl~O fit ~e[talnel1tU1n, arg.l. quoties.,
de velb. obhg. videnturque con1prehendere quclncun1que pO[thull1U1ninCtitututn , vt con-[uluit Bald.
conf. 359. &amp; con. 407' vol. 2.. Nec textus in d. §.

F

2.

�44

FR ANCISCI STEPHANI

fi qùis, 1. filius, id decidit ,ad quod allegatur per

.&gt;
•

gloO:: &amp; noftros : fed periculofu~1 e~e ne run1patur
te[tamentum, fi ex certa vxore Inftttuatut port~u­
mus,-fufceptis ex alia li~eri~ ,pro~t~r pugn~n1 ~lde ..
licet fUllllniiuris &amp; ~qultat1s. QJ.tlnlmo fi a contra..
rio [en[u iudicatur ex alia n011 fufceptis liberis , fed
ex certa &amp; nOlllinata vxore, cdfabit Olnne pericu9 lun1: quod nec Socinun11atuit, in d.l. .placet, c.ù.tn
protrahatur talis infritutio ~d quen1hbet n~fcltu­
rum: quod fuadet tefra~1~e?t1f:1uor, receptu.lnqu.e
Jo"efrin olnnicaufa fauoraolh; nan1 fi pofthumls qUIs
"tucores dederit, vtilis datio fiet ~ etiamfi' viuo eo
nafcantur, 1. fi quis ita, §. fin. de teftaln. tut. &amp;
grauato h~rede in centu1n, fi quaJilia gignererur,
dare pluribus natis , lingulis tanttnndem lega{fe
intelligitur, 1. qui filiabus, §. 1. de legato 1. in 1.
vero, fi ita fcriptum, de lib. &amp; pofth. filio hxrede
inftituto ex be{fe fi natus fuerit, ex reliqua parte
vxore; fi vero filia nata crit ex triente, filio &amp; filia
natis , licet fubtili iuris regulx conueniebat, ruptuln
fieri teitan1cntum, hun1lnitate fuggerente tamen
tablll~ (uftinentur: &amp; in 1. Titius, §. Lucius, eod.
tit. de lib. &amp; porth. id quod in Vtero neptis habebat.
cùm quis infritui{fet editu1n partuln ignorans, infti! 1 tutio reétè faéta videbitur, fauore teftan1enti, &amp;
iuftan1 propter teftatoris ignorantiam. Huc IJerti.net 1. clemens patronus , de h~red. in(tit.. . fin.
perpendendo diétioncm (maximè de fideic. lib. C.
nec e(t aliquid imputandum teftatori fi tabulas non
mutauerit, fdebat enitn ius {llunl duraturum, arg.
1. Geut, §.non videtur, ff. quibus nlodis pig. vel

DECISION·ES.
45
-hyp. Colu. &amp; pofthumi nomen vt generale &amp; appel- 11.
latiuum ad quemlibet nafdturum pertihere ,quod
non efr in d.l 3. C.de inoff. {eit. in qua n0!l1inathn
filij inftituti erat,~on (ub generali non1ine. Qlod ad
fecundalTI quxftioneh1 pertinet, cumBattolo ·intel:.'
fcienten1 &amp; ignorant:em diftinguente J plunes cenfuit Senatus vt legata conferuentur, pel'. Auth. ex
caufa, quando teetator (dens prudén[que pofthumun1 pra:ter~t: non fi inconfulto, per leg. nülitis
codieillis , ibi , ob improui(un1 ca[un1, de teft. lnil.
nec enim veriillnile eft proprium filium ita' legatis
pr~graua{fe, fi de eo cogitaŒet, arg. I. fi vn:quam,
c. de reuocand. donation. qu~ licetde [bonis g~- co
neraliter loquatur, idem in re particulari recê~l-' ­
cadem fuadet çquitas &amp; ratio ,L generaliter, §.'f1n.
C. de inftit_~-{~ntentiam vulgariorem .&amp; nlagis conl1nunem teftatur Ia[on in d. Auth. ex cauCa,
nu. j,:··Bettrand. d. con. 150. Tiraq. in reret: 1.6
vnquan1 , in verbe donatione largitus , nu. 263. luI.
Clar."lib. ~. Sen~entiaru
. teltamentu~l, ~'l G:.
p .. verfJ[d, qUld ft po(thU:lnus. .,...~ ,
cùm à fi1ïd vel pofthunlo çquè dileélo reIié1:a [un;
legat-a , vel fi xquè dileéto legatUln fa6l:utn lit :
~qu~ ~nÏlll legaifetfi d~ pofrhUlnis cogitalfet arg.
1. TItIUS, §. 1. ff. de !tb. &amp; pofrh. Bald. in 1. filio
prxterito ,in princ. ~ de ini~lfro rupt. Alexander
11~ d. Authent. ex cauia, vbi IÜllitat fingulariter Baldl (ententi~nl , ni~ ~ominatim à ~lio legaifet , per 1.
penult. delur. ~o~lcillorum: huiufque rei authorcs
~udat A.n,gel. ln 1. ,1. de !ur. codicill~ Bald. &amp; Angel.
111 d.!. TItIUS. Dehls fuse Benediétus in cap. Rainur . .
Ii 3
l

•

,

�46

FRANCIseI STEPHANI

in verb. in eodeln teftam. relinquens, 1. nu. 2.. 3 3·
Aretin. con. 93. his tanleo non obfrantibus Baldi
fententia+l1,Sonatus probauit, legatûnlque pofrhur •
1110 hlio prxt~rito, prÜnogenito reliétU1n conhrn1&lt;luit in Criminali Decuria) referente D. Arnaudo
~o 15 82.. die 15. Marti;, cui prxfuit D. Pelicot
Prx[es. Sed fmara de his in hac 4"ecie, cùm ll1aior
pars d0l11inorUll1 n011 elfe prxteritum pofthUll1um
cen[uerit,otiofaque i11is videbatur illa quxfti,? ,nùn1
per cbufubl11 codicillaren1 legatUtn vxori fa6tmn
debeatur, cùnl à pOahun10 primogenito magis dileéto vxori dileétiffil11X cun1 onere l'chaum lit,
rece .,tiorque videatlu [ententia l nihll penitùs clauu anl illanl codicilbretn . faccre, fi pofihumus in.....13 çonCulto Gt przeterîtus , pel' 1. penultil11. de iur. codicill. Bartol. in 1. 1. nLUll. 10. etÎ3.nl{i diu teftator
poil: conditul11 teil:an1entmn [ilP e{'uixe rit , vt do6tè
Alexand. &amp; 1a[on in d. Anth. ex cauCa, n10dicave
legata Gnt, quidquid And. Alciat. in traétat.de
~rx[u~pt. in 1 .. Reg. r 3. prx[mnpt. [criptun1 re'':::;' lique rtt , aut lB'" futurutn chu[ula concept a
fit, cùnl ad iail111atu111 referri queat. Curt. iun. in
d. Auth. cx: cauCa, nu. 70. quo pertinet poil:renluln
•
Con{ilium, Aretini. C2.l!-atn ièntentialn vt xquioreln
liberiCque fauorabilen1 ll1agis, Senatunl MediohnenCenl [em,per approbaffe teflatur' Clarus lib. 3Sentel1t. ,§. teflanlentunl, 4 6. qux(l. Ergo cùnl
olbienGs Proprxtor legatun1 de quo agebatur, deberi pronuntia[et , illius [ententia conhrnlata dl:
Senatu[con[ulto , rcferente D. Peironeto) cui prxfui, 16. Februarij 15 82...

--

D ECI SION ES.

. 47

(.

rr
~..

f!/lDD 1 TIO.

t

1

p Oitht;mi {11~1t qtl~ mo.ri~ntc patre in vtero (l1nt,&amp; poil

morte na{cntur:üc dléb qnod poftremi {unt. Pofthumi etiam diêiitur ex lege'y elleia qui poft condit nm tefta~
mentum nafculltur,viuo teftatore.Pofthumorum autem
prxteritorum agnatione teftamentum rnmpitur, fiue ma~cs fi,nt, fiue fœminx,fiue primi, fille fequentis gradüs. Et
~de? mlege Velleia nc erat fcripcum,omneJ virilis fe x us:Et
~deo exhxredandi funt. Nominatim pofthumx fœminx
mter cxte~os ,exhçrcdari po~unt cum adieéhol1e legati.§.
P?fihum.In~l~.de exhçr~d.hb',Et eft: necdfe legatum adijcI,.ne per obhUlonem omlifx vldeantur:quod &amp; fideicomml~o poteft f.llu~ri.Sed dubita~i poteft an infiitui poffun t
qU.l11ondum na,tI {t~nt: Ex antIquo iure qui poft mortem
CUl na{cuntur , l11ft~ttl1 ~o{funt: &amp; lege Velleia qui poft
~eftam~ntum. Vlplan. 111 fragm. tit. 12. &amp; in 1. placet, hac
lU DectliolJe allegata ; cuius Cementia apertiffima dt.
F. Fortirts I C.

DECISIO

XV.

De fob.ftitutione &amp; alienatione pro/Jibita.

,

SynopCis X V. Decinonis.
"., H.ypothejis titis..
16. Claufula codicillariso6!i2 .•Suorum appettatt0n.e &amp; fitil
qua! qftod diieéfum eJ!.
,&amp; defcend(ntes r.o~ttnentt"r. 1 7.De jideicomifJo Li cet pacifci.
3· ~'u{)rum appellattone conti- !8. Conditio non difPonit.
n-mfotur plures -peYfon~ di- ' 9. Digrefs io ad pù.res gradus
rter orum graduum
'
iffium non ù:ducit.
, .
I ftd etcommt
1
L egatanommatim
'
4· Suortlm nomme
, quand0,10.
relié/a
- traélm, temportsprd:J'ifmùllr nO
" 1 h d:re
, d e non cen{tentrtr.re15.
qui6ttspr.et;tIt'c,trv
rt a ., op/tuto.
'.n '
\
' Comeé!ttrJi
.
:) ' '
';,dttt~r t~ator induxiffelI 1. Prohi6itio alienationis
j' etcommiffiem
'tndttcit jidciqIJand
0 non
1

•

1

r

•

h .

'[

�,

.,,8

F-RA N CI S. CI

STE P HAN 1

çommiffom..
, 18. Subjlitutio dirdla !,tirts
12". prohibitio adieEla eert&amp;
unfenda '1uJe.m obliqua.
perfon~ illa'!f non egre~ilm:~tI-9..-..1~mi!i&amp; ",no tUimiJ!o c.e ...
1 3 .DiElto,pl~,fJnço!!eatIlRjit
tert cxcwJi..
14, Necefiit~. cal{a~iUIJI2,o.Rdiaum, :,t i'mflca-tltrJe-quando in mjlttuttontbus . md flfjictt.
Gonjideratur.
\2,,1. charitatis ordo fa.cit 'cVt
1)- Necefiitas caufotiua an
in difiunélam. coniunt!a
indHc;r,t 'fJulglJruc. aptjideiIrlJnftat..
I
èommijJum'~
1 ~b. Difiun{!a. p~o l'lJrte vera,
16. Fi~9S injlituere, alù"J cfti tota verll ~ft· qu~m liberos aM defoen-I2,,3 claufola codieillaris ?1-ihil
dente s..
potejl n,duerfoJ voluntatem
17, Co!teéfiua continet ptures\ defunéfi.
grlldullm dillerforum.

,

1

%.

V IDA M filijs quatuor ha:redibus
l11J:IL.~I.I.'''.t·o&gt; ex a:quis partibus , inter quos
epos erat ex filio prœdefunél:o, &amp; fi vnns:
autplures decederent Gne liberis .. fuper1titem fubfiituit, &amp; {uos ma{culos, fi qui Gnt, alioqui fœminas &amp; [anguine proxin1i&lt;;&gt;res-, quod galli-.
cè Gcconcepit ,afaute de·mafles les:femelles. Et quiavnus ex fihJs facerdotiuln proh.tehatur &gt; vfufruétu·
portionis [ux contentum dfè voluit, cuius alienationem prohibuit, eanlque l'oH: lnortem ad filios
pro ha:reditarijs portionibus -eertinere voluit. Nepote Gne liberis lnortuo, fuccèlfere Albertus &amp; Sa-cerdos fuperftites, qui cùm bona ,?mnia difiraxi[- '
{ent, Alberti filij , vt per fideico~mHrum vocati,
res diflraétas reuocare nitebantur, 'cùm verbis, tùm.
conieauris, indfe tefiamento fiddcommi{funl COlltendentes, propter diél:ionenl coll~aiuam ( (uos .)
cuius appellatione 6Uj &amp; deCcendentes continel1tur
vfque

D E CI S ION E S.
~,
vfque ad feptitnum gradum, Alexander in d. 1.
Gallus) §. edam, if. de lib. &amp; pofth. Fusè etian1 Sodnus ,in 1. cùtn auus:&gt; de conditionibus, &amp; dem.
coiun1. 1. &amp; 2", gloif. in 1. fi fœmina, C.ad Turpilian.
Hi autem fin1ul admittinon po(funt, propter [ucceŒuun1 cl1aritatis ordinen1, ex notatis per Banol.
&amp; alios, ili 1. Gallus, §. q uidatn reél:è. N otatur in
1. hn. C. de itnpub. &amp; alijs [ubll:. Eo quod plur~
contineantur per[onx diuer[orul1l e:radullln , qui
~Uln Gmu~ p~r rerunl naturam adn1it"~i non po{funt,
nt vt proxln110res &amp; deillceps cxteri vocati, pcr fi- 3
deicommiffiun vocaticen[eantur, l. peto:&gt; §. fràtre,
de legato 2,. l. cun1 ita , §. in fideico111. eod. tit. 1.
final. C. de verbe fignif. Idque Baldus !ènfÎt COll.
3°5. lib. 3· Ioannes de Anania con. 46. Qtorum
f~ntcnti~nl finn~t ~uod à nofl:ris generaliter prodltU111 cft,. fubfl:lt~t10~eln qucr traéh.1111 temporis
ha.?et, fi,delCommlffananl cenferi, Gue appellatiuo,
lib] , puta -' aut nepotis , fÎue colleél:iuo [uorum liberorutn, f.1milicr, nomine tiat. Socin. con. 12. col. 4
3. con. 43. lib. 3. Bart. in l. centurio, de vulgo Dcc.
con. 2,05. con. 2.28. Tetnporis traétUln netno .eft
qui n~n v~dea~ in ~ac fpecie, vbi poll: lnbrten1 filiorunll1ne hbens fUI vocati funt. Iuuatur hoc conie8:uris quibus precaria voluntas inducitur, 1. CUill 5
propon~batur , de leg~. 2. ProgreifUlTI enün teitatorenl vldelTIUS ad varios gradus -' notanl nla[culi.~an1 proxin:or~m voca~~onem reciprocanl inter
hber~s [ub.(htUt10~enl-, .auenationîs prohibition cm,
q~ !tcet {acerdotl [pcQaliter adnexa fÎt, ad cohxredes talnell ex xqu~ &amp; bOno propter raèionis idellG

�FRA Ne Ise l STE PH ANI
titatenl protrahenda dt, d. l. cum proponebatur.
50

1

1

Ex quibus liberos in conditione poGtos &amp; vocatos
cenferi, nOll pauci crediderunt, pofr Anchar. con.
70. contra Philippum, quos refert &amp; fequitur Boë.çius decif. 155' nu. 19. Sed &amp; fideiconlInHfun1 {uadet quod fui Glnul cun1 fuperfrite vna oratione &amp;
verbo honorati funt: ergo Gcm-fùped1:es.per fideicommiâLlln vocatur, ita &amp; ftü, quo x~ualiter pra&gt;
dicatio fiat, iuxta 1. ianl hoc iure, If. de vulgar.
, Necnon &amp; claufub codicillaris qua: dircél:am {ub ...
ll:itutionen1 obliquat , 1. Sca:uola, If. ad Trebell.
1. pofrhUlllUS, §. fin. de iniuft. rupt. Hic Ptopra:,..
tor DignenGs {ecundU111 petitoren1, in cuius perfo",
na. co.mmiLfalu fubfi:itutionelu pronuntiauerat,
CUl qmnque ex DOlninis {ub[cripferullt, cuius fententia: Princeps fuit Dominus Dodonus. Reorum
vero caufan1 touebant cxteri, nempe tefiatoris nepo:es ~ neque p~imo neque pofieriore gradu fuhfiitUtlOnlS ~er fidelCon1111iffum vocatos. Qyod in prio ...
re g~'ad~ 111 fola cOllditione funt poGti, gloff. in 1.
LUC1~s,ln fin.de ~xred.infiituend.quanl noihi con1ll1Ulllter fequuntur, n1Ïf[a Ancharani difiinélione
int?e~ afcen~entes &amp; collaterales, per 1. filiusfainil.
§. cum qUIS rogatus, de legato I. vbi infiituto filio
&amp; ro~at~ fi ~ne ~iberis decdferit, fat efi G pau'i fuperUlxennt hben, quo deficiat conditio , lie et hxrede~ non e~titerint, in quorum necem potefi de fi7 de1co.n:n11ffo p~cifci ha:res, 1. 1. C. de paél:. cum
8 condltl~ non. dlfponat, 1. fi quis fub conditione,
if. fi qUls on1l[ cau( teft. 1. fi quis eun1, §. fin. de
vulg.De quo confulendus eH Corneus in 1. I. C, de

. .

. D E C 1S 1a.N.E S. .

5t

cond1t. lnfrlt. Nec (upradléhs cOl1leél:uris otfendebantur; nec enim ex digreffion,e ad plures gradus ,
fideicomnliffull1 arguitur. Socin. in 1. cum auus,
nu. 1 1 3- ff. de conditionibus &amp; demonfrrat. &amp; conf.
116. nu. 8. vol. 3."Raphaël Cmnanus con( 12.2.. Min{i[que ex nota lna[culina, qua ad fratuti expreffionem potius, quo nla[culis extantibus fXl1una: excluduntur: qualn ad fideicommiffun1 inducendull1 videtur vfus tefiator, vt pulchrè Socin. d. conf. 116.
nu. 6. Marianus Socin. iunior conf. 164. nu. 9. vol.
2.. idque fuadent verba tefratoris, à faute de mafles
les femelles: nec vocatio proxin10rmn defanauine
id efi agnatione,Bald. in d.l.cùn1 ita)§. in fideicol11~
nli{fo) caufa erit fideicon1mifIi inducendi, cùnl non
v~cati Gnt vt borra con[eruentur in falnilia, qux in
fihabus non dt, 1. pronuntiatio , in fin. ff. de verb.
fignif iudicio talnen tefiatoris) ad hxreditaten1 admittuntur, n1a[culis non extantibus, ex fententia
legis no~ra: n1unic~palis,qua: ad [exun11nagi~ quàn1
ad agnatl0ne~) ~t ln auo materno videre efi: dirigitur : duaa COllleCtUra vero ex vocatione proximofUln,tùnllocmu habet Cl'un ad conferl1ationem nominis &amp; f..11nilia:, proprijs excluGs filiabus ao-natos
quis hon~rauit. Rip. in 1. Centurio, nu.
ff. de
vulgo Reclproca auten1 fubftitutio inter filios faél:a
ad .[u~s &amp; teftatorià l1epotes tr~hi non debet, 1. fi
qUl~ Ita , fI: de te[tan1. tut. Crauet. con. 98. nu. 5RUll~. COl:. 92.. nu. 2.. vere non obftant olnnia, lib.
2.. ahoqul fieret progreŒ.ls in infinitlull, ftlol-umque ha:redes fubftituti inuicen1 cen[erentur cmu
tamen teftator Cc: ad {ùperftit~ln ex filijs al~él:arit:;

/6:

&lt;i

2J

�52.
FRANCISC~ ST~PoHANI ~o
arg. eorunl qux notantur a ~oftr~s , f i 1. c~hxredl,
§. cùnl filiœ, ff. .9C v~l~. ~lli vlde~tur l~~unaU~
(1raU~l.lnen filio aut legltln11S hxredlb. qUI ln ~UblO
~rauati cen[entur, nili nolninatinl à filio rehél:ulu
fit: Ql1 0 etiam pertinet, 1. celfus pater, §. fi~. de
legato Lvbi Alex. 1. licetInlp, eo~. ~.lb~s ln 1~­
cis à fubftitutis repetita legata non vlden, vblnom~­
natim reliéb [unt ab hxrede, re[pon[un1 dt. HIs
10 diluitur facilè ~deicolnnüffi conieélura ex prohibitione alienationis duéb., . qux cùn141ecialiter &amp;
nonlinatin1 Sacerdotifatta fit, illius per[onarn non
egreditur,§. nos igitur, vbi g1. de r~frit. fidei~. col. 9·
Aliud fi fuh generico vel appclbtluo nomlne fiat.
Faciunt notata per nofiros in 1. qui Romx,§. cohxredes, de verb. oblig. Iaion poIt Bartol. in 1. filius
fanlilias, §. Diui. nu. 1 10. de legato 1. vel fi adijciatur
I l prohibitioni, vt de nomine['uni~ix non exeat, qu~
ratio diétun1 particulare protendlt, 1. nomen debltoris , §. bn. de legato 3. fàdtque vt prohibitio
. quali in ren1 concepta ad 0111nes hxredes trahatur,
vt eH: fingularis tex tus , in 1. is qui c0111plures, de legat. 3. Cacher. decif. 50. nu. 5. &amp; ,. Berous con.
84. nu. 64. vol. 2.. R.uin. con. 12.7· nu. 2.0. 57· &amp;
10. vol. 2.. &amp; 101. nu. 17.111 hanc rell1 adduci P0
teH: textus in 1. pater fi liu 111 , §. fundum, de leg. ).
arguendo de telnpore ad per[onam : nam Gcut
prohibitus alienare quandiu viuit extraneunl h~re 12. denl pareil in!Htuere ,ita certa! perronx adieél:a
prohibitio illam non egreditur; vtroque enin1 caft.l'
lünitata eft; vno, tempore; altero, per[ona. Non1en
vero &amp; fanlilialu in hac [pccie non aninladuertiife
0

0

0

4

DECISIONES

-S3

tefratorCnl L1.t [upérque conlprobatu111 dl:. Scd dcmus liberos effe in di410Gtionc, hoc intclligcndmu
cft quo ad portionenl patris ) non hxredunl : vt pulchrè Socin. in d.l. hxredes nlei, §. cùm ita, colunl .
1. Ripa in d.l. Centurio, nu. 166. çrauet. con. 1 30 .
nu. 5. A qua tan1cn portione ex [ententia Propra:toris excluduntur , nec ad Senatun1 prolfocauerunt.
Ineptè vero illud conftituit vt vis prohibitionis ad
Prxsbyteri non tantùm portionen'l quàln à patre
con[ecutus dl , [ed &amp; ad ean1 qualTI habuit à coha:redeGne liberis dieln funao, admittatur. Cui repugnat 1. pater filiull1 , §. qui quindecin1 , &amp; ibi glof(
in verbo non pertinere, de lègat. 3. L voluntas , -&amp;
ibi gloŒ. C. de fideicommi!1îs. Hxc ad priOrelTl [ub!Htutionis gradmn pertinent : pofterioreln per[equanlur, cuius hxc erit in[peaio , ·nùn1 fi,lij filio fum , id dl: nepotcs, per fideicomnli{fun1, an per
vulgarenl vocati [unt. Vulgus noftrorun1 ita diftinguit, vt G fiut [ubfritutio, faltem neceffitate caufatiua, &amp; [uccedaneo ducente amore, fui vocati cen!èantur per vulgarem. De quibus fecundum Galli
conGliUln ln~elni~liûe videtur , ne horun1 prxteritione luortuo hlio viuo teil:atore , rUll1patur tefta111enq.un.Id vero ian1 in alio filio cotigerat, no!ha in 41ecie, {ilnilénl,que fortunam alijs i~n1inere tÎlnebat.
Ideo vocati rantùlTI cen[entl~.potes eo ca[u , qU(}
[uberatneceffitas, vel quo p~xteriti rumperent teftamentUl1\ : qu~ neceihtas ca[u[ve confiderari non
poteH:, 11iCi quando filius 110llet hxres e[[e) aut nOll
po [[et 1110 rte prxuentus , cùm in dubio quid fJétum .
ob CJu[anl11ecefiàrÏam pr&lt;~ft.lmatur &gt; 1. CÙrtl feruus)
G

3

�54

FRAN CIS CI

STEPHANI

de verbe obligat. Barrol. Alexand. Caftren( Ia[on
in 1. Gallus, §. quidalu reétè , de lib. &amp; pofth.
Alexand. con. 2.4. lib. 3. Socin. in d. §. quidanl,
nu. 8. Decius con. 2. 0 5. vbi Molin. con1nlune1n
prou'ahit, etianlG nepotes tenlpore tefi:amenti n01t
d[ent in rerUlTl natura. Et licèt Craueta COll. 2.2.. fupradiéta interpretetur , vbi nonline appellatiuo
( neporis, putà , vel filij ) non G colleél:iuo ( fUOflllll
liberOrLInl) teftator V{lIS efi:: idq ue videtur illlluere
Socin. d. §. quidam reél:è, nu. 9. tamen Decius d.
13 conGl. 2.05. liberis vocatis non ,aliter fentit, filijque
ditHo colleéliua dl:, cÙln Gt plurium perfonarum,
licet eiu{den1, non diuer{orum graduUln. Socinus
con. 113. nu. 2.. &amp; 3. vol. 1. interpretatiol'lelU vero
Crauetxfllbuertit,§, quidGqui,l.Gallus,ff.4e lib. &amp;
pof!. vbi càm in pleriCque InanCUln Galli c~nGliunl
Sc~uola videret,in §.idenl credendUln, &amp; §f&amp; quid
fi tantùm, in d. §. quid G qui pr~tenni(fulTi cafUlll
contendit, quo tef!ator filium apud hoiles habet!
nam Ghic decedat antequanl redeat, vel poilqualn
redijt, Gue viuo Gue Inortuo pane, hanc filo conGlio Gallus non eil conlplexus fpeciem. Proinde interpretatione res iuuanda ef!, Vt illo ca[u inilitutio
nepotis reaè fiat, etianlG generaliter quidquid Gbi
liberorunl natunl erit pofi luortenl, aut quicunlque natus fuedt , Gt infiitutus fi fuus nafceretur;
qux verbJ ( quidquid liberorum, quicunlque natus, &amp;c. ) colleaiua elfe nullus eft qui nefciat. N eceife tamen habet pater in illa {pecie inilituere, quo
14 rnmpendi tefiamentum nepoti anel. auferatur. Ergo
neceiIitas cau(aüua confideratur, Gue teftator no-

. DE C 1 S ~ 0 NES.
.
55
nline colleéhuo v[us fuent:&gt; Gue appellatlUo. Socin.
vero in d. §. quidalll reaè, col1eaiu~ diéhoni non
tàm h~ret quàln voluntati defunéti:&gt; qui ne de 110mine res cxiret exprdfe cauerat. QQod G ( vt pofrerioré dHl:inéhonis parté attinganlus, in eo quiinfi:ituit nulla verCetur cau[atiua neceffitas pel' vulgare1n 1 5
&amp; per fideicon1iifum)defcendentes [uorum appellatione vocatos Caftren. a{ferit in d. §. q:uidalu reél:è~
quod üuprobant comnluniter nofi:ri, vt poil: Alexand. tefi:atur Molin. in d. con. 2.4. Decius conlil.
2.05. nu. 8. filios &amp; nepotes Gmul tunc adnlittendos mordicus a{feuerantes, teftc Corneo :'con. 17,
nu. 3. per cap. Rainutius) &amp; cap. Reinaldus,ext. de 16
t~ftanlel:t: OEod ita interpretandun1 eft, G quis Titmm &amp; hItos non de(cendentes 1l10S aut liberos inftituit. Socin. d. con. 1 1 3. nu. 3. &amp; 4. vol. 1. Decius
in d. con. 2. 0 5. nu. 3· &amp; 4. Colleéliux Gquide1u h~ r 7
diétiones plnres continent diuer[orUln graduunl;
qui cÙIUGluul adnlitti non poffint, fit neceŒl.rio v.t
o~dine ~ucceŒuo vocati cenfeantur , d.. §. fi'atre~
euatnG Inter collaterales {ubftitutio fiat. Socin. d.
§. quidanl reaè, nu. 5. poft ibi Aretin. ibi Angel.
con. 38 . nu. 7. Socin. con. 86. nu. 8. vol. 3. Dcc. d.
con. 2.05. Cr~uet~ d: con. 2.~. nu. 2.. Sed num per
vulgarenl an per hdeicolllnll(funl; fed fatius eft vt in
~ulgarenl tantùnl caCum fub{rituti Gnt, 1. iam hoc
lur~, ibi, in vulgarem tantùnl malo cafum, ff. de
~ulg. nuUus eft eninl tenlporis traél:us in fubftitutlO11e fuperftitis &amp; fuorum, proindéque vulcraris
~a~end.a eft, vt noftl:i comllluniter cenfent, poft
lltol.lll d. 1. Cel1tuno , vert -qu~ro vtrum [ub[ti-

�56
FRANCIseI STEPHANI
filio vulgariter {ubftitutus nepos intdligitur , Vt
18 Accurf. ibi, CUi0111neS {e {ubfcribunt, tradidit. Et in
cap. fi p~ter, de teft. in 6. in dubio fuhfiitutio direél:a
potiùs quàm obliqua cenfenda eft , pr6que hxrede
refpondendum aduer1ùs legatarium, vel fideicomnü!farium, 1. idem Iulianus 41. §.Seio, de legato 1.
nec fideicommiffaria fubftitutio iuducenda eft,cùlu
fit ol1eroLt, 1. cohxredi, §.cùnl fi.lix, ff. de vulgo
Prxrerea in 1. Lucius, ff. de hzcred. inftit. vidctur
teftator non tantùm,prxtuliffc inÛ.itutU111, [cd &amp; libcros e~u5 : quod ita interpretandun1 eft , fi in[titutus non erit hxres. Cùn1 igitur [uperftes in noftra
fpecie adierit hxreditatenl, fubftituti cxcludulltur,
1. poft aditan1, C. de in1p,l. c,Ùln in teftan1ento , in
principio if. de hxred. in[dt. 1. fi nlater , §. 1. ff. de
vulgo Caftren( con. 4- 34. vol. 7~. qui exprdfe de libeIorum [ucceiIione loquitur , licèt in con. 1 59. vol.
1. &amp; con. 352.. quando quis Titiu111 [ubftituit &amp; filios, vulgare111 e{fe reft)onderit. Nec obftat diétio
colleéhua qua vfus eft te[tator:nan1 ex ea 11011 inducendll~ln fideicolniffUln Làt fupérque euicin1us,d.§.
quid ft qui, 1. Gall. de lib. &amp; poft. probaturque on1",
nibu5 ftlpr~dié'tis re[ponGs &amp; confultationibu$ ,
minùs .offendebanlur rdponfo Papiniani in d. 1.
pet~.§Jrater, ibi, nec [equentiU111 cauCa, propter [upenores, in po[terU1111xdi debet, cu 111. de conièruati,one nOlninis &amp; fa111ilix tdtator cogitarit, quod
ntra fideiconlmiffum [uccedaneul11 locum haberc
non P?te~t. Socin. con. 12.. nu. 17, &amp; 18. vol. , .
LO,nge alIter fi familix vcl cognatis fimpliciter
19 reh~hl1n fit : vno enim de fa,lnÛÎa adn1iffo fequente!

D ECISIONES.
'57
quelUes tradit Cumanus, in 1. cùm ita ,S. in fideicommHfo, de legato 1.. cum fen1el impleri reliétum
iudieiûmque teftatoris fufficiat, 1. vnunl ex fatnilia,
§,[ed fiquidem, de legat.1.. qua i.11terpretatione donauitd.§.in'fideicolumiffo, &amp; 1. final. C. de verbe
fignificat. q uern feq uitur Alexand. d. con. 1. 7. Ruin.
d. conf. 92.. nu. 8. &amp; 9. So cin. d. conf. I I 3. non illepida raàçcinatione faeit ordo charitatis vt coniunaa in diliunétam tran[eat. Bartol. in d. §. quidam 1. 1
reétè, &amp; 1. generaliter,,, in princip. C. de infiitut. &amp;
fubfiit. [u~ c~nd~t., S'ed ~ fic diliunélün concepta.
effet [ubLhtutlo !tcet ordine [ucceŒuo, Ina[culi, vel
fccminx,proxinliores vocarentur,non defeél:utn tantùln Alberti [uperfiitis, non auté eo admHfo [uccederent ,l. c~ln p'at'e r, §. à te peto ,if. de legato 2..1.
ha:redes luel,§. fin. ad Trebellian. Difiunéta fiquidem pro parte vcra,tota vera efi,l. hœred. if. de con- Sol.
ditionib. &amp; dcn10nfi.1. fi i5 qui ducenta, §. verùnl,
~ de rcbus dubijs. Sed rem totaln apertiùs explicat
1~em.Cun1an. in d.~: quidam reétè,nu.8,qui in [ubihtutlcnefaétafanühx,aut ao-natis vertiin fideicoln .
'{ft
f'
,b
....
.~
tl11 ~m,celue~:C(fter~nl.vulgariter interpretandunl;
vt pnnlo ad;nIffo,rehqulo,mnes excludantur, quod
&amp; [uadent a nobls ft.lpradiéta: nec incono-rUUln dl: J
fidcicon~n1Hro a~ijci v~lgareln, 1. vt ha:redibus, de
leg~t. 2..1d.que videtur Innuere gloŒ. in verbe nOll1i~atl, d. §. ln fi~eic~lnmiffo, ibi, [ed die pofi eos defunttos no.tan ordlnem fucceffionis , non ordinem
gradumn; Id efi)qui primo (uccedere debent non
-.auteln gra
. d'
' 1 1 'ah)
. " pofierioris' graatll11 vt h'15 adffillIlS,
dus/uccedant. Menochius conf. 85. nu. 54.v[que ad

1..

t

H

.,

.-

�5
FltAN CIse.I S TEP~ANI
-.
l1Ull1. 70.CU111ani {entenUanl probau1t Senatus no.
frer [olenl1u in lite Berardorum {enatu[con{ulto dl:lplici iudicio ob pariaDominorum frud~a in Attefl:a...
tiollunl Decuria, controuerC1. cauCa CUl prx~{fe non
p otui, ab reis reieél:us,pr~fuitq~e D.I",o~n. G1raudus,
Senatoribus in purpura pro [oho [ede.t1bus, pronulltiauit D .Ludouicus Carriolis T ertius Prx{es,2.o.De.
celnb. 1 57 6 • Sed hxc, cùm à collaterali vel extraneo
faél:a dl: (ubil:itutio:nam li ab a{cendente fiat.) vulgarem cen[eri omnes interpretantur ob neceffitatenl
cau(atiuanl, ad quam in dubio referuntur onlni~ , d.
1. cùnl [eruus ..Nec nloueball1Ur quod vna oratlone
fui cunl filijs vocati drent : nam in d. I.Lu Sius,verba
hçe, [fatfelu non tantùm [ubfl:ituto prxt~llit., {ed ~
hberos eius;ita {unt interpretanda vt frater VI [ub!htutionis &amp; ex tefiamenro prxferatur tacito iudicio
liberis &amp; ab intefiato, glo{f. ibi,eonlnluniter approbata. Traétmn vero tetnporis, cui contrarix {ententix Donlinil~xrcbat,adieduln non cffe iùis aut proxilnioribus, {ed filijs priLno vocatis:proinde protrahi
If.. ~ .'1tI.&amp; extendinon aebere eon~endebalnus,arg.l.fi vnus,
,'1--j'" ~..§. ante omnia,ff.de paét.vti &amp; illud, codicillari clauJIt~p{'iMI", - Cula {ubfl:itutionenl hanc vt vulgarem non po{fe
~ obliquari:neque enÏ1n ûla aliquid moliri poteft d'tL-J",,,l.
tra voluntatelll defunéti qui vulgariter [ubfl:ituendo noluit fideiconlmittere. Nofrri vero loquuntur
cùln [ub verborum compendio [ubfl:ituit: qux {ubfiit~tio etianl ad fidcicommiifum ex voluntate teftatoris trahitur ~ vt ex notatis pel' nofrros videre cft
d.l. verbis ciuilibus, de vulg.&amp; 1. sexuola,ff. ad Trebel!. Decius con( 1.05 .nu.? inl. pre~ibus,)nu. 1 S. C.

cA'"

DE. CIS lONES.
59
de impub. Mantica de conieél:uris vltim. volunt.lih.
J, cap.2.. nu. 12..&amp; 1 3. Vulgareln vero in hac nofrra
fpecie in Gngularetn ea[um faétam deprehendebam
liis verbis, &amp; à faute de mafies les femelle!', &amp; plus
prochains de [on fang: qux latinè' Gc {onant, in defeaum, velG non {il1t Ina(euli, expritnunt &amp; pertinent ad vulgareln,l. I. ff. de vulgar. Huius [el1tentix fequaces [unt ex do minis , quorunl ad~quatis
calculis miifa l'es dl iudieanda nlore noaro in Decurianl primam die 1,6. Febr. 1582.. anxia euro expetb.tione redditunl tandé iudicium pro petitore 2. 3.
Iunij, magna cun1 contentione DOlninor. quorUlll
alternantibus [ententijs diu [u4,en[um, &amp; vnius defeaione,quell1 honoris caufa non non1ino,à.D.Relatore in compartiton.'imquc di[ce!Iione ternlinatun1 dl: , editûnlque , die 2.4. Iunij.

1

eADD 1 TIO.

N vltimis voluntatibus prohibitio aliellationis &amp; commercij rerum fÎt,ve1 ratione,feu fauore, vel odio certa"'
rum perfoJ?arum, ve1 ratio ne certorum cOl1traéhmm,veluti fi prohibeatur venditio, cùm non prohibeatur locatio:&amp; ne alienatio fiat extra familiam, in qua vult tefratol'
res con~eru~ri in decus &amp; fortunam familix , l. cùm pater
77· §.ltbens, de legato 2.0. Nouella 159. vbi prohibitio
non extenditur extra quartum gradum. Porro qUlmùm
ad alter am partem erllditx huius recîtationis ) an indueatl1r ex verbis , &amp; fuos , aut vulgaris, am: fideicommiffum, eillfdem fententix dl: elegans D. Philippi Prxfidis
Conû!ium.
F. Fortills 1 C.

H i

.......

;' "

•

�-

·

6o

FRANCIser STEPHANI
D E CI 5 l 0

XVI.

De reciproca fada in~qu~libus perfonis c~m exprefJione

pupillaris

~tatts fub

1Jna oratzone.

Synopfts X VI. DecHionis.
Rtetia edia; D. Mterci in !.l6 Compendiofo",dmixtA reti.
illm hoc IMre, de vulgtJr. \ troell, nn fUfi"",rem con..
2. EdiE/um quo 1J6rogntur Tertine"t.
.
tullùmum sentJtuflOfo!tttm, 7 Fideieommijf"ritt ",d PUf tl.
&amp; "d qua &amp;tJufom pertinet.\ !"rem ~on eJ! bon. i",:"tio.
3Compmdiofo ver6is commu-,srolunttJttsTatto ("de", Idem
ni6us [",aa lin trtJhtJtltr
i.us dejidertJt.
jideicommijf",rinm, 06 mtJ- 19 L. i"m hoc jure, qUifmlo /0tris fouorem.
1 cum ~abeat.
.
-4 Subftittltio etitJm genertJlis , 10 ConteE/urte font man-ts.,
Ad pll-pillarer:t no,! trahi.tur,1 vbi de vo.!untJf!e CO~Jllft ..
Itù.mji !upt!!Jfrts ttttJttS fit III In ttqulI-ltbus!erfonts fubflz ..
[/fiE/if; mentio , Ji verb", autl tutiones fieri deberent.
perfonlJ re!lIgnent.
12. Ediaum Regis TertulliA11Ï
5 Ve~b1Jm , fl.!!,lJ.ndocunque,\ ,,:brog"'t~uum. ",d ctJufom
qUld jignifi&amp;et.
mteftlltz pertmtt.
J

",dl

Abebat quidam ex duobus thori3 filias
tres, &amp; cum pr~gnantenl vxorem crederet, ventrem inftituit, cui fi nonnafceretur, infiituit filias: &amp; fi vna aut pl~t ..
re5 decederent Gne liberis, in pupillari xtate , aut
aliàs quandocumque , fuperftitem aut fuperfiites
[uhftituit, alteramque alteri. Cùnl vacuo ventre
effet mulier) deceŒtaltera inti'a pubertatenl ( naln
alia: erant pubc:res) matre fuperftite, orta dl: inter
eam &amp; fubfiitutas controuerfia,propter reciprocam
\

DECISIONE5-.

(;1

vna oratione di[paribus per[onis faél:am , quz non
nili in vulgareln cafum faéra intelligitur , ex con...
Uitutione Antonini &amp; Veri. Incongluens enim
videretur vt in aItero duplex efTet [ubftitutio, in aitero Cola vulgaris) 1. ialn hoc iure, ff. de vulgo Ra... 1
tioneitaque inxqualitatis vitandx J &amp; propter dictionelu, inuicelu, qux aliquid 111utuo fieri ~quali.
ter .Ggnificat, 1. 1 .ff. de cOlnpen[at. [olam vulgarem
cOll1prehcndi , n1ater protendebat, proindéque
ad vfUlnh'uétum dill1idix partis bonorulu admit- 1..
tendan1 ab intdtato , iuxta ediétum Regium : quod
etia~ ad c.au[~m tefi:ati protrahebat~ vt per pupillarelll III 0 pnuan non poŒt. O!.Iod Nlcolaus Mellier
in illius EditH comlnentario fcriptutnreliquit. Addebat perhumanum elfe ne luél:uofa 61ia hxreditate
priuaretur) L fin. C. de inftit. fubft. eaque à noftris
t!aditur, in 1. precibus, C. de ilnpub. c0111pendiotaln Ïl:1puh.eri ver~is c,ommunibus f:létam femper
cenfen fidelcomn11lfanan1 ob luatris fauorem: idq; 3
lege noftra n1unicipali conftitutum eft. Bartol. in 1.
Centurio, nu . .t 7. ff. de vulgo De AfHiétis decif.
;67= &amp; licèt co~traria~ (ententianl) vrintra puber~aten1 val~at , iUre dlretto receptioren1 ) Couarr.
~t1 caf)' ~al~ut. §. 9, nu. 17· teftetur; tamen Decius
ln~. . preclbus, nu. 19. &amp; Curt. nu. 62.. qux ht vulganor, affirmare non audet. Francifcus autem Ripa in d. 1. Lucius, nu. 18. de vula. in hac nofrra
rp~cie :ecipr?ca.m.pup!llarem nonOcontinere, poit
Rlchardum Indtibnéte ) hue mater Gt in medio
Gue l~on, audaél:er re41ondit,cùnl fubi1itutio quan~
ttunhbet generalis ad pupillaxem non trahatur, 4H J

�6i

t: R AN C 1sel STE P HAN l ,

etiam{i pupillaris a:tatis fiat ffi-entio ,1. cohxredl, §.
cùm filix tf.de vulgo fi verba aut per[onarepugnent,
uibus c~ngluere debet [ubftitutio, cap. fi p~ter,
qd
~
m l'n 6 de [e queratur igitur tefrator, qUI [ee ceLLa.
•
..
~l'
. filiabus non [ubfrituit , iuxta COl11t lun1
paratlm
f. h .
Modeftini in d. 1. ianl hoc iure, ver. oc Itaquecafu. Alexand. in 1. in tefralnento ,circa finem ',C. de
td1:am. Inilit. Contl'à [ubfritut~ reciprocam Imp~­
ribus faétanl pupillarpll nG.,11 compr~~endere dlcebant ob expetitam à tefratol'e xquablht~tenl; no~
enim refralltis nlenti conupùit vt pubes 1111pubens
hona dupücivia[peret: éontrà ver~ ad puberis, par...
tem vna tantùln via inlpubes venire poilit: a quo
tunc di[ceditur , fi tefratoris voluntas refragetur, d.
l. iam hoc iure, ibi, fi parentis voluntas, &amp; L in teframento, in fine ff. de vulg.l. fi quis filium) C. de
lib. pra:t. Bened. in cap. Rainutius , in verbo , fi
'abfqueliberis, 2.. nu. 38. &amp; 39. ext. de tef1:am. Idque
Couar. eodenl in cap. §. 7. nu. 4. Gue exprdfa fiue
tacita Gt voluntas, interpretatur : qux ex conieéturis
poterit' elici, vt doaè Ruin. con. 1 °7. nu. 4· expre[C--e vero voluntatis exeulplUln in hac 41ecie cernimus,
5 dùm td'tator his verbis pupillariter vel aliàs quandocunl'1ue [ubftituit) quibus tabulas pupillares facere vol~ quo aliquid tentaret, aduerfus RichardU\n re~ti/l;ls eft , arg.l. Gquando , de legato 1. &amp; 1.
fundus quITocatus , ff. de fund. inftruc. cap. li Papa,
de priuil.lib. 6. Decius d. 1. in teftanlento nu. 7·
Nata con. 3.%.6. vol. 2.. Corn. con. 146 , nu. 5· vol. 4.
Corra~ in 1. 2., C. de imRub.nu. 12.., Alioqui oti~[:l
dfcl1t llla verba, q u~ cum non nm ad vn~un fiha-

,

-

DECISIONES.

6,

rutn ( reliqux ehim ll1aio:es erant) rcferri queant,
idem eft ae li nOlninatinl tili~ filX intra pubertatenl
fubfritui{fct, L2.. ff. de lib. &amp; porth. qux li in exhxredatione licèt odiofa procedir, multo ll1agis in pupillari locum habere debet, qux benignè accipienda eft, vt fi~js fauorabilis, 1. ex tribus, C. de inoff.
arg. 1. cun1 quidaln, de lib. &amp; pofth..Cun1an.con.
16. Qga ratione CaftrenGs tradidit compendiofam 6
adnlixtalnre.ciproc~ pupilbrenl continere J etiamG
di[paribus per[onis fiat, cunl fideicomnü{fum comprehendat, quod odiofun1 &amp; onerofunl eft, l.coh~­
redi ,§. cunl filiœ, ff. de vulgo Cuius [ententialn Ilnn101. eius coxtaneus , notat in d. cap. Rainut, de
teftanl. Caftrenf. in d.l. in teftamento, qu~t1n Ïlnpro bat Alexand. cuius receptiorem [ententianl Ripa teftatur ,in d.l. Lucius, nu. 17- nec eft bon a illatio fideicommHfarix ad pupillarem , cum illa vtri- 7
que conueniat, hxc nequaquam.. ~od vero Dec.
tuitioneln fentent!x Pauli tradidit, vi compendioL-:e id contingere , qux olnnetn [ubftitution~s
fpecien1 comprehendit: ergo &amp; pupillarem, cum
~olnpendio[a xqualitatem non curet J verunl non
e~. Nam fireciproca vulgaris obinxqualitatem puplllareln n~n continet propterprxfun1ptam à tdratore xquahtateln , d. 1. iam hoc iure, 1. quamuis,
C. de impub. cur non idem de con1pendiofa dicemus? Eadenl1'iquidem ratio voluntatisidem ius de- 8
Gderat. Ruin. d. con. 1 °7. nu. 3. &amp; 4. v.ulgarioreln
aduer[us Caftrenfem fententiam teftatur CorraGus
d. 1.~. nu. 1 2.. A~iud expre{fx voluntatis argumentUln 111 hac fpecle eft : nam mortuis filiabus fine

aq

�FRANCISCI STEPH~NI
'tUl't teilator , IJra:termtffah'vxore~
li+b eriS'1'
a lam r..lUbI1.
I ll
r
CUI, certam p ecunix
~ quantitatem legauerat, Inc, la6-

. ,
s noIle hxreditatelu ad ean1 peruenlre:
tiS Innuen
'Il
f'.
tl'anl prol1ter tacitanl pUpi arem matrem
quo calU e
,
'l',' ,
' , coptius
dl) poil BanoI. ln . 1. Inf pnnclp.
exc1UdIle
\,;.
colun1. penult. verf. qu~ro ex quibus pra: umatul'"
Rolland, à Vàlle con. 69. nu. 37. COI:ftat aute~re- .
ciprocx imparibu~ faéla: ~ulgarem In~lfe , 1. lam
hoc iure , qux tacltam pupillarem conu_net, vt notatur in d.l. Lucius. Accedat matrelTI [ecu~çlo nup ..
fifTe , quo ca[u ex tacita edam pupi11ari In'atrelu exdudi,Angel. &amp; Dec. tra~ide~u~t) in d. 1. 2.. nu. 19.
ob iniuriam &amp; luarito &amp; hbens lllataln, §. Gregoriana, de non elig. [ecund. nubent. ~am [ente~­
tiam communiter ünpl'obari Hcet Rlp, teftetur ln
d.l. 2.. nu, 51. Lege tan1en noftra nlunicipali compendio[an1 non ~enfel~ perpetuo fi~eicolnl~Hra­
riam fauore nlatns, vbl [eeundo nublt, expreffim
ca~tum eH:. Nec obi1:ant qUa! fuprà pro ll1atre adduébt {ùnt, &amp; in1primis d,l. iam hoc iure, qUa:tùll1
10CU111 habet,cùln hoe comlnuni verbo (vos inuicell1
[ubftituo) teilator v[us eft, id eft, quod C0111mUniter omnibus congruit. Longè aliud, fi pupillaris
mentionem fecerit , vt in fimili poil: Cyn. noil:ri
tradunt ):il1 d.l. precibus, dùm quis vulgariter, pupillariter &amp; pel' fideieommifTUln fubfiituit, cen[eri
Qptionem [ubi1:ituto datam , qua fùbftitutionis 1}1ecie [uccedere vdit, 1. recu[are, §. penult. ad T rebelI. Alexand. in hoc libi contrarius) in d.l. Lucius,
nu. 19. Frufl:ra enim tune ad in~qualitatis conieauras recurrimus, CÙlll pupillares tabulas conftat
voluHfe
~

D E C 1 S ION ES.
6' 5
voluillè hKcre tefl:atorem, 1. contiRuuS , §~ cùn1 ita, 1
if. de verb. ob1igat. Cuman. d. con. 16. Addc ban1 &amp;ilIud, Modeil:inum ex confiIio Inagis quànl
ex neceŒtatc aliqua refJ.,ondilTe) in d. 1. ianl hoc
iure, [eparatin1-ina:qualibus per[onis [ubilitutioncs ~
faciendas; non quod pupillaris, fi ita fen[erit tefia- 11 _
cor, reciproca: vna oratione faélx non contineatur,
~in fi~e d.l. videre eil:" d.l. in tdran1ento. Atque
eo cOlueaurx duce bat ) quod ex Eurematicis Iex
illa. excepta. fit;; qua: [untinucntiones) cautiones, &amp;
conGlia, Vt docetDuarenu5) in 1. [eruus dotalis l If.
(OIuto,lnatriul, &lt;?l:iacius lib. 1 2.. ~b[eru, cap. 32. ,
I~qu~ llla~odeil:lnl ve~ba, vel certe euitanda: quçLho~IS grat~a, [ua~ere vlde~tur. Fau~r autenl in hac
noftra [peele celTat,,[uperlhte &amp; [ubfiltuta fîlia. Bart.
in d. 1. ~uci~s) quem rdiqui cOlnmuniter [equullt~l1' , odlo etlan: {ecundarUl11 nuptiarum, vt {uprà
&lt;ùau~ el!:, qUI ,duo calils lege nol!:ra municipalî
exce~t1 [u~t. Edlétun1 vero Principis ad cauC1m in- I!.
t~ltatl pertlllet, nec ad di[pofitionelll tell:anlenta_
fIlm protréihi debet, vt infinitis Senatu(confultis
C~Utunl, fuit: tùm, ~uo minùs Ledat ius C0111111Une,
tum qUIa pro legltuna fruétus femiŒs bonorulll
patern?ru~ m~t1i defert, quam exprelfa pupillaris
excludlt etlanl a Legitima; ergo &amp; à ft Cl. - b
1
p ,'r
Uet-l us, .
aplf11anus" S. led nec impuberis, de inolf. tefiam.
~ap. fi pater, de
tefram. in 6. qua: iura Vt dira &amp;
Inhum
'd
,~
b
ana, qUI am ex Dominisinlprobandacenfe_'
ant, ne~ nl,atrem vlIo n10do rriuari pel' pupillaren1 {ubfhtutlonem polfe Iegitima aud . ,
,
q uam
Par dt Contencl e.ballt_l' Obtinuit tamen aClUS
cum Conl-

,

1

.-

•

�CIS CI STEPHANI
~6
FRA N
'Mi ÙS offendebat me
muni contraria (entent1a.
11
uanl quod inlauthoritas Alexan~. qu1oru mrpr~te:~ Rip~ vt De...
muni ca cu1Olenten
't:
b
pro etur com
fi' fi' Alexander llbi
, . d 1 in tefl:amento te IS e,
d' d
ClUS
. 111
'1 L UCIUS,
),
~u 19 um e eo
fi lnft .. lUS

i~ql u~tu~;:r:'lgarite~, pllpil~aritder &amp; per fid~~ll~~
J!.A.

•

bll.'
50cln
con.
2.9 0 •
••
miffum erat lU l1Jtutus.
. ~
Cc fi bfHQyod vero per d. cap. Gpater, Ripa cen et u
tutiOnenl debere p~r[onis &amp; verbis c,ongbruere,de ~e.
' telll' gendum eft comn1unl ver
0 (vos Inclprocaln
~
'11'
,
f'.. bll.'
) faéta' n011 fi exprellllU pUrI ans
Ulcem lU nitUO
,',
'Il
in hac
. fi t vtintenm omlttam pUpI a~em,
mentlo a, .
'Il
l,
&amp; fideicolnnoftra fpecie vero pUpl x vu garelu ,
"[.
111iif.1riam onmibus congruere. Ergo Cll~ 0 bU11UI,fet mater coralU Propr~tore Dr~cenfi)ahas DraguInanG fruétu[que dimidix partIs bonorum ad eam
g1'0 lecitima pertinere pronul1tiaffet) prouocarunt
b
recundum quas Senatu[con[ultunl
, ~lUbtl.'
Illtut;r,
II
ch 'Il.!aIl. , d'le 2.2.. Marti)' 1 582. • referente
tunl en
, l1u:Oph oro à Fordta Barone TrirenG)luePrxGdc 111 Tertia Claife, qua; eft InquiGtionuln.
f'..

D E CI 5 ION E S.

67 H
primus cafus cft delatx hxreditatis , fecundns acqui1itx, . .
1. 8. C, de impub. Terrius .eft , qui habet formulam à
vblgari diuerfam, qux introdutta fuit potiŒmùm proprer caduca, vt remedio fubftitutionis recipl'ocx valeret
inter cohxredes ius a€crefr,endi antiquum potiùs quàm
ius caduci in fifci hiantis compendium, Et formulam ft
quis infpiciat, mulra genera fubil:itutionum inueniet: fi
fuceeŒonem, duas tantùm, vulgarem, qui primus cafus
eft, pupilbrem, quifecundus j quadiuifione comprehenduntur, &amp; duplices , nempè vulgaris pupillaris , fic enirn
loquitul' Theophilns. Sanè in hac lege qu~ torut ingenia pellè omnium antiquorum) optimum confilium Mo4efi:ini, \Tt tefi:ator teftando fingulos cafus exprimat, Vt
iam euanefcat illa voluntatis quxftio : fic enim formulz
quas ignorantia N otariorum inuehit in Palatium, ceifal'enr, &amp; cum his ambagiofx lites) ex quibus fxpiùs nafcuntur Placita) COlltra id quod nllnquam cogitauit teftator. Iunge , fi volueris) 1. Lucius, eod. tit. qux cft Papiniani pietatis amantiŒmi, &amp; materna: potifl'imùm : matrum in [olatia luétus exigua ingentis. F. Fortius IC,

DECISIO X ,V II.
De cenfo fundiatio cum ,aBo redimibili, nùm pa[!()
huit prtefcrihatur.
Synopfis X VI J. Deci1Ïonis.
1

~

•

L

D DIT 1 O.

Ex ma iam hoc iure , de vulg, qux dl: ModefHni, dl:
ex libr~ fingulari de Eurematicis ~ quod eti~~ agl1onit hicPu~[es ampliffimns. 5unt cene M,odefb,m ~ur~­
matica confilia &amp; caution~s ab eo excogltatx !Uns CUlque fui mendi ~aufa: quare in. hi. refpon~s vtÎmr hJs
verbis, con[ulendum dl, [ua[enm , optime faétum e ,
Huiufmodilibros pofteriores vocaruut Cautelas. Cxterùm ex hac lege vulgo in~~runt cum Bal~o) vul?arem
exprc:ifam cOl1tinere pupillarem fubftitutlQnem ) 1ll qua

..

Pattu"! ,d e retroltcndendol

ad to/lendlts aélioHes ,

prtffcrlbttu~ per 3 O. ,Jt1Inos:1 èo&gt;'roborA1ti4! eX'c-eption~
['U offèrendt 3 o. "nms pr"f iJ Pr4 ationes ann"" an pr,fcrthttllr. ,
1. crlptlonem interrumpn,nt.

J Tempora/III ad ag endttm/6 Recurfos foci/is ad primttfont perpetUtI ad e;çcipien- uam naturam.

'7

dum., '
,
4 Prifcrtpttones tnuent.! font !

Cenfos an cenfentIU ftm-diarù(J.

Allo~enfis quidam ciuis fundum qucmd i.UllU emphyteofinl dederat [ub canone
.

~ }reuO~'um

q uinq ue, ea lege , vt reduni

poffct qUlOquaglUta fiorenis. Annjs quinquagiuta
1

1

&amp;

2,

;!....;
r
-r~.

, _

•

�FRA N'e Ise 1 STE P HAN 1

6~
4
'
l li fundi poffdfor
lus 1uinus port eOl1traétunl e ap IS
:r
.' deeur{u aO'er peruenerat, eanoP
ad quem teluI)Qus
b
l'b
.
,
l bat in1tl1:Uneluque &amp;, 1 erum
nem redl1nere '10 e
,
él:
.
reddere etianl dOluino, ex lege contra us
agr U~ 'd n1' n1 expreffim erat, vt in ea[Uln redelup&amp; pa~Lo,1 e
,
N
, ' ih '1 1anè· enes dOlnU1Uln remanerct. ,e1
tl° 111S Id ' 1~K1US ils illi dfe ad redelnptionelll, cunl
aab at 0
.n.
,C
~ vt per
1 ~6ho qux eohçrentia contraltLllS In[Orm~atur
r.
l' "0 anais prp[cribatur , vuIgat~ 1. Ge ut , t
lona lS , .
't
Id'
é\:
de prp[eript. 30. annorull1. que ln pa 0
C
amnes,.
't
Î.'
• Cc 'b'
.
.
de retrouel1den do videre elt, CUI prç en ltur ~er
tiamG in I).erpetulun eon&lt;.:eptUll1 ut,
e
os
.3°· ann ,
C ' Cc
aut indefinitè. AngeL con 55. nu. 1. &amp;. 3.. U1 e
fub[cribunt nofhi penè omnes, quos r~fert Couarruuias variar. re[aiut. lib. J. cap. 9., qu~b~[daln re[-.
pondens obieéhonibus. Accedat ahu~ luns o~c~en, 2. di exemplum) quod ctianl ~~ ~nnlS prx(enb1tur,
1. eùtn notiffinli, §. eod. adhlblto gloffx t,elupe-.
ramento , in verbo , opponere , C. de pr~[c~lpt: 3°·
annorum. Contrà vero po{fdfor pr~[cnpt10n1 ~~­
eum non efIè eontendebat, quod ius redimendi ln
... hac41ecie exq;pti~i ,tfeta~ha;rel1s &amp; e,oniunétu?,l.
:If- ,.., Aaenti el1inl don11no ad rehqua &amp; redltus [olutto,.....
b
' d af i~turos, re denlp.,.
nem
ofterri potefr,quouj attlnet

,1

tio~s pretium ,(icut erg~ e~ceptl~ pcrp~tua, ~.

3 pure), in fin. de except. ~oh, lta &amp;

1~ re~l1ne~d1,

exemplo dl ius olferendl, quod e'XceptlOn1 c~n~un8:um. dl: : hoc enim nullo tempore prx[cn.bi:tur~
BarroL in 1. pignori,ff. de v[ucap. quem flofhi comInuniter fequuntur, .per 1. Paulus) §. 1. ff., quibus
modo pign. vel hyp,. fol. vbi qui pignus poffidet,
•

DE~CIS~ION~E S.
69
poterit ad relnip{an1 retinendan1 perpetuo &amp; quan docmuque offerre. BaIb.4-.parte 5,part. principalis )
quxfl:., 1. de prx[cript. Corneus in l.licet, C. de iur.
delib. Nc~ ünlnerito; Prx[criptiones enim fuerunt 4
introduélx ad rollendas .,.él:iones &amp; eorroborandas
exceptiones, d.l.licut; &amp; 1. 1. C. fi aduerf. credit.
Ergo ,ius illud excipiendi non, dcbent impugnare,
ad CUlUS con[eruat~onenl [unt Inuenr~, arg.l. Iegat~, de.legat. 1. ':Ul acccdat annua qualibet prxtbttIone Illterrull1pl prx{criptiollcnl, quàd cen{eatur 5
. tacitè .f.léta ex ritulo prxcedenti, ad quelu ref~rtur
gloff. 111 1. 2.. C. de acquir. po{f. Banol. in 1. cùn1 [0 lus ,~. ,de v{ucap. Soc~n. ~o!y' l S.lib. 4 . .qui eùm
condltlOn~nl redel~ptlOnlS habeat) cen[etur qualib~t p,ra:fi:atlone tacIte repetita, interruptâque prx[cnpno, vt docet Couarruuias variar. re[o!ut. lib. 1.
cap. 9, nu. 8. Q.!!ibus ad di porefi libertatis fauor 6
&amp; recur[us l'ei ad [uanl prünxuam naturam vt do~
aè M~~in ..in ,contraét. vrur. q. 17. &amp;19.' nlultis
ad~uéhs ratlonlbus Lutetiano Senatu[conhl!to deC,ii~nl fui~c te~atur. S,ed, nunquid paétum redetnptltllUl1 ,ahoqui fundlanum impolitl'tl'um C '
l' \ fi ' 1
'
raClat"
lCet lt ~llter a iquos controucr{um, Vtdocet Tiraquell. tIt. du rRetraiEl,.0
lùna(1
Co 1 o-lof[ 14 n-u
6·~ · ' b
. . . 119.
~ 12.0. eum le~uentlbus:.tamenin hac nofira fpecie ..
c.uIn non p!ene de pr~n:o eo~traau emphyteutiea1~0 con.ll:alet" een[wt ln dubio Senatus ünpofititlum canonem, Vt Ieuiorem &amp; Ininorcm, cap. ex
~~te ~e ce~fibus, cap. in ob{curis, vbiDiuus, de 7
Ieoul.lur: !tb. 6. ~ohn. in traél:. dev[ur. qu~.ll. 2.0.
nu. 2.12.. Idque ahas probauit Aquenlis nofier Sel,
.,

�-,-.,.

CI sel STE P HAN 1 .

10 . FRA N
.' 'pali eonfiitutlo ..
. d 'que ex punel
, 'onenl reliqua pra:natus t 577· proln e
.
ne, non nI'(j1 a, 1u0:1'0 al1tefa~
1 pl' [criptionis rauone
11.
d
ffeque reUln nu a .
nan a, po
ao redimere: enarrante
habita perpetUOrelu ex pa M " 8" ln InquiGlitem D. P. ~heilanp' 2.;'d ~~~ ~~r~'prQ dOlnino
C na n1e ra:u e.~
j'
tionum U l ' h b t cùm tale ius redimenel
dicebamus, ocu~ a. en &lt;St m [ed ex Cola aétione
excep~ioni n011 en; conI~n u. '
competit. Bart. in d. 1. pIgnon.
A DDITIO.

,

.,

ffi hnem foUieitudinis dixit olim

Rxfcnptlonem e e ,
eret ro Cx&lt;::ina Cicero.
P apud
R~clt:perator~s . CU~;! tioll~m dicit : nihil enim

Q3i prxfcnptlonem dlCl~ ,e p , Hinc Tertulliani
'd 11..
l ' d fi: prxfcriptio quam exceptto.
a lU11. • c
' . 'bus adl1er(us hxreticos,l
l'ber der
prxlcnptloru
r h ' eu,
non.ti l "
d fenfionibus aduenus a:retlcos.
de exceptlorubus, &amp; e,
élum obliO'ationi appofiSal1è facultas redlmendl p~r pa h ve~ditor , tollitur
' s uoties voluent retra ere
,
tU~., totle &lt;:I ,", .. ' d fi confi:itHfet titulum fu iffe vere em..
trhlgmta ~nn~~~~ canonem fundiarium, non puto rep
yte~t~can r.rUIne:
';' al'oqui
fi perpetuo effet
demptltlUm
1
d redimibilis;
{i
perpetuo forer dolni,nium 111 incerto ,quo vetant v ucapionum leges.
. l C
F. Fortlus
.

-

-- ----.

__._ _--_._---------DE CISIONES
.......

.

71

DECISIO )ÇVIII.
VtrHm

mulicri agenti 'tJtili 'tJendicatione debitum à
poffi.!fore oJferri queat.
Synopfis X V 1 II. Decifionis.

1

Res emptA expec/min aota-: 6 Res dotnlis innlienn/;i!is.

17

li, nnJit dQtalis.
lVltilier vtilem vindicntio2. Res em!tn ~x pecunitJ dota- nem veZ hypothecarinm "nli, in[uhJidùJm dotalis eJl. /;et ad rem conflquendnm.
; pominus puftrtur cuilihe{ 8 Creditor o./ferens pignus
au! cre dito ri aut poJfejfori. \ Jihi confirmat.
4 A/iud pro n/io inuito credi- /9 CreditQr potefl vti mariti
tori non Jolui/ur.
1 exceptione.
r Direélte &amp; vti/ù néfionis! 10 rindictJtio vtilis hR/;et
1 e./fec7um hypotheçarite.
dijferenlia fo6/atn efl..

~~f:1 Ater(11nilias filix eux ,entum in dotem

cOllfiituerat , pro eaq ue q uantitate eùm
pl'x[enten1 n011 haberer pecunian1 ~ aliquot poft ann05 genero xdes dederat.
COllfiat inter omnes donlinium Inarito quxri.&gt; cùn1
œfi:inlatx datx Gnt, 1. quoties, C. de iur. dot. nec
dici poterit dotalis , nUi in [ubfidium ~ 1. ex pecunia,
C. eod. putà, fi Inaritus foluendo 110n fit ,1. vxor
n1arito, vbi Barrol. fI: de donat. int. vir. &amp;. VXOl".
Glolf. in 1. in l'ebus , ia prillcipio C. de il1r. dotium:
coque ca[u excuffione bonorum ritè f.lél:a)mulierem
Vtilem ad rem vindicationem habere : ol11nibus eft
in eonfeffo , d. 1. vxor matito. Ergo ~dibus in 110[ha
qU~~ione à rnarito diftraétis, reliqui[ql:le olnnibus
bçnls,) ~des foluro matrhnonio
mulier vindicabat:
- .. -

l

1..

�..

ANCISCI

STEPHANI
7~
FR
l
ro ua dOll1us fucrat
cnlptor pecullianl dota C1U, P q
. ' m l'llius
if
ffi ebat aut pletlU
)
in [o~utum C?l~Ce a ~ b~ e:e~ )~ris venditionis raboni viri atrn~~l?:r ~~~dicitl qndrull:ra debirum
tlone ..N~ga dat~at 11u'ulier fr.qui potior in pignJed
offern coten e , )'.
'1 ffi' ft de rci vinrxcisè coo-i relU rdhtucre:&gt; . 0 CIO,.
d R .
P
§.,1. eo. ' el
dic iunétaD
1. ,Item Ilr. verbera tum ' .

liq~idem donlÎnns potior ell: in dO~llnŒ Jnol~b~t

3 ~lio creditorc, 1.

fi ventri, §. in bonl~, . e pn~ .
cred Bald. in 1. inrebus ,colum. i. 1~ verbo, prx:

.,
r. aIl'ud pro alio inultO 'c redlton
rogatlUan1: nan1 11
l
"
4 .non folu~tur, 1. ~. ff. il cert. petat. ll1U tO n1~nus
.velO
, d on11no
' , qUl" potentius ius habet,
pretlUnl
,..cl.'
•
, IC
, da
bl'tur
dlreé1x
a~LlonlS
pro
. Addebat , vtilis &amp;.f
il
'
5 [ublatanl erre differentiam, .siufde.!Uque pote
&amp; cffeétus dfe, vulgo L aB:io, ~. ,de negot. g~ .
Prœterea Ii détaIlS, ergo inahenablhs : at ex oblat~o, nc infcrretur alienatio contraI. Iulianl. Prxterea Intuentur prudelltes facultatell1 luarit,alem, non creditores, vt notatur in d.l. ex pecunll. Ergo non eft
recipiendus offerens, alioquinufquam,aut,Perra~'o
effet locus eautioni, qualn lex pro muherelnduxlt"
cùm oblatione debiti maritus dicatur dfe foluendo. Nec illud prxter~it:endun: dl: '. m~lie~em in
7 fpecie, d.l. in rebus , ID fine, vt11en1 vlndlCatlOnCnl
habere adip[an1 rem con[equendam, ~.l. vxor marito: hypotheeariam vero, ad rem. o?hgata?1,Bald.
ibi) in fin. colum. 1. QtOl110do 19ltur ben potefi"
vt pro re, qux ad nlulierenl [peaat, detur pe~unia?
vt doétètradidit Negu[ant. in traétat. de pIgnor.
tertio membro 5. partis) nu 2,8. Cuius [ententiatn
alià,
,

a%s

DE C 1 S ION ES.
7J
aliàs probauit Senatus no~er ,mc,PrxGde, .referente
D. P. Cheilano. Contranam vero fcntenttam nonnulli xquioren1 dicebant , CÙ1l1 creditor ofterens 1
conhrn1et pignus fibi &amp; creditUln, &amp; mulier dotenl
con[equatur) vt vtrique hoc Inodo fuecur[um lit :
co rnaXi111e quod ea plenuln non ha-beat dominiUlll
de iure conl1uuni, [ed fpcciJ.lc, &amp; in hlbfidium :
qu~ caufa fubfidiarij dOlninij edrat oblatione , vt
in {in1ili re[podit Bald.in Aut. contra rogatus , C. ad
Trcb. de h~rede grauato,quidqllid [upererit ex hzreditatc rei1ituere : naln fi vItra quartam alienet,
replebitur de ha:redis fubflantia; qua deficiente qui
conuenitur tertius poffe!for ,pretil1rn offerel1~ libe ra{ur, non vt minorlit iuris antiqui correttio, vt
Negufan. fupradiéto 10eo cen(et:&gt; [cd quod irregulare &amp; non plenum d0111iniutn fideieon1mi{farius
habeat, vt doétè Bald. in d. Allthent. contra rocrab
tus, nu. 4. fcriptUln rcliquit : quem [equitur ibi
Cotneus. Addebant poffe emptorem, quod cre di- 9
tor lit mariti:&gt; debitoris fui vti exeeptione, 1. final.
~. de non nunl. pee. At polfet n1aritus pr'oculdu~10 offelTe pecunianl vxori fu~, 1. plerUlnque., ff. de
lur. dot. d. 1. ex pecunia : idem igitur poterit &amp;
elnptor, Bald. in Auth. quod locum, nu. 8. de collat. cù~ vtilis ~lla vi~d~ca~io effeétttm habeat hypot?ecanx, ab eaque nibl1 dlfferat quoad dotis rdhtut1one~: ego vero in{labam vtramque vindicationelU [clhcet &amp; hypothecariam tnulicri d3.rÏ ad dotis
r.eltitutionem, in d.l. inrebus, &amp; lie illa effeétunl
~onhabet hypothecariœ. Pofl:eriorenlhanc [enten--,.
~lam feq~untur plures emunéta=
narii authores : la-...
- .
K

�1~
FRANCISC! STEPHANI .
[on in!. traditionibus, C. de paél:. nu. 1. 1. SocIn.
con. 1.1.4. lib. 1.. Molin. in confu~tud. Parili~nf. §. 1.
gloŒ. 5. nu. 81 .. Couarr. frailicar. qu~{hon. cap.
2.8. nu. 8. qUi/bus fe fubfc~Ipfera.t ~. d~ la .Cefede
relatar, dicebatque a nobIs tradlta ln vlndicJ.tlone
direél:a princip aliter , non vtili .10cu~11 haberc, legémque Iulian1 de fundo dotaIt vere ~ non fubqdiariè elfe interpretandan1 : locum vero elfe h~l1c
vtili aéhoni, li nullus offerat, vel quoad prxIauonem &amp; alios effeél:us. Ergo in tanta contentione
noftrorum pares fuere Cententix , &amp; re mi{f~ .ad PriD1am Cla{fem, more noftro, die 1. 3. MaruJ 1 581..
tandem pridie Kalend. April. [edente Prin1ario Prx{ide) fecundum poffefforem pro oblatione pronuntiatum dl:.
~DD

1 TIO.

N Empè
quia mulieri abundè fatisfaétum erat, cui dos
in peculliam cauta cOllftituta erat,&amp; pccuniam recipiendo, dotemconftitutam verè recipiebat: nec vllum
periculum amiiIionis dotis, aut legis Iuliz pra:rogatiua,
c~ nulla dotis alienatio. Sanè debitorem maritum priùs
di[cuti oportuit, Nouella 4. cap.l.. quinetiam vero domino non potcll fieri ceffio pignoris, 1. 45. de regul. iur. &amp;
ornnis poffeffor iullus po't ell creditori pecuniam Coluere,
fleuti huie rnulieri quz verè creditrix eft) non autem domina) Vt Villdicare poille.
F. Fortitu

[c.

DECISIONES.

75

•

D E C 1S 10 XIX.
De teflamento pefois grajJantis tempore fat/o . .
Synopfis XIX. Decifionis.

peflis Umpore Deus "dlam' 3
homini/""s indicit.
1
2. SententÎ.ev/tri.eDoEforum de' 4
teJhlmentis tempore peJlis. ~
1

Pejlis tempore d/ttur folfo.
r~s ddinquendi "nfo-.
Aquilett tejl/t;t'fJentllm

jfis tempore.

.

On abs te Bartol. in 1. 1. ff: dè bonolum
po{f. ex tefian1ento u-ül. legenl deliderat,
qux circa teftamenta difi10nat qux araCtânte pefie fiul1t, quo ten1pore Nu 111en haben~il1- 1
fen(um mortales, fulgure diuinoque iaétati bello;
propter incerta hac in re Interpretun1 fiudia: innun1eri fiquidem cenfent nullam rcmiffam effe iuris
[01elnnitaten1) proindeque nullull1 ~(fe tefiamel1tum, velli Vl1US ex feptem tefiibus abfit. Angel. in 2..
L connciuntur, §. codicilli, de iure codicill. tradidit, quem fèquui1tur Cafie Alexand. Aretin. Fulgo~ ~orn. i~11. fin. Cod. de telhunent. q uos refert
Boenus declf. 2.2.8. nu. 10. &amp; horum [ententialu
COmlTIUnen1 tefiatur Socin. con. 85. vol. 4. n1etu
fallitatuln) qua: facilitls ten1pore pefiis con1mittunt~rJcùm fatius fit ha:r~des le~itin10s admi~i 'luàm 3
plxtextu tefian1entoru falCanJs anC"un peccadi dare"
quos omnes (ecutUl:l fuiffe Senatum Neapolita~um tefiatur D.e AfHlét. ~ec. 2. 5. cui [e [ubfcripCer unt. non ~au~l e~ nofi:ns D D. quos congerit &amp;
eferc Gabnelhus lIb.4. COlum. opinion. titulo d~

K :,
•

pf.J.

�7'

FRANCIseI .STEPHANI

tefiatllentis, cond. 8. poft Rlpam traéta~. de pe~e,
~ tit.de priuilegijs, vIt. vol. Q!,1i amnes Aquile~ exen1..
plum laudant, qux ~l'lln. peftis contagio afficereturJ
in viam publicanl, cum 111 :rdes ruas accedere tefies
1. fin. Cod. de
noUent, deduéta dl:. ,Alexand. in.d..
tdl:ament. Ali; vero non pauct pntnxque nota:
Interpretes, quingue ~lfficere teftes autu.mant,
quorull1 rrinceps Bald. ln. d. 1. fin. quenl SalIc: AIberic. alüque non paUCl [equ~ntur :1 quos refert
Gabriellius [up,radiéto loco ~ Panf. con .. 32.. per t?t.
volutn. 2.. in ean1que rem vldetur re[cr~ptum Dl~­
detiani, in 1. caCus, Cod. de tefram. vbl propter tl~
morem contagionis qux tefies deterret, aliquid de
iure rdaxatun1 dt, non pror[us teframentorUn1 [0lelunitas perempta. Hanc [ententiam vt xquiorem
&amp; hUlnaniorem n1ulti a{ferunt; n1lximè IaCon, in d.
1. fin. qui non aliter iudicaturUln ipecie occurrente
ingenüè proh.tetur. Hos ita non pauci co?ciliant,
quos r~fert Gabriellius d.l. nu. 2.. vt prior iententia
[ub leuiac n10dica pefie procedat pofierior fxuiente
atrociter : (ecundu111 qux Senatus Burdegalenfts
iudicauit, teLle Boërio decif. 2.2.8. nu. 1 I. Nec defunt qui non niG duos deGderant ninüa fa!uiente
pdte ; inter quos Alexand. fibi conn'ariu5, in l.
fcriniarios,Cod. de tefiament.nlilit. Ponus de tefiall1ent. milit. Q10rum vt improb;ttüL [ententia, ita
tefiall1entun1 coram duohus td1:ibus faétum dira
graffante pefre Aquis-Sextijs menCe Nouelnb. 15 81 •
irritum pronuntiauit Senatus:1 referente D .de la Cepede, 2.8. Maij 15 82.. me Prxlide) licèt Boërius d.
decif. 2.1..S. nu: I l . circa fille1l.?. Guid. Pap. dec~Ç

DE CIS ION ES.
71
543. Sellatum Burdegalenfeln &amp; Gratiallopolita_
num dicant,cornprobaffe teftamentainterris Imperij ) nitniaC"Cuiente pe{1:e, àparrochiano coram Curato &amp; duobus tefribus faéta, iuxta capitulum cùnl
elfes:1 ext. de tdtament. ~orum ego [ententiam Vt
hUOlanioren1 &amp; xquiorenl probarenl) modô tefies
frugi elfent ~ 0111nique maiores exceptione. Sententia verà Alex3.nd. in d.l. fcriniarios,&amp; Barhatix con.
7. vol. 4· ad eos perrinet qui reipub. tutandx, morbidi[que [eruiendis, in ciuitate l11orantur:1 quibu~
p~rmiffilln dt coram duo bus tefiibus tdlari, vt Rip ~t.
d. 1. tradidit, nu. 14. &amp; 15. arg.l. vnica: de bonor.
pof[ ex tefi. nlilit. à quo in iudicio non di[cederelu .
ADDITIO.

H dicit,
Alenus adPifonemdeTheriaca, peil:ilentcm lUellt
quaeotempore, hoc dl: anno f8o. Aquenfc$
1

ci~es infcfrabantuf, quorum· pars maior fui, quxque ipfe

mlferrima vidi, velutifuriamquandam ab aëris putredine
-exortam per infpirationes ülfluentem, non vnum aut alterum 110minem, (cd plures quo que ciuitates depafcentem,vafrantcm,ac depopulantem.Cuil1s naturales Philofophi naturales caufas adferullt ) ve Hcraclidcs POlltÏcUS
lib.de Allegorijs Homeri,[ed verè flagellum Deiefr,quod
Iitè animaduertic initio ampliffiml1s Prxfes, &amp; vnum ex
~ribus , q u~ funt apud Ezechiel cap. 6. &amp; 7. ~od &amp; non
19noral1erunt Ethnici. Hinc facrificia qux LeéHflernia
app.ellantur à Liuio &amp; D. Auguil:ino lib. 3. de ciuirate
Delcap. 12•. &amp; Homerus lib. I. Iliados pefrem in vltionem raptx Chryfeidis per cafrra Gr~corl1m immHfam
tradit. PIura de ea re, nifi anllotarionis terminum excurrCre1? Cxtera qux ad te{lamenta eo rempore confefra
pertment , vide glo1fam reCentem Gothofredi in d. l.

~afus.

F.

F~rtiNs 1 C.

�i3

FRANCIscr STEPHANI

-------------------_..-DECISIO XX.

• An de Jruaibus legitim.e debeantur laudimia.
Synopfis X X. Deciiionis.
EmphJteutilnonUn!tltrdo-llo L~gitiml1t rts tjl vniuer·
minium fo!uer~.
faItS.
.
%. FruEfus !egitimlt J die mor-III ~r~fltt.s fnctlttJt !arum tetis dehentur.
j gtttmlt.
..
3 LA-llClimiorum immltnit~s 12. Dote .(olut~ iJélto de dote
damnofa dominis dire[fts. compettt p~o fr~[fJhus.
-4 Ratio (adem legitim,,, 6-' I3 Dos cft qutd 'Unluerf4Ie.
[n/-é!tm-m eJfe dehet.
11 4 ~~//-a.US augment/lm pra5 LA-udimium non de"et/~rex, prte dlcuntur.
legitim;r,.
15 LRudimium de~etur ~e
6 Alienafio pro legitim;r, 111 [ruai/Jles &amp; afji~tSve~dtt(J
nuef!aria.
, fie,1'Jdo,CHm fruélthus pe'der~7 Ftmdo dato Itftimato in dO-1 ti/'us) &amp; domo cum affixt:.
lem qu;r,ndo depcatur IllH- 16 Fi!ij nu!!um folulmt l/fudtdimium.
Il miUr11.
8 Refolutio contraE!us non im- 17 Fruélus legitimlf non depedit dominij trajlationem.\ hentur-p rop ter moram, fld
9' Dehitore intrn anmem ex
ex lege.
•jlatuto retrahente de/leturl18 Supplement; [rué/us à die
ah initia 1;r,lIdimùem.
morlis achentur.

'1

1

Vidam fundum pro legitima &amp; fi. uétibus
dedit in [olutun1 fi-atri. Erat fundus ille
~~~ in territorio de Figanieres: eiu[dem ter~
ritorij loci domina fruétuum lauditnium
libi deberî apud Proprettorem Dracen[clTI conten..
debat, cùm fruétus ex mora debeantur , qUet vt
cuique nociua efi:, ita hxredi ad laudimij imlTIUnitatem proflcerenon debet. ~auis enim nouus em-:

DECISIONES.

7?

phyteuta lauditniu~l nece{fe habea~ per[oluere domino, iuxta glof[ ln 1. final. C. de lure emphyteut.
tamen hxres fratriindemnitatelTI prxftare teneretur,
illique in con[equentiam, dilatio effet compendio :
nec nOUU1TI efi: alian1 elfe rationelTI fruéluum &amp; le ..
gitim~ ~ cùnl hxc in boni~ h.abita ratione n10nis
patris , fruél:us prx[entis temporis [oluantur , vt
[~piùs Sen:ltus Aquenlis.ccn(.uit. Pr~terea imtnunitas illa laudinlij circa legitin1aln recepta odio{a dl:,
direéh[ql1e dOlninis danlno[a admodum, proinde
firiaè interpretanda, neque ad fi-uél:us protrahcnda, 1. fin. §. fin. vbi Bartol. ft de eo quod certo 10c.
licèt aliàs accdIio naturaln fui principalis induat :
cap. accefforiun1, de regul. iur. in 6. His rationibus Proprettor pro diéta domina pronuntiauerat.
Rcus prouocat ad Senatu~11 , &amp; de fruél:ibus legitin1:!: nullum deberi Iaudin1iuln inclan1at, CÙIU ~a­
den1 ratio legitün~ &amp; fruétuutn e{fe debeat : at con,fiat ex Legitima non deberi laudimiulTI; tùn1 quàd
ex cauC1 necelfaria fiat tranllatio, vt notatur per
BarroI. &amp; alios in 1. &amp; ideo, de condiét. indebiti.
Auffrer. in qUetft. 75. qua:: neceŒtas in fruél:ibus
quoquelegitit:n~ ver[atur, Auth. nouiŒma, C. de
inoff. teft. Tùm quod in nouan1 per[onanl fundus
non tran[eat , qui 111agis continua re don1inil1111
qu~nl denuà [u~cedere dicitur , vulgo leg. in ftlis,
vbl Angel. de !tb. &amp; poft. quod talnen videlicct
tranllationen1 in extraneum ad laudin1ij exaébonen; noftri de~derant, in 1. 1... C. de iur. emphit.
Ideoqu~ tradltu111 efl: poft Speculatorenl in §.
nuuc ahqua J nu. 24. de locat. fi fundus à patre de-:

,

2..

3

45

6

-

f

J
.~

�So

FRANCISe! STEPHANI

1 tur iLl dotelu x!l:itnatus, e~ x!l:imatione qux fadat
elnptiollem, laudünimn domino deberi, cùln in
Inaritum dominium tran[eat, 1. plerumque, ff. de
iur. dot.l. quoties, C. eodenl: [ecùs ~ inx!l:im,a~us
detur aut a:1timatione ea qu~ non facllt Ven~1t10nem '~ut emptioneln: licèt 1a[on in 1. fin. C. de iur. ,
emphyceutiCO, nu, 49. indHl:inél:è non dehel~i ce~­
[cat. Qlt~ opinio à noftris non eft prohata, qUI~quld
Molin. cOl1lmini[catur in 2.. parte con[uetudlnuln
1 PariL §. 5~' nu. 41. Neceniln rc[olutio contraétus
dOluini; trani1ationenl inlpedit qua: ex puro conrraél:ufit, vt in paél:o addiaionis in diem &amp; tegis
cOlnmifforix videre eft; nec XqUU111 effet laudinlium
dfe in pendenti, donec conil:aret, an ager, an eius
~fi:imatio debeatur mulieri ; vt in lÎlnili euincit Tiraquell. de retraét. conuent. §. 6. gloif. 2... nu. 20.
iunéUs his qux ip[e tradit eod. tit. §. 1. gloff. 7. nu.
, 14. &amp; 15. Sed.&amp;no!l:er Senatus [olemni &amp; purpurato [enatu[con[ulto cen[uit in fpecie no!l:r~ legis
municipalis, qua perm~ttitur debitori l'enl à creditore captam intra annu-reditnere, laudinliuln deberi, licèt ip[a Iege fiat re[olutio) 17. Marti; ann. 1570.
Hxc obiter. Ergo legitÏ\11.x non1ine emphyteuticarij fl~di faéta tranflatio domino nullum qUa!rlt
laudimiunl ,quod &amp; ad fruétus trahi dehet, q ni
10 cùnl ~ccedant rei v~ili~ifa1i vt eH: ~ legitima ,
I l Bald. ln 1. non dl: amblguünl, f[ fainil. erci[cund. rem augent) eiu[que pars dicuntuf, 1. iten1
veniunt ) §. fruaus, ff. de petit. ha:red. eadem erO'o
ratio habebiturvtriufqu'e , ne eademres diuer[o i~'e
!=en(eatur,1. eum quia:des, ft de vfuc.ap. idebque
in!.

D E CI S ION E S.
SI
in 1. fi nlarito, §. fin. ff. [olut. nlatrÎlnon~ traditum
dl [oluta dote, ad fi-uétus aétionem de dote conl- Il.
petere,~ cùnl dos fruéhb. augeatur,&amp;litquid vniuer- 13
fale:infertquehinc B3.rtol. ind.§.fin.ea qux de dote
dic~1l1tur~&amp; de.fi-uél:ibus quoque dici, ad quos priuilegla doubus ln'ogata pertinent. Bart. Socin. con.
93. nu. 14. vol. 1. videturquein eanl rem tex tus in!.
affiduis, C. qui potiores, ibi, hxc autem ad dotenl
tantùnl , &amp; ibi g~o{f. in verbo, &amp; eius augmentum,
qUa! alle.gat §. ahu~) de ~qualit. dotis, col. 7. Augmentum auteln lnterpretot additamentum non
tantù~, [e~ &amp; acceffionem fruClus , vt dt Gngularis
glofI: .111 1. euapl) C. de iur. dot. in verbo;) additafl;enn. Ex qualegeid elicitur, non ad dotem tantu~ ".[ed ad fruétus &amp; acceffiones garl aétionem.
~lnc.lnfèrt.Bald .. nu. 4. ihi ) ftatutulll in principali
v~d~nre~eUtumln augtnento'quod maxif\1è in iudIClo vllluer[ali l'eceptum dl:. Roman~ con. 4 60 •
nu. 4· ~, 5· qu,o fruétus proprit augmentum dicuntur.. Boer. declf..1.1. 9 . BurdegalenG [enatu{con{ultoi i
decl[um tefiatur,doll10 vendita velfundo
4...
d 'b c. .Ll. b
CUln pen.enu us rru~d us,deh~xj.s laudüllium debe- .'~ ~, . \.
n,Ccquod
1. cxtera,.
§ ho c Sena- 1 5
nfi 1pars lint l'ei venditx
"
~u co u tum, &amp; §. [~d li parauerit, vbi Alberic. de
pendentes ff.de rei vindl'c'1t
filegat.1l.l.fruétus
' r..
Î.;)
.\0. Id' vero
'lngu an. relponlo
confirnlatur ,.
1 fil1 · ft. de ·r eqUl-.
b'
ren d. reIS, v 1 pro[criptis ab{entis bon'IS, li'
1 Intra anllum reueœatur,
·
.
T" eadem recuperat ) quod ex Interretatlone ralanllnlp ad [rué\: ill
P
cept
h'
.
us 0 anno per.ft oSli~rotra !tur:' &amp; in Lfin. fi'ument~ vrhis Con-:
ante b. 11 •
Cod
. pœna dupli'ln eUIU confrituta
0

o

L

•

''''='

�8:.'

FRA N CI sel STE P HAN ~

~

qui pecunian1 ddHnata1l1 elnptioni frumen.t1 Con ..
fralltino olitani auocal1erat. Ad lucrum euan1 pep. et , Il"cèt illud extra rem lit, &amp; fi·uétus
ex
. perrIn
cunlX
"
i {a re procedant, 1. v[ura, de verbe ligll1ficat. Faàunt notata per Ioannetn Al~drxam in reg.ac~effo.
d ereg'ul. I·ur. in 6' .
&amp; ln l. fi conuenent
18.
nmn,
.
§. 1. if. de pigno ~éHo. v{ufruétus .qul p~fl:ea .~ccedit pignori erit, ltcet nuda propnetas plg~or"~ ~ata
fit. Nec ohilat quod (upra diccbamus, laUdl~1J I~l­
tnunitatem odio{aln; potiùs enin1 dus e~aého Odl~­
[a effet, contraque ius naturale ',. qU? hbera on:111a
prxdia dicuntur , 1. al~i~ls ,C. d~ 1e~ult. &amp; aqua. Sed
( 6 &amp; filij nullum pro lcglt1ma lau~l~nlu"l? (ol~unt, non
dn1 iure iminunitatis aut pnuI1egIJ, qua111 quod
continuare Inao-is quàln de nouo quxrere bOnOrU111
paternorum d~11iniun1 dicatur ~ d. 1. Î1~ (uis, quo
c:.t[ures fauorabilis dicitur ,1. qUI exceptlone) fI'. de
condiét. indeb. glo{f. in cap. pafl:oralis, in verbe
quaG, ext. de decin1. Nec offendebamur ~o quod
17 mirUln in l110dum videbatur cau{am aétons fouere,
~1" 7' videlicet legitimx fl'uétus ex Inora deberi : nec eniu1
~~,. verUln efl:legitimam eiu[quefi-uétus proptern10ranl
/
deheri, cùm lex legitimx fruétus filio deférat) 1. Pa..
pinianus. ;. vnde fi parens, de inoff. ff. idque exenlplo [upplementi J in quo non niG poft petitionell1
1110ra dicitur ab hxrede contrahi, gloff. communi~
ter approblta Jin 1. fcimus, in verb. ip[o iure , C. de
inoffic. cuius tan1en fruétus à die mortis prxfiandos
'18 Senatus nofter [xpè iudicauit: qu~d fusè docet Rip.
. in!. in quartam , ad 1. Falcid. ergo placuit de fruétibus legitim~ non ?1agis l_~u~imiulll quàm de legi-

D E C 1SION ES.
g3
thna deberi, die 3. April. anno 15 82... litis enarratOre O. Chriilophoro à Forefta Barone TrirenG,
U1e Pradide.
i

ADDITIO.
Audimia nèque pro legitima, neque pro re 10 dotem
J conitituta mulieri debentur, non alia ratione quàm
quod in prima inuefritllrx appellatione contineantur.
Non ergo cen[ctur alienatio aut dominijin alienas mal1US
trantlatio: &amp; debenturtantum ex vera venditiolle, qua:
conftat ex pretio ~non autem ex alijs alienationibus qua:
Verè'11011 facÎunt venditionem. ~are merito qltxutum
an dcbealltur ex permutatione , ex donationc, legato,
re feudali, &amp;trall[aéHone: in quibus qu:dl:ionibus Molin. ad llau[eam in con[uetud. Pariuen[. §. 1.1.. &amp; ' Chopi-.
nus de legib. Andium.
F. Fortills 1 C .

1
ca

-----------_._.---------------

,

DECISIO XXI.

De fil&amp; induftria &amp; negotiatione , "Viuo parente, de /Ïl4
;ecunia exhihita. eAn il/ius fit al/qua hahend~
ratio J in comput4tÎone legitim~ àfratrih~s
•

petltte~

r''''1

Syllopfis X X I. De€ifioni~

Blfres çeJtnao nomiffA pro',
jolu/ione ügiti11l~ an li6e-1
rftur.
,
2. cefs~o" aE1ionum ti6erat.
7
3 L~gztlmI}Jebe/lJr(x n~mi"l
m6us.
8.
4- Httrts flAtuto potej} legiti-'
mlJ~ Joluere., Rut in /zonis,' 9
'j[

R~pletio legitim~ fieri J('6et ex fo6jlantia &amp; cor/o ..
ri6us htereaitarij!.

Lucrum ex pecunia patrisil" jilio eftproftéNtium.
Filius/ami/jas Unetur ope..
fari patrie
Indujfria fi/# ~egotÎlmtjs
, IINJ~n PUllntll,
1 unfetllr If,du-entitiA..
J N~mJnlf fion font immo6ililJ. 1 g LNçn1fœnoris cft ignllIlHm'.
L

li

�8:.'

FRA N CI sel STE P HAN ~

~

qui pecunian1 ddHnata1l1 elnptioni frumen.t1 Con ..
fralltino olitani auocal1erat. Ad lucrum euan1 pep. et , Il"cèt illud extra rem lit, &amp; fi·uétus
ex
. perrIn
cunlX
"
i {a re procedant, 1. v[ura, de verbe ligll1ficat. Faàunt notata per Ioannetn Al~drxam in reg.ac~effo.
d ereg'ul. I·ur. in 6' .
&amp; ln l. fi conuenent
18.
nmn,
.
§. 1. if. de pigno ~éHo. v{ufruétus .qul p~fl:ea .~ccedit pignori erit, ltcet nuda propnetas plg~or"~ ~ata
fit. Nec ohilat quod (upra diccbamus, laUdl~1J I~l­
tnunitatem odio{aln; potiùs enin1 dus e~aého Odl~­
[a effet, contraque ius naturale ',. qU? hbera on:111a
prxdia dicuntur , 1. al~i~ls ,C. d~ 1e~ult. &amp; aqua. Sed
( 6 &amp; filij nullum pro lcglt1ma lau~l~nlu"l? (ol~unt, non
dn1 iure iminunitatis aut pnuI1egIJ, qua111 quod
continuare Inao-is quàln de nouo quxrere bOnOrU111
paternorum d~11iniun1 dicatur ~ d. 1. Î1~ (uis, quo
c:.t[ures fauorabilis dicitur ,1. qUI exceptlone) fI'. de
condiét. indeb. glo{f. in cap. pafl:oralis, in verbe
quaG, ext. de decin1. Nec offendebamur ~o quod
17 mirUln in l110dum videbatur cau{am aétons fouere,
~1" 7' videlicet legitimx fl'uétus ex Inora deberi : nec eniu1
~~,. verUln efl:legitimam eiu[quefi-uétus proptern10ranl
/
deheri, cùm lex legitimx fruétus filio deférat) 1. Pa..
pinianus. ;. vnde fi parens, de inoff. ff. idque exenlplo [upplementi J in quo non niG poft petitionell1
1110ra dicitur ab hxrede contrahi, gloff. communi~
ter approblta Jin 1. fcimus, in verb. ip[o iure , C. de
inoffic. cuius tan1en fruétus à die mortis prxfiandos
'18 Senatus nofter [xpè iudicauit: qu~d fusè docet Rip.
. in!. in quartam , ad 1. Falcid. ergo placuit de fruétibus legitim~ non ?1agis l_~u~imiulll quàm de legi-

D E C 1SION ES.
g3
thna deberi, die 3. April. anno 15 82... litis enarratOre O. Chriilophoro à Forefta Barone TrirenG,
U1e Pradide.
i

ADDITIO.
Audimia nèque pro legitima, neque pro re 10 dotem
J conitituta mulieri debentur, non alia ratione quàm
quod in prima inuefritllrx appellatione contineantur.
Non ergo cen[ctur alienatio aut dominijin alienas mal1US
trantlatio: &amp; debenturtantum ex vera venditiolle, qua:
conftat ex pretio ~non autem ex alijs alienationibus qua:
Verè'11011 facÎunt venditionem. ~are merito qltxutum
an dcbealltur ex permutatione , ex donationc, legato,
re feudali, &amp;trall[aéHone: in quibus qu:dl:ionibus Molin. ad llau[eam in con[uetud. Pariuen[. §. 1.1.. &amp; ' Chopi-.
nus de legib. Andium.
F. Fortills 1 C .

1
ca

-----------_._.---------------

,

DECISIO XXI.

De fil&amp; induftria &amp; negotiatione , "Viuo parente, de /Ïl4
;ecunia exhihita. eAn il/ius fit al/qua hahend~
ratio J in comput4tÎone legitim~ àfratrih~s
•

petltte~

r''''1

Syllopfis X X I. De€ifioni~

Blfres çeJtnao nomiffA pro',
jolu/ione ügiti11l~ an li6e-1
rftur.
,
2. cefs~o" aE1ionum ti6erat.
7
3 L~gztlmI}Jebe/lJr(x n~mi"l
m6us.
8.
4- Httrts flAtuto potej} legiti-'
mlJ~ Joluere., Rut in /zonis,' 9
'j[

R~pletio legitim~ fieri J('6et ex fo6jlantia &amp; cor/o ..
ri6us htereaitarij!.

Lucrum ex pecunia patrisil" jilio eftproftéNtium.
Filius/ami/jas Unetur ope..
fari patrie
Indujfria fi/# ~egotÎlmtjs
, IINJ~n PUllntll,
1 unfetllr If,du-entitiA..
J N~mJnlf fion font immo6ililJ. 1 g LNçn1fœnoris cft ignllIlHm'.
L

li

�,

FRANCISe! STEPH~~I
-4,
, , - ' 1 ln t'ne nlfToltlfre.
1 1 1IIJIIJ1r1~ INçrllm J» nYfI t.:)
,

s'

.

J"

.fI.

tTto IuatUS IJ&gt;'
IndHfl.ri~ oHnndo

d'J·

11 hll-/

1A
.,.

EmeflS

,

_ 85
1i.oxalibus) C. &amp; eum de fubftanua Zk corporibus 6
hçreditarijs repletio fieri debeat. Ergo &amp; de aéHo_
llibus quç [unt in hçreditate ,1. [cirous , §. repletio_
t}em, C. de inoffic. Addebam exaéta beneficio ceCtionis pecunia, folut6que in nUl:nmis per hçredem
legitimç rdiduo:&gt; vniformem elfe folutionem. Secunda àllbitatio longè Inaior propter 110ftrorum
diuetIas opinion es : nec enün defunt qui filij diligenti~ lut indu{hi~ nullam rationem habendanl
cen[ent, li de pecunijs paternis negotiatus fit:&gt; lucrûmque omne cenCeri profettitium:&gt; 1. certum ~ C.
fa.mil. erci[c. S. fancitum:&gt; per qua~ perfonas nob. 7
.-Lcquir: apu~ Iu~inian. 1. ,ex r~, ff. de vfufr. Speeulator tlt. de ludlC. nu. 14.1. fi Ita, ~. fin. de v[u &amp; habit. Filius enim tenetur patri operari.Angel. con. 8 5. S
nu. 2.. &amp; 3. idque videtur innuere glolf. in 1. cùm
~porte~ , in ,verb. ex dus fi.lbfiantia) de bon. qua:
lIb. Salicet.lll d.l. certum, nu. 4. Banol. vero in 1. 1 .
§. nec Ca{l:ren~e,)de collat. bonolum. COlltrà, qu~­
~tum ex pecunla paterna, vt profeéHtium'patri qu~fi autunlat, excepto quod filij laboribus &amp; indulhix
concedendum dt Id enim cen[etur aduentitiun1
§ .. lieut "per quas per[onas, fruétuumque tenus pa~ 9
tn qu~ntur, ne ..lugea! filius, dùm proprio labore
quaditUln ab ~hJs p0!Ederi illtuetur, 1. cÙln oport~t, C. de ~onls .qux hberis. Lahore &amp; indu{tria diC;nlUS! ~~I~ e~ln1,G nllll~s aut minimus labor, nuIlaque penitus a fiho exhlbeatur indufiria? putà fi
paternanl pec~nian1 apud argentariU111 fœn~ris
c~ur.1.,d~po[uent; fœnotis autem lucrum icrnauum IG
ait Plullus Ho
' . calu
r 'II d
b
~
.
c enlln
l ,LI , amne ad patre,nl -:

•

AluttllS !(CllmA,
.

unflturfo.o nomt~e emerl'.

5 Frnur qUI negotllttur cen,
l folur foo n,mme neg'.
, JI. limA, qui n(tfo,13 PUUfUA
.:)
"
, tin/Nr ,Ir~fomttur [lib no- fI",rt.
1:'

L

flm

/1

,.:.v
rnlto.

1

Irca [upplctnentUll1 legitim~, de qu~ ~ge":
batur, de duo bus potüIinlu~ dublt~a:
tur. Primùm , an de nomin1l1us prxclsc
1.
legitima pndtari debe~t ab h~r:de, ft pa:, ratus a61:iones cedere pro port1one\deb1t~, Et pl~..
cuit h~redeln cduone liberari: vulgo fiqUldeln dlci Colet acl:ionum ceffione quem liberari, &amp;: eo [010 tcn:ri quod aétiones &amp; non1ina lint in h~re­
ditate, L' quod debere, if. de pecul. 1. quod fi in
dien1, §. lulianus, de petit. hxredit. C:a~et. cot~.
1 0 9. nu . 7. &amp; 8. Corn. con. 148 . vol. 4· lbl, Inagls
3' autem inclino , &amp;c. At hxres 110minu11:1 ,çcian11egi, timam debet, eo [010 quod per aétionelu ip[a no- ,
n1ina habere videatur,l. qui attionem) ff. de acquir.
rer. domino Hcet quidan1 ex DOlninis dubitarent~
~ quod lege non:ra n1unicipali poffit hçres i~ bon!s aut
pecunia legitin1alu perfoluere.Ergo fi veht aa!ùn~s
cedere, bona transferat neceffe dt, he partlll1 ln
atHonibus Gue bonis, partim in pecunia legiti111anl
s perfoluat. At ego inftabaln ) legem noftram de in1n10bilibus loqui) in quorunl nU111erO n0111ina non
Cunt , &amp; tertio.tl1 quandaln conftituunt Cpecieln,
1. à Dino Pio) §. 1. de reiudic. eaque interpretatione
d011.andanl , quç ulil1ùs l"dat ius C0111mUnel l. 1.' de

ut

'~

....

Di E ~ 1:SION ES.

~

L

3'

�FRA N C 1sel STE P HAN l
.,
pertinebit. laCon in 1. illud, 11~. 7. Cod. de col~a~
eoque pertinetiglolf. in d.l. ~U1~ oportet, &amp; dta.
86

§. [ancitum, perpendendo dla~On~n1 ( ex } qUa!
cau[amünmediatam denotat, vldelicet lucrum ex:
re paterna, n011 ind~i1.rja~. Et Çan:è q~antul? indu(hia: tribuatul', ni1ill ceru tradt potefi. SOCln. con.
I I 19%.. nu. I. vere quantum auteln, vol. %.. $ed to~
tum Iudicis arbitrio committitur , conliderata pecu.nia! paterna! quantitate, &amp; filij indufiria. R0111an.
Bald. in AutH. ex teframento, nu. J' 3· Qgod vero
communiter pafi: Barrol. ÈvxÀc:t'TEI dünidium lucri
. indufi:ria! tribuere [oIent &gt; Be ditnidiuln peeuniœ)
arg. 1. cùm duo bus, §. fi in coëunda., if. pro [oc.
1. I. vbiBartol. poll: gloifatn, C. pro fodo , alijque
non pauci, quos refert &amp; [equitur Molin: üft{aétat.
veut. nu. 5Q 4. locum habet in dubio, vbi certo ex ...
plorari fili; non potefi:indufiria. Dec. in d~ 1. illud,
nu. I l . vbi Ia[on nu. 7. vere [ed tu confidera. Cra...
uet. con. 165. nu. I. Id vero tùn1 procedere, quidam ex DOmillis opinabantur, cùn1 pecuniam dedit pater filio ad negotiandum, qua in fpecie flofhi
Ioquuntur; longè aliud, fi filius acceptam dam dI
patre peeuniam Cuo namine negotiatur. Ego vero
Il. etiam in hac Cpecie indufi:ri", habendanl effe rationem dicebam, Cllm (emper caufa fub{it indufrri~:
Vt doaè &amp; fingulariter Banol. Socin. con. 9%.: nu.
17. &amp; 18.lib. 1. tradit, quem[equitur Decius in d.
l.illud~ nU',lo. inhn. ~od v~ro [uJr~ ex Cententia
Banait d~eebalnus.&gt; Roman. tumrintum procedere
. faifo cenCet,in d.Auth.ex teftaltrento, cunl commu.

..~i nomine&gt;patris videlicet) ~ [uo) negotiatur) non

D ECISI ON ES.
i1
~ {i~pliciter cùm paterno nomine videatul' negotlan, l. poft n10rtcm, §. 1. &amp; 1. fin. ff. quando ex
faa. tutor. vel curat. nam qui ex aliena peeunia ali- 1 )
quid agit, ccn[etur in dubio proprio nonline) non
alieno fàcerc, 1. &amp; magis ,fI: defolut. vt &amp; quis di.:.
dtur rem comparare proprionollune, licèt ex alie- 14
na peeunia en1at, 1. li vt proponis, 1. fi ex pecunia,
C. de rei vindie. Et li alter ex fratribus de pecunia 1 5
comtnulli negotiet~r , proprio nOlnine id faeere
intelligitur, Bart. in 1. Titirtm &amp; M~uiuln, §. altero
de adminilt. tutor. Diél:a!vero lcges poft: mortem,&amp;
fin. , d~ adn1inifiratore neeeifari6 , non voluntario,
vt dl: filius, intelligenda! [unt,qui non fabriles operas, [ed ob[equiales patri prxJlare tenetur. Iafon ilt.
d.l. ilIud, Socin. d. con. 91.,. nu. 15. circ. n1edium,
~rg.l. oper~ : ff. de op. libert. 1. fi non [ortem, §.
hbertus, de con. inde idque fui pœnitens Roman.
cenC~t con. 46?, nu. 5. infin.Q.lod fi proprionomine fihus negouetur, t{)tum fibi qu~rit; 1. iden1que,
§.li nlandauero, 1: fi vnus ex [ocijs, ~. fi quid vnus,
ff. pro [oc. Bart. ln d. 1. quia poterat, §. final. ad
~.rebell. Roman. &amp; Ia[~n in d: 1. illud. Si vero patus,lucrum omne patn quxn receptum eft apud
onlnes. Ron1an. Angel. d. con. 85. nu. 2.. d. con.
4 6 9. nu. 5·.Ia~onin d. 1. illud, Crauet. con. 16 5.
~l~. 4· Dectus ln d.l. illud, nu. 11.. vbi Molin. cùm
fih~s eo ca[u ViCelTI obtt.11eat inJlitoris, vel màndaun) a~t.procuratoris, 1. quod proeurator, lI: de procur~t. nl{i p~t~r( dicis) cauCa &amp; perfunétoriè nomine
;u~.ll1~ifet ~hUlll negotiari, quo pleniùs illi ereda~. tune e~1?1lucr~111 diuid~nduln ~ poIl: Bart. &amp;

�FRANCISCI STEPHANI
Bald. Socin. tradidit, in d. con. 92.· nu. 1 5· ne a-él:us:
a entiutn Cupra voluntatem op~relltur ~ 1. non o~~ rr r. t pet ' Ergo.,placult 11lduŒnx
nullam
, nlS ) II. 11 cer .
.
.
. ln
hac fi eciehaberi ratione, quod fihus patns no,m~l1e
ne o~iationem exercuHfet, referente ~. P. Chel~a-­
g 6 . Aprilis 1 582.. lne prxlide ) ln Attefratlono,
num Decllria.
88

~DDITI0.

It aliquando Colius indufi:riz' ~ura magnum emolu,
mentllm in focietate, &amp; induilna przpon~era.t rebus ,.
&amp; hofi:imentllm dl: pro pecunia ~ lucr~m denl~~l'~e,~ccele ­
rat indufrria. ~is non in~ufi:rium fi11l1mfamlhas 19n.auo
&amp; rorpenti fratri in ql~lit1s p~zferat? Nam &amp;' ope:, Il}f~.
fucos ignauum pecus a przfeplb~s ~rcent. Ego f~ne fzp e
confnll1:i,. &amp; diligentiz &amp; induilnx 10 co~putatlOne paternz hxreditatis, ex illo Cranetz coniiho. Admone~o
etYo in Gallia ex generali confuetudine omnia filiosfamili~s ftbi non patri &amp; omnino acquirere,fiue ea fint aduentitia,ve1 caCl:renfia,vel quafi ir): proprietate &amp;in;vfufruélu.
Boërius ad confuetud. Biturigum, de iure &amp; frat. ·perron-.
gloff. I. Cha{fan. in tOllfuetud~ Burg~nd. §.
ie. aes enfll-ns a'eplufiellrs liéls, inverbo, &amp;ftJlt les fi; tls. ~~1l­
quam Ji ex pecunia parris acqui1Îer~t, vd x. rebu~ ~IUS ,
€:enfetu,r id:profeétitium, &amp;' omne lllud' atn acqUlfltur,
in cuius dl: potdtate. Ergo &amp;- in profefritij s antiquum ius
acquirendi manet illibatum, vt hic. Sed fi fine mandat?,
negotiatus füerit , indufrria filij confideratur, atque arbl..
.
. .
,
.
tno negotlum commlttltur , quantum prZCJpuum ex eo;
luero fupra alios fracres debeat reportare, vt ex variorum·
Interpretum fententijs colligit Cha{fan. in con(uetud.
Burgund. ad d. titul. des ~nfans d~ pluJi~Nrs lias, §.2.. ad·
'erbu:m ne p~rticipent p(Jint) vere. '11010 hic rellilquere.

F

DECISIO

DE CIS IONE S.

D E CI S 1 0

X XII.
\

eAn fubftitutio brcuiloqua fideicommiJJariam contineat ob adiedionem claufo'~ codici/Jaril
teftamento faéldlm.
Syrwpfis XXII.Decifionis.
1 .1tuÎproctft [ubjlitltfio in

-

&amp;"'-/

flitutionis aenotat feetm.
fom vulgarem.
dumetiJf,m obliql-'um.
%. SubJlitutio in du6io unfetur~ 9 Cllf.ujulll- c,qdicitlaris direJ,ir~l!Il-,
1 rc[fll verbll infldlit.
J DireEf'è fo/;j1itN~~do tej1a- ' JO ~er/;n:ill/lvulglf,riter,t:tl'or non pr4fjumttur velle j ptllllrtur, &amp; perftdeicomjideiAmmittere.
1 mijfom , quia aemtant.
4 CIRufol1l codicill/lris non I I Yer6a, Omni meliore moniji in aefetlum /olemnitlJ-1 do 6- viII.
tis operatur.
1 t reYba, 'VIZ/et autvtftl~/;it.
c!aufo~/f, codici!!lIris eft ~all 3 SUbjfitutio recipro.c/f, dJUl ..
executt.onem vo/untAtts, ftlll çodicillari jleflitur.
non. ampliationem.
14 Yalet. ver6u11ll t futNrufS
'Er~ullot[ltt:"fobJl~/~tio Çn,pAX etiam lempus fignificat.
eft-fidetcommifù , propter' 1 r Claufo!a coaicil/Rris
'Verhu~ C011'JJme ,SuhftitfJO.1 qUIlNdo ~ ~x volunt/f,U
7 re!bat!!a~ Vos inuùe", foh-I ",ut ex j1Jlo NotRriorlHH,
./111110 , qUld optraHtur.
1 Et in Additione.
S Primus grll-dus ohliqlufob-

r

!

t

d

VidalTI ventrem vxoris inLl:ituerat) &amp; li iit
pupillari ~tate decederet line liberis;) filias
lilTIul &amp;vxorem,ea[que inuicem [ubLl:ituit:
qU?~ {j ~on effet grauida vxor,illas ex xquo h~redes
~eCl.t Inulceln ~ vtprœn1ittitur ( verba fi.lnt tellatoris)
lllUlceln [ublhtuendo: addita deinde cft in ima cera
M

1

•

�FRA N Cl sel STE PH ANI
claufula codicûbris, Si non valeat vt teIta,mentmn,
valeat vt codicillus ,donatio cauCa lnortis, aut alia
voluntas vltinla , &amp;: omnin1eliore modo quo valere poterit, habd,tque de cxtero robori~ perpetui
hnnitate111. Cùnl vacuo ventre effet muIter) hxredes infiitutx hxreditaten1 adierullt: deceŒt altè-r'a
lineliberis, dHlraétis fert omnibus bonis, qua: (uperfhtes à poffefforibus vindic~bant, tan~ua~1 re.iHtutioni obnoxia, qui nullum Indre fubItltUtlOnl fideicomn1Hfum acriter contendebant) [\lbilitutione
reciproca v[um tdlatosenl) qux in vulgarem tan1 tumtnodo ca[un1 fa6l:a intelligitur) 1. ianl hoc iure,
ff. de vulgo tt'tm quod in dubio fubItitutio direCta
1. il1terpretanda lit" cap. fi pater J de teframent. lib. 6.
tum quod pr~[umatur teftatorenl direaè (ubftituen3 do fideicolnnlittere noluiffe ) Bart. in 1. Lucius) nu.
2.Q. ff, devulg. quenl nofrri communiterfequuntur
Iriterpredites, l.qui plures,ff.eod.de onlni cau(1. defcendente ex fubftitutione direéta. Ego ( '\Tt Accurf.)
quacumque cauCa portionen1 h~res prxtermiferit,
nec Beai Ut bftitutionctn reciprocanl vi clau[ulx codicillaris teltamento adieétx a{feuerabam , pofr Dedum in 1. precibu~, nu. 18. de imp. cùn1 talis claufula non n-iG in defeélul1l. rolenlnitatis atiquid operetur, &amp; ex voluntate teil:a.toris , nec pra:ter illius ill4- dicium, illoque ca[u vim totan1 tefranlenti in cau . .
(am codicillorum &amp; fideiconlmiffi conuertit, non
~utat~ fOrnlé\. At valuit tei1:an1cntum in hac fpecie,
dlfeél:aque [ub!1itutio , de qua Cola cogitauit teft~­
tor,non de fideicommHro.AdditDecius talem clau&gt;fulam vtacceiforiam ad executionem) non r1l}plia:~
,
90'

D E C 1 S ION ES.
9l
tiOneln voluntatis pertinere. Clenlentitl. 1. in fin.
de pr-rbend. Idque videtur Baldus longè ante eUln 5
cen[uiIfe in con. 170. QEidaln Nicolaus nu. 8. 9.
10. vol. 5. Nec illld omittendum eft J diél:a111 clau[UI:;t111 nullull1 pra! feferre argU111entun1 voluntatis
t~~ato~is) cùnl de çonfuetudine T abellionum potIUS quam de voluntate tefiatoris &amp; iudicio tefl:atortun adijciatur: "Bano!. in 1. 1. nu. 10. in fin. quem
Alexander &amp; ah) 110n pauci fequu11tur, quos refert
Curt. iuniorin Auth. ex caufa, nu. 74. C. de lib.
pr~t. Contl'à fubfiitutx in breuiloqua 6deicomn1iCC1naln non contineri , apud nol1ros non Gne COl1. _/tr{)ue~{ia receptun1 dicebant, Vt aplld Iafonem in
l. Lu,Clus) ff. de vulgo ConaC in 1. 2.. Cod. de in1pub.
&amp; alios non paucos videre eft; idque non defèél:u
~oteftat~s conti~gere , cùm capax fit fideicommiffa- 6
llX, quod verbls cO,1111nunibus concipiatur, Ced ex
pr~fUll1pta tel1atons voluntate, vt Gratus tradidit
~n_co~l. ,8. nu. 1 3: qui in dubio direélo [ubfiituere
Inlelhgltur, d. L ~a~n hoc iure , in principio ) &amp; circa
fin~m,G non pareus vol~ntas refragetur, Vt hinc appareat Cal1C1~ hanc tota conieél:uralem e)fe. At tra~1:us temp~ns.qui c~mpendio[~ indl:, fideicommifnon tanllnduclt ( quod &amp; purè concipi poteIl:)
quan1 vol,untas tefratoris: qux ex i110 arguitur. Sed
non ~efi~lunthic conieéturx: nam vtabilla rima
incipiamus, li po!lhumus intra /uberfi ~nl &amp; fine hbcns decefferit, controuer[um licèc
t~t:~[~~o~r?s num, poft pubertatem videatur teffrhltll1ffe pupillo; ego tanlen procliuior [UlU
n e verba xc ;) &amp; lilue l'b
' qux acl tam rarum ca1 ens,

un;

~~~ihtut1one

M

.t

•

�,

!'lI

'

FRA Ne Ise 1 STE P HA
Cum, quo pupillus poœfr generare , refern non dcbent) 1. iura. cum d:.tabus Il. Cequentibus) ff. de f~­
gib. otiofa, fint) poft pubel'taten1 ~eftatoreln Cub.Lh,.
tuÜre, viderfque 6.élan1 compendl0[aln, ,non ~lfe61an1 pupillarem. Cafiren. con. 4,· 2... vol. .Gal~aula
in 1. Centurio) nu. 314 . ff. de vulgo Efique Intel pretanda coniuntb pro diGunéta , quidquid Corneus
con. 61. in 1.. parte vol. 2... Ccriptum reliquerit, ~rg.
l: Cxpè de regul. iur. 1. penult. C. de verbe {ignlfic~
aliarumque legum quas refert {uprad. con. Cath.
Huie vero fubllitutioni adieél:a dt reciproca,quo caCu fideicolnmi{farianl in ea contineri 0 n1nibus ell: in
7 confdfo, vt dotet Ripa in!. Lucius 2.. ff.de vulgo nu.
4 6 . vt alios omittam, quos refert MantÏca de coniea. vlt. volunt. tit. 4. l'lU. 6. lib. 7. Vltimus autelU
gradus reciprocx ita conce~tus ( vos inuic~m, vt
8 pr~nlittitur) fubfi:ituendo ) lat fu'perque atgult qualisJuerit tefratoris in [ubfi:ituendo vol un tas; vt enÎln
in primo gradu [ubfi:itutionis o?liquè) itain [~cun­
do fubfi:ituit, arg.l. 1. Cod. de unpub.ldque luuat
prxfumpta ilb repetitio conditionis, fi Gne liperis,
iuxta glolfam in 1. conditiones qux extrin[ecùs , if.
de cond. &amp; den1on{t. Cafrren( con. 410. qui legeln,
fub conditione, de hxred. infht. ad vuIgarem fub{htutionem pertinere cenfet, ex qua conditione induci fideicoml'niffUln receptius eft, per 1. final. §. fi
ver61narit. qui pet. tut.quod &amp; eo prx[umitur quod
ventri prxditto prxdileélo pel' fideicommi{fum pa9 ter (ubfiitllit ) arg.l. Publia, §. finaUf. de condit. &amp;.
demonftr. qu~ fi ceffarent coniea~r;r, illa refiat infpeétio, nùm per clau[ulam codicillarem tefiameato
91,'

DE CISIONE S.
'93
adîetbiin dicaturfideicomnlifI'un1 reciprocum continerc; &amp; certum dl: dirc6ta verGa per claufuhlln codicillaren1 inBeui vt glo!f. Gngularis in 1. verbis ciuilib. ff.. de vulg; qualu fequitur B~ld. ib. alijque
.non pauci, quos refert Ripa in l 'Cencurio, ff. de
vulg. nu. 79. per 1. fi fi-arer tUU'i, C. de fideicomtn.
qui Hcet in COlTI pendio[a loq Han tur, iden1 tan1en in
fubfiit. GrnpIiciter fada ref})onderl1nt. Raph. &amp;
Corneus in d.l. Gfr~ter. ~aln (ubftitutionem breuiloquan1 interpretatur Socin. con. 6. nU.4. &amp; ferè
pertotun1 Galiaulainl. Centurio, nu. 2.98. &amp; 2.99 .
lE de vulgo qui primu$ ex neotericis à. Decij fententia receffit, au[u[que eft illius quaG manes vellicare~
cuius opinionem tefiatur receptiorcm Palifius con.
41.- nu. 53. vol. 2... Socin. iunior Con. 166. vol. 2. .
licèt in 1. Centurio, nu. 1.. 7. de ea dubitate videatur:
nanl fi faéra eifet-in codicillis, proculdubio obliquaretur,1. Sca:uola ,ff. ad Trcbell. e6que caftl c5mnes
confentiunt dua~ fideicon1lniffarias cOl1tineri, d. 1.
Lucius. Ergo &amp; idem inhac nofrrafpecie adn1ü:tendum ell:; [u(linetur enin1 tefian1entUn1 iure codicil..
lorum, Videntûrque magis confetti codicilIi quàm
teftar:nentu~). c?h~redi, §. cùnl filix ,de vulg._L 2..
de il. tell:.Ita ranOCInaturC urt.iun.in 1. precib,l1. 55.
Catlaluppus nu. 52.·Mant. vbi fup.Accedat dubium 10
,non effe reciprocam fideicolnmiffarianl contin cre
h?rUln verborum adieéHone', pel' vulgaren1, pup~llareln , &amp; fideicolnmi{[1.rian1. lmmol. in d.l. LuClU~, nu. r 2.. A!exand. nu. 19. Ripa nu. 4 6 . quce V: . -11
b~ tIIo vuIgan Cermone, omni Ineliore nl0do &amp;,
VIa, &amp;c. contineri nC1UO e!l: qui nc[cüt, Iicè.t Ripa

n:

.

M l

�FRA N C l S C1 STE P 1-1 ANI, .
, d• l• L UClUS,
. - n\:~.• 45 . f10fi: Rubeu~ll A[exandnn.
Ul
. Hl
d
~ quidaln rcétè Philippnnl Franc. 111 •
1. Ga11US, y.
D'If". '
Î.
. d tefi:ament. nu. 75.
111ent1ent~nl
cap. 11 pater, e
,"
'Il'
um 110Ihis conclhare Vldeatur, vt 1 lUS
'
D eCluln
c
.
Î. 1
b
r
. concerta codicillan daulu a, per ver a
lentel1t1a
..
l'
{i .
r
. t Inporis procedat. SOCti11 &amp; l 10rum, lIn
prXlenns e
1 b'
\
Il. tùturl11n fiat, putà li non valeat aut va ~ lt, CU1).1
trahantur illa verba ad omne tenlpus adltx &amp;~no~
aditx hxreditatis, propter tl'aaunl [ucceffi~unl ~~el­
comml{[1.rix notHlinlunl auglnentU~1.Ahoqul cunl
verUln non dfet direétan1 non valU1{fe , effeétum
nullunl [ortiretur codicillal'is dau[nla per hxc v~r13 ba,{inon valet,concepta. Mantic. ~lprad.loco, 111dHl:inél:è. Socini [entendan1 admlttendam cen[et,
cui aCtipulor, quod reciproca Heaatur vi c.lau{~llx
codicillaris, propter conie~ur~tan~ t~ftatons nlentem; non tl'aétus fuccefliul ql11 hUlc Ineffe po(fet.: '
idq; ex d. l.G frater, C. de fideicom~Hr. de'prehen,d~­
turt1.cilè, vbi pupillaris ex [erttentla olnnlU~n fl.e.éhtur, vi clau[ulx codicillaris, etianlft [ubCtltutlo vt
direaa val uerit, cùnl faaa effet itnpuberi &amp; in [acris conftituto, nec vt in fùturum claufula codicillaris fiat, nofiri deGderaRt: &amp; quan1uis Bald. Socin. •
de ta.li clal1[ula loquantur, futuro tanlen telnpore non lnouentur , fed ludicio tefiatoris, quod ex tali
daufula deprehenditur. Curt. iun. d.l. precibus,nu.
55. qui indHhnaè poftSocinum ine{fe fideicomluiifariam reciprocx re{pondit, con. 1 3'. nu. 2.. 3.
S d ne à noCha videan1ur di[cedere fpecie, in futuru ln efi coeepta l1ofiraclaufulaco~ctnaris)ibi){i non
valeat,quod verbUlll1icèt prx[enti$ fit [ubiunaiui:
94

D E C l S ION E S.
95
futurUn1 etÏaln notat .J 1. cùnl certull\ , tE de tl it. vin. 14
&amp;. ol.leo-. Bartol. in 1. I. if. de iur. codicillor. nu.
II. ibi. Habcat de cxtero roboris perpetui firn1itatem, vthincliql1idà conCret negleétaDecij fenten'tia in reciproea fidei.conl1niffarian1 propter cl~,ufu­
!am codicillarem cOl1tineri: nec obftant DeCl] rationes, quibus licèt Gratlls illprad. conGlio fusè
Catis re[pondeat, quafdalll tanlen reliquit intaétas,
q uas hic 110n prxtenllittanl : &amp; itn prin1is verun1 non
dl: quod Decius cen[et, diél:am cb.u[ulan1 codicillareln 110n l1iG in dcfeallnl Colenlnitatis aliquid
po(fe, eùm in d.l. {i frater, [01en1nia olulùa teftanlentiintercefferint, nihiloluinus taluen pupillaris
fleaitur: vcrba enitu illa , ft non valet, hanc recipiunt ex n1ente on1niu111 interprctationem, qUltenus non valet, 1. 6. de legato 1. id dl: ,. non [ortitur
etleal1nl fubftitutio , aut aliJ. voluntas te[tatoris.
Alcxand. con. 82.. nu. 3. vol. 2. pr~tter cuius volulltatem clau[ulam codicillaren1 hic operari negalUus,
Îluo ex illius iudicio, vt doaè Cu~ti~s iun. in d. 1.
precibus-, eenfet, cuius. ea deprdlenditul' Inens, vt
olnni catit (umn &amp; poftrenlum dogium [ortiatur
.~ effeétum. QIod vero [l1bdit Decius ~ cau[alu-teftati
ad inteftati cauf.1.m tranGre, non n1utata fornla vi
diéè~ daufulx, cùn1 ad fOrnla111 propriè acceptam
l'eferri neq ueat : videntur eni111 faél:i codicilli, &amp; in-!titutio diretta fit fideicoluitfaria, 1. quœfebatur, de
teftam. mHit.l. ex hac [criptl1ra. Qü te[tam-. fae.
P°ll. 1. pofthunlus, §.fin. ff de.il'liu[t. l'Upt. quod citra formx 111utationem elfe non pote[t,ita interpretandum eu,non mutata q ualitate &amp; conditione rd)

�9~

FRAN CIS CI

D E CI S ION E S.

S TEPHANI

vt videlicet ab inteuato &amp; [ub conditionibus tefta":
mento adieétis defuné10 [uccedatur, vt reétè Bald.
d. con. 170' qua adluHfa interpretatione non mutatur reciproc~ fa.rma c~nditio v~l natura,qux eft,
vt fideicommiifana [ub illa contlneatur, fi ea fit
mens te[tatoris, cuius voluntatem ex diéta clauftlla
15 L1tis..euicimus. Ha:c vero da?fula licèt in. tine Por:t~
Gt, non executionem tantum ( vt DecIus volu1t \)
[cd &amp; declarationcm voluntatis teÎtà~ris prç fe fert,
arg. eormu qu~ notantur in 1. &amp; quia, de iurifd.
oluniUlU iud. &amp; in 1. qui Rom:r, §. ,duo fran'es, de
vcrb. oblig .. in illa qu~ftione &gt; nùm per clau[ulas
-accefforias rcnuntiatum fit fideicommHf. Grat. fupradiéto coil. nu. 16. &amp; 17, necnon protraétionem
&amp; anlpliationelu, d.l. quxrebatur) arg. L cÙln pater,
§. filius matrelu, ibi, ad omnem fucce!I1onis fpecielU porreél:~ videbafltur, delcgat. }. Cla~[ulanl
vero ·codicillaretu ex voluntate tcftatoris Iua is
quàm'ex ftylo T abelliolltt1l1 adieél:am ccn[cxi recu~
tius eft, tcfte Curtio [uprad.loco, nu. 74. Menac 1. ,
con. 87. nu. 4-5. v(que adnu. 51. Innumeros refert
huius (ententia: Gabri. c&lt;?mn1. opin.lib. 6. de COll[uetudine, quarta. conduCtone. Ergo aduerfus De-'
c~ [enten tiarn iudicatunl eft, referente D. 1. de la
Cepede , 5. Maij 15 SL . in Atteftationuill Dccuria. , lne PrxGde ,A Deci:o tatuen non difcedercln
fi" de vulglri [ubCritutione agere~ur ) pel' notata à
Mantica ,de conieétur. vltim. voluntat. lib. 5. tit.
L. nu. 1L. pel' totunl.

ADDI1'l~

97

f!/1DDITIO.
Vi dcc1aufula codicillari confiliorum ~H~ia ~eblat~
terant,negleéb. plerumque pnra &amp; P ap1l11anlC'1 difciplina, tradllllt vulgo hanc effi.c ere vt vltima vùluntas
qux ex aliqllo folemnitatis cap~te n011 valet, iure tdlamenti recipiatur iure codicilli. Guillel. Benediél:. in cap.
Rainut. ad verbum, T d1:amentllln tertium ,n. 17· de tcftam.nec ad aliud inuétam ·crediderim tll,tiùs.,&amp;' ex N otariorum fodnulis &amp; pedicis e rutam: quo modo enim mu ..
lierculx ipftc, atque adeo ignor~!1tif1imi penè omnes tc:fiatores protrafriones ilfa~~-éxl:el1fioncs, quas DD. COl1fingunt, cog-ita1Te P9.terfÎtlS, qui plerumque in extremis
dùm agunt ~e.furntl1r , proximQrul1). [xpiùs importuna
inhiatione. Nam &amp; Papinianus ipfe iuris afylllm tell:atur,
fineexceptionc verba ciuilia non obliquari, &amp;:. verbis ciuilibus poG: quartum decimum annllm :ttaris, fruftrafieri
l pagano , 1. verbis ciuilibllS, de vulgari. ~od fi codicilJjs id fiat, henigna interpreratione id fieri reCpondet Scx\iola, in 1. Scxl10la 76. if. ad Trehel!. &amp; alio 10co Modefiinns volllntatis qua:ftionem elfe periculofam: &amp;: optimum confilium eft vt teftator Cubil:ituelldo exprimat frngulos cafus.
r . Fortius TC.

Q

-

-~-------'*---------

DE C 1S1 0 XXIII.
.

.

•

e411 ex paa~ rèdemptitio detur ill Urt/um

pojJejforem 1t00io.
Synopfis XXIII. Deciliol1is~

PaB.ttm de retro~endenJol
"~ Urttum non If:fPClt.
,. P"'éfo Je retrou~n~endo or;m-' 4
miffo ~n ,d.ommmm reHer . . )
t8tl#' tpfo ture.
!f
i In çontinçnti ",ail crnfon-l
J

tll~ e~ qu.efunt /ente 1'~
hluattonem.
.Rej tr",nifertur ,um full
6/l-Ufo.

Pn,llU1» J~ rttrolJendemlQ

in quo liffirt ;" pa[/o "J,di.

N

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _~----~----------------_ I

�'.

F , ANCISe·! STEPHANI
,98~nii"
m.-."I. tfJ , 6- !egH'1 fit~.

,'. .
8 Kes 'vendit'" Ji'" pilao de r(.Jo
&amp;ommijforu.
'
d.n
d'
,~n;
'IiBtt dvmdifo-/ troltfnd~n 0 pou,. ven 1;
6 P~J..~)j.orq~/ :
o~ ·
9 paOa. in contmenti fafla
re ctmllemr, pot(j"
"
d . ,f',
.
7 é;;di;or vend.ms!i;sntU
1'~rtin(f1l Il- ln) ormntto-

do-l

. mt»lltm
..
' ""m!fJt"--on-fr.lLnst?~
'!;!:.
f
' 1.(

1

ne", contraéllts~

Endidet;:tt qu~daln Titio domU1u, ea l.ege
.,.,...., .
vt oblato pretio iUl reuen~eretnr; ' dl(~la
,,;, ~"". al1tenl lex erat alio inftrumento, e~.de\11
die ,) corain eodenl Notario,) ij[denlque. tel.t~~)us.
Primus elnptor [ecund?ven~dit. ) :terqueludlClUll1
poftulatur reuendi!ionlS, CUI a~lg~ non polfe C011tende bat primus elnpto~, potutffe lure [uo 110~ ob~
{tante patto domum ah) vendere, 1. 2", de patt,. lnter
Clnpt. &amp; vendit. 1. ea lege, Cod. de cond. ob ~au­
[anl d~t. 1. fi ita quis, §. ea lege, ~e verb: 0 bhgat.
q~a vendlta in poteftate [ua elfe defiJt : prol~~~ pr~­
cisè non poire copelli ad retrouen~.endum,[cclls {i ln
dominio adhuc effet,) d.l. 2.. $ocln. don. 1. 53. nu. 6.
vot 2.. Deficit à nofiris Go[adinus, ibi in prin. ad
quoS-tandem redit vi. facr~nlenti patto adietH, per
gloifan1 in 1. fi pecunlanl·,'lll verbo , necelfe habeas,
de cOl;J.ôiét. cauf. dat. caue non [ec. nu. 4-7, 4~. Secundus vero enlptor [e nulla ' attione teneri ~!teù~~
rabat. Alexand. con. 10. vol. 1. Ia[on in l. ab el11ptione, col. 3. de pact CagnoI. in d. 1. 2.. nu. 4,9.
Crauet. con. 201. nihil cum co, [ed CUlU authore
[uo aétunl, quem paéHo nec egreditur) nec [eip&amp;n1 poffefforenl affiejt )1. f1'n. §. fin. de contrahend.
empt.!. 1. §. li hxres, ad Tre~el1. exemplo eft' quo~
Bart. alijquc Olunes tradiderunt in l.fin. de op. nO~l

. D:E C (5 ION E S.
99
11untiat. vendita Titio d0t110,ea lcgc' ne ibi xdificet,
po{fe !ècundunl et11ptorenl ~lYea conil:ruere &amp; a::d~­
ficare, d. §. final. CUrt. [enlor con. 12. nu. 3. Mlnùs in rC~11 aQ:ione ': i~, eniln Gngulare dl in paéto
lco-is C0l111'nifforix, &amp;addiéhonis in diem, Vt dOrn1ni~ln di{foluta vendltiOl1e ad vcnditorell1 redeat ipfo iure leo-is commiif-üriÇij, 1. fi ~ te, C. de patl:. inter
empt. &amp;-~~11d.l. {i qüî~ hac lege, dc rei vindicat. Celcbris gloff. in l. 1. in v~yb. 1110nis caufa, vbi Bartol.
de dOl1ationib. At paétU111 de reüendendo dOll1iniU111 non rctrà tral1sfert) fiue obliquis verbis C011cipiatur, d. t 2.. vbi datur per[onalis atho vendi\ori
aduerfi.ls enlptorc,,111, -ergo donlinus non dl:, CU111
nem-o niL1 J. fure ren1 [ualn poŒt condicere,) 1. ~. ,- ff. v[llfr. quen1adn10dUln caueat) Gue dire~is fiat~
pntàres Dtinelnpta ,) 1. fi pra?diun1, Cod. CkLkdilit.
;la. Idquc nofiri poil: Bartol. vulgo tradunt in d. 1.
1. de dOBat. vbi CUll1an. tlexand. con. 10. nu. 5.
vol. 1. Iicèt n011 pauci hac in pOaren1l fpecie C011traril1111 fentiant, quosretèrt Couarr. poa Tiraquellurn, de ren"afr. conuention. gloff. 7. nu. i 5. variar.
re[olut. lib. 3. cap. 8. nu. 2. in fin. qui contrarialn
fententiam vulgariorelTI nO!l-·m-gJ.11t. Nec obfiae
l. voluntat~ , cui tantopere hœrent , de dill:raét. pig.
nec enÏln ibi dicitur d0111itliull1 îpfo iure ad debitorelU reuerti. Ergo vel t1éhl111 honlinis hlpplendun1 .1~
ell, ve/ de paQ:o !egis commi~orix
addiQ:ioni~ in
dleln.Paul.loqUl neceffe eft Llten, Hxc obltcr, eum
pra:[enris non tint difputationis, l'l'opter paéèum
verbis obliquis [eparatinl &amp; extra venditionis iaftrull\entll,lU COnceptum: quo eninl paébo legis eom~

rut

~

'7ï; ."&gt; ';

." .
"I.',,-;~i;.. fi}:1 'iJ' . .0.).
'ij. "

..

..

..... ~:. 1 •. ~ ••

"~"J
J ""._"
"'. ' ~Jt,~,.(.,..

-~
.

.... ~ ... ...:.~.:-':':' 4~""-

N

l.

,

�FRA N C Ise 1-. _oS "r E P 1-1 AN I

:l~iŒoriX aut addiélionis in dieln do~~illij trann~tio-

èm hl vCllditorenl 6ne retroUendlt10~le operetur,

~n verbis direéhs debct COllcipi ,glo{f. 1l~ d. L , 1. de
.
'b
1
(lui ea lege . C. de paél. Inter enlpt.
'
.
donatlOnl . . -1 . : '

in ip[o vCl1ditiol1is cOl1traéhl . r~ l~ltegra)
ante iplius traditionetn, gloff. cOnlnlt1~ltet approbata ,inl. ab enlptione , in ver~o, ) .cogal1s , ,de paa.
Id autenl in ip[o contraé1u 6en d1Cltur, q~()d antequanl Gt perfcéhis, &amp;, publicatus, in~nln,elltuln
3 peragitur, 1. contraétu!;, C?d. de fid. lnfrrumcllt.
&amp;. Banol. in 1. in bonx fidel) Cod. de paa. non fi
feparatim &amp;. pofr ius ex contra~u quxGtunl. Alexand.d. ~on. lo.nu. 7. Curt. [enlor d. con. Il.nunl.
7. Socin. d. con. 2. 53. nu., 3. vol. 2.: In ~ronlptu cal~(1 di ~ illo eaim ca[u qUIa re[olmtur tltulus, tr~dl­
tioneni nudanl de[erit, agitque in prilnunl vend15°- ,
relndominunl,arg.l.deferre,~.fil1. ff.deiur. ti[e.
hoc vero remanet~itulus pr;;e~~dens ) videl~cet C011traaus, qui do minium in poffdrore connnnat, ~
retinet, vt ~cutè Bald. nl0re [uo, in 1. traditionibus,
nu. 13. Cod. de paa. Multn igitur 111inùs ~poterit
pattum nofhml1 reuenditionis donliniu~11 hne tra~
ditione ip[o iure transferre:quod vt extra Infhunlentmu venditiol~is, ita verbis obliquis conceptum leginlus. Hac iUatione vtitur Curt. [enior d. con. J 2.:
nu. 7. Primus vero venditor dicebat non potuHfe
emptorem vi patti dOl11um alienare, vt pluribus
comprobauit Guid. Pap. con. 49. qua: hic referre
vt omnibus obuia fuperfedeo. Eaque diftraéla ,pretij oblatione dominium vtile Gne traditione ad [e
redijfre ) 1. fi cùnl venderet, &amp;: ibi poO: glo{f~ln
&amp;,

DECISfONES
.
lot
Ca!trcl1( de pigno aa. tranGt liquidelh rcs-Cll1n [ua
cauCa , &amp; re[oluitur ius [ecundi emptoris oblato
primo,cmptori pretio , l.lex vettigal. ft: de pignor.
&amp;- proinde poffc l'enl à quocul11que vindieare poire[...
[ore, exernplo patti legis cOll1Ini{forix, &amp; addid:io. 4
nis in dienl, àquo no!hum paétum eo [010 differtJ
quèd illo direétum dOlninium, hoc vtile ad ven~entcn1Jcdeat : idque iuuat huius paai frequentia,
i cuius contel~l'platione in dictis pactis legis comn1i(·
[orix &amp; addictionis in dicln,id receptu111 nofiri cen- 5
Cent , in J.l. 1. de donationib. 1. iufio errore, in
principio, de v[ucap. Ethoc eil: quod Ma[uer. tradit, quctnlibet tertiun1 po{fe!forC111 à prin10 vendi- 6
tore ~onueniri po!fe,quôd affe,c~a Gt res,in [ua praxi,
(~b tit. de retract. &amp; contract. kfol. nu. 4. arg. 1. fi
vIa, §. G fun dus, if. de [eruit. ruH. pr~d. Cail:ren[cm
[e~uuntur Cunlan. in d. 1. 1. Socin. con. ~o.lib. 3.
al1Jque non.paud, q,uos refer.unt Tiraquell. .fuprad.
10co &amp; C?UarrllU. hb. 3. vanar. re[olut. cap. 8. nu.
3· tefl:anturque hanc [ententianl aduerfils Alexand.
r~ceptiorem, quibu[cmnql1.e verbis paéhln1 concip~atur : nec aliter iudicari in Senatu PariGenli &amp; Di'uIonenG Protoprx[cs quondalTI nofrer Chaffallxus
con., ; 3. nu. 1 5. tradidit; qUI licèt pecuni~ obfi~
gnatlonem deGderet, no!lri tamen omnes de fola
o?la~io~e loquuntur, eâque contenti videntur ad
Vtn~lCat101lem. Cafhenf. &amp; Tiraquell. fupradiétis
10~ls., d: 1. 2.. Nec eft verum quod Alexand. Cuxque
~plnlon~s [equaces prx[upponunt,folum ius pigno- '
rIS V,endltuln, in d. 1. li cÙln vendererr: nain cùnl
credltor vendit iur~ fuo pigl1US J d~n1iniUln in enlpN

3

�FRA N CI sel STE PH A N'I ,
torei11 transfert, 1. voluntatc, ff"quib, modo p1gn.
102.

7 vel hypoth. ea vero 111ente fui!fe creditorem vt [0:lUln ius pignol'is venderet, vt diuinatione plenu111,
,
l d c&gt;nduln dl: Diél:ionenl auten1 ( renl [uain)
Ita exp 0 t:
.'"
"
~
ibi pOhtaln, d0111in~Ulnll~ de~ltore n~naIguere, ~quentia iUins legis verba Indlcant[a~ls , v~ l~on, abs
re Molin. C'i!l:renGs partes [ellllltl1r ln addlt10nlbus
ad dia. cOl1,Alexand, 10. cuius in hoc deGdero prudentbm,qnod pritno vcnditori ,in faétu,m lé1:ionem
qu'X pedol'ulis e11)aduer[us ter~1~n1 dan cenfet, quo
cUtn 110n contraxit, quelu obhga.tUln n?~ habet',de
qno nulb. penitùs in contraél:u faéta ,t~lt' 111C,nuo.
N ec ad rel11 f:1cit d,l. ft cùnl venderet , lbl, lut ln faéhU"l1 ~aione: nllnplétunl ea in fpecie , i~ perfonan1 dèbitoris conceptunl erat; alioqui pèr{o141lenl vel in flaUn1 non haberet: vt doaè CaflTen{
ibi, per 1. {i creditor,~e difh. pign" [ed (0~an1 vtilenl
v~ndicationen1 ., vt ln no(ha [peCle omnes cen[ent,
~,~i Caftren[en1 ièquuntur: qua~11 [ecu~dus nofter
c lnptorprx(criptioneeli~ebat, d~c,ens, prllnun~ v,e ndirorem duodecün a11n1S Vendlt10111 [upenuxl{fe,
nihilque dixiffe-&gt; proinde nullan1 iUi fupereffe ~~io­
nem. Qktod vero ex Guidone Papa, d. conGlto 49 ·
dlceban1us, ren1 vi patti difi:rahi non pofle, ànofl:ris
ImprobJ.tur COl11tnuniter ,d.l. 2., quinüno fi paéti
8 cffentcontrahentes) ne res diLhaheretur,poffet velldi; '{i non adietla' cffet{pecialis hypotheca,- d.l. fi
creditor) §. fitl. notatl1rÎn d. §. ca lege. QIx vero
adfer~ in d. conCilio fundJ,lnen"t;!;. Guid. P~ap. ~t le- .
uia facilè diluentur, tantoql1e Authore Tiraquell.
fùprad. loca .~u. 10. , &amp; lI. quibufdaQl refpondet

D E C 1510 NES.
le
(]UX ideo p~'udens prxtennitto : illud repeto , re~
uerliOaC111 illam vtilis donlinij Gne traditione ad
pactum reuenditionis pcninere; quod inefl: C011tra.~tui, non ~[epar~tÏ1n fiat poil: ius quxGtun1 elnp_
~on., vt, fi.lpr,a ~x!.\lexandro docuünus, qui eti~U11G
l? c~nt~nentl fiere:? poft perfectunl contractum
Ioqu~ ~ldetu~. ~od eninl1egin1us, qnx in conti- , .
n~n:-1 ti~nt, ~rdc:l1ne~e, 1.1ecta,G cert. pet. ad info1'InatlOne aCtlO1l1S pCrtll1Ct, 11011 ad vtilis dominij l'e, uel~{io~eln fine t~Jdition.c.ld~; d:1.1..côpr09~i Vldetu~) vbl pac~Ul11 ln contInent! appoGturn'inforn1at
~luldenl a.Ct10~eln; at donùniu::1 ne vtile quiden1
tetro transfert ln vendentelTI abique traditioI1e
h'
,
. r
' Vt
111C con1eaen'l leparatis tabulis pactos ibi fuiffe
cop.trahentes. Prxfcriptionis autelll exceptio qua [e
~1febJ.tl1r polfe{for, adnloduln tuta no.n videtur cùm
Cafi:~enGs à di~ oblationis vtilis dominij reu~rGo­
nem lnducat ~ a qua G prx[criptionenl metlri velin1~s , [~per~nt adhuc primo vcnditori vtilis in ren1
UI
fiat~n1 paft obligatio.em2Eœpit agere. Sed tu~
L~US eft a ,~le contract~s. currèr~ , quo potnit offen-e
&amp;, exp~nl1, a~'g. 1. Vl~lCX &gt; §. final. de ana. except.
ahoqu~ ,quadl,agenar~a ~'ueretur p1'x[criptione, de- .
cenh~alt ln te1'tlU,m? :nglnta annolunl aduer{us contra cntenl ~ 111n11ulnque l'ci dO,m inium J: b '
cert
l'
lU
1nEr ~ re~~nere~, ege pnma de, v[ucapionibus.
,g placUlt
tertlun1 po{feiforeul ca;u[a
&amp; l't br. 1
'Ut .
'
.
1 e a 10. pnmum vero CIUptorem quanti vendl"to
tereft
d.
"
. . IS Intelb. " con emnanrenl terna vxnijlfe; in Claffe AttlOnun1, relatore D p p . ,.
Ille Pr(t{ide~
.' . . uger, 1 i . IunlJ 15'82. .

J

l"

,

�D E C 1 S ION E S.
ttm ~ouifiimi fithjlitllti' 1 5 !r~ncifci

FRANCIS Cl STEPHANl
&lt;:AD D I TI o.
tilla aél:a apud veteres :, ~am
P d'd'c &amp; in v-endltlOnc
RequcntillimaÎ. fl1erun
fi dos VCll 1 l ,
d r. 'c
. edi vir vxori lUX l1~Œ ' ter cos ft ci nupta elle Cil}"
eo' dcm nretio muher
rehcnCum connent e 111
mp
11
co
d fi' Ce ve et ,
r,rr
d..
vt
cos
fun
os
I1p
'
1l.
'mo
iudicmm
eue
re
fceC ,
, _ 'faéhllTI eXll\.1
, 1
rran(criberetVHO ,~11 1" erConis obCcruandum, . 12 •
.1 en dUlll, idque&amp; 111 a IJS p
n. de retrouendendo (vul(1
,
b -go cx pa'-lo
,
t'C prxCcnpt. ver • e.r
r . ' vCllditione) non tantum
JI,
1
appol1t0111
b"
grac-(J ae rcmere J
,
xCcriptis ver IS, vt 111
g,
, n. '
':1:ommata eJÇ p r O .
potell agi au. 10 lle ml d' ' 9:' ne informata ex pauo,
ilfa'1e a e) C~d &amp; eX ven
aClo . de paa. in vendit. 1. 2 ,
d
l 1.. d~ reCcind. vend. ff. . 1. ,~ hic concertantcS tot
"
~llare muor
l'
d'C.
qtlaaéHoneagerct
lIe
de paél:ls C011Ucnt. ~
, a up'utare
Dofrores de lanacapnn
' d 1 ddierat habere ; nc~
venditor aduerCus cum ~U1 , 0 °m q\.lam à prx[criptio, f ume
,r('
huius Ardh ranone ,
aham
ne opinor.
F. FortittS 1 C.

f.

1

o

1 \

\to

-----------------'DE CISIO XXIV.

, . ' r; c. . l'beris .-.l1Ùm corJieè1ttris
De c~ndltlonl ~ JI Jt:te l
,
repetatur~

Syn0l'ÛS X X 1 V.
,
" .' rolunttfS ln fideiçommifsii
Fiàe;commiffum. wmdlll-1ts} 5
d'
:
';JJ'
atten Ifur.
.'
inaucttur.
,
,1
l t r 'defcendentes cJl ordt6
%. Rep(titio ,Proll: ma[ètef!.n,e 1 :a;~ chari tas' &amp; affèé1io.
'VolimtaUs conteéfltrA-.
l
',r,'
d bluresgrlJdM.
d. proximiorem dete· '7 DlgreJ5t~ a I
,
3 GrA- , um
.;"..18 ProxÎmtort.(,m'Uoufttto.
rtfJYlS eJ.fe concltt~oms. ctte 1
r: .r: Hd a[jum .
,r, d
,/1,
9 ExteJ":Jto Ctf,JUS ,.,
.
riore /lbJltr t~m eJ'fI'
, :
mortcm om~

1

1

1

l/1rMm pr~fomit fideiçomlmiffiIItm·

11-tU":}

l'!':; 0 fi pon 11I fJY"

U",~(mt.J.A-(,
/

.

t

'J.

tem

1C

5

Frtf,ncM'um Re-

r/font.
1 gtS tfl,J ln Duc.atu Medial", _
1 1 SubJlitutio pojl morte", 1 nenft·.
,',
pojlrtm/ inJ'lcit fidticom- I 16 §. S~ta , mter cohj(rea.($
mijfilm. (
\ frouatt..
,
{~ - InformiJ voltmttH tej!ato- 117 Liber-orum a,ppelllf,ftonë
ris circaconforuntionem 60Iftn contineantur n~potts .,
norum [/lci! 'Vf cafos omWùsl t]lIando wluntlf-s tllato ris
1 flrtitlf, eji tffiEftt", in filio.
intdlig/lfur.
Come{furlJ [ortior fotlitll~ L. tiheror",,,, , ae va/;. ji_
4,t6iliore»J.
gnift~lf,t. fro,edit in Iltuo14 Tacitltm ~x tlIcito orÎt#r. rlt{,ilihus J non in cdiojis.
1

l'

Enatus Matharonus Renati quondanl
Comitis nofiri lX. Ducis Andium lufiralis filius ( fil/of) Guillelnltlt11 filium le ...
gitimunl &amp; naturalem h4rredem in!Htllit, eiqu~ quandocul11que moreretur fIne proIe legitÜlla ,Ll1douicUln ![oardl1nl Dinien[e~l ex filia
Margareta ncpotetn fubfi:ituit) ftib conditione nominis f.în1Îli~ &amp; inGgnia fere~ndi, propriofque lal'es &amp;tocos incolendi. Qtod ft nomen &amp; incolatunl'

recu[ct) tnarémve filium legitimunl &amp; naturalenl
ex Ce natuiu non habcret) Ioannem Ifoardum ex
di&amp;à: filia alterunl nepote.m tertio gradu 'Vocauit;
i.ta tamen.,yt ipfe &amp; (ui non1inis nla(culi infignia &amp;
&lt;&gt;nus-incolatus aŒumant! vtroque 'Vero fine proIe
lnaCculina decedente Margaretalu lx Magdalenanl
1ilias, fuo{que liberos, mafculos; ijfque deficien..
tibus fœnlinas ) qUa! fi non ex te nt , proximiores de
pare~tel~ ftlba~uit, prohi~ui~que qu~rtar~m de..
tractlonem ,rel1.11nq; hxredttanarum ahenatlOn&lt;.n1;
ita Vt poffitquocumque gradu [ubilitutus lnancipatum vindicare.
Mortuo
Guillelmo fine liberis, Lu_. .
-

o

••

-

�IO~

•

FRA N Cl sel STE P HAN 1 .

douicus hxreditatem nactus filium h,xredelu ~e'~t&gt;
ei ue Honoratanl prituogenitam fihaln [Ub~ltUlt:
erfres patri aliquot annisjilius cxl~bs OblJt) :~
P,
rol'~l
fJlterniftlcceŒt foror .? a qua IoannlS
fid elcoro 111 •
d '
ïf.
fil' s hcereditatcIU vindicabat, [eque fi elcomml ,a. lU
. fi batul' Conilat enÎln inter onl11es conlenUlll plO t e ·
,
b
-] auris indl1ci fideicommHfutu). CUln pr~pone ~tul'
de legato 2.. 1. CÙIU virum , Cod. de fidelcomn:ll{f. .
fideicomnlifI:l, §. h~c verba, de legato 3. At,ln hac
î.
.
non de[unt conieaurx, nota ll1a[cuhna [xIpecle .
. C '1"
.'
.
.
ta
qua
con[eruauo
bonorunlln
ranlilaln
plUS ltera ,
C
. ..
~ . . Gltl.
'd Pap . dec.
184
urt.lun.
oUCitUI.
'Dcc.con. 2:. 70.
, .
.
noml . .
con. 8 7· Ncp otum vocatio CUln condltlone
,.'
nis ferendi: quod quidenl onus filtJs Ioannls e~prefsè adieétu111, &amp; vocationenl pra: (e fert? 1. denl..
que, §. interdl1lu, de pec.leg. I~l. Clarus 111 ~~ te ..
framentum, qUa!{Hone 78. &amp;fiharUnl Ludoulci excluGonem, quibus talis conditio cong~uere, 110n p~ ..
te(\:, cùnl caput fini[que fanli~ix muher ~lcatur:&gt; L
pronuntiatio, If. de verbe fignlfic. Idque tuuat, propriarunl filiarunl expre{f~ exdulio, ergo mul"to m~..
gis ncptum, arg. 1. fi vma n~atre, Cod. d~ ,bO~lS
nl atern. 1. Pl1blius 36. §. hnal. ff. de COndltlOnlb.
Accedat digrdlio ad varios gradus cmn iterationc
2. conditionis prolis lua[clllinx. Ancharanus con. 74·
contra Philippl1n1: quod tùnlmaxi~è pro~ed,it)~ùnl
n1inùs dileéti [anguini(que renl0tlOreS citenonbus
gradibus exclu!is, vt in hac [peci~) v~cantur. C~rt.
iun~ con. J(;. Craueta con. 62... RIpa ln l. Centul1o,
nu. 1 (J 5. de vulgo ne abfurduln illud requltur, me-,
uoris elfe conditionis citcriorelu proxuniore gradv],
~

S;

D E CI S ION E S.
101
Eius igitur 1l'lentis fuit tdtator, vt bona it).Jer defcendentes de gradu in gradumconferllaret, vthuic
iuccedancum gradatinlq;-' faétUln fideiconl. arguanl11S, (uadétque prohibitio deduétionis quartaruln,
.rerûnlq; hxreditariarunl alienationis:&gt; quo integ~a
hxreditas ad [ubfHtutunl de gl'adu in gradUlu pcruéniat; qux verba .6.deicolumHfuln inducunt in renl &amp;
abColutunl, nOll in euentum tantùnl alienationis
aut contrauentionis, arguûntque canl fuiffe voluntateln tdl:atoris, ne de non1ine [uo bona exirent.
Molin. con. 7· nu. 39· Socin. con. 57· nu. 3. vol. 3.
&amp; in 1. qui Ronlx, §. cohxredes nu. 18. de verbe
obligat. atÎn fideiconl1nïŒs non tàm verba qUàUl
voluntas tc!l:atoris attenditur ,vulg. 1. cùm virum~
Cod. de fidcicomm. qui de his interrogJ.tus verili, 1-11ilitcr re4JondiŒet, filium Ioannis anteferendunl
cùm proprias fiIias non n~G--deficicntibus mafculi;
ad h~redit(ltem vocarit!tyoc igitur iudiciuIU [equend~~ dl:, gloŒa. in 1. tale paél:unl, §. fin. de pad. 1.
TItIus:&gt; §. LUClUS, de lib. &amp; pofl:h. Paulus. Parifius
COll. 90. nu. 34. vol. 1... qua: 0111nes conieétur~ {inlul
iunll:~ fideicomlnifiùm proculdubio pr~ Ce ferunt
,
Il.
curn
non paucl• ex nouris
n1Ul to'1 euiores adtnittant.J
Socin. iun. con .. 110. nu. 2.9. vol. 3. luI. Clar. in §.
tdl:anlentum~ quo 79. in fin. nlaxinlè inter de[cen..
dentes, in quib. ordinata qua:dal 1 ve~(atur affeéHo.
Saliceto in 1. 1. C. de condit. in(ert. Socin. d. con.
110. nu. '-7. Nec ob!l:at conditionelu defccilfe,) fi
fine proIe Ina[culina Ludouicus decetrerit ~ [ub
qua ~ran.~ vocati, (ub{l:it~ti ~rexÎ1niores fuperexifieutla fihJ J qui poft fine hbens deceilit, 1. filiusfa-

o

1,

,

4

5

6

.J

- .. ,

�IG&gt;8

FRANCIseI STEPHANI

.

u1i1ias, §. cùm erit, de leg. 1. 1. vxori, C. ql1and6
dies legato cedit. Oldrad. CO? 1.1: 1. ex faéro .' §.
penult. ad Trebelliall. Non dl[cedlt ab Oldra?l re[pon[o Decius, CÙl1) liber-i in cvnd~tio~le pO~t1 conieaura vocati cellfentur,c~n. 1. 7°. 111 fin. GUid. Pape
decif. 53 1 • qux omnes i~ _ hac fpccie .concurrunt.
Curt. iUll. quando prox~mio~es :ocau ~U?~ , -&amp;. ~ft
hxreditariarunl rerum ahenatlOnlS prOhlhlt10 , con.,
7 12.1. nu. 15, Craueta, éunl digrdfus dt teib.tor ad
varios gradus, con. ,.8. in fine, Pari{iu~ con. 1 g.
nu. 38. vot 1.. Ruinus refpon( 1 32.· vol. 5'. fi ~ol~e­
aiua, putà liberorum, non filioru~, v~us ~ft dt(hone cùm verum fit iniHtutmm·Gne hbens, Id efl:, fine '
nepote, q"enl liberorum appdlati~ procùl~ubio
continet, dece{fiife) vbi de contrana teftantls VO ...
luntate non appatet. Decius con. 477. COUéllrl'Ull'..
in cap. Reinaldus) nu. 3. de tdlam~l1t. At i~ hac
no(tra fpecie proximorllm appellatlonem, digre[8 uonem gradullm , alienationis prooibi:tionenl, colleéèiuam pro lis diél:ionem cernitnus:dus vero tnenris fuiife teftatorem, vt Ludouici filiuln grauaret fi
fine libcris decdrerit, arguit imprimis filium r:epotélnquc ex filia, ea conditione prxgrauaffe: érgP
multomagispronepotem minùs dile~um&gt;l. gui h- \
lia\-&gt;us , de legat.'&gt; l. 1. Titius', l. idem Pr-;.:ctor., de filÎs
aclegit. hxredibus. Socin. con. 2. 50. nu. 4. vol. 1..
de ql1ointerrogatus non aliterre[pondHfet. Pro exprdfo igitur habendum, gloff. in d.l. tale pa8:um,
§. fin. huiu[que intcrpretationis cauL1:m prxfiat fauor conferuandœ agnationis. P3dfius con. 90. nu.
43. vltirnxque v'll.untatis ,. in qua la.tHlima inte.r~

DECISIONES.
'109l'etatio dl recep~a,&amp; exten~o vnius caCus ad aliuln,
. Titius, §. LucIus, ff. de hb. &amp; POfthU111. 1. final. 9
Cecundull1 magis comlnunem intelleéluln) C. de
poll:h. 1. fi nlater, vbi Alexand. Cod. de inll:itut.
pluribu[que l,cridorum re410nGs Ia[on comprobauit, con. 66. vol. 3. Guid. Pape decif. 5; 1. Accedai nlutuull1 quod prx[u111ituf intcr de[cendentes 1 d
fideic~mmiifum , cùm [ubfiituti fint proxitniores
poft nlortenl olnnimn, &amp; in tota hxreditate. Ergo
id~nl ae fi poft luortena. nouHfinli, 1. codicillis, vbi
Barcol. de v[u &amp; vfufi. legato Cafhen( inl. penult.
.C. de impub. alijque quos refen Socin. in con. 114.
nu. 9. vol. I. At li poft mortem nouiffimi in tota
hxreditate [ubfl:j!tutio fiat, proculdubio indl1cit 6deicommi(fum, l. Titia Séio, §-. Seialibert. de leg. t ï
2.. ·ergo inter de[cendentes Ludouici &amp; Ioannis reéifrocU111 fideicomnli1fum dfe fatendunl dl) quod
-cum conditionenlillam, fi Gne liberis ) prx fe ferat, _
1. generaliter, §. fin. Cod. de infiit. iteranda ve-nietin filio L-udouici. H~c aétor. Rea vero conti:à~ __
conietl:uris precariam fubfiitutionem a.dmittebat,. ~~
quotics vniformis dl voluntas tcfiator~ circa conferuati~nem bonorum in familia) &amp;. agnatione ~
tune enun ad caCus omi{fos ( necenimomne~ poffunt tefiamento conlprehendi '} voluntatel1l. teftatoris ca(u[que ,expreffos protendimus, 1. vnum ex
fanùI.ia, ~. p~nult.l cùmproponebatur, de legato 2..
CurtlUS l~nlol~con. J 2..1. nu~ 10. Molin. cou. 7. llU~
s· Sed vbl non eft eadem &amp; vnifonnis tefiantis vo ...
luntas ~ nec intentio finalis bona ma[culis con{cr~andi.! ptQPter ~~nieaur'!I'~ ~~~fuélum, quarUlll:

f.

o
,•

~

�FRANCISCI STEPHANI
1 3 fortior debiliorell1 tollit, 1. Diüus , de in41tteg.refHt,
Crauctacon. 98. nu. 14. Bonus Iude" aduer[us h'110

d.eicommHfum, vt odio[Ull1 &amp; onerp[un1 , prom.ptior eEe debet, arg. 1. Arrianus, ff. de aél. &amp; obhg.
eandenl vero &amp; vniforme,rnuon-fuHfe td"tatoris vbluntatem circa 110 minis &amp; agnationis con[eruatio·.
nem in hac nofira fF.céie confrat&gt;- eo quod GuillelIna hxredi Îllfiituto Ludouicum {\.lbUituit ~ li Gne
proIe legitinla &amp; na.tur~H dece,deret, rroindéque hlia ddicere feciffet fidelcomtnltfum, . 1. C. de condit. infritut. notat C~{henf. C3n. 409· vol. 2.. lege
noltra municipali non obfrante, ~ux fiHum p'erpe ...
tuO non excludit, {ed mafçulo foluln extante. Bart.
in L 2... §. nunc videndmn. Ad Tertull. DeC-. con.
1. 70. Subfrituit etialu tel:tio gradu 1vlargaretan1 &amp;
Magdalenan1 fiiias, earumque n1afculos, quibus dehcientibus, fœminas pro~miorefquc de parel1tela
(verba funt tefratoris) nulla adhibita &amp; fœmina, rum di[cretione, oneréque nOluinis ferendi. Accedat prohibitionen1 alienandi, fubfiitutos,non hxre~
dem refpicere,in ea verba, Volo' quod fubi1ituti mei
dire~è vel indire6l:è non poŒnt res hxreditarias
aliénare. Et paulo pofr, inrelligendo qnoad fubiHtu~os non quoad hxredem: vt hinc liquida confiet
perennem non fuiffe teftatoris voluntaten1) circa
agnationis conferuationen1) nec admittendan1 notx ma[culinx onerifve repetitioneu1 , aut voluntatis ex [uperioribus vel inferioribus interpretationem, iOxta 1. qui filiabus" &amp; 1. fi feruus pluriun1, §.
fin. de legato 1. Decius con. 1.7°. cùnl id in dubia
n0n perfpicua voluntate procedat. Guid. Pape 48 S·

DE CI S 1ONE S.
III
quadl:. qux eo iuuatur quod magis dileâum n1inùs
grauauerit, Guilleln:un1 pud., conditio?efinlplici,
fi Gne proIe, LudoU1CU111 , fi {ine proIe ima[culina,
oneréqtie non1inis ferendi , non etiam liberos,
!qanne!u vera eiu[que libcro.s ea conditione pergrauaUlt, non co tamen [equltur eLfe vocatos ,(
tacitum ex tacito oriatur, 1. fCrUU111 filij , §. fin. 1. 14
Ti.tia Scio, §. Seia 1i~ertis, de legato ;. repetendum
cl:1m effet g~au~men ln liberis Ludouici,pr~[umen­
~aque vocatlo hbcrorum 10annis : vtrumquc autem
a. tefi:atore fupprünitur: &amp; {i conieéturis neceiTehaberenlUS fateri illos fuiffe vocatos, id pro portioue
patri~ admittend~m.e{fet, non coh~redum latris,
~ q~ e~ent. SOCln. ln d.l. h~reqes mei , §. cun1 ita,
ln pnnClp. D. ad Trebell. Ripa in 1. Centurio"nu.
166. At in hac [pecie nullus datur cohxres, [ed
, Ioannes fub triplici conditione vocatur) li Mataro ...
l1i~s lares Ludouicus de{eruerit , inGgniave nOn tulent" qu~ du~vt traétum habent fuccefIiuum, i~
&amp; {uccedaneum fequuntur implementum; tertia
vero mO,lnC~1tanea, ~ Gne proIe ma[culina decederet, pr~lnd ~q ue !nOluentaneum fufficit im plemen~um ad pel'petualn fubfHtuti excluGonem, cÙln
1? ten1pUs lnortt[clue 1110mentum collata lit condit~o,; quo ~udon~cus fuperfl:itclTI habuit filium, qui
hcet l~ofh:.1,(1n~ Drole deccffedt, non n1inùs tan1ell
, rnr~clu[u{(que ,lUS
ad't eu;
il.
ldefeclt' fid_1CO"lluiffiln1
1 ,.
nn1
, 111'1 t.:) ,! UC ,n:agis eius pbfieris, arg. 1. Pu~
, a, §, fi~al. ~L coadit. &amp; den1onfi:rat l. cù\n vxoti,
qlll~d0 dIes lcglt. d. 1 in ftl13ftitutione J de vulgo J.
ex .faao , ,.
{ penu1t. acl T re beIl. vulgatunl dl: ~01..
,

f

,

ne'

blt

�,
1 r;:.

FRA N C 1sel STE P HAN l

dradi COll. 1. 1. quod illfinitis a.uthoritatib~s bfon
comprobauit, con. 66. per toto ~ol. ..3. Mohn .. conr,
ad Alexalld. 31. vol. ;. Socin. lunlor con. +. v~l.
~ idque iuuat conditiollCln) .innumeris l:rx[~~p.:
,-re dieellis diaUlnLudoUICUnl tenenuhus .lb1,
tam eIH
(' bJ1.·
.
Sc i forum cafuunl âltero contingentc" U 11ltUO. ln
loernl ipfius,&amp; ibi : &amp; fi cOlltinger&lt;.~t dl61:os alubos
fupra d. francs: &amp; ibii Volo quod caru quo :~et locus
fideicomn1Hfo ) quod tune &amp;. eo ca[u : &amp;, lbl, provt
fuit [pecialiter per me prouiftln1: qllX verba, v.t re·
firidiua ita n10liuntur eotumexcluCtonem, qut po.
fierioribus gradibus vocati [u,n :, 'pr!tn a deficien.té
conditione, ae fi fuppreffi on11uno a tdtatore ful[Cent. Crauetacon. 98. nu. Ii. Molin. ad Alexand.
cou. 1.4. vol. 3. Bartol. Socin. con. 1 16. vol: 3· arg.
1. qui ~abebat) if. de vulgo &amp; l. fi .mater ,S: .fin. eo4.
LOl\Cte ~liud Ct in tempus morttS Ludowel non effet ~onata conditio , Lèd fimpliciter &amp; indefinitè
concepta, putà liberis hxredis den.cientibus, vel fi
nullus ex liberis hxrcdis fuperGt, qua forma pra:feriptam conditionem dotalibus, ~ab,uHs ad.ie.étanl
Valentinx filire quondan1 Galeacl) &amp;. Ludoulct Ducis Aurelianenfis in hHl:orijs l~gilnus, vt deficiente
, '. Slinea ma[eula &lt;liai Galeacij ex matrimonio legitinlO è Valentina na[cituri Dueatui MediolanenG
fuçced.erent ~ qua ex lege Fl'ancî[cus Valefius Francorum Rex diéli Ludouid pronepos ex filio Ioanne,
&amp; ex nepote Carolo Angolifmzo, iure optin10 Ducatum fihi vindicahat , Philippo Maria Galeacij
61io fine maCculis mortllo , cuius fpuriam filianl
nomille Blanchanï. Ludouicus Sfortia in vxorcnl
duxerat,
\

DECISIONES.
dUXel'at, cui diéhlm Ducatum clicntela: ti~i~
Maximilianus ex[ar quorUludam perfuaGonibus
imbutus concellit: his enhn caG.bus , vt ad rem rcdeam ,fubfl:ittttus admittitur) licèt [uperi1:es fit
n1~[culus infiitllto , {i pofi:cà decedat {ine liberis' :
verum cnim dl: conditionem defecHfe nullo tempore aut per[ona circum[criptam, 1. in [ubftitutione, ibi Battol. de vulgo Socin. in l. [olemus, de-condit. &amp; den10nft~at. Immola in d. l. ex [aéro &gt; §. l'cnuIt. ad T rebelhan. Alexand. con. 53. nu. 1 . &amp; 11..
Rllin. con. 13. nu. 133. vol. 3. Di[ceditoretialn ab
OIdradicon. cùm per exifl:entian11iberolum voluntati teftatoris plenè non dt fatisfaétum, aut effcétum in tot.un1 fortita.non dt, putà fi perpetua fit
exclufio fiharum. Rtlln. con. 143. nu. 7. &amp; S. voL
3.~u.PaP: q.u. 53" vel cerrx per[onx poileriq; perpetuo vocan Lunt. Soc. con. 2. 5o. vol. 1.. Dec.con.1.70.
~rauet~ con. 1 30.q~ib. ~icèt nodos quos fupràattuhm us dtffo!utos ~at1s vldeamus "figiUatim tamen
quo[que enodablnlus. Et imprünis admittimus à
gloffx fen~en~ia conieéturis di[cedi, in d.l. Lucius,
~e hxred. In!htuend. quas Iudicis arbin'io nolhi relt11quunt. Bo~rius deci~ 155, licétque [upradiétx
omnes fim~lluné1:x fihorum Ludouici prx [e ferrent vocat1onen~) hine tan1cn non Cequitur erre
gra~a~os : hos enun non tenet grauamen) [ed Lu...
dOUlcum : ,ex ~is e:g? vt {eparatis voeati~ne videIicet &amp;.gr,a~amlne nihil infertur, vulg.!. Papinianus,
~e ~lnonbus, vt hinc appareat quàm o[citanter
eeIUS d. con. 2. 70. ab Oldradi [ententia di{cedar,
quando politi in conditione
(untwvocati ; nam &amp;
p

�FRANCISCI STEPHANI
in fpecie d. conGlij Oldradi a~ijfqueinnulneris erant
vocatilibed) vt Crauetafulius d. COll. 98. nu. 14·
tradidit. On us vero adieél:um Ioannis liberis) vocationemnol1 arguit, cùm d. §. interdum denique"
Bartolique fententia adidin quo [unt grau,ad procedant, vt Molin. dia. con. 7. nu. 2.7· FaClt 1. h~re..
diras, de hxred. initit. prohihitionenl autem nullan1
hac in fpecie vti certis cancellis circunlfcriptam , ip-'
[umque Ludouicum n0111inatinl re(picicntem, § . .
nos io-itur, iunaa gloff. de reftit. fideicolnm. coll.
9. D~cius con. 63 S' Be 63 6 . Be nulla adietta ratio ne
quo bona defanlilia non exeant, qux fideicomm.
ab(olutum &amp; in rem inducit, vt noftri in 1. voluntas,
Cod~ de fideicoll1m. cenfent poft Dinum, in leg.
filiusfam. §. diui) de legato J. vbi Alexand. nu. 2. 5·
&amp; Ripa nu. 106. Alioqui non nifi in cafi.lm contrauentionis prohibitio alienatîonis fideicolni!funl arguit;.1. pater filiull1, §. fundull1 Titianutn, de lel 5 gat. 3.1. peto , §. fratre , de legato 2..1. filiusf..lmil. §.
cùnl pater,dclegat. 1. Molin. d con. 7· nu. 39.Q~p
fitvt nec fideicommi{fUln reciprocum inter de[cendentes conGderari pofIit) cùnl d. S. Scia, inter
coh~redes procedat) non interin conditione poGtos.Ruin. con. 141.. n. S. &amp; 6. Socin. con. I l 3.in fut.
vol. 1. at hic nulh~s dt datus cohxres , filuque
Ioannis in [oh conditione (ùnt. Conie6l:ur:.-e enim
de quibus [upra, cùnl eadem &amp; vnifonl1is dl: defunél:i voluntas, circa agnationis con[eruationell1
aut [uitatenl vocationeln inducunt: q uod- hic non
eft, vt fuprà euicinlUS. V rget magis libcrorum ge ...
neralis appellatio ) qu~ omnes dcfcen~ntes conti114

DE C ISIONES.
net~ l.liberorum., de verb. lignif: Cùm igitur ~~~
dOlllCUS deceffent fine nepotc, [ubftitutiani 1
. s d h'
.
oeus
ent. e lC conmnéHm accipiendUlll, Ruin • co 11.
~1.'. nu. 6. &amp; 7· tradidit, vt (ured1:es Ludouici filius
faClat deficere conditionem, . Ghxredi plures d 17
condit. inllitut. Illud poil Barr.addens,appelladon:
hberorU111 nepotes non contineri quando vol
..Cl."
r
fil
'
untas
defiUnl-ll.ln pcnona ij [ortita dl: effeétum p . 1 18
G, a11·us ,;yf.. • .1' dem, if. oe
1 1.
' et 1.
lb. &amp; paft. na111 diétalu
hberorum ln fauorabilibus ) non odioGs proce~r .
quale dt fidc.ico111miffuIll, receptius eft, vt ibi fu;~
declarat
Alclat. legem vero final . &amp; "L
. prod'
,. ucms
c~ ere, cunl agit ur de extenGone vnius ca(us ad.
ahum, ~on pcr[on~ cert~ ad per[onam. Etiamli
tefiato.r l~terrogatus ~dem verifimiliter fratuiffet, d.
fi qUlS lt~, ~. penultlmo de teftam. in gloffa notab.
ln d. 1. T lU.US, §. Lucius, if. de lib. &amp; pofl:. la(on
d. c~n. 66. :lrca fluetn. At hic fieret extenlio de Lu~OUlCO a~ e~us fi.lilfln. Duéla vero coniettura deil!tus m~gls d11eéh graua111ine ad cius filiuln, veranon
eft ne fiat pro~grdrus in inhnitum. Crauet. con. 16
n~. !7. Sedïltaliquis fideicOlnmHforum finis)né:~
l111~US honoratus nlagis grauetur) contra confuetud111em teftatonlln qui in vno grauatos in alio [o.
lent fubleuare, arg.t eUll1 qui, de iureiurando. Cra.
ueta d. con. 161. nu. 12.. nam regula 1. Publia, in
~~ hn. ff. de cond~t.!" delnonfirat. negatiuè proce...
d~t) non affirmanue. ~od autem Curt. ab Oldra..
.1[e~tentia di(cedendutn cenfet) cùm l'etnotiores
Cltenore
r vocantur, commentitiull1
il: , . gradu exc1UlO
e ) CUIU mnumeris refponlis falfunl deprehendaturJ

!.

P

2.

•

�-,

FRANCISC"I STEPHANI
quibus\\proxinliores fuperfi:ite ex hxrede fi.liô .qui
pofteà impubes deeelIic excluduntur. $oe111. lUl1.
con. 4. vol. 3. JaCon d. COll. 66. Alexand. con. 139·
nu. ;. &amp;. 4. lib. 6. Qta enirn ratione magis dileétus,
defettu videlieet conditionis repellitur, eadenl &amp;
proximior~s excluduntur , v,t hinc a?p~reat Curt.ij
rententix tUJllloCUlTI fore, eum proxlmlores fimph: citer voeantur, non vt hac in 4?ecie, fi adieda Gt
condido, Gvnus autonl11es decefferint Gne liberis :qux) vt nominatim verb(fque re~riaiui~ conc~pta.
eft, ita ealn fnitre menteln tefratons argult, vt fihunl
Ludouici grauare noluerit,arg. l.licèt ünp. de legato
1. Craueta d. con. 98. nu. 14. in fin. fauor ven)
hic nullus e·fr agnationk propter filiorum vocationem, in quibus non conferuatur agnatio. Ex digre{-:{ioneautelTI ad plures gradu5 dici non potfe grau~­
tO,S-hbcros liberofUln, n1uIüs rationiblls IaCon pro ...
t)~t, in d. con. 6C. Ergo CÙln [ecundunl ream pronuntiaffet AquenGs Propr~tor, virque peritiŒlTIUS.
D. Antonins Suffredus relator aduerCus prouocanrem prorea fuffi·a.giunl tulHret, reliqui Olnne~ affen ..
[ere, die 12.. Iunij 1582.. D. Franci(co Peruffio Pra!-:
!id.e, in Crinlinali claffe.
116

.A D D 11'10.

E Xfuntliberis
~li! fu.nt agnati,:ll~j.cognati. Agn~ti ei~(dem
nomlms,emfdem famihx,earurndem Imagmllm:
tognati non item, Liberi ao-nati funt filij,&amp; filix, nepotes
nepttfve, 'ex hlio nati nat~ve, pronepote~ pronepttfve
ex nepote nati nat~ve, &amp; abnepotes abncptdve , ex pro-.
nepote nari natxvc. Ratio ergo vocantium liberos',
Vt in hac hypotheû, primùm,deinde fœminas, hxc eft, vt
in famil.ia bonà remaneant, non extra famili~m abeant
in liberos cognaros , qui ciufdem n6minis &amp; fami1i~ non

. DE Cl SI 0 NE S.

'

.

1-,

{unt. ~x ratio ctiam efficir vt ab inteftato in fcudis t
r.
dam l1'b erI' cognatJ~. mrç
.
ll.
lUCce
eo quo d eu
..proditum libnon
. .a.
feud. ti~. de [uc. frat. Etin hac lire generisteftatoris no~
1
bi~t~s ,quz etial~ n~l1c floret, hanc interpretatiollem
eXlglt: quod prxclpue nobilibus frudio &amp; cordi eft' in no-'
~inis &amp; familiz propagationcm : nam vt (criptt;m e{t/
l~ 1. ex fa~o, ad.Trcbellian. §. fi quis togatl1s) 'éondi- '
tlo~les fi.delcomml{forum ex dignitatc &amp; conditione eius,
qm ~d~l~ommifit, interpretan.dz fllnt,vbi &amp; ipfe Accurf.
reéhilime exempillm de llobilibus pofuit.
F.

Fortius 1 C.

.

-

.

DECISIO

XXV.

Remediuni 1. finalis, Cod. qe acquir. poff. quo
tempore prtefcrihatur.
•

Synopfis X XV. Decifionis,

Negl~éfa . vid~ntlt' hn"itai .'
pro d~reltÇl~.
"
1f
2.. HJPothtç~rll1 prttfort6ttur
10. nnnt!.
3 P~ec,!rium vt ,:,cuj{orium. !6
~ FrOlo operatut" ln- cafo ftBo,}
1

vt verttas in &amp;ltfo vero.
Remedium J. fin. cod. de

acquir. poJfeJf. prttfori6itul'
3o. annis.
HJpothult p~rtmptn remlJlut pruarù~1'!J. ...
/

V1vl ql1idanl fundum Titio vendidiifet
eiufque nomine (e po'{fdforem coniHtui{fet; aliquot poIl: annos eundem fU11,
dUl~ .alteri vendidit, vacuâmque po[fe~one~ tra~ldlt, cui vigi~ti plus nunus annis incubUltcorpor~lttcr. Prim~ls e~ptor(e mitti in poffef{ionelnln Vlm d.l. finahs, a Przctore petijt : prohibebat Cecundus elnptor [uanl cau[am potiorem elfe,
a{ferens ob fun di, traditionelU, vulgat. 1. quoties,
p

3

•

�FRAN CISCI S TEPHA NI
Cod. .de rei vindicat. aélorifque Cocordiam, qUa!

'liS

obliuionem ciuilis poffeŒonis ex longo telnpo~i lis ' curriculo inducit J ita. eain pro de~e~iélo habuiffe
videtur, arg. 1. furtunl ) §. vIt. &amp;. lbl gloa: ff. de
v(ucap.l. fi de meo) §. li forte, vbi gloif. de acquir.
poff. Ia[on in 1. 3. §. ex contrario, colum. 1 3· vcrL
[ed aduerte eod. Accedat (ublata hypothecariafj:'àdo deceln annorum ,1. 1. &amp;: 2.. C. fi aduer{us cret
%. dIt. pr~fcriptbque fundi don1inio) 1. 1. &amp; tot. ti ~
if. de v{ue. precariuln vt accdforium perill1i:&gt; arg.= 1.
3 li debitor.) If. de preear. (olet enim precariun1 n:gotij (equi naturam cui accedit. Bald. in cap. 1 .de feud.
date in vÎln, 1. commiIf. Cuman. con. 54· fusè Tiraquellus in traa. confrituti 3 part.2.I.linlÎtat. Contrà
primus en1ptot traditam fibi priùs polTefIionem alfe ..
rebat, vi clan{ula! confiituti &amp;. precarij) quibus li~
cèt fiéHs modis vera poifefIio transfcratur ,1. certè,
§. 1. vbi propriè habere dicor, de pree. gloiEt hnaI.
COlnn1uniter approbrata in 1. ab emptione , ff. de
paél:. Hoc fi confiitt,lens pofIideat, fidéCque fit habita de pretio , vr doél:è Ia[on poll: Bald. in d.l. quo_ ties, nu. 1 c. vt fiého idell1 operetur in cafu fitto,
4 atque vedras in eaCu vero) L filio quem , de lib. 5C
pofrh. proindéque potentiol" Cecundo eU'~ptore elfe
debet. Bald. con. 369. Venditor eonaituit. vol. 5Guid. Pap. quxfr. 1 12.. vigillti an110rUl~4 non ob5 {tante curriculo cOlldiét. fiquideo1 ex 1. final. qua'!
rimo emptori datur,nonniG 30. annis prx[cribitur,
. lieut ~ L, olnn~~) de prx[cfÏpt .. longi{f. teillpor.
De Affhéhs decl( 139. huc pertlnet glo{f. hn. in
1. Cù1l\ nelllo', Cod. de 3:equ. poa: Diél:x ver9leges
Vt

f.

. DE CI S ION
ES
.-I l '
, .
1. &amp;, 2.. Cod. fi aduerf. credltorem ad (olatn hy
,
,,'
pothCCanl pertlnent. Longe ahud Gprecarium &amp; C011- fiitu~Uln concu~~~nt,n.eq; ex pcréptione hypothec~ 6
(cqUltUr precanJ lntentus. Bartol. in 1. fi rem ~1ienain, de ~ignol~. -aél:ione, trtinufque ex obliuione
poffdIiolllS alnIiIio , CUln qUl ddidia poffidentis
concurrere debet ) gIo.{( in 1. fi is qui de acquir
po{fe{[ Angel. in 1. fi de 111eo } ff. eode~. Socordi~
aut~nl nu~a primo emptori -imputari potefi: minifieno altenus ,1. arboribus, §. 1. &amp; 2... de v1l1fr. 1.
quod meo, de aequo poifeŒ. Ergo (eeundum prin1unl e.mpt~rel,n Senatus cenfuit, iuxta vulgatam
1. qu~tles, hmitationem, de 9ua ibi Iafon nu. 14.
Referente
in Att enatlo11., •
.
n 'D. Gafiparo SeO'turano
b)
num ecuna, anno 1582.. 1, 5. Iunij } me Prx{ide.
' 1

. eADD 1 TIO.

S 1 duobu~ ~mu,l vendita l'es fir,[ed tamen res vni tradi-

t~)alten el~~ mfi:rumcl1ta,q uis potior? an is qui rem
aC~~t~t, an ql11 ~nfi:rumenta? vrique is qui rem accepit:

qUl cn[us.g~,mlll1u.s 1. qu?ties) ex (ententia_Harmeno .
~. _9 J. Ahas tamen CUlac. lib. J 8. obreruat. cap. 3~'
al rue. _de~lf. 5" Soc~n. regul. 118. Tradunt nofrri
e.um qUl prunus lUl1.efbtus cft à domino direél:o po..

t

tt.,ofcm cfTe.

)

F. Fortins 1

~

-

.

�u,.

FRANCISCI STEPI-IANI

.•

~~~~@~~-~------'----.--~

--...,..--'"""'--

DE CISIO XXVI.
•

. .~'. r;, t
Merita donattont
tn) cr a quando à dtJnat arZiJ

..

1

•

"

.

pro banda folzt.

$ynopfis XXV:I. Decifionis,
.
•
.r!'.ertA &amp; enllntÙJtll\3 clllufollJ .lilJ(r~ (} ftmpliIM.tYlt~ AJJ.
\ ND font citer" quia importll~.
ln t°nt::,on;;:ao!~tario'14 Coniellur4. 'UeriJi.miles f lf
pro Il'' ~.
ftctunt ",a prohiJtlonem me1J1Ijontrn.
.
1. Affèrtioni , qUJJ~do ,rcaen-I rltorum.
aum.
Onauit uxdam genero -&amp; filix bO~1orum
(uorunl ?eluHfem ob merita, qux ln [pe ...
cie expre!ferat. Donatricis filius ad.donationis reuocationeln age bat , falCam a~ert~onem
meritorum dice~s. Dubitabatur an affertlOnl !ta.ndum an vero effent probanda nlerita à donatano,
aut v: fal[a filius hnprobare poffet. Vulgus nofhorum ita dHHnguit, a{fertioni non effe. d,~ferendum)
fi fiat donatio inter per[onas pro~lbltaS , glofC1.
communiter approbata in 1. fi d~nat1on.e ,Cod. de
collat. fiue gelleraliter ~ fiue ~ Fpecle profe!E0
meritorum fiat, quidquid çommlnl[catur Bald. fi l.
nn. if. de exercit. quem iure ,optitno not,at Alexand.
in d.l.G. donatione, nu. 10. cum eadem femper fubGt
pra![umptio, ob quam lex talem a{fertionelu (uCpedam habet) 1. qui tdl:amentum, ff. de prob~t. ~.
cùm quis) §. penult. ff. de leg~~. 3. De Afthébs
decif. 370. in fin. nam in 1. Attihus Regulus) .d.e
donation. prxtcr fpeeialenl a{ferti&lt;?nem, de menus
•

conftabat.

DE CI SION E S.
12., i
conftabat. Alexand. fuprad.loco. ~làd li cOl1fe-ratur don:ltio per[onx non prohrbitx) 111eritorun1
-nulla dcfider~tur probatio {upra affertionC111) cui 2.
fiandunl dl:, 1. OptinlâlTI, Cod. de contrahend. fii- .
pulat. B~rtol. in 1. Gfortè ; fE de pccuL cath. Guid.
Pa1r deciC 95- nu. 2.. Roland. à Valle con. 9S. nu. '
- 5-3. vol. 1. rderens innUtueros huiu~ felUcnti~. Rip.
-in 1. fi vnquanl, qu:dl:. J 5. Cod. dereuocand. donar.
Ka vt prxtextufalfx cau1..'"C inlprobari non poŒt, (ed
nlagis vice falC-e dCll1onfrratiorus habeatur; vt doaè Ba·ld. in op. [ci[citatus, 'de re[criptis. Alioql1i
po{fet filius vt &amp; ipfa donatrix proprithn aLfertionis
fatrUlu improbare , propter legis prohibitionenl,
1. quenlJdnl0dUln, de agricol. &amp; ccnGt. lib. 11.&amp;1.
iube111Us , ~, fanè , C. de Làcro[anéLEccl. Illo vero
cafu, videliae,t in non prohibiris, circa Bartoli in., terprctationetn, in d. 1. Gfortè~ 1t'. de ca{l:ren. pecuI.
Blagna eil:inter Socin lm &amp; Deciun1 .contentio. Socinns Bartoli [ententiall1 ad ipecialenl a{fertionenl '
pertinere capitis iIlit.s cxmnplo, quo de prohibitis
traétat re[pon( 2.9 5. nu. ~. vol. 2. . .rraQidlt. , Cuius
ièntentia.,{ll:ctlm prolixè &amp; dàa~ intcgro rel}Jon!o
, 2.0. inlprobet Decius, quo tantùnl n10liatur genç,ralis difl)oGtio in fuo genere) atque fpecialis ~n [ua.
fpecie, l. ft duo 6:atres "ff. de adnlin. tut. l. fi ch(!)rus, de'legat. 3. prolixior non cro. DeciUll1 ièquîtur Ripa Cuprad. '1oeo, &amp; Tiraqllellus innUlneros
citans eÎufdelu fententi~, in 1. fI vnquanl) in verb.
donatione largitus , nu. 93. &amp; 94. Cod. de l'euocand. donation. fi modo generali aŒertioni non accedat affueta daufula, pUl'è J libcrè) &amp; 1ÎlnpIiciter) 3
L

~

�DE CISIONE S,

,

CIseI STEPHANI
, ïi~
FRA. Ndonauone
. mpro' pura &amp;.r.fimplici
br .
1
&amp;e. ta ero enlnl d
tradit cui Ce LU lcnp5·
;,
f'
oldra . con. uci
haben daln,
quo.s refert &amp; equl-

DECISIO XXVII.

Prior creditor nùm o./ferre pofteriori p~Jjit.

fit Alexal1d, alijqë: ~~d )~co ~u. 9'%.. sed hxc cÙln
tur Tiraquellus . P . pertineal1t, in qua ver;ld nofiranl [peelenl ~onlar1's düuuueratio, fat fit
.
m p~rt1cu
'
fatur mentoru
,glue
:-rr.
'1: S pI'O, colopholle ac.
qUl)U
"
b1'S attl..
1
rimiS
a
"
defideratur roba..
P
Cu quq mentorum
d
ce at, eo ca
,
u cere nec ta.tn eXlml es COOle ur as
'
1
1
rr.
• ./ A
tIO, ven I
Lb'
fi atque li nu a aner-F ,...LI' :;.- m debderari pro atlOne ,
.
d 1 li
.J r} Iv
~\1;. '.{kt., ! traquetlus poIl DeCIUln .. 1

Synopûs X X VII. DeciûollÎs . .
,

po./fojfori etiam inùtjlo per-'7 Hypothua ejf çaufo ilir;'
miffR eft debiti ob"'ttio. 1 o/forendi.
2. rli p!tl$ efl qlûm offàre ,18 In iure ojfirenJi 'me/ior e.ft
; Priori creditori non pofsi-) ' conditio pofsidentis.
denti an pofsit ojfe"ri.
9 Rei n,!iente pigmu non e;.
-+ Caufo oblationis duplex, nec oblario qtt.~ hJPo~hu.e
non duplex i~s o./firendi. 1 cohttret.
'
5 Primus creditor offirens
Creditori anteriori folis
An debeat lJudiri exemplol
ejf Juccurfom fer hy/o-1 thecllm.
extranci.
, pojfefsio ejl hajis oMlltionis. '
f

N

'1-"7
/

,

1

roo-tu

d1

U 100.

&amp;. [equent~queln

don41tione, fllpra 'A°-Cta°' n C· l'n ';pgul 1. 'pra:[Wllp, - N' 1
re' ten.
.1:....
•
(equltUr 1CO aus
r.
6 Ergo filius rcgiü,
Alciat pra:lunlpr. l ..
1.
,tlOnl1nl ,
,d:
\ d natio in perfOllas. pro 11\ diplomate e~cl lt \l:r~ ~ltinla IUllij l 5s.%.. Ref~­
bitas non el.let cOl ' il ;, . AttcftationU111 D,e,cu.,.
, rente D, Paulo C leI ~lQIn
, ria) me Pra;tide,.
,.,
,4: D, DIT l O., ( ,
Ed 'd de donatione fafra fiHofamil~a~ propter meil. ,
em
ponit 'Bartot. 10b'1. 1.il.§. nec
'c qUl
) Hanc quxluon
~
il.na.
c
1 l' If cle co Il'.t
a. b· onorum, v 1 pOlLquam,
cau., reme, nu.
lud'l't v.alere
&amp; oonconfelfl
f.
rialle·
cone
'
A
. r-efert c(;ur. v~ d" tl'tÎ.-:l non profeaitia : con~rà ved . 'b '
q uam qt1;X ll.ta uen t'"
tan
tO non valere cl efien d'lt Antonius, F aber e enon \,J S
. ,
nragmatl~omll1
, Deçade 41 . error. 6. ' 1 C
'
'"
F. FfJrtrus
•

S

':r

•
.' ..

'

~

-

)110

•

IŒdebant creditores prior &amp; pofteriêr
poŒtlens , de crediti oblatione : offerebat priorpofteriod credituln, atque ideo
de e poffeffione fundi excedere, &amp; in Ce tr4111Sferre contendebat. QQanlllis enim prior creditor
cOlnpelli non poŒt offerre, 1. prior, C. qui po ..
tior, eo taniCl1 iure vti poterit , Vt in (e pignus
tr41nsfcrat;, gloffa in d. 1. prior. gloŒ1 in 1. 1. Cod.
qui potior : nanl fi pofteriori id lieet ) 1. 1. èod. li
antiquior creditor ;, quantà nlagis allteriori cre ditori eft permi{fum " cuius dl: potentius ius; arg. 1.
cl'editor;, ff. qui potior;, Auth. nlultô Inagis, C. de
facro[anét. Ecclef. vt non abs re Papinianus in 1. 3.
S. 1. if. qui potior. de priore loquens creditore,
nUi fortè, ait, prior pecuniam offerat, ql1enl tamen
~?n.Ll:~~ ib~ !l0n fu~e pofr.c!f~l'em J &amp; in L in bello"

Q..

z, .

�$

-

1 -4-

FRANCISC1 STEPHANI
.

d'-

§. fi pigl1ori, de captiu~s &amp;- pà~,~eL1~r .. r.r1or cre, 1torpo{teriori offerens plgnora.t1t1} feru~ redempt1o~
.
.
limul cunl credito auocat ad fe [ernlS pretll1l11 ,
'
. ' 11
,
""11 li lïoffdfori cuilibet ) etlaln InlUllO ,
uum. n'io l
d b"
bl '
rr:' J nl'l l'er If. qui potiores e ltl 0 ano
1 0"1oua ln.
~
,
'd
b . ,rr, ",Il.. 11ec eninl de iure poŒdforis quxn epexfu 111&lt;" .... H. _ , '
'
•
bet, cùnl ius petltOnS rernoueat,ur foluto pignore,
1. Paulus, §. fill. quibus nl0dis plgnns vell~ypothe-­
c~ foluit. cur priori creditori,qui ius,habetln re, d~, I1e a ari debeat, non video. odofi-. 111 d. §. fin. hlc
cnhn auocate à pofteriore creditore pignus P?,tdt,
donec ex fruéhbus [OllltulU GtdcbitU1TI, tandluque
inutihs erit ci proprietas ,1. fi cùm venditor, if: d,e
_~ cuiCt:. quàd vti plus dl: quànl &lt;:ff~r,1';. ha po{l~non~
cau[am n1agis la:dit, proinde 'facihus off~rendl conœdcnda efr poteftas, vulgata regula, CUl quod plus
dt, ·&amp;c. ht1i~[que [ententi~ auaores laudo Ba1't~l. •
~. Salicen.lln in d.l. 1. Cod. qui potiores, gloŒ 111
-LtJ,Ùm fi'OtiŒmi,
§. eoden1, C. de prxfcript . .lol)~..
temp. ·NCgUC'Ült. 3. lU:111br.o ? par't,is l~U . .I 7· - qu~
3 amnés 1-eit,ito IPlace,nnl1. pnon credltiOn offerendl
f.iCllltaten1. rConf~rtlnt. Conrrà, po{terior cre dito!' priori non p@Œdenti de~1egandan: 0~lationen1 a[..
[ereb:1t. Caufa oblatioLlls duplex ln ture, 1'1on -du.,.
4 plex inofferelldi , vtCraueta con. 2.9 8 . cenfuit,
poffeflio v'iJelicèt aut hypotbec~. ,~d ius ~fferendi
quod comp-etit raviol'lc 'po {fdhonls , pertlnent) 1:
111ulier 0 ibi iuflus po[dfor offerJ.t, Vb1 glo{[, , ft qU1
potiores, 1. fi funaus , §. in vindicatione , i~i, fi ~e.,.
r

r,o poiIideat, lut pe,cuniamfoluat ,

ff..de plgnonb .,
d'.l. Paulus, §. fin. quibu's m(i)~isFign. vel hypO;th~
,

D E C 1 S ~ 0 N, E S.
. ' 12.5
folu. qux re[ponfa 111aX1l11a nltuntl1r xqultatc: 11an1
cùn1 creditor, q~la{i Serl1iana, [obin auocat poifef{ionell1, vt de fruéhbllS fibi L,tisnat, d. 1. fi CÙ1U
venditor, debiti oblatio ex [ententia &amp; voluntate
credit oris heri credit ur. Angel. in §. iteln fi quis in
frall?~nl , colUlu: penul~. de aa~onib. fi 1110dà v[q;
ad lIns conteLl:atlonem ln .caula executionis iuchcati fiat. Barcol. il).l. fripulationes non diuidulltur,
c~lum. penul:. ff. de verb~ obligat. &amp; in 1. li quis
lhpubtus fuent decenl, in hn. ff. de folutionib. Craueta d. con. 2.98. in princip. Ergo &amp; prior creditor
p0!Udens o~erre poterit, exemplo cuiu.flibetextra- 5
11~1 polfdfons) glof[ in 1. cùnl notilIinli, C. de prx[cnpt. 30. vel4 0 ' annol'. gloff. in 1. 3. Cod. fi antiqm.or credit. A~tquc ita deben1us interprctari B~lttoL
Sah~et. Negubntiuul ) locis [uprad. qui de priorc
credltorc pollldentc loquuntur : nec enün curanlUS
d~ iure po ifeUo ris , cùn1 ius petitol'is [olutione dus 6
quod de~l(~tur tO,llitur, d. §. fin. 1. Paul us J li vero
non pofhdcar, vt ih hac fpecic, dciiciente poifeffion~, q~lxb,aG s eft &amp; ca,uC, obl~tionis, ceŒ1re quo~ _le de~~t,lUs ~fferendl, cap. cUln ceŒ,nte, de regul,
lU~, 1. fIt la S,el~, §. V[Ul~l~, de leg.lt. 2.. Alia &amp; po~1 C111a cauC~ lUr1S offerendl dl hypotheca, cuius 1'a- 7
uone non 1l1ÎI pofteriori crcditori dari leo-imus Vtù,
l
'
~
(('
b
,
.' potlor, §, fin. H. qui potÎ,?r, fiuc poffideat, vt in
:ll~ textu ?ngullt Allbe~-ic. C,~nlal1. &amp; alij non pauci
ln 1110 §. fiN. liucalltenorrelll1cU111bat vtin d 1 1
C d fi
,. . .
o . 1antiquior credit. &amp; in 1. 1. Cod,qui l)otio ~
tes ...
D e AfR'.cl.'
'f. ,2. 59. 111ft
" pnor obbtlonenl
,
te
.\ leUS .dCCI.
fcuet. Cunl Cl11111 vtnu[que par ht cauC1 in offeQ."

�.- ,
8

•

FRA N C 1sel STE P HAN 1

;;l~do, lnehor dl: condido poŒdentis, arg. eOl~unl

.ln
. 1. qua ra!Ïone , §. [cd non vt lttcux
notantur
q
.
dOlninio in qucnl &amp;. reum prurx, d e acqulr. rer..
'
.'
if. d
î.unt procliUlores, vulgo 1. Arnanus, . e
1"
~
.
dentes 1\
. .er dominio. Saliceto in d. . cunl nOtlllllnl,
b'
8
acqUlr.l .
§. eodem. Negu[ant. 3.11:-enl. ro 5· parrt.ls, n~. 1 •
de piCTnor. anteriori credlton poffiden~l offert poIl
. bleu' m tibi C. qui potior, quanl [oiuto conllenor, .
,
. .
C
i 'b
fiante matrünonio , nlarito vldehcet racu tat~ us
lap[o procedere Cynus ~radidit, .cuius [ententlan"l
f.'"Cpiùs probauit Senatus Infra deCl( 4 1. Non poffidenti etianl offert pofterior in 1. .[ecu~ldus, Cod. de
pignor. &amp; in 1. prior , Cod. qUI potl~)1~es. Offe~t &amp;
enlptori poffidenti à debit.ore ,v el. antenore cred~to.te, 11'i modo non iure credItonS dlftraéla
res Gt , ln 1.
d {i . .
cùln prior , de dHtraét. pign.1. 2... Co . 1 ;lnuqulor
creditor, &amp; d. 1. 1. hoc enin"l ca[u res cunl [ua cau[~
( id eU pignore ) trlnGt, cnins ratione ius. o~eren~l
ad pignoris conhrmationenl da~ur r0ftenon cre dltori, quifacultatenl nullanl dC?ltorllll c~ntr&lt;then~o
dedit pignaris difl:rlhendi. ClUll ~7ero lure. credIto
pia- nus venditur initio contraétus,ll1 (peéto lure [uo
p~tdl: creditor renl pignoratâ, an te 9-ualn ~ecundo
creditori nexui data Gt, di{l:rahere ex {cntenna &amp; volUlltate debitoris, 1. Gconuenerit, ff. de pigno aa.
Q2a: facuitas cùm po{l:crioris creditoris obligationem pra!cedat, re[oluitur nlancipatione ius dltoris,
debitoris videlicet , &amp; di{foluitur ius acceptoris, id
eft [ecundi crcditoris) 1. vbi, §. [ed &amp; Marcellus) ff.
de in diel11 additt.Sed fi vendat quia dOlninlls , non
~x prin~xua c~u[a ~.?nt~a_aus id facit) [~d ratione

DE C 1 S [0 NES.

. '

il.,

dominij, quoddl: affcétUln ~[uppohtum fccundo
creditori, vt r~aè Cyn. in d.l. 1. Cod. fi antiquior
creditar, qucnl nofrri cOlnn"luniter [cq uuntur. Hinc
fit necc{farià oblationi locunl non elfe fi res in bonis d~bitoris ,quo tenlpore cunl pofreriore creditorc contraxit) non erat :_ nain cùnl rei alien.a: non
fubfîfratpignus , neque oblatio cIua! hypothecx
cohxret locum habebi,t , vt fusè Crau. d. con. :z. 9·8.n.
3.4.5. quanl conitar lcgibus ex ~quo &amp; bonoinduétaIn, ad fouendam creditorjs poUerioris atStioneln,
qUa! vulgari illa except!one,Gnon alteri antè pigno- 9
ris aut hypothecxnollline Gt res obligata, elidi [0let, 1. ~reditor , ff. qui potiores :. xquunl autelTI fuit
vi[um prudentibus·, . vt pignus quod debitunl vt
,plurin1ùtTI [uperat 2 in hoc quod excurrit, pofreriofi creditori potiùs quànl priori cedat, cui qua!i Seruiana debitum àquocumqùe de fruéHbus pignori-s
priùs con[equi Catis effe debet, arg.l. 1. §. hoc interdiél:unl , verf. illud , de vi &amp; vi armatJ.. Et hoc dt
ql10d Cynns voluitd.l. 1. C. qui potior. prioreln 1$
creditorem non egere illo adminiculo., cui Iiypo~
the caria [.,l.tis dl: [uccur[un1.. His [,ltis {ilpérque [uperiorun1: diffolutio à quolibet confingi poterit:tantl1lU enhn ~be!l: vt maioritas rationis potentiu[ve
ius. antcrioriprolit creditori in offerendo ,quinitno
nocet, CÙ1U per e.urn fiat) ne debitut11.hypothecar~a con[cqù3ttur, arg. d.l. potior. §. tin. t'f. qui po...
!tort Re[cripra vero re[pon[ave , quibus prioren1
crediçç)l'eln lure offerendi vti potre legimus , de poffe{fore [unt interpretanda, vt Saliceto tradit . in d.
§. eoden1. Lex autem in bello J §. fi pignori, de aft~

�,

FRANCISC-l STEPHANI
teriore quidem creditore }oquitur, fi temp,us C011ttadus aduertas. CxterU111 cau[..1. pofrenor dt,
quenl conftat 'offerre P?ffe,~ cmn ~x caura lna~is
quàlU tempore prxrogatlua Üt, nlct1~nd~. Cyn. 111
d. 1. 1. Cod. qui pot. Secundl cred1tons partes [equitur Negu[an~ius , [Llpr~... d: 10co) nu. 18. Ba1dunl
allcgans in d.§. tin.!. Paulus,1l11e~u,ra noua.M~gna.­
quondaln hac de re orta c~ntent1? lnter Donllno~3
quorU1l1 CU1l1 parcs dfent [ententlx, ~ res ad pr~­
Il.S

'

" qu%'
' il' l'h
fum,
1 a. b uerunt,111'fi'
l 111 eos nominatim tran{; 11.9
,
t~ tint auaoritate Iudieis, vel tonfen(u debitoris. C~lri~e~
hb. 18. Obferuat, obferuat.40. vbi de priuilegio fifci.
F, Fortius 1 C.

.

D E CI S l 0

X X VII l J.

Mul~'eri c~nceJlùm 'priuilegi~l.m ~

"Pt 17nlt

Jolutione de

plgnoru [rué/I.bus jibl fatisfiat , b~redem
fequltur , faltem ./ilium.

l1lam Dccurianl nliffa effet, contra pnorenl credl'tOrc111 pronuntbtunl dt, anllO 1 572.· quod &amp; al~o

Synopfis XXVIII. Decifionis.
Prjuiüg~1Im n;ulieram dote;~ 3 Portion es minutul.t Ji non afr~p~tent~um JI, I~rti!! !offif-I undRnt Ad /egitimas tatius
fortlJII~ .In ~rou~cIR.
dotis vforas ~ creai/orts auol- A" prtutlegtMI'J tl!~d ~xttn-! (J1,nt proprietate tert!is pofdJ1,llIr Rd hlfredes? negAtMr. fljforïbus. In AdditiQpe.
l

Scnatuicon[ulro C0111probatL1ln eH:, 10. Oétobns"
Referenre D0l11ino 1. Rcinaudo in Tholenfi Decuria, cui prxfuit DOlllinus Corri;h~ Prxiès..
\
ADD ITIO.

DE CI $ 1'0 NES.

I

\

Ofteriores crcditotcs hypothcearij in 10ewn l'riorum
ip[o iure fucccdunr, offerendo eis &amp; (oluendo peet1~
lliam dcbitam &amp; v[uras. Scd an fi quorum pecunia, cùm
creditores non e{feJlt , priores creditores dimittuntur, in
locum eorum fucrcedant ? &amp; dieendum, dl: non eodel~
prorfus modo qlW pofl:criores crcditorcs hypotheeari).
eos quorum pecunia dimifIi funt , in al1teriorum crcdit'orum locum [uccedere. licèt hoc ip[o quod fohtunt ,
aut pecuniam credunt, Coluendi cau [a incipiant c{f~ crcditorcs, ex cauCa negotiorom ge11:orum , vc1 c~ cau(1.
murui, nequc' enim fucceduntin ius pignoris) quod illi
tubuerunt quos dimi[crunt, nili in ca folucnda' pecunia, auéloritatc 1udicis pignus in eos lit tranfiatum, ve1
in credcnda ca pecunia., pa6h lint , vt in eorum ius &amp; 10eum [uccedercnt, quh tll.,J.1C fuccedunt, non v~ poficriol'CS qui offerullt • [cd ex auctoritatc lndicis , vel conuelltionc ,-1, 1. Cod. de his qui in priorum locum [uec. non
vt habeant iura hypotheearum:&amp;in eis priuilegia tempd.ru111,

Otiu~,priuilegia varia funt , de quibus
nofin In1. I. fi: foluto matrÎlnonio &amp;.

P

No-

inl._afflduis, C. qui potior. Bald.
ueU. de dote. Q-tibus &amp; illud addit huiu!
Cl~rix ,frylus,' qui pro lege ell, Yt mulier agens quafi .;)~rulana, lux~a glotfam in 1. vbi adhuc, c. de iur.
dooun1 "pollit a tertio pignoris auocare po!fefIionenl, &amp; 111 to t a~nos fruélus vender.e) Vt integram l
dotem "na [ol~t1one confequatur, idque-innumeris
~~natu(co~lG.tlt1S cft cOlnprobatum. Dubitabatur
19ltUr nudlu[tcrtius nun1 priuilegimn hoc ad h:tte- .
dem tranftret [altem [uunl. Licèt eniln in 1. 1. Cod. ,.
-de pri,uileg. dot. dotium prill_t1eg~a 3 vt per[onalia, "
~~redlbus denegentul" ~ id talnen ad extrane0:s--Fr- .,

..

'

.

.

l

"

.,

.. ,.

•
.

,•

t . ":

.•

'

1
.\

•

"

•

••

,

•
•

•

•

."

-

...

•

t&gt; t r

,

\

•

,

•

(

'

•

.

,

i

,

,

..

•

..

tutere:. BOn~4fuos:. fui t~~dit~,~\~ftetus, La!Ii~
R.. .• .
. ....
, .. t

,

•

�duis , §. exceptis, C. qui pot. §. ,n~n~at, C. ~e
rd vxor. attione: vt è cOllucrCo pllU11eglum ll1all·
to cOllcdfLllll, vt in quantUill facere potdl: , conuen Î.cquitur hxrcdclTI extraneUll1, [ed [uum
110
nlatur ' i
H
..
•
fI Î. 1
'
l'n prineiIJ. 1. ll1antulTI,
. f10
ut.
t5 (
i'
l. etlJ.1l1,
~
. vbi gloffa. Extat Nouella 9-1 • vt exaulOllC
Inatllm.
, ,
inftante doris, prin1x &amp; [ecl111d~, &amp;. C·7· g~x pnul2. leO'iUlu nlulierib~s pro dote concdfum , fili}s &amp; h~­
redibus matris &amp;. liberis olunibus, non extranelS
hxredibus defert. Sed &amp; li dux Gnt nlulieres qure
de dote contendant, prinla vxor, libed,que cius prœferuntur {ecundx, 1. vIt. C. qui ponor. prxfertur
foerus n urui, in Declamat. ~intiliani, tan1en Se- ,
l 1atui vi[unl priuileO'ium hoc ha:redi non compe'b
l 'd
tete, in Thol. quxil:. Referente D. 0 iuan.o , e
Tulles, J6. Oétobris 1582.. PrxGde D. de Carnohs;
de fuis vero hxredibus idcln ianlpridem Senatus \
cenfuerat in Attefl:ationunl Decl1ria, Referente
D. Ioanne Reinaudo, non line contentione, quibu[danl exifiimantibus tale priuilegiull1 exemplo
reliquorum (uum fequi ~ d. 1. J. ita vt adxquatis
Pl-11Jt. v fW": Iudicum caleulis, con(ulti[que Prün~ ClafIis Do~./ "7~ lninis, aduer[us hxredenï [uunl pronutltiatum fit,
?1 rvJ1.i~ v(A (~V
Î.
Î.. l
'b'
d'
d If:
.......,.. e{t.~("' y1"{.., 1 57 S. cui, Senatuleon~u to nior c5l1np~ Itus a elle
.tA-*"t' ~ y .t)t,-t~ non potul.~od luaXln1anl habet xqultate~1, nan1
f' ~y~~ tJ..
cùm hoc priuile.gium ob incon1modaln partlUIU [0 ...
/' .1utloncl1",
.
1. pane
l 'crami'1 . erclle.ln
.î. . du él: unl filt, qua,..... J. '-f~
.. c.,.,.,...
". ~
éf(~:~:~l:./ '1 rum fruétus vt perexigui ,vix coniugum familiam .
D('- /i C1t1 - t{W~l.- exhiberenr;;'t ninutatf[que [olutionibus faeûiùs dote!ll n1ulier amitteret) quod &amp; pcr[onam mulieris
1 /'-1 .~.1- et-- tvrpici~ ~ ita ~fi per[onaliffimum; Be eum pClfoa a
•

1

cxtingui debet,
,

. (IJ~~ V;

l,

'

,

e': /. ~., "14 '''' I t"7vô
~ •
/
("
{,
"vl("" ' .,.., A..i~'1 .~ lo/1 ~"'!"-1
,A.U'O' hl ·C· ,r,. "'&amp;1 /1' 9 .' ,
, --. 1 ,.
, cv..,-d -t--u
l"
Jo' N ('~u'6f.'I
1J4.7'H'-' ~/c-f'- cJCA l1 ,,! y......
- __h,u,,"
4
111'''1'
. '(.H ,,4/1; .lu 'S. L- IIua.otl f"f.. ,,~fcAc4-I'lA-c.1~--' 7 ~~

J (-

IC

1

"lA {..

,,1./ ,lU"') 4'
~ _ h, • ' / ~

.,. ( "",w û 1'Y

-YI

"

1-

..-" (",

..- • /

.,,..,

• P

Y

7~~'1- J&amp;.A

,

.... '

,/"

,..

''le/''
(0' »-."
. -y ('''')1'

'('
1 /.

S-'4'U'~
~J . 'r.

"tA,lIf-

('lA

"'.1"7

r"

~,.",,'.A'

1. quia

vru

tale ,

1 31

gloifa, COluto

mâtnn101110.

eADD 1 TIO.
SOla mu lier fauore dotis, cuius cauCa prxcipua" efl:,
gaudet ilIo priuilegio ) quod ad hxredes 110n extenditur, cùm in hxredibus ceffet cauCa, neql1e enim ampliùs dos eft, fed xs alicnum ftmplex, Ca:teri credicores,
excepta fola mul.iere,difcllffo principalj[uq debitol'e, non
foluedo,aut b011ls cedente,agullt [ua hypothecaria :tduerfus tertios pOl1èffores bonorum emptores, non vt ab ilIis
auocetur proprietas' , [ed tantummo.c!o fruél:us, qui ven- .
duntiIr publicè fingulo quo que triennio , quov[que de bitum fit planè fo!utum. Qsa in te verum eft , folutio nem &amp; exaébonem parcium non minima habere incommoda ) 1. planè l. item Labeo, §. 1. ff, famil. erci(c.
ncut millutatim fingulos conuenire difficile dl: , 1. cùm 3:
hi, If. àe tran[aél:. §. in cauCa. Cxterùm fi porÙones ill.œ
11011 a[cendu~t ad v(uras totius fortis debita:, poffunt
âuo~a:e p.rop~Ietatem creditores, vt phuibus Senatufcon . . .

fultIS

lUdlC.Ul.1 t

Cu.rja ..
F: Forti",s1 C.

_,_,__------_,,------.----.---~----------.---4

DECISIO

XXIX.

De iure patrcnatus Confulibus [uIJ nomine,

--

".. pt-",.,-l'"

.

- .

•

DECISION ES.

FRAN C IS CI ST Et'H AN 1

130

muneris foi reliéfll.
1

Synopfis X X.LX.- Decifiotlis .
.

:Litis hJP~thejis.
15. '-'egllt/lm municipi/;u.s fo .l. A~6as tur.e plltrQn4tusi
(fJtrt) munùipio
inlet/j...
re/tao poteJl [olus prllfen-I gilur,
tRre..
l, .A6hati foé"~ dd~glltio
3 pr.efentRtio eJl {Rai.
i focuffirem fequitur.
-4 LegRtum Sacerdoti6us in-j' 7 Eg~fli ddJent Rli RD Eçç/e..
Ic'/li$itHr !1f{fHTP Xçmplo, Jill..
1

,

,R

~

t

�. ~ , t;i

FRANCISG! ' ~T 'EP' HANI

(J!.,

S PrttftnfAtio inter perfonA-) ÛellAnalf.
'l
.t;,tur.
1 ô Penis U_fJOIf( t~ trtllll! 11111
'
'
{ta
muntlf- &amp;en).. .".
'.r
r
,hl '
.r:
1
·... perlOnllti/;us
'1#JI,tlll»'~ rejùJet
9 CDl'jUftl#+O
1" _'r
- __ &amp;onJ! "mi .

l

. . Abularius quidam Ria~ti( oppidi-kd~~~. fiam iniHtuerat,&amp; 4-,lendlde dotaaerat, fuh
~r. ' patl'onatuConGllul11' tune exift~ntiunl a.ut
quiin pofterunlerul1tind. oppido. Dublta~tur ad
ua,...~"",~Lr-,..t . qucl11 4)charet prx(e~tati~, ad C~n[ule~~n ad
~
"Y'~ onGliunl; quidmn enU11 a Conruhb~! prx[c.nt~
~~ ; &lt;t{us, alius cl quibufdanl de eo~lio,in qU.lbus ret1n~l
totum eonGtiul11, graifante tn eo oppIdo ~ea:e,Vl­
debatllr difcedentibus COl'l[ulibus , teftatoq~e rcnuneiantibus [e alia iam defunél:os prx[entat1?ne.
V trique vero Archiepi~copus Aquenhs bene~Cl~nl
coutulerat. A Confi.\hbus pr~felltatus [e pOtlOlC111
putabat, qllibus di[~rti-s tcframenti verbis i~s patr~­
natus reliaunl erat: ergo ad hos r~x[entatlo pertltro net
exemplo
Abbatis,
cui
'fi
relinq
uatur
ius
lXl
1.,
'r..'
natL1S, licèt [uh nomine dignitatis ,lUO ,talue.n Iure
prx[cntare nO~l afdto Ca~ituli con{ili~,potent" cap.
ftgnificafii , vbi Panol·out. ~xtl'a de lUl\ patronat.
cap. ex litteris, vbi Pano~nllt. nu. 4. ~d Innocçnt.
in cap. ca no[dttl;r , Je h1S, qux fiunt a Pr~l~t. fine
con( Cap. Abbas( aif~ qut eft ea.pu~ Çolleg1J, &amp; de.
Collegio, fadet iHanl prx[entationem, (i~u~ cau[as &amp; alia Collegij nego~ia agi~, cap. cdoee~~ ,
de refctipt. ad hune cnnn totlUS MonafienJ [olhc1tudo potdta[que tota pertinere dicitur, can. nullam
.. 18. n. l.. Accedat prx[entationem faéti dfe) nud~
, vero faéta à Sylldicis fcu Con[ulibus explicalld~
funt J 1. itCRl eorum, §~ [edli ita.,ibi ~ Cedhodiehxc

r .

ln ?I:.

..
.D E C 1 SIC? NES.
l 3&gt;
omnu Id dl hte'l u per[cqui [oIent pel' Syndicos explicari [cc411dunl lOCOfUll1 con,[uetudincm,ff. quod
cuiufque vniuerf. huc videtur refpexiffe Scxuola,
in 1. annua, §. allia, ff. de ann.legat. QIi&amp;un hie ..
rophylaci,id cft f.1crOrU111 cufiodi) licèt Alex. ab
Alex. genia die lib. 8. cap. 17. HyeroGareho &gt; id dl:
f.1crorum Principi, &amp; libertis decel11 annua legauerat. QIxrcbatur vtrUln his dumtaxat, qui co tenlpore quo legabatur ) in rebus hUlllanis, &amp; eo ofllcio
fungerentur , debitUln Gt, an edam his qui in eorum)oClln1 {ilceeffiffent. Refpondit, minil1:eriull)
nominatorU111 elfe de1ïgnatutu. Et cxtedtm datul1'
Tell1plo mioi~erium ' .eft minillri nuda opera) in,
1. 1. dd V eI!e~allUnl, 10.1. quod 111CO, de acquir. 4
poffeif.l..&amp; hcet, de conlht.pecun.quali velit nudam
opçran1,ld eft annuam kgati exattionem, ad Sacerdotclu &amp; facror~m ~u!1:o~cm pertinere enerùm) id
cft pro cxtero &amp; reliquo legati, vtilitatel11 autem &amp; .
'legati conlpendi~ln notat datum Templo,id ell: ad.
Sf.c~~~,otcm. ~ert1nere. A~ hane re~l fadt ep~o~a
PalUl)j ad Tlalan.u~ ~? lIb. 10. Ita ln 1. Inunlclplbus, .~ ~e condI.noniDus &amp; demonUrat. ces legatl S
n1ul~lClplbus fi !ura{fent ad municipiU111 quidem
pertinet. Oxtel1.:1nl C1cramentUln, quod in nuda
opera ver[atur , ab bis. ~xhibetur, qui res municipij
gelunt~,~t[unt SyndIc1 velConCules, qui laborem
pel{ol1jilS muneris aggrediulltur" L munerllnl, , .
d~fen(or, if. de Inun. &amp; honoribus, &amp; in cap. quonla~ Abhas, de officio &amp; potefl:. iud. delegat. dele- ,(;
gatlo dClnandataAbbati fuecelforem in bene6cio
fequirur. Ergo &amp; in hac Cpecie mul~~ u1agis, li qu~
R 3
•

�- --

FRANCIseI STEPHANI

134. .d . G .
lit vtilitas iuris patronatus, vt dt, qUI enlm 1 qUIS
de vniuerlitate egenus Gt ab EcdeGa ex~i:bendus e~,
7 vt anlnes poil Panonnitanurn tenent, 111 cap: .n?hs,
e iur. p'a tronat. ad vniuerGtatenl &amp;nlunlClplurn
d
t
ex.
r
.
.
fc
ertinebit.C&lt;iterÙnl pnnentatlo qux ln~er per ol:a. 'muni a habetul' ad Confules, quibus lUluma relp.
la
.
.
l
.
$ demandata dl: iû[que patronatus nOll1lnatln~ eg~- .
tUln, [peél:abit : eam.qu. e fuiffe mentem te{l:ato~l~,
eo quidanl ex Dominis argllcb.ant, quod ~lU~l:(1.­
pis cuiufdan1 tefl:arnento,quodlp[e ~ abulanus ta~1t.­
pridenl fcripferat, Icgatun1. Con~uhbus fa~un:- lUris patronat!us vacante EccleGa, l.ta exequl ~ohturn
vt ConCules foli 'prxfentarent)qul n1051:ac 111. Pr~­
uincia vbique percrebuit, .quan~alnq~e In~uxlt Clr.,..
ca huiufmodi leo-ata cOll{uetuchnenl dubIX voluntatis interprete~. , vulgo 1. G de interpretat. de legibus, q~' Lnaxünè circa prx[entation~m (i)eaand~
dt, cap. ea nofcitur, in 2.. p.ar~. de hlS qUa! fiu~t a
Prxlat. capit. illud, in fiae, Ibl&gt; Gn,e prx[entatlon~
fratrUUl , de iur. patronat. COflua prxfentatus il.
quibufdam de Conlilio, cui Iudex ipfe in~erfue~at',
dicebatpra![entatione~n [€eélarc ad ~?nGhu~1,cum
legatum.1it faétum COl1i}llib~s ?ffiCIJ 110~nlne; eJJgo m.unidpibus &amp; vniuerGtanl vldetur rehét~m;) 1.
2.. [ccunduln vnunl intelleétu111, de reb. dublJs, leg.
quod Principi, ff. de l~gat.~. cap. r~quiGj,fii) de tefiament. proinde ad conGlium pertmereexemplo
iuris patronatus Ecclefix reliéH: tunc eninl prx{entatio. ab Epi[copo aut Abbate de con(cnfu. Coll~­
gij ben d.eb.ct. Rota decif: 19 •. d~ prx?en~. ln antl.&lt;iuis"vbi tu lUS e[e AbbatldeCld!t ,:thttens przcfeu,,:

t

,•

DE C 1 SION E S.

5
tati infer.ltur,
de
J,{[en[u
Cal)ituli
Clericulu
pr-;
3
1
.",lClltatunl. laque pro bat Rochus de Cune, in {uo traélatll i~ris p'atrol~:1.tus, in verbo, cornpetens, nu.
25, :,bl pr~dcI:tat1?~el1:1 ad Abbatenl &amp; Collegiulu
pertll1ere ceniet, ft lUS 111ud patronatlls Ecclelix reliél:u~n ru: in hancque ~'en1 ~xtat Celefrini 3. refcripmm ln d. ~ap. ea no~cttur, 1111pugnantis exprcŒnl
prx[entatlones. ab Epl[copis aut Abbate fatlas Gne
Collegioruln [uorun1 affen[u~cap. nouit. cap.quan..
to ) eodenl , (ed &amp; Couarruulas, ft le.CTatum lit ius
patronatus fraternitati, pertinere ad ~niuerfitatem
La~corun1, non ad EcclcGan1 aut EccleGa.lHcatll di~nltat~nl .r~.rpondit ~ ~raaicar. qu~{l:. cap. 36 . nu.
S. ~ot~Ortgltur p.ars l~l,lus quelu pars conGlij pra:[en~'
ta~lt) Interpell~t1s ~nus . ~on[ulibus) qui licèt COllfi!tU1:1 d~(eruennt iufEcltlllterpellatio) Vt ait Inno..
CehtlllS) 111 cap. 1.. de operis noui nUlltiat.l. quiRoInx, §. cohœredes de verb. obligat~ Nec obilat à to~o co~G.lio aut nlaio~e par~e fàél:~m non [uiŒe pra:- ,
L~ntatl0n.em, 1. ~uod Inalor, If. ad municipal. (a:-.
Ulen te enlnl pefre ln Vl1um m unic.ipes coÏte 110n po ..'
terant) :t ad tres aut qu~atl1or qUI conliliointerfuerUl~t, recldat. totliJ:n conhlium, 1. ficut, §. final. quod
c~llufq.Ut; vnlu.erfitat. clement. 2.. §. {anè, &amp; §. por. 1Q
ro ~ ~bl ~lo{fa ln verh. on1nes J de eleéHonib. n1axi- .
Inelnhls quxfa~~ (u~t, vt ait Ripa in tra&lt;lat. de
p~ll:~, cap. de pnUl~~ cont. pefrem, nu. 155. Ego Vero dlcebanl fupradiéta procedere, vbi Ecclefixauc
[odalitij ius patronatus pri111ario , non li Con[ulibus
aut Epi[copo nominatim reliétum fit tunc enim

~ô[ules pra:~~~~~~~ y~ .~ qu~!ib=-t P:~~; faq~ per~~

�FRANCISOI ~TEP~ANI .
gere poterunt~ licet fccl1ndar~~ legau compendIum
vniuerGtati~ collegio &amp; [odahno ccdat. Ron1a ~uc­
tuante procelIis, d~n1a.ndabatur on1,n~ confuhbus
13 6

V,Ideant conftt.
. . , hl'S vel'bls ' ex fonnula
Impenum
"
. .
les ne quid.detritrtenti r~fpubllca caplat. Ab[~rduln
autém vidctur confules 111 pr~[cntando debele c~n-·
uocare confJium : idql1e . inuetel~ata con[uetudlne
''I ua confules Coli' Ecclelijs pra:[eMtare folent; &amp; fe ...
cundun1 pr~fent!tumà Con[ulibu,s Curia,pronun- .
,tiauit 2.4.0étobris 1 5~h, D. LudoUlCO chaIne. Refetente, lne PrxGde, varijs fanè Don1i~10rum. contrertationibus.
,
eADDITIO:

.

.'-$ l

Ccldix Sacerdoti legatum videtur ipfi ~ccle1tx rdittum feu intuitu Ecclefiz legatum &amp;. rehat~. B~rt.
in!. cinibus ,ff, de rebus dubijs) &amp; legatum rel~llbl~cx
vel Templo reliétum perpettuune~, quanqua~ hr a,hu~
in vfufrué\:u reipuplic~ legato) qm cenrum anms bmtut, .
1. fi vfufruétus, de vfufru8:.1egat.fed non deb~t perpetue
elfe inutilis p~oprietas.
.
F, Fort:tls J C.
_

E
•

t

,
DECIS ~ONES.
157
in 1. &amp; ideo ~,-ft de condltt. furt. pofTe diuidi infcio
donlino rd~ndit , per 1. voluntas , Cod. de fidci-',
conlmi{[ cui ~~ipulantur non pauci quos refert Au-',
fredus decif. T~· Huic proxinla dl: &amp; illa dubitatio
de qua non iiâprideln in Crin1inaliun1 Qg~fiionu~
Clalfe di{putatuln fuit, illte~ Donlinu111 d(t Noyers
&amp; ~l~lphy~eutas quofdanl fi'atl"es ,qui cùnl diu pro
Icgltl111a fundmn polfedllfent, &amp; viriti111 diuift!fent)
ex hac diuiuone nulluln deberi laudilniunl prxtendebaJ1t~ Con,trà ,d0111i~us direél:us)c~ln diuifio pr~ Ce
f~rat ahen,at!Ol1lS [peClel11) proindcque lninor [0CIU111 ~d dlU1Go~enl prouocare non potefr,licèt pro~"
uocan poiIit, l.inter 0111l1eS, C. de prxdijs minor.
1. 1. §. ft c0111munis, 1. ft pupillorunl) ff. eod. vhi
gloŒl ~ in ,verbo, ~eute~' diuiGonem confert, perInlltat~onl) pel' 1. ~um h~, ~ de tran[aét. At ex pet• mut~t1one deberL laudlnuUlu (~pe pronul1tiauit
,C una ; notatur per Iafoneln &amp; alios, in l. fin. C . de
lure enlphyteut. &amp; in 1. 1. Cod. communia vtriuf...
qu~ iudic~ :, fit eninl fxpè adiudicatio portionis altenus, Vt lb! notat gIolfa, interdum totanl relU eIn11.hY:teuticarialn'a~d!cit Iudex vni:1 alteri vero pre..
t1~1~1 ) 1. con1111. dlU1dundo , in pri11cipio ff. comm. . . .. .,. ,_.
dluldund. ~o cari1 d0111inO laudi111iu111 debedno. 4 " . ,... ~
ta.t Ferrarius in fua ~r~xi, in fonna libelli pro hxre-. •. .~( .~~~~ ":~•.,-:
d!tate &amp; re 1Jngulan, ln verbo, d01TIUm, nu. 4. tra: '\~: :
dIt Capella Th olofana , cù m ex cauCa voluntaria •. ~' •.~: .t. ~
fitdiuilio ,debe~'i lau~inliunl) vt ex duobus focijs • ... "~. '.U:. _~"•.
11011 exnece{fana, vt ln duobus' fratlibus lic~t Au- ~.~.~' :*)~:" .:-~.
fj:erius~errarij fententialu.fequatunquo cdanl perd... -. :.;~#.t:~. ; '. .
nere vldetur Petri Iacobi-[entcllti~i.n[ua praxi ~ ~ ,.....,:::~ ~~t'~"'"
..,S ..
'1'
..
.
,
..
.
.. ..
...

------...-.

DECISIO

XXX.
I» diuifon~ inter franoe.r nùm debeatur laudimium.

x.

Synopfis X ~
De~ifi?l~is. . .
. . .
I
1 R.es tmph~tefttictr:ri~ a~ .m- 4 Res mdluiJi!Jt~~s vm lJt1t~dt­
uito domr.no pofstt diutdt, J. '1I1Nr ,ex fl&amp;!fS, &amp; pretIum
l. Diuifio prt! ft f~rt alienllho·1
~~t~rt.
, n;s fpuit""
.
r Dtuifio II-n femper hA.!Jetd
J Ex diuifione lin f1c/'ell-tNrl clJNfom nutffarilf"'.
MNdimium.

•

q: ..

of 0\

Ontroucrfa dl: inter nofrros quxlHo ,
nùm diuidi ager emphyteuticarius , atlt

vcndi queat irrequwt&lt;? ~omin~. Bartol.
1

in

1.

A

:-t

..

t

,.....

,,' ."\

1: .,

.

"

."~,,,.

•

•

•

~,

•

,...
..
'.

.. t ...... "...... il

\ "-

l',;~
r

~

.'

-.#....

,",.. f.s '
•

.....

·''''~'''~''l-:-· ,!'t

.

......., ..._\ l...... .-.,

'",

. ..
~."'

•

&gt;

�FRANCISCI STEPl-IANI

13 8

DECISIONES

~de re en1phyteut. verliculo, itell1 qualiter, in diui,fione. Pd[ci vero quidam Interpretes indiftil1aè lau ..
é:limiull1 ex diuilione deberi, cen[uerunt: inter quos
dl: Bartolus ,' Albericus , &amp; alij, in d. 1. &amp; ideo, per
ilIum textum, de condiélione furtiua: cau[aln ve ..
ro polfefforunl fouet , ex alienatione necdfarla
non deberi laudüniun1 , Ia[on in d. 1. final. C. de
iur. emph. nu. 4~L atqui diuiGo cauGuu habet [eluper neceŒ'uian1, 1: inhociudidun1~, §, 1. ff. ~~nl1n .
, diuidund. 1. hn. o. de litigioGs, flUe inter fodos,
,fiue inter cohxredes, etianlG neuter' prOllocet, Llt
enün eft altenln1 ab altero ad diuiGoncnl adigi po[...
fe, l. nouiilinlè , in princip. ~od [ale tut. author.
' Hxc auteln necdIitas perpetuo ineffe dicitur diui ...
, boni, Gue fundus e111phytcuticarius diuidatur, Gue
, adiudicetur vni, cùn1: de dilliGone principaliter aga. .
•
t2.r, 1. li quis nec can[anl, in prindpio L 1:1on 0111nis ) fi cert. petat.licèt [uccdfu &amp; euentu altcri res
adiudicetur, proindéque laudüniunl nullunl indiHinétè donlino,debetur. Guid. Pape deciC 4 8. la [on
in d.l. final. nu.
. idque, Vftl lieceptUlu teftatur
t:
d P .f'.' f 7§ 'l'J
.
· (.,
01
111. ln Conluetu '. anllcn '. . -H:. nu. 6·9. CUIUS
~ rJ 1
fententiam probauit Sena~us , Referente' }). d'Ac ..
,'J,r ~ ~ , curGa, 2.). 06tobris 158-2.. &amp; chafI'an. in con[uet.
7 ~
?f '
B,urgund. ~ titi. d~s cenfes, §. 7· DiuiGo eniiu rei
f ~ l'
qux pro indiui{o duo bus antca obuenerat, nOUlll1
( k" a-1'y~tç"}1 .J mutationem aut tran!1ationetn i.nnouaU1 In..1.FlUnl
'}?1- &lt;1r ,J;;~ "nullam prœ[e [ert, quod ad' laudimij exaétionen1
~~ ::/~ IVf.4Y l·equiritur. Secùs igitur fi portionem ianl diuifam
"~J'~: alteri 'c ederet focius, vel fi. non inciperet à diuiliof0 "..,.:*1 ne ~ Ced pe~n~utatione ~ ~onatione ~ vcnditionc 1
~.fU ~l6A''f'·tM ec".";1- "..,- t/kt r-r~"" 1"'·;; ' ~ ~z.J VJ;'I..~ f~

'dqUl'd ch allallXU5
Ir
•
l "9
qm
contrà
[entiat
aut
'
l')
'
lU a lam
' .
fd,.ft
orman1 contraétus tran[eant [oei,' nec in fi 'b
.
, n i us
llll 101115 cO~11munes illi [ocij pe1111ancrent , vt pof-

[U11t nOllO Jhquo c011traétu (cm diŒmulare Vt n
l'
b"
)
0tat M.0.111. v 1 fUI)' nu . 70 . 1'1. 72.·

V

1

-

J .(.

J/"

_

'4,..N-

~{V

". '

Jh 1«~t1l"

.\--

1'11-"'"

l'M-"'~; f~ ~.

~.,...,fc.c

ADD ITI O.

1

A,riant in diuerfas opiniones Interpretes ' 1
fi
r'll1 ' d
d
III lacquzlOne. ~l ~ am ebcre folui ) pro quibus Roman
con. 181. per 1. ft pupillorum'
,
rr d
.
b' . d' 'd
) III pnnc. Ir. e reb cor
v 1 qUI lUI it aliellar. Sed contrarium cotnm . '
.
ceptum dl: . '
. U1Uter red" l~~q~le enlln propriè diuiuo alienatio eft
A 1
ut Jlent,
e• , mglofis ) in princ • qui a per eam ~1ltl1a Lit'
1.
tranuatlO rel 111 nouum emphyteutam F l ' ,
in E 1 f i '
. e 1ll.1l1 cap qua: '
cc C larum ,Ill 8. dec1ararione de eonil:"
'.,
qua~do ~gitur de emphyteufi paterna j tune Ir ..,maxlm.e
m~atlo euro fit dominij, nullum omnillo debenu~ elondt~mlUm
. . ' .
.
etUI au 1Œ ,qlUa III pnma Illucfiitura filij nepotes &amp; li
d~oode~ defcendc~tes comprehenduntZtr. Hze ex A~~:
conte, deCl.f. 2y· quzfrionum 1aud'Iffila
. l lUm.
'
F. FortiNs 1 C.

----.-----------------

DECISIO XXXI
i(uando d.'
prior; rr:..creditor non dimriffius po.d:.
\ p ln. '
'Jj'"t a
op,erfore
Im'.JJo folutam pecuniam condicere.
Synopfis
,1

2

X X X 1. Deeifionis.

na

A1tteri(}r çreditor ",b hitredef non aebu
t. .
folut",m peclmi",m r!uocat. ribus
C"''''lIltrt ID
(~
PecuniAfi non ex/et, "'fi. Ii-! f Mcubl'
.
ctat, ,collaiflùme ex !egel fuite. cs n Ollt pOInt de

"gere.
.,
3 Hy/o/hullrt) creaitoris

16 PUlmin[olutll ,reaitori
iNS

!otentùu t}HÀm prÎlIi!egillr~" 1

fler "

fi

!

1_

Ç"'f~~1 nOf~ eNller rf llfJ4 MllfrimDni
.1
. .,
Nm IIff/ul1l#y
s 7 Nsmmi [0111# 1.1111nJO fg~
S :.

A

.•

•,~

�FRANCISCI STEPl-IANI

13 8

DECISIONES

~de re en1phyteut. verliculo, itell1 qualiter, in diui,fione. Pd[ci vero quidam Interpretes indiftil1aè lau ..
é:limiull1 ex diuilione deberi, cen[uerunt: inter quos
dl: Bartolus ,' Albericus , &amp; alij, in d. 1. &amp; ideo, per
ilIum textum, de condiélione furtiua: cau[aln ve ..
ro polfefforunl fouet , ex alienatione necdfarla
non deberi laudüniun1 , Ia[on in d. 1. final. C. de
iur. emph. nu. 4~L atqui diuiGo cauGuu habet [eluper neceŒ'uian1, 1: inhociudidun1~, §, 1. ff. ~~nl1n .
, diuidund. 1. hn. o. de litigioGs, flUe inter fodos,
,fiue inter cohxredes, etianlG neuter' prOllocet, Llt
enün eft altenln1 ab altero ad diuiGoncnl adigi po[...
fe, l. nouiilinlè , in princip. ~od [ale tut. author.
' Hxc auteln necdIitas perpetuo ineffe dicitur diui ...
, boni, Gue fundus e111phytcuticarius diuidatur, Gue
, adiudicetur vni, cùn1: de dilliGone principaliter aga. .
•
t2.r, 1. li quis nec can[anl, in prindpio L 1:1on 0111nis ) fi cert. petat.licèt [uccdfu &amp; euentu altcri res
adiudicetur, proindéque laudüniunl nullunl indiHinétè donlino,debetur. Guid. Pape deciC 4 8. la [on
in d.l. final. nu.
. idque, Vftl lieceptUlu teftatur
t:
d P .f'.' f 7§ 'l'J
.
· (.,
01
111. ln Conluetu '. anllcn '. . -H:. nu. 6·9. CUIUS
~ rJ 1
fententiam probauit Sena~us , Referente' }). d'Ac ..
,'J,r ~ ~ , curGa, 2.). 06tobris 158-2.. &amp; chafI'an. in con[uet.
7 ~
?f '
B,urgund. ~ titi. d~s cenfes, §. 7· DiuiGo eniiu rei
f ~ l'
qux pro indiui{o duo bus antca obuenerat, nOUlll1
( k" a-1'y~tç"}1 .J mutationem aut tran!1ationetn i.nnouaU1 In..1.FlUnl
'}?1- &lt;1r ,J;;~ "nullam prœ[e [ert, quod ad' laudimij exaétionen1
~~ ::/~ IVf.4Y l·equiritur. Secùs igitur fi portionem ianl diuifam
"~J'~: alteri 'c ederet focius, vel fi. non inciperet à diuiliof0 "..,.:*1 ne ~ Ced pe~n~utatione ~ ~onatione ~ vcnditionc 1
~.fU ~l6A''f'·tM ec".";1- "..,- t/kt r-r~"" 1"'·;; ' ~ ~z.J VJ;'I..~ f~

'dqUl'd ch allallXU5
Ir
•
l "9
qm
contrà
[entiat
aut
'
l')
'
lU a lam
' .
fd,.ft
orman1 contraétus tran[eant [oei,' nec in fi 'b
.
, n i us
llll 101115 cO~11munes illi [ocij pe1111ancrent , vt pof-

[U11t nOllO Jhquo c011traétu (cm diŒmulare Vt n
l'
b"
)
0tat M.0.111. v 1 fUI)' nu . 70 . 1'1. 72.·

V

1

-

J .(.

J/"

_

'4,..N-

~{V

". '

Jh 1«~t1l"

.\--

1'11-"'"

l'M-"'~; f~ ~.

~.,...,fc.c

ADD ITI O.

1

A,riant in diuerfas opiniones Interpretes ' 1
fi
r'll1 ' d
d
III lacquzlOne. ~l ~ am ebcre folui ) pro quibus Roman
con. 181. per 1. ft pupillorum'
,
rr d
.
b' . d' 'd
) III pnnc. Ir. e reb cor
v 1 qUI lUI it aliellar. Sed contrarium cotnm . '
.
ceptum dl: . '
. U1Uter red" l~~q~le enlln propriè diuiuo alienatio eft
A 1
ut Jlent,
e• , mglofis ) in princ • qui a per eam ~1ltl1a Lit'
1.
tranuatlO rel 111 nouum emphyteutam F l ' ,
in E 1 f i '
. e 1ll.1l1 cap qua: '
cc C larum ,Ill 8. dec1ararione de eonil:"
'.,
qua~do ~gitur de emphyteufi paterna j tune Ir ..,maxlm.e
m~atlo euro fit dominij, nullum omnillo debenu~ elondt~mlUm
. . ' .
.
etUI au 1Œ ,qlUa III pnma Illucfiitura filij nepotes &amp; li
d~oode~ defcendc~tes comprehenduntZtr. Hze ex A~~:
conte, deCl.f. 2y· quzfrionum 1aud'Iffila
. l lUm.
'
F. FortiNs 1 C.

----.-----------------

DECISIO XXXI
i(uando d.'
prior; rr:..creditor non dimriffius po.d:.
\ p ln. '
'Jj'"t a
op,erfore
Im'.JJo folutam pecuniam condicere.
Synopfis
,1

2

X X X 1. Deeifionis.

na

A1tteri(}r çreditor ",b hitredef non aebu
t. .
folut",m peclmi",m r!uocat. ribus
C"''''lIltrt ID
(~
PecuniAfi non ex/et, "'fi. Ii-! f Mcubl'
.
ctat, ,collaiflùme ex !egel fuite. cs n Ollt pOInt de

"gere.
.,
3 Hy/o/hullrt) creaitoris

16 PUlmin[olutll ,reaitori
iNS

!otentùu t}HÀm prÎlIi!egillr~" 1

fler "

fi

!

1_

Ç"'f~~1 nOf~ eNller rf llfJ4 MllfrimDni
.1
. .,
Nm IIff/ul1l#y
s 7 Nsmmi [0111# 1.1111nJO fg~
S :.

A

.•

•,~

�FRANCISeI STEPHANI

140

çllntllr.
\ /ollffll non inj!antihus çr( ..
g Summllm ills jil1nm", iniu-{ aitorihus non. reuocR~Hr.
,
,11
Prtui/el7iati çredttore.s
rI"'. .
ô . r -a
9 Creditort vigi/llre thet "dl ~j1;m4ntllr ex tRUJ non
jililm çonflqu~nd/~m. ,1 ex tempore.
10 rigi/anti

credltorJ/CClm/II-

Rduanl [anè quxftionem non ita pridem
traél:aban1us in cau[a GantehniReferendadj Regij alnicH1inli mei. Emerat hic vil~... ~a/-~~am aliquanlàquodaln 9bxrat~, ui eanl lampr~~ ~
~
~em genero &amp; filix pr~ ducenns, orenl~ ln o~em
~~/V~r- dederat: erant &amp; antenores cre,(~ltores , ·111 quor,unl
?locum {olutione crediti [uccdlerat , &amp; ce~o llue
fundunl &amp; pecuni.aln regio diplon1at~ condlceba~,
qui apud Aquen{en1 Proprxt,orenl ,cunl, cauLl, C~Cl­
diffet, ad Senatum prouocalllt, OpU1110 lurc, vt Ip[e
dicebat cùnl poilit anterior creditor à pofieriore
pecunia~1 vel fpecie~1 c?ndi~ere , l~ nn. §', &amp; ~
pr~fatanl, vere fi vero, C. de l~r, c\ehberandl, vbl
1 anterior creditor à, poileriore {olutan1 ab hxrede
pecuniam reuocat , ~ h7poth~c,J.ria, fi extc~ , pe~u~
nia auocare potefr, 1. ldcluque, ln fin. ~. qu~ pottOI.
1. fi fundus , §. in vindicatione, ff, de plgnonb. vel fi
l- non ex;tat ) condiétione ex lege , gloffa, in 1. deferre,
§. final. ff. de illre fifd, Stracha in traét. de deco ...
t1:oribus, in vltin1. part. nu. 31. Ioanll. _A nd. in Ad
Speculatorenl, tit. de obligat. &amp; [olution. vere ex
quo vidimus -defolut1one tàél:a vni ex creditoripus,
~c.l. fi non expedierit, §. 1. ibi) cOl1lmunicandum
quod accepHH, ff. dereb. aua. iudic\in1 poffidend.
1, .pupi11~s 1 ibi. Reuo~etur ~d ean~m rortionclu
,

DECISIONES.
14 1
quanl reliqui creditores fnerint 10cuti.Q!;1~ infraud.
creditar. idque in hypothecario .lut pedonali crcditore. non tantùnl procedit &gt; Capit. decif. 7 8. nu. 5.
&amp;. -6. {cd &amp; ad priuilegiarium quoque peninet, 1.
pecunia, C. ~e eriuilegi~ fi.[ci ,qua! licèt de fi[co
l~qu~tu~',bemgne tam.en Intcrprctanda en) vtad priluleglanu111 extendatur) Accudi() ibi tcfte, quem
5aliéetus, Ca!l:ren[ alijque C0l111Ullniter [cquul1rur)
'ft C un1~UlO credan1us, in d.l. pupi~lus, 1. ex faéto, §.
fin. de pecul. de fi[co non 10qultur, poaeriorctn
tatnen creditorc111 agentenl prxgrauat cautione rcfiitutum id:&gt; 'q uod accipiet fi quis priuilcgiarius vc~iret. Lex vero, fE quod cmn eo, occlll~antis n1ehOl:en: elfe d~cit c~nditi~neln,:&gt; uiG fi ~uis fit priuileglélnus, hUlus ennn pnus ratlo habebltur , d. 1. de,.
ferre, §. hn,fT. de iur. fifti: huiu[que [entcntix auél:o res budat CaO:ren( con. 179. nu. I. vol. 1-. 10ann.
. A.ndr. ft.lpradiéro 10co, Ioanneln Falx. in §. item
li quis in fraudenl , Infl:. de aéHonib. nu. 2.2.. veri:
hoc aute111 : Angel. in d. J. pupillus, vbi CUl11:l11US
receptiorelu [cntentian1' tefiatur : uanl li id Hcet
cuius ;
·priujlegiario , cur hypo.t heclrio denep:abitur
L'
,
e 11: potentius ius ? 1. eos:&gt; C, qui potiores. Sn'ach.
fuprad. 10co. Contrà gener fe dotern à(ocero accepHr~ no~ [ubielb,nl ,reuocation i;il1e vxo~ quam non
-duxl{fet lndotata remaneat, 1. fin. §. fi a [ocero , if.
qu~ ~~ fraud., credit. niG tribus c~{ib~s, de qui~us '
~lo{faln 1. 2.. ~n verbo), non (ufficlentlbus, C. qù~
ln fraud. credIt. fraudatlonem vero hic nullam nenlpè cùmlit dotis conilitutio, tùm qllpdmadicaur,,:
arg.l.omnes, §. Lucius,)ff. qll"in fraud. cr~ditorum,·
S 5

�FRA 1'~ C 1sel STE P HAN l ,
tùnl quod non ddil1it [ccer circ [olllcndo ,1. fi qUiS.
cùm haberet, If cod. Addcbat dOtC111 non in re [0la [ed pecunia, vcriàri,quxvrian1pridcnl con[U111p"
,
arl' nOl1 r
Doœfi:
Eâque linütatione
donanta reuoc
'
,
1
pecunia, ~oannes Faber ln 1110 ,oco
d l 111 leO'elU
t)'
'1 \
fud US
[criptum reliquit, i~ofi: CUlnanunl11: •. cunl , 11 0. ,
§. [erumn tUU111 , H. fi cerr. ~etat. &amp; ~n d.l. ex factO,
§. 6n.1. 1. ibi Barrol. if de dl!l:raél:. p1gn. q~od maximè proccdit) cùnl ex cauCa oneroia reCUn13, p~fte­
riori crcditori [oiuta efi:, 1. mater, vbl gioŒ1., C. de
rei vin/dico qualis dl: dotalis hxc pecun~a, 1. ex pl~b­
Iniaione) ff. de aétionibus &amp; obiigat. huquun: enllU
dl: luatrimonium tot tanti[que opprdfu111 dlfl1cul4 tatibus, aduentitij.5 etialu cUlnulare ponderibus, 1.
vnic.de ill1ponend.lucrat.de[crip~.Id verà v~ xquunl
nonin genero autdote, [ed quohbet pofienore crcditore,probauitquandoque Sen~tus Neap~l:De AfRia:. te!l:. deciC 90. quod &amp; Inonhus nofl:ns lUuatur,
quibus mobilia non [unt ~ubie~a reùo~ationi,
5 quod Galli dicunt, !1e'tbles ~ ont pomt .de fuzte. ,Ac~
cedat, plerunlque a prudenubus anteno~l credltol1
6 (olutx pecuni~ fllHfe denegatam reuocatlonem, d.
1. pupillus, ibi, li verà reaè e~.egerit, 1. qu~tn au ..
teiu, vere [Cicndllm, ibi, non tlUlerc hoc edtél:um :
libi enim vigilauit) ff. qu~ in fi-aud. credit. 1. fi mulier, ibi, ca:terorum quereb. contra cos, qui acceperunt, vt pecunia communicetur, non adluittetur,
fI: de minoribus, 1. tutores , de condiét. indeb. nec
ihi difl:inguitur , extet pecunia, an con[urnpta fit :
licèt Couarruuias praél:icar. qmdhonulu cap. 2.9·
non ex a:quo untùm ~ bono) Vt dicehamus) {ed
142.

,1

,

D.ECISIONES.
143
hlUl1110 etianl iure con[un1ptx pecuni;r non dari 7
condiéhtialTI aé1:ionenl re[ponderit, pel' 1. fi filiulifanlilias, If. fi certum petat.vbi con[unlptis nummis,
_ toties condiéHo datur ,quoties ex e;t cauCa nurncrati [unt, .ex qua aél:io effe poiTet, fi ad accipiente111 dOlninium tranGjrret, In propoG.to autem non '
ita e{fe cùn1 nunleratio ad liberationé non ad obligationem tendat ,{ed de condiéHone fpeciali ex
luutuo ~ quod con[unlptione conuale{cit, 1. non
0111nis, §. fin. fE dereb. credit. non ex lege. Vlpianus in d. 1. fi filiusf:1.1nilias, interpretandus dt, ne
puguet 1. ?eferre,§. fin.if. de iur. fi [d, C0111111Uniqu eDoétor. !choIx, qux conftlnlptx pecllnix adlnittit
c:ondiaionC111, d. §. li vero. SU1nnlO quidem iure,
aliud enÜll {iudet xquitas) qua: lites execratur, QU;,1l'U1U talis reuocatio verunl effet [omentull1, d. decif.
190-. nu. 7· quanlbonus Index [cn1-per prx oculis
habere debet: [un1n1um enün ius, fù'111111a iJniuria, 8J •
1. quod fi Ephefi, ff. quod cen. Ioeo, Parif. con.
,
69· vol. 4. vt inrerirn prxternlittanl Bruni conciliationen1 inter Cafrrenf. &amp; Afllitè. in traétat. cdF.
bonorul11, quxfr. 2.4. nu. 7. qui decilione111 procedere cenfer, cùn1 anteriores crediti exadionen1
negligunt. Cafrrenlis vero {ententiall1 omnibus
infrantibus creditoribus , uam AfRiélus Senatum
-eo potiiIimùm motum tefta.tur, quod hona fide
con[umpta eifetpecunia : hinc tacitè innuens ea ex..
tante communicandam effe, fecùs li antel'ioribus
a1iqua (ocordia obijci po lfe t.)Vt infrà fU[lÙS dicemus.
Er~o pro conciliatione dittarum legum , qua: alioqUl pugna.re videntur, pe.rp~ndeb~tur- prud~~te.t:

\

�F_RA N CI S CI ST EPI-IANI
cau(am hane euro modcramine PaulUlll traëcaffc,.

·144

in 1. li non expedierit, §. 1. de l'cbus a~~oritate Iud.
poffid. li qucrratur, inquit, an rel~etlt10 [olut~ pecunix Gt ex cauC1.; fratuendunl Iuhano authot-e , ne
alterius aut negligentia aut cupidicas h:lÎc qui dili~
&lt;Yens fuit noceat. Qlid eninl fI vtroq ue Infl:an te crc9. , d~tore poQeriori debitor pe~uniam ~oluerit? reuocationi locus cft ad eanl vlque pOftlOnetn, quam
anteriOf credi~or accepturus erat, cl 1. pupillus qua:
in fraud.credit. ibi; fi vero iuftè exegerit) c~teri cre•
ditores lleo-lexcrint exaé1:ionenl, pecul1w. reuocan
non debet;priores enÏ1n creditores negligentix
penfi.l111ferre debent. Et paulo poft, . d~ p~ft.enore
creditore diligentiorc loquens : Sed vlgllaul,alt,melioreln meam conditioneln [cci, ideoque non reuocatur quod percepi '. etialnG in
cifent res d:bito ..
ris, vt iUius bona va:nirent, nih lam poHeIla efrent
à credltoribus veluti miilione vnius, 1. cùm vnus , ff.
de rel&gt;. auétor.1uaic. poHid.tunè eninl parolnniu111
credirorutTI conditio faél:a dl:, proindéque prxcipere poiterior anteriori pecuniatn non d~bet : ali~quiin portionenl vocandus ex~quandu[que ent
cxteris creditoribus. At fi bona poffdfa non lillt,
. licèt Cciuerit pofrerior debitorem non dfe [oluendo,
exaétum creditum non comnlunicabit; Gbi eninl
vigilauit,quod circa [ocol'diall1 anteri-orunl credito..
funl cOlltingere non potefl:, 1. qui autenl, §. [ciell~
JU1n, tf. qure in fraud. credit. licèt eninl crediton
lovigilaread[uumcon[equendum,l. fulnma,§. !.vel~C
fed fi alij , ff. de pecuL ergo non inib.ntibus cred~­
toribus vigilantiori foluta. pecunia non retlocab~..
•

.rua!

:0

tur ;

D~CISIONES.
S4f
tnr; ln d.l. fi ll1uher, Ô(, d.l. fi tutor , [ecùs fi inftent.
Qyo [en[u dOl1Jndunl , §. eur fi vero, 1. final. C. de
lur. de1iber. con1îderabam quèd hxr~s inconficien_
d~ ~nuc.ntario omnes vocauit credit~res , qui veriGnl1~lter l~fl:abant, ne [uo defra.u1arentur,.arg.1. cùm
de Indeblt~, ff. de p~·ob.at. !tcct Couarryu. qu~{t.
1·9- [upl'adléta, confhtutlonenüllam in h&lt;rrede interpretetur, qui à Prxtore conlpul[us def~néH debi~a [oluit; ~liud infercns , fi [ponte [olui{fet ; quod
vt~n[ul~unllmpugnatur ylpianire[pon[o, in d. 1.
qu~ a~tc,§_ a~ud ~abeone, ~ vero, pecullia)de priui:leglano loqultur:tll hac aute fpccie anterior creditor
n~n. pI1p~le.gi~~·ius, nec eninl ex tépore fed.ex catira
p~1U1~cg.la mctllnu~, d. decif. 190. pofreriorem pdUlleglanum ob dons cau[am ad contributionelU vo- .
cat , ratio.l1~ pecunix licèt con[unlpt~;) cuius morib~s no~ns InlrrO~atur condiéHo. Ergo cùm à pa- .
tnmOlliQ dehltons G~le fi-audationc exiuedt non
niu rd inlnl0bilis .polfeŒo~is fi-uélus auocari po[ÇUl1t;, 1. 1. fI: de difiraét. pigno maximè quod nullis
l~,frantibus creditoribus;) in dotem data fueric ,
horque ~~e d~b~t occ~Rantis priuiIegiarij conditio.
non pnulleglano , hcet nuHa mora an~rioribui
~redito~ibus obijci P~lI!t, li olnnium eadem fit qua...
hras, LInter eos , &amp; lbl glolfa, fI: de re tudicat. Bart.'
An~eL in d. 1. pupillus. Ergo Senatus meritO fen':

.

me-

l

Proprxtoris con6rmauit J 5. Nouembri.ç'
8
1 5 %.. Referente D" B, ~icaudo inAtteLlationwn
-- -'. .a
· ~ cui pl"Zfùil.
D ~CUlla
teutllm

1.

.r"QI --

-

-

-

-

-

- - --

,

,1

.'

--

�FRAN CIseI S TEP 'H AN 1

DE C ISIONES.

eADDITIO.

Synopfis XXXII. DecHionis.

Onfusè-fatis Inris Interpretes totam hane quzftionem cxplicanr. Scxl101a.l1o!ter ~1l1. pupillus, toties
hic allegara, quxrit an id quod acc~plt c.redlto~) reuoca~.
dum ûc. DifHngl1it, an per granncaClonem accepetlt,
non : vr fi per gratificationem , reuocetur ad eandem
. 1atun:
. ac fi1 d'1an
portionem
quam c:rteri credirores f ~~nnt.
ceret .~uOd vni credirorum per gra~lficat~o~e"?, folutl1~
eft cxteris communic,mdum e!t. Sm vero 1l1!te exegent
n egligentibus crcdit~rib~s, id, quod accepit ~ullo .paél:o
reuoeari potd~', qUIa ah) cr~dltofes ~l~:r: neglrge~tlx ex- '
penfum ferre debent. Potent ergo dl1~~~llS credl~o~ ex.prcbare illud quod idem SC~l1~la fll~l)Clt ~ fed. ~lg11~11~,
me~ue conditioncm meh?rem ~e~l: ~ lUS cIUlle VIgllantibus fcriptum dl:. Sed aham dl!tmalOllem adfert .vl~
pi.1.nus in ilIa ipfa quxfiione , in 1. quod autem, §'. fClenoum, eod. nempè qux in fraud. credit. Aut receplt ~r~~
ditor antequam bona polfdfa funt,a~lt po!tqu~m pofI~fi~
funt. Primocafu non timere hoc edlél:l1m,1iblemm Vlgl!aui: pott vero pro-pri~ bona fi recepit., hune. in porti9'"
nem voeaodum : neque enim,ait , debUlt prxclpere cxteris pott bona polfelfa, cùm i:lm par canditi~ ~mn~u~ crc:ditorumfafra ut: vno enim immilfo cxten Immt1Ii mtel~
liguntur, 1. cùm vnus ) de bon. aufror. Iudicum poffid.
Negligcntiamautem creditorum e1ega~ter. ex Labeone
idem Vlpianus putat conuderari ex dulC1tudm~ v[ttrarum
quo verbo v[us eft) in 1. ait Prxtor '. qux 111 fra~ldem
cceditûr. antiquè; vt [unt Hla ), Graclhtudo ) Tardltudo.J
Latit\ldo ~ &amp;c,

C

t!.

F. Fortius! C"

DE CIS.ta · XXXII.

tutellf excufâtionem meruÙ,
v·"f.'i,û.t~atne legatum à m:"rito faüum.

' ~or quit aemantlat4t

•

1

OnNS ruu!lUJs inJig1fus

rJ! j

fA , l101!lropttr~l1us' tUIt!~.

&amp;ommodo. .
,6 L egntllm mu/ù,. çonfiquil. J2..!!,od Ilmplrlf.tllr Ad li6cfur propter l1At#rAIe v inros tMoris.
cU/llm.
3 PlJrtem nuriti Agno/ans" 7 LeglJtu1fl vxorifoal/In u n..
toto ccmmodo prùtn.tllY. 1 fltllrfoaum l X nffiaione
4 M~ter tutdlf.'fi't Tf~lifR~S fa -, 6- coniunBionf.
Of contrlJ ügeJ pl(f~tlJ,
8 Mlliitr non t outur jÏt"ir~
çon!YIJ 1111tlfrAlts jÎr11lulos./ onus tu/di! tlJnqulf.m virilt .
r Legatum faaum vxori Ç(n~' 9 Mattr inuitlf.tu, non cagit",.
fitllr faBum propter mt'ri-I
tute/am .

th

Ra

•

Egauerat Foro-Iulienlis quidaln vxori fua:
[ecundx florenos quadrillgentos, eafege
vt liberis prjoris , nlatrimonij , re[eruaret ,
[i.n~n eos, vt [ib~ egellti con[uleret, vi~ens expendl{fet,liluul &amp;- cUlU[daln prxdioli V[Ul11fruéhlln, nec
non &amp; certam fi-ull1cnti qualltitatem in aunos fm."';
gulos in 1i1critorum gratianl, ~ ei ~liquo in co innrumellto tellan1cnti intetuallo lïberorum fuorunl
tutelaln denlandaujt , vxoria fretus fiducia. Ea vero
apud Iudicetll cxcu[ationem Ineruit; datllfque aliu$
tutor, qui pofiulatus ad fegatorunl prx!l:ationenl;
ab his repell~udall1 contende~af; nempè quod à ttl. ,
œla [e excuÜffet,transferendurnque ad liberos lega~
tunl ) ~uius &amp; ip[a indigna faél:a dt ,l. poil: legatutn;
S. amlttere, if. de his q uibus vt indig.1. 1. vbi pupill.
educ. debeat, l. penolt. c. de legatoxquum ellim
dl: Vt qui recu[at ollus-. à tel1:arore reliélum, ab eo
qnod idem dedit repellatur, l. Nefenllius, ver(loC.
retlê, de excuf.l. ~citIiRloS , ver( &amp;.ide l. ~cga:

y

I

�•

i~8

FRA N C 1sel STE P HAN 1
tarius, eod. ~od in tutore non tantùm Ced etialn
i in liberis tutoris repudiantis tutelanl , liin hon~r~m
p'atris legatum merueru.nt, 10:Uln. hab.ere.Paplnlanus re[pondit, in 1. qUl tu tel am , ln pnnclp .. ~e tcfiam. tut. ecli partis bonorunl tutda &amp; admlnl!trationeCc èxcu[alfent. Qlod alioqui durutn videtur,
vt qui pro parte onus tutela: Cubit, totum quod da') tum dl auferatur, 1. etiamG , if. de legato J. [ed quoniam iudicium refratoris ID1pugnat, proinde onlni
.nolumellto teftamentario p!=iuandus dl: , 1. Papi. nianus, §. nleminHfe , ff. de inoff. 1. qu~Gtum,
If. de acq. hxredit. QJo motus 'Iacob. de Bellovihl
iure nouifIllno ,per.§.hisigitur, &amp; §. in omnibus
de hxredibus &amp; Fal~'dia ,colun1. 1. omni ca[u fiue
aliàs le~turus erat tdl:ator , Gue neceflitudine coniunaus tutorfuerit, legatunl con[equi non debere
repudiata tutela, quandoque reQ1 ondit, vt tciles
funt Battol. &amp; Bald. id commendantes ,in d. l. penuIt. C. de legato Ronlan. C08. 1 35. nu. J. in fine,
cômmunem dicit Suares in receptis Cententijs , in
.verbo, tutor. Tiraquellus in priuilegijs pia: callfx,
priuilegio ,. poft Romanunl Authent. limiliter,
nu. 96. &amp; Buffel'um inl. I. nu. 2.1.6. de [acl'o[ana,
r.çcleCindiO:in8;è auferendunllegatum voluit ob reçu(atam tutelam, li non ad pias cauC'ls lit reliétum,
cùtn regulariter tatis tutor ltgatum propret fideicommiffariun1 con[equatur.). d. 1. legatarius, d. §.
meminHfe, nec in legato pio dl: aliquid Gngulare,
Vt falfo Dinus in L Th ais , §. Seio, de fideicoUlm.
~ lihort. tl'adidit, Roman. fuprad. Authent. fimiliter,
.. nu. 96; Necefiitudinem 'v~ro qua prxcipuè n14tet
,

.

.

D ECIS 1 ON ES.
149
nitebatur ad con[equendum legatun1, ita quidam
ex Dominis torql1cbant, vt ca n1u1to magis priuan_
da effet legato, quod contra naturales ftinullos tuteh~ excuCatione vià effet', d.l. amicifIimos, in fine.
Et ita Ron11nus in coniunaa per[ona,au~nculo fcilictt,reCpondit con.'2.07. Hcec ita tl1tor.Conu·à vero
fllJter n011 Ininùs libi legatut11 debcri recu[ata tutela, dicebat , cùnl 110n p[opter tutelatu gercndalu 5
legato fit honeil:ata à mariro :ï ' [ed propter nleri~a ..
vr naturali ill~ obligarione &amp; luaritlli béneuolentia
{~ exoneraret '. qux legJ.ti ~on~es eil:, 1. de quibus
J1ebus, §.domlno,de cOildlt.&amp; del11onftratiQnibu6.:
quorUln meritorun1 aJfertionc erian1 generali argui..
tur cauCa finalis legati, arg. 1. fin. if. de h~red. inftitut. Exemplo. igitur creditoris cui res debita dl: legata, iniuntblque tu~ela, poft excu{ationem lega..
. tum, vt creditar, ob naturale vincululn confequetut'. B21d. con. 356. vol. 4. per Authentic. mino. (;
ri~, qni dari turor. poff. nan1 &amp; alioqui legaturus
crat fine .tutela, 1. Ne[ennius, verf. non femper, de
excu{at., gloff. in d. l. penule. C. de legato idque ap ...
pareretun1 ex affeéHonemaritali, d.1. qui tuteIam,
ibi, affeél:ione propria,ff.de tdl:am. turel. tùm ex ne;.
cefIitudine, &amp; coniunéHone', 1. tutor petit us , §. J . 7
de excu[at. Grefpon[unl in filio ad coniunaam per{onam protrahamus. Roman. d. con. 1. 35. Bald. d.
con. 356. Qglln diil:inétionem extranei &amp; coniun...'
lb probauit glolf. in d. l. Thais, §. Seio, in verboJ
e-xcu.{auit , ~etenta filij ad coniun6tuln protraéHone,
poftRolnanum&amp;Baldum.
Non anlittit
imtul
n1a ...
,
.
b

ter legatum non çontemplatione

tUtelx

f.1étum .\

T ,

•

•

�ISO

-

FRANCISC'! STEP,HA~l '

arg. pupillaris {ub{litllti~nis, qUel:. cum rauone tutel~ faéb. dici non pofIit , eo fiquldem ca(~ {u(cepta finitut ,ab ea (ubfHtutllS rutor [c excuC'uis remouendus non efr, d.l. ~miciilimos, in 1. parte, "bi
Bald. de ~xcll(at. Euidenter enitn Inaritus expreffit
velle [e darc, eti~n1{i t;l.1telatn nOI1 adminifiret , 1: [ed
hxc\ de excu!àt. f(diébs conieél:uras ex affeéhonç
aut neceŒtudine, diligenter examinelnus : nam ex
conie~uris hIc arguendun1 tefiantur Bald. ~ ~lbe­
ricus in d.l. fcd hxc. Nec obitant qux [upra a no ...
bis pro tutote addu6ta ~unt : funt enÎln rcjl~ing~n ...
da: in n1atre aut alia conlunm per[ona, CUI venfiIniliter tefrator alioqui daturu.s erat) d.l. Nefennius,
verf. non [enlper, gloffa in d. L penult. c. de le gat.
glo{fa in d. §. Seio , 1. Thais ..' Bald. d. COll. 35 6 •
Roo1an. con. 1. 35. nu. 1. licèt iure nouiŒlno poft
Bello. indiH:in6tè tutorcln priuandulll leg.ato ~en­
feat. De quo dubitant BanaL Bald. &amp; Sahcct.ln d.
1. pell. ~ngel. vero B~HoviG fente~tiam pro~edere
ccn[et,c.u111 intcrpcllat tlltor a IudiCe,t:fiatons VO ~
]untatenl inlplere ncglexit, non li iufia de cauCa excu[ationenl apud eunl 111eruerit.Ego diccbam ltiiHnianUln de eo loqui qui fub eonditionc aut 1110do
aliquid agendi cft hon.oratu5) viddicet à quo legata
vel fidcic0111111if[1. rehéta [unt) 110n de co cui de ...
lnandata dt tutela, legato que honoratus dl:, quocl
à tdtatore affettione propria) non eontemplatian6
tutela: meruit) circa queln aliquid innouaffe, ne legum admittamus correéHonem, aut[upra prudentunl refpo.n[a aliquid addidHfe , non dl: verililnile,
qui longè fùf1ùs caufam hanc tr~6l:arllnt, dicebant

DE C 1SION ES.
1 t
quod Iullinianus h;rredeln qui non ilnplet iudiciu~n
defunéli priuat hxreditate , quanl ad [ubfl:itutos
legitinl0s ha:redes fi[cûnlve transfert. Authent. hoc
af!lpliùs, C. de fideicolnmi{f. Prudentes vero de tutore lcgatario tutelatn rccq[ante legatum adimunt
non tantùln ,[cd .&amp; liberis èius, ~d hxredénlque
transferunt ' . 1. qUI tutdam) d. §. amitterc, etÎln1{i
partis bonorull1 tutelatn [LJ[cepctit, d. 1. etian1U.
Addunt &amp; difrinétionenl hlpraditlan1, n011 ob t~­
telanl gerendaln, legatum fit nécnc, d. 1. N efennius. ~lX eÙ111 prxtcrnliffil. hlnt à Iufhniano, nec
exprefsè i111nlutata, cur prohibeantur 110n video
Cîncimus, C. de tefranl. gencrali enim {i.1 a {àn~
tHone fpeciali huic ca[ui non derogatur , [cd C011tr~ -~~neri pcr [p~cie~l , vulglt. 1. Caného, de pœn.
I?1~lnguebantahquVl1ter mareln &amp;fœlninan1) qux
ttlbuc tutehe ll1unus non tenetur l 1. iure nofuo, de g
tdlament. tut. 1. fin. ff. de tut. [ed CÙIU ho die 1113.ter t~fi:amento tl1trix dari poffit , atque ad adn.üniI1ranoneln prxlnio inuitari , 110n eoO"i. A uthcnt. ,
lna.tri, vbi glo{fJ., in vcrbo) tefiamen~arijs) &amp; ibi
Barrol. ~ando mulier tutel. oilie. exenlplo rd iquO~U~l tutorum. . capere legatun1) ad incitationetn
adm,t1ufhandx tutelx faétutn , negle6ta adn1ini~
firatlone, non pofTe infiabatn, perl. 1. §. fi mater)
~e.r[ quid' Gpater, vbi glo{fa, ad Tertullianum, cmu
ll~lquuln lit lucr~nl con[equi adieétd.oncre repudlato , pleél:endaque fit tutoris &amp; contunlacia &amp;
peninacia, 1. quid autem, de excu[at. Ergo ll1ulier
hxc, cui alils conieél:uris legaturUln lna?itum ap parebat. Angel. con. 16~~ ,ùm obtinuÎûèt .apud

r.

•

�-,

DE
CIS IONE S.
:

·i. "" FRANCISe! STEPHAN'!

l~dicenl Foro-Iulien!èn1 , prouocalfctque tut.Ol' fet1)rOlltl11oatum dl: in Attdb.tlonunl
cundun) eanl r
'
l'
.&gt;

D E CI S l 0

Decuria ,litis en~rr~tor~ D. L~doUlCO C laine)
16. Nouenlbris 15&amp;1.. CUI prxEm.
eADDITIO.

X X XII I.

Nùm paup p~Jftt remittere pœna.! J. f~1IJin~ ;
C. de ftcund. 1Iuptijr.

•

Synopfis XXXIII. DecHionis.

Aulus in 1. Nefcl111illS, nobili difiinfrionc to~an}'lijlnt
Llionem abfolucre videcur , llulla fada dlfferelltfa.
"
"
l' n.
Jilij q&amp;:.llXhxredi~ extrallCl:
namT
1ll1eg:l~o ItlO re 1.l..tO, eodemque ttlcore à. matre ad(cripto , ,cum fe tutor !lIe poll:
confirmationem (ncque enim'mater tefiam~l1~o t~lto~em
dare poteil:) à tutda excufafi'ct, multis (u~ dlfil11éboJllbu5
prxfatis , an iure vc1 non il1re) an emanclpato, ~el n011,
ex (ententia. Scxu-ola manult repelle~Jum e~e a legato~
iudicium defulldi [equendo. Et reae placUlffe, e~m qUl
recufat id quod tdl:a.tor rel in quit, ab,co quo~ pC~lt q,uod
'd m dedit rendH debcre~: fi modo ( fubllln~lt) Ideo
1 e
'l'
r
..
n.
1
adfcriptum legatum appareat,in ca~lam ID1UlluX tute z,
110n quàd alioqui daturus ciret, e~la,m fine t~te.la. ~a:
ratio fuit huius Placiti: nam vulgo 111 PrOUlOCla manu
vxoribus fuis iure amicitiz, plerumque pro alimentis,
aut in çoniucrij mem~tiam , fimilia legata relinquunt.
Qyod &amp; Iufriniano placuit, in d.l. p.enulc. ~od. de legato
vult enim Itnperator legat~m fu.tire reh~um propt~r
tutelam geretldam. Ergo (ecus ft etlam ~9n l~du~a ~l1te.
la reliél:urus fuHret tdb.tor: tUlle C111m • mqult Idem
Paulus in 1. port: legatum, tf. de.his,qua= vtindign. :lufh-..
nihil, contra defunfri iudiciuffi feclt.
F. FortiNs 1 é.

P

PAter non potefl t. fœm/ne,) tùerum ptrtintl Ad ji/ios
C. de fecund. ~nu!t. remm- vt jilios non vt h~rtJ(j.
tin,re.
!1 1 L.f2.!!intlls Muttus, lm hA't. Tejator non poteft fAurel
htJJt locum in vùluA.
'Illin !tges in fo() tejlllmento ' 1 ~ Mu/ilr non /lmitlit IroI~cum hn,/un,nt.
l pNetn,tem legn,tt ~ji de con.
3 LilJeris primi thort infortur fenfi" mllriti primi nUIJlIf.
iniNrtRtperfecundll-snuptiles. 13 MAriti mn,nes çsntriflRtri
4- L. Ji vnqlMm, C. de reN'-1 vident/tr ex[ecunJ. nuptY';.
cRtna. d(JnRttimi!Jus ~ nun- i 4 IniuriA iltn,tn, ji/ia infor'I Nam remittitur.
1 tur fn,tri ..
5 Pn,rentes tutiùs fn,cttnt,fi de 1 r Iniurilt-rum a.8io npn tft in
con[enfo p/ioruln nuhn,nt.
IJo1'Jis nojlris n,nte litem con....
" Fj,lij ,rimi matrÏ1non!j rt'- t1h "tn,11I.
nuntin,re poffont 1. fœmin~'l 16 PAur p~tefl togere jilium
7' Pœn~ feçundo nubentium in 'VI rePllaiet.
gratiam t;!;erorum font in-/17 Filius potdl r~m ~ patr~
Ju{f~.
, venaitlJ11J r~Jimer~,etin,mji
1 Confinfos t4citus fi/iorum,' fit h~res , qUÎn, 11I1Ifjuam fi'"
mm fofjicit Rd va.tidlfn. lillS, non tRnqllAm h.tres.,
dum mAtrÎlmmium qUIm- 18 MAttr non UnefNr r(forfilm lia pœnAS.
1 lia" ItgJJtum ,JI' de cm~ Atiua 11 ,onfonfir~ nuptijs,! Jf"fo nNhat..
IJliua renuntia.re iu1';'.
L--fœmin~ , 1IQn ltftintt
Luçrllm fiu,ndArU1n nu!- II,d dtJ111t-lio.nes pro meritis.
l

J

.0

119

Xori legauerat GracenflS quirum ~ fi!io
h~rede inftituto;, inmcritorum· remune!ationcm quad!ingent~ !!~ tempus ~cun; ,
DECISIO

"

~

"'-~

�----.

FRANCISCI STEPHANI
IS4
fi
'
.,
. ,.
darunl) nec non ~ annuam runle.nu &amp; vIn1 q~an.
. m do nec aliUlll na6ta 1e{fetVlrum: qu~vldua
(ltate )
. .

'd f i poil: annU111 uétus, aureos tnglnta
ahuc'dCUl a
d " 1
contra6tH&lt;que
[ecun~ is nuptl)S
a tero
cre d1 er_)
"
. ex
his [u edHte filio inte~ata d:ece~llt.Pn?ns matnmo.
nij fihus CÙ1U [UO) tUn1 (~ron,s n01TIlne ) legatum,
necno n &amp; creditulu, vt Gblleglbus re[er~ta , pete..
bat, vulg.l. fœluinx '. C: de [ec~nd. ~.u~t1js, quaI~,~
cra on1nia liberis pnml. 111atnmonlJ re[eru~ntur .
idque non tantùm odio [ecundarulu ~ul)t1arum )
Bart. in d.l. ft qua luulier, C. ad. Tertulhanum , fed
&amp; liberorulu fauore induétum vulg us noftrorum
cen[et, tun1 in 1. I.C. de [ecundis nuptijs, tu lU in cap.
1 fin. cxt. eod.cui pater renuntiar~ n,on poteil:, nec~.:.
Ho prziudicarc ) arg.l. ex repU~lat10n~ ) C. de 6d~1cOlnlniif. &amp; l.reuirente, C. de lur. dehber.necenlm
z, poteft teftator facere quin leges in [uo teilamento
10cun1 habeant , vulgo L nemo poteft) d~ legato 3Hine dl: patrem.Iegitimanl filij arrogatl prxgrauare fidcicomn1Hfo non po{fe ) 1. fi anog ltOr . ff.
de adoptiol~ibus , qui~ non ~udic~o patris ad. e~l~
peruenit) [ed principah pro~lde?tla :, multo 191t\.t~
minùs poterit plte,r auferre ,hbens ,l~glbus ,de~~tam
reliai proprietatem [ecundls acquliÎt,alu.nupU}s , §.
hoc autem ibi proprietaten1 donauonlS antenuplluptialis ) ~c.
re[picere mulieren1, fi ~uid ege..
rit in. lxfionelu filiorun1, §. [ed hoc q uldenl) de
nuptijs-,ibi. ~odenimlegedatuln eft l~ru.m~ pri~
uatus morus olnnibus auferre non valebtt, licet de .
cies nlillies con.trariull1 aliquid velint morien tes.
~o fit vt pater in necem filiorunl nihil agere po[.
,,1'

:'011

•

DE CI SION E S.
1 '.
lit, quibus vel res à [cip[o donata, 1. 2.. C. fi adu;r~
[us donationetu, vel dientelx titulo donata fit ab
alio ) cap. 1. de [uccdf. feudi) BartoI. in 1. vt iuriGurandi)§.fi liberi,de operis libertorum. Accedat liberis primi thoriillferri per [ecundas nuptias iniuriam,
§. profpeximus, ibi ) quoniam ol11nibus ( de filijs
autenlloqu;tur) filuul [ecundis nuptijs facit iniu- ~
ri~m.) ~e non eligend. [ecllndô nubentes, qUa! remlttl. a. pat~e .~Orl pote~, 1: P,ap~nianus , in principio
~ d,c Ino!f.lbl)lpGus enln11l1l~1rl~ e~,~l. filius,ibi) filij
Indlg~atlo dl)feodelU,111a.."{Ul1C fi a coniunaa per{ona Inferatur, vt Bartol.Rol11an.alijque cO\l1unitet
lünitant, in §. filius famil.!. [cd (j vnius,ff de iniur.
pel' 1. Lucius, if. [ofut. n1atrin1. at nofi:ra in [pecie à
Inatre coniuné1:a per[ona !IJa.!a dl :. fit igitur vt nec·
HIa) _l~~C illius prxlnillnl rcn1irti poffit, exemplo beneficl) , 1. li vnqualTI) C. de rChlocand. donat. cui 4,.
patrenl non po{fc renuntiare) Ioann. And. in Spe~l~torel,?-' tir. deinltrument. edit. §. porro) tradidldlt. Sahcet.d.l. li vnquam) Oldrad. COI1 . 1.7 3. QIihus nlotus Bertrand. Baldi {ententianl {ecutus, ~it
non foffe pattem liberis pr~iudicare, in his q ux le;
fœmlna! ~ef-ert , c~n. 28'0. vol. 2. in 1. part. arg. l. 2..
&amp; penulnll1. C. von poJI legat.!. quod de bonis, in
~ne, ff ad 1. t'llcid. Alibique refpondit&gt; n1u1to tutlUs, dfe parentibus ad fecundas conuolar~'nuptias, 5'de 11berorum con[en[u, in UOrlln"1 ratianl1ex fec.undô nubentes punit, CUI IJ procu U 10 renuntiare roffunt , 1. ft ludex, lf.' de minoribus, con. 5S.
1. ~o ume in 2.. part. nu. 3. idque pro cautela confri- ~,
~ll!tÇxp~l.~,l ~au~.. ~}8.! !!!~!tifqu~ quandoque pu: ·
l{ a

�15 6
FRAN CIsel, .~ TEPHA NI
.
blicè &lt;!ifput:lndo in hac cIU1tate pofr C~~ra{i~m
"
"barontque nonnulli ex D011111115&gt; cum
eUlcunU5, pro
'Î.
"
l
.
\
P "ncipe i1llpetraUlt vt Ubl lntra annum umu11er a Il
,
h"

étus n\lberelice·a t, vt ln 1. folet, de 15 qU1110tantur
• c.
. 1 li qua mulier, C. ad T ertull. Sublata! {t\nt
mratn. . 1
• c.'
1 {f.'
, untÙm pœ11z irrogantes Inralnlam, g 0 .ln
enlm
1"
. mfi
ct 1. [olet, in verbo , liceat, non a la! ln gratta ,
um
induébr
niG
dimidialu
partenl
bonorum
&amp;:
l10r
. ,
l
'
l'
facultatUlTI donaret (ecundû nubens, eno l~r~, 1...
7 bet1S, d. 1. G qua nlulier, Corra{ius 1I~ re~letltl~~e
legis, filiun1 quem, nu. 59. &amp; 60.~. raml . ercll~.
Ergo ôC pater {impliciter con[e,nt1e~do fecun~ls
nuptijs,non videtur pœnas in gratlaln hber~r~m lnàuétas renli{i{[e.Qgo htvtquidam ex Domlnlscen(erent, ad hoc vt filij i110 priuen!ur commodo, necdfe hahere teftatorem exprinlere (e noUe vxorem
proptietatelU amittere , etiamG ~ecundo nubat :
quod viàetur prx[e~{i{fe Accur(i~s ln ~. 1. de nuptijs, in verbo,fiue Vlr ,1. [ed &amp;,de.(,;~ndlt. &amp; demonth'ation. expelldendo verba ((p~clahter.&amp; e~preffinl)
vulO'o ellim receptum eft vxon non vlden concef.
- far: facultatem fecundo nubendi impunè, etianlfi
res legatafit à marito ad. fui comlnodam di(p~fi­
tionem. Oldrad. con. 33. Fulgof. con. 65· Ripa
d.l. fœminx, nu. 1.6. qU% tamen verba non nifi ad.
proprietaten1 referri poffunt. Indifti~lé1:è ver.o ,non
poffe patrern has rcmitterc p_œl~a~ qU1d~m eXl~lma­
uerunt, fi Garrouio credamus ln repetlt. rubnc. de
fecundis nuptijs &gt;' nu. 111.. per 1. quida~ decedens,
de adnliniitr. tut. in quibufdam dl: §. luhanus, 1. ~.
Ripa dHHn bO'uit inter_filium qui ha:res eft patris ) vt lS

r

,./
~

\

D·ECISIONES.
~._ impugnare iudicium defunéti nOll pollie, 1. CÙ~S!a
matre, C de rei vindicat. &amp;: eum qui h~res n011 en
fuprad.loc. nu. 1. 5. Molin. vero in addition. ad De:
cium, Cuper rubric. de fecund. nupc. confenfum
deGderat filiorum, nili tempore donationis vel liberalitatis colb.tx in coniugem, [ecundo nubendi
licentiam obtinuerit [u erltes coniux : l~le~c~t~ac~i;;:'_"'I----J'!i
tmu libe~orum ~.o~l[en um ~ 0 .ca u tifficere~,-:p~u~t~à~-----­
fi Ceculldls nuptIJs 111terfuennt hberi, &amp; in con. 1.06.
aduerCus l)ecium &amp; Ripam nu. 30. cen[ct,cùnl aliud 'J'
li,t marris ~ecund~s n~p~ias hondl:are, ij[que officiose c~nC~nt1re. ' ahud tun Cuo renuntiare. Hzc primi
thon filIus cu'ca legarum ; cuius qui partes Cequeba.nt,ur, hune non tantùm [ed {ororem ex xquo admlttl c~n{ebant ,lege nolha municipali, qUa! filias
exclu dIt , non obltante ,cùm re[eruatum lit tale lu- 1 Ci
crum filijs Vt filijs , non vt ha!redibus &gt;Auth. hxres.
&lt;?,. d~ {ecund. n~pc. §. ~oluto: vbi Angul. de nup~lJ~, ~n~uthent1ca, qUlbus licut ~qualiter infertur
Inluna, It~ ex ~quo [unt honefl:andi , §. pro[pexit,
de n~n ehgend. [eçundo nubent. Saliceto in d. 1.
fœtnln~. Dec. con. 39 6 • Socin. con. 2.63. nu. 1.
vol..1.: Fadt ad hancrem Oldradi con. 1.'4. &amp;: Pap.
declGo 2.1.8 •• Crcdit~~ v~ro 30. aurcorum nome1\.
Vt de pa ternIS pecunlJS cotraétum,vindicabat filius
Vita.nd~ tur~!s qua::~us gra~ia , \ex pra::[umption;
Qunrt.MutlJ : pecunlam qUIPr.e a viro ad mulierem
per~en.l{fe prœ[umitur ~ vulgo . Q!.tintus, lE de donauoll1bus inter virum &amp; vxorenl, quanllicèt Aceurlius non procedere ibi cenfeat , cùm dilfolu ...
tum morte matrÏ!Uol\Ïum ~ft, cui fe fub{crïplit Bal:
.

V

;

�15 1
dus

FRA N CI sel STE P HAN l
C011. 53. vol. 4. per 1. etian1, C. eod. vulgus
tan1ennoftrorUlu poO: Angel. con. 2. 8 5: &amp;. con,. 141.

. A urlium cmn Iacobo de Arena ahud [entlente
Ita ·1·
cc
.
11.
l f i . 11·
t vt Arcl.lrüus {')Oil annum Ul,..LUS 111te 1concl1a ,
;
1·

t. Aren. vero intra anntun luétus, {i ln~ 1er c.on-

ga.
quo telnpore durare adhue mJ.tnm0111Uln
tra:X1t,
·detur 1. fili,· ff. ad municipales, l. fin.ff. d.e repud.
VI
"
d
. r. .

Q,yod {i h ~Àd.'TEI, &amp; euro quo aln telnpon~ lpatlO
'Il accipialnus, vtin 1. ratUln,. ff. ~e [olut. 1. 111 hac,.
de triticat. idem de eo non1111e dl~endu!n e~, quod
paulo pofr anl1um l~~us co,~trah~tu~~ euro ta,m paruo temporis intedhtl0 mulier OPlhCl), bonorun1, &amp;
omnis expers indu!l:rix, de [uo corr~pa~a{fe p~c~...
niam nOl1 credatur. Ergo raritate ratlOl1lS quz luns
~qualitatem ddiderat, 1. à Titio, ff. de v~rb. oblige
ad.nofrran1[Feciem protra~el~~a e~l. Qglntus Mutius. Contrà, [ecundi COl1IUgl) 6hu3 1eg~tuln hoc
non effe reuerGoni [ubieéhlln , [ed matris propriunl
propter con[en[u111 vitrici c~rc~ [ecunda~ nupti3.s
contendebat, quo cafu, refrnng1 d ..l. fœn1~nx, 0~11nes poft Balduln con[entiunt ~ nec~nU~1ento, c~n1
.Iul1:inianus de nupt. col.. .... ln pnnClp prxmtflis
his qua: liberis primi n1atrilnonij re[eruant~,r, id pro
IegutacollfHtuat, vt quxculnque tefiatordl[po[uerit de talibus ( refert auteln inter c~ter~ lucra nuptialia) rata {int, {iue vil" fit, Gue·mulier, vbi gloffa irt
verro, fiue vil': &amp; paulo poft , nelnin~ f~aa poteftate, vtin rebus alienis atiquid prreter lUlUS volunlatem di[ponat, ne que fi [acram impetre~ formam,
0&amp; S. livero , ftatuit vftlnlfruétum omnium bono-

!Ul~ vx~!~~elia~fe~Ul\dal·.U1P: ~upt~ar~~ celè!a~

,., ."" .
~

DE CISl'ONE S.
_ .~
tioÏ1ë n011 amitti. Contrl 1. 1. Cod. fi G Id5~
,
nup Ccent
mu l'1er, nI'li1 a 1·lU d tdl:ator iu!ferit ecun
&amp;. 0
. . c
. .'.
)
111 §.
qux veto, ln nn. remttttt CaUtlOnem tefiator q
.
Il
.
db
uam.
lUre prXH.are connu:: e et, cui [ub condition
nubat aliq~,id r~liquit, 1: 2.. &amp; ~enult. C. vt in po~er;r.
legato fiudlJ enl111 nofrn dl:, ln quit , defuntl:orum
{ecundum legeu1 con[eruare voluntates quod d
J
bl·
h
.,
a
J~geln ru lCain tra endun1 nemo dl: qui nefciat,
cum pn~atorU1n com1llodo cautio illa induéta lit.
~t p~ ante eodem §. non enim voluntas defiC~e~t1?l:n niliil illicitum habentesvoluntatcs frufirarI : Ilhcl~um vero coniugi non eft fecundis nu ti'~
co~~ent1re, 1. li virvxori, cum!. [ed li hoc, fequ~n~.
&amp; lbl ImllloIa de con dit. &amp; demonll:rat. &amp; maximè
li [uperll:es coniux, tencHa: adhuc xtans, viro car~re nOl~ poffit. Decentius enim eft prœdefunélutu
Vlfun1 hberos fuperfiites ex nuptijs fecundis hone~~re, qUàlllillicitis con1plexibus polluere, §. cùm
Jgltur , de non eligend. [ecundo nubent. Atque
pr~ftlmendU111 e~,. t~tlantem (ualiffe nuptiasJ
(ed ~ ad eas prxmlo 1l1uItaire, ne mett) al:l1iŒonis
leg~t1. ( vt.ell: na:~ra mulierull1 auariŒm~) ipnupta
lafclulter ln fan1iha: dedecus. Diéta vero l~e [ed li
hoc, de condit. &amp; demonftrat. fat fuptrqu~ pro~atur matre~ ad legatuln admitti pleno iure, li mal1tus fecundls confentiat nuptijs. ~o iure licèt Ce ..
cund? nubentium pœn~ nondum induéèx elfent
~t qUldaln ex Dominis dicebant, imo erantindua~
mnI,uptis, vt in fi&lt;agmentis Vlpiani videre dl, tit. de
Ca! tbe orb {( l'
.,
. I l bam tlnlen ex
.'
0 0 Itanoque
pat. 111u;a
omulUill Cententia, Iegem illanl inta6bm
~ nec all.
~

;

�FRANCISe! STEPHANI
tiquatam per 1. fœminx , v~l ~efrimon~o ~oërij

160

decif. g 5. nu. 2. 1. Pœnalis enl~ tll.a ,conlhtu,t1o ~o ..
luntati maximè defunétorum lnnltltur) q~l venfi..
militer proprietatem rei non leg~{fent vxon, ,ft ,co~",
uolatnram ad [ecunda vota fciul~ent, §. ,l.lbl , dlcens nullam fiduciam habere , vb1 gloffa, 111 verbo)
habere, de non eli gwd. recund. n~bent. qu~ prre[umpti~ cdfat cùm fecund~s nupt~Js con[en~lt m~...
ritus. Et hoc eft quod volultBald.ln 1. 1. C. de hlS
qux pœn~ no mine , po{fe te~at,~:em li~erare h~­
redem à pœnis legalibus,m~xln1e IJS quxa pl'X~Unlp. tione veniunt, per d.'. dlfponat: nain ~ ln 1. 2..
§. ft nlater, verf. q uid fi patet; , ad T ertulhan. ma..
ter qu~ non petito alioq~i liberis tutor~, eorum
priuatur (uceduane , ,epl~t~l~ D. Seu~l1, L ,3' ff.
qui petant. tutor. nOlillncldlt ln p~nan1, .fi e~s peti prohibuerit. Cdfat &amp; D. ,Seuen conftl:utlo, fi
. à matre 6.lio 11uberi fa6l:o rehcta G.t hœreditas, remiffàque L1.tifdatio, cùm patris voluntateln fequuta
fit, d.l. 2.. verf. &amp;. fi fortè. Ergo rei legatx proprietatem non amittk mulier :J q ux de [ententia couiugis
fecundo nupht : huiûfque" fententix Ce principem
profitetur Baldus in [ua lepida quxfrio~~ Pan~ul­
Fhi Malatdla!,in 1. 1. C. de fecund.nupttJs, 1. fihurn
'luem habentem, C. famil. ercifc. quem Roma.n.
fequituf fingul. 2. 51. &amp; (on. 1.1'9. Cremenf. fingul.
75. lafon in d. 1. filium quem, &amp; 1. ambiguitates,
de indiét. viduitat. Boërius d. decHione 1 g 5. num.
.. l. J. Addttque Bertrand. tacitum confenfum [uBi;,.
ce~e) . c()n. 52.. 2.. part. vol 1. poli Angel. c()nfiI.
~?~ &amp; ROlnan, ct. ton. 2.1"9 .. Addo·alios npn pau"
_

_

_

__ "

_

-

_

-

-

_

-_.- -

~- _. _-

~osq\1o

II!

..,

DE C 1 SION E s.
'
'G
' "ln, Rubr. de [ecund.
16r
cos quos congen~
aronlus
nupt. nu" .12.. vbl
Balai fententiam COtn_
, teftatur
Cc
mu~em non tanturn , ed &amp; omnium calculis raban. CorraGum excipio Mi[ce1l. lib. 3. eap.lic~t in
d. 1. ~li\um quem , nu. 6~, Cail:ren[en1 [equatur,
In?rdleUS a{ferentem muheren1 non an1ittere pro- 12.
pne~a,tenllegati , fi intra annu111Iué1:us de conCenfu
mant! nu bat. Neque enim dici poteit, 111ulierern
qu~ foluta
, eil: lege vi ri , contra bonos mores nu-..
bere~ ne dl~amus Chrifrun1 aut Apofrolum Paulum
Inale con{ulere fecundas in domino nuptias: 'Iu d'
effet faerilegiUln.
Idque
probat Boërius d' deel.
'C 1 8~5.
Il.
"
n.2.
Garronlum 1~ C.de [ecund.nupt.a nu.
8~. \ que ad nU.8 3. Baldl vero felltentiam velid ma..
xuue fi rr:n at. ~od fi legaffet marÏtus extraneo
conquen non ~o{fent filij : patiantur igitur nece1r~
dl, nlatrem
fi'ullegato
qUOqu01l10do f.,'" ao ,§. h'lne
h
1 r.
nos, verneu . ncut e~im, de nuptijs, in Authen;
~x tdtanlento, C.de fecund.nupt. Firmatur &amp; illud
hberos debere de con[enfu parentum nuptias. con:
trahere, provt naturali~ &amp; ciuilis ratio fuadet § l '
'lP ud Iu{hn. de nupt. 1. Paulus, if. de ftatu ho~i~
num. Qg~ ratio liberos (ubiccit parentibus apud
o~nes f~re gentes) Hebrxos, Deuter. 1..7. Pedàs
Al'lftot.l~. 8. politicorun1 cap. 1. Gr~cos, lib.2..
3· de legtbus,: Gallos, Cefar lib. 6. commentarior.
de bdlo Galhco. Gellius lib. 2.. cap. 7. &amp; lib. 5. cap.
19 .. Ron1anos, Valer, Maxim. l'ib. 5. cap. de patria
potefl:at. At fi lnater neceife haberet ad legati conGber~tioneln, nubendo (ecundùnl, confenfumàliens ae'·
rr quam
, matrenl {ubij-.
elpele) qUI'd al'lUd euet

"l'!a0H

!.I.

&amp;

X

�FRANCISCI STEPH~NI . "
'cere liberis &amp; inuiios cos reddere ob tam gl'aue lU, ~ u' al igitur de nOl1 eligend. [ecund.
gunl al CT y. c
,
1
,.
162.

_

t'O'
f1. 'gatores parentibus fi ios apponere?
llUDcnt. aut CUL 1 ,
•
Il.
d
uod lex erube[cit, §. [ed quod ~1nc~tun~ eu:.) e
qnupt.Ul
'A chent [cd &amp; ratris; CU1US hber.Colet effe
lI·
,
11. l
leCTandx facultas eux rel coarélaretur &amp; perII y us , 0
"
1
il' b
ftringerecur.) [upra ilhus enlxam VO . llntat~m.) 1 1 erorum prilni thori con[en~Ulu deGderarenlus: quo
planè legatunl coniunx [epedl:es con[e'l:uatur.) ~~[­
[entque libenter conqueri ,vt pate~ ll~e fat;l1h~,s
apud Pbtonenllib. Il.legl~m.Gr~ue nlnuu~, 0, D..IJ-~
fi mea nlihi non liccblt CUlculuque volo rehnquere~
&amp;c alijs pIura, alijs p~t~ora, provt ~p~d ~1~~ bOlu
m~live liquido inuentl {unt, &amp;c. Sa~ 19ltur ent G[ecundis nuptijs con[en[erit pater, C,UIUS manes eo~13 triftariharU1TI celebratione pr~[unl1t1ex,§.qux~ero.)
" de nupt. qux prx~uluptio ~en:1t.) ~ de con~en{u ~a­
tris celebrentur) cunl con{entlentl nulla dlcatur ~n­
Ferri iniuria, 1. 1. §. v{(-1ne adeo , if.
iniur. 1: cu~
donationis, C. detran[a6Honib.Grnùlque ren111fa dlciturinillria, qux in eon[equentianl hb,eris infertur
principaliteriniurié.1tiremifIl~n~. Dec~ In,rel:et. ~u~
bric. C. de {ecund. nupt. &amp; hcet xque pnnClpahter
illatarh liberis primi thori iniurÎlnl [eeunda~u~
nup .l arum eelebrati?~e ~dnütter~mus , non mmus
po t pater horm)1 InlUnanl renuttere , . d. 1. (ed fi
vni s, §. filiofilmilias.) de iniur. L I. §. tin . .eodem.
01 d quamuis CorraGus d. cap. 1. no~ ~rocedere
cenfeat) cùm iniuria pofr mortcm patns ~llata e~,
vt in hac [pècie, eum eo tem~or~ non amphus {in~ u~
potefiate:&gt; tamen hoc effet nlmlS ara~re gener~hter

?e

çoneeptam Iuri[con[ulti [ententiam~ U1 d. §. fihofa ..

DECISIONES.

6

millas. Et li iam illataremittit~r, multo magis i~fe~
rend~:&gt; ,qux faeiliùs tollitut.) arg.1. 3. C. de paé\:is,ge_
nerahterque po{fe patrelu iniuriall1 libero~unl re ..
tnittere Senatus Tholo[anus &amp; BurdegalenGs quandoque probarunt. Cap. Tholo[ deçi!: ,2.42.. Boërius
de~. ,1 2.? Nec obfi:at principiunl d. L Papin jan. qux
de lnlull~ qux patrenl non re[picit loquitl~·: nofl:ra
~ero vtnqu~ eOlumunis dl:, Bart. in d.)&lt;fiiiofanu ...
hâS. ~ed &amp; l~lud, di,ci potefl:, inofl1çk)Ii fiJij C)uerelanl a p~tre Infiltul non po!fe~on quod iniuriam
fater fiho illatalu reluir,rore non poffit, gloifa Ül 1.
ln per,Cona , ff. d~ paét. [ed quia lieut parer adire aut
~epu~lare hxred1tatenl filio delatalTI non poteil:, l.
Is,qUls 13· §. final. de aeq.h::ered. ita &amp; querelanl infhtuere no~ poterit:&gt; 1. filius 2.2.. ff. de i110ff. te{l:am '
~ir~r vero Pindlmu in rcpet.l. 1. C. de bon. lua.ter~
~lS, ln 3. part. nu. 105. in hanc eommunem Centen-:
tlalU ll:omachari, quodhodie nlulttarationeilliudz
infligenda ad filillll1 pertineat.) 1. 1. Cod. de bonis
·matcrn. idql~e longè anteà Azo &amp; HofrienGs prx(e~Cerant, emus pater non poteil: eonditionem de- "_
tenorem facere ) eum ex iniuria qU% infenur filio, 1 ....
pro affeétu paterno magis iniuriatus dicitur, l. ifii,
~n fin. ~ qu.~d ?letl~S cauCa. orquetur enim pater
ln d?!oIe fihJ , InqUltArnobms, Bart. in d. §. filio~anlilla~. Innoeentius in d. cap. 'n on dubiuIU. De
{entenul exconlnlunicationis. Nec iniuriarulu aetio in .b~nîs nofiris habetur antequam lis eontefiata
~t, 1. l~luriarum, ,it~i ~lo!f. ff. de iniur. &amp; proinde 1 )~
manClpatus pro Inllll1arum attione nihiI eonferre
dcbet, eum Inagis vindiét~ qUàlU peeunix habeat

!

X

1.

�~lC4

FRAN CIS C.I S TEPH ~ NI ..
er[ecutionelll, 1. 1.. §. cmancipatus fillus, ff. ,de
~ollat. bonor. vt n011 abs re Raph~ël diél:unl §. fiho·1'
l'UI'C non dfe annquatum cenfeat.
!'
fa Inl las nouo
r-tl
Îcntentiam iuuat, rCluHuonelll contume l~
",",ualn H
•
'l' d .
vel patto nudo, aut vnius annl curncu 0 ln ilC!,
t li tibi, §. quodanî , if. de paéhs , 1. fi eu~? §. fi lniuriarum, fi quis caut. ff. 1. fi non. conUltlJ, C. de
iniur. lafon in 1. contra, ff. de paths, nu. 16,' ln ~oc
vero Pinellum laudo,dum fupradido 10co)LLu,cl~s,
If. foluto tn-atrinlonio, ita il1tetpretatur, v~aGltnlU­
riaNlll aéHonem phttoriam, vell. Cor~~lt:.:e., ~on
pertinea.t, fed ad eam p~nanl qu~ vx:on Infhgltu~,
mariti comluodo, ob dl{fblutUln Gne culpa matr~­
n\onium: licèt illtl;d pofi CUluaUUln·&amp;c Alcxand. dlc:ipo{fe de tacita non exp~e{[a r~lnifIio~leMarcelluln
roqui. Du&amp;a vero finllhtudo ln. 1. arr~grtto.r, non

officit~ cUlndelegitimaquamD1U~sPIU's ~ho ~ro-

gat? exemplo ft-atur~lis iuris omnlS onens expertem defert, 1. 1. §. fi Impuhes) ff.de collat. bonor.
minus obltat di&amp;a 1. l..alia:que finlûe~, quibus tramtur patrem nihil poffe agere in necem filioru~,
de iure eninl quxGtO ~oquitur, n?nd~ qu.xrendo, ln
quo p:..trel1i tilio, filium9.ue patn prxludlCtre p~{fe,
dubium non eft 1. 3. L films, c. de pla. glO(f. ln 1.
paaum ~l1rato:iS, in verb. remittenres, ~.eod. gloff.
in d.1. [ed fi "ntus, §. 1.1. fin. C. de acqUlL poffe{[ 1.
'lui autem, ff. qux in fraud. creditor. (i~gularis textUs 'in 1. cunl oportet) §. l;on aut~~) veri. fi~ auten1,
C. de bon. qua: lib. Fuse Barbatll ln repent.l. curo
acuti!1imi, C. de fi.deic. nu. 2.62. . Leges vero, ex repudlarione, C. de fideicOll1nl. &amp; renitente, c. de

DECISIONES.
6
iur. delibel'. aliquid habent fingularitatis, euro ~li~
delatan1 h:rreditaten1 pa~er adire aut repudi~rt non
poŒt, vt nec [olus filiusfan1ilias, 1. is qui , §.h.n. vbi
~~ld. ff.dc acquir.h~red. in vtroque enÎlntelidetilla
facuItas, 1. li quis mihi bona, § ,Îu{funl) if. e'odem.
~em §.per 1. eum ~on rolUl~1 ~ de bonis qua: lib.
non effe correél:ml1 ln profeéhtiJs no!l:ri in 1. 1. C.
qui ~dlni~ti) tradi~erunt poit glo{falu in d. §.iuffUln,
&amp; ahan1 gloffahl ln 1. fin. ~is ordo in bonorum
~1fe~one [etuerur , in10 voluit Bart. in d. § .fin .
: 15 qUll~reres, polTe patrem ho~ cafu -cogere filium.j 6
vt repudlet, nu. 1.. per legenl) idemque §.ft cui 111an~aue~o, ff. nl~l1dati. Perperam igitur Ripa in d. 1.
fœn:ln~, d~ lurc quadito, arg~iradius quxrendiInl
addltque infulfius 6lit)m hxredem controuerrer;
~al~ legatu~ ~on r0{fe : naIn li non poffit pater pr~­
ludlcare
fiIto ln ·hlS ql1~ quxruntur ' per 1• rœmlnœ,
c
.
. Cc
~~ Ip e c~n[ct, h~redis conditio non officiet, cum hllJ5 ,Vt fi~lJS., non vt h~i'edibus, tale ius conlpetat , §.
. &amp; fupeI ?ls,de rtupt. ln Authent. vt in lilUili de filio 17
h~red~ redinlere volente reIn àpatt'e dilhaétanl no~n [cnptum reliquelunt , de quo filliùs aliàs didun [unlus, Deo fauente, decilione 34. Molin:.:ei vero
.
deGdero
. Rb' prudentiam
.
' dum in'annotat
, ~~...."'d'0 eClunl~
ln. ~ ~~c.de fecund.~lUpt. neg~~.12atrem teŒamento
fiIto ln Ip[a donatione collata coniugi prxiudicare
po(fe: n~~lli non potefi pate,r nuptijs {ecundis in
~1eceln filiJ con[enrire,cur in ipfa don.tione in conlUg~' m collataid poŒtnon VideX
\ .Molin.in conCuet.
P.nf. .§. 8• gl On.
If"
r. poteil:, CUl' non
3. nu. 7. (111
'&lt;...!!o 11
potent t.efiamento vt &amp; in ipfa donatione , 1. 1.

r

X )

�FRANCISCI STEPHANI
, vbi glo[a de regula Caton. 1. paétu~n , ~l1ter hxrc,":
den1 , ff. de paét. pro quo proml[cue req10ndlt
-166

Bertrand. con. 306. l. part. 2.. volu111. &amp;. con. p ..
eod. vol. 2.. parte. Roland. à Valle C011. 6~. nu. 1.2..
cunl [equent. Nec ijs aduer[atur quod ~~hn.~{(er~t,
non polfe pan~~eln prxiudiciu~l1 facere fi.h~,~t1~~l~
iure primogenlturx nondu111 fonnato , hcet ld l~11U~
[ucce.fIion~s extare dica.tur. Extat cau[a~, ~en1tura
videlicet prima, arg.l. [erui qui, ad ,l. ~alC1d. ~e~
itnmerito Bertrand. con. 58. re[pondlthberos pnm1
matrünoqij con1ulendos à Inuliere [ecun~o ~u­
bente. Dubia eninl ibi erat volul1tas teftatons Clrca
[ecundas nuptias , propter ?mHfwm [ecundar~m
nuptiarum pofteriori, elogio confen[u~. DU?lt~t
vero in d. con. 2.80. l1U111 poŒt parens ln prxludldU111 liberormu, 1. fœluin-x, -renuntiare, exemplo
d. 1. fi vnqualu, Cod. de reuoc~nd. donationibus,
non quod huic [e [ub[cribat: po{fe enim parentem
+iiétx 1. fi vnquanl, in l1eçenl libet;orum renun-'
tiare, aduerfus Ioannem Andrçam, &amp; fequaces, r-eceptius eft" Bart. alijque ferè omnes, in 1. Titia, §.
Inlf)erator, de legato 2.. Roman. con. 2.6. Qgod ve,~
ro quidam ex Donlinis defiderabant, ad hoc vt 6h,
conquerinon poffint, ,:~pater ex~meret [e noUe
matrem anlittere ro riëtatem legati,etiamfi [ecufido nubat;ünp gna am noRrOfllm omniun1 auaorit~, qui[olum defiderant con[en[unl circ a fecundas nuptias, quo falumn fit lnatri legatum, de cuius
enixa voluntate, vel fola illa conditione ( cùm nup[erit) fat fupérque conftat, 1. hçc conditio, de con ...
dit. Be demon[trat. No[trorum vero [ententia J d.l.

,

DECISIONES.
16
[ed Ghoc,' ~e condit. &amp; denlonftrat. compro~atuZ
dUlu(peclabs &amp; exprelf"voluntatis exemplUlu in eo
ponit, qui in tcnlpuS liberorunl ex alio Jfocreando_
rmu legato Accurf. autetu 111 . vere Gue vir, in Au': . - thentica de nuptijs, ira interpretabar, vt pro exenlplo ma~is expreffi con[en[us, ~ quàm pro regula
Id conftltuat; quod ex verbo,vt lt dicat coO'itabalu
El"
' b '
x~mp~a autemregula non arétant,l.2.. ff. de priuat.
deh~. Duétum vero exenlplum à Principe, à quo
nluher [ecundarum nl1ptiarunl venianl obtinuit, ita
retorquebam, vt pœn a non tantùn1 intànlüî, &amp; 1. 1.
C. de [~cun~. nupt. verùm &amp; 1. fœluinx,reluitfa per
taiein hcenuam cen[eatur teftimonio no(trorULU
~asomnes pœ~as coniungentiunl, in!. Il qua muher. Idque mento; nanl ft norlolçditur tali licentia
~ publicum , de quo in d.l. ._~: quanto magis Gil1s
rr1Uat~ru~11 nondUlu quçGtum, arg. d.l. qui al1tem,
~ ~l1çln.fraud. creditorUlu, pluraque huius generis
vldla:e dlplomata Ludouici XII. teftatlu· Boër. diét.
deci~. 18 5., nu. 2. 5. aIlegâtque in hanc renl ( (olet,
de hl~ quœ nota.11t.infam. piurié{que ita iudicatum
Pap: ln r~b. ~e [ecund.nupt. cap. 5. teftatur: quod
ad hcenualu a Senatu cQncelfam protrahit, per 1.
decreto, C. ex quibus cauGs irrog. infamiam. Nec
ad rem [1.cit exemplum rei legat~ vxori ad [uanl vo ..
l~ntate[n)" c~n1 def~ciat con[en[us [ecundarUlU nup- •
na.rum ~ 'l:Ul ca{usvtprçternli[fus renlanet in di[p0 ..
liuone luns con1munis , l. cOlunl0dHulUè, ft: de lib.
&amp;. p~[thum. Nec veriGmile eft patrern hac generali
•
•
OIauone conceŒ1fe quç [pecialiter no~ effet con..
.,
~e1furus ~ fcçundas nuptia~ [cilices ~ quas 'lu~ibeç
..

"

,

!f .~

""f'.

"
"'\

,j

,
i

1

•

•

J

,
.

Il'

~.

\.
•

..

�FRANCISCl STEPHANI
coniunx vt plurhnùm fiui[as habet, Ripa in d. 1.
18 fœminx, nu. %.6. arg.l. in generali, de pignor. Fateamur igitur necdlè dl:: &gt; nlJ,trell1 non teneri re[eruare
• liberis primT iiiiÙïnibhij-;-l'ë-gatum, li de conren[u mariti nubat, Vt omnes con[entiunt, quos congerit Gabriellius in Rubrica de (ecund. nupt. COi1duC ,. nu. 2.9. ne tnuliereS diuinx ~ human~ do- '
mus [acier, vnde natum diuerbiunl , Vbi tu Gaius,
ego Gaia, apud plutarcunl, ex Catelliano Cotta
in fuislnemorabibbus, in diétione Nuptiarunl, ne,
inquanl, conditionis deterioris fint quàm quilibet
extraneus, aduerfus quem liberi conqueri non pof:".~.
[unt ,etiamG pater dÜl1idiunl [uz [u bftander lcgaf
fet. Faciuntin hanc rem 1. 1. in §. fi proponatur,
S. planè, li quis onliira cauf._~a1l1ent, &amp; 1. fin. in
fin. C.arbit.tut. Hxrebatvero,quidam ex Don1inis,
19 nleritis &amp; officijs, ln quorum relnunerationem vxori fcgatlerat, ad cuius generis legata, donationéCve,
1. fœn1inx, non peninet, vt poft Baldl1nl conCuluerunt, ROlnan. con. 2.19. Bertrand. con. 2.92.· 2.. parte
3. volum. nu. 9. &amp; con. 2. 1 2.. nu 6.2.. part. 2.. volunl.
idem in repetit. 1. hac edié\:ali ,nu. 55. Ego de me, . ~ ritis non conftare dicebam, quorum ddiderabam
probationem vltJfa a{fertionem mariti, ita vt legatum nlerit4. reCpondeat ; alioqui fieret facilè fraus
. ?t'"
legi, priorifque thori liberis, 1. qui te!1:amentum, If.
(,1,--. derrobation. notatur in 1.6 fortè,de cafrrenC recul.
«fv At ~ &amp; . fi donationis. C. de collat. Ripa in dl fœluinx,
~,/V
nu. 51. Inftabatille, non prx[ulni patren1 participes
~~;, t.( lo/1',,,~,rfuos [eu filioscontrapaternan1 pietatelu aliqua de re
(~ if fM".!fdefraudarevelle, nlaximè çù.n1in angulto fpes dt,
168

04

[ ':tt

t
"!"",,,,,,,

~(jjIoo-l"-- (.,

~."Y- .·t~-{r AM1,...,..
&amp;. in
MA/f'I4"S"- J.., a- ~ . . ~·I ,{!~{ ~~
(A." JvfA If t:V/,Vo/ ~
,vi
JV!;ri

r.,1--

7/ /

DECISIONES
&amp;in pr?pinquo,mors.Sed tutius efi'fraudib . 16,
~ere adltUll1, vxorifque delinim . l h ·Pt.zclu_
ln fin p" " . .b.
en us" ac edlétal'
· .nncIPblJ, 1 l , omni circum[criptione bl~
g10 ffia, lndver 0 ' al'10, Id que VI'd etur innucre ,v
n'and'
Ber "
.1n ,con·2.92.. nu. Io.ibi, li vero de 1'110 d b' non
appar
'de traditunl dl, vt tandem
e !te)
1 .d~ dcar, &amp;r proln
d
..ql11 am ecedens, re[pondean1us t
glftam, conftitutun1 &amp; d 1 fi
' ut.oreln analoadminiftratione nihil co~ic° u1~ prolude ex mail.
comm..iifum quiden
eqUl. e ere,necperfidei_
l propter lUS p bl'
1 n~
aÜud fi ex cuIra uid' l'
. u lcum o~~e
nuerit, vt ibi,in v~{da~~1nlquulnauVen~, aut tdutel~ dirni'b' 1 ffi
ero quan. oc umque.
1 1 go a. lluod vero ad cr d'
~
e Jtunl attmet D .
.
nI per~endebal'lt exiguitatem no minis . . ' . omlVt mulier parlin10nia &amp; labo'
. v~ enun eft
defi-audatione dm paru am le quz~endl vel genij
gerit , c'tlnl etiam )
. , p~cunlam non colleneganda 1 li d } aupen11nls Indu!hia 110n lit de,. 1 erunétus, C. arbit tut R
d
eoubio caret, quod db'
li' . es vero ex
ànn11m lu:~-.o. . r.. e Itum lt contraélum poil:
I.,.LUS, quo calU poft A
[
prafUlnptipne l 'AI' .
ccur .receptius cft à
. '&lt;luntusJ recedendum B .. d 'f.
81. Ergo legatum de
fi
' oer. eCI .
quxlitum dl: nec' lib q.~o urr~, pleno iure marri
uandum n '
~ns pnml matrimoniJ' refe!", eenon '1redltu
' fi
~d~uod.liberdis primi matrim:~ijV~fe~~n~~OPmriaU~c el~
a lU lcan wn S
ft '
) u U 15
R..eferente Do~~~~t~ c~n ~t)do.Decel,?bris 15 81...
tionum D
'
. e a enetto ~ lU Attefia.e~una ~ nle Pr~tide.

.. ..
,
!

1

�FRANCISCI STEPHANI
ADDITIO.

DECISIONES.

,

(/If,tur in "ttrAlllI.
r inopflf,.
1 1 L4jiO non eJl mttiendn e,4( Il. ob/atio verhlf.t.lf.n flffici4f.

r
cl xall t "m'll:ltllrX funt)aut mlturz. lmvplt'Zlecun
" teannum1ufruscontrahuntur;matu ..

N mlturx~ql1X

1·

•

luél:ns", Êt hx "quidem adhuc con.
X pO I l: an
l'a'
ra:, qu
11 }'beris
ex
primo
matrimol1io
re
1 ls,aut
1
trahunwr ~'111l~ lS 11'-' pœnx quia nulla iniurh faél:a eil: li.
...
.
, Sl::'s 1111 lS nu . . . . ,
l1(...
re
1:,
r 1" Primo enim ita coercetl1r 15 q,Ul
b ' . 111 lus pœnx lun~·
, l'
f; en~das contr.lhit nuptias, vt lucrorum nU?~l~ lt~n, &amp;
~~~~ro~llm bonormn qux à defuné1:o fuperfbu 0, ueneunt , proprietas referuetur liberis , v~ufr,:~u t~l1tu~ pe~l
r
r emanente ira vt ex eis bonts mhll ahenare ve
nes.eos
ru ' {. ece1igerevl1umexliberis.Etferua~
ob11O'are po lt) lmo n
~
,h
d s fint
o
' t s liberis etiamfi nel1.tri parentl :;ere e
,
tur propno a )
d E
ui fe~undo
nau honore liberorllm, n011 hxre nm. rgo ql
l'
tJ.
. 'domm1l1
., m habct , . b&lt;Tenera, 1confrahit
nullius pOrtlOlllS
f

alml
1ll

Eferebat l1upcr D. N. Spiritus Peironetus de Croie Conliliarius Regius, fpecieln huiufill0di. RufricHS quidam 3:tatis decrepita': villanl [uanl vendiderat.
Hic decedens filios reliquit quo[dam Ïlllpuberes,
Olunes vero minores 2. 5. annis, qui venditionem
illaln vt nuU;lln retraétabant , defeél:u con[en[us ob
decrepitanl xtatem, tùm ratione doli ex propo{ito
qucll1 ex imnlodica l~Gone &amp; enormiffim;l , 1. 5. C.
de dolo , &amp; facilitate patris repueraCcentis , vnde nata dl: parœn1ia, bis plleri [enes , arguebant, ex eo
quèd doius contraél:um arguit nullulu , leg. de...
ganter,ff. de dol.!. fi quis nec caufanl, de verbe obli- 1
gat. quipus ce{fantihus vendit am villam exemplo
cUillnibet agnati oblato pretio redimere, leg.noftra
111unicipali ) [lladente rctrahere volebant , filius
~nim proximus agnatus dl: patd , 1. filius, If. de 2luis &amp; lcgit. hxred.lic~t Alciat.lib. Parergon, 3. tape
l- 5.leg. il1anl11egatiuè Legat. Etnptor contrà, [enem
qllidem &amp; decrepitunl venditorem; c~terùm Întegro animo vendere &amp; contrahere potuHfe,l.fenium.
Qyi tdtaluenta (1.c. pof[unt, 1. 2.. ff. eod. 1. fanuln,
Cod. de tranfaét. à retraétu vero rei venditx, à patre
rel}10Uendos libcros, xquius &amp; tutius elfe: diutius
enim l'es dfent fub incerto, {i poffitinfans ad 2. 5. annunl reIn à patre di{l:rattaln retrahere: In~xi~ç
, . t'
quod tempore venditionis prx{enteln non~aberent,
.'
pecuniatn ad rettahendum, -arg.lli pecuniam, §. "''-' ~.':' ~.: ~
quodG h~redi, lE de fiat. lib. quod lexnolha mu~ ot ,~~, .... ' .

ter de fec~nd.nl1pt. referuata donationcpro~tel,rbllt~ptIaCs,
,
b'"
111J 1 Il 1 en
ds , •
q ur à'mari to eil: li eris p nml matnmo ,. r
. Sunt &amp; a l'IX pœnz leCltll
anun.
de donat. proprer llUptlaS.
,
l1uptiarum , quas. addit a1l.tiqms Nouella. It~{hllI·C2,:' ..
.
F. FortiNs
•

.------------~'----'~

DECIS.lO

XXXIV.

An ft/lU! tYrIJ dijlraélamJpatre pofFt retr.ahere,faltem
1'4.tr~ mortIM, &amp; quidfi ht:eru [crlptus/it,
Synopfis XXX l V. Dedfion,is.
d
. \ . rI.tres Ain ten(Atfur hic a,...
Dolus' contra~lum
arglftt
5 n·
d ,t:, r1. '

probare falfam eJ un"ft.
nullum.
'a'
t AtJUJ
om2. Filills J&gt;10ximus Agnatus eft 6 Ret,ra us 1-114 p~n
i"
'
1J t '
J ne! gentes..
.
I" rt.
l
,,
rl
AgIS
3 &amp; 8 C'tJpacJttlrs fo.peru~-\7 Fllius v~n (ns ''::l'unfli
nim$ A-n profit "trllth ere \ IrobRt f'!'é! 1J
t ;éf/J
volmti ex jla-tutq.
? Lex mHmctpIJ tS e rt ~
.. 'Iemp~s 't)e»aitionis cmji.. \ h"bet tr"a/lm fo~ce.pJII!JH~~
, 4trlf/llr ex r:tr.JJaH.,
{Q rempliS exuH.tlQf1IS '1

7d;J

17 1

Ar-

t

7

J

'\
• ,.... ,

...

,

..

1

!\ \

.

l

\.. . . J J

... . ' "
'

. .

.. -

~., -,

\

l

J

. : .

.~.

\

f' .·~ v.
/.1 '.
"

1

.. " '

tIItI"

#

....
f

' .

'1

.

\)t. , .

.... . .~

. , \.,.
. .., •

iJ· t ·~ \,) ,l

•

".,, ) •• ,

•

&gt;

,,
•

(
...J

r

�FRA N CIse 1 ~ TEP HAN 1

~
nidpalis deliderare videtur, dUln r~trahen~em pretij ohIadoni anringit. His igitur vt Incarac1bus O:at1.[·Utll [criptUlll non ea. Bald. 1111. 1. S. fin.
tutumnOll
.
fi
if. quod cuiu{que vniuerlitat. ~om1ne. Nec uper..
capacitas, id en l'cC unix
.
3 uenleno
. ' acceffiod prodeCfe
' .,
t ft cùm tempore venditlonls, quo nlaXlme
;~e~d~lldum eft:, ex Bart.in 1. v[ufr. nu..9" dc ~ip~4- bt~ {eruor. o.mni car~rct facultate redemptlOllJ.5,
cap. cùm dileé1:us., de accu{at. ?~ fiatutum noftrll~
q uod venditionis tempor~ fortIn ~.h~t effeét~m, 111
(ufpen(o fit,Bartol.,~. l: 1. • •ff. de'111 dlem.addl~~ &amp;
ne innecemiquxlitlluns) l.d cft empto.rlS qUI rem
comparauit., mora conG.de~etur ~ 1. bn. §:' ~uod fi
fortè, ibi. Bartoi. C. de EpI[COpIS &amp;. Clencls. Admitro igitur cOlptore, filius perpetl1Q renl0u~ndus
ven~~, etiam4 non dllre,t obex, arg. 1. quandlu ,), de
~cqu~r. h~rc:d. 1. ~qu.itrunum, ff. de b~l~or., po{fea:
fecundUtn tah.l. Titius,ff.de teJla.111~ mll:it. Huc pel'·
tinen~ leg~s (i filiusfarn;Hias,) de v-er~. ~bligat. q?~
legata, de regul. iuris. Accedat refl:~tutloneln nihi'l
al.iudeffe quàm,prioris fiatus rcpoGt1onem:~d,quem
ttaturI;l (ve.n,dit~oni~ alltelu dl: tempus ). fi ~~no~es
reducamu~)cùnl pree inQpiareuahcre n.on potlle,n nt
in co lxfos '}Pis dicet : quod videtu~ pr~fenfi~e
gloffella in 1. fi.in emptipnem , de, nl1nonbus, l~
verbo ) alldietur ? ibi) quialee[us dl 1nhoc ( de mlllore aute~ loqultur [uperaro in licItatione) q~od
EQtu~tantunl Qf{er!~ quantum alius dare,vult:.quod
11'"

fIo

JI

/Vt::~ -Tacere re,ç\l~l~~rg? li n9~ potui~.tan,tu~ offerre~

!1M~I1.~ 11'~11&gt;-V ,rZr1-J~ diçi non potent, Be~~_pJ~.n~s ~.dicatu~ a -

li! l'';J/. ~~,, ~~ribllS nofuÎs audiui: H~d1S ve.ro c:onditlo~
,~t· ~ 1...
,,,(l'~y, Ht.,., 1~~
JIf'-l r 1''''1 Y'Jt,'~('/
l'fi
J"", J{v~-#-~ .... ,_U.
'.
,j}i.t~"'~~.

(lf..r'

ft..'''JI'f., j..,......,.."

- DECISIONES.
73
1
nein [eu qualitatcm, qu~ cunden1 h~redem Cum
defunéto conftituit, plurimu111 Injnoribus nO!tris
nocere quidaln exiaül1abant, cum non poffit ha::res
inlproblre f.1.é1:unl defunéH, 1. cum à matre, C. de
rei vindicat. etiamG de euiéhone non teneatur ; 5
[ciebat cninl ihi elnptor renl emptam venàitoris
n011 eiTe, l.G fundum, Cod. de euiéhonibus. Facit
1. vendin"ici, C. de rebus alienis non Ollienand. &amp; L
Sera, fI: de euiéHotl. nec ip[e defuné1:us, ft viueret,
po{fet retrahere, ergo nec h~res eius, n~ nlelioris
,-onditionis effet quàmip{c defuné1:us,l. in omnibus,
§. non debeo , de regul. iur. Fadt 1. filiusfamtlias,
§ .. cunl p~ter~ de legat. 1. Obfl:a"t &amp; illis vulgata re ..
gula, 1. vlndlcantem, if. de eu~é1:. Bertrand. con.
7· ~ib. ~. Pr~teœa fieret faciIè fi'aus legi : pater cninl ~ '.
q~~redll1~ere rem venditam non poteft, (uppoGto
~hJ n~nlJ:ne' confequi r~m po1fe~, eontra leg. qui
~n [erUltute~l , de bon. hbert. Ideoque dl: tradiculu
1~ 1. fi ven,dltof, §. fed &amp; li pupillunl).. de. in dien1 ad!"
'd lét non poife filiUln hlnd'um à patre difrraétul1'l
eme~c. Filiusigit~r neque viuo patre neque mortuo
Fern a patre venditam retrah ere poterit, vt il) 1. vnie.
C. Gregor. de p~tria poteft. ibi"quod ab eo ('&lt;ide.. '
licet patre ) iure al1enatum eft, nulla ratione obIàtoKretio tibi ( videlicet ~lio ) detiderat. Filij conu'à:, (;.
unlano n011 tanturn lure, quod apl1d omnes penè
gentes obfe.ruatur: Gallos, Joann. Faber inJ. l ,. c.
de {umm.. Trinitat. aliofque innumeros, tefre.Ca~
Ll:renf. i~l dudum, C. de contrahend. empt. que,
i~ert Tl.r~uellusin prafat. fui tradatus. Sed,&amp; d~
~~1~ a.patr~ ~~a~a!Il~. a~~t~ &amp; patetlla qu~
J&gt;

'Wlo.

y

l;

�iv~

FRANCIser STE,PH~NI

,

(\aln recordatione, vt ille ~pud Sldonlul11 Apolh..

llar. lib. epHl:. 3. ad Hyii,aciunl loquitur , r~trahere
" o{fe diceba,nt, Leuit., 2. 5, Ruth cal:' ~. Hl.ero~~­
p
. 3"~. caput Hicrenlix. Non cnt, Inqult,
hel.
mUSll1
,
olfefIion~nl de tribu tran[u'c ad tnbum) nec
P
tum
'
'li1Ult:'r
,
c1efanlilià•~dalianl fanlilianl : ideoqu~11onllll
h01'l11neS aut fœnlleiu{de1u tribus vel cOCTnationis
a illo 111atrin10nlulU
'h
nas contl'ahere poffe iure
,v,t 3:reditas in faluilijs renl3.nCret;) nu. 35. Idque Innumeris Se~atll[eonfultis p~obatunl B~_ë~lUS :efiatur
.
~c.A,.- ace. 12.. &amp; 1 3~quoa &amp; Senatui noIEro plur~cs pla~
/;- fi
cuit: quid eninl iniqnius quànl parentell1 cuaiU re(l1~ ~.. 1" -'(,
d
'
flun. d'1 a\
II' b 1 .~ ~Vl'~ luotHuluunl vi aatnti ad re elllptlonCln
~(..-f"(;-fV"/,," conC'tl1guineo diil:rath adnlittere, filiulu ve,ro pro~~ilnum patri agnatU?l, rcpellere ? Hxredis. vero
~onditio parunl aut nIh11 obfb:t, cap., c~n{htutus,
de in·integr. rdl:. ext. ft ( quondam ) dlcho perpendatur;)qu~ patrenl retrahent~defupéhun _p;~ ~e ferti
neqlle epÜn Vt ha:res retr~}îi~, ~ed yt prOX111110~' ;, 1.
Seia , de euiétionibus ,l.dcb1ton, § .fin. tx. §. 1. ff. ad
Trebellianunl : fiec retrahendo ilupugnat 6aU111
7 defunéti, [cd magis approbat, cÙln eon?cnto pretio l'enl venditalll fibi vindicet. Sic in L hn. Cod. de
euia. h~res fideijuiforis rel";' ab alio difrraétam, ~en~
dicat, etiG.mlt tcflator eiu[que auél:or vcndltlont
interedrerit : nec dici poten: venditionen: it~lpU­
o-nare qua1n n011 fecit. In regulalu vero 1. vlndlean~em , nihi1 cOlnmittitur, CÙlU euiéHo nulla J~.rx{l:e­
tur, vbi leg;is aut Prin&lt;:ipis allthoritatc res ve~dita re"'trah1fÙr ,1. Lucius, de euid. gloffa m:\gnJ., ln 1.G
milix, C. fqmil. erci[c. Fusè Tiraquellus S. 1. glo .

f.f
1

1....11.-11
{J.,.J

1

f«.

r

.
DE~I'S,IONE:S.
175
9. nu. 34· D~ ret 'al[l lttnag. 11. auten"l, Seia, &amp; ven-

ditrici,de eo 10qul1ntur qui enlptori efi::obligatus de
euiétione, eiu(q; [ententix auétorel11 laudo Alanum
à pan'uo (uo diuo Iuol1c, vt veriftn1ile d!) ita in!Htutum, quenl fequuntur Roie. in d. cap. conŒitu.
tus, in prine. Euerard. in fuis 10cis COIUIU. ln di.
étione , tanquam. Boël'. in eon[uetud, Bitur. [ub
tit. du retraiél, §. 3. in fin. Ferron. in confuetud.
Burdegalen{es, §. 16. Fusè Tiraquellus fupl'ad. loc.
nu. 51. Nec obef.t n1inoribus egefl:Js ) imo iuuat
reftitutionem, 1. ft procuratorem) 5. fi ignorantes,
vere quid talnenfi proprietas, f( nlandat. Iuuat &amp; 3
fuperueniens capacitas , id eft peeunix acceffio.
,CÙ1U lex noftra municipalis traétUluhabeat fucceffiUUlll, men{em videlicet retrahentibus cOnCeifUlTI
• uo C3. u at èft li fucçedat aut [upenfeniat capatita; , .
retraétus tempore ;) gloff. in Clementin. 1.. in verbo,
conftitutus, vhi Cardinal. ZabarelL verf. 1 3. qua:ro,
de ~~ate, &amp; qllalitate ordi~andorun1, vbi incapa::{
deéhonl tenlpore vacantis beneficii, li inn'a trinlC,ure tempus, :quod ad digendunl prxnllitur, fiat!).
canonicus,&amp;facris ordinibus honeftetur,in eonfeif"
capitulari, {ufttagium in eligendo faeere poterit. Et
in cap. ordinarijs, §. in conferendis, de offic. ordina'
· cap. eurn cui, de pr~bend. in 6. incapax tempore
mandati de prouidendo , li dùn1 vacat Sacerdotalis
pr~benda, capax aut legitünx &lt;ttatis fiat, illa honcrandus eft. Huc pertinet Socin.con.&amp;l .circa hn . vol.
.1. ,J. colum. in princip. de contràh&lt;:.,nd. empr. Balcf..
lbldem : infpicitur enim tempus. executionis. Ad 1 ~
l'eln pert~t !efpofum pe~~~~~,-!~ ~~!u(d~~ ~~te!,
.:&lt;l...

�176

•

FRA N CI sel S'T E P H A~ 1

.

conûlia Cha{fan~i ÇOll. 2. 3. nu. 14. cum tequeutlb.
Leges vero omnes in contrarium allegatx, dicentcs
capacitatenl.exig~ aél:us. t~nl~ore:&gt; ad eurn aétum
pertinent qUi (b.t1111 perficltuI , nec filcceffiuurn habet tempus, vt retraéèus nofr~r. Nec. aliter interretanda ea:&gt; d. glo{f. in l. ft ln empnOne111) ft ad
tcitationenl referarur, de qua ibi, lictt &amp; illlld vcri us dici poffit, AccurC ibi, de potentia iu~is non f:1.tH Ioqui. Finganlus eninl [llperatum mlnorem ln
licit~tione pre; inopia, an minùs intra teln~ora largienda erit reH:ituti~? ~i~imè g~nti~m ~ cu~ [c~~
, pel' [ublit cau(1. rcfrltUtl0111S , pnuatla vl~:hcet I.el
paternJ!, auitcr, aut q~~. quo~(la.m gentihl1m fuit,
d.l. ft in eluptionem, Ibl, li elUS Int~rei1:, .empt~
, ab eo non fuiffe , veluti fi nlaiorum elUS fUl{fet, vbl
glo{fa, ait, Nota intel'e~e nlirabile, in v~rbo? ma~orunl. Ergo non efr Inetlcnda lxlio ex 1110pl;t aut
facultatibus contrahentis,Ced ex priuatione rd vcnditx,quOd quonda1.n ll1aiorum fuerit,aut quod ~ntra
pr%[criptu1111ege mu~içipali dieln '. renl ve~dltam
non redemerit. Rdhtuendum lumoreln ln [010
teniporelxfUlu aduer{us prç[criptionelTI !tatutariam
plul'ies iudicatum legimus. Boër. decif. 63. nu. )'
notatur in l. hn. C. in ~uib~s c~u­
Pap. qutt1l:.
fis rei1:itutio in integrum, arg.l. fi cred1tor. ln pnnc;ipio, de dHl:raét. pigno d. cap. confiitutus. Qgo~
aduerfus eos inducebam , qui rdl:itutionem nlÎnon
denegahant, cuiusfacultates a.d retraaum contraaus tempore non Cufllciebant:nam ibi minores rein
communem patri &amp; matri) cui [uccdferant {iroul
Fum ipfo parre, diCtraél:am retl'ahere potrunt .p~o

,1.

•

port~O~

DE C ISIONES.
•
î'..
bft
177
~ol't1one pa:.erna , Itatutan.a non a t;tnte prçfctip_
tlone , portlonem quoque maternam fi in con_
trahendo lxfi fuerint, aut prxtermüfa iuris folem..
Jilitas, confequuntur. Non tamen conllat alias
fuHfe filij facu~tates , prxter rei vendit~ pro ditnidia
n~dam propnetatem, qua per venditionem (e ab . .
~lcarat, lliG quis oblationi, de qua ibi, h~rere ve.
ht, quam ~amen non confrat reipfa faél:anl) cùm I l,
[ol~ verbahs hoc cafu [uffi~i~t J Vt notant noftri in 1.
qUI ~omx, in'princip. de verb. obligat. Datoque
oblattonem fUl{fe rcalem, non tan1en fequitur minores contraétus tem;pore ibi l'!'xfentem habu 'fT"
.
d d
~
lue
p~cunlam ~ re ernptl0nem.Non obftatd.l. fi ven,{!ttor, §. fed li pupillus; nec enin1 denegat filio redernptionern rei à patre vendit x , fed ibi ta.ntùln
.
ca.?etur pau'eln, qui ren1 aliquanl [ub paéta addi. \.~ .... ~ .. .' , "
éhonis in diem vendidit, non pb{fe eam aut [eruo
.. ~ .. ~
~t filio .addice~e: quod quid aliud eft qulm venditlonenl1ntcr fihunl in (acris coni1:ituturn &amp; patrenl
fubeffe n011 potre ? 1. 2... if. de contrahend. Decitum
autel~ dl: nl0r~bus non tantùnl110ftrls ;, fed etiant
•
OnlnlU111 gentlum ) vt [upra dicebatnus , à d. 1. 1 .
'
\.
• ' ,'
~O? Greg. de patria potefl:ate, recdfum elfe. Mirol:
vero. Cha~an.~um retraétum in maiore &amp; pubere
.,
~dnl1t~ere,~ Impubere vel~l1fanti nequaqualn, cùm
lnf~nt~s &amp;: l~pube~is lo~ge luaior Ut fauor) quàm "
'.
mal0ns~ 1. curn nOt1ffinl~ §. 1. C.de prcrCcript.long:-- .~ . ,... ~. .
tempons, 1. hn. C. in quibus c.auus rdlitutio in in.. '.
• ,
~egrurn:l &amp;c. Legem autem no{ham municipalem
., .
ln [ufpcnCo elfe, nec nOUU111 nec abfurdulu ea cùm
tempus hab~t [uccelliuunl ~ lnenfeln quippe àdie t' '~.
,

1

J

~.

~.

Z

Il

, .l

.~

.,

-

.

�D E 'ClS l ONES.

F'RANCISCI STEPHANI
fcientix n.unlerandunl, qui. in terdunl i ufrx igno ..
rantix vel rdHtutionis prxtexttt longiùs profenur;
interi1uq 1.te dici non potell:, em'ptorem dOlniniu111
qux(iui{fe irreuocabiliter,ad quenl pertinere videtllr
conltitutio, d. §. quod Gfortè. Q8idalu ex DomiHis Jilium &amp; hxrcdcITl. ad.retrahendunl admittebant,
. etialnfi tell1pOre contraétus nihil habuHfet in a:te:,
[ed pra![entis temporis xll:inlationem deGderabant
Et ego infiabaf!1 ' ftatutum noftrllm proxüniores
pretij conuenti oblatione· aut nunleratione ad retractum adIuittere , nec fi1iunl hxredem cogendüm
prx[entenl xfiimationem [ubire: quid cninl aliud
efIèt quàmeuiétionenl prxfiare ~ 1. euiéta re, if. de
euiét quo nihû eratinfuHius. JEquiffinlus autem
fi- .!Ai&gt;..ClM.04prat hac in 41ecie retraétus aduer[us eunl quf patr:m
c.J--"1:~
circum(cripferat, volentel1~ fupplere iuftum pre.
tiU111, rdque h~rere., Potior en: caufa.filij.rem patr~
j
in agllatione con[~ruare volentis , indemnitatem
pretij nUll1eratione prxfiando. Ergo [ecundun1 fi . ,
11Hn1 iudicatutu efi, licèt venditionis tempore facul~
J1-, 1? tt'.. ,.- tas no11. [uppeteret, Referente D.on1ino Laugerio
: ~"..J ~1· ~duerrus Dominum Antonium de Sanao Marco
1'11'~ I~.r~ Compartitorenl. A nofiro Senatu aliàs [ancitum à.
rI. (.~ fenioribus habui: facitql1e in eam rem exemplurn
1' ~ 1/::r.1'!"" ~ 'anniculi" d~ quo Boërills diéta deciGone 8. decima
)rf ~. /'; .....- lanuarij 1 58 3. in Curia A.t tdl:ationum, cui pl'œfu~
~~"
{,;
C \
.
l l'
w ;,
'eU? lere omnIum ca cu IS.
178

Porro effet planè fuperfluum retraél:us
T
~er:ter~ or~gl~.cS, eum &amp; iraquellus ipfe totus fit in his
Imt~o. an 0d lm nemo pore~ar rem immobilemextranez
perlona: ven ere: extranea:,td eft non proximo n
r
db'
' on con10rtl.~O a rogarur a Theod. &amp; Aread, in l.dudum , de
cOl1trah.
empt.C.
poftca tamen ius antiquum r cuocatmn
. c cl
c
In lCU IS, 2.IMlcl. 1 3. faltem exeogitatum lUS
feos , &amp; Romani fenioris , N ouella: cap 2 r . prot1ml. .
ft l1......
• J .
atIone 1laC
b
o.'
qUIa 111tere nOUI"a maiorum l1ofrrorUtll
1. 22. C. de adminiftr. tut. Et prxfumiturra~ ~ l~ enpl.
•
Cl."
nCl"LlO ln eono
lUnl"llS
pror. retmendapoifeffione •affinl &amp; gentl 1"lua. Al .
Clat.I.prXlumpr.2.o.1.25· ff.dcminorib &amp;1
ff
'
"..
H l ' . 54· . man- "' ) c , ~
d...... armenopu. 3. cap. 3. §. 118. &amp; ex Con!lantini
., •
PorphyrogenetxNouel.
I. cogtlatorem l'mm b o
l-' veu- ••' , .~.'
,.
cl
d
'
Ole
n, •
ent~,a ea~ c~mparanclam primo ordine voeantl1r. co- •~ .:..... ..
gnatl proml1cue coniunéti: poft hos admittuntu h"
,
r
n
h b
r 1 qUI
...
em
r
Il co lrnllncm
fi 1 h a ent, quos 1. dudum ' eonlortes
ap-'._..
• . .. . •
pe at: po 105 i qui fundos habent vifinos .
cl .
h
U
• ~ , ".
appellarur ius congrui, in confiitutionibus N . qUl~ l~S
t ... . ' . • ,
D AfH'él: , d ' .
eapo ItaillS.,
'
J
e, 1 15 e lUre congnll ( C ttlX qui ont leurs Urres en- "\.
,
t l auees parmy edit qui J~'
fè vend ) Acleo vt fit Inter
.
ven d"
ell- ~ ~ · I·' ~ '.
tes &amp; emprores rerum pra::rogatiua quxdam
'
..
.
o-radt
.
b'!'
' ceruqlle
. -. ~ •
l:!i
(î lS reorum unmo 1 mm feruandarllm propeer interelfe
.
affetboms.
F.• FIort/HS l c.
..,
o

0

~ t~.(.f/

Jy..

IYM'"~,,;-(v1 w

~).s )tanquam fibJs , 1l0n tal1&lt;l.uam-h.eredibus : quarc ~

,./ p,,'f 4'f',"I•• dv-"'A'f,ICM 7~'7 rvt" ~j1"' 7J//uAc~"
.•

•1

\

,

,",,,

0

"

0

0

1

•

..

0

•

...

- - . _ -' ,,-, • ., il

DE CISlO XXXV.
Don~tio q~4ndo reuoctttus fofèeptione li berorum , fi de
hrs cogltatUIft, lcgique---, fi "'IJnquam ,/pecialiter
derogatum.
'

i;

. tate [l~mma) flcuri tuera nl.lptialia, de quiblt~ fllpe~
1'1~~,oD'C:C:lfione , ~~cunrur in fecundis l1uptijs conferl1arJ

0

0

1

(,.tA- /Jv f~ -

~ 79
hUI'urt la. ~~ :
s genttllttJ

n011 obfl:al1te ftatuto Prouineix eommUliica . fil '

r.

r'"
~F&amp;-~~
.
. ADDITIO.
•
.
I! (, ~ 7 14+f;/,- F Ilio non h:rredl beneficium conceffum dt, ex xqUl~

.

Paltr a~ lihtris prtti#dittti t And. donation. tlecijo foflJ
l'enuntl/llndo /. ft vnqll/fefll, ~ft coniellura /ù.
c. de rcaDe. JonA!.
Liberorllm omtJ.ùltll!nr 4f2. L. fi vnqNAnI , Cod., dt rtNobet 1fo. .&amp;onditù.
1

,

"

..., .... \1 .~ .

•#

.
•

1;

Z

l.

.
,

',
•

.•

.

,

..

..

. .,. "

•

.
,

Synoplis X,X X V. DeClfionis.

.

~

1

.
\

\

,.

,

.

1

�180

FR ANCIsel STEPHANI,

.

~ L. fi V ,'Jq u q,m, per/inel ndl ,!JlIJW, medi./J ~f!'.
'V"r4in dOl'JRttionem.
19 Ltherorum &amp;:;gttlftlo Im!~JII
S' L:f,';~r:iofom:llml non hlf,~el'I reUO&amp;lIt~onfm don/l#onil.
, L./i vnquRtm ,no» putmet, 1 0 I!0n~tto n~n pou! rtN~CIl ...
",il aonlftiones re1nl#nt'rRlo-j ri) n.ifi ~om'tor, tum donlll.,
rills.
r de Itbtrss Jefpert't.
7 DonnlÎo !rop~er .merit4 'II 1 Merito~Hm proIJlJtio"4efi.Iropuringrlltltsame1n /Jut dt'rRtur.eum !t'rflI1~!rohtIIIt/Mm non rtMoelf,tMr.

S

(14

PArs

potUrNm

in

1. Ji VlI-

·
l

"it~

JonA/NY.

.

R~aten{is quidam cùm quadraginta annis

cum vxore vitam egHr~t, n~ll~s ex ea ~~beris
,,~
fufceptis , vxori~ forons fiho, ln OffiCIJ nle..
~
ritorumque ren1uncrat!onen1., bonorum [uon~m
~
tertiam partem dona~lt,. Je&amp;,\ , li vn~uam? CUIUS
( ~"h?I:"ifr~[Criptuse~at dOnatl0111.tenor, altenq; ~lucumq;
1" .(t?~ Iun l'euocatlonem ~onat1onU,m [uad~ntt, r~nun~
V"J(~tians. Mortua pofrca vxore, aham ~tat1s medl~fere
vI- "';1- felCagenarius duxit , ex q~a [u[cepto fiIio, regio di:
~ el Af A." "'- plomate donation,is reuoç~tione~ p~frulabat :&gt; v~
(
'~v- eiufde~ Iegî~, de ~~UOC~n?l~ dOnat10~lbus. ~ontra
~~ "".-u'
donatanus dl(cedl a legls lUlUS pr;rfcnpto, cum de
Vt- ~ k 11 Ao14-'11iberis eft cogitatUlu, aiferebat, quibus in hoc patrem pr~iud~are po!fe receptius erat aduer[us 10an.
Andr. &amp;. Oldraduln) v-t poft Bartol. noftri teftantur.in 1. Titia, §. llnperator, ff. de legat.2..cùtU enim
debfio d.lcgis, ft vnquam, totaGt conieéturalis,nec
enim veriGmile eft patrelU donatorem ~ona aut
partem aliquam larO'itum extraneo, li de liberis co ..
gitaffet , quibus pa~ntes thefaurifant, 1. fcripto, if.
vnde liberi, ab illa facilè recedimus , ,ùm liberorurrt
~xpreLfa. cft cogitatio )vt omnes cOllueniuij,t) q U09

f:1

if.;I'

1
t::/ {".

lr. . .

Il''''''''

'fA-

(.,..

DE CISI ON ES.
18
refertTiraquellusin l.li vnquam, nu. 88. Nec
fiat Ji quis dixerit, de liberis cogitatunl ex prima
vxore nafci.tùr,is, non ex alia quaI? fort~duxit poit
mortenl pnons, vt eleganter SocIn. con. Il.6.lib. 3.
refpondic, dm enim generalis eil: Hl:a renuntiatio~
vt ad omnes liherOl-cuiufvis matrimonij trahatur
cùm par fit omnium liberorum qui nafcituri [un~
ratio " par anlo,r:&gt; par affeé1:io, par fucceffio, quç 3
omnIbus 3:qualiter defertur, nu110 ~tatis, fexus 111atrimonij difcrimine. ~a enim r&lt;ttione volui; donans prxferre d~n~tariunlli~eri~ primi tnatrinl0nij"
e~?em &amp; J,oftenons-, vt late T Iraquellus, in repeUtIone d. 1. li vnquam, in verbo, flios non habens, ~cliptun1 rel~quit. Adde?at d.l. li vnquam, ad
propnaln &amp; gratUltam donauonem pertirlere, ibi, .
~onatione largitu!:nan1 &amp; ea propriè dicitur dona- ....
. tIO, 1. 1. ( de donationibus , idque largitionis nomen prx fe fert, qu~ effufa eil: liberalitas , Vt &amp; in
pro,uerbio ~largitio fiu:dum non hab:t. Tiraquel- 5
1u,s ln d. 1. 11 vnquam, ln verbo, omnu. vel partem
ahquam, nu. II. &amp;. 2.2.. n011 ad renluneratoriam do- 6
na~io~em a~t rep~ndendi gracia officij, qu~ permu ..
tatlol11S pottus quall1 munificentiz fpeciem habet,
1. [ed &amp; li lege, §. conftlluit ,fT. de pettt--h~red. 1.
Attilius Regulus, ibi, defcndi Plon lneran1\{fe donationelu verunl officium magHl:ri quadam merce- '
de remuneratum', if. de donationihus. Bald. in d. l.
fi vnq~l~m, il12.. ~eétura., Angel. alijque non pauci,
quos lb! refertRlpa nu. 2.9.Necimnlerito, cunI remUllerationi obnoxium irreuocabile fiat meritorutu
ratione, 1. pater) §. vIt. ibi gloŒ1, in verbo , irreuoZ J

ob:

;

"

•

•

•

�FRANCIsel STEPHANI
7 cabilis, ff. de donat. vbi donatio ob bene Inerica per
-ySi

inO'ratitudinetn non reuocatur, nec etianl pra!textu
In~tuS, 1. l11etun1 auten1 prx[entelll, §. ~cd lictt)ff.
quod met. cauf. P~frre~no &amp; illud in nled~unl addut donatan1 fibl tertlanl partem bonorum, quod
ba
ce
'd· 1, fi1 Vdl~genus, donationis non con1 prehen d'l~ub~ ln
8 quam, cUln pars bonor,unl, de qual, l" d e me la
intelligatur, l.nomen 6horum~§. portlOnls, de verbe
{i&lt;Tnif1cat. Dimidix igitur parus bonorum aut mat)
'fiat, donatto
. reuocaioris,
non li minoris partis
tioni [ubijcitur; vt Bald, in 1. fi cu~ , C. d~ tefiam.
militis, &amp; Angel. in d. §, Itnperator, tradldel:un~.
quos [ecuti [unt non pauci à ,Tiiaquello rel~t1, ln
d.l. ft vnqu&lt;1m,in verbo,olnnlavdpartem ah~ua~,
9 nu. 1. Infrabat vero donator, libel'ortun cogltanone ln i11''lpedire reuocationem d.~nationis , qux ~t
vi d.l. {i vnquam ,quantun1 ad hberos ex ea vxore
na[cituros, quanl donatol' habet ,tcmpore dona..
tionis;non etianl ex alia quanl forte duclt poft mortenl prioris, vt lingu~ariter con\uluit S~.cin. ,C~~1.
J 2.6, vol. j. &amp; con. 2.. Inter conliha CUrtIJ [eI1l011S,
Ja[on con. 2. 30. lib. 2.. quia non eft ita de pofieriore
vxore cogit,atunl , l. fi qu~d ear~n1 , §. :lt..i~ fin ~~
legato 3. eum enim n1at1'lm~nlUm fit In(huldutl..Vlr1
&amp; vxoris coniunâio ) nec ctlam poffit ~ucere aha~l
nili poO: morte111 prioris: hanc expeétare neque Cluile neque naturale eO:, l.inter iHpulantem, §. f~­
cram, de verbe obligat. vnde dici non poteft de l~ ..
beris poO:erioris vxoris cogita{{e,' arg. 1. ft q~l~
pofrhum . .pofi princip. ff. de libens,~ ponh. vbl fi
&lt;luis pofthumum [uun1 ex ea qu~ ahJ nupta lit h~::

D E CI S ION E S.
-I! 3
reden1 inftituit , non valet in[titutio , cùm; Vt noftris placet, illam in vxoreln habere non poffit, nif!.
mortuo dus Inarito ( quod [perare fune[tulll e[t. )
Neigitur dican1us hxc Olnnia lualo animo donantem agitaffo , liberorUln qUlntunllibet generalis
cnunciatio aut cogitatio, matrünonij alteriusliberos non continebit : quinimo ne liberosquidcll1 è
fua priore vxore, &amp; xt,ttis decrepit~ pra!ter [pelu
natos, tunc enim 1. prx[unlit, donantem legi, fi
'
vnqualn, renuntiare , cmu crederet [e nunquam
habiturum liberes, arg.l. non. {àlùnl de obligat. &amp;
aétionib. Sc L an-inutihs , in verb. ~nge, ff. de acceptilat. &amp; qua tiberorum·de4.)eratione duaus ad donandunl &amp; aelrenuntiandunl fuit induél:us, 1. doli,
§. d-iuer[um, ff. de·nouat. vide turque in hanc l'enl:
textus in cano fin. 17. q. 4. ibi, nec habere [peraret.
Itacon[uluit Socin. con. 1.. &amp; con. 126. arg_ du~·
quod notat Albericus ,.in 1. tale pa&amp;uln, §. fin. de
paét. de eo qui cùm excidHIèt [pe liberol'mn procreandoruln, fi. atris non1Îne latifundia comparabat,.
Filij pr~ter fpem illi nati h. atris eiu[démqu~ patris
nomille ~u~{ita bona. vindicabantex tacito &amp; conieéturato patris iudicio, qui fratris nOluen in.emptionibus non appo[uiffet,{i'vxoremfterilem &amp; effœtain non.credidiifet. Qgod &amp; Caftrenf. in 1. 1. Cod.
de inofllc. dona.t~ l'eliquit [criptum, ibi, Vnun1 tamen fciai, quod propter liberos de ftOUo- fufc~pt~s
non poteft l-euocari donatio , nifi donator de hb~n~
defperaifec, \ft' qui habebat vxorem fterilem·,. RIpa
in d: 1. fi vnquanl) nu. 59. Nec obeCt, vt tandem Iq
~dnQrtra~.redeamus fpes~em ~ du4è~m à ,earitats
\

,

�4

'1 8

FRANCIseI STEPHANI

aiuoris &amp;: affeél:ionis argunlentum : -ex quo Tira";
quellus,aduer[us ~oc~~uln, ~rguif dOllatariu~ liberis pouerioris conmgl} pr~dlle~~m: cu~ enll~ de
his non cogitaui~, nullas In~dlas donantls co~tare
debemus, 1. mento ) pro [OCIO. Et quomodo 15 ~o­
natariUnl prxdilexerit)110n video,nec generalis hberorum enuntiatio ad fecundarum nuptiarunl filios
pertineb2.t, cùm de horull1 nece &amp;: pr~iudicio agatur, arg. eius quod IIUll10b de exh~redatiolle, Vt
odiof.1. , refpondit in 1. --placet, de lib. &amp; poCthum.
nafcituruln ex alii VIore pO[thul!1um non corn·
prehendere. Quod vero dic-ebanlus diélaml. li vnquam, ad donatiônem remuneratorialn non pertinere , verUln eft, li modo de nleritis fupra. generalem aut fpecialem a{fer~ionem conftet ; uid enitn li
resdol1ata meritaexcdderet? 111 exce u e et puri
donatio , diétaque 1. cOluprehenla intelligitur.
Bald. &amp; Saliceto in 1. illud-, C. de facroC. Ecclef.
lueritol'llnlque probationem hacin fpecie deliderari. Caftrenf. incon ..... 31. vol. 2.. &amp; Decius COll. 36 6'.
nu. Il,. tradiderunt; quibus [e fubfcriplit Tiraquell.'
inrepetir. 1. fi vnquanl, in verbo , donatione largitus, nu. 99. Vt enÏtu tneritorlttl1 probatio deliden.tur, cùm per[onç prohibitç donatur, ne horuln {pecie~aus legi fiat. Bart. in 1. fi fortè, de caurenC pecul. ifg.l. qui tettamentuln, de probat. ita &amp;. in hac
fpeci6 meritorum colore facilè deluderentur libeci,
impediretul'que donationis reuocatio, ad cuius inlredimentunl necdfaria [unt merita,vt donatio {ub. .
liftac &amp; valcat. Nec obCtat d.l. fi vnq uam, donatio . .
nem 11011 comprehelldere, ex Baldi fententia, qaa.
mi!lùs

DE CI SION E S.
'
· d' 'd'
d
.,
rS5
ml~u: In~~ la ~arte , onat~ efi: :na vt Bald.&amp;Alber
libl cotranJ
hac ln re,lta Fere omnes
COntrarl' r ·
,
,amlen~
tenttam probarunt, n011 tantùlu d. 1. fi vnquanl
Jocum ~ffe, cùm tertia vel quarta pars. bonorum'
{ed &amp; c~n1 res Gngularis donataefr li n10do pretio:
fa, ~ qua~ ver~Gn1Îliter pater non donalfet, li de
O1 ta{[ct
hbens COv
r. vnquam
- , vt doétè Ripa l'Il cl . 1. 11
qua:fr. 7· &amp; 8. &amp; Tiraquellus
in ver'ho J 0mnla
' vel'
.
J
. partern,
nu.
1.. nuod autem donatar'l'u" l'
'
d
'&lt;!:!
.. a lenU1U
fil lum nec onatoris
pr~tel1debat cùm ob ' ,
\'
ruml~nl
'
d
&amp;. ecrepualn :ittatem, tUlll ob dubiam v .' '
d' " 1 1
xons pu. .
lClt1anl, qu~ i iciros quofdam ante n1atrin10nimn
[ccuta
erat
amplexus
·repelleb:uUl'
cum
n
'
Cc ' b '
,
' , ! on mll'Um
enl us naici l~beros:nam &amp; oétogenario MaŒnlif(1: nat,us eft 6hus: &amp; Plinius ip[c tellis-dl, feptuagen~nos,po1fe generare, &amp; PolyhHl:or Solin us : &amp;
deruque luftum jiliunl dici quenl legitim~ n.u ti~
~e~onftrant , 1. filium, de his qui [unt Cui ve1 J:eni
lU~IS. ~r90 Senatus'reu~candam donationenl cenfUIt ) Ideluque quibufdanl anteà annis cenfuerar
Referente~. Chaine, 2.6. Ianuarij 1 580.-mend u~
1 l'~o&gt; •. -t-certo pretIo a:lHmauit , cuius numerationi dona);1-1---14
t~rel~ adegit, Refer~nte Domino Honorato Bo- ~~ 7 -1nlpar~o , 9. FeblUan} 1583, cui Senatu[con[ulto /
/
pra:ful.
j

,
;ADD l rIO.
lc fanè ftatuendllffi dt,!. fi vnquam, pertill~read
b quc~cum.q; dOllatorem,qllicùm non haberet liberos,
dona ~ua omnla vel partent dOllauit~ Vt l'laris poficà libC'ris
d~;at1onem in [o1i~U1~ rel1o,c~re pnŒt , guafi condüione
ed:a [ub qua tacltè mre1Jtguurdol1aflc fi liberos nOll
1lba
'
..J' •
w.ent
per con\llCl0nem
ob caufam J qux' dabicur ctüm

S

A. a

1
1

�FRANCIseI STEPHA NI

.
d nat ux Cub modo Ergo &amp; lib~ ..
libcris cms, 1. 3· C. de. 0, t' '~re hxrcdicario, non iure
ris) fi ei hxredes exclter.min~modicam donacionem à paproprio, quia iurc propr~~~jn Colidum, fcd pro modo tan ..
rentcfaél:am, non ~Cu?C vc doCel1t conftitutiones titul.
, l "mx portl0nls ,
, r l'
tum egitl,
d
Ex
quo fcquitur patrern, CUl' 10 1
d ' ffiClOfis onat.
(; fi
e mo , fi l'1dx donationis rcuocatio , ex cau ~ u,per.ue ..
l:omp,ctlt ?b
m quos nullos habuit donatloms tem ..
nientlU~~~ l~r~~te;eficio non vti,aut in donando. ren~n..
pore, hu
g,. r l'lcx dat 'llon liberis, &amp;; Vl lt. OlClta!
,
ife qll1aellO 1 ,
'
tiare p~ ,)
conicél:llra pietatis inducit ex . eum
cond1t10n1s quad~ Il .. demonftrat. Lex loquiçur de dt)ua ..
auus if de con lt. "'"
b '
'
':
habuidiheros ;·quod fi ha U1t, putem ~ec
tore qUl non
d t' nem prxtex.ttt aliortlm hbe ..
ipfam polfe rcm,!carc. ona 10 uia ietatis conieélura cefror~m quiUl~oftca n~~~u~~f~re folllit libeds. Sed fi dofat~n cfio.9 ffix~raf~ ea! liberi refcindllnt mortuo patre,
natlo lt mo ,CIO d'
. 's 1 Ticia , §. Imperator)
if.
. 'n ffiCIOfz onatlom,.
r
.
ex tlt.l 0
11 9 ~id fi fit donatio. caUla mortls ~
èe legato 2.~ Noue a 2.. e poteH: illa fua ambulatoda
viuus donator ~am reuo~ar hxredes non poifunt amvoluntate:' mort\lO ver eo.,
c lcidiz flue ex teftae
nili
pro
ratlone
Ia
,
'
,
l
F lUS reuocar" A.
'fucte{ferint. ~id inremu...
Plento , fiue ab mtenato pa~n ,
h.' DecifiQA.t-.
.
hoc nec excep~t Senatus ac lU
.
'
~~,atdor13
,~ Ni'col"lo
,&lt;-!!O et:.am
. . ,Vall-e. Senatori 4oaiffilllQ. Vl,
1 S6

-

{um

~ft.

F. '''#II:S 1 C..
,

.

/

DE' C 1 SION E S..

- - -

DECISIO XXXVI.
'R.!jlitut~ minore 'luando refiituatur ftdejuffor.

Synopû.Ç X X X V!. Decifionis.
1 Minor 6- is cui bonis inur-l
communi maioriJJus eti4ffl
Jiélum efl .equiparantur.
fitccurritur.
~ Fideiuffori focctlrr#ur ulm' 3 Min,re rlliruto fiJtiNffir
minori fitccurritNr iure com-l r1fitutlur, Ji ex el conmHni, nemp't t'x doto aUIl traE/N daretur 1IItfiori reJ;..
üjione (normi, quibus jure tNtio.

7,

, Inor curatol'em habens Gne dus auaoritate 1'V1')v M4 '",?
~ bona quxdanl vendidit: quidanl interceŒc [J..cA,"/t. "f· 'r
ad venditionis confirmationem : refiitutio. ""'" ,f /A~..
nem minor iRlplorat in imegrum J bonaque ven. te: 1·
J
dita vindicabat : em ptol' aduerCus fideiulforem agit. ~':~
,
quanti Cua interefi. Fideiu{for [e quo que rell:itue • l'"'YfI~~'
dum dicebat, ex 1. li cul'atoreln habens) in princ. ,~.
Ci. de in integ. rdl:itut. proinde liberandum, eG
n1agis quod per huiufmodi_a.étionem ad reum peruenitur, 1. cùm lex, off. de fideiu.lf. Ne igitur illu.
foria lit minori refiitutio , qui à fidejulfore contra.
ria. mandati pro indemnita~e poLl:ulatul', elic l'etHtuendus fideju!for, exemplo illius qui pro eo interceŒt, cui bonis interdiél:um en, 1. is eui,ffde verb.
obligat. qu~ bona en ~quiparatio, d. 1. fi euratorein, cùm non ablimilis ei habeatur.Empror è eon- (
trà iniquum elfe innecem f1Jam fidejuffori fubueni.
re,1. in cauCa: , in prine.lE -de min oribus , qui hune
accepit, Vt diligentiùs 6bi cautum effet, vt facere
omnes Colenr,§.I.de fidejuŒSed &amp; Cuceurri quoque ',]
lideiulfol'Î, cùm iure ~mmuni&gt; nempè ex dolo, ~ .
A a 1.

t-

t·:..,;.·

'J .

�FRANCIseI STEPHA NI

.
d nat ux Cub modo Ergo &amp; lib~ ..
libcris cms, 1. 3· C. de. 0, t' '~re hxrcdicario, non iure
ris) fi ei hxredes exclter.min~modicam donacionem à paproprio, quia iurc propr~~~jn Colidum, fcd pro modo tan ..
rentcfaél:am, non ~Cu?C vc doCel1t conftitutiones titul.
, l "mx portl0nls ,
, r l'
tum egitl,
d
Ex
quo fcquitur patrern, CUl' 10 1
d ' ffiClOfis onat.
(; fi
e mo , fi l'1dx donationis rcuocatio , ex cau ~ u,per.ue ..
l:omp,ctlt ?b
m quos nullos habuit donatloms tem ..
nientlU~~~ l~r~~te;eficio non vti,aut in donando. ren~n..
pore, hu
g,. r l'lcx dat 'llon liberis, &amp;; Vl lt. OlClta!
,
ife qll1aellO 1 ,
'
tiare p~ ,)
conicél:llra pietatis inducit ex . eum
cond1t10n1s quad~ Il .. demonftrat. Lex loquiçur de dt)ua ..
auus if de con lt. "'"
b '
'
':
habuidiheros ;·quod fi ha U1t, putem ~ec
tore qUl non
d t' nem prxtex.ttt aliortlm hbe ..
ipfam polfe rcm,!carc. ona 10 uia ietatis conieélura cefror~m quiUl~oftca n~~~u~~f~re folllit libeds. Sed fi dofat~n cfio.9 ffix~raf~ ea! liberi refcindllnt mortuo patre,
natlo lt mo ,CIO d'
. 's 1 Ticia , §. Imperator)
if.
. 'n ffiCIOfz onatlom,.
r
.
ex tlt.l 0
11 9 ~id fi fit donatio. caUla mortls ~
èe legato 2.~ Noue a 2.. e poteH: illa fua ambulatoda
viuus donator ~am reuo~ar hxredes non poifunt amvoluntate:' mort\lO ver eo.,
c lcidiz flue ex teftae
nili
pro
ratlone
Ia
,
'
,
l
F lUS reuocar" A.
'fucte{ferint. ~id inremu...
Plento , fiue ab mtenato pa~n ,
h.' DecifiQA.t-.
.
hoc nec excep~t Senatus ac lU
.
'
~~,atdor13
,~ Ni'col"lo
,&lt;-!!O et:.am
. . ,Vall-e. Senatori 4oaiffilllQ. Vl,
1 S6

-

{um

~ft.

F. '''#II:S 1 C..
,

.

/

DE' C 1 SION E S..

- - -

DECISIO XXXVI.
'R.!jlitut~ minore 'luando refiituatur ftdejuffor.

Synopû.Ç X X X V!. Decifionis.
1 Minor 6- is cui bonis inur-l
communi maioriJJus eti4ffl
Jiélum efl .equiparantur.
fitccurritur.
~ Fideiuffori focctlrr#ur ulm' 3 Min,re rlliruto fiJtiNffir
minori fitccurritNr iure com-l r1fitutlur, Ji ex el conmHni, nemp't t'x doto aUIl traE/N daretur 1IItfiori reJ;..
üjione (normi, quibus jure tNtio.

7,

, Inor curatol'em habens Gne dus auaoritate 1'V1')v M4 '",?
~ bona quxdanl vendidit: quidanl interceŒc [J..cA,"/t. "f· 'r
ad venditionis confirmationem : refiitutio. ""'" ,f /A~..
nem minor iRlplorat in imegrum J bonaque ven. te: 1·
J
dita vindicabat : em ptol' aduerCus fideiulforem agit. ~':~
,
quanti Cua interefi. Fideiu{for [e quo que rell:itue • l'"'YfI~~'
dum dicebat, ex 1. li cul'atoreln habens) in princ. ,~.
Ci. de in integ. rdl:itut. proinde liberandum, eG
n1agis quod per huiufmodi_a.étionem ad reum peruenitur, 1. cùm lex, off. de fideiu.lf. Ne igitur illu.
foria lit minori refiitutio , qui à fidejulfore contra.
ria. mandati pro indemnita~e poLl:ulatul', elic l'etHtuendus fideju!for, exemplo illius qui pro eo interceŒt, cui bonis interdiél:um en, 1. is eui,ffde verb.
obligat. qu~ bona en ~quiparatio, d. 1. fi euratorein, cùm non ablimilis ei habeatur.Empror è eon- (
trà iniquum elfe innecem f1Jam fidejuffori fubueni.
re,1. in cauCa: , in prine.lE -de min oribus , qui hune
accepit, Vt diligentiùs 6bi cautum effet, vt facere
omnes Colenr,§.I.de fidejuŒSed &amp; Cuceurri quoque ',]
lideiulfol'Î, cùm iure ~mmuni&gt; nempè ex dolo, ~ .
A a 1.

t-

t·:..,;.·

'J .

�FRANCIsel S'TEPHANI
ladione enormi contratl:us hnpugnatur: non fi iUl'e
fpeciali) id dt ratio ne xtatis 1ninor rdH,tuitur , .1. 2..
188

.

• '-!~

"

~

.. t ",

•

.

.... ..

.
..

/1

•
•

••

Cod. de rdHt. 111inOfUln. Add~bat) re~lt~to lUlno ..
,
ret1.1'tlll' fideil1(forem, eum credltOl'l aduer{us
renon 11.
Il.
'b' d
o1
'
111 "llt a
nll110re
•• ' lium re b reffus non eu. Secus
.
l v ' 1 a.
~lil1nl reuerti poteil:: lingularis gloffa ln . mlnor.
de procurat. arg. 1. 2... ff. de adminill:r. tutor. 1. li pupillus, if. de acq. ~xred. Faci~ 1. fi nluli~r, 16..§. fin.
1f. ad VeHeian. at ln hac [pecle nullum IIlt regr.effulu
dfe, proindéque fideiufforen'l non elfe r~ihtuel1 ..
dunl. ln eâmque reu: in~uc~bat 1. ~ fi hlS) C. de
prxd, minor. vbi re minons dlfrraéta a.&lt;:urat?re line
cau[x eoO'nitione , contra D. Seuen oratlQnenl"
rdl:ituitu~minor"! Et ita licèt ip[o iute nullus fit con..
t1él:us, vt ibi Accurfius ) Cunlanus, C~ll:r~nG~ ,.
in d.l. cùm lex. Idque gloif. fin_ in rl. 1. &amp; fi .1S, ln
fine) §. pr~[enti , poteil: tamen el~pt?r pl~nora,
obligata àc\ltat~re perÇequi. Longe ahud ~.~~~re
contrahente. Primo enlnl ca[u c.eft1.t cauCa p~ lulle~
[ubefr: vi..
g il' , vt ait Bald. in d. r. &amp; Gin po!l:eriore
l
r.
d
'd
•
delicetluinor qui re[dlioni caUlam at ;.1 emqu~ 111
(imiü re[pondit Cynusin 1.. li pr~dium, C., de IUr.
dot .. do umliere rem dotalenl vendente, lnterc~­
dente malito) vel marito ipfo vendente, altero 10
fideiufforenl accedente. N'o n obftat d. 1. in cal.l[~ : '
. fubfifrehat enim à prindpio contraétus ; qu~d &amp;. in
integrmu rdtitutio 1ltactet) quam v~ remedlum ex:
traordinariumfrufrra imptoraffet mlnor fi com.nlu~l
auxilio,munitusfuHfet, 1. in cau[x 2.. if. de InlnOl1buS',. quod nec AccurC latuit, ibi i~ verbo , in ne....

~Em~ vcr~e~quo~ NonQbft~~~~~t~,t~~ d. ~ ~~ c,

.
DECISIONB5.
8
de 6deiu{[ hecc enim ita {un, exaudienda, \Tt min~r9
refl:ituto ratiol1~~tatis n09'rdHtuatur fideiu{for, niG 3
contraétus i [0 lure nullus effet, ne officiat 1. 11011
, .( "i.e. 4
llbiU1TI, C. ce cgibus. Nec a ter 1 er re an J.
'J1."~·1. -.
difl:inéh~ gl.o.âx, in d.l.lnino:. de procuratoribus.
1 dl ~
~rgo rdh:U1t qlloq~e Senatus hdeiu1forem, empto- ,'" ~. M.. P7
ren~qu~ codelnnaUltcedere rei po{fe{fioneln, &amp;mi- 1t~c{,', - /\le'",
n,ol:1f~hn~uere.. ~edquiaülnpride-minceptaliserat vrlJ~~
~l~lnt1 Fere al1111S InterrUpt~ ) du?~tabatur nùm a dic
l' (.Jv-!tus. conte,fi~ux, an repetlt~ !tus fruétus quoque t..M·-(1~~.
reitltuendl dfent. Accurf. à die tantùm litis reftau- ~;"., ,.,J•.':" .
rarx prxfiandos fruétus cen[et ,i n 1. 2... in verbo ,liti ,~ .' ,J'l"/&lt;
garor, C. de fi.'u'ct. &amp; litiU111 cxpenf. Verùm cum fC.t ~c.:.(~
.[el~lper dùret ~1ala fides, în quadicitur elfe po{fdfor y~::!!:
qU~~lbet pofi: htem eontefiatalu. Molin. in con[uet.
M- c.A,'.,
Pallf. §. 30. quzfi:. 9. gloff 1. nu. 36. Ia[on in 1. 1.. . M~" .... ,~~
colum. penult. c. de e~end. Bart. in 1. fin. de litig, r~0r"v
Id~~ ~~~o Bartolo ,cenG.l,~t Senat~s, c~ln diuilis [en- itf1'
te_~t1J~ ln Atteltattonum Decuna, n11fla res effet in
1
Pri!11aln C~arrenl, ~liqubtque poll: menlibuS' aduer_
uer{us Barr,pro Accurf. [ententiaiudicatulTI e{t Nos
Ac~ur{iumIecutî .'. fruétus non niG à repetita lite'
rdhtuendos cen[ulmus ! cenfuit .&amp; Senatus Pari.Jienfis, Vt tefi:atur Rebuffus in Regias confi:itutio~e.s, in traél:~t: d~ fruétibus , nu.· 39. vt hinc appa ...
leat propter lins orcunlfl:antias, per varia argument~ nunc in h~nc, nunc in illaln trahi Iudices [enten-. .', '1~ l' ...:.r
tlanl, prQvt-zquius meliufque videtl1l"'~ Hxc ver
',' t. j
traétabantur in Atteftationulu Decuria ) Refèl'enre
D. Paul~ Cheilan ~ -die '4. Fcbruarij' t 58'3- ,cùi · . .~

r-.·J

(.4

-

;1? .

r:;:

l,..., .

..J' " "

przfui__

. -

..

':

1'

••

....

..,. ",J

•

~

.

••

A

,

•

.

•
l

.... .

, ,

�FRANCISC! STEPHANI

vi-

ADDITIO.
r

r

tl.l·cuto non refiituitur regulariter eius fide1nore r eII
"fi '
r
. tr
e6que rdipe&amp;u refilt\1t10 bene Clum perlO•
delcen
r
d'lt, d"lCteUr l'caIUllor,
'
.
ur
quoties
ad
ha:redes
na1e dJClC ,
,
l'.d ' tr
le. Hoene perpetuo verum,rdHtuto mmore i l elullore~
•
tl.·tuJ'·&gt;Refiitui conftat 1. 3 1 .de procurJf.è contrarto
non renl ,
,
'cl fi ' fi d 1
non refiieuieur, 1. 3 r. lf. de arblt. S,IC e mo: 1, 0 us
. · l . l- .. iRcerceffit in iideiulfore, fideiuffor muatur', vt 10 lue
·'1" C • defideiuff. minor.l.7·§· '1.dif. de . except.
,
l
Ite,
'-X. •••
18
'
quemadmodum fi nihil credito~i minons ~pent,., 9.

M

.

'3 •

ff.de acq.hetred.fi ignorauent mmorem,1.4 8 .ff.de fidellllt
fi minor fuccefUt, 1.9 f. §.~. if. de folut. fi hxc d~fint, no}~
.
1 33 .1f
1 l.f'.
if. .
de ,
fidemLf. Sane
llluatur,.
. de ml'nor"
}
rei coh~relltes exceptiones etiam fide1l1ffonbus co~pe4
1 7 . C . de exceptiotùbus , 1. 2.. C.
, de fidelUfl'.
tUllt •.
,
F. FortlitS 1 C.
mmor.

•

.. r

,

.

1

.

••

-----------------_ _-_._ --.....

• "'" l ,

• 1 1

DE CISIO XXXVII .

Tejlamentar~ tefles nùm, reijci p9J(unt ab eo qui .ab
inteftato "'rlÎndrC4t h~redltatem.
Syllopfis
1

,

X X X VII. Deciftonis.

Teftium flatS in feflllmmtis' reuoc/lri.
M ipfo tlJlA-tor~ cft", !r~- %. Te.ftÙI11I fllttm nNfJltrllS
/ufur non lote! in Jubiu",l fol! let QI/mem fidem.

Vbitatum dt in Senatu, dum di[cutere..
~%
tur cauCa Conciti Maffilia!, qui gra1fante
~ fi
pefie,&amp; abea contagioneinfeél:us, t~fi~:
JVtJt:'"
mentu fecerat &gt;num'tefiesillo in tefiamento adhlbm
y ~,k1.Id Il•
,,~ l' v - : L
reiici
poffint, exemplo alterius contrad:us ,ln qUI
t.,~~(?ri
l
, ',.;, 1,.ft~ U''!)~ (ve,' \...- (.lU ~~ 1/k--e7~ ~~ P7 /;;:;-'
,

~~
,..

.,

~

ff1. _ A~ __
"1d~ W/{/ v

tt'!

----p't~ ~
Â1~f...J..-v

'~+-"~ ~

uu. ~~

~.~'w--

,
' ~ . DE C ISI 0 NES. .
'
I9f
~et tefies rélJcere: ergo multo luagls in teftamen_
tis ,\11 quibu,s cum maius fit periculum, cautius
deb~tur agendum. Contrarium talnen deci[um dl: r
cumleltan1entorum[morc, tUtn quod lint abip[~
teMore probati tefl:es, &amp; eorUln fides. Ell: gloffa
eleg~ns in S. legatarijs, in verb. daluus , ibi, vd
~i~. Infi~t. de tefl:am ..l. qui ~dl:an1ellto ~ in princip.
Ib~, fi ahud cos non Impedlat, Vt puta li impubes,
fi 111 potdl:atc fit teftatoris, qui tefiamenta facere
f°f[unt. Qgœ [unt cau[z reieaionis te!Hull1 induél:~
alege,fupra quas tell:es rcijciens teftanlentarios 110n
e~ audiendus. Ideo etialU lex fepte111 deGderauit 2.
vt quod in fide deficerct , fuppleret numerus :
glolfa fingularis in 1. 3. §.ideoque ,in verbo, nunl~rus , ibi , vd dic propter tellamentum :&gt; quam [equltur Alexander, COll. 5. nu. (i. vol. 1. Curt. Cenior
.con., 5 3· ~lU. -S. Idémque aliquot antè annis iudica-.
tu~ ln pn~~ Decuria, ~n caufaRodulphi &amp; Hono:
ran Pugeu, lnter quos de tellanlento fororis dit1i
Rodulphi vxoris d. Pugeti contendebatur. Hxc in
Artefiationum Claffe, Referente D. Joanne de la
C~pede, me Przlidc, decinla Februar. 1.5g- 3.
r

ea

-

tA.DDITIO.

yi
teftamento hzres infti~uitur , inquit VlpianuS').
Q

ln eodem tdbmento teftlS elfe Don po.t ell, niÎl in
tefta~ent,o (ecrero). arcano &amp; myftico) vide Nouellam
Leoms 69. (cd cur hzres non poterit, legatarius poterit ~
1. 2.2.. C. de teftam. quia torum hoc 1-1egotium cft inter
hzredem &amp; teftatorem. Ergo legatarij te{lamenta 6gnant
Vt fubfcriptores. Olim teftes elfe non poteranr ex Sena...

~ufwnful,o 14o~ano! id'lu~ Vt i.mprobi1Ii~um gcn"!

.

.~

�- ~ .FRA N C 1 sel S TE P H ~ N I ,
'Z:i --:- : . ., • ' . vndecim. epifr. Cpln. vIt. hodle
fal .
, N11US !Umor ïl Cùm tefiamenti cOl1feél:i
P°(funt. Sym
achbul,sICare
I. etpl ca'lumnia inanis obieéta cft,
,
,j pu
,
1
fidcm recltatI~
r '
'd lcO'ati ex eadem vo untate
s
nelCIO
qm
b r '
,
fi
q UO cl tgnatore d d
(ham
pertinet,
leqUltur
m
.f'{'
Et Cl t10 a rem no
l'
èepluent,
(')" a11
,"
'fimileelfetcxemp um Vtte.
cl C .n.
[.
eaclem ept'ft0la • r.'&lt;..3
br: ' vero
t res ob amiciriam Cle\.;lUS a _
~ l '
n' quo III lCnp 0
1
l1Uis 10 o r .
1 giumum po ruIr ~ b0 lere iudicium:
'ù nan~ 11 us
perferat ~ e
, , "fi natoribus rut! s vteremur,
lcgibllSV1l1~e~uS~~~~Cl:efr~tore hllmanitatis exigcret.
quorum orren a Dl
e
F. FfJrtills lC.

-.

r,

•

(

. DECISIO XXXVIII.
. Emptorlundi Art teneatur ftare emptorifruf1uu~.
Sy110PllS
~ K X X VII I."' 1 Deciûonis.

,.

Col'~I1$ emptDre frH{It~_m \3
•

l

4fJ.Uf,pAr~tur.

1

11

ln fonduéliD1J't' ~J, tleC61J.
niNm quteri 1ll' v/Ut domi-

,

t "

(mptorem, ~~cu"s nbon
n;;:flll~rùu
CI~", condtlé!or lUS ~ et m\4
','
10.
re lOCAt".
l
! robrutlJt

.2. L.

ttq",ip~rn-tur
,

b tfundi empror cu frué\:uun1 elnpto..
rer.tada
ln ecenn1'u'" .Ille firuéluariu expellere vo~
lebat exéplo col on1,. CUl. elnptor frare
. c. non
d"
l '1
ptorem C.locat.l.qu1 fun u,
tenetur, vu gata . em
ui fundunl eod. Colollus
ff.locat ..l. fi l~eGcls) §. e:fonalelu aétionelu aduer~
nuUum lUS, fed ? um p fi ularem [uccdfore1ll
fus locatorem haoet, qu~ .In g d 111pt Et licèc
fi fI de contra1len . e
.
non tenoc. l . n. .
l'
'fpecialishy..
conduétor ius habeat in re genera1ls. aut. 'bere
m
pothecx ratio ne ,ve. lietque eo rei
. OCata:. lUCl1
aétionctn,
vel vulgata iuri~ regula. GUldalnus
mul
to
.

E

DECISIONES.
( ,}
J11ulto magis exceptiOnell1. Banoi. in d. 1. en1pto_
renl. CaftrenfIs in 1. fi filiofamilias, §. fi vil' in
quinquenniurt'l ) folut. 111atrim. Si tanlell. offcrat
emptor id quod intereft , cOllduétorem repellere
poterit) Vt eleganter Alexand. in d. §. fi vir in quin,..
quennium, nu. 4. Qga: oblatio CU111 fuerit emptori
fruétumn faéra, cau[alu reddebat tnagis dubiam, l
cum en1ptor frllttunm colollo requiparetur, Clerhent. 1. de reb. Eccl. non alielland. Bart. in l. cotenl , §. qui luaxitnos, ff. de publican. Alexand.
con. 119· nu. S.eum Cequentibus. Crauet.con. 1-4-j.
nu. 1. 1. Et ita [ecundum propdetarium pronnntia...
uit DracenGsPropr.rtor. Prouocat emptol' fruétuum
ad Senatum , &amp; a.l. emptorem locum non elfe di.. 2.'
cit, ClInl eonduétor ius habeat in rei locatione in
longum tempus faél:a , decellnij putà vel ad vitam
conduétoris : nam tune quxritur vtile donlinium
conduétori,1. 1 - §. qui fuperficiem, ~ §. quod au- }
tem primo, ff. de fuperficieb. vbi Bart. Bald. in d.l.
qui fundum. Paul. Saliceto Fu Igofius , &amp; alij communiter. At fJ.-uétuarius vtile non tantum dominiam
habec, {ed &amp; œquiparatur propdetario ~ 1. arbores, 4§. {ed &amp;, if de vfufruéè. gloff. in 1. Iulianus, §. fi fi.u..
éHbus"in verbo, ei cedunt,verf. alij dicunt,de aéliog..
empti. Capella Tholo{an. decif. 41.1. vbtAuffreriu.
fusè. Par igicur in parenl non habet Ï1nperium.
Non obftat oblado qua fi'ctus emptor proprieratis
volebat vfufruétuarium l'epellere. Diceb~nl enim
Doél:oresin d. §. fi virin quinquennium, de oblatione loqui quz conduétori fit, qui cmu non nili ad
id quod intereft agere aduerfus locatorem pofIit, l!
B b

�194
FRANClseI STEPHANI
fi fUllduln, ff. locat. [anè oblatione eius quod in"
tere[t redditur indemnis coduélor.At hic heret ohla..
do emntori fruéluunl, qui prcrcisè ad patientianl, &amp;
Vt ftet ~ellditiolli, cogere venditorem pote[t, vt no~
tant noftri in 1. 1. if. de aa. empt. S· alix autem, ibi,
&amp; ad exeInplum venditionis noftra conftit~tio eas
etianl in [e habere voluit ncceffitatenl tr1Jitionis l
In{tit. de donation. nihil ll1irUln igitur li talis oblatio prreci[aln obligationenl non perimat.. Minus
nlouebar excluplo conduétoris, cu In talis reijcienda fit xquiparatio. V[ufruétuarius vt11e habct d9miniun'), &amp; ius inre,colonus,neutnun. C.onGl. vero
Alexand. 119. de eo vfl1fruétl1ario loql1itur qui ius
habet à Iocatore : nec eninl potentius ipfo locatore
habere potdt. Ergo pro v1ùfruétuario adl1er[us proprietariU111 eft pronuntiatuln, prinla Aprilis 1 )8~.
,Referente D. Bllt. Giraudo~
AD DIT 10.
Ex ait,Fmptoremfundinecdfe nond! ftarecolono~
I.emptorem,C.locat,nHi conduétoriius in rem acqlli~
:fitum cft : cniufmodi fuperficies 1. 1. §. 1. in fin. de fuperliciebus emphyteufis,l.l. §. 1 .in fin. Si ager veétig. pigno
Idq; etiam accidit quoties condu3:ori adcondufrionis {ecuritatem locator bona fua obligauit. Immola con. 118.
lafon 1. 1 5. Cod. de rei vindicat. bona, inqllam ,non tan~
tùm vnil1erfa,fedfpecialirer rem locatam; necenim gene-ralis hypothecafufficeret.Et ita in Senatu Parifienfimul~
toties iudicatum fuilfe tefratur Papo in Arefto ;. nu. J.
De oblatione vero, de qua hic, vide Roland~ à Valle in
con. 6. nu. 10. &amp; fequent. ~id fi iurauit ~ Idem Roland.
in eo con. nu. 2.9. Alexand.in UHpulationes non diuidun~
t\~r , if. de verb. obligat. ~td fi colonus multas impen"
atl
Cas fecedt ~ Anne receptas impenfas ~xpelli po{fe neg

L

•

1

. .
DE C 1S ION ES.
__
~ de VI.. SUnt &amp;: l'
r nt
.Socm.
uaill;' reg. 387. 1. coloni ,II.
7 J
''1
lOneS 9.l~a: traétantur fusè à DD dIa 1~ plures
&amp;;

d. §';- fi vlr ln guinql1ennium.

F. Fortiu! 1 C.

.

..
{ondulo,
1: .

. .' . emptorem,

•

DECISIO XXXIX -

·

Ji fine

/iberis ' n'um azeatur
J'
•
det:.
'
ex ]"'110 exiJlentia bac in patria
J:cere neptu
ftantibus mafculis f~m'
'r;qua "plget tex 'l7t
jideicommilfùm lùb J'~~ non )/~ccedant. Et nùm
l
')JI1)11
alt;J,[one cou.eOli
tocum habeat in eins p fo
..ln uaqUAconceptum
• •
w
er
ona
d. "
contllzt.
w con rtr(J

1

Syllopfis XXXIX . Dec'/'!
.
tuonts.
Ntptu tx filio 1111 focùtnt' toM. {c .

defi(trt eonditionem lift J
a ,,~/orNm (ANfo pDtior
'U
Ii~tris autl1(rit i~ h
~tm;,qrlUUS mtdi~ INrif}ru ..
.
Jl c;
,
ae ",tntllt q ji'l "
,
I"trl" ProltinçÎ~.
r.
"
Ull "'it 111Ipun~
~ TllAtor!rltlùmitNrfi
JI
1 ~tt~uUantHr.
H
'.I
tl/.to (onformart
fiFœmlnitfiunI txç/ufo fi nolS
; ~1Ifi.It!tm"m qu~mlo
~nt m"'fouli âufdem gril.
ptllt fominillum
lIS.
4 r~r6~rum prapri~/Ati e/J. in-! r 1.. ~tletDri ptr jiJeÙ~m.
nttendum.
:/"
1
m'.l;Hm flueditHr.
r MafoHlt fomilùm, tlnfir-/' 1 3t Ex~~efiiofiliarHm non!rgIMnt.
tn ttHr nd neptt!. .
6 Filiarttm txcl,eji~ dtnot
14 Proxi','1"itntis Il!pel!ation~
te.flatorem va/uitfè conftn
agnntt &amp; cognlJti conti.
:11 c;
erntntur
•
UII" n omen c;;r
...t... d ecusfin-mi '
F.' l' •
li.e.
-/ 1 r ~"tnrum exc!ufto 6-proxi.
7 Pro/ts) dilfio mat;.c 1..!~ mtorum vocntio non eft vni..
' ''.l',u,,os
(Nm
d argumentum conforœmtnas
eombrehendl't
S Pfi"
r
.
Ulln ~
. .
tttalts eonieflurlefi ',d r
ngnatlontS.
6
ficere fideicommtijfiJf&amp;1 (- r $tfltlttltm flantiuH! IIIAr

til-III

Çonti-I

"

,,

"

.

-'

t'

cri

1~11I.

....

,e t

merum{At/II.Ijd

(U

(rIS,

ln çonJ~ çrA/lir.

17.

t

,aetift

'

.

StRlllfÏ ProuÎncù

Bb

&amp; SM....
l·

1

�,

ANCISCI STEP,HANI
FR,.
t' J ùn'e cadert nonpottfl.

l?, ~

.

'Pr4fom!tio t(gis, ctlm lieu.'
Sub.ftitutionHrIHJmntsJf/,/,e.,2.7t'iÎsimÎ C. de fidei.comm.
'.1
Ad vu giJ'F'
'.f'
tles r(auç~nfur 6- fidei- non h","et ["um ln tr"'nj "
rem fupt~tarem
\ verfoli/;l#s.
.
e01llIflijfo. rllt:f,m.
. ' qUlln- 2..8 ~~. Cftm if", J [ententlfl.
"/1.t/I(,tro
d' ,
ArlS
J 9 Ptt/g
JI" 'J" fi
\
Fiaeicommijfom
con
ItIO,
'
r'
/jmul
Rait.
2.9
,f...
'
"
do dtC!t~ r
.'
vni- nale non trtIFnJ71Itttttur. ,
2,0 Indeji~ttll.eqlttpottet
\ 30 Sle"flitutifJ vI perflnfJ1zs
snfoll.
"
'1
non egreaitur perfonltm..
11 Yutg,,:risfie"Jl./~tltto V;U11l 1 Conditif} non djfponit.
m
tAntùm re[ptcet e./fo,r;7 . 3 Repr4fontAtio.in jidei&amp;om"
.... plurillitlls quJtJ1ao reJo ~/- 32... "
~rr4t
.
•~
l '
\ mifsrs '"J1''' •
tHr in jingl# A~tt~f(deflde_
pr.edileElio non dl ex ma.1. 3 Yterque) ,dt[f~o ,
3 3do reliai metiendlt.
Nepotes font prdai/tEli
rAt in omntbus tmple;,entllJ11. Ad totll-l': h4rl ttlt- 34 cùm,de portione plltrui Agi
um conflquenaJlm.
\
204 f2!!;ilibet grltu~tus ,~t- tU~~jlll-tor offmis pm.dens
lur qlMndo Gdeuomm1:JJ t~m \ 3 5
' ,
lW ' r i t umttllr.
tft duo"HS rd!éI~~m. '.1 \2 !r'f;atoris voluntlls tltdem,
7" fJue,
atéllo, Vl-aetut ']
:J",
l'
2
1.5 .1'
,.ttr .mliffi1111'1 cony
./1.'ttaere, ,prtÎumt.tur
qu.e tt rs.
, ')
ft atlCOm
./1. J' ,... r; 37' Are/1.lIm &amp;ontr4. nepU:.
,.6 !l.!!la 'Vn#1fI f.J:- ",ue'1,) q
,
'JO
1#I,rlllll [tHiIl", J.ijferen )a,!

,s
"•,

~.

t

11

j

M

1'.

VI DAM elogio filiabus &amp; cuHi~et ip..
Î..
larunl,
Cu' nl lega!fet Borenos t[
1ecen~
~h

fi contingeret illas aut a teram
tos) ~
d
h des

fine proIe legithna dece er~, x,(e
,.
.' nominauit, Ioannem
fubftituit, quo.s ore proP[f~' . . em [ub!l:ituit,
&amp; Petrum filios [ues ) eo que InUlC
b deceft fine liberis le&amp;timis dec~~r,entA: &amp; fi ~_m °fir'atrem
r. h
d'bu 1 O'lt1mlS ' f-ntonlUln
derentllne xre ~ s et&gt;
i ' fil'
cui
~ bfdtuit &amp; pott euro And'rxalu ratn~ ~um ,1. '
lU
~
.
d c. él: proXlmlores
lioc
le~itimis hxredlbus eIWl 0
, lao:d~-

l,

guinisfub~ituit~ Dedu~u~ qu~~ba~~! ~ ~u~ __.J
,

'.
h ,/

!
D E C 1 S ION ES,
1-97
fècHfc vidererur conditio, li fine liberis, reli~a nepte 1
ex :filio, hac in patria, in qua viget Statut\lm\ 'Vt
filia! non (uccedant ftantibus ma[culis : lit enün
eft interpreranda Inens defùnéti, vt fratuto lit con...
formis, qUa! cùm fœnlinas excludat, idenl quoque
teflatoreln voluHfe prx[unlendunl dl:, poft BartoI. 1.
reCeptun1 dl: ) in 1. ha:redes Inei ) §. CÙlll ita, ff. ad
Trebellian. ~od enim traditlllu efr) Inafculinum
eoncipere fœmininum , id ex vi verbi accipiendum 3
non efr, Ced ex interpretatione iuxta Banol. in 1. 1 •
ff.. de vel'b. lignif. 1. iufl:a, eod. qua: intcrpretatio.
aduerllls prxfUlUptalu tefratoris mentem , qui de
111a{culis veriGmiliter cogital1it ,admittenda non
~ft. Sed 11'l&gt;agis proprietati Cenllonis innitendum, vu 4 ,
hlSè Sin. iunior·confil. 168', nun1, 2.6. tic. 2. 7. 1. 1.. .
per 1. 1. §. is qui nauenl ,if. de cxercitoria. Ergo li,cèt Ioannes filias rdiql1erit, non poteil: dicideceCtiffe fine liberis , ll1aximè {uperfrite Petro fratre:
quo ca[u CaLl:r.·propter exdülioneln filiarum , n e
pr~dile&amp;as te1tatori neptes proprijs filiabus admit~ .
tamus, contrat {i'viuanlatre, C. de bonis 111atern;
fauoréque (upcrfritis filij, in quo familix bonos &amp; j;
ordo rel'uatur,l. f~. §~ fi feruus, if. de vent. infpiciend~
in fœminis vero amittitti1', 1-. pronuntiatio) de ver~
bore fignificat. Minimè defecitfe conditionem refpondit [amoCo-, illo refpon{o 409.. cafus ifre vo!.'
J. gIoriaturque Hetru(cos omnes Iuri[con[ultoS'
Roman6fque,qui Martini Pap~ temforibus Florenti~ aderant &gt; fecum fenfiff~. Et conli . 12.'3. vol. J. ad
quanl nominis &amp; fàmili&lt;r: co{eruationem relpexiifc ():
~ft~o~~ a.riuu~t ç~c!u~o fiIi~um, nbon à pri:, ,
Il

l

,

h

"

�,-, 8'
19

. FRA N CI sel STE PH ANI
,
Î. d a' Î.ecundo O'radu [cilicet, frattis

mo tantum , le
le
b
. Ir.
eiufque filij vocatio: quod [exus r,ationefeClue cre ..
Il qUI' (eXl1S cmu in nepubu5 ver[etur,non
den dum en,
d l' \
Il. d' ' defceciife fideicommHfum J quo
pro lxe
poteil ICI
d
Cl"
&amp;, doétè poft CUlnanllm,i,n 1.,1: Cod. e COll It.lnfert. Socinl1s fcriptU111rehqUlt 1111. cu,m auu~, num.
80. de cond'it. &amp; demonftrat. teftaturque Cuma~
nus ira fxpius re[pondHfe, conf. 18. Deciu~ cone 15·
&amp; 2. 7 1 • 11lurtis cunl alijs Caftrcn[em [e.qultUr) qu~
confulto prxtermitto. C~l:[ulat DeclU~ qUl v~7 luerit. Nepres vero COndlt10nem defeC1(fe a~et:e­
liant, diél:ione Prolis, qua: !ua[culos ~ fœml~as
c01nprehendit, v[um auum fuHfe in ,patns [ubftltUtione, argumento 1. cogno[cere, §. hberorum , &amp; 1.
non eft Gne liberis , de verb.lignificat., 1. t . C. de
con dit. infert.l. iubemus, §. eum autem, Cod. ad
Trebell. viderique Papiniani re[pon[unl in l. cum
auus ,if. de condit. &amp; demonfr. vbi rdiélunl à neS pote patruo fideico111mitfUln ~ fi int~a 3~. al:num
nloreretur, conditionenl fidelcommtfIi hbens re ..
liél:is cortieétura pieratis defeciffe fideicolnnli{fum
re[pondit Papin. cuius laudat commentU111 Iuftiniall.in l. cunl acutifGmi, Cod. de fideiconlln. &amp;.
1. gener2hter , §. fin. Cod. de inftit. Et in pronepote
eycmplum 'tradit fuppre{fx illius conditionis, fi Gne
9 liberis)de qua in d.l. cùnl auus. Cùnl enÏ1n merunl
faétum in hac conditione verfetur , Cola neptis exiftentia attendendaeCt, nec ql1a:ritur an extiterit hxl'es, 1. filiusfanlilias) §. cunl eric , de legato 1. id eft,
vt gloffa in 1. ex fàCto , §. fin. ad Trebell. elfe potuerit hxre". Licèt enim capere h:rreditatem non pofiit,

.
DECISIO~ES. )
199
vcl qUIa exh.-eredata, vel qUlacanl repudiauit) n011
nlinus defecilfc condiuonem fideicomlniffi dicel1_
dmn cft, vt receptiuspoft Bart. traditurin d. §. eum
erit, exelllplo legis, qui hxredi, &amp; 1. Mœuius, de
c~ndit. &amp; demonftrat. fcd &amp; diCto re[pon[o, 1. CUl1'l
auus. Caftren. confutatur di[cinéHo inter [ubititutum extraneunl, &amp; eum qui eft de defcendentibus;
vt illUln neptis expellat, hic neptem ) cùm tefi:atoris
~lius, i~élnque ~a~ruus neptis aut proneptis exifi:enua ~delCom~. Ibl arceatur. Nec Ca!henGs fequaces luuat fiharutn exclu{jo) qux G in illa fpecie
nlilita!fet, aliter PapinianU111 re[pondilfe affeuerallt. Non prxterquam ql10d diuinatione pIe na dl:
interpretatio, re[pon[U111que alioqui generale nlinùs aré1:at, nledi~ Iurifprudentix tenlporibus editunl nelno in6ciabitur, qualongè potior erat cauCa
mafculorUln, inlpunéque filix prxteriri poterant. 10
It,a autem conceptum teitanlentUln, de quo Papi..
lllanus , Vt 1110ribus illills temporis re[pondeat, ~d ...
D1ittunt 011111CS , in d. §. cùnl ita: cuius rei extant
re1iquix, in 1. maximuln vitium , C. de lib. prxter.
Nec ab exclulione filiarum ad nepotes aliquid inferri poteil, vt infrà dicemus. Secundo , pro llepte
facit itainterpretandaLn etTe voluntatenl defunél:i,
Vt ll1inùs h:credetn ve1 !ilium grauet, 1. fi ita [crip ...
tum, in fin. 1. qui filiahus ,ibi Cafhel1{is, de legato
1. At n1inùs grauabitur filius fi proIes cuiufcumque
fexus fideicomnliŒariu1l1 excludat, licque fideicommilfum euitabimus vt odio[um, 1. cohxredt~
~. cùm fili.r, fI: de vulgo IaCon in 1. ex tribus, de
Uloffic. ad cuiu~ ex~lulionem perCo,na extrinfe..

�ANCIS CI STEPHANl
z.,oo
FR"
, 11 &lt;YltUr vt 11' 1 di••l cunl auus, contra
eus vocata lnte lb Î.' '1
§ Chry[ogonus,ff. de
fi
it'lltlpU
atuS,
.
,
'
l
l
regu am ' eg~s,PoJ ft'trClllO,
'neptis cauCanl fouet ,lneverb .0hl19at. ,C
nieétura vt qua ranone
, b'ü 'II lJatnsranl. co
,
Î.'
u1ta 1 SI a ~ Î. bft ' t ita &amp;: dus pOltenOrenl
' IlJ 'xtuhtÎ. lU tItU rt0 ele&lt;Yans
,
rr.' d l '
fil lU111
glona
111 •• cum
. r. mque lexUS , vt ell
t&gt;
r
'
CU1u~CU . ' erbo vitanl [uanl, quanl1cqultur
acunŒml, ,fi ~ "r ; rones [e [ub[cribunt: videB Id s CUl n01t11 [ere 0
.
t1'
a u ~
ro eleo-ans textus in 1. LUCIUS, rr.
turque l~ ~aG: r~ ohCtat Statuti Prouincialis tede hxre . ln tlt. 0
, neque Gmpliciter fœno l', curoillo nequc l'cr~etd~lnunl Gextentroa[cu-

n

I l

mi~a:cfnt ex~;~:.' ~:;~gitUr in hac Cpecie nulli

11 elU enl ,g

" fil' atri inteftato [uccedcnt,
, fint ll1a[cuh Ioann1s, IX P l '
.
Petrumque patruum excludent, .mu} toq~e ~dagl~
. ' Bart ln
remotiorenl gra du, vt L
ruse
.
.1.:i'
. l VIÎ. el1-'
cr adT'
11 u&amp; .ita
dum n.
en
, fiet vt exemp 0 lItatUtl
d
non :prx[umatur paterfaluilias nep~em exc u ;re
"
n'\
0propter patruu,.u
, [ed propter nepus
, fratrem. nu
cino conf. 55. nUll1. 1. vol. 3· RUin. con. 14 3~
.
7. &amp;. 8. con( 1 51.. num. 3. lib. 2.. &amp;. conu1. 1 ~ 1: num.
8. lib. 3. vt !linc appareat,l. n~ftram lnun1Clpale~
ne tis cau[anl iuuare 111agls qualu ~ffe~derc. ~od
fi Puis in[taret de aui h~reditate agl, cmus furerftes
fil:us, Petrus videlicet, qui a~ inte[~ato propnas ~o ..
rores excluderet, ergo lnulto magls neptes ex .flai
tre , per ca qu~ notant HartoL &amp;. Alexander ~n .
liberorum, de verbor. fignificat. refpondeo agi de
portione &amp; hxreditatelo~nis, cuius effeéta eft r~­
trimoniunl ip[a additione, quo tempore. condlt10
fuum eft fortité\ effeéhtn1: gloa: &amp; D D.ll1 1. 1. §.
.

vcteres,

DECISIONES.
2.0i
veteres, ff. de acquir. po{f.l. (ed ft plures, §. filio, tf..
de vulgo 1. fideicommHfaria } in princ. vbi glo{fa,
&amp;. Alexandcr,ff. ad ~l'ebell. Curt. Cenior con fil. 44 ..
nU.2.9· Ad hoc non igitur [peél:at qu'o d vulgo di i
[olct , ex l. cohxredi , §. cùm filia: , if. de vulgo u'
ira iuŒt tdl:ator, qui de re hxredis l,oteil difponere,
1. vnum ex ETmilia , S.li l'cm, de legato 1.. CxterulU
. qUOJd exclulioncm vel inclulionenl per[onarum
non fpcél:atur per[ona td1:atoris, [ed hxredis. Late..
Socin. in 1. Gcognati, ad fin. de l'eb. dubijs, &amp; inl. %..
oum. 2.6. de vulgar. conG1. 1.49. nUfl1. 2.2.. CUln (equeute lib. 2.. alijquc non pauci quos refert Cephalus' conlil. 45. nu. 2.0. Ergo &amp; vi diéHonis , Prolis,
qua VU1S eft tef1:ator, &amp; ex illius [ententia fœminas
conditionefideicomn1iffi comprehendi fatendum: IL
necobftat exclufio fœminarum filiarum: nanl non
.protendicur ad neptes} 1. fi quis filio exha:redato, in 1 ;
princ. ~ d~ iniufto rupt. §. pofthumor. de exhxre,· dation. lib. Ide6que ftatutun1 excludens filiam ad
neptem ex fi1io non porrigitur, Vt poft Baldum receptius cft inter noft1'os, ill1. 2. C. de in ius vocand.
t~ec ex tali excluGone fi'anis, &amp; ftlorum vocatione, inferri poteft teftatoris volulltas con[eruand~
agnationis; excluGt filias, quia dotauit, 1. qui volebat, fI: de hxred. inftituend. vel quia aderant filij
earunl fi-atres, qui vi legis mU111cip:llis {orores exdu unt. At lieptes non dotauit, nec (unt earunl .
vIIi fia tres qui cas C~clUaal1t. V t igitur teltatorelU
legi confOrn1elTI facian1us, neptes hac in (pecie non
excluGffe fatcl1dmll e4 J Vt (a!pius re(pondit Ruin.
confû. 1Af.3.llUm. 8.&amp;1~. vol. 3. ~ill confit f3 ~
Cc

�- -

FRANCISe! STEPHANI
1.01.
3%.· CcphaI.
nUtn.8. adfi nem. c·la.t conli!. 17. num.
,
' l'
1"1 6 num
&amp;, 31 VocaUltfrarrenl elulque
d.' conu
,4 .
.
Il'('
'p.
, 3°'
.
' fil' bus exclulis ,nu llque n;ttls etro
hberos) ~uIl.ab }a nullum habebat proximiorem:
&amp;. 10an01 1 eIlS,
't~l' b
'G' '
v
'ofteritas cnirn filiarum, CUlU lr ~ la us v~bn unlP,
lIter erat excIul"a
l,. Bald
, . in1. 1. de SenatonAlb. non
'
odio fexus fœminini, vt volul1~ Baldus &amp;;
e~lc.,

Conieél:uratur Socin. illo dlél:O l~co, a~l~atlo14 nis con[eruatiQnem non refpicerc) cum tih,co pro. . rem
- de fanguine , quo verbo agnatl &amp;. coXlffilO "
J'b ffi' d h
O'nati continentur ) toto tit. de gra 1 • a nit. a , ~~ d'
vocet , ca[u AUO fratds filius fine hbens,
Rlcatem
decederct. Nec id qui enl ;tdn;lÏttendUln vocat1~
, re fipondit Socin
agnatls
, . , iunior
. conGl.
r. '
d30. llU\ll.
' ' ~.
volum.4' necenüu a rauone con1tltucll (e agnauonis licet arguere) niG expre{r..~ Gt , vt poet Barto,lUlu
. 111't)eroru\l1
nurn. 1 %.. in fin. de vçrbor. obhgat.
ln.
l
.
,)
f.
Alexand. re[pondit conGl. 97. num. 7· ver .. nec
~bfl:at. Dec. p:ure,s ali~s citans c?n~L 31 5· 11 mu. 6.
verf. prxterea a tah rauone. SOCIn lun. con61. 1 3·
num. 34. vqI. 3" mult6que m,inù,s fi çle{cendel1te~
limplicitçr vo~a~et:) quoru~ appellatioll~ ma{Cl~h
&amp; fccminx contlnçntur, 1. fin~ c. de velb. Ggnlf.
Gephal. d. con. A.4-6~ ~u. 45. 4 6 • 47. ~x quibu s
~1 Sappé\ret :verUlU n~t?: ,erre excluGonenl fiharu~ &amp;
vocationem prOXlmlOl'Um, fol~m elfe &amp; vnlcum
, fundamentuffi con[enl;tpdx agn,atio~is ) ea.que/ola
ration~ motunl fuHfe tell:atorem , prolndeque
hape~c\llnl dfe ac fi effet exprdfa, 1. quot~s, Be: 1.
quamuis ~ vbi glQf(,\" C, de fid~ico~m. eum allas
~tqu~ ~~~ratione~ huiu~_ (ci a~ ,ulC;I1mus ; qu~s ~on

o E CI S ION E S.

, io l'epeto : &amp;. qui fieri poteŒ Vt teftator rationem ha~
buérit'~C ~n fpecie con{eruandx agnationis, cum
in tototefl:anlento nulla Gt vfus nota mafculilla
diffor111éfq,ue ,lint ulbfl:itutiollum gradus ob o-ene~.
l'alem proxlnll0run1 vocationenl initna cera fubfl:itutionis [laain. Et hinc apparcbit: perpetuanl non
fiü{fe f~minarunl, cxcluGonem: quod tamen delidera~'e vldetur Panlius c~n. 4. num. 7 5~ volum. 3.
MolIn. con. 7. Prxterea fl:atutum nofl:rUlll cuius
~ententiam teilatorem [e~uutt1ln fingünus: agna- 16
ttOn~nl no~ conGderat) CUln de matris auique materOI hxrc~ltate l?quat~r:&gt; in quibus 110n poteil:
conGd~ran agnauo. Ql0d G ~onieauris agendum
dl: ad ,lnduce~danl ment~m tellatoris) quadint fufiŒnle, M;tntlca cas exphcat lib. 6. de conieéturis
vltinlal'. voluntat. ' cap. 1 5. nec debent elfe leuc,s.
Corn. conf. 1. nUll1. 7. lib. 3. &amp; Parif. d. con. 4 ~.
num. 37· poll Alex~nd. in l.licèt,num. 3. de legato 1.
re4)ond. Cafl:renf. &amp; rettè lllea Cententia ; Inaxime
fi extaret fb.tutum excludens fœminas ao-natorum
etia.m quarti g~adus/xiil:~l1tia , Vt in aliqua parte
Itahx elfe audIo: caque Intcrpretatione donanda
Oll1nia conGlia in hanc renl pro agnato edita cenCeo
quando videlicct vocatus agnatus neptem exclude:
." ....
ret. Ali~quin Iongè [anior efl: fentét~ ~re~uior eo~
rum qUI pro nepte refponderunt, ctiam aaUertu-s-~
pauuuin. Bart. &amp; Bald.in d. 1. cùm auus. Pari. H. '
con li!. 41. Corneus d. con. l. 30. licèt extet fia tu- .
tum ., Vt cxtantibus ma[culis fœminx non ftlccedant. Curt. [enior confi!. "'4. vhi prolixè &amp; dotte • • •
qu~ll:. hanc exagitat J Alc'xand.
conf. 38. num. 6,-- .. ~". • .
-Ce z,
')' J

'o.

~

.

•
•

)

�FRANCIS CI STEPHANI
6 ~bi M lin. &amp;: in cO!lliL 1 5. Decij , Cephalus
VdO, ~l
0,.. 4 • Crat. cOllfil. 18. Multos- huius
.conn. 45·~ 6
Gl
II
fententix refcrt Molin. in d. ca~ }&lt;. 1 5~ n'lU tlfiqll~e
'd
fi ndiŒ-\.- nt in ca[u' fiatutl1
nofin,
quo la!
1 em re po
1..'
fJetunt, &amp;. te.lLamentum
p-atns
. pletianem
el
"
r.
d otatx r
dicunt, li ptteteritx Gnt: nec perpetua lUnt
Il
nu wu cÙln fratribus martuis fime l'b'
r l' .
excIu{x)
1 ens n1alCU IS
·

1-°t

amilfum recuperent locum, poO:eriore &amp;. [ecund?
17'ftatuto .. quorum 011111iun1 filia dotatae~pers dt h~s
in lacis) iI1q uibus vig~nt {tatuta, de q,ulbus nec "ahter CoUegimn Auenionen[e re[p~ndlt" poO: Perutinos.&amp;. Bononicn[es Doétores. ~o a CaO:renC
audito palinodîam cecinit J nec al11plius aduer[:ls,
nep.tes con[ulere voluit, vt aFud eundc~n CaO:r. Ih
leétura Bononienli non in1prdIà legdfe tdtatur
Ioannes BaptHlaà S. Seuerino, in repet.!. generali~
ter) §. 1. C. de,infi:itut .. &amp; [ub.{titut. Pro nepre vero
aduerCus agnatos innum-cri refi10nderunt, quos
refcrt &amp; .fequitur Cephalus d. con. 45, nurn.. 9· &amp;
Mantica de conieéèuris vttimar. volnntat. hb. I I .
rit. 13. num.7. &amp;' g-. verf. Et hanc quidem [ententiam , &amp; num-. 2..9. [e effe eius [en~ntl~ profitetur,
/1 niG.) vt fupd dîxi) ad con(eruationc1l1 fa.milix &amp;
'7 f~f~" agnationis reCpexerit tdlator, agnatu[ve v?catus
neptem,abintdtato excludat, quod non dl: ln hac
fpecie.Et e~ hoc effhgilnus abCurdum ~.L fi viua n1;-'
tre, fidican1Us neptes non e!Te pra=dllettas, quod.
infola conditione fint) filixvero hnt (,llten1 in dotibus inftitut~, per notatJ in l. Lucius, de - h~redib)
(
~. ,~, (1.-:- il1Ll:ituend. in uatn fententiam Don1ini Olunes,vno)
~"'~:::~~~' ~eln~to. q!li CaŒrcnGs rartes .tutabatul' , ierull~
.. /"C/" c.; 1i1'~
-{4 fA e.(.l.'" Yi
l'

;.

___~~TT~DECISIONES.
2.
•
~sC'c~nd6,d~bitabâtUr n~l1~ (nbllitutus Caltem PetJ
~
portlonCl1: ~ur~ [~ reCte vIndlc.uet, propter euen- f#) • .Arum ~an?1t10~lS ln per[ona d, Petri., qui decefferat
~~
fine h~cns ~ c~rn ,tabulis tdl:.ullcnti quibus fi-atris 1.14~'"
Ioannls fi~las In~ltUerat , tdtatoris patris neptes~ ~ ~
quas ~Ot11l ~clut1 prapri~s viginti plus annis à n1orte l :
~
loannlS exhlbuerat.~go 111 hac L11ebr-o[a qUa!fi:ione, ~. 'ftu~J.-- )
an &amp; quando reqmratur exifrentia conditionis in r-l~ ~
VllO aut l~luribus , ~ùm {jJ~!l:itutio fit pluribus, aut "::
~"f~
pofr 11101 te 111 omnlllm', a eOnl.111Unl &amp; reeepta no- ~ l"
.
i1rarun1\ dj!l:lnétionc non reeedanl ) quod in iu- (4, ~ r "'*' J,vJ'
d0 vt plUm
'
. a, nOlI:nS
11. '
deficere piaculare
- ""/Llf
~~
'llcan
, Ha:
-,_ - J.- ~
(rC~ercnl. N'o lhii:aque poll: Bar~. inter vulgarem"
.,!', ..
puplib re nl &amp; fideleo111111iffaria111 di!l:ino-llunt ad .ytllif- f,., ~JtJ,
'Iuas r,eli 9u1: 'on~nes. q)ecics [ubfi:itutio1~tf1n r:du- 1 ~ MUA~1:-­
CUlltUl', ln fllblhtutlone vuigari linlul fàéta, vno 1---) ' M'c;~ 'f
ad~unte cx~l~lduntur omnes [ubfHtutiolles :. exi!l:ere JV1t.-pM 1,', c nUl1 condulo debec itl perfona omnium. Dici.... Jvr'.h~-- ~
tllr autem filnu~ f:~aa, Gue fimpliciter Laa Gt·, lioe 1 9~t'( I~~':'&amp;.;
-2.l~2_90, ft prxdtéh hxredes non erUllt, cùnl inde- 10
(11..-- ,
r:. '
,
rI'1Xq~lpO
'11 eat, 1.11r. P1llrib. if. de legat. _ . ,.c.c.~
f'~
:1l11ta
vnluena.
.Â~t.. J
2.0. flue cOlllUnéI.Ull' &amp; eopulatiuè , fi Titius &amp;
Fa-- --- . ; (
Sems hreredes non erunt ) 1. qualnuis&gt; C. de ünpub. fIA Y'Y:.J,-t!::. &amp;~opu~a enim facit vt aratio pro parte falfa Gt ) 1. fi ~~4ft'
üxredl l'lures, de condit. inftit.l. li quis ita fiipllla- '(-:- - 1 6 ~
C.
'
ff. d
b hl
r.
y' """""'v- V ' tus. ruent
~ '. e ·ve~··. 0 igat. 11l1e colleaiue, fiue ~-~
vnlUer[a,hter :, ~uta,. fi ,an1bo, {i vtcrque;) fi neuter - ~"'1 (~
h~res ent, l. fi IS q~l ducenta, §. 6n. de l'eb. dub,. ~ ft '4P'~
vuigaris enim [uhfiitutio ,vnum tantùnl refipicit e1fè- JWj/~I'u,L...
ét, um, Vt ait
. Barto1us, id eu,
Il
.- 2, 1{ .
",(Î.~'
vnam fubnitutionelTI
te
~ i.-I
.
,
~~

.1

1i'

:;:l..

r

!:.,

"nam hueditat~ ~ 11OJ? ,_ v~ ~~ihj, v61ulltatenl~ ~:t: ~:.:~

(~ ~~ ~

!I.(fi I/fvt"
te.
{M~ ,'/A.
)/l

~-~l3j
"7 fo-f
t;2-,~'J" ~. 7 ~~~'(K/I-..vj #Vi' 4'~.' .e#~_ ~ ~ t:.

7t-

'a"

~.J--- pll~f.- __ ~

.!f:L ?UJ1

A

1/---.-

~,,JÂ ~~;i j.#~~ku.-~~ •.JZ~~ ~ ~ ~

1

�:;06
FRA N CI sel STE P HAN 1_ •. _ ..
...teftatoris cui pel' vu1garcnl fiucc editur''nanl
. &amp;\

.. -~.c\ ~ 1'del11 e {,ler '111 11J:d CicollunHfaria, quodr. bil"
falfUlu 111frJ.
-J .:\,
.

ltu1t'
enlm
eUll1Cemus. D'IX l' l1xreditatem vnaln: LU .
.
11.
litmu l vulO"ariter
ad conferuatlOnenl
mns
.
ten,ator
b
"
,
J. ~.
. {. dl' inter eohxrcdes vacauone vnlUS por, aCCI e cen
' d Il d
.
•• *,s
l
VI1I
'
C
k. his ira C. de ca . to en ' CUIUS
tlomS, '
.y
'
.
'
'contenlplatione qux vaCl.t poruo) &amp; qua: por~lO'•. ;, ni accrefcit, vnam conferuat bxreditatem. Ergo 1111-- peditur rdol~ltio pll1:al~tatis ,in cafus. {jn&amp;u.lare~:
qux non tantulll admlttltur cunl vna dlCpO~ltlO dl
uerCos refpicit effetlus ) 1. [alfa deluonfrratlone , §~
•
fin. vbi Bartol. ff. de condit. &amp; delnonfrrat. ~onge
alia in pupillari confrituitur regula , CU~l dmerfos
•
"
reQ1icit effeél:us )_fubfritutionis VllUln ln per[ona
.: ~.
: cuiufliberpupilli, in idquetenlpus,collferatur quo
•
pet aditionenlce~at ius accre[ce.nd1,' argu,nlel1tU111
. J vniendx &amp; con{eruand~ hxred1t~t1s. Ideoque. p~­
. : ,',.. t . pillaris Gmul fatl:aplunbus fub~ltut\lm adnllttlt,
, .:. ~ , .. fi extet conditio in perrona vnms) argunlel1to 1.
. ~ ";U
fin. §. filiU1l1 , de Ieaat. 2.. Bart. in 1. .hxredes nlei,
" ~~t~ ' / §. cùnl ita)&amp; in 1. pel~ul~. Cod. ~e i~p,l1b. addentes,
~l (~ il concep;a fit colleéh~le, vt p~1ta: fi vterque, li ~111" . J.t;:.f,/ bo, infcruntque fubihtutuln ln d.l. penult. noulffi ...
.

t.'.

. . . . '"

•

1 ...

JO

,

,

-

J

J

1(.1""'''-

mè mortui intra pubertatem vil)dicare, p.o rtioncm

potuHre ,licèt prior pubes deceffi!fet, cunl ea Gt n a. '.. .:. tura fubfi:itutionis vt padatur re[olutionen1 d.l. faI.:
fa, §. fin. ne Gngulis rcpetitionem cQlleé1:iu% di•
•
i ,
éHonis admittamu$ ) néve vnam aut pluribus com. muneln fllbl1:itutionenl dicanlus) qUa! duplex vet
. .' ~ :.
• t .. , • • '.
multiplex dl: ) cùm tot Gnt [ubflitutiones quot
- (#
,'....
perfol1x. Nonobfiatd.L penult. Cod. de impub.
• J- ,

•
•

•

• ,
1··

~

\

DECISIONES.
2.0
Con~édcbatur enÎll1 de portione primi lnortl1iinte~
[UbfrltutU~1 &amp; {ilperfiitem filiut11, quem verüimili_
tcr prxt~lht tcfiator. DiéHo vero ( vterque) quam
perpen~ht Imperator, eain habet vinl, vt in omni- :z. 3
bus deltderet implementutn ad totam hxreditatem
con[equendaln, non ad partenl, Eandc111 in fideiC0111nli{[1ria [ubllitutione confiitl1it Bart. rcauiam
c.ui no.fhi conlt~~niter [e [~lb[cribunt: vt fi fi~t pIu~
1'1bus Gue ulnphclter, puta. fi prxdiéH dece!ferint,
vel pofr mortenl eOl'll111, Gue coUeéHuè ) Gambo ,
fivte~'que ~dnlittatur [ub~itutus ' . ~d illius portionenl1n cums per[?na euel~lt condino. Prioris pa,~'tis
exeat exenlplum ln 1. LUClllS, §. Gaio, ad Trebellianllll1.) 1. ~n. §. ~li~nl.) de legato 2.. pofierioris inl.
ha-redes 111el) §. ~unllta, ad Trebellian. quod re(ponhll11 pro (e 111 .hane rel~ edidiife PapinianlllP
contelldeba~ ftlbfil~lltus : cunl eninl rclinquitur à
dl10bus fidclCOll11111ifuln , quilibet in [ua portione 2.4
cen[etur grauatus, du6que limt1ideicQ1111niifa : &amp;
proinde [ecllliturre[QIl1tio pluralitatis in finaulari t'~tes , l.,fàl(a d~111onfl:~·a.tio, ~. fin. Geut eni~l ipfa
dl[pOGtlO fidel.colnm.l~ fiat vniuer[aliœr quoad
~mnes :&gt; Ge &amp; ddiunéhue quoad Gngulos, ne repctitlone~ colleéHllx diétionis in tîngulis adlnittanlus.
Idqu.e luuat defuntri [ententia; qua eninl ratione
volult) vtroque-decedente [ubllitutum ad vnil1er[anl hxreditatenl adlnitti:&gt; ita &amp; altero Gne liberis
mortuo parten1 con[equi , arg. 1. qu~ de tota ~
Jf. d~ rei vi~dieat. At diéHo (vterque) videtur vnum
fidelcom~lffunl confiituere, &amp; proinde denegan-'
~a l'efol~tlo. Admitto, 4y~ di~onis (vterq ue )

..

-

.. ,

•

-,.. ...

•

",

.'

•

•
• •,'.:1 • • • .
• ••
•

.•

• • Jo )

•

•
»

. ..
3

...
.
~

#

,

•

l

~

.:» ....

.

~

1

.t,

•

\

)

•• • •

•

•

\p ...

•

{

-..•
'

, •
t

1

•

,

,

�FRA N C 1 sel STE P HAN 1
2. 5 perpendalnus , d. §. cùnl ira, .&amp; ~d v.idebitur. prilna
fade dicendum propter [ub!htutlOlltS verba. li ve.
ro tdb.toris prx[umptalU 111cntcm attendamus,
qua ratione vtroque de~edellte [ubftiturUnl ad tot;aOl hxreditatenl voeaUlt, eadenl altero de~e~en~e
paneul con[equ~ v~ll1it, prx~er ~ vltr~ dlth~ms
colleétiure figniticauonem, cum ln fidelcon11Ulffis
111entet11 mag.is quàtn verba attendJo111US, v~lgata 1.
cùm virum, C, de fidciconl111if[ Contra) fiha:: loanBis à patrllO hxredes in{Htutx,&amp; ab allO in ~ola condidone p0GtX , lünitari Cupradiéb. ex on~nlunl (ententia dicebanr, qU3.ndo Cuperd\: pra:dl1eda perfona, qux ex verilinlili tncnte tefiatoris excllld~t
fubititutum, hoc enim ca[u repellendus dl: fubihtutus, tum in pupillari, tùnl in fideicommHfaria) l.
fi is qui ducenta) §. fin. ff. de ~c~. club. ~bi: [cd prodiuius ef\: [ententi~uu tdl:atons lta elfe lnterpretandan\ , vt fiue filius Gue filia n:lti fucrint, extraneus
non admittatur. ~x ratio vt generalis ,ita genera-.
liter in Oluni [ubfiitutione adn1ittcnda eH:,lic2t quidan1 magis lllbtiliter quàl11 verè aut (citè ad vu) garenl arétent. In prolnptu cauCa dl, naIn lùper1litis fauore intclligitur [ubfi:itutio faéra)- vltimo
tantùlu ,1. qui duos) vbi glo{[1., de vulgo 1. codidl~
lis) vbi Bart. devCufr.legat. Notant noUri cOlnmu~
niter in d.l. penult. &amp; 1. fi. pater iU1pubcrcs, if. de·
vulgo id eft:, licèt omnes gral\ati Lint, non tamen
, ~ intelligin1us )- per [e &amp; diuifiol grauati, vt diuerC1.
fint fidcicolnmi{fa : Ccd coniundinl &amp; {i111ul , vt
vnum de tota hçreditate eonfiituatur fideicommiC.
!i.llU;) .cuius dies non niG per nlortenl pofierioris,
108

1

&amp;;

omnibtt,

DE CI SIONE S.
.
&amp;. omnibus Gne liberiS'mortuis cedere dicat . ~09
.
li
d'
fc
ur. Ctlm k~
Clll111 vnum It) lUer 0 tempore cedcre n
fi.
·
.
fi.'
1
if
onpotcn
1C.. GlIta
qms HlpU atus, . de verb. ohligat 1 f' fi '
n.
l' .
, .Il V usrrU'-'lU S , . cum ln annos)- cunl dUJ.b. (cqq
d
' 1eg&lt;lt. ce d
E'
. q uan .
dles
. ~ l'go vldetur conditio r
b' d
rr.'
1"
Il
' 1 01111
0 eccucnnt,
a 10 lnte igi modo qUà111 con
.
C j ,
'ff'
M' . ,
uenlat nnelCOn11TIlllO.
- 1111111C gentiulu .• cÙln enl111
' penon:e
r
Î.
Il'' C
lUperllltlS
fauore l'vnunl intelligatur' ilCd elcolumlI_
.
.î
Î.
• îJ
lUlU) elUlueln 1110 letur dilationem Vt
.
, non nI'li1 po ftt
1l1ortem
OlunlUn1
. relOr
.
....dies veniat .• nec fier'l~otent
f
_utl0
, , CU111
l 'dluerh n011 flnt effeêl:us , ed vnus tan-.
tum,
c nr'.n . 1. r;t
cIl'la. Se Vero
. vu .gans
. '" exemplo ' d.::J.
hUlUS eOndlt10111S prxtendebant fili;e q ·d "dl
\î
'
UI qtU m1
mo
d. ~.
~
\ lta
. , pro
,[" a contra lentiat ' motus
.
cunl
ellque
adducebanl exemplUlll quod communlS
.
Il
nOlll'Oru.nl [~hola probauit , poll: Bald. in d. L
~e?u~t..ln ~l1nc. Na~l ft pritnus deceffiffet ubes
lcltC:hs ~lb:ns, P?fienor intra pubertatem tublHtu~us pnon.s por~lonenl vindièare non polfet rotel, extil:cntl~nl h,berorutn, qUO! przdilexilfe ~idt
tUt td'tator LU bLhtuto exu:aneo vel . "
.
cltenon. gradu
con.JJuéto.
Cafrrenf.
AIexand . C'
. dI
A
Olneu.s~ num. 2......
~n .: .. penulr. qui t;t111en om~~s portionem poilerions ,lnt.ra pubertatem lUortUl cuicumque [ubll:ituto adlUd~c~l1.t ~ etialuli prinlus pubes decelferit. Et
~~nle1J. .lIb.en 111 d. 1. penult. in éondltl0ne no~
tantpoGtt, nequedehiscogitauerattefrator libe
ros pup'll
' î. bl l '
,
~
1 anter lU lutuens: qllallto mag· . h
nofirafiJ·
"'l ' .
15 lU ac
l eele, qua fi la$ln conditioue poliras legiad pra:I.lti~nem proprix [obolis extr~ne~ ? d;
. eum allUS, 1. C1.11~ a~uti~.rni, Cod. de fideicomm.

jU,S

Dd

�FRANCISCI STE~HAN l
,
Cuius fauore fi dHiunéb. fint coruu~6l:a, .Id·geae. ln
. pnnClp.
. . C . de inititut. 1. li IS qUl
ra1Iter
. .ucenh'
\
fi' fi' d . b dubiJ'S quanto nu.g1s renne It
ta § n. IT" e re . ,
h d' 1
.,. ro arte falfa tota fJole" Gt, 1. li :rre 1 p uvt
Vlffi 'd P dft l'nfl:itut. ad fubCtituti excluGonem &amp;:
res .~ con 1.
Add
' ~ con[eruationem in de[cendente3 .
ebonorum
,. dh
ft'
9
ua: ddiderantur a noft1'15 a oc, vt uper ..

%.10

ft~~ ~rfon;1 pra:dileél::l. cenfeatur excluden~ fubfütutU~ fuperftitibus filiapus congruere. Pnmo) ~t

J.

,

'b' nec fufUciat quod lit de -tranfver[ahl
d
, .
Al
d
filt e 1 ens)
bus Ale}Cand. &amp; Socin. d. §. cum Ita.
exan. .
,. eon'( 38. Socin. conf. 97· lib. 4· Na:n prXfUlnpti~
7},
'~' , non habet locum ln
. cum acutllun11
, tranfverfahbus. Bart. in d. 1. generaliter, §. cum autem, 4·
u~{t. Alexander &amp; Socinus in d. 1. cu~ a~us 1.
1.. column. Secundo, vt fit de fU~ftltllt1~ aut
de[cendentibus inftitutorum : qua enlm rat1~ne
voluit te[tator fub[titutum excludere , t.crtlum
illorum filiunl non in[ütlltUm , aut [U?[ututum
exiftenteconditioncin eorUln perfolla qUlbus finlut
fubftituir, idem prz[unlÏtur ~oluHre e~iftente conditionein per[ona vnius tantum. Ter~lo ' . vt pdffit
&amp; velit [uccedere ei qui deceffit Gne h~ens. Baldus
lie Alexander in d. 1. penult. Craueta ln conf. 1 ~".
num. 30. ~x tria in filiab. concurrant; funt en~m
de defcendentibus teftatoris; pattuo ex te~an1el!~
to [u6.cedunt, Be. ab inte[tato fi nullum fectffet teftamentum; necnon &amp;~u?tde liberisloannis h~r~~
dis înfûtuti , &amp; in cOlldlt10ne po!it~ ~._ quod hee
8aldus de Gderare videatur con, 2. 7 '1. lib. 3. ad exdu~
fioncm filb[tituti, receptius tamen cft vt perpetuo.

1

D E Cl S ION E S.
'
2.1 l
excludant [ubûitutUln , fiue fint in conditione po{iex, Gue non, vt notat Tornidlus in d. §. cùm ita 2.&amp;
l1um. 144· Ripa ibidem, Baldum reprehendens:
nu. J 33· duéto exemplo pupillaris ,&amp; qu~ notantur
in d. penult. filix enin110cum patris a1fecut~) in
lnedlum ~dducere poterunt , qu~ pater li viueret
po{fet, c~n1 caden1 Gt per[ona cum patre, 1. hlla.li,
Cod. de tmpuh. At pater [uhftitutum pr~cluderet,
d. 1. penult. Non obftat §. curn ita: Claudia 6qUldem &amp;. neptis erat eiufdémque gradus, cuius
liberi primo mortui ab inteftato pan"uo [ucodfuri ~
nihil ergo mirum, li pr~ftet cau[a Claudiz r'qux
[upra hoc iud,iciUlll teftatoris habet pro [c. At ill110(cra fpecie ,qua! Claudiam adn1ittunt contra liberos
demortui, eadetn filiabus admiffis [ubftitutum ex...
dudunt&gt; qui Petro ab inteftatol1on tûcceffit. Cite ..
rioris fUJ,1t gradus qUà1u filij,quos Claudia excluGt.
quœ aliàS ex omnium [ententia Lberos tuortui non
excluG1fet. Nec obftat ratio ibi duéta ab abfurdo :
nec enin110cum habet cùm prafumitur teftatorelll
l10lle ,ad1uitti [ubftitutum ad partem ~ltero dece ..
dente, gloffa in l. qui hominem, if. de (oIut. vt
~un1 fuper~ft perfona r.ra=dileéta ex~ludens verHinlihter CUbftltutUlU ,d. . penule. Vbl po[ttemus intra.
pubertaten1 dece~erat, [uper[tite primo qui pr~di­
leél:us erat, [UbftltutO. In hac vero fpecie pro filiabus à Petro inftitutis contra [ubftitutum, ego addu.
cebam tingulare rdi)on[um Baldi 2. 71. lib. 3. Inl1:a.
bant vero muiti ex Dominis , filias non polfe elfe in
hac [pecie prxdileél:as, fratd teltatoris (ub!l:ituto)
aut eius liberi~ quos proprijs filiabus Pfa:tulerat. Er.
b d j,

�-- FRANCISC! STEPHANI
1.1Z,
d
{li'b
.CTO lnutto magis neptiblls ,arg. 1.. e acce 10nl us,
ft-.de diuer( &amp; temporal. prx[cnpt. quos orr~ne~l
r.
..
habere voluit , vtroJue Gne hbens
.
liUbltantlam.
mortuO, dat6que neptes poffe exc udere ftlbftltu..
patris)
non patrUl, Intum, l'd quod ad nortione·m
[
.
telligendum cen[ebant, arg. eoru~ quç notat ~o- dn. in d. §. cum ita: &amp; Cumanus ln d.l. pen~lt1~.
eum ceffet in tran[ver[alibus ratio 1. cum acutlf!imt, .
Cod. de fideicollltni(f. Filias prçtereà IOlnnlS ex
non iu,e repellebant; nec enim vi tran!i~~ffionis
2.9 admitti po{fun't)cum fideic.oml11ifTUln condlt1onal~,
ne in de[cendentes tran[mlttatur ; glofTa COffimunlter recepta, in 1. 1. C. de his qui ante apert. tab ..{ic.uti necqmelibet alia [ubfiitutio, qux v,t per[onah~,lta
30 per[onam non egreditur, l.G vt pl~nb~s, .de [UlS &amp;
legit. hxredibus : nec iuuatur lna~l1na Ittn~ accre[cendi, vt in 1. qui patri, de acqulr. h:;eredlt. ql1am
no{l:ti communiter ad pupillaretn eoarél:ant, ~u?
pupillus te{l:atus de&lt;iedat ) ita vt mu~ua .fiat lUl1S
accre[cendi &amp; [ubfi:itutionis commUlllcatlo, CUlU
&amp;agnita portio accre[cat vi [ubfiitutionis., eaque vi
iuris accre[cendi tran[nlÎttatur. Minus rat10ne conditionis adtuittuntur fili(e ) cum conditio non die.
1
3 ponat) 1. ft quis fub conditione, ff. {i quis on1iffa
cauf. 1. ex faéto 2.. ff. de hxred. infritucnd. gloŒ. in
J ..Lucius, de hxred. infritucnd. repr~[entatione
multo minus il1uari poterunt , CUlU ha:c in fidei'3%. ç&lt;?nlmiffis ceffet. Bald. in 1. cum ita, ~. i~ fideico~l1"
miffo) vbi CU111an. de legato 2.. In..îX1111C li 110n1me
proprio quis fubfiituatur. Dec.con. 1. vbi Molin. &amp;,
ad Alexand. COll. 2.6. nu. 1 3. vol 3. Addebant pro
f

D E CI S ION E S.
2.
~ubftit\11to refponf. . Bal~i 4- 35· lib. 3. vbi re[pon~i~
llber~s prxdefunéb patns [ubfritutum in portione
patrUl.non excludere. Idem in d.l. penultim. nu. , .
Ego dlceban1 ex Inodo reliéh n'on elfe metiendan1
prxdileét~o~em) ex [ententia noitronun, qui libe- 33
r~s pubens ln d.l. 'p~n. ~ ~ui extarel1t, tefiatori prxdl1eétos cenfent,h,etnlhll penitus habeatur ab auo
(ubfritutus totunl confequatur vtroque decedente:
Idé~que ferè omnes adlnittunt, dùn1 Claudiam) Ci
neptl.s non c{fet_, aut remotioris gradus liberorum
demortui patris exiltentia, à portione pattui repelIunr. Ergo nepotes non[unt pr(e~ileéti, etiam cùnl
de portione patrui non patris agit ur ) vt docet Ale- 34
xander aduer[us FulgoGUln in d.l. penult. h(ec adc.tensrro l'atione Socin. in d.S. cùril ita, nu. 2.2.. Bald.
in d.. penult. Nam teltator [ubfiituens extraneum
U?eris, CUln adieaione nominis colleél:iui, cogitaU~t [uam pofieritatem extraneo prxferre, cùm ornn1S tel1:ator pr(e[Ulllatur p.Iuldens, &amp; prudentis hz
tint partes, al'g. d.1. generalitet , §. fin. &amp; 1. tale pa- 35
éèum. ~o fit vt eiu{dem Baldi fupr;tdiétull11ocum
nu. 9· lnterpretetur ftlbl1:ituco filio aut aIio eiufdetn
gradus, cuius [unt liberi denlortui hlij, vt ex allegato per eUln §. eum ita)conieél:~ban1) cùm re[pollfa nol1:rorum alioqui dubia ex allegatis locis intetpretatiouem accipiant. Eâque vtitur difiinél:ione in
ratiolle de qua [uprà, nu. 2.. quo fit vt tîlsà FuIgofius hac in fpecie conieé1:uram d. 1. CUlU acutiŒmi,
ceffare dicat, cum de .portione patrui contenditur :
~unl enün 61ijs [ubCtituitur Gnlul, ft ambo) li 0111nes Glleliberis decdferint l fauore nepotis ex alter\) .
D d ;

�~I4
,

FRANCISCI STEPI-lAN~
.
filiorUln ) loeum habct deciGo 1. eum a~Ut1fliml)
quamnis de hçreditate ra.tris ~gatur,~u,0.nl~m ex exrelfo inferri poteCt talis 'ÇOn!eél:uf,a Inltlo l,nf~eéto,
't t lis non roŒe lieri illatlo , Ga fratre 111elperet
i~~frit:tÏo; nec enim pote[e illtelligi faéta fubftitutio in defeaum linex tran[ver[alis , qua: non detleerêt etÏaln nlortuo frarre Gne liberis ) vt docet T orniellus in d. §. emu ita, nu. Il.S. Rip. ibid. nu. Il,S.
Addeba.rn &amp;, aliam infttalltiam vt id eonuillccrem,
ex modo teliéti prxdileéti0nelll non elfe metiendanl. Fingamus filios in rebus eertis in(titu:os,u[~ue
Gmul da.tUUl [ubfiitutUnl extraneum vnluerfahter
inftitutum , li omnes , Galnbo deedrerint intra p\1~
bertatenl, veiGne liberis : altero enim defun&amp;o fuper[tes frater exdudit fuhftitutum, vt receptius eft
contra Angel. con. %.01. fi Aretino credanlQs in 1.
quidanl teframento ,de vulgo Ripa in d, §. curn ita,
nu. 11. 5. T orniell. qui tamen vniuer[a hxrediu.te
hone[tatus eft, fuperftes frater portiuncula. Ab excluGone vero filiarum,neptium excluGoncln inferri
non polfe, fupd, fatfupérque euicinlus, ulinu[que
priua~onern portionis patrui, adrnHfo (ubftituto,
curn e~detnfernperfubGt eonieétura&amp; prç[unlptio
p~çlationis propriç fobohs,extraneo in patria in qua.
rtatutum viget efcludens 6lia~ ~ç ratio prçlationis balis eft &amp; fundanlentulh eornmunis opi..
oionis , liberos dernortui admitte~tis contra extraneum fubrütututn ,aut rCll1otiori gradu coniunétum.Mantic.deconieét. vlt.vol.lib.l I.tit. t s.nu. 19'
Corn. con. 176. nu. Il. CUln fequel\t. vol. 3. Socin.
iunior in l'cpet. -dt §. çum iti, l'lU. St. •.v[que ad nU.

t

DECI SIONES.
S·1. Cum igitur eadeln fu~ftitutio &amp; prç[umpta 2. .1 5
tas prçlationis propri~ [obolis, etiam excluGs l~;;
fihabus. Torn. d. ~. eum ita , nu. %. 59. vere quid dlcendunl, eur non Idem fcatui debeat iJ' [dem ab h
,
1 r.
0 - 36
mIne e~c uus ) non videQ ~ eum eadem prç[umatur
teftatons voluntas quç legls , l. conficiUlltur d '
..l.: 'Il' Vnd fi
l
' e lUr.
~OU'lC.l " , ,e tvtBa d. mi~us vert pro [uhCtituto
",duetfus
pr~defunéh refiponderit d ~
'fi hbetos
r..
.
, • con.
4- 35· Ir lU telta~or~s.iudicio refragante, vt ipfe fatc:ur"quo maX1me ln fideicommiffis negleéta propneta~e verborum attendimus, d. §. CUln ita) &amp;: 1.
CUnl ,V1!Um ) Cod. de fideiconll11i1f. His vero qu~
~dducehantur ad exclulionem neptium ex non iure
Ita occurrebam;fat elfe fi neptes [ubftitutum exdudant, ne patrui tabulas im pugnet;, quibus Vt inftitutç p.a,tfuam h~reditatem redè vindicabant"ceffan_
te ·~delco~miffi conditione, Bald. d. con. %.%. I.licèt
a.dtllud ,d1cipolIit" n9fl elfe curandUln de iure nept1~m ~ eum earum exHl:entia ius onlne tollatur fub{htun, arg.l.,Paulus, §',fin. quib. modo pigno vel
hypoth. folultur. Curn 19itur in his elucidandis toti
~uda{felnus , tandem l'roprértoris reform~ta fenten~la, qu~ [ecunduln neptes erat: CUl vnus a{feifonllll
D. Io[ephus Mazarga!tudiorunl meorum eome's
quoad ~etriportionen1 intereefferat, pro Iubaitut~ prOnuntlatum eft ) vt ilIi cOlnn1itfa lubfl:itutione
-:p-ortlo Petn reffitueretur , deduéHs deducendis &amp;
lmf)
. ,~mput~n.d'15 ; parumque
r
'
37
, ,utau5
abfuit quin
~lu1fx fuenne opln1ones, Interim peritiores viderUit, %.6. April. 1583. Referente D. Ludouico
Chaine, in Attell:ationum Claffe..

a

1

�2.16

ad nepte mcam peruellire volo.Defunao altero Cuperfiite
ADDITIO.

, 1la C longa concertationc quidql1am
On puco In
.
, elfe
P
uod vrge~tmagisconieél:ura illa pietatls q~z ~ a·
q,
' mantiffimo primo euu 19ata cft 10 1Ila 1.
pilliano PICC~lSda
d't~'" demonIl:, cui tantùm .faUlt
,
auUS, II, e COll 1 • lX.
,
,
'
l ' ..
cu~ ianus nofi:er, Vt éam altiùs exaudlent) In ',C.Ul.~
Iu[b~ l ' C de fideicommiif. Lal1dat enim Papml'Hll '
acut
! (jlm 'r. ·
cu' m illam tadtz conditionis eonicd:u·
l loe re
p011l11ln )
t1..
l'
m hac ratione eonfirmat, ne videatur tenator a l~l1lS
é~eceCsiones' Cua: anteponere.Sed Papinianus de ea etlam
fpede loeut~s dl: , in qua propriè iUa ratio locUlrt nO~l h~~
bec, ,&amp; de qua etiam magls dubitari poterat : nempe v 1
&amp; ipCe fideieommilfarius erat hxres , neqll~ extra.neus,
Ced filius erac. Cereè conieél:ura v~lunt~tls ex, pletaee
tùm uoql1e [l1ffidt ad conditionem llltel,hgendam, [:d
&amp; al~e Pandeé\:arum cditioncm i.ter,l1m Il1ud laudamr,
&amp;: aleera eonCHtl1tÏone eOllnrmaUlt, 111 1. 6~ §. 1. Cod',de
inftitut &amp; (ubllir. hae ip[a ratione , quod non vet~~­
mile fit patrern , fi de nepotibus eogitaff~t, ta lem volutfle
facere Cubftitutiollem: quod &amp; in~hac hte poterat ~~11~:"
derari. Porto quantumllis pi~ ~t c?nied:ura Pap,lOlal11,
l1cpotes in fuperiod Cpccie eXClplent1S, tame~ reftr.lllgend~ vidctur ad illnd tideieommilforum genus, 111 q~l1bus ~~
Cola voluntJ.te qllzritur. &amp; libera~is int:rpreca~lo, facile
admittitur. Sanè frequens efi: hxc ln fidelcommlCsls conditio fi fine liberis moriaris : propterdlque ~c olim de
ca fre~ue11S fuit qu:dt,io, &amp;. Papinianus (xpè conCultlùs
reCpondit:lta, inquit, fideicommilfo dato volo ~ece~as ft
fineliberis deeedas. Condido defecit vel vno fiho tehao,
- 1. 101. §. pater, de condit. &amp; demolillr. E~de~ eOlli~d:ura
pietatis mouit P~pinianum in d, §. Cl1~ lta I? fidelcomrnHfo, his verbis a ccftatoreexprelfo: FIdel fihorum meorum committo. vt fi quis eorum fine liberis prior diem
[uum ohierie ) partcrn Cuam fratri refiicuat: quod fi vcerque finelibcris diem fuumobierit, omnem hzredicatem
adaeprClll

N

ii,.

DE CISrONES.

FRANCIseI STEPHANI

lilio nouiffimo fine liberis. neptis, in quit Papinianus, prima quidem facie propter conditionis verba 11011 admittt
videbatur. Sed cùm in fideicommiŒs voluntatem lpeé\:a.
ri cOl1uenÎat) abCurdum elfe refpondi , ce1Tante prima
[ubfritutionc partis petitionem l1epti dCl1egari, quam to.
taIU . habere volu~t auus , fi 110t1iffi~us fratris quoque
pornonem Cu (cep 11Tet, H:rc profeLto conieél:ura voIuntatis mouit Papiniamlm ) &amp; eum pietate paterna, vt huic
nepti daret alterius, hoc cil nouiiIimi filiJ fine liberis
mortui portionem, vc Iu:c habeat quantum ex aIrero
Elio nepos fuperfies ha ber, Fatceur in propofita Cuperiori
fpecie verborum proprietatem aliud fignificare,fed fignincationem voluntatis ex cadta piet~te repetitam portionem habere. Icaque hze verba ( ft vterql1c) quodammodo accepit pro ,ft aIter ,id eIl:, /i poIl:erior /ine liberis
decdIilfet : quod valdè mirandum in his neptibus non
fuilfe iudicacum ) Vt in Claudia illa Papinianus noIl:er
refpondit.
F. Fort jus 1 C.

DECISIO XL.
An fùccejfor Equitis Melitenfis 'teneatur ftare !OCt4tioni pr.ebend.e antece!fori aJJignat~ in modicum

tem/us ab eodem contra[flC.
Synop/is XL. Decifionis.

Suça~r Com1'fte~dtt Mdi- ';
unfis mfrllt non ture trllnf I
, mifiioniJ, fld prittn.tioniJ.
2. Succejfor in /OCII1» n.lttriNs
'lui p/enll1» iNS non hll/;tl 4
- nln tenuNr conftrmllre
.flftiont. "nlueJ!DriJ.
1

/6./

1 •

,

SltcceJlor ~n /;tnefici~ non tjl
nu1fn.rtIlS fluceJ!or , qui~
nul/Nm iNS

hn.!Ju 4/1'4"(-

çeffire.
ProcurA/or 1fJlenaleif.tÎJ ji_
Jt11lllJjlringit J nQI1 fin""
ill JN"i~.
Eo

�FRANCIsel STEPHANI

2.IS

~.

oIent Equites Melite~(c~ Crucig~ri, ~ui
~._. ~ . tutandxreIigionis Chn{ban~ gratta, cunl
~~ Turds 6l Mahometanis aŒdua beUa ge..
ra~t, prxceptorijs [eu ~rxb~~dis q ua-s .conl.n~end~s
vocant, honeltari. Cunl 19ltur ex h1S qUldalll 111
trientaium fuatn loaalfet per procuratorem., cœpi[(ecque procurator fucce{f~ris ~onduétor elfe: fta~hn
0ft prinlum faél~ Iocatlonls. annUln ) quo d1cnl:
funaus erat Iocator primus, pofl:ulatus eft [uc~ef­
[or vt (taret loc~tioni per antecefforenl' faétx, cum,
videatur [ucce(for n~ce(farius ) quenl, {tare deberocolono communiter receptum dt) poft glotfalll hL
1. diuortio, in verb. terria portio, ibi) ahj quia mulier grauacur in c010no) fE folut. m'Jtri.vbi.Bald.Jtn-.
mo\.&amp; Ia[on. Excnlplo igitur mu1ieris) quz penGonem [oluto lnatrimonio pro portione. teluporis.
prx!lat.,ita m-erced'e m ab.hçredïbus antecdlhris pri-.
ma: locationis [ucce{[àr con[cqueJ:Uf. Augebat dubium. ius [ecundo. conduétori [uperuenien~, qui
prxbendam. à [ucce[ore condux~r~t· , pr~ln6que
condutbori locauerat, fidem. li~npliclter afrnngclls :
pereu enim.{l.are videbatur quonlinùs prinlus con ..
düétor vteretur frllcretllrque re conduéta argJ.cùnl;
vire f[ de v[ucap. l.G.in enlptione, §. item li emptol,
de contrah. empt.l. rem· alienanl.;-de pignorat. aét..
-Contrà [ucce[or il:al'e non debere colonodicebat ,.
Innocent. in.cap. fin. ne prxlati vices ruas, vbi Pa-nonpit. Baldus in t emptorel1l. Cod.locJ.t. pleniùs:
in 1. iub~11Us 1.. C, de [acro[anét. EccL Cùm eniIR'
pr:tbend:lrius feubeneficiarius ~quiparetur vfufr.u-~uafio
. , glo(f. in cap.. pr~[~nti ~ d~ off. ordinar. lib.
,

r

J

DE
C ISIONES •
.
,.
2. I 9
~ ,l1otat~lr piene ln cap. fin. e pccul. derieor. v[ufruétuanus non t~netur fiare c010no,l. arbores,§ . 1.
if. de v[ufr. licut! nec quis alius colono 'Yiilfruétuafij , 1. il quis. do.m,un1 , §. hic fubiungi poteil, de 10.4
·cat. ~~ pOCl~nlUln quod fucceffor noacr non vi
tran{~nX{Iio~l1S f~d priuationis prxbendam intrat , d. 1
§. hlC [ublungl. Addebat aéHoneln ex conduéto
per(~nalem elfe., cùm antccdror proprio 10cauerit
non11nc: &amp; prolnde [ucce{foreln [equi non debere
1. fi~. C&lt;:&gt;d. de hxredit. aâionib.l. 1. §. fi hxres,ff.
Treodhan.l. fin.• ft: de contrah.
emnt
red &amp; l'ecep• ,
.1 • 11
tum ~fl: eU~l qUI fuccedlt ln locum alterius, qui p1e- %.
num lU~ non habet , non teneri confirmare locatio~
~e!n [ul.antecdforis. At bendiciarius notter eft hu..
l~{modi .. Nam &amp;. quidam v{uario:J aH; v[ftfruél:uano a=qll1parant ) d. c. nnali :J de pecut. dericor.
N on dl: verum J nccdI:lrium dfe [ucceiforem {cd }
~oluntariunl ,quinullum ius habet àdecdfore: [ed
.a conferen.te ex .na~ura ?rdinis , vique priuationis
a.ntecdro~s , CUlUS Intentus generatio eft (uccdfons) c~p. dtl,céto de prxbend. Minu{quc dici potc~, lUS ahquod fuperueniife {ecundo condudori
qUl proprio non1ine conduxerat à fuccetfore. Q,yia
procura~or locauerat prinli beneficiarij nomine,
generah non obLl:antc oblio-atione cui fe obfi"
b'
nnxerat , cum procurator in dubio mandantis 6.denl non propriam aftringere cenfetur, 1. poLl: mor- 4
tenl, §. fin. 1. nn. ~and.ex fatt. tut. H~c autem in
prxbendario aut bendidario adn1inifl:rationcln
:on ~a~ente ,.l~cu~ hahent, alioqui (uccdror be...
efiClanj admlnifiratlonem habcntis, putà) pra:lati,
.

4

ad

;J

Ee

•

%,.

�DECISIONES

FRANCIseI STEPHANI
reétoris, aut curati, locationi per eU.ll1 f:tétx !l:~re t~­
nebitur, fi modoEccleGxvel dignltatlS nOrUll1eln
eiu[que vulitaten110cluerit, ~~p. 1. de [olut. LO~l, l' d fi non ad EccleGx vtlhtatel11,cap. 2.. de pre%.2.0

l'
~ 1
ge a lU 1
•
2... de rel'. pernlutat. ve 110rnlne propno 0caLcap.
.
. r
. . 'd
' t c"p
venlens
ClLIen,
,.
. , de tlanlaét. nec enl1111n. 1.
rempus p,roflteri poteit locat~r '. quo ceff~t adnl1nl ...
ftratio ;) l.eum qui. ad fin .. de lUn[d.ol~lll. Iuet Innocent. in cap~ qn~reLun, ne pr~l~t. VI~es ruas ..Ro luan. in 1. filiofatuilias. §. {i VIl' 111 qUlnqllennmlTI,
nUlU.2. 3. cum [equcnt. [olut. 111,tt1'. Sed dL~bitabatur
num f..11tern his caGbus hxres ant..:cdrons 111aneat
obligatus propter conduél:ionis natu.r~ll;l, qux enlptioni &amp; vcnditioni pro~ima dl:. Sed CUlU cafuln~
morte lU locatoris prxUldere poffit heres, de CUtéHone non tenebitur, [ed ad exonerationem mer- .
ce dis tantùnl, d. §. hîc fubiungi. Ergo iècundun1
fuccefforenlcontra condllâorenl prinlum,pronuntiatum dl: in Attefl:atiollum Decuria, referente D.
. Franci[co à Forefia 7. Maij 15 8 3.EditUll1 fLlerat Gnlile iudkiurp anno 1577.2.0. Oa.obris.
eA D DIT l O.
Mnes in illo §.fi vir 111 quinquennium,1.1i filiofamlL
hac de qua:ftione tentant aliquid. Colonus ille ab
vxore expulfus fllerat l udicis fententia. Non tamen fimphciter verum cft, quod omnes penè veteres hîcnotant,
vxorem cogi ftare locationi quinquennali à mariro fa6tx:
fed tune demum fi marito pr:dtet omne damnum, qua
cafu maritlls colono agence ex conduéto, darnnacus fuerit. In annali locatione fortè aliud effe , Duarenus jbi
ait, vhi edam qu~rit, an locationi faélz ·à bcmefÏciario.

O

fucce{for, à tutorct pupillus) à velldic0rc ,etiam fifco"

'd·

.Ir.

rr'

2.2. 1

emptor, a cre Icore mInUS in poueffiollem rei feruandz
cauf
necelfe habear : [cd de hac quœftiolle ego
., ar. frare
'
F. Fortim 1 C.
a1las lupra.

DECISIO
•

-

XLI.

Mulieri q~te conJlante matrimon:o m.l' ÙO labente [4cu/tatrbus, do~em repetit, o/Jerri à pofleriori credltore nùm dos pofsù.
Synopfis XL 1. Decifionis.

Mulier hR6ens.RftionemRd_1
~erfos pller/cres pro ~on-J;
J erttanda aote ,P.ouJl .ettaml
pen~ente nMtrt7~O~to.
4
1. Mu/ur tRntum turls ha6etl
Ad dctem r~pete~dam dU- r
YiJnte matrtmonto ,Ji miJri.. {
tllS Labatut: f4-cUltlJtibU. S
'lltantlm. habet [olilto
l

1

'l

,..---

mRtrimonz~.
Mnritus pectmill-1JJ folumào
li6eratltr.
Mltlier pote}! marito é.Jan
foluendo retinere dOUm.
o6/Rlio dotis [pes eft alienationis propter periculum
non fo/uendo ~ quod pote}
tmergere.

Vlier nlarito Iabente facultatibus miffa efi in fundi polfeŒonenl do.tis C011(eruandér cau{à, iuxta L fi confiante"
if. fol ut. matI'. &amp; 1. vbi adhuc, C. de
i~. dot. pofieri.Gf creditor vi nOlninis
e~ndem f~ndum capitin pignus. MulierinterpellaUlt execUtlOnen1 ~ nam fi aéHonem halxt aduer[us
p~fl:eriorcs crcditores ad dotis con{eruationem J
e~laln confiante matrinl0nio : quanto rnagis excep... ].
tlOn:m? d. 1. vbi adhuc, in prima parte interce.dent! lnulieri &amp; moranti executiones ofFert dote11:1
cre~itor ad pignoris confinnationem, L 1. C. d.e
potlor.. !. priOI) eQd.l. r ~ Cod. fi antiquior cred~

Eç 3

�DECISIONES

FRANCIseI STEPHANI
reétoris, aut curati, locationi per eU.ll1 f:tétx !l:~re t~­
nebitur, fi modoEccleGxvel dignltatlS nOrUll1eln
eiu[que vulitaten110cluerit, ~~p. 1. de [olut. LO~l, l' d fi non ad EccleGx vtlhtatel11,cap. 2.. de pre%.2.0

l'
~ 1
ge a lU 1
•
2... de rel'. pernlutat. ve 110rnlne propno 0caLcap.
.
. r
. . 'd
' t c"p
venlens
ClLIen,
,.
. , de tlanlaét. nec enl1111n. 1.
rempus p,roflteri poteit locat~r '. quo ceff~t adnl1nl ...
ftratio ;) l.eum qui. ad fin .. de lUn[d.ol~lll. Iuet Innocent. in cap~ qn~reLun, ne pr~l~t. VI~es ruas ..Ro luan. in 1. filiofatuilias. §. {i VIl' 111 qUlnqllennmlTI,
nUlU.2. 3. cum [equcnt. [olut. 111,tt1'. Sed dL~bitabatur
num f..11tern his caGbus hxres ant..:cdrons 111aneat
obligatus propter conduél:ionis natu.r~ll;l, qux enlptioni &amp; vcnditioni pro~ima dl:. Sed CUlU cafuln~
morte lU locatoris prxUldere poffit heres, de CUtéHone non tenebitur, [ed ad exonerationem mer- .
ce dis tantùnl, d. §. hîc fubiungi. Ergo iècundun1
fuccefforenlcontra condllâorenl prinlum,pronuntiatum dl: in Attefl:atiollum Decuria, referente D.
. Franci[co à Forefia 7. Maij 15 8 3.EditUll1 fLlerat Gnlile iudkiurp anno 1577.2.0. Oa.obris.
eA D DIT l O.
Mnes in illo §.fi vir 111 quinquennium,1.1i filiofamlL
hac de qua:ftione tentant aliquid. Colonus ille ab
vxore expulfus fllerat l udicis fententia. Non tamen fimphciter verum cft, quod omnes penè veteres hîcnotant,
vxorem cogi ftare locationi quinquennali à mariro fa6tx:
fed tune demum fi marito pr:dtet omne damnum, qua
cafu maritlls colono agence ex conduéto, darnnacus fuerit. In annali locatione fortè aliud effe , Duarenus jbi
ait, vhi edam qu~rit, an locationi faélz ·à bcmefÏciario.

O

fucce{for, à tutorct pupillus) à velldic0rc ,etiam fifco"

'd·

.Ir.

rr'

2.2. 1

emptor, a cre Icore mInUS in poueffiollem rei feruandz
cauf
necelfe habear : [cd de hac quœftiolle ego
., ar. frare
'
F. Fortim 1 C.
a1las lupra.

DECISIO
•

-

XLI.

Mulieri q~te conJlante matrimon:o m.l' ÙO labente [4cu/tatrbus, do~em repetit, o/Jerri à pofleriori credltore nùm dos pofsù.
Synopfis XL 1. Decifionis.

Mulier hR6ens.RftionemRd_1
~erfos pller/cres pro ~on-J;
J erttanda aote ,P.ouJl .ettaml
pen~ente nMtrt7~O~to.
4
1. Mu/ur tRntum turls ha6etl
Ad dctem r~pete~dam dU- r
YiJnte matrtmonto ,Ji miJri.. {
tllS Labatut: f4-cUltlJtibU. S
'lltantlm. habet [olilto
l

1

'l

,..---

mRtrimonz~.
Mnritus pectmill-1JJ folumào
li6eratltr.
Mltlier pote}! marito é.Jan
foluendo retinere dOUm.
o6/Rlio dotis [pes eft alienationis propter periculum
non fo/uendo ~ quod pote}
tmergere.

Vlier nlarito Iabente facultatibus miffa efi in fundi polfeŒonenl do.tis C011(eruandér cau{à, iuxta L fi confiante"
if. fol ut. matI'. &amp; 1. vbi adhuc, C. de
i~. dot. pofieri.Gf creditor vi nOlninis
e~ndem f~ndum capitin pignus. MulierinterpellaUlt execUtlOnen1 ~ nam fi aéHonem halxt aduer[us
p~fl:eriorcs crcditores ad dotis con{eruationem J
e~laln confiante matrinl0nio : quanto rnagis excep... ].
tlOn:m? d. 1. vbi adhuc, in prima parte interce.dent! lnulieri &amp; moranti executiones ofFert dote11:1
cre~itor ad pignoris confinnationem, L 1. C. d.e
potlor.. !. priOI) eQd.l. r ~ Cod. fi antiquior cred~

Eç 3

�"

FRAN C ISeI S T EP~A~I
in cauia doris dt 1. cpm tibi, C., qUl pO~10r.

2.2.1.

&amp;

qu~

licèt [oluto matrimonio 10quatur,~dem,et1,am cond' dUIn dl: cum non mInus luns habe~
anl~e dlC~annte matrilllonio , li maritus facultatibus
l. nlU 1er Ul
d
r. . 1 b·ltur· ad dotenl conCequendam,atque co em
i.UIS
Cl ,
"
, . '
[oluco, d. l. vbi adhuc. Prxte.rea m;;l~sl pecun1a~
{oluendo hberltur , 1. {ed &amp; Ideo , II. l~. uto Inatrl3
:0 Ervo
&amp; creditor [ecundus, qUllus habet &amp;
n10n1.
b
.
t'C
•
•
caUL1.nl àmarito, arg. 1. Inuher! n. q~l ~0:10r. quo
duétus Baldus huic opillioni {e lub[cnblt , ln Auth.
quod locunl, c. de collat. ~em (equuntur Ang.
Cafl:renf. Imlnol. in 1. fi confiante, ff. [olut. ~atr.
hanc (ententiam veriorcm pron.tentur. Contra mu4 -lieroblationi locum non dfe con~endeb~t, pro qua
videtur textus, in 1. vbi adhuc, vbl retentlonem hac
noftra fpecie dat nlulieri aduer{us creditores agentes) quos connat non nHi. obiata ~ote poffe agere, d.
1. 1.• &amp; 1. fin. C· fi antiqUlor credltor, lx. pa~lo p~{l:.
lta ta'menvte:tdeln nluliernullanlhabeathcenuam
rcs eâs alienandi. De rebus autem l0'luitur ad ?otis
confeluationen1 à muliere captis durante n1atnmOnio viuente n1arito,&amp; matrimonio inter eos conf\:itut~. At oblatione perueniretur ad alicnationem rei
S quam creditorin fe tr~nsferret, ar&amp;.l. fi pro fund~,
C. de tran[a8:. Addit ibidem Iuf\:inlanus, [ed fruéhbus eorum ad [ufielltationem d.m fui quàm lnariti,
filiorûnlque, fiquos habet, vtatur.eum igitur d~fi~..
nat~ unt h.-e res ad exhibitionem familix, muhens
fauore&amp;priuilegio, quoetiamindud:um ef\: vt agere poffit hypothecariâ , licèc perfonalis nondum
competat, hxc dotis ref\:itutio in dus neccnl retor-

n

,

.
DECI.SION~S.
1.2.3
quen non debet,admllfa oblatl0ne.&gt;qu~ aut intem_
pdHuè aut prxmaturè faéb. ( nondum enim venit
die.'; dotis rcfritnendx ) repetenda venit, in eamque
l'en1 videtur textus,in d.l.cmu tibi, arguendo à contrario [enCu ROlua. in d.l. fi confiante, nu. 39. fi dié1:x res ill dotetn capt~ coni1:ante n1atrimonio educationi &amp; exhibitioni 111ulieris de!l:inat~ {unt.&gt; d. L
vbi adhuc, longè erit vtiliu5 Inulicri, fi admiifo ad
oblati?nem creditore'apud argentarium dcponatul'
pccunla, 1. fi [oluturus , CUillS fruttl1s longè vberiores erunt frllél:ibus [oli : nam {en1iffes aut beffes v[ura:s conCequetur , cùm· fundu3 etLl.1U fèracifIlmus
q,uintum'vix profe~at ~&lt;. prod1Jc.~t in ~entum, arg.
cap. per vefi:ras, ex.t. de donat.Intet Vlrum &amp; vxor.
Sed lo?gè' tutior erit dos mulicri ,. fi ièli Gt.&gt; quàln
pecunl~- aut rci mobilis, cuius facilior erit iaétura, fi
num.mu~.arius apud'queln depoftta dl: pecunia ql1~...
ftus gratta, vt pIcrique (oIent, iolv cedat. Q!!~ motus. Accurf. hac in fpecie petitionem mulieti
non cflè del~eg~nd'aln in d. 1. vbi adhuc , pr~textu
oblarx cautl0i11S ,ccn[et-, cui [e [ubijciebant noRri
comn1unite~ ob cautionis fragi1itatem, t qui au-tem, §. 1. fi. ad Trebellian. Non obfi:at quod exd ..
1. vbi adhuc .&gt; dïceba.mus ,repetitionem d·otis (oluto matritnonio &amp; con!l:.lnre .&gt; fi mJ.ritus decedat,.
fac~l~a~ibu&amp; ~quil)41.rari. Id·enirn concedimus qUOJ.d·
pctttlonen1'non 1uoad' cff ~éll 1m relHcutionIs, Ql1%'
[oInto-, In~lc-imonio fit; t, "c eC.;.111 cafu ft:.plc.'{ illa:
lil11itata dt repetiriQ.in Cl l[a:n alin1~ntùru~1: Bart.
in d.l. fi conf1:ante, nUffi. 8&amp;. B.!ld'ls NI.:meI1us- il);
tr~aat._ de dotibus, in 7. p'ln~ p:'indrali, penult•.f:J.("

•

•

1

�FRA N CI sel STE P HAN 1
vIt. priuilegio. Nullo vero t~xtu pr~batur hac in
fpecie po{fe l11lritllln f~cumam o~crre pro dote
vxori etlm Ctt viro eïuique hxredlbus [oluto matrin10~1Ïo Gt con{llltUln, d.l. vbi adhuc, in fin. ca ~e
1.2-4

ratione dencgluit Bart ....cOlnpcn atlOnenl v!ro, ~u­
pradiél:o in IGco. Sed da:a &amp; n~n ~o~e~ffa .manto

oblatione deneganda ent poilenon ele.dl~on ex dotlS priuilcgio, quo magis ae n1agis lnuher~ do~ e~n­
{crl1etur, qUllll indotatan1 relnanerc relpubl. 111terdt, 1. generaliter, C. ad Vell. Ergo [ecundum
111ulicrem aduer{us creditoren1 po{t Cynum , Albe-

ric. in d. 1. cùm tibi, &amp; in d.l. vbi adhuc, 101nnen1 Andrxam , in additionib. ad Speculatorem,
(ub tit. de donat. inter vir. &amp; vxor. Bart. vbi [uprà,
Affiiél:um deciGone 199. Din. Socin. con. Il 1. volum. 3. ludicatmu eil I l . 1vIaij in Attefrationum
Decuria) Referente D. Ga{p. Seguiratlo, negleélis Baldo, AngeL Ca{tr. qui palinodiam canentes " in 1. 1. &amp; 2-. [oluto 111atrilnonio) Cyno [e
(ubfcripferun t.

DE CI SIONE S.
'Iuornodo prohetur inopia de qua euidcntiffimc'
1'l1.2, $
r . . ,
conuarc
oporte~, Ex ru more, Il plus expendat quam rerum Cumma
rependIt,
d
' 1. vIt, C. de cu rat. fur. fi pro ali)' s fidcl'u bcac.
S,pon e e,01m , noxa pr~fio eft. ~id fi mulier [dens mar~,t.llm libl haberc voluit inopcm , &amp; poffe dotem nihiloml11US repetere " ~ Bart. audiamus nu. 2. 3. in his eniin.
qux nocent , mInUS valent tacita quàm exprelfa' .,..
. d
d d'
. "-qu:.=
Ira orem e Ir, non cen[erl1r renuntiaffe bel1eficio in tuco reponcndi , Rip. in 1. ft conitant. ntun. 49. Refifiit
Ja[on ad 1. ~4· ff. ~oll1t. matrim.1. 5. C. de fponfalib. ibi,
fil parentes vel
muller cocrnouiffent
fibi debentl'mp utare}
,
,
:;"
e~mque opmlOnem Gallus pro bat ,2.. obCeruat. obferuatlOne 84.
F. For/iI:s le.
1

DECISIO XLII.

tAn Jitcc:ffo.r in beneficio p"o te/iquis DecÏmarum, &amp;
portlOnu congrute qute antecejfor debebat &gt;
pojJit conueniri?
Synopfis XLI I. Deciûoni~.
J

SHcuJ~r in 6~neftci~ Rn fttl f Por/if} &amp;ongru/e rt/elt 11 &lt;,ntl!.
o6n?x.tIIJ de61to Jiu AtJu-,6 Portif) pro R/jm(tishR6~t res

l'

eAD Dl TIO.

SPedale propter inopiam mariti ') Nouell. 97· cap. 6.

Aliàs dos cOl1itante matrimonio nonfolet repeti. Sed
q uid dote ita confiante matrimonio reperita, an fempet
pecuniafir dotalis? Bald. putat : qllod verum,neqUl! cnim
folutio dotiseit, fcd folafecllriras. SCdqllid fi focernon
fit folllCndo? habeme roulier illud priuilegium, vt mulier ::tgat durante matriroonio? habet enim locum in omni
promiQ'ore, Bart. in 1. fi confiant.nu. 2- f .~id{i fint duo
corrci dotis , fi Vl1US non fit folucndo? Puto vnius diuitias alterius illopiam fupplere: quod placuit Iafoni. Sed
quomodo

CtJl, orlS:
'l
,t;.
,
ln qlttl?
AjugnRfltr,06/iglJfAS.
lTre_'7 Edic111m D~(T!'S1J
1oblrg/etIO!erjm/emnone
d "
,
J'
Ô
1
.n· ô .1'0 ec/mu.
«ttltr.
8 R t-'t'rt
d
'
,
,
.
1&lt;, 'J UA
Ulm/erll1fJ
(XIi Portto ~ongrll/e Jmpojit/e rJl gfJtmt/~r Afo&amp;u/for(.
benefi&amp;to.
/9 riclJrius !(rpetHus qlli ftt)
4 Porlt~ congY/lA- !offifloreml &amp;,t qHo injlilHAtur. In
fiqwfur.
AdditiollC.

Bbas V. allis Sanax prxdia q'ua:dam fux
Abbanx certa merccde cuidanllocaue~at,quem pignoribus captis Vicarius culu[danl Prioratus dié1re Abbati.e pro re . .
Fil

•
•

�FRANCIscr STEPHAN l

&amp;. dccin11runl
liquis conO'rux portloms, nec nOl
b
2.2.6

,

•

1

ll'lxO:ord~cim:.1s foIllere compulit, quas..d,.!?e :.1t,
~
•
1
lIe conduétorenl Abbas ln lUS VQantecdfor., ~U{l1(Loluiire &amp; decimas &amp; pordoncnl
caret, eXClple Ja·1,cahat Abbas admHfurunl fe ql1i.~
congruam. R el" 1
dl'"
Î. lutul11 effet
&amp;. quod e )ltunl ~lat , a
d"m quo d 10
,
rr . b
fi'
die ~deptx po{fe!Ilonis, cùnl fu.cceuonll .ene Cl?
1 l'eli uationi ant~cdrods obnoxlUs non Gt . p~o hlS
.q lpla
. J: d'19111tl
. s obli''T"ta
n011 dt, [cd per[ona
b.
a;.'
ellnll
2.
Ulm non egreditur obligatlo , nec [uc~e 01cm ~n
qbenenClO
c' r",
C. ndi.
effcnt
leqUltur , (cd hxredcm "
', 111
.'
fin, de prxbend. extr. qui proculd~blo &amp; cot:~el11l1,
&amp;. ad horum [ollltionem compelh potd1. Glbashde
'r.
'b ..
q 39 . l1U.
8.
per'
1veteris, C.de contra
.&amp;
)enllOlll
.
c..
l.
.' Hl
fl'p•
niG .
anreceffor nullos 0111nlno
nucommitr.
.
t
étus percepi{fet. Idenl q. 62.. vd Gpcrceptos,ln :t11EdeG&lt;e conllcrtïffct , cap. ~. de folut1onlb.us"
t"tem
. . . v;..
~,. "-1
"""11 quibufdlm defidciu!f. vu &amp;
cap. peruenlt
.
Ci
antecdTor CÙ1TI viuit , quem ftü tC111pOnS onera 1
oua {int) ob fiuétus perceptos, pr:efi.1re deb.çre ~??­
l{liniclls rraditcap. f1n.§. pono) d,~ off. ordmant 111
6. Verius eninl efi quod Ca!henGs con. 3 3~L:o .. 1.
p-O l)ortione
ant llio oncre benehclO
In1l tr:.1 d1'd't
l ,
t
.
polito fmans bcnehcij non effe 0Pt~JgnC,tJ.tos, .
Gaius, ff. de annu.Ieg. vbi notatur; qU1l~qU1d ~onl.
contrà comminif(aturcon. 388. vt dotte CacC1;llupus in trldJ.t, de peniionib. qux!l:. 9. &amp; paulo poil:
qu:rO:. II. hanc decidit controue~{ianl pro fu~cd[o. .
, re aducr[us condu6torem. Contra conduélons cau~ fam iuuat , portionen1 congr~~m Ï1npo~tam ~cre
bcneficio 1 ~iura realia
beneficl) effe , prolnde elut:
.
&lt;

'.J

•

.L

•

DECISIONES.
'-17
denl qualemc~lnlque po{fd[orenl fcqui, cano fi qUi3
laïcus, vbi gloila, in verb.inde, 1 6. q. l.cap. cùm non ...
Gt in homine , de decÎln. ideoque Philippus Franc.
in cap. fin. §. pOtTo, per illunl textu , in verb. oneribus, il1diil:inétt tradidit [ucce[forenl bcneficij adfolutionem pen{ionis prxdctentx &amp; ab antecc{fore
debir:cconlpelli po{fe, rcrUln prophanarum exelnplo.) 1. InlPP' if de publican. (aluo aduer[us antece([orcln regrc{fu. &lt;,=uius [eneentianl prob~t Gig4s tra ..
éhttu de pen{ioUlb. q. 39. &amp; 44. Facit Roman. con.
73· in un. &amp; in cauCa colleétarunl refpond.Dec.con.'
2. 85· Ponionenl vero ius effe reaIe idem Gigas quo
65· Cafirenf. C?~ ..33 8 . nu. l' verf. prima quod poil:
mortenl. Muho 19ltur magls congru a portio cenfe- .
1"Î dcbctreali~ , qua: ex redicibw &amp; fruéhbus prxdio- 5
rum :.1ffignll1{olet, cap. 1. de pra:bend in 6. &amp; Clel11entina 1. de iure patronat. Vt in ipGs prxdijs, fi
non iÏnt alij quàm prérdiaIes prouentu! , gloff. in
d. Clçnlentina 1. in verh. in pœnam, vbi Ancharan. in cau{amque cadit cap. extirpandér.) §. final.
de pra:bend. quorum t:1uore iudicatum dt, ve rcs 6
quibus pentio pro alitnentis imponieur, alumnis
fint 'oppignerat~ , 1. 2..1. Lucius, ft de alün. legato
Cail:renf. con. 338.nl1ln. 4. &amp; con. 442.. De decinlis
vero extat gloŒ1 in cap. tua nobis , in verbo.) &amp; dominis) verf. tan1en Ecclefla) &amp; capieu!. pafroralis,
ext. de decinl. In eamque rClU exeat ediétun1 Principis) aétionem dans The{aurario aduer{us benc- 7
ficiarij [uccdforen1,etiam pro reliquis dccimaru an- 8
tec.e{foris; onera enün realia ab per{olui dcbent,
qUl.&amp;Uétus percipiunt) 1. hattenus) if. de viùfr. 1.
F f 1.

rus

•

\

1

�FRANCISCI STEPHANI
2.~xro, devfufruét.legat. C. chJ.ritatem, 12.. qu~fl::
q2. N ec 0 bll.,p
lÜ(i effellt de I)rJ!bend. Ibl
n,.lt Ca. •
,
d' 'b
'.
fi'
{[l'tuta quxdanl l,enGo de re Itl us
enun Uit con
de'
Prioratl1S &amp; C:tpituli [oluc:nda,' qux quoa
apl,' l' re'llis'
tul um dlClm
...., quold "Pnoratum vero,
d per[u,
Cafl.-1 CUlU co qll1 Pnoratus
mn'erat
nal1.5, qUla r; l k
'non
d
ade tUS po{feffionem ,vt Antoll1US e Blltno ,
P 15, &amp; Doaores Olnnes ibi r
fatelltLtr.
Caftr.
num.
·
h
diéèo c011fi!io 33 8 . llunl. 4. Nec le,q ~ltur; a:r~s
antecdroris) vt &amp;ip[e antece~or li VIUlt '. conuenl~
11. lb- conlpelli ad [olutlonetn rehquorum •
n• poteu,
U\.
•
El'
'
o [ucce(for non debet C011uenin. 1gere enlm.
g
cr
.. l' 1
t ft creditor aduer[us quenl expenn ve lt, on . .
~6;ue tutiùs [ucce{foren~ in bene~cio interpe,l...
bbit. Gigas-diéb. quxLhone 43. 1Ll fin. MInus
&amp;. illud infertur. Oppignerari 11011 p~(funt fru .. \
aus beneficij pro penflone ; ergo reahs non cft,
yt CafrrenGs fatetur in di~\ co~( 3 3~ .. nu. 4·
verGc. aut qucrritur an l'es. Llcet &amp; 11~ud dlCl pofIit,
fruéèus bene6cij pro congrua poruone., qua de
agitur , cùm vice alimelltOl'Uln ~t , opplg11erat~S
elfe, d. 1. 2.. ff. de aliment. &amp; clb. leg. Ergo pro
cotlduétore aduerfus Abbatetn dl: pronuntiatum,
reforn\ataque Cententia ) Referente D .. Spirit.
Peironeto ) ' 2.6. Maij 1583, in AtteftatlQ~um
Decuria.

DECIsrONES.

8

eADDITIO,

Vzrunt nonnunquam qui in foro ver[antur ,quales

Q fint hi Vicarij, quorum mentio fit in ha.cDecifione,
&amp;

à quibus confticui po1Tunt,

&amp; qllare ex huiu[modi heex ca Vlcarius is [u!tcnre.

nencijs portio [ubtrahitur, '\Tt
cur. Ad primum, ql1alesfunr hi Vicanj: ~i Epi[copi :lllthoritate &amp; canonica inftitmiol'lC de1cétus in parrochiali
Ecclefia confticuirur, dque certa ex annuis Ecclcfix prouentibus portio affignacur , t3.nquam !aboris &amp; operz
merces, cap. extirpandz, §. qui verô, dè prxben:l. Nec
potefi eu fine auél:oritateEpi[copi ab officio&amp; munere rcmouere refror,ql1i inbenef1.cio fuccedtt,cap.ad h~c,de off.
Vicar.necip[cEpi(cOpllS potefi ei &lt;ldminifirationé redimere,nifi iufiis &amp;dcbitis caufis condamllerur.Ad [ecundum,
diétum iam ab Epi[copo debere in!l:hli,&amp; in Ecclefia parrochiali, quoties beneficium aliql10d Parrochiale animarum curam habens alicui alceri Ecclefix vel ColleglO Ca"
nonicorllm ) vel (eminario clericorllm, ve1 cœnobio monachoru.m , vel alicui academix vcl hofpitali annexum
eft.Ad tertium,huicita infritllto Vicario dacur portia COl1grlla. vc alimentisipfitts deferuiat, &amp; vt commodè 1S gui
vices alteriu~ gerir, fuftentetur. Et meritô iura icri. confrituerllnr, vt is qui be.l1eficium babet annexum parrochiale .1itimmul1isac1ibcd, cura animarllIn) &amp; taleonus in
Vicarium transfèrtur. Hxc ex Azorio inlbtut. Mora ..
Hum part. .1.. lib. J... cap. (5
F. FortiNs 1 c.

?

�FRANCISCI STEPHANI

-_.._--_ --------_._---...

D E CI SI 0

XLI II.

DomÎnuJ jllnJi 'l"ando [ubditos iu furno c0'luertJ
dut mo/cre iu [UO molendino , cogcre pojftt.
Synopûs

XLIII. Decifionis.

(ftt'

C~'1I,,(rC' if" fi~rno nur.t
~rohih;tionem. fac,tltRtù
fn(flltatiJ.
.
.
mdllc~nt) 'tI1 rnte,~uml'lt~t
!. coqllelldi n({(fittlls flrut-{ ;r.cfirtptton(m Allf ;nd/~caf.
trJtem !r~ Je [Mt.
4 PtrlJ '1etinrll1fl npleflAtione
3 P,((oni~prohihitiln(s) 'tIul-\ ÏttrlJ do~iniclJtilt fiJ~,}ori/ &amp;
go , criees annuelles , nn molendtnormlJ (onlme'!l/lir.
1

.

Ainlundus Berengarius huius Prouincix quond;lln COlues, &amp; qui fUlnll1un1
ius in hoc Con1itatu habeb:.1t, permutauit oppidum &amp; territoriUlu de Qgin[on cmu fuis pertinentijs ,referu:.1to Gbi lnero Ïlnperio cun1 0l:pido ~c ~arjolis, ~uod tune crat Pr~­
poGti Ecd~bx BafJ~htana=, qu~ ~ermu~a.ndo re(eruauerat Ghllurafurnl &amp; nl0Iendml pubhCl , qUa! habebat in d.oppido,aliaque de quib.in tabulis permu ..
tationis, 1 2...lanuar. 12..77. cûn1que, vt dl: veriGnlile,
quxdam circa iura don1inica nata effet control,cr{Î;:t inter Prçpo{Îtmn Barjolitanunl &amp; [ubditos
de OEin[on, tandem inter eostran[aétUln dl: an no
14-96. tr.lnflatique [aitus &amp; pa[cua in vniucditatem
diéh oppiduli pro viginti florenis in a11nos Gngulos ditl:o Pr~po{Îto pendendis, flore nique [extante
pro quinquageGma [eu hudinlio po{feffion~m,
qu.x in alias ~ransferrentur per[onas. Orta dl: &amp;. alia

1

.
DECISIONES
.
. . f"
2..31
Inter eos contentlO clrca U111U111 &amp; iura coquendi
contendente Pr~poGto furnum ibi ab a:uo &amp; ill1ffi :
n10riali tenlpore publicum elfe &amp; bannale ~t
~iunt, proi?dèque [ubditos e!fe cogendos ibi' coquere, certa:nque penGo.l1e~n~ pro cotl:ione pra:fiari
llcgaban~ FIt decretu~11n~~lalis ~~u[x , ~ vtraque
pa~s ~e r~ c~ntr.ouer[aln:Iulr~t, vIfl(que a. Propr~.~
tme lllql1~Gt1?~lbus ,ar~ltrallque [cntentia, mercedeln coého111S Infurno bannali) pr::e[cribenre Pra:polico qu~ à. fubditis vole bat , anno 13 [o. decinlO\
mcnlis ~~ij : nec non pra:conia voce , ql1ibus on1n~s f~l~dlt1. mbebantur in furno publico coquere.
V111~lCIX dlétX [unt fecunduln [eruitutenl , Vt quilibet ln furno publieo coquere teneatur {llb cerra
mercede. Donec ternlinata fic controuerGa iuIla:
po!fe11!0nis, plenique iuris poffidendi. Neurer proUOClUlt: at mortuo PrxpoGto eius [uccdfor Baior~anus ~ir. A~u~tanus litem perfequÏtl1r, prin1ûmque
ln Cuna lud1Clllnl fortitus , cagendos fuhditos in
fUl"ilO caquere contendebat , di(la fent~ntia arbitrah, nec non &amp; inquiGtionibus infianrLe 5ducÏlri.'r ~0{fei1i~~1is liquidà de raH il1rc conlt.lre, quas à
?lébs ~ubdltl~ Cul:traaas in Barjoli &amp;: Prxpa l iturx
1l1~endlO &amp;: dlrerUone a.nni 1 56 2... vbi a{fcruabantur.
Dlcebantcontra, cogendos non dfe ftlbdhos in diao furno eoquere) etialull per Inille annos in illo
coxilf~n~) CÙl~ h~c merx (jt tàcultatis, neql 1eatque
~rce[cnbl, prolndeque po{fe quem 1ibct [ua in d0n10 1
furnmn conO:ruere:neceŒtas enÏlncoquendi [erui ..
tUten1 prx fc fert, qu."C non nif) ;ll1t con!litutionc 2..
~~t pr~(criptiol1e q L1~ritur = it hic nlllb. pr~[çri2tiQl

r

�i;~

FRANCISCI STEPH~Nl
"
conft ItUtlO
vero, nulla,. Ioannes Faber ln §. Çqll~,
nl'onib. Boër. dec. Il, .
5' nu.'
1.. 4· &amp; 5·
nu. ~ t. de a\.IL
&amp;
Bertrand. con. 39. vol. 1. in 1. p~rt.lnnoU.lS" bc~n.
ob in tr,1.61:atu [erUltutUlu, ln lU nca
; vo1 3· C xp
, l' , ,
. fi .
Nec receDtl COlumunlter UUltauo,
de urno, nu. 2..
l
Î.
l 'b' , . l L
C cuItas prt&gt;[cribatur ,11 pro 11 It11nCO ~ rue- ,
, ra
vt tal15
't
l
'
, l'bl' coquete tantoque coxennt ten1110re Vt
nntra
l:&gt;
' 1Ul111111
. 'b us, cl ~
' .
. ratl's Î.
glo[[ in lqUI

Er~lCf1ptlOnt 1.

1t
11,

.'
.1' &amp; %..

r

'

•
'b us VI.
'b I)!'-d
C. de, lerUltllt.
lerultUtl
.'-. in 1
con[uet. C
Fusc.COl1lr~
. 1. 1. C.quXfitlOl1o-.
C yn. ln
'
b
" ln 1.. p"'rt
rUUlas
" . releét • ~Y' 4 • nun1 6. allO.
l ln
' ficap,
fi nifÎc. ext. de appdlat. &amp; ita facultatcm lUlU nlo~
df prx[crip[j!fe in [uo Albani OP1)i~ulo te~atur
'd P P dcci(.
1.9'
pcrnnet,
8 Ad hanc {i)eClem
!
.,
Il
3 G Ul. a.
ft qua {int adi,et"ta prxconia, vulgo, cr/Ce: anmu .es,
prohibitoria, tot era.t interpo(it~ op.r0{it1~ne,s &amp; Interceffiones, quibus prohibitioni no. acqllleul~e op ...
pidanos céftabat. Infrabat létor hic 1t~memonalem
no tantùm verC'ui po!fcffionem,q~xvlmhabetcon­
{lituti &amp; priuilegij, c~p. fuper qUl~1u[daln '. de verbe
Ggnif [ed ~~ prohi!1itiones 10~gl te~lpons faél:as,
qux Iicèt lint po{~dhonc r~centlO~·es,hl.s talnen concurrentibus [ubdltOS cog1 po(fe ln fmno coquer~,
Couarruui.1s tradidit. Ita. 1ingulare, Felini, Decl"
Ct3uetx diéhun, de imtuemcriali poffeffionetem"
poris, in 10co [l;prà alleg,ato, n. 6. ve,rf: ~o!tcrior re[ponGo. MLtltoql1c ~11alores proh~blt1?neS erant,
qulnl interpelbtiol1Cs., quibus renut~tlaUeral~t ta..
citc [ubditi continua 111 furno pubhco coéh,one,
necnon &amp; penGtatione Inercedis , quenl redltt~
olün etia111 ,PrxpoGtos appofuifse in infrrumenus
Î.

, ' D E CI S ION E S.
2. 33
IocationUln confiabat.Addebat fe cau[anl habere à
Prin~~pe &amp; Conlit~ Prouinciç)qui cafhli -,curn pertinenuJs (q uo verbo lUra dominica furnoru &amp; lnolenéHnol'UlU facultas, proculdubio continetur)conce[_
[crat" q~i\CÙll1 [eruitutern hanc c01jllHtucre poŒt,'
ne qms alto coqult aut tuolat, fit Vt idcln ius ceffiollariutl1 {equatut, v~ rc[pondit llllgulariter Beru·and.
pofr Hofticnfenl &amp; alios, con. 185. nu. 1.. &amp;" 8.
vo!. l ~ prim. part. Inaximè quia conftabat ab œuo,
non nlli VllUln furl1111l1 ibi con{bué1:u111, quenl verifimile c.ft publicum fLlHfe , cùnl Barjolitani fUl'ni ad
PrxpoGtum Principis valfalum [pedantes eiul{Iem
conditionis dfent: quod &amp; nlulti cOl~1Ïderabant ex
dominis propte~ adepta~ ah vno ex (ubditis àRege
facultatenl paucls ab anlllS furnu111 conftituendi in
o~pid.o de Q.ti.n[o~, alijs oppidanis, vt eft vcri1ÏmIle) hune ad Id .fi:lnlulantibus &amp; incitantibus ad
f~r~li ~onaruaionern. Obreptum autem e1'at Prill-Cipi dtflimulatione conditionis furni qui publicu
~rat, l1~C poterat Princeps in necem Prxpo1Ïti hu-:
~u~no~l facultaten1 concedere, qualn ideo Senatus
llTltaUlt. Qtod auten1 de pertinentijs diximus ,t1'adidit IaCon de co qui inucftitus cft de feudo .cunl
molendinis &amp; furnis, con. 160. vol. 2.. quod Îlnprobat Craueta, de antiquitat.temp. part.4.§. circa
pra:ln~!fa ,~in princip. Senatus furnulu publicU111
cenfult , [ubditi[que prohibuit alibi coquere,[ecunda~ Iunij 1583. D. Guillehn. Cadenetto ReIatore in InquifitionUlu Claffe J vbi prafui.

4

•

/

location utl\
,

�D ECISIONES

FRANCISCI STEPHANI

Synopfis XLIV. DecHionis.

ADDITIO.

1 .1U ,_trml#tAtIJ Jl,mittitu~ dD~l: 2..

,,
' n t communiter-,facltltatem 110n po!Iè prz..
Vo.d ,dl~~ 'dief-rohibitionis, alciorem lubet fenfcnbl ~l t :ul us utat. Aliud enirn- cO: fàCultas
tentiam quam.cl. g. p 'lIa faculrare feql1irUf ~ neqlle
' alilld a\..oLUS qm ex 1
&lt;
1
d
agen 1,
ffi t rem vt q nod in faeu tate agen.,
faculcas important n:c; dl a ficri poff'ec habet c. cn-m ali'l'b
rd· 0: , femper at. le vt
1 e )
"
6 &amp; proinde quamUls 1 ertas l'lt
qllibus, de re[cnpt'. In "
elis &amp; contrà face.,
lllturalis facu~ta~fa;ienldl C~t;~~l1vnaru~alis ea facultas
'd
d vehs lit lacu tas.
Il. '
re 1 q~o
l' extrin[ecl1s vel mtrinfccu5 pote,.ll. Im3.ge~~l qux ~~ 15, s vi ob uam liberta5 ne fàciat impedi",
pcdln. Extrm ~~O:o;eles fib. 1. Rhetoricorl1lU" c~p. 10.
tur,~are
&amp;.,
fi" d' 'c qux per cupldltatem,
.
'r
per Vlm ea cn ICI
u1
mtnl1leCllS
d rohibetnr libertarisfac tas..
bllnt,Atque vtr~ql1emo ,0 p dio e~ diametro oppofita
X
Seruitus in homme,vt ~m
e c~nftruere ibi coquere,
dl: libertati.Furnu,m p~ e VI l~U ii aliqua feruitute iml'b
. {t &amp; euam Iacu tatIs ) 111
.
r
1 ertatls e ,
'f: le- 5 illa eil: à natllra, dürat lcmper ,.
pediatur: &amp; qUIa acn a
E o{funt collifi aliqua vi prohi~itioni5, illterr~:~~t~~r~ :!tübeaml1r'
q d P Il' 1
'n a
q uereautmolerecll1csvblque,q
ob
h
{tat ' quo to lt egul l
quia naturalis h creas oc pr&lt;E
'
d"" d- . us
prohibitio ,qux vires fumie à- iure qUÇ) H~-lto~~' o~~~m,
Co 00' habuit qui legem eux emphyceufcos 1I11t1O, q
r
lU
l
,
î. "
dendo aut 111 rClervoluic imponore ,,impOlUlt ,lJ1 conce
' 1 C'
.
F. PorttlU
.

Q

h:

•

0

uando.

_.-..,..~-~---

-------------?
,

D E CI S l 0

XLJV~,

'4-ft poffit condici à ter~io ~.r'ermutata,.euiaa r~ e»
caufa permutatio.nts accapta:&amp; de mtel/eUu

1. cumpreclbus,Ç. 'dç re.r. permutat.

mùmlm: (rgo nullif, a-é!i, rfl

vindiclltt.t remlJlut.

l

L. &amp;ùm pruj/;us,~. de re:.
fumutat.ftntmt14 . Et Ut

additione.

Ermutauerat quidal11 tabernam fuam
cunl. vinea qux poftca euiéta dt, taborl1lque diflraéta. Definit is cum quo ta...
bern~ pern1utata dt, [bluendo effe: tabernœ quondam dominus ad eam redire volebae;
intcrceflit 110UUS poffeifor, domin6que tabernz
llullan1 !ilperdfe aél:ioncm, Vt in hanc renl apertiffimUlTI eft Imperatoris rc[criptutn, in l. cùn1 prccib.
C. de rer. perm ut. vbi glolfa in verbo) l1ullam; ami- .
lit enim traditione dominium: proinde nulla aél:io r
in rem" nec in perfonam : neque enim cum co contraxit. Contràaél:or periniquUlTI cffc dicebat vtroque ca.rere, &amp; vinea &amp; taberna: nullam ab eo qui
vineam tradidit contraétan1 permutationen1, cùnl
ealnnon fècerit accipientis; proindéque Vt taberna
reddatur)ocum elfe condiétioni, quaft re l1on[c:cuta, 1. 1. in fin. if. de rel'. penn ut. non aduer{us pel'mutantern tantÙn1, vt glo[[ alijque COnlffil1llÎcer" 1.
illanl interprctantur: lèd &amp; aduer[us tertiunl en1ptorClU: in eâmque renl putabatn poire indud d. 1.
cùrn precib. Confi:at inter 011111eS reum ibi qui per.. 111lutationis,titulo acceperat,fundun1 alteri vcndidi(..
{e,ibi,cUll1quc fundum à tcdatun1 vendidilfe: qucm
volunt ibidetn In1peratores aétione ex fiipulatu,
eiû{ve fi.lccelIOres, ft qua intercefferit ftipulatio; po[(e conueniri. Alioquin prx[criptis verbis aéHo cil,
'Vt quod nofiraintcreil: con[eqUat11Ur, vel quod alG g z.

�%.3r;

FR'AN,CIse'! STEPHAN:I

teriusfundi accipiendigratia datun1 dl, cauCa non
fequuta r.!!l:ituatur: q~od 11011 llili a~ emptorem re..
Ferri poteil; delÎerat enll~ poŒdere? IS cun: ql~O permutauerat; proindequeln vanulU ln rdhtutlOllelU
conueniretur : nec nouunl. dfe in eum dari condi...
&amp;ion!l11 cum quo non contr~i, proptera:quitatem
qux rem tr~1.i {i.1.lde\1. {i &amp; nle·~ \ &amp; ~it.ium. Si. cer(/ 0/;- tum petJ.tur. Maxime {i non ah~s mlhl conCu~tu~

~_.

fit aduerfus eUll1·cum quo negotlum contraétu dl:,
. . f 1!~ 1. finali, §. tutor. de condiét. ind. &amp; in noHra [pet ç (Î;"~ c.ie propterillius pauperiem, ~rg.l. in c,auf. 1. §: tin.
~::ÎIL /~(J.:rd'e minorih. Nec o~1:al1t verba .d.:1. cm11. preclb~ls,
1

1

l'fi

.~. nullam habere aéhonenl per[plcls ~11a-m ad aého-

~"

..
DECISI'ONES.
1,;37
rel1te fpeclem aduer~us reum dato Cuffragio omnes
probarunt, 15, MalJ 1583" /V ,-,1v M· fS".

&lt;!ADDITIO.

S 1 ~esrC5per~ut~ta
eui~cicur ,in faétum competit aél:io
eUll1Cltllr , 1. §. ff. de rer. permue. 1. 5,. §.

-'

CUl

,

J

2,9.

;

DECISIO

quentia verba) cum ab eo [u[cepent don1111lUm
cui te tradidHre titulo pennutationis. non negas :
coni1:at eninl aéhonem in per[ollatU cre-ditori,

#,_

if. de pr~(cript. verb. a.d intereffe, 1.

4

per[onaleill-, vt ~ccurf. voluk, vt c?ngrua~t. Ce-

r.nm pen:nutatiane· eonfrituunt Canonifix : nam
.
fi benefieium eum Titio permutauero, eo eui..
v0- é1;o.quodex cauCa permurationis accepi, ad menm
(utv ft tJ.redir.e patero ,etian1. alteri collatum. Re~~ff\in [ua.
t J.l1'~~ fvV. praxl)ttt.de permutat. nu. 13. cap.penuIt.IOt ,a quoI~ 114 &amp;libet. ,\lio illicito detentore, ext. de rerum permut. &amp;
hanc. ~quitaten1 [equutunl fuifTe SenatU111 Burdegalel'l[em tefba.tur Boër. deeiLnu. 1 3. &amp; 15, Ergo [e~
oundum aétorem· iudieatum , &amp; contra eluptOrem,
inA-otdtationum Decuria,ReferenteD. Joan. Cep""
peda. eadem in,Decuria ) lue Pra:Gde· , Referente
p: d'Agar J quo.fimilen1. in magna Dccuri,a Rcfo--

1.

C . de euiét .
~all~ perm.matio bona fi.àe c~nti.":la:a venditioni &amp; emp[lODl a11imllatur , 1. permutattonem, C. hoc tit, de rer.
permut.vnde diciturquaû·emptio,1.6.t. de iur. doe.1.vlt.
C. quib. ex cauf. inpolf. nontamenquididem, 1. I. de
lier. permut. Pro de&lt;:ifione autem. huiusJitisJaciuntverha
pofrrema 1. emptionem'I C. de rer. permut. Caufa non fecu ta p;-o deûd~rio tuo cOlldicere potes. ~z verba [Ullt.
d. 1. cum preclbuso
P. Fortitu 1 c;
2.,

nem in rem vel hypothecariam [unt referenda, non

non dominio rei competere : idque in benehcio...

' 1.

XLV~

De qtutrta fur.teraria parrocbiaii Ecc!ejù debit.-to
Synopfis X L Y: Decîfionis.
1 f2.!!.lIrtll flln~rArillt it4r~ com-t

6em non · ha/;ent

L

muni d~betur, non fAllfle", , ; !l2..!!,Ar./if ügatomm Benteor!Jm qllil in cereis &amp; f4ci-1 diffi dcrogatum.
Ilus font, fld omnillm qUII14 !2.!!,Artte pr.tflatio ùtris t.#tum fll,ur~ deforuntur ,1 pofttmi.
lj~tl'/es Jim~vlles ).&amp;.Ilttia, 5 !Prilli!(gia n!Jrogtr,nttlr in.

t-J

el)/-S g~,ur1S oYnllquntllt.
2.

MonlJ-chi grfg~m

&amp;

\

nm

fll.çiendl.

pt~-

" ECOn0111US Panochialis.Eccldix Maffi-'

lienrIS) Virginis Mari~ de Arcubus (de.r.
.Acoulcs) OeCOnOmU1l1~ Fratrutu Prxdi...
.
catorum vocauit in ius ad quarr~ funer-aJ.'l~.pra:!l:~ti~n~m, q!l~ ~~r~chi~li E.cclclix dcbe-:
Gg ~.

�FRANCISC! STEPHANI
tur pro Cepulturis mortuorum in crde facra S. Dominici Pr~dicatores Ce{e defendebanr,nullanl vnquam
[?luHfe, à tenlpore iml~enl,or~al~. ,Fit hac d~ re partibus auditis decretum Inficl~hs htls:1Ure enlm com_
muni parrochialis Eccle6a, Dominica.na ~ero p06tiuo nitebatur:inquiGuit vterque apud 11"ldlCen1MaC_
liIienfem de pofIdIione : confiahat ~ten1 de pen.•
Gratione d. funenuix ex aél:orisinquifitione quibufdam tefiantihus à viginti annis, alijs folural11 quartam ante annos2.o. aut 32.. Rei vero attdl:ationibus
non fuilfefolutan1 prohabatur: &amp; duo tdb.bantur
D. Martini fano folutall1.In ancipiti hac probatione
fux nlagis fiandu111 aétor dicebat , ctlm magis
credaturvni te{l:i affirmantiquàm mille negantibus"
O"loffa in 1. diem proferre, § fi plU1~s,de n:cept. arbit.
~aque prxaet probatio quxiuri comnluniadnititur:
BartoL in 1. (j duo patroni, ff. de iureiur. po{l: gloff.
ibi Panonnit. in cap. licèt, de probationib. t 3· .in
fin. de tefribus. Confiat autenlÎure communi
cldix parrochiali debitam effe quartanl funerariatn,
qua cOlnprehenduntur ea etianl qux cum funere detèrul1tur , glorfa in Clenlel1tina , dudunl , verf.
verùnl, cap. CÙll1 fuper, de repultur. [ed etiall1 in
legatis Ecclelix donatis in ipfo n10nis articulo à parrochiano f:1.éhs Eccldix non parrochiali ) d. Clell1entina, dudun1, focijque [unt conColationum qui
fuere paffiol1um, cap. 1. de repult. operarij appdlantur Sacerdotes qui parœcianis f.1.cra minHl:rat,in
quoru prxmium debetur quarta non lninùs quàm
pan'ono. Prxdicatores vero, vt &amp; 'c~teri vita: 111ona{:.·
ticœ) (Ut1111 gregen1 &amp; plebcnl n011 habcnt, mini1.33

E"

D E C 1 S ION ES.
2. ;,
{hare nec fepelire Inortuos pofful1t, V't gloffella poil
Innocentiuru &amp; Ho!l:ienfeln tradit in d. Clementin.
dudun1., ,verGc. huiu[modi, in verbo ) fepulturaln,
lliG ex. priuilegio Bonifacij Oél:aui, de quo.in d. Cle- 3
mentina,dudUlll ,cap. 2.. de fepult. in 6. qui mini..
frrare &amp; (epelire Mona.chis non parrochialibus con.celIi.t, teluperamellto.hocpenGtationis quarta: EcdeGx pau'ochiali addito) cui hcèt Benediétus X 1.
derogarit, quo ad. qu art an1 legatoru111 funerariam &gt;.
tanlen folui iuili t, non quarranl tantùn1 ) [ed &amp; dimidianl tùneralium" reduxit clenlens V. ad [antHonem.Bonifacij·, qualn. Tridentina Synodus approbauit fcf[ 2. 5. car .. z.. 3. quod ad quartanl funerariam [peaat, cuius prrefiationi adigi Eccldias parfochiales ante quadraginta annos infiitutas pro bauit. Et Prouincialis Synodus in S. Ruffo habita, in
qua adfuerunt Archiepifcopï' Ebroduntius Aquen- ,
fis &amp; ArelatenGs ) alijque huius Prouincix Epifcopi,
anno 1337, 3. Decelnb. Addebat EconOlnus de Ar~
cubus, decretoria interlocutione Proprxtoris Ma{filienus Augufiinianos &amp; DOlnnIcanos, quartanl
parrochiali Eccldix Cohlere fûilfe cOl~delnnatos, viceiima Oétobris 15 3S". Contrà Econon1us D01l1Î.llicanus innumera e.dehat· priuilegia &amp; immunitates àPontincibns maximis impetratas, ab Alexand.
IV. Lateran. Non. Ianuar. Pontificat. anno 7. &amp; Viterbij) îdib. Iulij; Pontificat. anllO 3. Benedicro XI.
Latet an. 3. Cal. Martii:, anno 1. Iulio II. 1 511. Pontif: anno S'. lulio III. 1·0. Iulit 1 551. Pontificat. auno
1.. Xill:oIV."Pont. anno4. 1476. &amp; Leone X. Qyibus huius q~arta! ~~e.eta~ ~unit~tc~ Pr~dica;.&gt;
•

,

•

�l.~O
FRA N CI S C~I ~ T E ~ H ,A NI
.,
toribus profitebatur ~u~rer. ln dec~(i?n .. 2..13· ;- 1 4.
4. ~artx prx!l:atiOnel111Ul1S elfe poGtlUl, prolndeque
potuHrc Pontifiees hane abrogare, ~e ex d. Cl~nlen_
t 't· dlldum videre eft: nec immento; qux enIn1 r~lIa"
r. parroe h'la. l'1 fiua de.
rexpnrfiationem Eec1eu%
tlO qua
"
,
d
d'
ba.t [aerorunl nem pe adnl1nlil:ratlO, ca enl prz 1cac;ribus pr~[b.t}qui &amp; L-tcra minifhant,&amp; mortuos
fepe1iullt &amp; Ge fruél:u operarunl carere non de.bent, a.r~. d. cap. l. de (epultur. Addebat Donlinicano pri~ilegiormn ratiQne Areftmu ~du.er(us eumdem œconommn hoc in Senatu obullUllfe 14. Februar. T 570. quod prcriudiciunl huic cau(~ facieba.~.
Caput vero Synodi -Tridentinz ad EcdeGa~ pertl...
nere, qux ante ~o. annos inil:ieutz quarta~ funeradam Coluere confueuerunt. At vero Pr.:edlcatores,
nunquanl illam quartam foluHfe , vt Fuis ~onll:at attell:ationibus,pro6tebantur,Ergo &amp; llIo Ip[O, quarta exonerabantur, &amp; ab illa rrz!l:atione ~ullt.iml~~­
nes. QEod &amp; Pius V. in Bul a confirmatlonl~ pnuIleO'iorUln his concelforum 10. kal. Iulij 1587. declara~it, qua exprefsè Donlinicanos &amp; Olunes EccleGas non parrochiales,qux [olitx n011 [unt quartanl
perColuere, immunes f.1cit, quartamque de tùneralibus illterpretatul', id dt his qu~ cum corpore deferuntur, lychnis pud aut cereis, non Miffis aut legatis pijs. Sed tantum abdt vt DOluinicani pro bal'ent non fuiife [olitos quartam Coluere; quinimo
duo tdl:es ColuHfe parrochiali EcdeGx Diui Marti...
ni, ob Cepulturam vnius parrochiani, pro6.tebantur.
Reddi autem ratio non poteR, cur non &amp; alijs EccleGjs cam debeant Colucre. AHj[que teftihus' con(tabac

D E CI S ION E s.
141
{tabat &amp; ArcllenG EccleGa: pr~n:itam fùilre ab his
quo vno aé1:u priuilegia fi QU4r habuerunt ipli ami~
(erunt , cùm in non faciendo confient, 1. 1.. C. de 5
inr. donl. ÏtuI:et. 1. 1. &amp; ibi Bart. de his qui (pont.
nlun. pub!. {uheunt) lib. 10. C. qua: vero in fa ..
ciendo conG!tunt, pe.r non vfUll1 longxuum, &amp; diuturnun1,1. 1. de nllndin. Panormit. C. Ct1ln acceŒf[ent, per illun1 tcxtun1, de confiit.ext. Edita vero
ab his priuilegia parùnl profeélo aut nihil fade ...
ba.nt. Alexand. cnitl1, Benedié1:us,Pius de ornameneis legati(que pijs, non de fnneralibus loquuntur:
quinimà BenediB:ino aut Xi(ti priuilegio excipieur
cxpreffin1 Canonica iu!titia EccleGjs parrochialib.
qua: eft quarta, de qua qua:rimus.) cap. cerri6.cari.
ext. de [epulturis. Leo vero Zifti confirmat priuilegium : ~ vter9ue Iul~us de quart~ ~mpliciter loquitur. Prolnde Ita audlendus vt lTIlnUS lxdat ius commune ,1. 1. C. de noxalibus,arg. cap. in noftram,de
Cepulturis. Sed ha:c omnia priuilegia. vu]gus mare
Inagnuni vocat, qux Gregor. XII!. ahrogauit,
Clenlentin~mq; dudun1, confinuauit, ann. 1 ;71.. 1..
Kal. Martij. Ergo Senatus Parrochialem œconomunl iufta po{[effione con(eruauit, pro quarta cel'eOrUln, facium , Cepulturarum omnium, Referente D. L. Chaine, in Atteftationum Decuria,
Oétob. 15 8 3. ~od &amp;. iampridem
vbi "pra!fùi,
Senatus cen[uerat , in . .caufa Cathedralis Ecddiz
Sanai Saluatol'Îs AquenGs EcdeGa:, &amp;. mendicantium, anno 1 564. Pr~Gde magno illo Mor-

1'.

&amp;no.

Mit.

�FRANCIse.! , S TEPHANI
,

(

.ADDITIO.

• •

Lementinx, dl1dl1m, (atis ~ota, dl: (~ntell~ia . fèd
qux funcnlia in illa eonibtutlOll': Ultc1hga11tur .
quxritur. Sanè (eeundum Cardinalem Paul,um &amp; Laurenrium, funt:ralia [unt, quxcumque o~uen1Unt Ecclefix
fu eris fiue am equam corpus 111 terra eOlldatur,
tl'One
r
a,
(
1~
..
~ut; paft , vfquc ad tricefimum diem vu ~o t"umarre)
nam funeralia duplicitcr dieunrnr J vel qma fUllUS eOffiltantur, vel quia cauCa fun:ris affcruncu:. Sed confuctu do non dl: niii vt quarta foluatur , ex his qu~ eum funere obueniu11t vt candeléE. f.'lcf's. PIura cleganter apud
Azonum in!h~utionum Moralium part. 2.. lib. 9· cap. 13 ·
Quod &amp; hoc Arcfto eonfirmatum dt Eade~ lis renoua~
ta eft acil1clicata anno 16 I3.
F. Forttus 1 C.

C

--_._----_._--_....

....
•
DE CI SI 0 X L V l.
An prtflegata fi1Jt Ùl fideicommifsi rejli~ution~ j &amp;nùm diuifione fratr'um cenfeatur fidetcommilfo
,
renunti'atum?
Synopfis

---.

X L V 1. Dccifionis.

Fideicommisi dits ft n01~' y Prûegatttm h.€res.cttpit iurt
ceftit, diuifione ncn e/l itlil f~o, ~on pro porttone h,ere...
rmuntiatfl1n.
1 dttl4rtll-..
.
l. C l~ufiûlf Rd extcutionem 1 6 O~do, fcrtptur.e, n~n Imfe~
~[fllj appojitIJ ilfius nlltu-\ dtt ,calp,m tHrrs v~!U1J~
YAm a!ter~t.
IAtH.
3 Claufola limÎtlttftr) &amp;orri-\7 H,treditAti.s Ilppe!tlltùne
gitur fecltndnm nMltram neque leglJt~, neq~e !rtt~e­
contrllélus prueÀentis. 1 ga/Il-) neqHe ftJetcomm, if-4 .An pr4legMa 7:Jmil4nl in yt- {II unfentNr.
.
jlitutùrJ(m , ,,,,ieélNrale' 8 Compmd~ofo pof! Adtflln;;

1

tjl.

1

jl(aitllr~

DE CI SIONE S.

2.43

9 SltbjlitNtUJ non: ~icitur vo -1 '7./nùterfo/i in prttlegMis.
({f.t;1S ~d . alt~m p~rteml 1 2. Tejlntor 1rttfomrtttr tefiRri
qllf1.m mJhtlltr. ,
1
vt loquitur.
1 0 Tejlalor pr~fomltllr Ji;b- , 1 3 In omnibus aUUm mets
fti!ttijJè in, eo in qlto ùlli-1 bonis, lm fit de fl..rlo NctlJerat.
tarioYltrtl .
I l IildejilJ.ita 7;,on .€qltipollet

Ororen1 quid.1111 inftituerat ex triente
'Î.
'
,
duOique
laD1 dcmortl1~ fororis filios, ex
~~ beffe. Sorori dccedenti Gneliberis , fuperltitelU , altcri altenun [ubftituit , (orori prxleo-auit fundu111 OpinlUl11, q ueU1 prxcipuum fupra tri~n­
tern habere voluit. Sequebatur autem illud prxlegatum fubftitu~io. Inueteratus cnÏln apud t;tbelliones mos eft, vt legata ante in[titutionem ponant .
cùnlque inter inft\tutam forOrenl&amp;caha:redes arta
effet contcntio circr illius iura) tandem tran[aétull1
cft de his qu~ ad çaput in[titutionis pertinebant ;
nihil hlnè de 6deicommHfo in in[trumento tranfaétionis) qui tamen prOlniferantnihilfe contra tran(lé1:ionen1 faéturos. De duobus quzrebatur. Prin1um erat, an prxlegatum veniat in refritutionenl.
Secundum, an diuiGone:Gc enim tran[aétione diuiGonem fecerant, vtfororpro trientefemiffeluhabel'et , fideicommHfun1 remHfUln effet : non autem
;tdhuc venerat dies fideicommiffi, quo ca[u conCtat
diuiGone non comprehendi, 1. qui cunl tutoribus,
in fin. de tranraél. 1. Paula Callinico,§. 1 .de legato 3.
l?lacuit, ait , humaniùs , ca [ob qux vit1ente patre
acceptura erat, adenlpta videri, 1. cùm pater, §. hx-'
reditateln 2.. de legato 2.. vbi fi fratres rogati per fidci1

H h :z.

1

a

�FRANCIse.! , S TEPHANI
,

(

.ADDITIO.

• •

Lementinx, dl1dl1m, (atis ~ota, dl: (~ntell~ia . fèd
qux funcnlia in illa eonibtutlOll': Ultc1hga11tur .
quxritur. Sanè (eeundum Cardinalem Paul,um &amp; Laurenrium, funt:ralia [unt, quxcumque o~uen1Unt Ecclefix
fu eris fiue am equam corpus 111 terra eOlldatur,
tl'One
r
a,
(
1~
..
~ut; paft , vfquc ad tricefimum diem vu ~o t"umarre)
nam funeralia duplicitcr dieunrnr J vel qma fUllUS eOffiltantur, vel quia cauCa fun:ris affcruncu:. Sed confuctu do non dl: niii vt quarta foluatur , ex his qu~ eum funere obueniu11t vt candeléE. f.'lcf's. PIura cleganter apud
Azonum in!h~utionum Moralium part. 2.. lib. 9· cap. 13 ·
Quod &amp; hoc Arcfto eonfirmatum dt Eade~ lis renoua~
ta eft acil1clicata anno 16 I3.
F. Forttus 1 C.

C

--_._----_._--_....

....
•
DE CI SI 0 X L V l.
An prtflegata fi1Jt Ùl fideicommifsi rejli~ution~ j &amp;nùm diuifione fratr'um cenfeatur fidetcommilfo
,
renunti'atum?
Synopfis

---.

X L V 1. Dccifionis.

Fideicommisi dits ft n01~' y Prûegatttm h.€res.cttpit iurt
ceftit, diuifione ncn e/l itlil f~o, ~on pro porttone h,ere...
rmuntiatfl1n.
1 dttl4rtll-..
.
l. C l~ufiûlf Rd extcutionem 1 6 O~do, fcrtptur.e, n~n Imfe~
~[fllj appojitIJ ilfius nlltu-\ dtt ,calp,m tHrrs v~!U1J~
YAm a!ter~t.
IAtH.
3 Claufola limÎtlttftr) &amp;orri-\7 H,treditAti.s Ilppe!tlltùne
gitur fecltndnm nMltram neque leglJt~, neq~e !rtt~e­
contrllélus prueÀentis. 1 ga/Il-) neqHe ftJetcomm, if-4 .An pr4legMa 7:Jmil4nl in yt- {II unfentNr.
.
jlitutùrJ(m , ,,,,ieélNrale' 8 Compmd~ofo pof! Adtflln;;

1

tjl.

1

jl(aitllr~

DE CI SIONE S.

2.43

9 SltbjlitNtUJ non: ~icitur vo -1 '7./nùterfo/i in prttlegMis.
({f.t;1S ~d . alt~m p~rteml 1 2. Tejlntor 1rttfomrtttr tefiRri
qllf1.m mJhtlltr. ,
1
vt loquitur.
1 0 Tejlalor pr~fomltllr Ji;b- , 1 3 In omnibus aUUm mets
fti!ttijJè in, eo in qlto ùlli-1 bonis, lm fit de fl..rlo NctlJerat.
tarioYltrtl .
I l IildejilJ.ita 7;,on .€qltipollet

Ororen1 quid.1111 inftituerat ex triente
'Î.
'
,
duOique
laD1 dcmortl1~ fororis filios, ex
~~ beffe. Sorori dccedenti Gneliberis , fuperltitelU , altcri altenun [ubftituit , (orori prxleo-auit fundu111 OpinlUl11, q ueU1 prxcipuum fupra tri~n­
tern habere voluit. Sequebatur autem illud prxlegatum fubftitu~io. Inueteratus cnÏln apud t;tbelliones mos eft, vt legata ante in[titutionem ponant .
cùnlque inter inft\tutam forOrenl&amp;caha:redes arta
effet contcntio circr illius iura) tandem tran[aétull1
cft de his qu~ ad çaput in[titutionis pertinebant ;
nihil hlnè de 6deicommHfo in in[trumento tranfaétionis) qui tamen prOlniferantnihilfe contra tran(lé1:ionen1 faéturos. De duobus quzrebatur. Prin1um erat, an prxlegatum veniat in refritutionenl.
Secundum, an diuiGone:Gc enim tran[aétione diuiGonem fecerant, vtfororpro trientefemiffeluhabel'et , fideicommHfun1 remHfUln effet : non autem
;tdhuc venerat dies fideicommiffi, quo ca[u conCtat
diuiGone non comprehendi, 1. qui cunl tutoribus,
in fin. de tranraél. 1. Paula Callinico,§. 1 .de legato 3.
l?lacuit, ait , humaniùs , ca [ob qux vit1ente patre
acceptura erat, adenlpta videri, 1. cùm pater, §. hx-'
reditateln 2.. de legato 2.. vbi fi fratres rogati per fidci1

H h :z.

1

a

�•

i44
FRA N C l S C 1 STE ~ H ~ N, l .
cOlumi(fum. refticuere bona hxredttana dlUldant,
&amp; quxdanomina id eft debit:il perier~nt, ve~ etia111
àiui[a nl.Ïnuantur, fi'atres ad eam fidelCOlnlTIlffi re[tituendi iaéturam non tenentur, Angel. con. 2-86.
1"
quos ;refert Ripa in 1. qui ROIU:e, §. duo
~ IJ~ue ff. de verbor. obligat. ZlGus ibid. nu. 2.0.
nattes, .
r l d
'1 '1 f ' d
Obfrare videbatur illa dam.u l e 111111 aClen 0
contra diuiGonClTI: &amp; ita legimus iudicatum in §.
duo fratres : probatûmque tale iudicium Roger.
Din. Guille1. de Cun. Alberic. Aretin. alijque non
pauci,quos refert ZaGus d.loco,nu. 1 9. [edre~eptius
e[t ibi n1alè iudicatum, licèt propter authontatem
rci iudicatxpœna comtnH[1. Gt : huicque [ententi~
peritiores [e [ub[crip[erunt, Bald. lm 11101., Bartol.
l. teCte Rip. in d. §. duo fi'atres, ~u. 44· nec ~l~lm Colet
chufula ad executionelTI aél:.Ul appoGta lUlUS natllramalterare Clementin a 1. de pr~bend. latè Felinus in cap.licèt in corrigendis,de off.ord~n~r. quinimointeUigitur, nl0dcratur, coërcetur ~hmltatur fe 3 cundum natUranl contraétus prxcedeatis ,1. li legari ferui nomine, vt legato nomine cauelt, 1. datnni
infeé1:i 1. de danln. inf. At diuHio fidcicOlll1uHfum
non comprehendit. Ergo talis e~a~fula fupra n:tturam diuiGonis, nihil n10litur) facltque quod Bald.
de claufula cauCa lTIortis adieéla donationi tradidit,
inl. cùnl quis, C. decondiél:. ob cauCan1 : &amp; q~od ~n
hancrem fcripGt in cap. 1. Imperator Lothal1us lU
vtib. feud. ~is verô dicet contrauenire diuiGoni
qui fideicommi{fum petit, eù~ di~i~am n1agis .partem con[equi velit , qux loco lud1Ul[ZC fuccedlt, 1.
!1l1per~t~!~. §.. ~~ If. delega~. ~Ba~to~~ ~ ~ ..~.. cùln pa..

, DE CI SION ES. ,
1.45
ter, §. hxredltatcln.Ergo B~rt. Ccntentiam probauir
SenatllS. Altera vcro quxftlo tota conie6turalis
' Vt
' r
(
b
non a s re re ponla prudclltllnl in hanc renl ad voIuntatis quxftioneJ1l refcrantur. Nam fi teftator
qu!?q~id ~uoquo nomine ad h~redenl peruenerit,
rdtltUl vel1t, &lt;lut ponionem pr.rCtari iu{ferit vcnit
in r~[titucio,nem p;'xlcgatum , cùm virum,' C. de
fidelC01111nlI[ 1. C~111 pat~r, ~. fidei tu x, de tegat.2..
l. M.arceHus ,..~. qUldanl,hb~ns, ad Trebell. non pro
portlon~ ca~1tU,nl hxredltana, quanl iure [uo capit
hxres,l. ln fidclC0111miŒ1ria, §. fin. ad Treb. [ed &amp;
, .
pro ~a parte qU,alTI eaplt a cohxre?c dié1:is iurib. Nec
hoc ln ca[u, cutn tarunl prx[tan vult, di[tinguendUln eft, prxcedat grauanlcn prxlegatum, aut fe9u~tur : ordo. eninl (criptura: non ünpedit cau[am
lU~'1S voluntatls, d.§. field tux. Aliud,ll portionis nomme tefi:ator fit v[us, 1. Titia, ff. ad 1. falc. fecundUln comluunem nofi:rorun1 intelleétum : nan1 &amp;
tune p.r.e~edere. fu~[titutionem prxlegatu111 debet,
Vt ,,~enl,at ln re[tltUtlOnen1. ~od fi portionem hxredltanaln aut hxredirate111 tefiator re.lhrui dixerit
ea t~ntunl po~tio dl: ~n refi:i~utione quam capit hxres lure propno, d.l.tn fidelConlnli{[aria, § . finali,
nonilla quanl capit à cohxrede , quia hxreditatis
appellatione neque legata , neque fideicomlniffa,
con~in~nturj 1. fi Titius, de legato 3. Longè luaior dl:
dubltatlO, cum teHator cohxredibus fubfi:ituit inuicern pel' fideicolumi{[um, Vt in hac fpecie, qua reciprocam admixtam compendiofx legirnus, quo cafu
mutuum inel.1: fideicomHfum in quadanl diftiné1:io~e 0ft ~~fl:ros ~
Lu~~us 1 ~ 4~ vulgo non enitn
Hh ~

4-

!'

5

\

6

_

~

r

in!.

7

�FRA N CI S C 1 STE P H' ANI
pauci nlagnique nominis cen[cnt prxlegatum fubfl:itutionis verbo cont·incri 1. 1. C. cam. de legato
1. ab co, C: de fideicommiff. xquiparantque Ca~lll11
hunc ei cum ab hxrede ponio prxilanda dt, vt 111 d.
§. quidam liberis.
proinde pr~legatl:m in rdl:itutionem venire : CUln vtraque 111 [peCle co~cep­
tum fimpIiciter fit fideico1l11niffmll, c~ notat?s p~r
noltros, in d. 1. cùm virunl , &amp; d. §. qUldam hber~s.
Et in hanc reIn re[pondit Alexand. conf. 2. 5· nu. I l .
&amp; 12.. vol. 1. Ruin. conC 1 52.. nu. 6. &amp; 7· vol. 3·
Corn. con( 2.0. nu. 1 S. vol. 4. Bertrand. non
aliter re(pondifT"e videtur in con( 172.. vol. 4:, nu. 7·
&amp; confil. 193. nu. S" 1. part. 2.. volunl. Boer. deciGone 2.80. per totum , &amp; max. nu. ~. (ente~­
tiam hanc veriorenl fequitur. Pro qmbus faclt
quod comnluniter poil Bartolu111 tra~itunl dl: in
d. §.quidanlliberis) &amp; l.Sca::uola,ff. fin ..ad Treb.
portioneUl cohxredis i~refritutiol1en: ven1re,qu~ln
vi compendiofx acceplt :&gt; qu~ pofr adltanl hxredltaSteIn obliquatur:&gt; vulgat. 1. predbus ) C. de ilnpub.
fecundunl COfllnluneln teflatur Decius conf. 80.
nu. 2.. vol.!. Ripain 1. hxredes nlci,~. cÙln ita, if.
ad Trebell. nu. 52.. Ergo &amp;idemde portione prxlegati qua: capitur àcohxrede dicendum dl: : idq~e
probabant quidam ex Dominis) itnprobabant ahJ ;
Inaximè quod teilator [upra portionetn ha~:cdita.fiain ha:redem pra:legatum retinere dixerat, inftitutionérnque in hxc verba conceperat; in on1nibus
autetl1 alijs bonis meis ', quibus [ubfrituere videtur
in alijs bonis) quànl prxlegatis) ex [entendl Bart.
in d. § . quidam liberis ~ n\.1. I l . 1. fi fundus [ub COl12.46

;J

E;

DECISIONES
didone, §. ft l,ibertus, de legato '1. FulgoGus c~~
99· num' 2.. 111 fin. Contrarianl fententiam,) v~
t~tun: ~ra: legatunl in refiitutionem Don veniat:&gt; vbi
fllnphClter tefiator [llbaituit per fideicolnmilfum
1
pro bat Oldrad. con. 1°7. nu. 6. non vana 111
" d' ,
,
r. b
,) eo
~u ~CI0? ranone : LU fiitutio enim cùn1 fecunda fit
l~~ltutlO, 1. ,1. if. d~ vulgo ll1bfiitutus vocatus 110n
dICltUt.:
" 11 "_ 9
, 1 'ad almd
, quam ad porrionem pritno I11nl
tut!? : ln ratlone , ~. filio ,ibi , feduéta perfona
pU~llh, ,) reuocand1 {unt ad intelleél:unl inll:itUtl~nls,:&gt; 1: coh&lt;tredi) §. qui di[cretas, ibi, quibus In{btu~lon"unl partes non agnofcentibus. Proba~ ~erranus .ln ~ua pr~xi, in forma libe1li , quo
a~ltU1 ex ~ub{htl1t1ol1e,) ln verbo, acper fideicon1n:l~um, ln fin. nu. lI. ibi. ~id autC1l1 fi teftator
dixlt, c. F~lgof. d. con. 99. Cunlan.d. con. 37.n . 2..
nec .ell?nl vldetur teftator,) gener3.1i [ermone qu~
fpeclahter l~gauit, ad [u bftitutum transfèrre velle, 1.
vxoren~, §.fœliciffilno,de legato 3.1. quod in rerunl,
§. fi qLl1S poll, ad fin. de legat.l a&amp; in d. 1. cohxredi
§. cui pa~ren1, ibi, quod Inagis videtur veri{imiI;
propter {pecialem inter patrelU &amp; 6lium {llb{Htutionenl. Er~o non prx[Ulnitur teilator in eo volui{fe
~ubfii~uere:&gt; de quo extra caput in!l:itutionis fpecia- lQ
h~er dlfpo(uerat, arg. 1. -alimenta, §. BaGlicx , ff. de
altment. &amp; cib.leg. Idautem de porticne intelligend~ln ~fi, quanl quis capit ~ cohxrede, non qux C:1pItur lure hxreditario : illa enim extra:&gt; her c eil in hdeicommiffi refi:itutione, Oldrad.d. COll. 107. d.1. in
fideicommilfaria. Non oh.ll:atverbum {llbllituo
quod {u~ v~ cOlnprehendit legata ~ hçc ;niln ql1ç{li~

r:

\

e:

1

:

�'rF RA N C Ise 1 STE P HAN 1
tota eft v~luntatis, non proprieta.tis vcrbormn. At

1.48
•

,

in dubio vt ftlprà euicinlus, prç[Uluendum non cft
voluHfe ~eftatorern ea. (llb[citutione completti de
quib. [pecialiter di[po[uerat. Bertrand. de fid~icom..
I l miŒ. vniuel{ali loquitllr, nec perpe~uun1 ~[t ~l1defi­
nitarn &amp; Gmpliccm orationem çqu1paran ~nlqerCl­
li; maximè in cauCa prçlcgatorum , vt ven1ant , ~ut
non veniant in reCtitutionem. Rip. in d. 1. in fidciconlmi{faria, §. hn. nu. 3. qui 111Ult05 in eam rem
a.dducit. LonO'è vero diCtat caCus noCterà fpecie §.
b
Î . '
r. '
quidaln liberis.Cùrn enim teltator pO,ruonenl reltltuerell1Œt, videtur pattern prxlegatl, quanl h~,res
capit à cohçrcde, in [uhftituüonen1 ~r~nsferre, cum
id [crn10nis diétet proprict2,s prçfum~tu~que te~t~tor
12. velle quod loquitllr. At ~~nl, ftl~ftlt~1t fin:phc1ter
vult fubftitutmu confeqU11n[utuUonlS pOrtlOneLll,
d. §. qui di[cretas, ibi, quibus :inftitutionunl partes
non agnoCcentibus , cçteros omn~s cohçredes ~d~
1nitti :'non fi quid fupra eal11: aut aita e,x caufa a~ 1nfiitutUlU peruenerit, fadt quod volmt ~artol. 1111:
Lucius, nu. 18. ff.de vulg.Exemplum vero de eo ~Ul
vi fideicommiŒfuccedit in portionem non tantum
nouiffimè mortui, fed &amp; cohçredis. Ita dicebam
partern cohçredis, qux vi fideicommHIi vniuer[alis
obuenit, hçreditati~ fpedem pra! fe ferre, 1. nam
quod, §. fin. cum 1. feq~,en.~. ad T~e~~lli,al1.l. ~
filius, ff. quod"cum eo qUI ln ahena. Nlhl11g1tur n11rum Gin fideicornmHfirdhtutionenl ve~iat;at portio przlegati, qUa! capitur à co~~rede , ~1Îhil h~re~i­
tarij habet, d. L fi filius, Alex. ln §. qmdam hl~ens:
nu ...... in fin. Ij vero qui totum pr~legatU1n retulen
poIre

DEC.ISfoNES.

. --

polfe céfebantitao€currebant,{iagularem' I r 12.~
'd .
. dl' fi
ne g Ou.
1 Innuentem , ln .. ln deicomnlHfaria in
hO.
. fid' m 'lfi
d'
) ver.
elco§ m~ um, IcI.a ,ere; eaqueinterpr,etatione
o~a~tbe · ~uln PC? 1dlUS , 1. ). if. de vfur. cui fe
fublCll ere vldetur d. Ruinus con 6
~
..
1
.
5·
n
\:1. J 6. ln
"
1 vu gus l1ofirorUln po.fieriorenl gIolfz [enfi n. ,lcet
tentlam 'fequatur,
vt '
§ cùm Poll'd'
.J h
.
,
1 lUS, aa zre·
dem fid elcomml{fanum pertineat vt &amp; § fi l'
1. eius, de his quce vt indign l'n qu'o Il' . . nGa 1,
l ' ,
'
.
n11tatur 1ngu antel d. §. qUldanl ex liheris . cùm 1
..
,
, h d
.
egatanJ
8
magls quanl zre is vices lubeat. Bald. con
1 Ri 'cl fi
. 32. •
n~~. ~o ...... l~. ln ' . §. nali&gt; &amp; in 1. in fideicom_
millana, nu. 6. ln fin. Sed diétum glotr '
.
'd
d' b '
uZ lta aCClplen um lce am, cunl confuIte expreŒt tellatorr.
vt rotum l~rzl,egatum hxres retineret. Aliud li e~
flylo tabdII,on~s v~rba hxc in tefiamento (cripta legalnus,m~xlme vbl tcfrator rull:icus dl: &amp; l'm
'
'h
1.
1'.
•
pentus)
vt ln ac nohra lpecle, Vt notatur in 1. 1 rr d .
1
. II. ed·'lUr.
' 'Il
co dlCl . pel' Barto &amp; alios Eodémque m
,
. l "II"
ore a lJCItUl vu gans 1 a daufula, in omnibus autem bon ~
151 3
.
'd
~el~ , non qu~ tefiator prz.legatum [aitenl pro ea
F~rtlone qua: lure.h~redltano capitur, à fideicom ...
mllfo fepal~are vel~~. Oldrad. in confil. 15 8• in lin.
quenl fequltur Boer. El. deci( 2.70. nu. 4. Alexand.
Vero d. con. l. 5. nu. 1%.. talem daufulam tacitè ineffe c~n(et,)cùln inll:itutio vniuerfalis ad alia bonanoll
pertl~leat, quam de quibus !i)ccialiter çe1l:ator diCPOCUlt) d. §. fœlidŒmo. Erpo iUius expreŒo nihil
operatur,1. ? de legato 1. eoque modo ilnpugnari
P?tell: fupradlél:a glotfa 6nal. 1. in fideicommi.lfaria
eum pra:ceptionum ca lit natura Vt h;rres litpr:

d

.

~ :-- û

,

'

~

'"

(r .

_-..,

.. •s, •

, l .. _:,\,

f&gt;

)

, ~ •••

,
~.

. 1i
,~

�.
vttumque conGderatur, 1. 67. in fin. ff. de le
D E C 1SION E S

Z:SG

•

FAANCISCI STEPHANI .
portionem, in q ua infi:itu~u.s eft, renllegatân11Ute
prxcipui habeat. Cen{ult l~ltur Scnatus , vt prx~e­
gatur.n pro ea porti~ne re!l:ltl~eretUr)quél.nl ~xres 1.Ure {uo &amp; hxreditano perceplt, non pro bis partlb.
quas à cohzredibus. naétus.efr, 2.9· 0'?t 0b . 15 8 ;.
Referente D. B. G1raud ;) ln AttdhltlOllUn1 Carnera, &amp;, ibi prxftli.
eADDITIO.
Rgo diuiCtone lut tran~aaio.nC'1101l fl1i~ hdeicommi~o
renuL1tiamm in ambagl0fa tUa qurihone, de qua lU
theh hllÎllS Dccifionis,qux omnium todie ingenia.Cxtcrùm 110n ita abfolutè Papinianus definiuit, aut poO: eun\
Imperacores, in illa forma fubO:ituendi. ~~dq,:id ex. ha!reditate ad eum peruenerit , prxlegata contmen,fed Id ad
'"Ioluntatis quxll:ioncm pcrtiner~:nempè vt fi pro veritate
fint aliqux prob.ltioncs ad commend:mdam patcrna~
volllntatem\ admittantur.Fatcndnm dthacforma fubihtuendi contineri quoque prxceptionum compendium,
feu id quàd oneratus fideicommilfo percepit àc~here?i­
bus, nit} contraria voluntas tdhtot"Ïs doceatllr, ldquc!ta
fiatuicur proptcr vcrbum-{ quidquid. ) Idem dicendum fi
h:rres indeiinirè poruonem [ua1n,non hxreditatem fit 1'0garus reIlicuere:alilld eniw dt portionem dicerc,aliud h;[~
redicatem,I. 3.§.4.ff.ad Trcbell.1.9 6. in fin, tt,de legato ;.1.
91 .ff.ad 1. falcid. Omnia tamen rcducuntut ad voll1nt:atis
interpretationem: amplial1wl.' enim fideic~milfa, rcfiringllntur,extenduntur ,declaran tur ,per rationel11 &amp; caufam
prop~er quam tefl:::ttor motus fuit ad fideicommilfum Ita
f~ciendum,adeè vt talis ratio potiùs attendi debeat quàm
verba.Ratio ditlum ampliat &amp; declarat,tanq uam me-ns al
anima difpo!itionis vcrbis prxfertur , vt anima corpori,
cafus exprdfos continct ) vt ne 6miffi intelligantur : continer, inquam) Vt genus fpecies continet. Nol'im autem
femper folam voluntatem fpetlari: plerurnqu-e cnim fola
verbaCpeéhntur) 1.,. if. de vfufr.legat. Et llonllunquam

57· §. 4· de lega~. ; .

-- 51
~

F. FortiUJ l ~~t.

%. .

1.

-------_
..
X LVI J.

D E C 1SI 0

Farta fobflituti~ne reci~roca;) fi fop.erJler fubflitua:'
tur ~ hltredéfq'l~ fot mafculi&gt; inter heeredCJ'
num fit jidelC~mmiJJu11J ;) an ')Julgarù
primo admiJfo ?

'.

••

Synopfis X LVI I, Decifionis.

E

1

r:.H.ered·
fs Ù' mmtn. ptr
. mllltlfs{

Il'

f""./I.
'
lt

9 s f.J-

1

tnU ItTt'nan,
.
6
} Ncce stones IfCclpltur,&amp; rlf- 12. Fi fiorum IffJt;e" t'
\ fJ
....
\
II
t/l t(me con
ro (' r~Xtmu tlfntllm continet. tÎnentllr nt'pous
2. Dtc1to cofldfiua,diueiforum / me . d iÎt
d " non t a grlfduum ,t;d '
;fT:
n tn tjpOt IU11l,
i te
',JO&lt; ,eldcom.m':JJIt71J , 1 J rOCIf/US qni non tjl l10n f)e o
n r VOCIf os ln IlCt!
f Ul).
.
l
1., Il-'
. j'
'
-p gr"'/llIrt.
3 S1',Ufl.J.ltutto
flfi4- in foltorem 14 FIfmlLI~ nomen quarmtIJ'
'/"
.
J /1,1111 U mter l'o! quifont
collefliu"m.c
J '
ijfl
1:
,t;d
'
Ir
'J',a el(Omml f~m
.R-7 / :4- , J" etcDmmijfitm foutfsiuum,
11IU/lll1m
ln UCtt.
,
non inducit.
'
l

JeI

fi

6"

4H~rtdiJ diélhlo (o!lellÎltA eft., 1 r Ontr;s continll-n.tio mn

,. ':uu: ~o~

dt

h4redem./ pr.efommda.
6 Ft~e!(omiffim rdiélumfo- J 1 6 Legatllm relié/RIn fomi&amp;II~ compre-hendif multos,' /ù,li6erù, pojhris, quo mo.I~qllet1UJ gr4-dus.
do .tNurlrerafllr CUlhltnUS
7Hcreduno::,:nllppell4-tiuumJI7 Fidticommilfo R-n inji;
IIbft

cfJmprthidlt defundmtes. vlIlgAris.
8 Su6Jlituo, vubllm ,de Dm- ' 18 RdiélNm .. ~ -'~.f'.

'1'
., d'
.
1
a .. ) am! 'JI,
mous ~oet pYltalCR-ri.
tX~lJ.t Îndllcl't ftd .
D ' ," ' d l '
etcom.
Igre-!Slo. If ;IlIro grR-dllJ! miffom.
..•
fo!JlhtNltCnfS omn~sjlel1ù,,I 9 RtS in fomi!;" nonpoujl
tjUfJ fllt IJgnFeftonts cmfir-I
yemllftJerf mifi'l f)erft{/e .
_
J

S&gt;

1111110.

.

" ..

l

1 miffom pertnnt

uom

Fultj.ç~11Imijfo1lJ vi pnl re- 2.0 EItl1ionÎs ,,~cefii!AS mm
çlprot~,tr~A ~o»JiJ(r;;tur'I tjl propri) !i6eYlI./itntis h - .
I l HtereJIS d,filo tjIMfJao pro
1J!jiçjNm.
li ~
J0

•

•

•

�1. SI-

s.J

FRA N Cl sel s ~ E. PH ANI

ConiMné/", 'fillmao Irlln-/ fl"Jht~/!D~~11I.

!' J

' .

~,,,dltltl.1n vn, grlf.au, A-.t
2.2. Tl1 Ator q~oa nlf1- !,qlûturl
",ter ,,!tifS !e~fonlJs) n~n
l""ifTê fJr~ Iitmit~r.
cmfttur repUttll.
nDn 'lJ Dlw':J}'"
:/"
"
,/1.
' •
!/dliuJf l1ullnao IneOum :., ,Lex "0.;' Tif, munulfR/is
2.; C0
1.
,Ii' .
.
, p8tÙ induest.
non rtjplttt "gn"tlontm,
2.4
de!erJo"", Rd ptr-\2. 7 Grlla~um Jigr4!i" fi.4 ei
finIJ11I ejI çontrlf, "At~rllm
çommiJ/um n~n ~tJduçtt.

{tilt

in diJiu1I[fIIm.

;;unjo

l

N'tonius de Ponteuez Brutranum filium
ex alfe, in re verQ cerea, Honoratum ha=redes fecit , &amp; [uos h~redes ma[culos, alterumque alteri Cubfi:ituit , fi fine hxredibus maCculis decederet: vtroque vero decedente Gne ha!redibus ,filias. DecclIit Bru{fanus Gne liberis)
fucceffit per fideicommiffum .Honoratus, e.x quo
natus Ioannes Antonius, Vl1lUer[am hxreditatem
naétus, lnultis obnoxius creditoribus obijt, fuper{lite tiuo creditores debitunl petierunt: deinde cùm
pecunia non daretur,pignorant bona Anto~ij~ ~c­
cufat executiones Gafpar Ioannis Anton!} fillUs,
feparationem bonorllln a~itorum ,à pater~is petit,
in quibus iure fideicolnnllffi Ce potlOrem dlce~at,&amp;
bona 6deicomtnitfo obnoxia. vindicabat, qui cum
Bru(fano fine liberis decedenti Honoratum [ubfhtuerit, &amp; hxredes fuos mafculos, conllat de ha:redibus mafcuhs elfe locutum : nam hxredis non1cn per
1 ntultas fucceffiones &amp;. gradus accipitur , raroque
Eroximum tantum contiaet, l.. fciendum,ff.de verb.
lignificat.At di6Honenl colle6tiuam, &amp; diuerforum
2. graduum, fideicommiffum inter vocatos inducer;
inter noftros traditutn en,l. Gallus,§. quidam rede,

tE de lib. ~ poil:. maximè cùm mo~tÏi ,aur traétus

.

D E. C l S ION ES.

2. j

J

tempons ~t mentlo, quz notz fÎdeicommiffum vel
c~mpendl~fam prz (e ferunt, qua: obliquatur faci.
le tum r~t1s&gt;ne clau~ula:codicillaris,iuxtanotata per
BaldUln,m 1. C entullo,ff. de vulgo tum propter commune verbum, fubfiituo, l precibui, C. de im- ~
pub., Probatur autem illa [ententia in d. §. quidam
re~e , l. peto, §. fratre ,1. cùm ita, §. in lideicomml~o , de le~at. ~. &amp; in 1. fin. C. de verbe tignif. in
qUlbus. fub~ltutl0 faéta in fauorem famil1ç fideicomnuffum lnter eos qui (unt de familia inducit vt
pr~ximus qui[que videatur inuitatus, &amp; proxi~us
qUl~q ue te~eatur refiituere, q~od ?on poteil nili per
fidelcomml{fum. ~ec vulgan,ter Interpretari polfumus , cum vulgans poil adltam h~reditatem fi.
niatur, vulgat. l. pofi aditanl. Ath~rcdis diéUo non
minùs coIle6l:iua dl: quànl famili~, aut liberorum, 4traéhunque ten1poris , necnon &amp;: mortem prç Ce
fert, cum viuus non habeathçredem, 1. 1. if. de hç.red. vel aét. vendit. Ergo hçredes Honorati cuiuf. S
cumque gradus,in quorum nunlero hic Ga[par cen.'
fetur, qui hçredis ell: hçres, &amp; in confequelltiam ha:res HOllOrati, vul!J. 1.6n. C. de hçred. infiituend. inter Ce mutuô grauati cenfendi [unt. Ita Je[pondet
Bald.in cauCa illius, qui Titium &amp; liberos C~u de(cendentes [ubLl:ituit,con. 30 S• lib. 3. Socin. iry indiuiduo
'vbi hçredes mafculi voc~ti [unt, con./u . nu. 14, &amp;
fequent.lib.3. &amp;. familiç relinqui.~ur,con. 73. &amp; in §.
.quidam red:è,llu. ~t~cllm-ful5IHtuuntur antiquio.. ,
les de familia;) Vt non videantur hi tantum vocati.
{ed &amp; fequentes gradatim mutuo &amp; CucceJaneo 6.
de~co~URi1fo 1 ~ch~.~on, 2.7. qucm Cequitur R~~
Ir

j

•
•
•

�iS4
FRANCISe! STE~H~.NI
man. éon. 438. nu. 13. cum fequentlb. ahJque non
pauci) quos refert Ivfenoch. con. 85. nu. ~6. vbi hç_
redes ma[culi vocantur.. Crauer. con.l 3I . a nu. 1 . v[~
ue ad nu. 10.&gt;&amp;. con. 18. nu. %.. B:rtrand. con. 1 17.
6. Iuuat hoc ha:redis appeIlatluU1n.noln~n) fu?
7
vocati fLtnt de[cendentes Honoratl, vt hlnc Vl~
quo
rr
fil.
d tur tdl:ator [ubftituille, non lorum contem_
l:Cione necvt in his finiatur [ubfritutio ,[cd hxre~es grad~tim vocentur , ~ap. requifiUi, de te11:ament. 1. tutor. §. qux tutonbus, de excuf. tutor. lu.
uat &amp;. nota ma[culina ,qua vfus dt tefi:atar, vt hona
( ex conieélura) in agnatione &amp;. familia ren:aneant,
Socin.con. 7 3· nu. II.&amp; 12.. vol. 4. &amp; d. §.qUldaln reaè. At fi expreiliffet tefi:ator , proculdubio rec}pro·cum effet fideicommHfum interh%redes,d. §. fratre.
vbi Doa. ne~ Cunlanus diifentit. Ergo pro expre[~
fo haberi dcbet ,cum alia ratio non poffit reddi.
Bald. &amp;. Saliceto in 1. vnica, C. dcin ius vocand. Deciuscon.545. nu. 6. Socin.iuniorcon. Lnu. 43. vol.
1 . Accedit quod vna oratione vocantur Honoratt~s
&amp;, illius ha:redes. Sieut igitur inter HOlloratUln pn~
111umque h~redem fideicommHfum vercitur) ita &amp;.
inter dteriercs, qno qualitatis pr~cedenti[que ftlb ..
Uitutionis fiat repetitio, arg. 1. Sei~, §. Gaio, v~i
8 B~rtol. ff. de fund. infiruéto: verbUlnque, fubfh ..
tue , ~qualiter &amp;. vniformiter de Honorato &amp; h~re ..
dibus pr;r?lcatur,l. ia~ h~c iure,. ff. de vul~.l. q~am ..
uis,Ç. de Impub. SOCIn. d. §. qUldamreae ,vbl Ru9 beus,nu. 70 . Decius con.4%. 5. idquefuadet digrdfio
ad varios gradus, quç fubiHtutiones omnes Hettit,
QUo fia.t agnationis con[eruario , atl quam proprer

DE CI S ION E S.
2. 55
multitudinem graduum re[pexi{fc videtur, Vt refponderunt Ca!l:renGs incon. 34 3.lib. 1. Socin. con.
%.81. nu. 10. Curt. iun. con. 1 %. 1. nu. 15, Crauet. con.
vIt. Pofrremo 3.gitl1ril1ter pritnores &amp; proceres fan1iliarun1 huillS Prouinci~, qui dignitatem famili&lt;t
diligenter [oIent curare, vt
Stet fine fine domus&gt; &amp; att; numerentur al/orum.
Mutuis vero &amp; perperuatis fideicornmiffis conferuamr ordo {plendorq; familiarum, 1. vnic. §. 1. C.de
caduc. toll. Ne igitur dicamus Honoratum magis
dileé1:u111 detcrioris effe conditionis,magi[q; gralJatum , fuis h~redibus minus dilettis, quo nihil poteft
dici abfurdius graduale f.1ttlln1 fideicom .intcr h;rredes fateamur neceffe efi,arg.l. Publius,ff de condit.
&amp; dcmonfi. Socin. con. %. 5. &amp; con. 1. 5T.lib. %., maximè quü in hlbfl:itutione Honorato fàtta, fui ma[euh graulti (ullt,his verbis,&amp; ca[u quo d. Honoratus,hœres &amp; Ina[culi decederent Gne libcris ) fub!Htuo Bru{fanu111 : quo ex.grauamine graduale inducitur fideicomn1i{fum. Bart.{!l,l.Centurio,per l.deniq;
§. interdum s de pecul.legat~1iex grauanline, vocatione aut conieéturis [uoruln 6deicomll1iffum &amp;.
cnus inducinlus, 1. proponebatur ) ibi, coniettura
potuit admitti, 1. vnum ex familia,§.fi omHfa, in fin .
de legato 2.. 1. Gaio, §. Imperaror ) ibi, tamen hane
fuHfe defùnéH' voluntatem &amp; cogitz'ationeln interpretor. MuIto facilius ibî confi:itutum fideicommi{fum inter I~onoratum &amp; Ioannenl AntoniUlU
ad hxredes extendetur.Cl1rt.fenior con. ~%.. 51.&amp; 75.
la[on con. 140. vol. %.. Creditores contrà nullum in
hac [pede mutuunl &amp;; reciprocum ~~eiç~ll!n~1fum

;01.

1

•

•

�ij&amp;
FRA N C"I sel ST F. PH ANI _.,
inter hzredes , licet Ioannes Antonlus h%res Hono ..
rati per fideicommüfum vocatu~ lit , ~onte1\d:_
IQ bant. Tria ad con~ituen~unl fidel.commtfru~ rec~..
rocunl delidel'ari a nofins , vocatlo~e~ noutiIiml.
~rauamen &amp; in tota hzreditate. Socin. ln 1. ha!redes
. § cUlnita) nu. J2.pofi Im1nolam,
if. adG'
Trehel.
met,.
••
œ
1. vic. §. 6lium, de legato 1.. 1. Luclus, §. alO, If.
ad Treb.l. Titia Seïo, §. Scia libertis) de legato 1 .
quorum duo poftrema hae in fpecie ddiderantlll',
cùm nullum nouHlimo adieél:um tit grauamen totius h~reditatis. Addel2ant h~redis di6tionem pro
11 filijsaccipiendam, &amp; in 1. exfa6to, §. fin. ad Trebe!..
lian. Guid.Pap. deci( 306.Alexand. con. 10 5~ vol. 1.
maximè propter exçluGonem.tiliar~m, ne, vldeatur
tei1:ator extr3neos h&lt;tredes Honorat! propn&lt;t [obo ..
li pr&lt;tferre. Cuman. in d. §. fin. ~art. &amp; alij in,l.
Gallus , S. etiamCt parentes, ff. de !tb. &amp;. POfthUffilS.
Ergo Ioanl1cs Antonius filiu~, Honorat.1, non G.aCpar nepos hctredis ; adietta fihJ a~pellat1one venlcr,
ne grauamen in Ioanne Anto~lo .erg a .Gafparem
1 %. inducamus : filij en!m ar.rella:lO lufta In~erpreta...
tione nepQtem conunet. .lufra Interpretat1o~e, lf.
de verbe Ctgnif. a~ comn10dunl ,&amp;. conlpendlu~ ,filiorum. Alexand. COll. 5. &amp;. 2.6. lIb. 3. &amp;. con. 56. hb.
g. non in difpendium, vt. grau~tus filius cenfeatur.
Alexand. con. 1 • lib. 1. Vbl Moltn. Corn. con. 112..
lib. 3-. Decius con. 567. in fin.fi nepos non vocatu:~
O'rauatus dici non poterir, vulg.l. ab eo, C. de fidel'"
J 3 ~ommH( Sed &amp; Ct in his verfaremur fpeciebus, qu~
6.lij ~ufi:am recipiunt interpretationem, de quibus
per d. &amp; maximè pet Alcia;um in l.liberorum , de

a

verbœ

1

•

.

DECISI,?NE.S.

2.57

ve~b. Ggnlf. nofh~o talnenm catu nepos filij appetlauone non eOlltl11eretur, cum teftatoris voluntas
[cnle! [ortita Gt cfE:étum , qui ad h&lt;trcdes Honorati
[uanl. hçrcditate~n pertinere voluit, vt Banol. quem
n011:n c~mnlUnltCl' fequuntur,' in d. 1. liberorunl,
nu. 1 S. 111 fin. per 1. Gallus, §.ldem credendutn, de
lib. &amp; pofrhum. Facitquodidenl Banol. in d. §. fratre, cen[uit, ('unilix reliétum fundum diLl:rahi inlpm:è polf~, ~ [e1:n,el ad a~iquem dc familia peruenent,1. films famIlIas, §. eum pater, de legato 1. Nee
colled:iua diétio, ('unilize,continuum &amp; [uccelIluUlu 14
fideicOll1milfu111 mutu{Ïtnve inter' eos qui [unt de
[1n~ilia inducir, 1. pater filium, fI ad 1. (1lcid. cùm
prxulmenda non Gt o.neris continuatio: at fidei- I 5
(omn1ilfulu onus dl, 1. cohçredj, §.cùn1 filix, de
vulgo Ad priù1uln igitur aétum rdl:ringendum, 1.
boues, §. hoc [ennone, de verb. Ggnific. Vt doé\:è
Decius in fideicon1nülfo propinquioribus reliéto
re410ndit,con. 80.&amp; con.6%.Lvt fat Gthçredelu Honorati Antonio fucceŒlfe:non quod teneatul' pafteris adeptam hxrcditatclTI refbtuere. ln hancque
rem videtur textnsin 1. vnum ex fàmilia, §. fi de [11cid. fI: de legato 2.. vbi familix legatUln ad h~rcdis
eleéhonein fat eft, fi vni de f.ln1ilia h~res reliquerir.
Pofrquam enin1 paritutu e!l:,ait Papin. voluntati,cçteri conditione ddiciunt: id eft, cxtinél:um eft &amp; peremptum fideicolnnli!funl) quaG [ub tacira conditione faél:U1n . fit, fi ab hxl'ede eleéti lcgatUlu non
agno[cant.Ita in 1. cùm pater,§.à te pero,ff. de legato
2., &amp; 1. h&lt;tredes ll1ei,§. hn.ff. -ad T rcbell. propinquiol'es, nepotes cognati, libertis, filijs, nepotibus repu,":
Kx

1

�2.5 8
FRANCIseI STEPHANI
diantibus aut ijs olnnibus extinéhs viuo te!l:atore ad
hl.leicommiffum adnlittuntur, vt gloŒ in d. §.nn. in
verbo, vel vni, innuere videtUI;quam Bano1. alijque
fequllntllr, tclle Ruino in con. 92.· nu. 7. in fin. &amp;
apud Callren. in 1. fin. C.de verb. lignific. ita frau'es
con(anguinei,aut vterini,fratribusvtrinque coniun_
lbs hçreditaté lion acceptantibus : at li [ernel agnouerint, confanguinei aut vterini nullo tempore admittuntur. Huius dt [ententix Princeps Cumanus
in 1. Gallus,§. quidanl reélè, &amp; in d. §. [ratre, qui fà1 61Uilix liberis pofl:eris legatulu reliélum ita interpretatur,vt proxinlior quidem perfideicornmi{fu111 admittatur, cxteri per vlligarem , CÙIU voluntas tefiatoris [elnel fortita effeél:um non lit, d. §. fi de falci17 dia. Nec obConum eft fideicomlnHfo inetfe vuIgarem, 1. vn. §. lin autenl,de cad. toUend. 1. vt hxredibus) de legato 2.. Longè aliud fi familix, liberis, hx1 g redib. reliéhun Gt,nc de non1ine exeat. Continuum
eninl &amp; [ucceffiuunl fideico1l1n1i{fum ef1l)l'opter
traélum [ucceffiuuln, neceifariâmque con[equen19 tiam. ~onl0do enim perpetuo relnanel'e in f.1mili-a res potefl:, nili pel' fideiconlm{funl perenne? ~~
[anè di{l:inéHo vno Papiniani re41o.n[0 con1probatur in d.l. Vl111m ex falnilia &gt; §. [ed &amp; {i fund um.
Rogatus erat hxres cui volet ex t1n1ilia relinquere:
çÛlnque vni reliquiifct) eiûfque fidei conl111i{i{fct,
vt exterQ prxfraret, de viribllS fideicommiffi qu::c . .
rebat ur , &amp; peri po{fc rd}10ndit , fi tantum . .
dcm ei relié1:u111 Gt, quod fùndi pretiunl efficiat :
nihil enÎln de [uo relinquit, cùm facuitas necefI'arix
lO e~eétionis propri~ liberalit~ti5 be.neflciulll non fit ..

DE C 1 SION ES.
d. ~.li?e falcid. &amp; feqq. Quod fi talia verba f~Z
(ent (aIt ~ pet? ~e fun dus de fan1ilia exeat, ail:
mortenl ele6h, a quo extraneus vi fideicom!ifii
fundull1 na&amp;us e!l: ex prinlo tefiamento
.' d
[' '1" . J'
L.
,cxten e
rarnl
ta
vlnUICllJ:lerundunl
poterunt
cur't
,,
..
r
, 1 a. taIn vane? qma pnnlo
calù
fa,lnilix fundus Gunp 1"lClter 1eIl.
•
gatus erat , pOHènOl"e prohibitiuè ne fiu~,J , d c...
'1'
r'I"
,IruUS e ranu la exeat.
~a; vel"ba vt traétum h b
r
!Ii1.
~d .
a entlUcce
l1U1U , Ita &amp; fi elcommiŒ.lm {uccelru
1b
r
111 um la ent,
Ienum lortiantur effe.n.U1TI C
quo
p
r
r bl' ' Î.
~L
•
unlJ&gt;110 le
l~ tCnplerUl'!t. politiores , .Vt vocatis pel' fubfl:itutlOnelU hxtedlbus
ma[cuhs I)ofieriore~ 1lxreoenl,
J
li'
d'
l,prlln~s a mIffus Gt, repellendunl reCpondit Alexander co.n. JO 5. vol. 1. Id li vocati Gnt m Î. 1·
1. R .
a.lCU.f1,
vo Ult UlOUS con. 92.. pel' totum, &amp; con. 89. nu.
2.0. con. ~ 59~ nu: 2.2.. vol. ~. optinl3., Vt 1l1ihi videtur. ' \ ratloclnauone ; cum enim pi ures a.lter, natlUe vocantur , non minùs ex vi v.erboruln
{u~c~iliuè &amp; gradatinl vocantur , quànl fi copul~tlue . vocarentttr: quinül1à &amp; ordo charita- 2.1
Us faeu vt Gnlul po!henlo ho.c ca{u non admittantur '. fed ftlCce~ut &amp; gradatim. Bano1. alijque
ol1:nes ln d. §. qmdan1 reGtt: [ed illû ca[u {uccef[or~a vocati~ v~lgariter dl:interpretanda, prin1i vi- .
dehcet repu~latl011~ &gt; non agnitione. Ergo &amp; hoc
ca(u nofiro Idelu dlcendum efl:.Idenl Ruin: COll. 19.
col~nl. penult. verf. confirrnatur, &amp; con. 16..... nu.
9· hb~ 3. Decius CO? 2. 5,3. nu ...... &amp; con. 1.91. nu.
6. Vbl non Gne cauIHo Cllln tefrator adiecit de (uo
n0111ine, .agnatos &amp; proximiores vulgariter primo
110n adn1lifo vocatos cen[et) vt ibi doétè Molin .
' 1.1

KK

:.

�•

"

2.60
FRANCISCI STEPHANI
Curtius iunior con. 48. col. 2... &amp; con. 1 7~· nu.
1.. Socin. in 1. li cogn3tis, nu. 16.&amp; 17, &amp;_ con.
s
1 °4. col. 2... verf. capio, lib. 3. defc.e~dentes n1ak,ulo
lecritimos l tdbrore vocatos,aéhue,noll paffine voc;~os cenfet, ne inter eos reciprocun1. fideicon1miffum inducatur Parie con. 39· nu. 7· lib • 3· Socin.
iun.con. 12,6. nU.45·.&amp; 46.Vol.l.Alciat.in d. §. in fideicOlnn1iifo , nu. 13. &amp;. fequent. Pofi: Cunlan.
Alexand. con. 57. lib. 1. _&amp;. con. 87· lib. 3· in fub llitutione de propinquiore f~aa., pro Cumano .l'efpondit con. 16. nu .. 8. MO~l.n. ln ~on. po,~enor~
Analytico ) nu. 2. 1. Hl hlndl on1111no fpeCle; vbl
vocantur hxredes Titi; , &amp;. fuhùs à numero 2.0 .
v[que ad fin. Rubeus) Alex.and.. in rcpetit.&amp;§.quidam, nu. 70. &amp;. 7 1. &amp; con. 12.. 1. Mantic. de coniea.
vltim. voluntatum, lib. 8. tit. 1"'. nu. Il Cephalus con. 8 S. nu. 31. Cun1·a ni fententian1 receptiorem teitatur Menoch. con. 85. nu. 67' alijque pInres, quiomnes (i de no {tra· fpecie interrog-ati fuif.
fent, n1u1to fç~çiliù-s fecundum CU111anU111· re~)on...
dii[ent propter verba. l'dhiétiua , qux iunofira fub -.
ftitutione cernuntur. Et ca[u quo didi filij nlei Ho..
noratus &amp; Bru([·ulu.Sfine hxredibus d.e cedant , fubfrituo fi1ias meas : nec adiecit, vel hxredes filiorum
meorum,v~ ll1utumTI grau anl'enin tîlios tantùm fub .
nOll1inib. proprijs,nonh~redes,aut in renl [criptum
fit ~ ergo ad eos fubfl:itlltio protendi non debet, arg..
eorum qu:e notantur à nofl:ris, in,l.licèt In1perator,.
&amp; in 1. Celfus pater, in fin. de legato 1.1. cùm ita,de·
Ct;ondit. &amp; demon!l:. Alioqui de(illtorimn fideico1l1ml{fum etde vna perfona ad alialn protenderetur,
contra I.G quisita)de teftanl. tut.Et fi VQlui{fet tdb,...

D E C 1,5 ION E 5.
2. 61
tor hxredes Honorat! InUtua inter [e [Ubfi:l'tUt'
.
' .
lone,
Id exemplo fihorUlU fecüfet:quod ergo teftaror n 2.2.
·
l'IT'
r
on
no mue prxlunlitur 1. vnic. §. Gn autem
1oqUltur,
de caduc. tollend. vbi Bald. lIno vbi inter filio;
e~preŒtreciprocan:, i? nepotibus negauit, arg.l.
cmn Prxtor, if..de lUdlc. Piura in hanc ren1 conijci
po iflln t , qux prudcns onlitro , ne videar ninlius. 2. "
Non ob!l:ant qux [uprà pro hxredibus funt addu- )
aa, collefriualn diaioneln , traétum temporis h:.1b.cntell1, [uc~effi.uunl fideiconlmiffilm prx [e ferre:
c.lrc~m!i)eaC ~1111U aduenendu111 dt, cui adijcitur 2
traétus tempons, ne de vl1:;l. per[ona ad aliam fiat +
extenGo., contra fubaitutionunl naturam. Fateor
inter Honoratum &amp; h.rredem prin1Ulu e[[e traétU111
temporis, cùn1 viuens hxredenl non habeat: at inter hz~edes nequaqualu , proindéque IoannelU
AntonlUlll per fideicomluiffmu vo.catun1, non per
vuIgarenl,ne ad c;a[urn ilupotetice al'é1etur. Inter hxredes vero nullus traaus eft téporis , &amp; proinde nulIunl fid~ico111nli{fum [ucceŒuU1u: nec ex quolibet
tem.p ons tra-au Cunlanus &amp; rcIiqui lideiconmi{[mu nluruum arguunt, [ed fucce$uum, &amp; in renl
n1agi~ quàm in perfonam conceptutu deGderant :&gt;
Velutl ne l'es de nomine·exeat , vt in fan1ilia perpetuo remaneat. Longè aliud fi inter çertas perfo.,.
nas apponatur , quas nec egredi, CU111an. in d . §.
quidan1 reaè,nec Cequentes in gradu,ad fuaiendan'l .2. f
tep~titi~nem [equi debet., Ruin. quen1. °Cequitut"
~l~lat: ln d. §. quidalTI reae ,nu. 31. Exeluplo con..,
dltl~nls q~x in vne. gradu appofita, in alio gradu
aut ~nter 'lhas per.[onas ,. non cen[etur reperita , 1.
-

.

K,K

3

�1.~1.

FRA N CI 5 C 1 STE PH A ~ 1
[ub conditione, de hxred. infi. l.ab om~lbus., §.
, qUI'd am, de IeO"
vbl"
SOCll1US
cun1
v' 1.hxc
• condido,
.
.
nu. 9. d e con d. &amp; demonfi. V111tasa: OratlOnlS
.
. CUl
tantopere hx ret 'Socinus.
. . Non omClt
. d ' qu~ lllter
.
l'es quan d0 qu e rCIJetlt1onen1 ln ffUClt
d 1) Inter
erfonas nequaqualTI, 1. fin. §. Seio, .' e egat.2..
P
" d"1Sel'x,.§ . Gaio , ff. de [und.
BarroI.ln
. ' lnfrruéto:nec
1
x uiuoca verbi, [ubfiituo, prxdlcauo, .quo Oa~ll1 ,
A~tonius l'ef iideicommi{fum , c«ten ~ulg.ant~r
yocantur: iut11 &amp; in 1. LUCIUS 2. 5. if. de hXIcd.lniht.
l..llbftituo
[ubftitutos [eruos ex tefralnenvel·b mn, 1
1,
1 11' 'b'
ro fi1ios inftituti ab intefl:ato, [ecundun~ g .ouam 1 1
co 111 1TI uni ter receptan1 adlnittit. N eç dlétl0 appe~­
btiua hxredis aut nota ma[c111ü~a ftlcce{ft~u~1 fi.del.rr.
'nducer'c poteft , cum hxredls dléhone
comn1111un11
l' ,
pro filijs teftator v[u s fit, vt [uprà euicin1 ~s. Et 1.C~t
remaneret in [ua Ggnificatione appellauua, nlhl1
aliud potefi: elici q~ànl non niG filios &amp; hxre.des
cen[eri vocatos, vt pleriqu~ ce;1[~ler~nt '. quos Improbat Decius con. 38. o1axlme. cun11n al~a plrt~ tefb.111cnti, vthac in q&gt;ecie, 110mlne hxr~dls pro hberis,tefcaror v[us elt.CaCtrenf.con.4Io. hb~I. Sed nec
ex nota ml[cufina aliud inferri pote[t quam ma[culos tantùm vocatos dfe,hon quodfuerit nlens te[tat01"1S v~ con[eruaret bona in f.tmilia cunl filias voc;trit, in quibus non con[eruatl1r agnatio, ne.ql1e fanlilia,1. pronunti:ltio, §. fin. de ~erb. fig111f)rgo
quo [e conform aret (ratuto vocault n1a[culos ) .non
vt fideicommi{fun1 Inutuun1 &amp; perenne conftltUe1.6 l'et, eum non Gt vniformis et propria n1a[culor~~'l
vocatio. At lex: no[tra municipalis non req'HClt
c

DE CI 5 ION E S.
2. 3
6
acrnationem,
cun1 ad materna et auita ex parte mab
tris re{plciatJin quibus non potdi: conGderariagna_
tio. Igitur nec te[catorem rationem agnationis habuiffe dicendum eIl: ,ne in dubio à [cntentia legis
municipalis di[ce[ftffc tantillo videatur, ex notatis
per noftros, in 1. hxredes nlei) §. cum ita, if. ad Tre- l "7
bellian., digrcffio ~radul1tll autenl fideicommiffum
non infen , Vt fuse Ripa in 1. . Centurio, de vuI b0". duth autem ratiocinatio ab ab[urdo, d.,l. Publius, ft.
de condit. et demonftr. [.lproccderet i, nullus effet
fideicommHforl1m finis,nu[qull11 locus dfetfamo[o
illire[pon[o Oldrad. 2.1. Vt docet Crauetacon. 9 8.
nu. 14· poft Decium con.465. nu. l 5. Nec verllm cft
111 [ubftituendo BruŒ1nunl I-Ionorato, fi fine liberis
decederet, graua{fe liberos Honorati in hxc verba,
fi Gne libcris) velliberi fine liberis:in exelnplariha~c
quidem legebantur; at in authentico &amp; originali hxc tantunl verba inCerta erant) ca[u quo Honol'atus decedlt Gne libeds ma[culis, [ubll:ituo Bru.{[1num. Et dato fuiffe gClninatam conditionem, Ghne liberis,velliberiline liberis,receptius hX'redcm
cen[eri grauatl11n (ub duplici conditione, non liberos, nif. quogue 4Jecialiter &amp; expreŒn1 graua.•
.men adiunétUlTI Gt. b[on in 1. Centurio ,ff. de vulg-.
&amp; pupill. Ripa ibidelU nu. 166. &amp; [equent. alijquc
innumeri, quos refèrtIul. clar. in §. teaamentunl)
1
quxa. 7 8. vere {ed quidquid dicant. Non obIl:ant
conieéturx; neque enim quxlibet fideicomtnilfutn
inducit, [ed ea qux legibus probata , ex verbis eIici
poteft, d. §. quidalu reél:è, 1. quidan1 cmu filium&gt;
de h~red, infi:ituend. vbi Bald. Menoch. con. S 5'
1

ea

�2. 6 4

FRAN CIS C1 S TEP~ANI

nunl. 88. &amp; 89. At nullx in hac [pcCle [unt C011_
ietl:ura: ,qux perenne &amp;. {ucced~ne~ln. induca~lt
fideiconlmi(funl, imo vcrba [ubilltUtlOnIS, qua: 111
per[onam, non in relU concepta leginlus, contra~
riam demonfhantvoluntatelll.Supcreil vtrc!i10n{ls
prudentUln &amp; Doétonul1 authoritatibus re410n.
deamus. Non obilat §. fratre; nec eninl {impliciter
ibi familix relié1:us erat fllndus, [ed cunl adieé1:ionc,
nc de nonline exeat, vt perpetua in t111lilia renlancrct, qux vt traétunl habere~t [ucceŒuum ,
ita in necdfarialu con[equentlanl, quo [ordantur effeéhlul', mutuUnl &amp; [ucceffiuUll1 fideiCOlnnliifull1 inducunt. Magis pugnat §. in fideic01111niffo, 1. cùnl ita, vbi in fidciconl1uiifo, quod
fllnilix relinquitur,ad petitionenl adn~ittuntur, ~ui
nOluinati [unt, aut poil eoS onlnes eXtlnétos,qli! ex
110 mine defunéH fucrint eo tempore quo teaator
nloreretur, &amp; qui ex his priino gradu procrcati[unt,
quibus ll1UtUUl1l &amp; [UCcdullunl inducuntfideicol:1miffull1, licèt familix tantÙlU relié1:mu, Gne ad1eéHone vt in fanlilia rcnlaneat. Cafl:renf. in d. §. in
fideico:Umiffo. Sed ibi Iuri[con[ultus ponit fidciCOll11Ui{fulu fanlilix re}iâum:quornodo autenl quibli[ve verbis, non explicat. Supp1tnda ergo.crunt
omnia qux ad perpetuum &amp; [uccdEuurn fidelcotnmiffum ddiderantur, 1. qui tdtamento, If. de tdl:anlentis ,quod iolo faluilix verbo non inducitu~ a
quidquid Socin. contl·à [enG{fe videatur in d.§. qmdanl reétè. Cuius palinodiam cecinit in d. l. fi. C?gnatis , nu. 17. induxitque in cam relU inuiola~11e
re[pon[um P~piniani, in d. §. [ed fi fundunl. AIClat:
-

vero

DECISIONES
6
.'
Il.C
'
d
'
"
1.
vero pOlr umanum 1 tantum a Papinian d fi .5
.
('
'"
t:
0 e 111r.l cene ct ~ qm pnm? lUccedere debeant, cùm famihx .ahqUld
.
'd l' rehnqultur, quive illius llomine Venlant)
ql11 VI e lCet tempore cedentis diei viuebant
'd gra d'
h
' non
quo
~1tl1n oc ita accipiatur vt pol1. .
. d d .
)
nenores
d elll · e a mlttalltur)
niG fil)ecialiter derUnl-LUS
c. f i
.J
1'"
a~
V1tenores t:vo 1utatem
' cd'
h fuan1 extenderit' d.§ . ln
n eiC.
quem verucu: ac donauit interpretatione J quod
litb cOlupendlo
prct[enGife iampridem v'd'" . A
'b'd
.
t
1 etUI Cf.
eur.1 1 . 111 vero.
nominari
Sed dl'C poil.
.
.
•
•
H. eos extlndos notat Or~1l1e~ll fucceffionis, non ordine1n gr~­
duum.
.Jl
t:
.c Nec ahtel'lnterpretanda eil 1. fin . C . de Vell?
ug~lr1eat .. Eteninl Iuilinianus [ua confl:itutionc :
, qUld n~nl1ne fanli~~. contineatur {impliciter exp licat, DUln yero [UblJCtt, gradatim ad fideieommiffum v~cari., non explicat an ex vulgari) an ex fideicom~t!rana, {ed reliql1i~ alijslegibus deflniendum..
nenlf.c [~eundU1n ' [upra [criptanl dHl:iné\:ionemJ
arg. . qUl teftanlento, fI: de tefiam. Aliàs ahfurdum
e{fe~ cel~feri pr~pri~nl pro!.~~ à teltatore grauatam
refiltllele affint, etlOlrrl1rflinltate extinéh veI liberto, nUi verba apertHIlmè traétum in fù:urunl habeant.~ocin. iunior d. con. 1 2.6. Alciat. d. §.in fideicomol1{fo ,nu. 15. Baldi conGlium, vt adlllterpre4
tum re[pon[~ dc[cendam, communiter improbatur
per nofrros, ln d. §. quidalu reétè, eà quod cenfeac
de[eendentes V'ocari per 6deicommilfum , cùnl vulgariter admittant~r, vtibidem Aretinus alijque eenfent .. Sed nee.expheat an Math:ro primo ex defcen-:
de?tlbus ~dml{fo poll: Cola! mortem reliqu~ per ndelcomn1tffum [uccedant, vt-dici non poŒtno!ha:
LI

�FRANCISC! STEPHANI
officere fententix. Ancharanus in cauCa illius re{:
pondit qui conCerulre perpetua voluit bona in fàmilia, argume11tO oneris perpetui antiquioribus de
dOlno, &amp;. progenie iniunétiin fauorem pauperum.
Ex cuius oneris qualitate fubfiitutionis fpec~eln colligit, nU. 10. Gcut &amp; ex. appellatiua antiquorum
de progenie di61:ione: quod poftremmn improbat
Molin. nihil ex hoc aliud inferriinnuens quàn1 emn
qui adrnitti vult, e!fe debere de progenie, 1. li pater,
C.de hxred. inilituend. d. refponCo poileriore analytico , nu. 2.9. Crauet.con. 2.2.. vt paradoxa profitetur, ita à nofhis vulgo in1probatur. Conlilium vero
13 1• primos quidem hxredes per fideicon1n1iifum
vocatos cenfet : at his adrniilis nùm ex vulgari, an
ex obliqua veniant cxteri, non explicat Socin. in d.
con. 12.. &amp;. Bertrand. con.. 117, de co loquuntur
qui perpetuo familiam conferuare nifus eft ; ide6..
que grauamen in relU &amp;. imperfonaliter conceperat,
perpeçuoque alienationClu prohihuerat,vt apud So ..
cinum videre eft, nu. 18. eurn [equent. &amp; apud Bertrandum, nu. 2.. At tefrator noiter fubilitutionem
in per[onam concepit ; longéque prudentiùs po.
fteris aliquanto tempore , non perpetuo reliquit,
memor pr~cepti diuini, vt nOluina noiha. terris
non adCcriban1us, (ed in cœlis xrernit;lten1 expeae~
niUS. Et fic aduerCus Ga[paretn) hnitmn &amp; extil1~
frmn fideicom111Hfum in per[Ol1l IOlnnis Antonij
iudicatum eft, Referente DQlnino G. SeguiranQ, .
in Atteftatiouum Decuria, me Pr~fide.
2.66

DE CI SIONE S.
ADDITIO.

N gradus,
On cft dnbitandum eŒ h ' 1
1. §. penult ff lC! ures {u.bfiitl1tlonum
1.

inter filios &amp; Elias non fine' l' vn e cognatl , quanqua1ll
fifhlnrque plures in vno' p ures gradus, {ed (unt contefl:ator fubfbtuere fed ~rgo non filios &amp; filias poteil:
ncpotes, &amp; fic deinc~ps in ,l)sfin~potes ) &amp; nepotibus pro~
,
III n1tum [cc
d
) un um graduulU
prxrogatlUam. Ergo fi v
,erum amamus
b't '
tor gmdus omnes Liberor
' ) no l 1S hic te!raimprimis ordinem grad umcb°fcmpleéh voluit.Sed voluit
uum 0 ernari l '
bat~lr, if.. ' d elegat. 2..1. fi lures if · ,. cum proponetons VOC&lt;llltis liberos m!fc l ' . ~ vulgo Et ratio tefracu os Cu Vt bo . L'
remaneant, non extra fam1'
?
'
na In lamilia
nominis &amp;familia! non fu//~m~n cO~l1at~s qui eiufdem
lleris hanc exi&lt;TÎt int"rp 1 • . e atons emmnobilitas &lt;Te'l'b
b
~ retatlOnem q 'd
. , b
b1 1 us fiudio &amp; cordi {oleat eŒ Et ~1? przclpue nopropagatio: nam Vt eft (cript~' ~ am;h~ &amp; no minis fui
gatus , ad Trebellian c
l~ • ex raéto,§. fi quis roex dignitate &amp;. conditi . n on, lt1on~s fi~eicommi{forum
interpretancI.r.
0 e elUS ql11 ndc1CommHit) [unt

fil

:t

".

F. FortiNs 1 c.

•

Ll
•

,

•

�2.61

FRA N CI sel STE P HAN 1
•

•

DECISIO XLVIII.
~iJ potior in flccefsione neptis e~ frat~e , p~t,.uu.t~
an au/meulus , in maternr.r bonu, ln
quibus tantùm· conftabat h~redita.r ..
Synopfis X LVII J. Deciûonis"
c..JJflftrt txdfl.fo, 6- omnts) 3
lJui tlJ1fJ ç,ntingunt,unftn-I
IN' exclufi.
\.
:. phi/ilfi rnlefij a,'JJllorum-1 4
Regis, &amp; EdoArM Ant1o"f,m dt Rtgno Glfl/;"
trou:rjiA.
l

ç'' -I

LtXDmnisdiuin;r"g~ntitlm "
&amp; ci~il~s 1 IJd h.(Ytdttateln

proxtlnlorts voc~t.
P'AternJf !/lterms , m;r,~trn/t
mnttrms, ,quo"!Ddo t~tel­
ligAlur dlE/trlsm tllild.
In Additione.

Ertabant patruus &amp; auun.cuills , de ~~~­
c:litate ne~ti~ ex (~atr~ &amp; [orore ab. 1.l1~e­
, ftato n10rtu~, CUIUS hœredltas t"ta· rrofe8a erat à matre ) huiû[que 'poffdfor
auul1culns apud Propl'xtoren1 Aque.n[em pofrula-.
tus dl: à patruo, qui matrem Pr~~cipis.edia~ exclu..
fam dîcebat, erg-o.&amp; omnes qUI,ûlam. conung unt ..
1 Bald. in 1. 1. if. de Senatori~us , v~i P?ilipri Vl lefij Galli~, &amp;. EdoardtAnghœ Regls) htem &amp; r~-.
giam cQntrouerfiam refert , ~tri ~orum prxcI...
~ puum ius effet in Regno Galhœ. HIc conc.ed1cbdat
legis Sali~.~. benebcio fœlniRas ,à regno exc u i,
fe talnen ,vt Ina[cu!unl, &amp;. proximioren1 ( e~t
enim Philippi Pulchri nepos )' anteferendum .d~­
cebat, cùm lex quxlîbet, diuina ,gentium &amp; CIU1"!is , ad hzreditatem Fro~ul)iores vo,eJ._Phi!irpus..

-

DECISIONES
vcrà ValeGus Caroli Pulchri pro~imè defuné\:' R2. 6 9
l'
1 e3
gis patrue 1S, agnatione gentiliti6que iure proxin1
~egn~ln1 Gbi vin~icabat , marerno cognatio~li[q~:
lure propter luatns repl1l['l.ln EdoardUlu in Regna
fucce~ere nOl: ~offe , Pares Francix ~II. Philippun1
Edu~I~~ prcrferendun1 cen[l1,eru?t, lUre optimo ,Vt
volUlt1bl Bald. nain &amp; conihtutlonibus feodal 1'bus
l'"
lœmlnx non tantum, [ed &amp; defcendentes ex fœminis, ad [ucceffionen1 afpirare non poifunt:&amp; lex 12..
Tabular~lnl, ag,n~tos,admittcbat, cognatos repellcbat., Qg! fit vt !nlUfi:c Edoardus litcris quas ad Bencd~él:um Romanum Poutificenl imlnincllte bello
~edlt, 1ua= ~pH~ a~{ingam Ang1unl Ieguntur,
lllatam a; Panbus lUlUl1am conqueratur. Ergo hoc
e.xe~p~'O ~uun.culUln cedere dcbere po{[c!Iione ha:redttatls .dlcebat. AtquiFri?ceps [upradiéto cdiéto
declaraUlt) vt non tantumilloab hXreditate 111ater
re~elleretur &gt; fed &amp; eam contingentes: in10 &amp;
aUla~ raternam ad ha:reditatem nepotis ex filio
a?lnlttl non poire Senatus. cenfuit, Referente D .
d Ag~r, in Attefl:ationum C1111a&gt; non Gne magna
DOm1:l10rUm contentione:cuiArefl:o ego_contrarix
tanlen [ententiœ) adfui, quod auia nepoti ex Elio
;lgnat~ fit, cùm eum ex parte patris. contingat.
Agnan vero cuiu[cun1q;[exus illo ediélo non repelh.tnt~r. Auu~culw vero edié1:um illud de patetnis.
tantum bonIs, aut patreln contingentibus. Io,qui
affeuerabat:T in qui bus agnatos pra!fen: at tnaterna
bona, aut qu~ à cognatis obuenerunt, ad cognatos
peninere, vtip[a vc.rba editti notant, ( que le.r hien.r
b[diEl.s c1Jfan.s pro:uenu.r du pere ~ d~ (ayeul, d'oJJcles
L l , 1.,

y

t"

�FRAN CI S CI 5 TEPH A NI
col!aterau.,'t· , ou autres, de quelque endroitl que ce[oit)
d't cajU pate;-nel ) q uibus rcpetitUll1 videatur ius
nouun1, quo paterna patcr~ls, luaterna Inlternis
concedebantur. In colbterahbu-s cl1l.de clnancipa_
tis, C. de Icgitimis hxredibu5 : in duo bus vero alijs,
pltcrno &amp; luaterno, vt prxferatur maternus in bonis maternis, cft textus in!. quod [citis, [ccundulU
intelle6huu &amp; induél:ionetn Bartoli, qucm ibi rc[en Ca!l:rcnGs, C. de bonis qux liber. Bart. con.
18. Ergo adiudicata eft hxreditas auuncuto, Proprxtoris AqucnGs [ententia. Prouocauit patruus ;
quidalTI ex Dominis diuidendatn inter eos hçreditatem cen[ebat, vt partetu auunculus, pattern patruus confequeretur, cùnl eillfdelu Gnt gradus) {ll,·
bLttaq; lege' IuH:inian4ra Gt agnationis &amp; cognationis differentia. Ego vero infrabanl , editro princil'ah , quo ius nouutn feu Codicis [ublato Iuftinianxo. videtur repetitum in bonis paternis aut patrcl11
contingentibus, [olos agnatos adnlitti. Ergo in bonis ma~ernis , aut matrem contingentibus , Coli
cognati adlnittendi [unt , ne claudicet con!l:itutio,
néve di[paritatem aut iniquitatem pr~ fe ferat.
Qp.o fit Vt Ardto repetita Gt [ententia , Rererente Domino Ludouico Chenço , decima No_~ .
uen1bris 1583. Habui tamen lb arnico D0111ino
r!'1' Yl}fU~ Reinaudo diui[anl fui{fe h~reditatem inter agnaVV 1v1rA tos &amp; cognatos, ln
. callla
{" Dl
' pnma
.
~~
e agneau, ln
t/~} . 1).
Decuria. Viderit Iudex eruditus vtrunl horom
f/"-...I
1:'
(Ar' aH' t7
ut a:qUlUS.
170

w:

0L

", ( 1,).- 1.("-"/rt(l'"-/
'7
~} ~f tiPI;

7'':1

~ r~ I/û/t.r//{~ f~.Mj·

;f'

r

D E CI S ION f~ ~'
~DDITIO.

K 1. .cl.cùmIl.emancipatis
\ enlm,
' C .delegit. hzred
.'11
' § , cum
, e dNlll-la 11eu,81 a regllla }p a t erna p:lternis,materna mater-~
1115,
oue. 4·c: a p. I.§. 2..qnam imlTIlltat
.
N
4
cap.l.. vult enÎln fratres ex vero q ne Iat
,o~lell. 113 .
ternis tantùm
deferr'1, extantl'bus vtcrit
ere' VtennlS
,
, ve1 p aternis tal1tum dillidi hxr editatcm ' ~ l:ktantllm &amp; pa-

E

bita ratloneoriginis bonorum QI~l cml em, nuIIa haximior,excludet agnatum. NO~lel~~I~ Ic~gnatns) fi fit propoft fracres , C. de lcgit. hxred Id
'. cap. 3· A,l~thent.
Ijx regionibus te(tatur H
' ' que Ita [enlan 111 Gal. Il.
oton,anlls:; con. 2.3 · Pap l 'b
2.1. A rea. nu. 17. Lucius 8 A 11.
. rCnor. 10. nu. 4. 0 l •

F. Fortills 1 C.

DE C 1510 XLIX.

De prdif:mpta emancipatione &amp; teftamento à fi/t'o famtiltU laBo, confentiente patre, cum claufola .
fi non "Va~eat "Vt teftamentum, "Va/cat "Vt codicillus~
&amp; donatlo caufa mortù.
Synoplis XLI X. Deciuollis.

CIRufolaço~icillJJris ~ft tx:r FiliHs in dUbio 111'41: '
;1)10 Nota1'IOYHm.
1 ef1è 1· ... t: ' fJ l' yUm ftur
d' ,
,
JJ C II' J ncrts l' Atru.
2. Co te;llos t/#"J,tterlJ foure' 6 EmaneifJatiD dc/'et fJ .. l
'
pote/1.
'./1.
\,
r
r,OOArt
J·
qUI t~~amentuml etttdentifsimis probAtionib
co:/..Id ere po!eJi
7E
'
•
3 p,
d '..
mAnet/atio
qlflJnd~ pr~l'ttJ en!la- onatary ejl
mtndtJ eft.
;t:t!J vI ~Ale;1t donatio 8 Be1')eficù,rius ;r~fo""itur ti.
" 'j a mfJrtlS ? aut Ji NottJ-f tllltJtus per dtctnnium.
pr~ eo .(llpu/Ullr.
9 INjlt crtditur quod commit.
4- m4nctpatt~ vt Jl~ " qltan-l niUr tredit/~r. ln Addi..
ffl.m temportS r4fJutrttllr.
donc.
.
1

n

;ues

•

ne-l

r"

�FRANCISCI STEPHANI
lliusfanlilias quidall1 tdhllnento pltrem
vfufruL[uarimn , frltren1 hxredcll1 ) inni~
tuit, adieél:a yulgari claufula, li n011 valeat
Vt teLb.luentUlU, valeat vt codicillus, yt donatio cauLà mords, aut alia qu~Iibet v01un.tas. A patre v~ro
quçGerat vt ei permitteret te(tan ~ quod permlGt
pater. Duo vero cran: bonorun1 gcnera, quaG c~­
ilrenGa : conll:abat enln1 Doé1:oretu aut [alcenl hcentiatunl fuiife, &amp; Sallonenfen1, Remigienfenl &amp;
Borbonenfenl Iudicelu quondam fuiffe:erant &amp; bona nlaterna aduentitia.De his omnibus tell:atus:Nepotes ex forore ab intdtato h~rcditatenl :indic~­
bant teftatorenl : ql10d in (acris eiTet p~terl1~s, aéhuam te{taluenti faé1:ionenl non habU1iTe dlceballt)
nihilque profùiiTe patris confenfum., 1; qui in pote{tatc, ff. qui tdl:amenta fac. poŒ. mlnu~que clauF~1 lam codicillarem , qu~ ex {tylo notanorun: dICltur dfe potiùs quàm ex volunta~e ~ pru~~nt1a t~[­
tatoris. Bart. in 1. 1. nu. 10. ff. de lUns cod1clll. CUlUS
fenrentiam veram eiTe teftatur Curtius iun.ton. 1 0 1.
nU.4 0 ' &amp; Thonlas Granlmar. decif. ~1.. nu. ~2..Et .licèthuius dau[ul~ habenda eiTet rauo, vt a pento
homine prolat~ , vt receptiore calculo prodit~m
tradit Gabriell. cond. 4. nu. 6. qui innnmeros hmus
:z. [entcnti~ congerit, non t~nlen vt ~~dicillus ~~c difpofido valere poteft, CU1U COdICll1oS .t~ntum facere poffit qui teftanlentum po~c~) 1. DlU1,§ ..I. vcrl.
codicillos, ff. de iur. codicill. mlnus,vt donauo caufa mortis licètfilio donanti cauCa mords patre (:onCcntiente' valeat donarlo, 1. tàm is,§. j. if. de donat.
cauf. mords notatur in 1. Cenium, C/qui tefraln. fac.
po{funt:

DECISIONES .
poffunt:
fi
nlodo
exprefIlm
con[cntiat
1
fil'
r 1. 1
l
§
.
,
, . lUSraml_
~Gl1as, r' p~ndratlonc~ yb! Bald. de donat. cùm non
nI 1 pr~l~ntl onatano donatio cauCa mOrtis fieri
de n10rt .
cau[ dOnatlOn
.
PofIit,· 1., lnter luortis, ft"
qu~ 1lcet quantum ad hoc correéra lit vt h d'
.
.fi
fi'
rr.
'
0 lenud,0 pal,.,lO
en POIllt &amp; pernci donatio illa morrIS cau[a, gloŒ.
C01U111Uniter
a})probat a ,ln
. l . cunl
'
.
rr
pater, §. nlel1to, II. de legato 2.. &amp; gloŒ.· 1 C d
. d .
d
. 111 • 2.. . e
lUr. ouum: quoa hoc tamen non l1:
.
r
. d"
e annqultl,
vt
prétlentla
onatanJ ad validitatenl
donauol1lS
'. 3
t".
Ir'
... &lt;
ut nccellana, aut li fit abfens 1)1'0 eo dcb J1.' 1 .
'
ct HlpU an
· . S .
N otanus.
o,C1n. ~on. I:z. Jo nu. I. vol. 3. &amp; confi1.
1 11.. voL ~. Bart. 111 d.l. tanl is, §. 1. Saliceto poll:
~lo~anl) ln L 1. C. de donar. cauf. mort. glol[
111 L tllud , ~e [acro[anét. EcdeC comlnunem tcllat,ur Rube. 111 ~on. 1 ?2.. Parilius COll. 77. nu. 15.
l~b. 1 •. tunc enln1. ratlficatione [ecuta pel' donata~JUm,eld~ln quœl1turaétio vtilis line ceŒone. Bald.
In 1. nec el,§: [ati[d~tio, qu. 6. de adoption. Alberic.
&amp; çafirenClll d. 1. J1lud, COUatT. in 3..parte, rub. de
tcRament.
Curt. vero iunior , in rub' C
.fi'
. de Pl~llS)
pr~lentiam quid~m .deliderat, non acceptationetn
exprelfam dOnatl0nls , [ed donararij taciturnitatem
f~~cereJaduer[us Decium con. 2.45. cclum. fin. tradiflt. At in hac[pecie neq; pr~[ens erat donatarius
~eque pro eo Notarius fiipulatus fuerat, aut dona~
~1011em ~ccept~uerat. ~od fi quis dixerit, falteln
l~re fidelconlmlffi valere quod quibu[cunlque ver...
bIS c~ncipi pot~fl:, [oloque nutu perficirur , 1. miles
ad [ororem,l. cum pater, §. donationes, if. delegat.
2.. RelI)o,ndeo id locumhabere;) cùm don~ltio
ab
Mm
~

nt

1

�..
•

•

•

2-74
FRANCISC! STEPHA~I
co qui tdl:amentun1 condere ~oteft. Bart. III d. ~.
tàm is 1 S. 1. nu. 3. if. d~ donatlon. cauC mor~. Sahcetus in 1. 1. C. eod. Ia{on, Alexand. Corn. ln d. L
fenium. At donatio cauCa mortis qux fit à filiofam.
neque legatum eft) neque fideic01TIrnHfun1, 1.~. vbi
gIolfa in verf. {cd oppono,ff. de legato 1. glo!f. .ln §..
1. de donat. apud Jufrini. Rolland. p~{fagenus in
(uo traél:atu de donat. cauf. mort. rubnc. 1. nu. 2. 8.
Nec [patio 10. annorum, quibus [eorfum à patre fi~
hum habita{fe, vt inquilitionibus confrablt, prx[u4 nlÎ filiun1. enlancipatun1., imo %.0. ~l:ni regul~titer
requiruntur,1. t. C.de pat. ~otefta~.lbl glo{f.~nlG. 6.
lius haberet aliquelTI putatlUU1TI t1tulu~, V1~el~cCt
emanc~pationis , qualTIuis non [o!.emllls. ~ahc. 1111.
2.. per l11uIU textum, C. de prx[cllpt.longl{f. tempo
Bald. in 1. pofr morten1,ff.de ado~·)t. nam in ifrorum
iurium prx[criptione fufficere t1tulu~ erroneum,
Bart.tradidit,in 1. celfus, de vfucap. &amp; 1111.1. §. l.de
itin. aéblque priuato, Bald. i~ tr~él:at.. de prx[criptionibus ,in 3. part. 4. part. pnnc1pal. ln vit. qua:11.
Latiilimè Alciatus in traélat. prx[umpt. 1... l'egul. 1..
prx[umpt. Teitaturcomu1.unem. Gabriellius .i~1 fuis
pra![ulnpt. nu. 31. Addebant fihum prxfUlnl1~ !:1.cris dfe patcrnis ,1. Gfilius) ff. de probat. promde
s perfpicacHIirnis probationibus euincendam. en1an..
cipationelu, 11011 vanis &amp; leuibus argumentls,argu.
, mento 1. 110n l1udis, vbi S.alicet. C. de probat. Con·
rei contendebant tefratoren1 patremfamil. ~
emancipatum cl'editU111 110n vana finlplicitate aut
iuris ignorantia : [ed quia vulgo paterfamilias p~ta~
batur, lie agebat,) Gc contrahebat, fic munenbu

tra

D.EC.IS.IONES.
1.7S
fungebatur,l. 3· 111 pnnCIp. ff. ad Macedon: 11.. plus
n1inus ~n11is pa{fum patrem, vt [cor[um hOl.bitaret
~aterna bon~ [oIl1:s is adlninill:raret, de quibus eo:
rumque fruéhbus lolus contraxerat, litem infiitue.
rat. At (i diu patiatur pater filium pro patrefalnilias
fe g~r~re, Çeor[Uluq ue à [e habitare, pr~{unlenda dl:
emaClpatlO,{i ~lleget~r Bald. in l.d. pofr Inoretnl,in
fin:quem fequitur Sahce~. in d.l. 1. C.de pat.potefi.
perpendendo verbum, dlU y quo decenniunl {jCTnillcatur). 1. fi cùm fideicomn1Hfa) §. Arin. ff. q~i &amp;
à. quib. llecvicennium notare pote il: , cù'm d~ tutoribus loquatur textus , bona materna adminifrr~ntibus.) patiente patre, quorum vicennio ad ...
mirliil:ratio dUl"are non potefr , cùm tutda an no 14.
~l1iatur. All~gabatur vero in hac (pecie elnancipatlO, pofrulatu[que erat quidam Tabellio, vt tran[ad:ionis tabulas exhiberet, quibus aliqua faéra erat
mentio emancipationis: tandetn lnulératus ob non
editas tabulas. Ergo pra=(unlenda efr emancipàtio, 7
tùm quod ex tali p~[Ull1ptione nullus inducatur
titulus obligationis contra p~tre111, [ed (oIùm acquiritur lib en as filio, quod defacili prafumitur inter patrem &amp; filium libenatis,&amp; liberationis f.'\.uorc;
tùnl propter patris tolerantiam ifrud patientis) qui
verifimiliter filium feorsùm negotiallteVl non pateretur) ceffante emancipatione, arg. tituli qui in 1
b~neficiato pra=fumitQr, ex poffcŒone decennali :
c.um e~m Epifcopi fuam vilitantes diœcelirn linguIls ann1S, aut quolibet triennio, veriGn1iliter non
tolerarent Ecc1eliam retineri fine titulo canonico.
Innocent. &amp; Hoftienf. in cap. illud, de pra:fumpt.
Mm ~

•

,
•

�•

2.7'
FRANCISCI STEPHAN.!
Craueta de tempo antiq. part. ;. nu. 2.~. Se.natus fi ..
Hum habuie pro emancipato , poft Sahcet. ln d.l. 1 .
C. de pat. potelè. interpretatus eft: &amp;. ab aé\:ore adduéb. facilè diluuntur, cùm in filiofamilias proçe...
dane, noftcrvero td1:ator emancipatus prx[umatuf)
licèt quidam ex DOluinis non conte.~nendx erudi_
tionis hunc filium non patremfamthas cen[erent)
ficque bona diuidenda aduentitiaa6l:ori ~ quaG Ca.
ll:renlia l'eo addicerent. Propr;uor vero Arelatel1_
lis pro tdl:amento re[ponderat , aut iudicauerat,
adhibitis in eonGlium politioribus NCluau[enlibus
Aduocatis, quorum [ententia à luaiori par~e Dolninorunl repetita dl:) enarratore D. Fral1cl[cO de
Forefi:a, in Attefi:ationum Curia J vbi prxfui, 2. 3.
Nouemb. 15~ 3·

ADDITIO.
Redirus ~{\; ille ~liusfamilias emanc.ipatuS , ~ bcnè. :
nam illfte credltur quod commumter credltur. SlC
9 communis &amp; publica opinio etlccl1fat in mutllo dando, l.
7'§' 8.1. 19. tf.ad Macedonianum,l. I.e. ad Maced. l. 3·
If. de off. Pr~tor. vbiBarbarij Philippi nobile exemplul1l
commemoratur ab Vlpiano, Cl1ius decreta fU11t approbata à populo, quod comlll1iter credebatur Prztor confugil1m ac afy 111m , 1. '7. §. 12.. ff. de JEdilit. ediél:. foIutionem faétam in!l:itori,l. 17. §. 2..ff.deinftit. feruo, 1.19·
1. de folut. matrimonium faél:llm contra leges , 1. 4. C.
deinceft. nupt. contra8:um eum furioCo, 1. 7. §. 2.. 1f. .de
public. vel putatiuo po{fe{fore initum, 1. 55 1f.de condl~.
indeb. aditionem h~reditatisJ 1. 3o. §. 34. ff. de acqUlr
hXl'cà. (u{\inet.
F. FortÎtlsiI C.

C

-----------_.__.__._-- --D E CI S ION E S.

'J;11

DECISIO L.

Remedi~m Cano11. "eintegrandlt, an detur contrit titul~
pofudentem non habentem caufom tt "tJitiofi
aufiore , &amp; quo tempore prtefcribatur.
J

Synopfis L. Decifiol1is.
Sp,li4INS J iltaiu ex iujlA ' 6 Remtaùl C
.
,Î..
.
j
18
4n,n.
rtt"uA.
~etntegy",tNY.
grAnaA , iNU p,li
1 lufU(/S Jif,~Jum , jRllNml
Um l1 ()re p .r. ' f '
.
·
r
r4;eYlllltuf. 'N'~
•
·"I--m fiDrI. fer Irtgintll
.
! Rrt IS. .
"m ..
; lle11ualNm CAno rtinte-I Annos.
grAnalJ » IUn aalur â 'lili 7 lllaex no" fiif,çit! . l '
. '
..
r~tlta,.
fiIf.ri6 fi110 If,\ PO;,,Il.eJr;Stone
(Ui-) ûum ft eontrA "'~rt",
ait. •
;"....
!. . ' .1 f. .
\ .
." ..111 A 11.1111. if,tUlt.
4- Spolt4tllS Il tNd~çt re~nte_' 8 His 'Z/trilis , autrement
!f'4~dIlS 11 J qUt foat nonl pertinemment, implorAt/lYIS trrore ~ fPolia/Ni. 1 tNr 0ffidllm luaicis.
f A~(t:fos !oJStae~tem (um ,9 Dominij txctpti~ Ir0411
lJ~ulo , yemealum C/lN'J [po/iAlerJ J Ji pr'lriMm fit
remtegrllnaA • non hAillI amlÎniNIN.
1

(",'t no;

nN,I_

"'/J-

/fJ&amp;#m.

Ermutauerat Elzias Berengarius deciInan: parten1 iuri[di~~nis &amp; territorij
PodiJ Michaëlij cum lielione de Villa.
~lo~a J cenis prxdijs alij[que rehus accepus, de qUlb. ln tabulis permutationis anlli 1497.
&amp; Inen[e Manio , diétus Helion inuefi:ituranl accepit men(e April. à Curia ComputorUln, lnilfufque
lU polfe1!i~nem ~. iurifdiétionis nouos emphyteuta$ cœplt Inudhre J an no 14,8. eontinuauit an ..
no 15°5, eum diéto Elziare,&amp; 15 06. eum eonduétoMm

J

,

�1.7'
FRANCIseI STEPHANI
re condomini, emphyteutas recipere in poffeffio . .
nern. Iudicem vero confrituerat 1504· cuius vari~
proponebantur [ententi~: edita &amp;. pr~conia anno ...
rum f 5°5. J 508. 15°9., I? 10. QEo p~ilrelno anno
Bellona Forhina Petn Vl11anou~. tutnx rur[us Iudi..
cern ~ alios officiarios con(lituerat,&amp;' Petrus 1 51 7.
quorun1 etiatn edita erant aéta &amp;. [cripta an ni 1 51. 6 .
nec non &amp; per[olueratanno 1532.· Nobtlitatis exa..
dari indiétionem ordinarialn ,quia Dominus decimer Podij Michaëlij, ita vt ea ratione &amp;. fiipendia ..
dûs ~ veéHgalis effet. Nec deerant exceptione 1uaiores te(les, qui de po.{feffione Hclionis, Petri, &amp;
loannis, tdl:arentur. His illecebris poifefforijs ductus Ioannes Villan oua , T artonx dominus, relue ..
diurn Cano reintegranda,}. q. 1. anno 157 I.intentare cœpit, Maiorum nec non [ua nitebatur poffe[(ione! aduer[arij po{[effionenl recentiorem quidem
docebat, e6que fpolium .. cuius licèt non exigeretur probatio , Innocent. in cap-. poG: eleél:ionem , in
fin. de conceff. prxhend. &amp;. cap. [a:pè, de rdHtut.
4101iat. Abbas in cap. cùn1 ad (edem, nu. 72.· eod.
Baki. in 1. 1. nu. 15' Cod. fi à non cOlnp. iudic.
AfBiét. decif. 32.7. Decius COll. 1. 53. nu. 2.. pro babat tamen Cpoliatorem Rolanduln Berengarium,
qui per Iudicen1 nullo vocato &amp;. interpenato,mdru,~
erat in po[effionem bonorum Elziaris Berengan,
pro debito bOll0rllln [ubGdio. Contràrei vetu!l:ata:
poffeffionis [e defendebant Rolandum, Bereng~"
rium anno 1546. auétore Pr~tore pro legitima 10
poffeffionem horum bonorum n1iffum 1 qua: diéhe
legitinlx erant obnoxia, antequam ad Elziarem pet..

D ECI SIONES.
uenHfent.
Cùm
igitur aéror fit à Iudice fil) 0 l'latus,
2.7'
, f1.
î.
'
ex !Uua
tr'
, caUla, rClntegratio eil deneganda , gl Ou.lll
1
cap. 111 nomlnc
Domini,
in verb, audientia ' circ
. a
'Il..'
,
fi nen1,' ~ 3· dllunéhone, percaput, diledus,. vbiPa110r1111t. ln 4· notabili, de re[cript. Can. pr~[entiall1
in fin. ,~loff. final. 7. quxfr. 1. Bald. in 1. fin. in I~
notabllt,
vi, Boër.
deciL 358. 11U• 4· ln
'fi~11.
, 1C. vnde
r..
,
nan1 l'Cl 10C cam iuH:e non taUtunl 1 iufrè ff. d
po~e~. [ed &amp; ~aé1:o auétoris poffid:r~, cù~n' fa~~~ , 2.
IudlClS lit faél:u partis, 1. dicul1tur 1. fi ob caufam
C. de euiéè., A.t ,ren1êdium hoc non datur ei qui 3
fa61:o {uo d~CI~lt a poffeffione. Rip. in d. cap. [xpè,
nu. 2.7· Soc1n.111 1: reln qUa! n~b!s, nu. 8. de acquir.
f~ffeff. d. cano rCll1t,egranda, tbl, per qua[cumque
In1U~as, cau[as. Secns igitur cùm cauCa fuit iufra
nec 1uilior p.otuit inueniri illa qu~ ex prorria vol un:
tate, peruer:lt, cap. dalunum, de regu. iur. rn 6.
Faclt lex, flUe autem, §. fi duobu~, in fin. Er. de
Publida,na:~e~ refert [~oliatum à Iudice reintegrandUlll , cunllnlufrc fpohatus eil, nullo iuris ordine
feruato.&gt; putà non vocato eo cuius interell, 1. rnelni~
nerint, vbi B~lft. Cod: vnde vi. Abbas in d, cap. dile~us , vI~. l1otab. FelIn. nu. 1. de re[cript. At bic
nuffus ~il ln poffeffionelu Berengarius , non vocato
aé1ol'e : id cnim procedit , cùn1 Iudex errore iu- 4ris ,~on f.lél:i ducitul' : tune enim poffefforium ret?edlU1n nullum datur.Panormit. in cap. ex infinua...
tlone, in 3. notabili, de procurator. Dec. con. 12. 5.
col. 3. in fin. Crauet. con. 302. nu. 1. Iudex vero
hac in fpecie per erroren1 faéH, in [dus vidclicet hona elfe aliena, llullum in n1Hlione in pofièŒonelu

�FRANCISCI STEPHANI
interpellari iuffit. Fit igitur vt C. reinte~randa, re~
nledium non competat, obilantc e~Cept101~e ~OlUi~
ni; &amp; proprietatis , glolf. in 1. li ~e VI, If. ~e IudlC. ad
. pro
. bationé innumera edIta rerant lnltrunlen.
CUIUS
..
1 de rell:ie'JEo1
iat. Ex cauu. anuqulore &amp;
ta, cap. .
. 1 ..
'd l'
przcedente, ~o{fe lo~e~l aél:ol'ls) egltunx VI e~.
ro quacum condlého detur, gloff. conllnunl~
P
ce;
d
d ' ~ n
ter approbata, in 1. omnitno 0, C. e 111?II. tell;.
rdHtuenda e{fent illico hona, li aétor obuneat) Vt
legitimx obnoxia.; non ~idetur igitur carere d~lo,
qui petit quod il:atlm relhturus eil, 1. dolo,ff. de l.eg.
iur. glolf. in 1. fi de vi, ff. de iudic. Addebant rel Cc:
p-oIfdfores e{fe hon~ fidei CU~11 titulo, nec hahere
5 cau[am à vidoCo auétorc , prolndc: d. Canone non
po{fe co~ueniri, 1. fiue aut7~' §. G duo~~s, ver{i~ul.
quod li a diuer( non don11nls, de Pubhcl~n. Battolus in diéta 1. reln qux nobis, quem [ecut! [U?t Im~
mol. Angel. So.cin. 11U.I2.. &amp; alij, quos congent Me-.
nochius in 1 5.remedio re&lt;:up. poffe{f. nu~89. verGc.
~ contrariatn itaque [ententiam. 111il:abat vero aétor,
iure poli reInedium hoc prx[cribi vl~o temp~re, Immol.tell:e, in c~ (olitx, in fin. de l'eilltut. [poh~t. ~u­
ius Cententiam feruari in Rota tefi:atur Gabnelhus,
communiUlU conclufionum lib. 5. dt. de rdHt .. [po,..
liatorum ) conel. 5. nu. 54. iure vero fori tricennale
tempus ddiderari , teil:e Socin. con. 31., ver~ prx~e...
l'ea) vol. 3. necdum peraélunl effe temports hutUS
interuallum ) fiue inc:ipiat prz(cdptio,à qu:adl'a~e(~
mo fexto anno, quo Rollandus Berenganus ~tfrus
erat in po{fefU?ne,m horum bonorunl.: eil ~nlln 2. 5·'
annorunl tantum ad anllU1ll1l. quo hs cft 1l1cepta,
2.80

~Ï\.le ab.

DE CI S ION ES.
181
, fiue ab ~~no 1532.· incipiar prx[criptio, fI deduca_
lur lluenlts .xtas aétoris, ni auunculus adhuc 1atri 1'-'" tr-t ~
fuperfies fmt, vtdeducenda dl!. ficut 1. cùm noti _ Ac. 14~~
lil11i)C. de prx[cript.long. tempo {edineuitabilis er~t N r/ 1-7 ~
refiium pro!e.Œo circa poffeiIionem aétol'is, à cuius ~~7 ~
de{ertione II prx[criptio incipienda dl: ( vt dl:) illi V'J .. " , c.. - vt..J
l
o?lhre vIlo modo poterit, vti nec [poliatio Iudicis, ~c.4('~ r'7~~
curn non [eruato nlore maiol'um neO'otio {e imnlî[. 7Jv- '3 " ~_
. cap. conquere.nte, de reait.b [poliat.l. l11e- Î,-v.
~-.p1-'.6ttl4.
cu.ene.,
( 1
fl1mennt,Cod. vnde vl,Crauet.d. con. 302.. non voc~to vide.Jicet eo cuius principaliter interetat : quod
ettam d~ lUre gentl~ln deGderatur ,Ia[one teae poll:
Ba~·tol. ln. d.l. memlnerint, &amp; d.l. iull:è. Nec igno~·atlOll.e alrqua Iudex eX~lJf.lndus elt ,qui diligenter
mu~~~~are de~et , nU?l h~c decima podij Mich~ehJ ln bOlUS cffe d:oitoris Berengarij , aliû(ve
qm[quam po{[elfor exttterat : uam Panormitanus
in diéto cap. ex inGnuatione, de alia fgl10rantia 10quitur, iuila. videlicet &amp; probabili, putà, Iudex reuo~atum procuratorem ignorauerit. Decius de eo
qUI pr? derico habebatur apud omnes, cùm propt~r p.robabilem ignorantianl dici flon potell Iudcx
v~n: mferre, Cano pr.e[entium, 7. q. 1. licèt &amp; ûlud
dlCl pofIit, PanormitanUlU 1. d. remedij, C.rein~
tegranda) viam nullitatis autofficiunl Iudicis implorandum cen[ere : itnplorare vero his libelli verbis
( au~rement pertinemment) apud omnes conilat prag_ S
matlcoS. Faétum auten1 adoris quale in hac fpecie ~
~li debitol' non erat Berengarij, diéta enim 1. li ob
tau[aln , de debitore Inorofo loquitur, qui patirur
bOlla à Prœtol'e oppignerari in!l:ante creditore ad
k

Na
.,

\

.
•

~

. ,
",

•

p

- ."
"

..

~

�-

FRANCISCI STE PH~NI
crediti [olutionem, Minùs obfrat ~X,ceptlO ~?~inij,)
vulgo enim nofrri credunt d?mlLltUm OhlJCl non
oife l.lifocer,§.Luciu"vblBart. tf.folut. matr.
~e r~prio vero nUln. excipi pofllt , vt c~ntrouer­
ell: inter nofhos.J ita recipiend,am ,effe l~lam e~' onein traditnnl eft, odio fpohantls, vt tn vanJs
ctle p ,
[' ,
' \D .
re[ponlis euinclt Alexand. qu~ rereruntur ~ ec~o
con. 57. nu. 6. L ft quis, ad legenl}ul. de ~l publIc.
iunéta gloff. in d.l.li de vi, probareque ahJs glo,ffis
contrarium. detenninantihus, d.l. 1. §. 1. ff. de VI &amp;
vi arm.l. nlulieris, §. 1. de verb.lignif., Din. in,l. q~i
ad agendum, 1. nu .. 2.. de ~egul. iur. hb. 6. ~lpa ~n
cap. f.1:1'è', nu. 50. derdht. [p~l. Ioan. dePI~team
1. li coloni, in princip. de ~gnco~. &amp;. (~nlit. hb. ~ 1 .
Cod. cap. in litteris , de rdht. fpohat. ~!i fuper pro9 prictate &amp;. dominio ,lis .conteftata fue~lt,_ cap. 1. de
rdlitllt. [poliat. Aretln.ln §. quadruph, nu. 3.o ',Inft.
de aéholl. Crauet,d. con. 301.. nu.6. [ublata dlftm~,
violeLlti vel clanddtini (poliatoris, vt ro~ Bartol. 1~
d.l. li coloni, de agricoL &amp;. cenGt.. eUl~clt Alexan~..
in §. nihilcon1mune,.nu. 1.. 5. Gabnell.hb. 5~de rdt,l:tut. fpoliat. nu. 45, ~ 11.. 5. O,tio(ae!l: ht:c dl~puta~l~
in noG:ra [pecie , cum [pol~a~ol' Be~eng~nus dlCl
non poffit Gbiqux{iffe don11nl~m rel controuer[x"
cùm proptet nullitatell1 executlOnUln, arg. 1. n~n
dubium
C. de leO'ib.
tUtn quia l'es,. controucr(x
ta.
,
l
0
'.
e
, bonis non crant debitoris, [ed aél:ons ; quos qUl~p
habuit à t11aioribus , quorumque d~lnini~ln fine'
faéto [uo amittere non potuit, vulgo 1. fi. qUIs Vl, ~ :'
differentia, de acq. po{fdf. Obijcere igitur prop~l~
domipiJ exception~m non poterit , ficut nec,d. l:c,...
2.S%..

fu!

•

,

~E~I~lONE.S.
2.1}
guI. d~lo facit ,c~m ~n reme&lt;lb recuperand~ 0[..
.fdIiol11s ceffet : DUl. 111 d. regula dola ca ' P
.1 f'
"
.
' , r ; clt, 59.
nI u. 4 'P{jCI .11 x:natltuls, C. de donat. mter vir.&amp; Vxor.
. 1: C . J pel' ~lm vc alio modo.Bald.in d.cap. ex littens.)n~.2.. Ouofi.lm .efi:, &amp; illud quod rei adducebat
remedmn1 d. canonlS , non dari contra tit. poffidentem, non
habentem
cau[:otm
à vitio[o aué1:ore ~. n am
'f'
.
rf'
c,o~tranx lententl~ ,anertores) qua: receptior &amp; ven~t efi:, Vt, (unt penuores, quos fuse:.congerit Anto11.'
finmsl Gabncll.
l comm. conclulion .lib ' 5. tl't. de reult.
po .conc .5·nu.3I .. &amp; 63· Itavtriu[que [ententiz[equ~cesfi:dc' ~~g~l~n [ucce{fore loquuntur. Nullus
vero .e ~ lU l,n~~l~tur vni:lertalem fucceŒorem &amp;
hxr~~em ?O C IUOICIO renen)ex do16q; defunéHconuel~l~l, 1. cun1 hxres , de diuerC &amp; tempor. pra![cript.
1. v~t1a, vbl gI0{[1. ~. de ac~. p0[fef[ Inaxime: quatenu:) ad eU1TI peruenlt: toto tIt. ex ddiét. defunét. ia
quantum ha:redes conueniantur.At in hac fpecie rei
fuccelfores [e &amp; ha:redes vniuer[ales,Roland.Beren_
g~'. profitehantul': fed &amp; licèt [ucccffores eiTent lingulares, CÙIU adminiculo &amp; acceŒone auétoris
~tantur~, cùm[u~cau{a fi.Ii{quevitijs, vtdebent,J.
ompo.nius, §. cun1 quis de acq. polIè1f. Diétorvero
[entenua: qualn pofi: Gabriell. vulgariorem dixi lice:t Menoch. COl1trà (entia&lt; [up. d. l.nu. 89. cuU-: [equentibus; cuiufque principes [unt Innocent. &amp;
Hofiien. in d. cap. [xpè. Non obJlat,§.liduobus,L
~ue autem, ff. de Publicia. in rem aého. in quo agitur de caufa dOlninij &amp; proprietatis, vtriu(que vero ,
a~oris vidcli~et &amp; l'ei, cit. er;il.t vitio[us ! itaque nihiI
Inlrum {i nlehor Ut cau[a poffidentis. At in relnedio
N n

2,

--

~

••

�FRANCISCI STEPHANI
cano reintegranda' de antiqua pof[e!Iione qu~fi:io
1.84-

DECISIONES
.
_ .

--'-------DECISIO LI.

vertitur,qua Cpoliatus ante omniareŒituendus efi:,d,
1. fi quis ad Ce fundum, C. ad 1. luI. de vi public. d.
cap.inlitter.ltaDeciusind. con. 57· nu. 5· in fin.
poft Panormit. in d..cap. Cxpe, &amp; cap. G d,iligenti, de
prx[cript. Alexand. 111 d.l. rem qua: nobls, nu. 8. &amp;
19. Hoc cùn1 ad amufIirn enudearernus in Attefia_
tionum Decuria, tandem [ecundunl aétorelTI pronuntiatunl e~, non Gne magna dominorum con~
tentione) D. t de Ceppcda rcferente 1.8.Nouemb.
1583. vbi prxfùi.

IfJjlituitur
flror irt.."j fu/ru)lu
p 0l"(J. CUTUS
•
~ , t/
,
mortem t:litt
, • (J. .
I1J)',ttuuntur: num rata J'"lit lnJ'a
/l "
tutto. &amp; J"I

0

1

0

ti""am recipiat interpretationem.

Synopfis LI. Decilionis.
l.lnflitutio in ye ceyt" attYA-'
o
l
h,.;t t ~ t nm h.tYIdttatem.
,n
l
d
2. ln:;.uuo, vertlum, ominium
tYll-nsfort.

'

&amp; pytefùmitu,.v~l1Intmdit
r;.
yu
&lt;e vt Jeruet/~r pYtfyofTatt
Ou H

g

radu

6

ml'

t~m.' qUte ln foccefsio0

h ri'
ne legtt ma t'eY/Mt
3 NOr/un tert ts dominillm ~ 6 FiCd ; ;f '
Je; . ur.
Jignificat.
1 d oq ~:. to...non ejfcO!lec7t1M
0d
o/r;
ttJojorumgYaduum
'
.
4 Ft etcommij;um (ont/ilio i7 L
nA!t non trAnfmittitur /gAtlJrtllS nI; httrede capit
./1
•
/-eglltum.
5' Tt.J_atorvltns diélione toi 8 p 0'" 0 ,
/. rt'
d' ,t:.
-,
atutt"Vtct tradition i u/1.
{'Hu~a tutfjorumgraduum ' 9 7î dOt
h l
j~ .
ra t ta atle! Vtm "dl
Ol
'
'lit JQeYomm, proximorum, \ tionts.
-

eA D D 1 rIO.

0

0

S

Allè in hac polfelforum contentionc plus dl bona fi.

. de emproré elfe, tum cùm l'es empta pet tradirionem /
:lccipirur,quàm ignor.are alienam. Exempli gratiâ:vr mihi
&lt;:mprori rei emprx nomine competat Pllblicial1a,non fuf·
lÏcic rempore mihi traditz polf&lt;:1lionis ignora{fe rem alienam dIe: Ced hoc ampliùs exigicur, bona fideme empto·
rem e{fe,hoc dl: me Ccillilfe alienam po{feilionem non apprehendel'e.Mala fides eft fcire alienam poffeilionem mihi [radi: non eft maIa fides rem alienam mihi tradi, 1. rradicioncm, ff. de public. Sed quid? [cire rem alienam mihi
tradi,éftne maIa fides?Cuiac. negat.6.ad African.ad 1. lS.
If. de noxalib. Sic fi duobus feparatim bOlla fide vendica
fuerir, fi quidem ab eodem qui videlicet dominus non fit ,
porior dl: qui traditione primus accipit .: fin à diuedis non
dominis, mclior cauCa poilidentis dt ,1. fiue autem ) §. fi
duobus,ff. de Publician, In tota huius litis enarratione vides bon;t fidci habitam effe rationem , vt fecundum aLlorem pronunti~uit Curia,
F. Forlills 1 C",

o'

0

'

~fli,lienlis quidam pofl:humum Cuu~
tnll:ltuit h~redem, &amp; fi non na[catur
aut aliàs quandocumque intra puber:
~at~m decedat , lnarrem &amp; {ororem
•
.
r.
t~1{htuit ha:redes ,..i ta vt quandiu vixennt unt tantum v[ufruél:uari~ &amp;
Il.
'fi
"
'POll 1110rtem
earun1
nccedant
fih]
vel
fi11'
"
,.
r
' . 11.'
d" "
,~ l(or ons Inllltut~
a IJCltque l~erum, ' vtJnater &amp; foror enent tantù~
vc~~uauana! , nlhilque pollènt de l'ebus hxredi(!,
tauJs detrahere. Nullo nato po1thumo ', mater
te~ator~ pra!mo~tuo) cœpit poll mortem tella- 1"~~~~
~o~s Cohda ~rreai.tate vti , fmi, dmque viuens )/
liabus forons l'~lhtueFe J quarum vna [uperLhce h

:t:,./

z:

tj;

,.,

..~~ -jl~~~-

•

".

t7

ft ~ ~

tY}I'y.

.,.Nn 1

.:.:z ~

.

U

.~

�FRANCISCI STEPHANI
cano reintegranda' de antiqua pof[e!Iione qu~fi:io
1.84-

DECISIONES
.
_ .

--'-------DECISIO LI.

vertitur,qua Cpoliatus ante omniareŒituendus efi:,d,
1. fi quis ad Ce fundum, C. ad 1. luI. de vi public. d.
cap.inlitter.ltaDeciusind. con. 57· nu. 5· in fin.
poft Panormit. in d..cap. Cxpe, &amp; cap. G d,iligenti, de
prx[cript. Alexand. 111 d.l. rem qua: nobls, nu. 8. &amp;
19. Hoc cùn1 ad amufIirn enudearernus in Attefia_
tionum Decuria, tandem [ecundunl aétorelTI pronuntiatunl e~, non Gne magna dominorum con~
tentione) D. t de Ceppcda rcferente 1.8.Nouemb.
1583. vbi prxfùi.

IfJjlituitur
flror irt.."j fu/ru)lu
p 0l"(J. CUTUS
•
~ , t/
,
mortem t:litt
, • (J. .
I1J)',ttuuntur: num rata J'"lit lnJ'a
/l "
tutto. &amp; J"I

0

1

0

ti""am recipiat interpretationem.

Synopfis LI. Decilionis.
l.lnflitutio in ye ceyt" attYA-'
o
l
h,.;t t ~ t nm h.tYIdttatem.
,n
l
d
2. ln:;.uuo, vertlum, ominium
tYll-nsfort.

'

&amp; pytefùmitu,.v~l1Intmdit
r;.
yu
&lt;e vt Jeruet/~r pYtfyofTatt
Ou H

g

radu

6

ml'

t~m.' qUte ln foccefsio0

h ri'
ne legtt ma t'eY/Mt
3 NOr/un tert ts dominillm ~ 6 FiCd ; ;f '
Je; . ur.
Jignificat.
1 d oq ~:. to...non ejfcO!lec7t1M
0d
o/r;
ttJojorumgYaduum
'
.
4 Ft etcommij;um (ont/ilio i7 L
nA!t non trAnfmittitur /gAtlJrtllS nI; httrede capit
./1
•
/-eglltum.
5' Tt.J_atorvltns diélione toi 8 p 0'" 0 ,
/. rt'
d' ,t:.
-,
atutt"Vtct tradition i u/1.
{'Hu~a tutfjorumgraduum ' 9 7î dOt
h l
j~ .
ra t ta atle! Vtm "dl
Ol
'
'lit JQeYomm, proximorum, \ tionts.
-

eA D D 1 rIO.

0

0

S

Allè in hac polfelforum contentionc plus dl bona fi.

. de emproré elfe, tum cùm l'es empta pet tradirionem /
:lccipirur,quàm ignor.are alienam. Exempli gratiâ:vr mihi
&lt;:mprori rei emprx nomine competat Pllblicial1a,non fuf·
lÏcic rempore mihi traditz polf&lt;:1lionis ignora{fe rem alienam dIe: Ced hoc ampliùs exigicur, bona fideme empto·
rem e{fe,hoc dl: me Ccillilfe alienam po{feilionem non apprehendel'e.Mala fides eft fcire alienam poffeilionem mihi [radi: non eft maIa fides rem alienam mihi tradi, 1. rradicioncm, ff. de public. Sed quid? [cire rem alienam mihi
tradi,éftne maIa fides?Cuiac. negat.6.ad African.ad 1. lS.
If. de noxalib. Sic fi duobus feparatim bOlla fide vendica
fuerir, fi quidem ab eodem qui videlicet dominus non fit ,
porior dl: qui traditione primus accipit .: fin à diuedis non
dominis, mclior cauCa poilidentis dt ,1. fiue autem ) §. fi
duobus,ff. de Publician, In tota huius litis enarratione vides bon;t fidci habitam effe rationem , vt fecundum aLlorem pronunti~uit Curia,
F. Forlills 1 C",

o'

0

'

~fli,lienlis quidam pofl:humum Cuu~
tnll:ltuit h~redem, &amp; fi non na[catur
aut aliàs quandocumque intra puber:
~at~m decedat , lnarrem &amp; {ororem
•
.
r.
t~1{htuit ha:redes ,..i ta vt quandiu vixennt unt tantum v[ufruél:uari~ &amp;
Il.
'fi
"
'POll 1110rtem
earun1
nccedant
fih]
vel
fi11'
"
,.
r
' . 11.'
d" "
,~ l(or ons Inllltut~
a IJCltque l~erum, ' vtJnater &amp; foror enent tantù~
vc~~uauana! , nlhilque pollènt de l'ebus hxredi(!,
tauJs detrahere. Nullo nato po1thumo ', mater
te~ator~ pra!mo~tuo) cœpit poll mortem tella- 1"~~~~
~o~s Cohda ~rreai.tate vti , fmi, dmque viuens )/
liabus forons l'~lhtueFe J quarum vna [uperLhce h

:t:,./

z:

tj;

,.,

..~~ -jl~~~-

•

".

t7

ft ~ ~

tY}I'y.

.,.Nn 1

.:.:z ~

.

U

.~

�:fRANCISCr STEPHANI
filiJ. lnatri prxdecJiIit, quam ~lnita ~nlul cnnl ea
p'0{fdfa. per :.lnnl1l~ pro indi~i[o ~~redltate a~ diuihonel11 prouocamt., P~i~ea vero quaG reupl[cens
l decreto &amp;. [entcnt1a d1U1Goneln dccerncnte, nec
non &amp;. fequentibus prouocauit,quOd [c [olam fideiC0n1111iifariam prxtenderet, matris enim fu~ infiirutionem,qux de vfufruétu tantùm faéb. videbatur)
itainterpretand!n1 dicebatvt propriet:.lt~ln ple~am..
que hxreditatell1 pra: Ce ferret, excluplo lnChtutlonis
l fa6tx de fundo , cuius detraéb, l11entionc hêtreditas
nihilo minus in{litutio tota defertur, 1. 1. §. fi exfun~
do, de hxred. in!Ht. vt &amp;. defertur infiituto, excepto
vfufruétu, GaUi Aquilij auétoritate, 1. fi quis itahreres in{litutus [uerit, 74. de hxred. Î1\{Htuend. idque
:z... fuadet verbum ( inilituo) quo vfus dl: tdl:ator , toto
tit. de hxred. in{lit. Notat &amp;. hxredis non1e11 quo
3 dOluinus Ggnillcatur , 1. his verbe vbi Din. &amp; Bart.
ff. de hxred. in{lituend. §. penult. de h~red. quali.
tate &amp; differentia,apud luil;. Ergo vt inCUtuta ln tota
hxreditate cenfetur te{latoris [oror:&gt; ita &amp;: grauata
propter [equentia verba:&gt; &amp;: po{l eins lnortel11 fuecedant filiJ vel filix:&gt; &amp;c. filiabus h%reditatem rdHtuere pofl: dus n10rtem , 1. fpecies , 15- de auro
&amp;: ar&lt;Tento legato. 1.,,[on in 1. extranemu:&gt; num. 6.
... ver(i~ulo ,tertio p~·inciE.aliter , c. de h~redibtis
infiituend. Alexand. conl. 11 1. &amp; 16t. vol. 1. Be ..
nedid:. in cap. Rainut. in verb. reliquit, nu. 7. &amp; S.
... ......
AngeL in 1. filius à patre , de lib. &amp;: poilh. Iacobus
. . . .. Philipp. po{\: Imluol.in con. 1 S.nu. 16. cum [equen, • •
• t1b. quarun1 n1atri prxdecedens fili;.t aétrici[quc C~­
• •
, .
l'or fpcm fideiçommiffi vniuerCalis conditionahs
-. ..
••. -.
•
%.16

,. .

...
•

'

..
•

-

.... .

.

•

1

~

,'II

,
•

..

,.•

•

.,"~

,.-'"

(

~.:-.

"

..--..

~

,

.

•

1

..

, .

'\

••

.
DE CI ,$ 1 C? N E S ' 2 . 8
rran(mlttere non, potult:&gt; l. voie. S. lin autem:&gt; d:
cad. to~knd.l. GIn per[onam, vbi gloff. C. de fidci- 4
cOlumlff.l. vnum ex familia,§, rogo,l. cùm pater S
hxreditatenl,
) '
' '. tl.'ff. de legat.1.~ Nec obilat repra:f'lentata
hx5edIta,~lS reu;~t~tio :&gt; faéta à m~tre filiabus? nec
empl fien pOtUlt ln necem [ororis (uI)erfl:l't' 1 fil'
e '1 § D'"
,
15.,. lUSrami. . lUI, ln pnncip. de leO'b' 1 • nam
l •. - POllIl
c
mortell1, C. de fideiconlmi(f.. ha~ bet locum CUt11
\
certa': per(ona:, nec dato fub!l:ituto refiituenda dl:
hxredltas
b l , non G.plurimis cenis ' Velutl' 11LI·'IJS aut filia us, - v:or~m, ff. de leg. 3- d. §. Diui, 1. cÙln
pater:&gt; §. ~ fiha:&gt; d~ l,eg. 2.. Barral. &amp; Ia[on in d.
1. pon: lTIorteUl. MInus vi diéhonis filiarum nepti~
ex ~orore-voeatur) arg. 1. ,filij, &amp; 1. ,iufra interpreratlO, if. de verbor. Ggl11fic. ne grauamen in [0rore demorrua [ucceiliuum hdei~ommif[U1n inter
deCc,endentes inducat, argum. eorum qux notantur ln 1. ~all,u~ ~ §.. iniHtuens, de lib. &amp; pofthum.
de ~uo fuse dlXlll1 quadlm deciC Reprx[entationi
ve~'o li ha:~es velit poil: gloŒ1111 in 1. cùm ira, §. in fidClcolunl1(fo.'de legato '1.. cuius {ententiam receptiorem tdl:atur Alexaadercon. 1G.lib. I. contra Baldunl pUt:;lt verÎoreln :&gt; vbi etian1 ~iolin. &amp; in con. r.
Decij. Obilant Baldi[equaces , qUii11 fideicolnmi[- A~
fis reprx[elltationem 11011 aJmittunt!' quOJ'Vt coo- t1r~tA//A
trouer[u.m intet'11ofrros, variéque decifilnl,&amp; gloŒ,; ~'p ~:Jv1é
(eél:atpres Accurf. audiunt:&gt; cùm diébone collèd:iua
plurium graduum v[us dl: teilator , putà liberorUln 5:
proxhnorum: tune enim (eruari debet prxrogatiu~
eadeln qu~ in fuccefIione legititm. At filiJ didio)
quayfil.s ell
noJ;lertefi&amp;.tor~noneJlcone.étiua
diuer ..
- -~

�2.88
FRANCISe! STEPHANI
6 forum gradl1um , fed vni~ls. Socin~ con. 1 1 3: n,u. ~ .
vol. 1. His rationibus anuta hxredltatcnl fibl Vl11dl.
cabat. COl1tt'à nepris prxterqu~nl quod c~l1[am
nlultis pra!iudicijs [auciaram dfe dKebat, matrIS in[_
titutionetn pro legato ac~ipi~ndal~l contendeb~t,
prove dicitur de quolibet l~l{btuto ln re cerra a~lo
data hxrede, 1. quoties, Vbl notatur, C. de h~redlb.
infticuend. Mlthdtbn.4· notab. nu. 5· p1en:l.Inque
h~reditatem" id eft, in v[ufruétu &amp; proprietate
haberet, cùm ea lit Inens defunéti , vt [010 v[ufrùétu potiatur , qux ~x genlinata i~la orati?ne
ita tamen quàd lin t tantunl v[ufruél:uanx , n~agls ac
hlagis deprehenditur, 1. Balifta, a~ Trebclhanum,
ff. nec capiant filix à 1111tre hxredltateln, [cd propria auétoritate [e imnli[ceant. At n01; p~{fel1t " ft
pro fideicomtuHfarijs habeantur. Pure 19ltur fihas
inJ1itutas dicenlus ,\ poiTéque adire &amp; tran~11ittere
hxreditatenl ftatÏln poft morte111 teftato~1s : non
quàd deducatur incerta die.s de i~lCt:i;utiolle , vti
Bald. &amp; Angel. poft gloffam ln 1. ~hus a patre, ff.d.e
lib. &amp; pofi:h. tradiderunt: fed qU,od te~lpuS morus
nlaO'is refpiciat h;rreditatenl, quanl fcnptum l)xrede~)ne videlicet poŒt plenè hxreditate frui, quandiu viuet leg:ltaria, cùm prohiberi .non poŒt leg,a,. .
taria in vita vri, frui, legata hxredltate, non qu~d
.. .
inftitutionem itnpugnet, limitet, aut differ~t, nt~
quoad hxreditatisfi'uitionen~ : nanl tranG~llffion1s
aut aditionis effeé1:um ita iud1catum Bonoll1x teaa...
tur CaChen. in cf. 1. filius à patre, nu. 5. nec contrarium voluHfe con[ulere , licèt inftanter rogatus :
Bald. ibidem &amp; Ia[on nu. 2.6. &amp; 2.8. Bald. in id quod
~

pauperibus

•

DE CI,SIONES.
8
pauperibus 14· quxtl: nu. 2.7. C. de Ep'j"
' 1 2., '
'f.
'
Ile. &amp; C cne
Pan. con. 97· nu. 2.. cum Cequent. lib . 2.. M10 l'lU ad.
Al cxan d. con. 162.. nu 3 vol 1. orIel c
.r
, . d
b
" . . T n rerert &amp; lCqUltur e ver 0 ad verburh Couar' .' . r l
rb
1. vaual. rel.o Ut.
p
l R·2.·ca .2..nu. 5.Cafircnf. COll. 159. nu. 2.. in fin vol
2.. oman. con. 7 1. per totum ; fuse: A· ' . dIe'
}.
\
C.
letm.ln . . n ,lUs,a pltre, ?rneus ln d.l. extraneUll1 de ha:red
iniht. C. [cd CUlU IeO'atarills ab h~r dl)
.
b
&lt;"'
e
e
eO'atum
ca
7
d
b
pere e eat,vulgat.l.legatum ffde 1
b 1
,1
.
Ir."
egat·I..I.quo_
1um
. cgat?l. nec POlllt peu nift ab adita hxreditate
l. vnlC. §.ln nouiŒnlo, C. de cad. toUend. qU01110~
do legatUln vfufi-uétus mater con[equi pOt .' d'
. fi'ItUtl. ad"lUone potl: IllOrtein m . ellt tlata ln
· l
atns , quo
fi
nltur egatunl vfusfi-uaus ) Er'go n Il
1tempore
T"
'1
•
U unl,
. tuo cum morietur, ff. de vfuf. legato Refpondeo
n1atr~m prdte,r verbu111 direétu1n, inlbtuo, polfe
}Jropna au ont~te capere legatum , h:rreditatem
a.deu~do. Banol.ln 1. ex faao , quem noftri conlrnun~ter [e~uuntur , ,de ha:red. inait. proceditque
d: §.l~ nouiffimo , eum verbis obliquis, non cùm
drre~ls do lego tell:at~~v{ilsefr.Si igitur poft aditionem a matre faélaln cm[que mortem inllitutus non
adeat, retro lingetur ha:res vniuer[11is : li vero adeat
retro fingetur hceresinre cerea" confirmabitutqu~
legatum) 1. h:rres qua?d~cuinque, ff. de acquir.h&lt;r..
red. I~nm~la ln ~'.l. tilt.us a patre, nu,' 6. quem fequirur PICUS ln 1. Tlt1a Selo, §. Titia cum nuberet, 2.6.
quxft.nu.l 0 3· &amp; 10 5.de legat. 2..Iafon in l.filius àfatl:e, vbi Aretin. Corn. in d. 1. extraneum. Vcrunl
cùm n011 Gt dilata aditio, Vt fup. dixi [ed fi'uétuum
t ' ·
,
antum percepno ,ex quo paritur hxres vfufiuétu
.&gt;

o
,

-

0

J

�FRAN CiseI STEPH ANI
vti frui ill{titutum, patientia vice tracijtionis efi:~ 1.' 3vere dare ,de.veufr. traditio. auteln fpeciem aditioHis habet,l. gerit. de acquir. h~red" Ergo.fili'ashac in
fpecie adijŒe, ve1 (e pro h~redlb&gt;us gdhŒe fatendum
dt, cùm non prohibuerint, fèd pa{[~ Gnt n1atrem
vti, fl'ui. Contraria vero fententia, qu~ mat-relTI pro . .
prietariam, pleua!que h%reditatis dOluinam con{Htuit, addito onere fideicon1n1Hli , vt iniqua eft) ita
teftatoris voluntatem qU% primum locmn ob tinere., difpoGtionénlque.~gere debet, 1. in conditioni~
bus, de.cond. &amp;. delllonQ:. ddl:ruit &amp;,. cuertit; nam
expreflirn &amp;. gemin.a.to fallxit teltator vt fruétibus
tantÙn1 potiretur. Re[pon(a vero quibus· iuuantur
iUius fentétia! auétores, nullo datohél!rede vniuer[arli loquun tur . Athi~ inftiwt~ [unt fororis fili«, qu~
in!Htutio fàcit v.t n~atris difpoGt1oJ leg1ti magis
quàm in{\:itutionis fpeciclu haheat., d~ 1. quoties,
Cod~ de hxred. inftit. C:ùnl igitur nullum,fit hic ~
deicommHfum conditionale de matre in· filias qu~
il1{titutre,[unt., non dl. improhanda tranfinifIio in
neptem., proin4éque dimid~am h~r.editatis .part em
confequi. debet. Et i~a fanxit 5.enatus in Tholenfi
Decuria, Referente D.:. &amp;Agar , cui przerat Q.•.
p.elliçotus., 14, Decenlb. 15 8 3.
•

2.90

s
9

1

.V odin hac enarratioll.e toties mentionem (adt in,.

nitu~ionis in re cent a., c?CJ. quoti~s, C. de . hzr.e~. in:Q
fti~uend. tales . effe loco legatariorum~ han~ fentenriam
habet.' fi nuHus cohzres datus

nt, aut dat\:\s - qtlid-em,

q~ti tame~ ~n.adicrit. ~id û'coh~rcs d~tu~.a4ijt ?q~it

.

,

,

.

'

D :E 'C 1 S ION E
dam volunt
hzredisloc0 h a ben' q 'd
S.
Ir.

1. 9 1

te pOlllt rem a'pprèhend
l ' uo propria aua r '
cipit ab hzrc~de. Meno hcred' eg~t,arius non pollit r;0dlt a"
c . e adlplfc
fT'"
) e ac134. AI 1) partim nzrede
. c. POllo remedio 4·
de hzred. infiicuend it~rt1m legatarij. Baid.ad 1 nu.
attinct haberi pro leg . ,IJ putant quod ad rem ' ')" .
'd '
atarto id
Ipl:un
que el an remedium • 1. fi' n eoque
F
akidiam
pati
C d d
' neco Il en.
0
Unt
eoin
"
e
e
ifr
D
Ad'
cl V 1
' 'fil'
leumnonte ·
·· ·
CIan.
Itat'lS:
lùm
vero
i
l1.·
nen
creditorlbus
h
d
n Il.ltutum ex
Ir .
zrere de,nee pOlle'tanq uam
, r e eerta habcri pro h
Sanè rerum hzres l'nl1. ·pr~tentum rumpcrc'tcfiam- ~.J . ft '
lutUl pot ft 1
ecum.
reU. ln lcuend.l. I6.§.2..ff. ad
35 · §.;. ff.~ehz­
ebell. F, FllrtlllS le.

œ.

1

Tr'

bEC l S 1,0 . LI ~.
De nomifJù delegatù",e.
'Synopiis LI 1. 'D ecilionis.
:
If Dtügafllm 'lu; admitlit 60 f
.,
. nNm nomen facit.
- ~ lt6trat, fia aE/ion;

J~

foga prttfl'
0'.0 fi aa.ftriN-gjt.
&amp; Ddllior dolo'iJddl 1Im.z.~1I~·14 Scuntil. in ·Jllhio 11,.r:
!J~
eglJtlOne
mi/llr.
T ~JII·

1.. DO/liS ex

~~egauerat quidam debitol' li
àltOtÏ , ~.te.ge vt
. .em uum çre-r
nomllllS perfc
tur loluti nem 'Ïntl'a duos
Cc eque~e.
f
qui nulli Cubiaceret . men es , ah~­
faccre non potui1fet'cted' r p.enculo ~ quod cum
11
.
Itor,l~ulente [upr
j
pene) me:n[c Mattio quo eratfa .
a ~ouum
l5 80 . .Pauloque p011 c ~
cle,nda exaého,anno
'b"Itor 10
r 1
cum d 1
umvertilfetu. elllOJ,lem
.
' . ~ egatus detem debitQrelU q '. rdeue1rtltudr,credltor ad delegan.
'
UI e ege téta co - 6l:'
pit, lloménque 'vitio [uo &amp; Cc .cl' ntr~. UI excit~ndit, quod dele
o~or la perdldl/fè,con_ . _ gatu~ deblto~'en1 ·intra tenlpora
0 0

2.

.

�•
2.92.

FRANCIseI STEPH.AN.I

prcrCcripta non c{[et per[ecutus , .atqu~ ldeo InG~~_
lari non poIre deGdlx aut neg~lgent1cr , nom~n~f­
que periculum ad e~~ pertl~ere , 1. pupllh)
§. [oror. de {olut. Au~ IgltUr non ldoneus de~egatus
dl:debitor, &amp;. non e[t quod conqueratur, qUl t~lem
1 debitorelU acceptauit: bonunl el1i~ nOluen facit
qui admittit dcbitorcn'l delegat~~l,l. 1~1ter c.au{as~ §. abdfe, if. mandat. 1. 3. in hne, lbl, q1,.ua qUI admlGt
eunl fideiubentem, idolleUn'l effe comprobauit : (1ci1itati i &lt;Titur fux expen[u1l1 tàcere debet,l. 3· §. hnal.
\tt in pofrea: legato non autenl deleganti üuputandum qui 10cup1eté debitorelTI pr~!1:are non deb,et,
[ed tatUln debitorem effe,1. fi 1l01uen, de hxred. vel
~ét. vend. aut poft delegationem cœpit ~o.n e~e {01uendo. Et proculdubio pericul un1 aC.ClpleOtlS dr~
debet li credamus Bart. ea ioterpretanone donann
§. ab:iTe ,in d. Lpllpilli, §. (oror. if. de Colu~. COl~trà
creditor, conditionelu &amp; inopiath dclegatl dehltoris ignora!fe dicebat, proindé~ue bOllum nonlen
non fecHfe: diétunl §. abe!fe,1. loter caufas, ad eum
pertinere, qui [ciuitillOpiatu debitoris etG ~rudens,
non fi imprudclls non1en acceptet, 1. promlttendo,
§. fi à debitore, ft. de iur. dotiunl, 1. li quis ftipulatu~
• fit ~ Stichum aut Pamphilunl 112... §. hn. vbi glof[ &amp;.
. ca:teri cotulnuniter ,ff. de verb. obligat. gloŒ. in d.
§. abe!fe, &amp; in §. fin. d. 1. 3. Vt in pof[ legato neque
eninl crrans, cui afiidetignorans, ièqui,aut acceptare nOlncn dclegati debitoris dici pote!1:,l. G.per erro·
rem, ff. de iuriCd. om11.. iud. Alexander 111 d. 1. fi
cùn"\ dotelu, §.li mulier, if. Colut. n1atrimon. ~e~
t~~tum primus Angel. ineoind,uxit, qui creditOl1-

•

•

DECISIONE'S
•
•
2. 9 ..
bus
debltores ' qui paulo' po' ft cIoro cc-)
. [ms delegant
.
ditar, vt redIre poffint ad dcbitores [uos no
.
61:'
'd '
'
n pn..
mxua. a Ion.e: 1 ~n1l11 Gngulare dl: in dote) d. §.
li muher, vbl nofin communiter volunt Vt dati
aéHo duret, [ed aétione de dolo vel in E1tlum , pr~
qu~ allegat .C~i1:ren.l. .fin. de eo pcr quem faa. crit.
Facml1t Optl01C 1. quottes, ff. de prxfcript. verbe &amp;
n?tata p~r. Bart"iu.l. 1. de cond. ex leg. nulla E1éta
dlfferenualnter
dltlOnCIU fideiurrol'l's
&amp; cl. e1e&lt;Tatlo.
•
ll(
nem )glloranter acceptam. B~rt. in d.l. qui d~bitorem .' &amp; d.l. · 3· d~ ~dei~{fo~ibus. Alexand. in d. §. G
multer ,nu. 4. Dlxldan aébonem creditori de dolo l.
cù~ do.lus in ~elegante prx[umatur ex fuga delegati
debltons canullo t~nlpore poft delegationem , li
Ilnm?lx cre~a~us ln d. §. Gmulier, pel' legenl.) fi
ventn, de pnl11leg. credit. &amp; ibi Alexander num. 4.
Auge.bat doli prx[unlptionenl feftinata norninis
e~at11o contra~u.i,data &amp;.diél:a,quam fuga delegati
plxuenerat. Vt 19ltul'crcdltor, qui debitorern de1eg.atunl ~~ o~ligationem inducir, fibi p~iudiciun1 faClt,1. TItlUS ln hne, if. de hdeiuŒ ira debitor dolora
delegatione [c quidem ab obligatione Ii bcrlt,[ed de 3
dolo aut in faél:um conueniri potei1:, d. §. Gmulier,
vbi ~ot~tur. ~i~ fi ne nOllationcm quidem induci
h~le dlcamus, ettam noux perfonx interuentu, nifi dlél:um fit expreffilu ?1. fin. C.de nouat. ae proin?e pri~~ua ~aione debitore conueni~i po{fe, quad
tn addiuone qua dam in ob[eruatione a perito quadam apud Albcricunl in d. §.G ffilllier,legi.Sed quid
li vterque debitor &amp;. creditor,inopia debltoris ignarabat) Ca11;renC potior~nl r~i ~ dcbitoris cau{am te ..
•

o

0

..3

•

�FRANCISC! STEPHANI
net,propter parem vtril1[que damni vitalldicaufam,
arg. 1. fi [eruunl,§. [equitut ') de verb. obligat. At diçi non potele vtriu[que par eadtmque cau[a) CÙ1l1
creditorelu ignoratiâ circUlu[cl'iptum videamus-:la:.
[us vero dici non poteil: debitor mHfa attione ante
delegationcm inopiâ debitoris;L nain is, ft. de dola:
vt interinl omittanl Caftrcn. aré1:are nimis, d. §.G à
debitore, qui generaliter conceptus eft. Iuuat cre ..
ditoris cau[am Bart. con6liatio., d..S. foror, cum §..
6111ulier : vt hic ad delegatum pertineat, qui non
erat foluendo tenlporc delegationis; ille de inopia.
__ delegatiloquitu1", quze delegationem [ecuta eil:,[up-plenda. enigitur ignorantia creditoris; alioqui aceu~
fanda. erat iUius facilitas, d. §.fin. 1. 3.vtin l'oa: legat~
~ d. §. ft àdebitore,vbi notatur. Atin dubio pr~fumi.
turfcientia,a-rg.l. quicumalic;&gt; c{)ntrahit, de reg.iur.
Cafrr. in 1. 1.6 quis in ius vocat.llon ierit, in d.l. ;.
ff. de-fideiuff. Alexand. in d. §. li luulier, nu. 4. ver!:
vnum adde : &amp; ibi Curo-an. {ed non minùs d\: exeu..
fanda ignorantia,nempè li pro affidup 'aut iocuplete
is communitel- hahebatur, vt nofl:d- hic delegatus.
Ca1l:ren. in dl,. in fin. Alexander in d. §. li mulier.
Ergo Senatus fuper hoc interlocutus dl:, vt fuper
exiflimatione debitoris delegatiinquireretur,&amp; nùm
foluenào effet delegationis tempore, Relatore D.
Honorato de S. Marco, in Attdl:ationulll Curia,
1.4. Decemb~is 1583, vbi pr~fui.
2.94

---

..

DECISIONES
.

ADD/'TiO.

1.95

.

V quodfacitacl
LplanUs. in Hla 1. fÏ-cùmdotem § fi
'
Decifioneml
, . n~uher,tradit id
1

rauerit in conditione mOl.riti
lal1c,n~mpe mulieri,fi ereùmfe,rul1s effet, c~ncedio' putauentque ~~e liberum
bonis viris, Vt û fint alij credrorcerelquafi prtUllegium in
de pecuHoaéHo nem _ *0:. fi flto~esl" l X,C prxferatur drca
r
. ~
orteal1qU'd cl b d '
leruus , nOll przferOltur m 1, " • , e cat ommo
' d
u 1er, lllÜ m lus t
'
b
quz lll_ otem dOlez funt Ita
~
antum re us
fUllt &amp;' pra: eratur hic creditor in his
quz delc&lt;Yata
b
,
remect ad' 'fi: '
rem: quod videbatur maximè fi v
~rt 111,um debito...
eus feruus ( quod'mulier i norab. t manrus ,hIc dl: reper,at J~. c debltor delegatu s
inuentus eft non .fol uend gE
,
0 _ r&lt;YÛ'1l1 detllud
C'
cl. otem) qllafi priJ.1Îlegium ver~ d ' h b na cltur, quafi
tacitam,h ypothecaIp in bonis ma~i~~s
er~: hab~t enirn.
C.de priuileg.fifc. PUtatiullm ' ) g,o~a m :.. l~ fine,
priuilegijs coiltrahitur, fi mod~1~omat~. ~o~lt1m ildem
quibus verum rnatrJmonium B
~-a des mteru~niat,
if. rerllm amot l'n 1 d ' .
m-1. fi concubmam t
. "'"
- e mre Il' ad m " 1
~ell priuilegium dari vx ' j ' • umclpa em. Id ta. .
x&lt;lndrum Negufant. de p~rgnl, npon manto , nbotaç.p.oft Ale. art. 2.. mem . 4- num. 1° 4.
F. F#rtius 1 C .
.

t

.r

3

!-

;.rt.

) t

1) E C 1 S) 0

,

L.1 1 l~

Syngritpha fine die nùm (idem facidt.
S:ynopfis . LIlI; Decifionis_
1 ; Ad tl~"iti prlJf,lJttontm

l#cusl l1JMOJ
". fin add"ltlone.
c.:r ,,-us non unt 1uujfÀ-rij: t3.- fl.!!,id fit- in4Nlio. Il1l~ddi.
2.~tdJit. .A ~ R 4 "Rua: Hifj t!o.ne~.·
-'~

.J'

fi

V3!reba~us. nuper num fyngrapha fine die ·

.
f~ceret;nam g~.in l.optimam, in verb.
iUu
1~ eo dl~, C.~e contrah.&amp; commjtt.llip. pee
. . tn t~~t., vO,lu.~t a.~ !n~ru~çnti .pr~b~tiqne.m. djelnl
.

�2.9 6
FRANCISCI STEPHANI
&amp;. locum deliderari, &amp;. NOllell. 114· vt prcepona_

tur n0111en Imperatoris, col. 6. cap. inter dileaos )
&amp;. ibi gloŒ. in verb. iurifdiél:ionis, ext. de fide inlhu_
111cntor. cap. quoniam contra fai[ain de probat. Sed
hxc in tabulis publicis recepta [unt; ,aliud in priuatis,
vt in 1. cùn1 rabernan1., §. iden1quxGjt) ff. de pignor ribus. Nec ad debiti probationen1iocus &amp; dies [unt
nece{farij) 1. Publia, in fin. ff. depoliti. Cyn. in d. L '
opcimaln. Talis vero probatio non nili [cribenti aut
eius hxredi non tertio nocere poteft.!nnocentius in
d. cap. inter dileaos. Ad priori~atein allten1 aut pofieriraren1 temporis, diem debderlt Angel. in §. fi
quis, de infirUll1. caut. Marhefil. ling. 45, Sed hodie ex con(Htutione Regia àdle recognitionis chirographi incipit hypotheca. Ergo Senatus cenfuit,
fyngraphan1 Gne die fiden1 faccre, Referente D. M.
Ddiderio, 2. 3. Februar. 15 84. me PrxGde J inAttell:atiollum Decuria.
eADDITIO •

•

Llud hondl:iùs (inquit Iufl:inianus Nouell. 47· putan. dum dl:, documenta &amp; ge!l:a ornari commemoratione
Imperij per Coufules &amp; Indiéhones. ~are fancit in!l:rumenta hoc modo incipere : Imperij illius augl1friffimi lmperatoris an no tato.Sanè Grxcifuas OIympiadas,Romani fuos Confules,aut ab Vrbe condita, Chriftiani à Chri[·
%. to Domino Hifpani habent fuas h:RAS,hoc eft, fingl1laribl1s lite ris , Annus crat Augufri, po!'c viétoriam Attiacam, dcbeUato Antonio. Pot\: Con!bntinum Impcrar.
3 Eccldia v Ca dl: Indiétionibus. En: autem Indiél:io fpatium
quindecim annorum;qui mos numerandi cœpit non tempore Theodofij Magni, vt putat Cedrenus , (cd D.
Con!tantini ) vt ex fanis Onuphrius prodidit, in quibus

1

{ub

DECISIONES
(ub Conll:antini fecundo C5[ulacu.

In~ip'

2.97
Qi6l:iones men[e Septembri, J. vIt. C. de ~~oautem In,de mulier. vell:. N ouell. 128.
11. 1. 1. C.

DECISIO LIV.
~~dam de iure offerendi non "Vulgaria.
Synopiis LI V. Deciiionis.
Poffifsionem
po/fumus adi-I
; Î, ,
ptjct per conflitutum.
6
2. Jus ojferendipignus ojJerenti,
confirmai.
7
3' Jus, a/ferendi
datur
aut ra-I
.
.
ttane pIgnons, aut p0lfe!ftonis.
,0::
'
,
\8
4 lus D.!;erendt tlf.ntltm inter
credi/ores comfJetit.
\
; Î, ,r; , î
r Dt.JcI':Juo !ruedere dehet
1

ius o,1f.,
'J) erend't. Jus o./ferendi dllft d
hypathuarium. ur Il uerfos
[ltS oJfermdi e .
"due fj",{;us eum tla,!,
datur
qu: dom'
nium \ d/;'
1' a. e ttore nllélus e.ft.
Difcufslo nan . neceffaria
aduerl'us eum q' :ft',
d ,/r,~ t
Ut exc/pun ..
0 aj) er .
'.ft:

Ebitor fundum creditori [uo in [olutunl
dedera,t, à quo eundem conduxitin quinquennlUm, quo nondUlU finito eundem
fundum pofieriori in folutum dedit : cui~s in folutum .dationis cœpit po!feffioni illcumbere &amp; rei.
~red1tor primus i~ v~ml. fin. C. deacquir. in d. fun ..
dl poffeŒ~nem n1.lttltur. Prohibet pofierio'r.) [uam
cau[am pnorem dlcens, quàd Gbi priùs cum effeétu
~~s &amp; poffeŒo tradita fit) 1. quoties, de rei vind.
C. probau~tlacob~s de Gaudabla Officialis quondam Grauonopohtanu$.) tefie Guid. Pap. qua:Lè.
2.2.. Contrà aétor dicebat Ce verum &amp; non fiétunl
po{fefforem, Vt Guid. Pap. deciC 1 1 2..licèt per fic~
Pp

�",,8

FR.ANCISCI STEPHANI

tum lnodum ,confi:itutum fcilicet &amp; precariUtn '
1 adeptus effet polfeŒonem, 1. certè! ~. 1. ibi, pro~
priè poffidere videri, ff. de pre~ar. &amp; lbl Bart. &amp; Cu~
manus, 0"10ff. fin. in 1. ab emptlone, ft: de paél:. alij ..
que qu~ congerit Tiraquell. traél:at. ~e confrituto
&amp; precar. amp~iat .. I. nu. 2... quam G~l co~firmauit
conduétio debltons, 1. qu~dam mulIer, Vbl glo[ ff.
de rei vindicat. proindéque prœfèrendum e{[e. Guid.
Par. decif. 1 12... Eôque ca[~ Gngular.iter limi~.atur
d. 1. quoties. Albericus, Aretln. JaCon ln d.l. ahJque
innumeri quos refert Tiraquell. in traél:at .. de con~
frit. part. 1. nun1. 2. 1. Infrabat pofrenor offe1. rendo debitum, pro quo fundus in folutum datus
fuerat; eaque ratione pignus confirmabat : nam ius
3 offerendi datur autratione pigno ris aut po{[effionis,
feu detentionis. Vtraque cauCa in hac fpecie fubefi:;
nam &amp; corpore fundo inculnbit, &amp; remanet caufa pi O"noris [ublata folurione ,Lex [extante) §. Latinu~ Largus , ff. de except. rei iud. Qltàd li valet datio in (oluturn, iure [uo vincit anterioren1 cre dito.... rem. Hic vero iuri offerendi 10cUln effe neg41bat:
inter creditores enim tantùn1 competit) vtrurnque
renuntia{fe pignori, dùm de iure [olutionis certatur.
Addebat di[cuffionem. nullam hac in fpecie, quzc:
5 tamen pl'œcedere debet oblationem, gloŒ. 1. in 1.
n1ulier, fI: qui potiores, cùm ea lit natura hypothe..
C~, Auth. hoc Gdebitor, c. de pignor. qu~ obla..
tionis tZau[am pr~bet : ius enim offerendi quod d~..
, turrationc deten~iQnis, ad hu.ne non videtur perunere cafum , cùm aduerfus hypothecariulu credita..
rem non dorninum detur ~ 1. Paulus, §. fin. ibi: ne:

.
D E ~ 1SION E. S.
2.99
que enim debet de lure pof[ef[ons) de creditore Vero Ioqui tantùm ) d. §. final. docent illa verba
qui pignoris iure rem perfequllntur , &amp; gloffa , ~
verbo, à vindicatione, id efr, ab hypothecaria.
Sed confrat ius offerendi dari etiam aduel'[us eum
qui dominiun1 à debitore naétus efr,Gue Gt creditor, 7 ,
Gue non, Cyni adhibita difrinétione in 1. 1. Cod. li
a?tiquior c~editofP!gn.vendid.l: cùm priol',in prinCIp. ff. de ddha&lt;.Slt. pignor. l'es enim tranht cum'[ua.
cauCa, ea vero cauCa dl: Vt oblationi fubijciatur'*, vt
docet Saliceto in d.l. 1. C. fi antiq. credit. Nec dl:
neceffariahîc di[cuf!io , cùn1 ius offerendi excipien- 8
do non agendo pl'oronatur : fauorabiliores enitn
funt rei quàm aétores, vulgo 1. nemo prohibetur,
ff. de except.dari autem debitori oblationem aduer(us dOlninUln diceban1, per d.l. cùm prior. in fine,
ibi, nihil enim interefr, debitor pignus datum vendidit, an denuo pignori, obliget , fed aduer[us noUUln &amp; pofieriorem creditoreln offeret proculdubio
detentor, d. §. 6n. 1. Paulus. Ergo &amp; aduer{us dominUln xquiparantur enim hi duo d.l. cùn1 prior.
AdmiGt igitur Senatus detentoren1 &amp; creditorem :
remanet enÎ1n fublata cau[a pignoris Colutione ad
crediti oblationem , cum v[uris medij temporis.
Referente D. Ludouico Chaine, in Atteftationum
Decuria., vbi pra:fui, 1.. Februarij 15 84.
j

ADDITIO.

p Otior debitor ille fine vIlo fraudis fllggillo. Nam metuendllm erat ne concraél:us primus in [olutum datioDis pignoratitius effet propter .retentionem poifeJIionis,
p p 1.

•

�300

FRANCIseI STEPHANI

exilla conduélionein quinquennium, quam volul1t iuris
przceptores elfe inter notas contraél:m pignoratitij. Et
proinde vt fe altero creditore exoneraret, fecundo purè
ndidit. Aliàs fi rem duo bus vendidHfet, ftellionatus
ve.'mine teneretur. M emml
. ' al"las de h
l
'
ac ege,
quotles,
CIl
e'
, l'b
dixHfemenonnihil: vid en.d
us tamen
maclUs
1 . 18.
obferuationum ,cap. 32.. Ttraquellus de retraél:. conuen_
tionali, §. 3· num. 5·
F. FortiHs 1 C.
__
r _ _ " _.a
. _ _ •_ _ M _ _ _ _ _ _ -

- - - - - -

D ECISIO LV.
De fraudulenta in ftlium fPurium JaSa donatione
Jub perfona extranea.
Synopus L V. DecHionis.

Filius Sacerdotis ~nce.f1uofos'l rem nn~m() donnndi..
2. Spurius ex fobj/ttHftone po-, f SequfnttJ1, per prttcedentza
tefl capere.
\ interp~etan~J1, font.
,
3 ~tt etJdem dit coram 0- 6 In cont~~entt quit filint VI·
dern notario teflibus y/de
dentur tneffi·
,.
fiunt, videnlNr!lIélaJ1,!te- Spuriu~ poteJl fobfltlHI pli.
rtHS CIJUfo.
1 pit-/.:trtter.
4 Fra/(r cenfeturdotll-revxo.l

1

Vlli dubium Sacerdotis filium

ex

adul-

tera fpuriul11 non tantùm, fed illce,~uo­
CUIU dici, gloffa in 1. 2.. in verbo , fihJ , C.
de Epifcop. &amp; Cleric. gloffa in ~. vu~go , ,ff. ~e
fiat. homin. Bart. in 1. fin. ff. de bIs qUlb. vt lnd1g.
Cùm igitur TholonenGs quidam Sacerdos 4")~rios
ex adultera haberet) fratri peramplull\ donault pa:
trimonium, eadémquc die 10c6que , in xde nem~e
donantis, coram eodem ta.pellione, ijfdéluque tdh~

DE C ISIONE s.
b
d
'
ft
..
fi
30 1
us o?arandl~S p~nJs rarris Sacerdotis filijs cerra
donaUlt prx la) eo[que inuicem &amp; vtroq~e cl
cceden.te fiIne l1'b ens'r.lubfiituit [puriam 6liam d. Sacerdotl~. H~c eo~ eUentU111 conditionis bona vinclicat a ~o~dlol1bus :&gt; in quos donator difiraxerat)
quem 1~ lUsvocauit. Neptis illa 1uriadonationen1
rat~~ dlcebat, [~uriUll1 ab omnibus bonis paternis
arcell:&gt; non.e~t~ns, Vt dl: glotfa Gngularis in §.fin. in
verbo, paruclplUn1, quibus nl0d. nat. efficiunt. fui,
col. 7· qllamnofiricomll1Uniterprobant, bon a donata ,patrui n~n pat~'is elfe, à quo capere nullalege
proh~betur.Vldetur ln eam reln textusin l.ita,in fin.
if.
de lur. fi[c. ibi, quia de [uo Iargitur quo lnot
D' . d
~,us
ln. l.ta onare parentem [purio dicebat, collata
donatIone aut infiitutione in amicum Vt de [uo donet [purio. Sed &amp; videtur [purius ex [uhfiitutione
~apere poiTe etianl bona patris:&gt; li Accur[ credamus lIn 1. quod conditionis, ff. de mort. cau[ donat. in
ver.b. non poterit , in fin. ibi, quod autem ex [ubfii ...
tutIone. obtinuit, Vt in contrario alio iure procedit:,
per 1. ft IS ,If. ~e v.ulgar. At [ub~itutionis vi [puria
bona donata vlndlcabat. Contra donatoris [uccef(ores, nullan1 illaln donationem :&gt; quin vel'à fraudulen~am , cont~ndebant, ex eo fi'audenl arguentes,
quod eadem dte,loco,&amp; coralnijfdem tefiibus &amp; ta- ~
bellione vtraque confeél:a erat donatiQ, &amp; alteram
alterius contemplatione videri faétam, Vt finuulariter Baldus tradidit ) 1. petens) C. de paét. per prîmam J §. qux onerandx, fI: quar. rer. aét. non det.
c~ius arg. reCpondit Fulgofius, dO.ll~tarium qui paulo poft dona1?-t~ § obligauit, prz[umi contempla~
Pp 3

4

f

�30~

FRAN CISe! STEPHA~I
tione donatiol'lis fecHfe: &amp;. Paul.de Cafr. ,ln cauCa
Inulieris qux donauerat omnia bona [ua ho[~itali,
eadémquc die deceln annua prx~are donant! promiferat, non videri puran1 donauonem, (ed ob cauG.ln, ide6que locu111 dfe~. 1. C. de donat. qux ~ub
modo eùm videatur prolntfIio faél:a contemplauo_
ne donationis. Bald. quo que refpondit, fratrenl qui
alioqui dotare'cen[etur fororem, ~onandi ani~oJ
1. vnic. §. accedat. C.de rci vxor. aél:lon. propter hbe4 rationem fratris eiu[den1 diei non videri per munin. centiam, (ed propter liherationen1 dota{fe:qux 0111nia refert Socin.con.2.7 3. vol. ~.nu. 4· Corneus con.
36 . voL ~. Dec. con. ~9 5. nu. 5. cùm [ol?ant [eque~5 tia per prxeedentia interpretari, L quoues, C. f:u~l1l.
erci[c. 1. ft [eruus plllrium , §. fin. ff. de legato 1. tum
6 quod qu~ in continenti hunt videantur ine~e . ~. ~.
petens,l.leél:a)verf.,dice~a~, ff. de ~eb. credIt. ft 1~1tur pofterior donatlo pnon Indl:) Vldetur frater ~ra­
tri dona[[e,vt fpuri j s aliquid donaret,quod leges lmprobant,1. quod c?ndition!s ünplendx, de mort.
cauf. donat.1. li qUlS, C. delncefr.l~upt.l: J. ~e na~
turalibus liber. quidquidDin. contra fenuat,ahoqm
fraus facilè legi fieri po{fet. Capaci eni~1 fieret. quxcumq; donatio capaci, vt tantumdem lncapaci prx{{an~t , cui lex occurrit, 1. qui teftamentum, if. de
probat. glo[ftngulari in d.l. quod ~onditio~lis,per
illum textum , ibi ) licèt non ex bonIS n10rtUlr.profi.
ci[citur: quod enim h:rres vel donatarius de ~uo ln
fpurium aut alium transfert incapacem, fu~cltUr,&amp;
10co eius dl: , quod àtefiatore vel donatano ?abet.
Et longè antè Bart. in d.l. ita &gt;in fin. AccurLln ma·

1

D E C 1 S 1 .~ N, E S.
30 3
gna gloffa d.!. quod condltlOnls tradiderat &amp; b '
[(
Cc'
d
'
) a lpo pat.re ~u prff.·lmo oeante mana{fe videtur; fusè
Bart.ln l. ,n. . d,e his quib. Vt indigo Poftrema vero
verba d.l. ua fidel, ad cunl pertinent qui tacitè in
fi~e,~ [ua~ reeeperat v~ ~c [uo incapaci pr~ftaret,
ll1hlllnde a teftatore reClplcns Vt volul't 'b' B . 1
L
'1' d { j '
'
1 1 aIto .
on,ge a l~ l qui.da teftatore aceepiffet, Vt de [uo
larglretur Incapacl, d. 1. quod conditionis Quod
aut~nl de fubftitutione poft AccurC in eade~n 1. ad~uxl1nu~, ean1recipit ab eoden1 AccurC interpretatlo~1em ln gloŒ d. §. hn. quib. n1od. natural. eff fui
v,t [~urius in bo~is. . pa,tris [ubftitui non poŒt vuiga~
nte,r aut per fidelcomlffum, quibus [uccediturteftat?n,Infr. g,e pupill. in princip.!. cohxredi,§. eùm fi- 7
hx " fI: de v~lg. pupillariter pofIit : nam pupillo [uccedltur ) cu~us vt extraneus bona tantùm capit , non
~a ~u:r patl1 ~uondamfuerunt, 1. {j is qui, 1. de vulgo
hce~ l',e~ulal1ter ad [ubftitutum pupillariter bona
pupdh a quocUlnque profeéta perueniant, 1. [ed fi
plures, §. ad [ub.ll:itutos, if. de 'iu1o-. Atno.ll:ra h:rc
[puria per fideicommi1fwn vod,taverat. Sed dicet
aliquis, quî polfunt h:rredes donantis faétum {eu
donatiol1cm impugnal'e? 1. venditrici, C. de l'ebus
aliea.non alienand. vulg.l. vindicantem, ff. de euiét.
Re[ponde~ hxredes po[[e dona~ionen1 legibus improbatam lmpugnare, tefratori contraueniendo ,
vulgat.l. quemadmodulll, vbi glolf. in verb. longi,
C. de agricol. &amp; cenlit.!. iuben1us, C. de (acroC Ecde( Alexand. in 1. fi donatione, nu. 10. iq fin. Cod.
de collat. Ergo Senatus ;(upradiél:am donationem
nu~~~ ~ix~t,) ~l!1l}~n~tati~ tam~n intuitu" quandam

•

�FRANCISCI STEPH,ANI
3ecunlx
4 . quantlta
' t em in alimenta, [punz
pr:dl:an ..
h
b
P r'
a eret) ext.
d a lanxlt ex x qUI'tate capituli, cun1
Il
d1 B '
'd ,. vxor. quam po . per a u t. art.
de eo lqU! UClon de his quib. vt indign. Refein d
fin. nU. 7·
h'
. A Il. '
, Ludouico.' C ;.une) 111 ttenatlO_
rente. .DomIno
nU111 Decuria, 19. Marti} 15 84,
0

DE C 1 SION E S.

-------- -- ----._----.;.---r: E C 1 S1 0 ,L V I.
(onduElori molendin~ an ob peflem remiffio mercedù
fit facienda.
Synopfis LVI. Dccifionis.

A'DDITIO.

1

,
fi' fi 't an valeret donatio. Sed verins eO:
Rima qux ,10 lU '. mnino.Nam Nouell. Iufiilliani,
" f i il d
tfe faélam mcapaci 0
e
1 ffic non tantum ex mce 0, e
quibus modo na,tura
id eft damnata vel nefaria
etiam ex adulteno &amp;, upro , . C ·
uibus comparat
atos mcapaces Ieclt , q
coïtione pro~re
d E i[cop. &amp; Cleric. Cuiac.
Clericorum hberos ,1. 4 f . e ~ Res ita eft : N ouo iure,
r. 1
Hotomanus con. 1 .
COulU tat. 2...
N
17 Spurios ex damnato confi
N
u
89
&amp;
ou.
1
c.
h oc e, o· . r d ' • â progenitorum 10rtunlS
cubitu [uCceptos vlque a eOalere prohibeantur.De iure
,
'ameos parentes
( d
arcen, vt et~
alitatùm pierate inCpeél:a a qu~m
tamencano111co,natur
tur eos alere ':&amp; ipfis re11l1hîc Curia reCpexit) pater tene " s C n~n haberet , r.
ft l'
ta non v l tenu, .
quere pote .a, Imen clux quam polI. per adult, dtmquc
or
ext. de eo qUll~ v:c .
. Cert Roland. à Vall. con. 74·
em opmlOnem rerl
1
commun
G {f lib. Sentent. §. egatum)
nu. 39. &amp; fequent. ra.

P

qUa!{\;.

ft .

6.

F. Fortius IC.

DECISIO

caJus conkng~ns ex per-' 2, Rofpiti faci1dll ejl yemifiio,
{ana Gondu{loyu eum non 1 fi ho.fjitio non 'Vta/NY (X
(xcufot vI remifiionem' caju.
13 ris maior quid fit, In Addit.
habelJf.

Olitor quidam cÙln Certa 111ercede molendinun1 conduxHfet, corrertus pell:e pendente n10rb0, aliquot menGb.lllol ere non
potuit: à domino petijt mercedis renliffionem. Denegabat dominus; CÙlll caCus contin gens in pcr[ona condudoris, qui mercedcm dcbet, eum à n1ercede non liberct, 1. [cd addes) §. fin. ff.locat. vti nec
impedit quolninus operarum locator luercedem
operarum refl:ituat, fi ca[u eas exhibere ad v[um
condudoris non potuit,!. ex conduéto,§, itenl ct'tm
quidam, vbi Bart. fr.Iocat. Et ideo Firmianusin traétat. de gabell. 2.. part~ 2. 5. qUa!fl:. re[pondHfe tefl:atur remifIionem denegandam ~ ci qui- furnariam
exercebat, etiam Gpefl:e correptus vti furno non
potuerit. Contrà) molitor conduxilfe molendinum
dicebat, vt fi-utuenta moleret exterorum : quo v[u
cùm prohlbitus fit) vi cœlcfiis iniari~, maiore, remittendam mercedem diccbat prOportiol1e temporis
qao n101ere non potuit, arg.l. qui in[ulam. §. xdiles, &amp; 1, habitatores,§. 611.1. fcd adqes) §.G quis CtInl
.

~q

1

�306

,

FR.AN CISCI STEPH ANI

illannum.ff.locat. Facit quod Bartolus delocatore
00111U5 pro hoq&gt;itio tradidit, in 1. cùm in plures ,) in
princ. ft: locat. vt li pefr~ aut al~a vi maiore horpi.
tium exercere non potUlt,) relnlttenda fit mel'ces.
Rip. in traélatu de pe!te, fuh rubr. de priuileg. cootratt. nu. 33. Non obG:at, §. 6n.1. fed addes, ff.locat.
loquitur enÎln in conduél:ore operarutn, cuius cafus vel infortunium liberare hune à mercede aut
promiifa pecunia non poteil:, 1. li quis vehenda", in
princip. ff. ad 1. Rhod. de iaé\:u. Secùs fi locatorem
operarum teneret, d. §. ita cùn1 qUidam. Cur ha:c
tam varia? quia condllaor debitor eil: generis pecunix prolni{f~ pro mercede , que111 caCus non liherat)
l.Jncendium, vulg.l. incend. C. fi cert. pet. 'Locator
"' ad patientiam , id dl: vt patiatur conduél:orem vel
frui operis, vel re locata, 1. ex conduéto)'în princip.
if.locat. &amp; cùm teneatur ratione certa= rei, cafu-liberatur, 1. quod te, ff. li cert. pet. proindéque fi conduétor teneret\lr ad certam quantitatem rationc
fpeciei, proculdubio ca~u &amp; interitu fpeciei liber~­
retur, l. ,in naueln Sauffeij,vbi Bart. ff.locat. Bart. iq
d. §. item cùm quidam, nu. 4. Noil:er conduélqr
licèt dehitor Gc generis: conduxit talnen molendinum ad certUlTI molendini vfUln, videlicèt Vt frl1menta lnoleret:quo cùm prohibitus pcr pdl:emfue..
rit, mercedis, pro eo tempore quo vti non potuit,
facienda dl: remHIio, d. §. a!diles,1. qui irifulam:
1. tx. ita Senatus cenfuit) 17., Martij 1 584' Referente
Domino G. Cadeneto ,~in Atte11ationum Dccuria,

vbi

DE CISI 0 NES.

p.rxfui~

391

tADDITIO.

V

Is maior,
visadiuina
' remi'ffiJonem
,
d.
' ' vis cœlefiis inl'ur 1~
, ,parlt con il ~n) d. §. vis maior , qux fic a el 1attl
a Cicerone.) 1. de lDucmione Plinio 18. cap
fi t
'
db'
~ n.
1Colurnellx
§ ff lib.
d 1.' cap'7 L Scn;cx pr lmo
e, ene fi'c.rarum
.' 1 ~.
e ~mo]rib. fatale damnum ,vis magna) 1. 2.'
ln nn. n. (le pencu , rci vend C",fUS
,
l
"
. nl1 qlll" Vlm h a bcrat di .
mnam, : 2.4· §. 4· ff. de da'mno, vis tempe!l:aris calamico{x)
CUl re1ifii non pote!l: 1. l ~ §
if 1
Et qu~•
. ,
,
,'
J'
.2. • • ocar.
mal0r VIS ql1am rdhlentlz dus an "
f
'
l'
nt, 10 quo l11ccubult
, .
M e d",cm• a ma IS ? Benè et&lt;1o
Senatus prOportlone
.
t&gt;
tempo,rIs quo mO,Iere non potuerat ) ficut in illo
§. A:ddes? rc{pondlt Alphenus pro portione tem
.
quo lauatlOnem non prz1titilfet . porr'
, d pons,
, ~ /Cd 'l
"
.
0, amma uerro ex
eo ~.d'fC 1,,cs, fUllfe 10 ml1nicipiJ' S ' &amp; hl's l'nter cztera. fion'
Cl,pe 1~~anJ &amp; men{urarum cura, 1. 13· §. 8. if. locat
V~~· ~
Epifrol. ad Brutum, Spartian. in Adriano'
1 e
rI omum 3· (eleéhr. cap. II.
F. FortiNs 1 C. .

!l ,

)

1:..1'

'.;i'

DE C 1S 1 0

LVI l,
!

Pater ~ùm tD~{mtire fi~io pofftt 'l?t donationemfaciat

cauJa mortls, &amp; jihl donet, &amp; nùm fieripoJJit
tatis docatio tacito pallo.

•

Synopfis LVII. Decilionis.
l~Fit~lIsfllm. cum confmfo

PII-I

trIS .Jonl4re poteft '"Nfo f
11I0rtu.
.
\
2. Confo~fos plltrs~ ~ Je fo"j1l1nt~/1; JOlllltloms 'liU/A! 6
morlu.
l
3 PIiUr nDn pottfl in rt fiu"7
lillE/or e.l!~.
4 DifferentiA de"tt t./fo i"ur

\1

Jonllnum &amp;- aonlltllriNm.
Epifi(}ptlS nOIl potej/ vnirt
bmtficillr» fo&amp; mm~ ,
IIlim.c foteft.
DOIM/io h,dit mulo p",{ff)
,erjititNr.
TlJcms confilltire videtllr.
p",{1um &amp;OntYllhitNr tlltilo
ex l'oRfenfo.

Q,q
,

1.

..

•

�308

FRANCIseI

STEPHANI

9 Don.Mio caufo mtJrtis in [ua 1 fine iu./fo pntris adire httre_
conceptione contrafi/~s ejI, ditatem.
in ejleéft~ vero vltim,e vo-,' 1 3 AIlé1o~itlls ~ft prttfentiJ &amp;
luntati comparlltur.
fllemms afills, atioqui nOn
10 Filius Unllur flcundllm
efl"Méloflitas.
ges a/ere parentes.
.
Auélorftlls &amp; confenfos
1 1 Fi/iusfamilias in prtCiudiquo modo difforant.
cium pntris non po~ef! alie-, 1 r Ratihabitio ff,e.x inter.
Hlll/q.
. ..
nare 60JM aduentJtla 1 nec
pignorare.
16 Pater pouf! jilio donanti
1 %. FilillsfamililJs non pou)
fihi 'Rllfo mortis cOfentire...

Ie-I

114

Onauerat paterfalnilüs filio in facris
conftituto contelnplatione contraéh
rnatrimonij , &amp; vt Inercaretur tertiam
partern bonorum (uorum cmn claufula
conftituti &amp; precari;, iurauitqj Ce contd nihil t1Ct:Urum; cumque per oéto annos filius bona illa po[fediffet, feque pro domino geiliffet, nloribundus caufa mortis con[entiente patre donauit bona (ua liberis tnafculis, eô[que inuiceln fubCHtuit: vtroque vedecedente Gne liberis patrenl fubftituit , filix vemille &amp; ducenta reliquit. Pater prx[ens fuit donationi, nec illam acceptauit expreffim, !èd tacllit,
licèt donationenl 2. 5. florenorunl initio contraétus
acceptauerit. Poft conditionis euentum de duobus
quxrebatur, nùnl pater filiofalnilias Gbi donanti
con{èlltire pollit.Secundà, nùnl exprdfa acceptatio
Gt neceffaria,nec fufficiat tacitum paétuln ad dona·
tionis exH1:entian'1. ConG:atinter onllles, vt primum
examine mus ) filiutnfamilias nOllni{i confentiente
pl~re don are cauCa lllortis po{fe J 1. tàn1 is, §. hn. ff.

ro

ro

•

1

. .
••

DE CI S ~1? ~ E S.
309
de donat. c~lUf. 111ort.1. hllUstam. if. dc donat. 1. fin.
§. filijs autenl) C.de bonis qux lib. quem con[en[um

1.

noftri conlmunÏter ad donationis iolemnitatcnl
delideral1t Socin. in 1. I.§ . fuit quxiitum) ff.ad Treb.el~. al~g. eoru~ qux norat gloŒl in 1. fin. in prinClplO, 1.n v~rb.1nlponenda, C. de bon. qux lib. ira vt
~Ua?ntlt1~ nomen 111eruerit ,§ . pup,illus, Infrit. de
munhb. (hpuI. gloffa &amp; D D. in 1. fI infanti) C. de
iur. dehber .. hi~lcql1e infèrt Crem. Gngul. 69.-t alenl
confen[um 1l11p[O donarionis negotio interuenire
debere" nec validari parris ratihabitione.Bald. in 1.6
vxor,l1u. 5·de condit. infert;quosfeqqitur Confrantinus ad Regias confritutiones, anni' 1 539. art. 13 1 •
A.lioqni Gratione prxiudicij tan:ùm confen[us pàtns deGderaretur, po[fet filiustamilias pl~no iure
quxGta aduentitia cui que Gne illius confenfu catifa
1110rris donare, cùm -patris l1ullum vertatur prxiudicium, qui v[Ulnfrucrunl nullunl habet. At con[equens falfulTI effe teftatur Abbas con. 40. in hn.lib .
,-. Couarruu. in 3. parte l'ubr. de tefiam. nu. 8. Ergo &amp; 3ntecedens.Dato igitur requiri confenfum ad
inregrandum &amp; auétorandum filiumf.1milias ; non
potefrin rem (uam auél:ore!fe, 1. 1. ff.de auétorit. 3
tut. 1. 1. §. fuit quxGtum&gt; ff. ad Trebell. &amp; pro inde
nulla erit donatio cauCa mortis in eum coUata pel' filium, gloif in d. 1. 1. qucr negatiuè legenda eft; non
afhrmatiuè, vt paffilll I~gitur, de auél:oritate tutorum, quam laudat &amp; Cequitur ibi Bartol. cui Ce fubfcripferunt Socin. in d~ §. fuit qua=Gtum. COl1arruu.
fupradiéto 10co, num. 7. Dec. con. 2.45. PariGus
con. 97. nu. 2.1. lib. 3. alijque quos congerir TiraQq ;

\

�,

310

FRA N CI sel S, tEP HAN 1

qncllu$,de legib. cpnnubiaL gloG: 8. nu. 11 5.&amp; luI.
Clar. in §. d0natÏ'o, ql1xlt. 6. verl: qUTro etiam: ,&amp;
4 dl deci{lllTI per SenatmnGrarianopolitanum}tcfta_
tur GuiJ.PJp, qu.2.2. 3.quod de;beat elfe; inter donan_
tem &amp; donatarium differentia} cap. fin. ext. de inftic. f ,lCirin hanc rem Clementina, li vnl, de rcbus
Ecdclix non alicnandis, vbi Epi[copus alien~ quiS dem men(x, fux vero vnire Bcneficium non POteil:.
Aliud rdbt dubium de patto tacito. Antiquirù~
don,ltio non nili traditione fiebat,1. Senatus, §. donatio, ft de mort. cauf. donat. hodie nudo paéto , 1.
fi quis argentunl ,in fin. C. de donat. Qyod in donltione limplici omnes admittunt , in donati~ne
ca~( mort. non item, qux, vt olim ll:ipulationem
dellderabat, 1. ibi, vt hxredibus, Vt id prolnittat ilIc
alteri , ff. de legltJ %..1. li cui, de donat. cau( mort.
ita hodie cùm corredum non inueniatur. Diél:us
e.nim §. fin. ad eas donationes pereinet qux intinuat:lonem ddiderant : nofrra autem donatio non ea
huiu.Gllodi.Ilumol. in 1. cùm ex cauf. ff.de re indiclt.
At hic nuUa fiipulatio inter donatariUlu &amp; [ublHtutum ,inter quos delideratur à nolhis, nulla iitte.r
donantelu &amp; [ubfritutum ) vt Saliceto in 1. 1. C. d'c
donac./çau( mort. requirit : irrita igitur erit donatio
hxc. ,S'ed D. 110ilri com~uniter Immol. in1pro6 ~a?~nudoque paéto dOnatlonem cau[amortis per~Cl c~n[ent, poil glo!fanl in 1. cùm pater, §. Mœuio,
ln verb~, 40nabat, delcgat. 2.. &amp; gloffa fin. in 1. %..
~. de 1U~. dot. nulla enim inter vtramque ratio
dluer~t/atl~ affignari potefr. ~uin. con. 54. nu. 4. lib.
J. tlcltumque fut1lcere, l1uta) fi donetur pr~[enti &amp;

?

DECISIONES.
311
tacenti) cùm videaturcon[en{ilfe inren1 [uam J aret. 7
1. qui pati.tur,ff. mandati.Angel. con. 183. cui adh~­
tet Soc. ~on. 1 12.. vol. 1. Aretin. in 1. 2. . if. de leg. 1.•
'rniratur Angeli [ententianl, [ed non [equitur , innuens in tali paélo exprdEnTI con(cn[um deliderari, nec tacitutu (ufficere) qui ex prx[entia &amp; taciturnitare coll~gitur, per leg. ex pollicitltione, in verbo,
ad relnpubl. if. de pollicitat. Idem voluit Decius in
con. 2.45. &amp;, in repetitione rubricx', C. de p.aét. nu.
4· noninfubtiliratione, ne duo concurrant fpecialia, vt ex paél:o nudo na[catqr aétio , lX pr~[uma­
tur donatio vbi non dl: exprdfa.Idebque Bartol.lingulariter rdi&gt;ondet,d.§. fin.l.li quis argentum, non
proc'edere in dona-tione prx[umpta, in l. iuris gentimn, §. quinimo paulo poil, nu. 1.0. ff. de paa. &amp;.
in 1. li tibi decenl millia, in fin. princip. ff. eod. Alexandercolumunem afferit in 1.G aliquam rem,in fin.
if. de acquir. po{[ Sed Angelmll vulgus noO:rorun1
probat ,negleéto Aretino &amp;, [equacibus, tdtatûrque Gauliola Inultos contra DeciUlu re[pondilfein
repetit. rubr. de verb, ohlig. nu. 59. cum feqq. Cùm
enim prcr[cns pr~[enti &amp;, tacenb donat,&amp; quid promittit, padum eO: , non pol\jtitatio, vt communiter
traditum efr. Gauliola [upladiélo 10co,nu. 47. &amp; 4 8.
vbi re[pondet d.l. ex pollicitatione. Nec obftat doétrina Bart. qui de prx[umpta donatione loquitur :
'clliu,s exenl1)lUlTI dari poteil in confduone dotis
f~éh: confiante l11âtL'imonio. Iul.Clar. in §. donatio,
q. (4. vere item quxro nofrra: cauCa luortis exprelfa
eO:) cùm pr~[ul11ptio ex parte do nantis &amp; eius qui li~
beralitatenl exercet nOll donatarij nletienda lit J 1.

,

�FRANCISC! STEPHANI
cùn1 de indebito ,ff. de probat.1. fi (eruus, in fin. if.
de donat. int. vire &amp; vxor. 1. ft ego, CU111 notarris
,per glo{[ in 1. cùm qU,id, ff. li .cerr. pet. Nec duo .C011_
currunt li',ecialia, Heet ex paéèo nudo .detur aého, ~
taeito con[en[u fiat paéèum. Iure enll11 comn1uol,
non lingula.ri.) traditum lcgimus, vt ex tadto con[en[u padum contrahatu,r, 1. Labeo ~ cum feqq. ~
8 de p~ais. Nec aliud quam prx[e~t~am donatan),
non acceptationem aut exprelful\111hus c?n[en[ulU
deliderare videtur gloffa in!. illud.) C. de {.acrofanél:.
EccleC in verbo, alia,guam no{hi 0111nes vtfingularem laudant,&amp; el} contra Deciunl receptior [entel1tia ,vt te!lantur Curt. iunior in d. rubriç. Cod. de
paél:is, Andr. ab Exea. in l'ubr. eltden~ , fI: de paél:.
ilU. 98.lafon in d. rubric. 4e verbe obhg. col. 3. Purpurat.in 1. roO'afii, §. I. nu. 64 CUln feqq. _Couarr.
in diél:o loco,~lU. 1 3. verf. verum Gdonatarius.Licèt
pro conciliatione harum opinionun1 quidan1 [uprt
taciturnitatem fi gna confenfus ddiderent. Baldu~
in 1. fcnium, nu. 4. quel'l1 fequitur ibidenl Corneus,
Ale. in repetit. rubr. if. de verb.obligat. nu. 4. pud.
capitis nutlls, gratiarum aéèio: nan1 &amp; in 1. qui patitur, fI: mandati, qui prx[ens fuit,pecunialn acceptauit maritus pro vxore, in 1. donationes, §. fpecies, ff.
de donat. quibus nle in hac fpecie [ub[cribo, propter fuperexHl:entiam fili~, cuius fauore repudiationis l11agis q uàm acceptationis inducenda prx[um p_
tio dl:) vt infrà dicemus : nam Gnon e{[ent alix
in no{l:ra donatione circumll:antix, quàm qux à
Decio circumferuntur in [ua [pecie, d. con. 2.45.
longè [citiùs &amp;. ~quiùs Aquen[em Senatun1 Decio
31'-

,

DECISIONES.
31 3
COll[en~{fe fupra tefHn10nia prudentulî1 ,de quibus
Gaulio1a in fupradiél:o 10c6, vel 111ediocriter in iure
ver:fatus fadlè dignofcere poterit ex diffo1utione
eorum qu~ ad impugriationen1 donationis addu- .
cit. Nanl imprimis,quod ipfe cenfet confenfum patr'is in hac donatione defiderari, ad integrandum nHum, verun1 non dl:, CÙ1TI filiusfalnilias omnis Co.utraéius Gt capax, exceptis ·mutuo &amp; voto, 1. filiusfam. ff. de aél:ion.,&amp; obligat. At donatio caufa n10rtis fui ordinatione &amp; concçptione ~quiparatur contraétlli, pofrquam perfeél:a eft, vltimx voluntati D D. ,
inl.z.. de legato 1. tradunt. Diciturigitur il1teger homo filiusfam. ad donationen1 cauCa mords vt ad c~­
teros contraétus : qua ratiocinatione videtur vfus
Iuri[conf. in d. 1. filiusfam. vere pari autem ratione) qua don are filiu~familias pronibetur , eadem &amp;
mortis caufa don are prohibetur. Alioqui nu110 ca[u po{fet dona~'e niG auélore patre, etiam concdfa
peculij libera adminifirat~one. .Ql~d faI[um. deprehenditur ex d.l.filiusf.duln fihum mfta o~at1o~e
po(fe donare deciditur. Qyod Accurf.li conlUn~ls
per[onis donat, interpretat~r. Quod li Sena:oflx
aut cuiuflibet dignitatis fuent , .ergo non ad .1l1t~­
grandutu filium, a,ut a~ [~l:~nltatem dona~lOnls,
Ced ratione paterni pra!mdlclJ con[enfus patns ~eG­
detatur Vt in hac re videtur textus, quel11 noftn ad
hoc nOl~ animaduertunt, in d.l. fin. §. filijs autem,
debon. qu~liberis :vbi pofrquam pror~gul~confii­
fruit lmp. filiumfam. non poife bona,tn qU1~US pater habet v[Ulnfi·u dum , in alium transferre nlli -volente patre, pro ratione addit; cùnl enim p;r~nces

GOl1[enûifc
,

,1
1

�FRA N C 1.S C 1 STE P H A~N 1
JO alere eos fecundunl natura,1U &amp; legcs tel1eantqr,
quare ad dOl1ltionem rel"Unl (Ul~U~U prolllire ,deG...
derant? his vcrbis innuens prOhlbltaln elfe ahena_
tioneln nefi-alldi lit patd, qui CÙIU exhibere liberos tcn:ltlll", V{ufrllétu bonorllm filij potiri debet )
non illo prillar! pro illills libidine &amp; iU~lcnili ,~alore :
quod eluunéhe naris Accurf. nonlatUlt, ~Ulln :~rJI bo, dOluiniUlll, quxrit, nUIU faltem fihusfamlltas
fine pau'is voluntate aduentitia ~ol~a pign~ri dare
pofIit , &amp; decidit no~ po~e, pra:1lldlCaret enllU fru, Gtuario, id dl, patn, qUI horum bonorllnl v[ufl. ultuarius dl: ,1. cùm oportet, de bonis quœ liberis.
FacitquodinlinliliBart, contra glorr. in, verbe ,ünponenda, &amp; fequaces, patds con{enfunlll1 fpecle §.
neceffitate, non requiri tradidit, adintegrandum hHum; (edrat.ione prœiudicij paterni, in d. §. neceffitate, nu. 2., Eadenl ratione induétunl Iegimus , non
11. poffe filillmfanl.line iuffu panis hxreditate111 adire;
ne adeundo, patrem oneribus implicet,l. fi quis nlihi
bona, §.iuffum, &amp; §. fin. de acquir. hœredit. Hine
deprehenditur quàln in{ulsè Decius, alijque non
pauci confenCum hune, qui ad donatiQnem caufa
morris neceffarius dl:, voeant auél:oritatelu : cùtn
vbique legamus ,conCen[unl, permHlioneln fimpliciter dici, d. 1. filiusfatuilias,d. §. fin.l. tàm is, 1. §. filijs autenl: nufqualu auél:oritatis nOluine in hane
rem prudentes vli funt, nec itnmerito. Auaorita,
1 3 eaim in ipfo negotio interuenire debet, aut in continenti , poil: tempus Vero interpofita non valet, 1.
obligati, §. tutor. ibiglo{f. in verbe debet ) ft de aua.
tue. At con[entire potefi pat~r fiUo ~ntequ~ d~~
314-

DE CI SION E.S.
3
net, Bart. crèda~)ls in did.!. dm is, §. fin. nu:;
,8, qUI ex profeffo re[pol1d~ns d. ,§. tutor, difiinguit
lOt~rcon.fenfilm &amp; auétontateln, vt ille ex inter- 14
ual10 pct l..li ~utem, if. de aql1. pluu. arcend. hxc in
ip[o negotlo Inter~Onatllr, n,otat gloff. in cap. du.Ium., de re~. EcdeGx non ahenand. in o. potefr, &amp;
(eqUl donatIO?:tn ex Bart. [ententia, Cuprad. loco,
~u~ 9· G modo fi~ius i~ patris voluntate permaneat,
l((et de hoc dubltauent Cyn. in d.l. G feruum in
fin. vt mirum Gt tantum virum de hac re dubit;!fe
cum promifcuè con{en{u &amp; voluntate hoc in ne~
gotio vtantur ~)rudentes. At voluntatem interpretatur AccurL III hac cauCa donationis ratihabitio_
nem ,1. in xdibus, §. penult. in verbo, voluntate, de
donat.!. 3. §. 1. verL proinde, in verbe voluntat. If.
de i? re~ ~erf. 1. Pon1ponius, §. hn. ff. de prOctlfat.
Ratthabltlo non, niG ex interu~ll.o fie,ri [olet? leg. ra- 15
eum , ft: de [o!u.tlon. Sed &amp; ahblleglmus, ninil rcferre an pra:cedat, an vero fequatur confenfus (eu
voluntas, d.l. fin aute,m, in princip. 1. L. in lin. JE [0lut. matrinl0n. Voluntas igitur hecc patris confen(us
eft propriè, non auél:orita~ , Bart. tdtimonio) licèt
Accur[anx faél:ionis , in d. §. fin. &amp; 1. dm is. At l1emo prohibetur in rem {uam con[elltire, 1. facultas, '
§, fund.ft: de contrah. empt. d. §. fuit quxlitum ,vbi
non fit tutori refritutio à pupillo propter auél:orita-'
~lfi, ht ab adulto curatori, quia lilnpliciter con [elltIt a:llimationi, nec eam auétoritate facit, §. (j autem) {ccundu111 Angeli induélionel11,l. 1. fI ad Trebellian. cap. cùm inter, &amp; ibi glo[[ de off delcgat.
Ergo poterit pater confentire filio Vt {ibi don et , 1.

ft

Rr

1.,

�..
FRAN CISCI _ST~Pr: ANI
1. C. de imponend. lucrat. de[cript. l~b. 1 ?q~am
contrari~ [ententix interpretes auguno cnlanclpa_
tionis effugiunt, 1. fi ~ro p~rte, §. 1. i~i, niG d?nans~
ff. de in reUl vere Alioqm confen(lls lae, qUI ad [Ul
voluntatelu exigitur, retorquetur in dus odiu111,
316

patri[quepoteaa~, qu~~otaq~xO:uoCa dt, 1. pl~cuit; ,
de acq uir. h~redlt. patn f~'a~dl e{r~t, vt ~rxclare Baldus, in 62... nu. 3. vol. 4. !tcet Mohn. ratlOnenl hanC'
nullalu prx Ce tetigi{fe glorietur in annotat. ad dié1;.
conGl. Dec. 145. prQdéO:que alijs pater conCentiendo 61io donanti caufa luortis, libi non prodeffet : .
quod quid aliud eO: qUàlU parentes ab ipf~ ,pen~i[..
liane auocare?Hinc igiturinterpatrem &amp; tihum lUrgia ,CÙIU tanlen prudentes,6lias par~ntum in ?h[~­
quio retinere [enlper curan~t,l.li quado, C: de Ino~
LQngè igitur ~quior lX venol' ~!l: [e~tent1a ~etn a
16 Bella Pertica) vt pollit pater tillo libl donantl cauCa
mortis con[entire. Nec obftat l. 1. ff. de auaor. tut.
Abutunt.ur enim Accurf. &amp; fequaces conCenCus &amp;
auétoritatis nomine, cùm longè diuerfa (int. Bart. '
&amp; alij in d. 1. fin autem: quod edam ex Deci; [entenda deprehenditur, dùm in d. con61. 2..45· nu. S,
circa 6nen1 , Baldi dHtinaionem de generali &amp;. Cpecialicon [cn[u interpretatur,modo ex: interuallo con..
fentiat pater generaliter, non 6 in ip[o negotio , ne '.
videarur confen(i{fe vt Ghi donet, arg. eorum qu~
notantur in 1. petens, C. de paa.- Ergo non eft au"
étoritaC) qu~ indfe debet aétui, d. §. tutor: &amp; dato
citra veti prxiudicium, COllfen[um huiuCtUodi e~e
auétoritate\u, non eft bona ratiocinatio de. auél:on..
tate tutods, qu~ tota gratuita eft l ~ ab Qmni luçr~
•

.
I?ECISI,ON ES.
317
.ablhnens) 1. ql11 fine v[uns)fI, de neaot
b ' geft
n. a d paternam q~x tota qu~l1uo[a e!l:,&amp; plena compendij,
d.l. pbcu~t) de acqUlr. ha:l~edit, tot. tit. per.quas perr
f~nas nobls acq~ apud,Ill!hn. ~on obfl:ant d, §. pttpll~us ~ &amp; d.l: Gmf~nt.l, c. de.lUr. delib. loquuntur
enln11U pupillo &amp; Inbnte,qUl non [unt intcara perfona, ~011. de adulto, quiintegro eO: conlilio~Vt nec
bona lllano eO:, filium , ~ vera dl: illatio Petri, po{[e
.do~are bona cauCa morus ~ne patris confen[u, in
qUlbus non habet v{umfi·uétum. HuC licèt controuer[um Gt, videattlrque Bartcl. in §. 1. vt liceat matri &amp; auia:,in Authentic. hxrere affirnutiua:, alijque
non paucl) quos d. con. 46. nu. 1. tan1cn verior dl:
~ recept~or prior[ententia, vt ibideln Rubeus Ale.
xandrin. tefiatur nu. 4. Socin. con. 1 12.., nu. 1. nam
adhuc verCltur ~riuilegiii patris,quifilio in ijs bonis Cuccederet, qUlbus priuaretur li libera effet filio
don~~ionis ,cauCa martis faaio : po{fe tamen 61iun1fanuhas hUIUfiuodi bona inter viuos Gne patris con{euCu donare receptius cft per §. 1. vt liceat lnatl'i &amp;
auia! : multiCque c.u indt Rubeus diéto conlll. 46.
Crau et. con. 91.. &amp; con. 89. nu. 9. Fa1sà igitur Guid.
P~p. Vt probet con[en[unl pat ris prxcedere dehere,
~1~ donante ~,\~fa inortis , affert diélunl §. pari, qui
nlhl1 tale expnmlt, Ced voluntatem requirit. Baldus
vero in d. 1. ft vxor , non profitetur apertè donationem cauCa n10rtis ratihabitione non validari, cùn1
vbiq ; {olanl voluntaté rcquirat: [cd dubitatiuè non
po!fe r:rihabitione cofirmal'i, arg ..' ~atuti quod detiderat co [cn.fiull patris,quo filius teO:ari pojlit: interpretatur eninl talc ln conlènfulU pro auétoritate.Sed
Rr ;

&amp;:

i

�,

FRANCIscr STEPHA~I .
dlClt
BaId us quo d voillerit\ ' non eil. bona lllauo:
'
, {1."tlltUl11
minus
l~d3.t lUS çOlnmUlle
quo, cnlll1
[:..,
.
r r.
( qUO 11Cl'lUS f'.lml1
'1'as tel1:ari
non IJorcl1:) conlenlUS
,
fil' pro
., duS eu,
Il. ad intcgrandl1m
lUlU
aucftoritate
aCClplcn
~
.
,'
.
. h'lc {·fJccie, {cd 1Jro• voluntate
non 1tem
111 ,
l' &amp; dpennlffi'
{'
t'olle prxilldiciJ'
notent.
Immo
. III . .§. Ult
lOne, ra 1
..
l
- ,
.d
G
qux filtunl ,, ergo poterie pater hlto {lb1·1'onantl
d cau 1a
nlortis con{entite , vt &amp; potcit pater ti 10 on~~'e, •
donationes q U,lS parentes, Cod. de donar. Petu {elltentiam vt veriorenl fequul1tur Cynus, Alexan~er,
FuIgoGus., CafirenGs qui {œpiù~ {e, _con!il1ut1r~
poil: PeruGnos Doétores ' tefi,~tur, l? dlél:a lege ~ {e
niUln. Dcc. ibidenl (ni con(jh) pœnltcns, &amp; Ialon,
Bertrand. con. 156. polteriore parte 1. volum.Alb~­
ric. in d. 1. [eniu111, aIijque inl1Ulneri, quos refert ~1raquellus in gloŒ 8. de ~cgib. co.nnubiaI. nu.. 2. 1 6. l~a
1
vt luI. Clar. vix ~igno{cl poifc dlcàt? qu~nalllnl
Optnionunl/fit vulgatior, iud. §. donatl.o,. quadl:. 6. verf.
quxro ~tiam. Et [ecundunl hanc QPlnlOncm, vt [enfui communi magis accedentem, qua~doque Sena~
tum Aquen{em iudicaiIè ccftacul' DecIUs d. con.2.4 5~
Con{ueuic talnen Sel1atus ex bono &amp; requo, quod
{enlper ante oculos negle&amp;a {il1~o[a (ub~ilit~te d~..
bet habere, priorenl &amp; AC~t1rli, fent~ntlam (e~ul,
quando {upereft ~~ius ~e.l fiha ~ol1a~t1s , ne p~te~ n,a
fucceffione omm lUre lIlIS deblta pnuentur, &amp; 11h~
fi-audi fit aui con[enhls. Qyo telnperamento {anae
Bald. conciliare {oIet tantam nofi:roru111 contentionCl11,d. con. 62.. vol. 4. quenl lèquitur Socin. d. con.
112.. Rip.in d. §. fLlitqux(itum. Corn. d. con. 2.42-:
lib. 4 .Maxin1è vero hac in fpecie adnlittcndalll Baldi
3d

(

DE C 1 S ION E S.
31'
dill:in él:ioncm dicebam, qua pater dona tion0111 ~ !.
Ilorenorum minimi aut nulli Ileporibus prxil1dicij
aeceptauit lubens : omniunl verà bonorllm dclatam {ubititutionem, nepotibus fine liberis prxmo.
riell.rib,us 110.11 acceptauit, {ed racuit,ne videretur Ij)e
lucn tam tnftcln llJc él:are eucntum. In qua taciturl1itate nl0ddèa quxdal11 deliberatio pr~~[umenda
eft, nùm debeat in nCCel11 nepotull1 acceptare do~atiollem, legib6[q ue deJhnatam (ucceŒonem prçnpere, vclnegltgere confuIro) quo nepti patrocine_
tur, qUàlU tadra acccptatio)ùàuo[œ ha?reditatis dinlidialu parten1" quam {lbi in euentum condirio_
nisparari ab inédhHO videbar, Authent. defunél:, C.
ad Tcnyl1ian. §. 1. de 11J~red. ab intefi. venient, coll.
9. tota, Vt efi in diuerbio, pra~fiabiliorem ducens.
Quod cnim vulgo tradItllm eft tacenteln videri
con{cntire, vbi agitur de illius tOlnmodo, ex ciui!i
pra:[umptione procedie, qux conG{ht non [UbGftcllte contraria naturali, q ux
Vt ex voto parentes liberis 0111nia quxrant)l1on his quxllra aut quxrendJ
fubdueant,l. {cripto~ if. vnde liberi. Facitin arg. J. 3.
If. de tUtc!. &amp; 1. profeaitia, §, penult. lE de iur. dor.
quibus legibus concurrentibus ciuili &amp; naturali prxfumptione naturalen1 pr~fiare. ~idanl vero ex
DOl11inis teni(t partis bonoru donationen1 iampridelll in filium collatanl pro diuiGone in [llpremo iudicio acdpicndam dicebat, arg.l.li filix} §. li pater,
If. famil. crd[e. Olcirad. con. 2. 31. proindéquc propter prrelnaturam lUOrten1 filij , donara Hia bona paterl1a cen{enda~ arg. I.G inter, ft: de reb~ dub. Ego
Vero inllabaul, nulla hae in f}1ecie diuiGonem inter

ea

�31.0

. .
DE CISIO NES
R1,~hl bona., §. iuifum, de acq. h~red. i.obli'

FRAN C IS Cl S TEPHANI

iib~r0) }[cd p!trelu iur.lto,&amp; contemplatione antè:"
aài ll1atrimonij , tcrtianl partem bonorunt largitum ,filio in ('tcris confHturo : qUJ1U donationenl
firmariiuramento receptius dl:, vt notant Interpre-'
tes in cap. cùm contingat, ext. de iureiur. nlaximè
CÙI11 ob cau[am ht. Crauet. con. 19· &amp;. 102.. Decius
con. 2. l 6. &amp;. con. 688. Et dato) citra veri pr~iudi­
cium , bona effe paterna, vhi filius patris bona donat co pr~[ente, nec renuente:duplexcelebratur donacio, vna de patre in 6lium, altera 6lij in eunl cui
conferuntur bona. Nec ob!lat inter patrenl &amp; 6liull1
fllbliflere non pof[e donationenl : id eninl procedit
fi penes filiunl res donatl retnanere debet ,,110n li illico in alimn tran[eat, vt ait Bartol. in 1. 1.. §. 1. nu. 1.
ff. de donat. per 1. fi con[entiente, Cod. deiur. dot.
Ergo Senattls aduedus donationem pronuntiauit,
propter fili~ fuperexi!lentiam, cui limul &amp; auo fratris nepotifque fucceffionem addixit , Referentc
D. Bait. Giraudi, in Attett.ationum .Decu,ria , 17,

F. Fortius 1 C.

~

~DDITIO.

1.

31.1

de.auaor.tutor.1.I. §.vlt. det 1
. gan.§.tutor,
ex fecretis legum dependet 1 uee. ql~la arcana eft ) &amp;
negotium per ratihabition vo ~ntas. etlam pon finituIn
in rem verfo, l. z.. §. vit. ff:~' 1 . 3· §. fe~ fi mut\1a, ff. de
libet, fine verbis 1 f I r • 0 ut. matnm. Et aél:u quor.
, . . u. rem rat hab &amp;
a.
'
Juam nemo elfe poteft: 1 fI" cl'
. aU"-'lor 10 rem
fencire in rem fuam n~~I. . e allaO~. wc. Velle &amp; conmortis fa~ à fill'of.'.am vO poteil. Et 10 clonatione caufa
,
•
• 0 l untas t '
,
J. v It1m. §. filiJ' s C de b
antum patns exigicur
Il.
)'
on. qux lîb E f: 'G '
•
quxu:. 2.2. 3. ablltÎtur au,tL . ,
. t ane uid. Pap.
r
.
U'ontatls nomin . 1
qux leqUltUr ratihabitio eft • I. vl t.e. adeMacedonian.
. vo untas vero

Martij 1 584,. vbi pr~fui.

E Tturtamen
donatio in filiumfamilias collata confirmamorte parris ,1. donationes
C. de donat. inter

r

vir. &amp;: vXOfo-ita ~uum videbatur filijfamilias donationem collatam in patrem confirmari morte filij, nec quidquam obe{fe q uod voluntate patris donauerit ipfi patri,
cùm nec ali~er poffit valere donatio , quàm fi volueric
donatarius , &amp;: donationem agnonerit : necenim donatur
inuito ,1. hoc iure, §. non poreO: , de donat. Et voluntas
feparanda eft ab auétoritate : hrec enim , vt fuprà diél:um
cft, in ipfo negotio interponitur, non pol\: tranfaél:nm negotium) nec per nuntiuID , ncc per epil\:olam 1 1. fi quis
mihi

-

------.----------~---

DE C 1S 10

LVII J.

~~dam de contraBu permutationis non "ulgaria~
Synopfis LVI rI. Decifionis.
EutEla re agimus ad id uod\
interlI'lJduerfosvendit q
2. ContraSus den
' ... ;rem.
~x ta qu d' omma us efll5
a ln eo pr4ua!et
; In contrIJfli6us t'n- (;"
. 'd
rJptcltur
quodprincipAliter AO'itur 1 J6
Agitur id quod p . 6.
exprimitur. rmct/a lterl
4 Yenditio «n'èn.1 ./J.
., \
1

/&amp;

A

".Ir; Hw~. I,ttUS

\
qua~
~e~mutatio,fi adftt
pr.ftudtctum tertif.
Permutatio fit vt res 1;er·
.'
l
mutantt AcqutrAtur.
P
r1
.1
Av:um
ae
retr~lIendendq
foCI! 'lit re venalta primus
'limai/or fofsit à vend;..
tOft quolIbet rem 'Vinai'lire.

l~~~ Ermut~uel'at quidam dotalem donlum
)j cum Vlnea, longè viliori~ Dominus' vi......:.., - ~ nea=. ad xqualit~tem permutationis pe,
cunlam.[uppleU1~,~u~ vinea: pretio longe przfiabat) qua dtlhaéta, lUlUS quondalll domi..
bUS dotali zde ,~uiaa, ad vinealU rcuertebatur, nul- .• .~\,
Sf

-

..

�FRA N CI sel STE PH ANI
he enitn erant penitùs tàcul.tates perl\~u:antis. ~ er~
tiu~ poff'dfor nuUa. CUln aéhon~ ~xperltl porre ~lce­
3%.%.

bat; nequc in retù, càm domtnlUnl ~r~utat1011e
amiCerit, ncque in per[onan~, n~Uunl ~quldenl negOtitlt11 [ecUl:l contr~xit, Vide turque 111 hanc l'cm
textuS in 1. CUln prètlhus, [ecundtlm conl111une~
illtell~élum , C. de ter. pènl1Utat. eum perfoll~lis
~él:io lingularem [ucceffionem non Cequatur , 1. fin.
~ . fin. ff. de contr~h. en1pt. l. 1. §. li hxres, ff. ad
Trebelfian. Fadt in hanc rem Alexand. conGl. ~)1.•
num. 6. volum. 1. &amp;. Ruin. con. 32.· &amp; 33. vol. 1 .
F~ciunt &amp;. ~dduéla per Alexandrum, con. 1 o.lib: 1.
l Accedat in vcnditlone , re euiéla agi ad id quod 111terea aduer{us venditorem , 1. eui6ta re , &amp;. toto tit.
de euiét. non ad rei traditot reaitutioneln, l. induile, C. de rci vindicat. At negotiU111 hoc magis accedit ad venditionen1 quàm ad pennutationem ,cùm
prxpoilderet pecun,u, vulgo cap. ad qux~ion. ext.
den!r. permutat. vbi Ioamn. And. Panormlt.&amp;. Bar20 bat. denomil1~ndu(que Gt contraétus , [ecundun1
naruràm eius quod in co prxualet. B~rt. in l. 1. ff.
locat. arg.l. quxiitur, ff. de fiat. homo cui [ententizc [e innumeri [ub[cribunt, quos refdl't Tiraquellusin trétél. retraél:. §. 30. gloŒ. 1. nu. 9. Huiu[modi
érgo conuentio iudicanda magis crit venditio quàm
permutatio. Cafi:r. in 1. Arifto , ff. de donat. arg. 1.
- quîdquid,.I. fin. if. de acquirend. l'er. domino COlltrà aél:or expreffin1 cOlltra6l:all1 pern1utationen1 di..
cebat, proinde venditionem n011 elfe, licèt prxpoll"
deret pecunia , arg. l. tenetur, §. 1. fI: de a6t. eml&gt;t.
~ùln infpicia,tur qUQd principa,1iter agitu~ inter con:
.'...

. DE.,CISIONES.
"32. 3
•
trahentes, vulgata 1. ft quis nec caufam, ff. Gcctt. 3
pet.At id agi quod principaliter exprimitur, Alexalll. d.
&amp;,Ia[on ,in 1. 1.. §. t. ff. fi cert. petat. ~od enim
fuprà pro reo deduétum eft, arg.l. qua:ritur ,ff. de
fiat. homin. in dUDio ptocedit, vel cÙtn agitur de
pr~iudicio tertij, putà don1ini direéH,aut afhnis genti!i[ve, fi retinere velint iure prxlationis aut pro~
timifeos rem permutatanl; tunç enim potiùs cen~
fenda eft venditio, vt tradunt onlnes, quo hon1inum nlalitijs &amp;. artibus occurratul', 1. in fundo ,
1r. de rei vindicat. quod &amp;. Senatus Burdegalenlis 4quondam cenfuit, Boër~o tefl:e, decif. 144. Guid.
Pape decif. 92.. Purpurat. in 1. 2.. in princip. nu. 56.
cum [equent. li cert. pet. &amp;ibidenl Ripa nu. 3(f. cum
[equentib. fusè Tiraqu. in loco quo fuprà. Alioqui
erit permutatio. Angel.con.l.. Corn.con. 31 9. vol. 3.
Bart. in 1. li in emptione ,Jf. de contrah. empt. &amp;in
1. 1. 1r. de rer. pennut.. Roman. in d.1. Arifro .. Non
obfi:at pretij confiitutio ; nec enim ~nlendi animo,
fed ad œqualitatenl permutationis ad[criptunl ell,
arg.l.feruos ~ ff.famil erci[c. Qyod li lit permuta- 5
tio , vt d! , id vi4e!ur_t~~itè a~u~ in pennutand~,
vt res acciplentiunl hat. Alioq\li res tradita condid.:
tur, vulg.l. 1. 1r. de rer. permutat. arg.l. quod te, C ..'u~~ ~ \ .~
de patte inter empt. &amp; vendit. non à pernlutante
.lA . .!.tt .
tantùm, vt omnes con[entiunt, [ed &amp;. à tertio, vt ;f.....t,.~, .~ J.~
~liàs in quadaln DeciCinduxi textum in d.l. CÙ11l ,~1"'''" l +..~
precibus: quod propter vrilitatem aél:oris ex requo ..,' "~j
&amp; bono à prudendbus (~piùs reLpon[um dicebatur, vt in 1. fi &amp; me &amp; Titiu111, if. fi cert. petar.
Condidtur pecullia ab eo , cum quo negotiun1 nul·

.·

,#.)

S{

2.

:

�FRA N C 1 sel STE Il HAN 1 .
lutn gell:um dl:) non quàd is vnde petitur ex cau~a
lucratiua pecuniam teneat) vt poll: Bartolu1l1.9.U1dain ex DOlninis annuebant : naIll &amp; COndlCltUr
elnptori tradit~s Pl,mphilus ab eo cui nullo iur~
obligatus erat, ln 1. cu~fund ..§. [eruun:~ tuunl ) Vbl
gloŒ. in v~rbo) condlcere&gt; Cl-rca fi.n.!F. G. cert. p~t.
quem habeDat ex: caura Qnero[a : IUlnus euatn quod
fine cauCa pecunia penes tertiU111 effet; nam &amp; prœcedcbat caufa in d.l. li &amp; lne &amp; Titium. Alioqui
vlndicatione non condiétione ageretur, L dotninus teft'ameuto , de cond. indeb. nHi quis BanoI.
&amp; Alexand. in d.l. li &amp; me &amp; Titiunl ;) &amp; Alexand.
in d. con. 9%.. nu. 6. audiat, quali Gne faéto meo
res Inea ad tertiunl peruenerit , qUa! ratio condi6Honem hac in fpecie admittit, cùm fine faéto mec res
permutata ad tertium.tl'anfierit : fed quia dUl beni...
gniu s quàm vtilius dl;) eum q.ui rem d:edit, fuum re...
cipere ,d.l. dominus tdtamento, in fin. de cond.
indeb. Qgod G: prudentes ad effugiendum circuituln
id a!quum &amp; bonum duxerunt, vtvidetur innuere d.
1. dominus, ibi, reéta via, vbi glofI: in verbe petere
poteft,quato magis~~' quis renl.permutatamconfe~ '?1\- 0
quatur, à po{feffore maxim~ vbi deficiunt permur1 ~ U-À tantis faeultates?· Facit quod CaltrenC vtilem in rem
w - concedit- venditori aduerCus tertium emptorenl,
'Y
~. ;.,.~ pro~t~r paaU.nl~ de r~end~ndo in ipfa ve~~iti~lJ~
- Il wt-Il adhlbltum, hcet deficlat extremum Vendltlorus' &gt;
~ dom·iniu,m viddicèc quod venditione dominus ami~ ._) [erat ,arg. 1. li- cÙln vendere; in princip~ ff. depignerat. act. CaCtreafis (ententiam probauit Senatus PaL:iGeniis fxpHIin)t" Vt tella,tur Mo. lia. ad diél. CQat.
'3%.4-

j

i,

r'" q ï

DE CI SION E S.
32. 5
Alexand. 10. vol. .1. no.n quod affeél:l Gt res paéto,vt
omnes fatentur) ln d.l. 2.. C. de paél:. int. en1pt. &amp;
v~n~it: fusé~ue dixi inquad:uuDeciGone. Sed quia
tanl vule quanl œquunl vi[unl dl:, vt quis vendicet _
reUl ftlam [ub leg.e reuenditionis diflTaétanl} etianl
à te~tio. e~ptore.) cur nen igitur &amp; eadem xquitate
res a tertle condlcetur ? qux [ub tacita leae vt accipientium heret, pennutata dt , euiéta ~e tradita,
etiamfi alterunl extreluum aéHef1Îs perfonalis defÎciat , obligatio videlicèt, arg. d. 1. G cùnl venderet.
Fadt refpon[um Iafonis centra Ducell1 Lotharingi;r, 12.8. lib. 4. qui Gngulariterinhanc renl inducit
l. voluntate) fI: quib .. nlod. pig.n. vel hypot. folu.
l'robat Molin. ad Decij conGI. 187- &amp; ipfe Decius,
ibi;) fi diligenter perpendatur, eiufdeln dl: fententi;r, non minùs fertè quàm [ubtiliter. De his cùnl
in vtramque parten1 differui{fet D. N. Flotta &gt; cauf~
expofttol"" &amp; pro aaore conduiiffet D. Paulus Cheilan pro feo, qui à Ce abduci quaG Seruiana vinea:
fruéèus patiebatur ,. calculum tulit. Ica fe in duas
partes diduéta, Iudices, non tantùm in TholenG~
[ed &amp; in prima Decur~, diuifr funt: cun1que cauCa
InHfa fuHfet in Attdl:ationunl Decuriaro) lueribus
noltris;) ferè omnes in D. Flotta': [ententiam iuinlus,
licèt quidamex Dominis paaoh~ferunt, quo. Gbi
taueat tertius poffdfol' in vinea! emptio.ne, vt in
.. èafunl euiétionis ad certum fundum redire polfet ,' . ~.
hinc à Ce 0111nem auertens iniurianl &amp; pr~iudicium,
.arg. dia. legis , cùm te ) in fin. Sed maior pars
Don1ÎnorUtn induétionem d.l. cùm precib. de qua

fur-- l!a.udauit-

&amp;, orobauit.lj kt t ... M'l rtij
~
,

1

5 ~Lt. Pr~dL1it
$, f· 3

�,u~
FRANCISCI STEPHANI
Dcminus Franci[cus Peru1lijs) Baro de La\lris;
fecundus Prx[es.
ADDITIO.
Ex illa , dom~1l1s t~~tamel1to , in ill.is ~erbis , [~d dm

beni&lt;Tnil1s quam VCIhus efc , reéla VIa Ipfum qUll1UmL
mos dedi~ fuum reçipere.Ira in hac litefanè tàm benignius

ql1à m xql1ius Cllr~a iud~ca\.lit, bis .diuifis ~ri~unalibus,

refra via, hoc eft, a tertio emptorelp[um qUI vmeam tra·
diderat, permutationis titulo, [uam recipere. Et' ho(; q uidem faél:llm puto euitandi circuitlls caufa , zquo &amp; bono
ïd nobis prxfcribente, 1. Li ita fuerit, ff. de {rat. lib.

F. FortlUs 1 c.

D E CI SI 0 LI X.
Matris adminfjlratricis inJlitutio à filio adulto fatltt
in te/lamento ) an "'t'a/cat.
Synopfis L 1 X. Decifionif~

Conflitutio qua prohibeturl lexextufos hahet in tej/aadultis aliquid fuis ;tdmi- mentis fitiorllm.
nijlratorihuJ rdin quere,fx-j5 MlJtrib.deheturplior. h4.retenditnrad dom"tionem in- • ditas turl"Itto nJttllr4 ordtne.
ter viuo!.
Mater ~xcipündll eJI 4 çof1.:2. YerbiJ h.tc , "gardiens &amp; ji/utione An. 1539· 'luJprgbaillHl:res, in confiitMtianel hibetur minorib. IIliqlliJ "a.
anni 1539. Rd quos rerti- miniftratoribus reljnqll~u.
nent.
7 RRtiocOj/ilMtionis an. 15 J 9·
, rbitex n()n dijlinguit, nu uffllt in IMtrt 'Û mlllr~. ,
nos dijliflguere dehemus"18 rej/amentllm pli alpr~4 ~ptitf,s flcllndas inmatrib. halIW.

- 1

16

Rancifci Regis conlHtutio eft ,anni 1 S;'9:
qux pupillis &amp; adultis vetat quidquam t_Utoribus aut curatorihus fuis inter viuos aut
tdlamento d&lt;Jnare. Repetita ~fi: eadem ab Henrico

D li C l S ION E S.

_
Il. 'filio
diCti ,Franci[ci" annô 1549. CapUt d oüa~ /- i
. .
UOt\lS u1te~ VIUgS pertinet ad ius ROl11anUll1
.
.
' n cque ennn tutor ll1terpOnel"c auél:oritatem [uatu po.......
tea in .re [ua, 1. 1. fI: de auétol-. tut. L ft in elnptio- 4i 1
nenl, Hl. fin. ff. de cOl1trab. ernp't .l. 1. §. fuit quxlitum. Alt~runl vero quod ad" teH:~nlellta pertinet cIl:
contra leges'R.oll'lanoruffi, qua: adultis penl1ittunt
~uratores &amp; adnlinifrrarores h(tredes facere, 1. Aure..
hus, §. eum qui, ft: de liber.leO"lt. cùrI1 iudiciUlU illud fuptel1~um n1inoris 110nnïli à nlotte illius C011ual~[ca;, quo ternpore ddijt e!fe in n1al'l.u curatoris,
prolndéquellon prohibetur ex ratione legis tefiamen.to donare. vell~gare. Contrariunl reCeptU1U dl:
~onbu~ noi1~ls, dlcra confri~utione Regia. Qlare
cum films ql11datn ex vrbe SanéH Maxi~11ini tefran1ent? matren1 bonorull1 adlllinifrratric'en1 qUa! Ce ..
cundo nup[erat , h~redeln rdiquHfet, de viribus tefl:a~nenti dili)~tatur:n fuit, propter verbum) gardiens, 2hUlu[ce con{htutionis, &amp; verbum , bailliftres , qUâ!
propriè ad a~cendentes, patrenl putà vel nutrenl,
auum vel aUlam) aut collaterales referuntur, telle
Rebuffo in eam c~n1t:irutiollem) gIoifa 9.in verbo,
gard~etJs.Accedat c01\{H~utioneLn tilan1 Îl1tter paren..
tes &amp;: extraneos n011 dHbnguere,ergo neC nos difringuere debenlus ,vulg.!. de pretio , ff. de publician. 3
~uibus Pro[enefcallus contra teltaluentun1 prol1untlauerat, legitimiCque hà!l'edibus teftatoris hxredi-..
tatem a~dix~rat. Ia~at odium {ecundart1l11 nuptiarun'! 1&gt; qUlbus ln lege Ip(a lnater prx[u mitur Ce exui{fe
filiorum alnore, eamque ftt4,ettan1 habet; vndc ab

ea eillagitat cautionem

(eu fideiuffionem mobi-

�FRANCIseI STEPHANI
liunl reliétorum à primo viro, l. hac cdiétali , S.
3t8

-

his illud,C. de [ecund. nupt. ibi glolfa, in verbe 6deju!lionenl,CÙ1TI tamen in ratre aliud conilitu~um inueniamus,l. cùnlllon Colum,§. fin auteln,vbl gloffa,
in verbo , reuerentia , C. de bon. qnx lib. fimilique
ratione quod Rehuff. in d. confiitutione, ia verho,
4 &amp; autres leurs adminiftrateurs ,Ccriptum reliquit,de
eadcm excipiendos dfe parentes, num. 18. forCan ad
nlatreS non dre ~rotrahendu~,cùln ilIis turbato ordine debeatur filiorumh~redltas, 1. nan1 &amp; fi , ff. de
S inofhc. tefiam. nlatreS ab illa arceantur Cublato lege
Reaia Tertulliano [enatu[confulto, quo luél:uofa
fili~run1 matrihus deferebatur hxredita.s~ Sed cunl
mater [e 6lio eiu{que bonis orbatan1 videret, ad Senatun1 prouocauit ,impietatis inGmulans diétam
confiitutionem,G patrem &amp;. matrem non exciperet,
in q uibus cauCa &amp; ratio confi:itutionis ceffat : nam fi
dicamus pr~fumptam fubornationem vel impreffio",:
nem. huic legi caufan1 dedHfe, arg. 1. qux onerand~,
ff. quarU111 rerum aLt. non det. Rebuff. in d. confi:itutionelu, gloff. 3. in verbo, ou teftament. Q!!x lex
dn1 dira dl: qux: patren1 aut matrem pr3:dationis
in 6lios incu[at ) eum ex voto folemni pa...
rentes. liberos ditare non bonis fpoliare Jaborent,
l. [cripto ,ff. vnde lib. Alia ratio diél:x legis dfe po...
tefl:, quod non rotum eonGlium &amp; opera euratoris
vel tutoris tueri deb~ patrimonium pupilli ~ut
adulti, fcd etiam corpus &amp; [alutem minoris. Prop'"
terea ne quid (pe lucri aue qua:ftus in minores Cuos
moliantur &amp; n1inus offidofi Gnt &amp; diligentes in [alute cius conferuanda quàm par fit: decretum eil nC
tenamento

~ E CI S ION E S.

31-9

tellamento qUldem donare liceat curator"b
'b
.h
1 us aut
cuton us, qUI ac coërciti ratione ab on11ü [p
q~%ftus ren10ti J omni cura &amp; diligentia in rebu:
mlnor~nl con[er~a~dis incubunt, cùn1 alioquin ex
mortelllorUlu altqUld quçrere ftperantesnegliaen_
.
1:'.'
'
b
tlores l~ne ~ut 1:11nus officioft effent futuri. Sed nulIa. dl: talTI Impla aut [celerata mater qu~ l'
. rd'
, a lqua
1~~11.' lipe. fil'10 l~ll
letur, aut paret inlidias , aut ll1inus officlo[a Gt ln [aiute boni[ve conCeruandis quo1"U111 habet adluiniihationenl ,cùrn pro afre n
, . 1b
I".,ll1
parentes magls 111 i eris terreantur, 1. Hh )in fin. ft
qu~d .metus cauCa, S. fin. de noxalib. aétion. apud
Iulhn~an~ln, qui l~cèt de patre loquatur, par ratio
affeétl0111s, vel malor, li Plutarquo credaluus q .
nlatl:es 6lios n:a~cul05 patri~us l~r~diligere , in'pr;~
cepus connublahbus cenCUlt, facit vt ad n1atrem
~uoque.tra~atur. ~r~inde Paulus generaliori parentiS n.olTIlne 111 d.l. lfh, v[u~ eft . .Huiqfque rcj ]QCUplet1Œn1un1 erat argumelltu01, qUddfilius nôu;lu
annis plus nlinus te!l:amento [up~uixerat,nec quid- '''~'' .... ,
.
\
qualTI de 5efralnenti tabulis imn1~ltauerat, aut de
.
.
~.-.t
n1aterna lubornatione , n1aJave priuigni traétatione "1 t .'.. '. . •
c~nqt~enus fuera~. ~a ~gitur ratione Rebuffus patrern a d. ~egla excl111t ) &amp; mater dl: excipienda :
Beque ennn tarn durus Legiflator nofier fuît, qui
,
patres aut matres in prxmium adminiftrationis bo.
norum amandare abdicaréve à filiorUJu Cucce1Iione
tellamentaria voluerit). liberos verô ita coërcere , vt
donare te{l:aluento parentibus in gratiam antea-é1:x
ad?lini~rationis potiùs quàm exteris non poŒnr.
Al~~qul reuocarelltur
velleuiŒluis
cautis. tnatres
-Tt

.
4

.,

•

J.

•

f.

�FRANCIS CI STEP HA NI
ab adminiitratione bonorun1 filij, CÙl11 tanlen pr~~
33 0

111io &amp;: relTIuneratione allici dcbcant, arg.1. (i quando) §. illud) c. de in off. tefiam. Ira lex Iuli~ de 2.~:
hxreditatum vcllegatOrulu) qUa! ~ugen~l .cran1)
grarb prolnulga.ta fu~r~t. ExtranelS t~ntul:1 110n
proximo genere lllnths lrrogata dt D10n. !tb. 55·
&amp; Paul. recept. {ententiarum 4. tit. 6. L~x itell1
P,lpia Popea, de.quain 1. vnic~: d. §. 1: de .cad. to~l.
(uum imponere mgum parent1o~s &amp;. h~ens volult,
ft.l[picari vero qux [ecundas nuptlas [equlturrefpon...
debam) non ita leges habuHfe fufpeétalu luatrcm
ob [ecunda vota, vt inGdias aut impreffionem qUa!'
{tus gratia vereal1tUrin liberos,[ati[que pat~is fecundarUlll nuptiarunl pleéU" quibus inhumanlUs. adderent, ne po~et filius Inatd l~~u~[anl hx~e~l,ta~em
reli1'lquere, cunl tamen hxc l~~una vel t~Clte a !the..
ris renlittatur , vt notant nofrrllll L fœnl1na!, c. de
, ~\ \~ ') ...., .. ) fecur:.d. nupt. ceifetque odium recund~ t~ori i~ h~c
('~ !iie&amp;, nullis (rions matrimonij [upedhtlbu~ htîcns,
-.l;J,.
d.l. fœnlinx, §. illûd. Ergo reformata e~Propr~toJ~ ris [ententia, confirmat~que tefianlentl tabula: per
~l-- :
Curianl in tertia Claffe ) R eferente D. Fetro D~
,... (~Vl~ 1 dons, 2.. 3. Martij) anno 15 84.

C.. . (;
".11"
c. ,. 1

'eADDITICh

Q

V3!!tioeeleberrima "f&gt;!.lis planè acroamatica ~ qua:

etiam in Senatu ParHienfi hodie agitatur dùm hxe
fcribimus. Nam eùm ChrHl:iana d'Aqueros Hcroina ,
SalellS in Prouincia ComirHfa,liberorum fllorum ex Francifeo d'Agoult Comite fllfceptorum adminifrratrix flliffet, fufcepto ex primo matrimonio Domino de Crequy,
earnque pet m\lltos annos admin.i1\ratione.tn exercuHret:

DECISIONE S.

i

filius Cornes Salcus ,[al1l~s, [cd in procill.:lu long~ 3,1
eregrinationis
r ,ore
atls:
)..
, illam fnf.l:icuit hxredem neo-leCl.
0 '-l,a lOt
P
&amp;. reuerlUS ab Jlia &lt;)u.J.r:n auent Nobiles peregtinatiol1c
per multos allnos V1Xlt In allIa Regis Henrici Magni IV.
&amp;. tallden~ fe~re eorreptus acutiffima moricur. Ergo mater hxres mf.l:ltuta hxreditatem filij :1diJt, &amp; eam per aliquot anl10S poffedit quietiili1l1è.T :mdcm vero rdl:amemo
condito ncgleéla filia Monti ~ Rcuellij ,Comicilfa ex [ecundo matrimonio, ~Com 't is Saleus [orore Dominum
de Crequy filium ex primo thoro hzredem i:lftituit. Lis
dl: Lutetix, &amp; magna omnium doéliilimorum AdL1ocatorum , ~ ce1eberrima ccnrenrione agit~ta &amp; publicè
~éla. Vt llla Dcmofthenis apud Ciceronem de optimo
~cnere Oratorum. Inter prxeipu1.s rationes diélx Comitlffz de Montreuel,hxc opponirur adnerfu-s te!l:amcntum
frate~llum, quod fcilieet hzc mater effet ~dmil1iflratrix
omnmffi bonorum filij : fub indice lis efr.-Sed

Nec Deus intcrJit nifi digmu vindice nodHs
Inciderit.
F. Forti/Js J. C.

__ _----

-------_._-----_.

...

DE CIS 10 LIX.
Donatarius mop.tù caufa an pofsit Trebellianicam de- •
ducere: pofsitne aUlts eam nepotibus primum gl'adum agnationù obtinentibu.f probibere.
Synoptis LI X. Dcdfionis.

Filius/Ami/ias in potejl/tlf\ in 1. iu/;emus) (adem diqUlJndiu txijlit pAtris, Cllntur de nepoti6us.
nun pottj1fidticommittere. \ 5 Tre6ellifl,nic~ vt fit Iotas dl~O
2. E,"&lt; d()'JlJJj~ni~us caufo
rtquiruntur; primum, vI Tf)·
mortis Trebelii/mitA ae-I getur h4rts : fecundum , vt
Irllhitur.
1 tAnqll/tm verus h,eYls rognur.
3 Patris Auéloritas uJlntl6 FafciJi/t de6etN' IX omni6us
poft mortem ftlli.
tlonationihus qu.e morte (on4 An qM~ Jt fitijs Ji&amp;ut;t/Jr firmlfntur,vt plflris i" f/ium,
1

!

Tt

J,

�FRA N CI sel STE P HAN 1
't/xoris in 1fJAritflfJ'J , 6' T»1J=f htri iure nONiflimo.. .

331..

rili in vxorem.

7

Jitl

ri~ pYi"Jj $yadus Trehet/ia ..
non fofficit qlJem efft h.cre- ntcam mlnlumt.
dis loc0.fed verè eJfo h.erede.1 1 0 !2.!:!artarum dUJJrum 7J~rlJ
Trebelliano vt locus

S 1'rebdtùmica pote! prohi-

1

9 Fruéltu pr.curquAm m Itb~.

comp/lllliio. In additiol1e.

Iliusfan1ilias duxerat vxorem.) atque cidenl in contraétu matrin10nij tertialu
parteln bonorunl pater deder~t. Q!.li liberis ex illo n1atrimonio patre confentlente caufa
mortis donauit paulo antequàm 1110reretur .). &amp; ~u ..
pedliten1 alteri (ub1l:ituit.) fi decederet Gne hbens :
n10rtuo filio parer qui donationi con[enferat, tdb.Inenta filij donationem con6rmauit.) &amp; nepotes ex
eo ex lertia bonorum parte il11l:ituit, repetita cond:itione &amp;: fideico111iffi onere adieéb. quartx Trebellianica! prohibitione. Alte~o ex filijs fine liberis d~­
funao [ucceffit fuperfres, a quo [oror [ucceŒonls
paiten1 {ibi -vindicabat , &amp; non. potui~e patre.m.)
quod in patda potefiate effet fidelcolnn11tter~ dlcebat, 1. %.. vbi gloffa, ff. de legato 1. ~od enHn leoimus adijci poil'e fideiconlmi{fum donationi cauCa
~nortis )1. vt hxredibus ,1. cÙln pater.) §. eorum , de
leg. 1...1. 1. C. de donat. cauf. mort.!. ei cui, ft eod.
1. vnic. §. fin autem.) C. de caduc. toll.1. 3. §. final.
if. de legato 3. hoc recipit temperamentum fi modà
fiat à patrefamilias, qui te1l:ari vel codicill~ri p.otefr.
Bart. in 1. 1. if. de donat. cauf. mort. &amp;. 1. tam 1S) §.
fin. eod. Salicet, in d. L 1. C. eod. Filiusfanlilias neu...
tru1n potefr, 1. Diui, §. licèt ,if. de iure c~dic~ll. ~c~
9.b1~~ er~~ ~é~~ gra~~~~ ~ arg. Su~~~m pr~~~

!:

DECISIONES
. '
• "
33 J
11bus, C.de lnoff. fratern~que h:rreditaus totl'us r .
Cc
.d 1
art.cm con .eqm: .atoq; fideiconlmi([um valere (quod
fal~u~l) llnpe~lre n.on .po{f~ d~c~bat quon1inus pro
legltlma &amp;: Trebelhanlca d1mldluln portionis à fra·
d
d
t~e .e uceret) CU1~S terdanl partelll ab intell:ato
v1l1dICabat. Angel. III 1. quall1uis, Cod. ad 1. Falcid.
Crauct.con. 50. Detrahitur eninl ex donatiGne cauri
mortis !reb,ellianica, d.l. cÙln pater.) §. eorum.) 1.
fi morus , l. l? dona~ionibus , C. ad leg. Falcid. ibi.
qu~ndo ~delCon11nÎ.lIi panibus fungul1tU1:, id cft )
qUl~ fidelcon11ni~oru~1 inll:~L' à n10rte donantis donatlo cauL1. morus vellllterVltU111&amp; vxorenl ali~que
~d generis, vim capiuntJ vt poll: gloffaln ibi èall:renC
InterpretatUl', Ronlan. con. 75. &amp; 79. Curt. il1niur
con. 5. nu. 5. Et [ecundUlll ha:c obtinuerat JIJud
T olonen fienl l'U d'lceln, Propra:toren1q; olbienfetn.
Addebat non potuHre auunl quidquam tell:an1ento
ex donatione filij iml11utare,lnaxin1è poll: illius rnor,
•
Ir.
tenl , q ma atl1s ceuat. auélori:as &amp; 0~ciun1 poLl:
mo..rtem @ll., \'t &amp; .cutons n10rte l111pubens.Bald. in 1.
knluo1,n. 3. C. qUI tcfi:amenca [ae. poŒBart.in 1. 2...§.
1 .fEde donation. ll1inû[que Trebellianicxdedudionenl prohiberepropter 1. iuben1us, Cod. ad Trebel!.
qu~ licèt de filijs.lo~uatur , ad nepotes t~men producend~ dt., q~lynn'lt1~1 ~radUl:l agnatlone obtinent, hl enUll fihJs omnillo xqUlparantur. Ita gra~atus nep~s iutelligitur li deceŒerit fIne liberis, filij
Inll:ar, 1. eum auus, ft de con dit. &amp; demonihation.
minùs perteétun1 tefiamenturn inter nepotes, vt inter 61ios , valet) §. ex im perfetto , 1. hac con[ultiflima&gt; vbi DD. C~ de teftam. fi4ei~on1n1iŒU1n .quo~

r

Tc

'J1.1/~ r..~v..
.#t~f ~"'V1
c:tn, 4·;'·f~--'" ~ ~A
~t~· VI--

t-~.u#"~

(,:",C;::;;1~

t'wY t~·}
""""J::;;
(~'*'" Ju":!1'1.V

~~ ·rtd'~

t;::;:C?,r

..

~ ~~4-

.,~d 4#-/.,., ......
~/"ft~W~
W1
d 'p (f(-~;'

~~ ~
~c·J·:y' lV~~
/ •• hu, 4..-. cPt l - 1
lAI ~---

);-Z
:~

t ~l-

.. t':'~:+

•

~14ACN44.,1....
'ft-'l-r~::;:
47:f:;:~,..,.-

tJ-Y.!l:fe,-J.'
c· .,

5

3
•

�FRANJ::ISCI STEPHANI
que ft fine liberis , nepotis ,",t filij, exHl:entia d~c~tur
deficere in 1. "1. C. de conditIon. In[ert. ~::e 19ltur
..!. .. .
.' .- de filijs dicuntur , eadelu Be in nepotibus locun1 habent, 1. Gallus, ff. de lib. &amp; pofth. §. fui, Intl:it. de
•
h~red. qualit. &amp;; different. §. 1. de h~red. ab intdl:.
venient. col. 9. 1. fœminx , C. de [ceund. nupt.
· -,
-I.liberorUln, vbi Banol. ff. de lib. &amp; pofi:hunl. 1. 2. .
'$-I !
." ..
§. li mater, verGe. ohjs autem) ff. ad Tertyll. vt non
f
· ..... .,
abfurdè Bald. di4-,oGtionem legis, hac ediétali, qua:
•
.
••
de 5lijs Ioquitur , ad ne pot. ex filio vel filia trahat,'
. nu. 1. C. de fecund . nupt. His [oror ex Proprxtons
..
. " (ententia ,de qua [up, tertiam parten1 di,n1idij hxre1
• •,
•
·
- •.
ditatis fratern~vindicabat.Prouocatur a reo, Sena•
'
••
...
tus retorquet quod [oror pro Ce dedux,erat , ~on po'..•. ' ':, .... tuilfe patrern fideicornmitrere ,quod III (ac~ls effet,
' . ~' :. d,l. 2.. ff.de legato 1. non idco tan1en [ubducl debere
fideicommHfll\l1 ) [ed vi donationis cauCa n10rtis
". l '"
., " -. ..
con[eruari,Dec: con. 2.45. nu. 7.quenl [equitur Cra••
•
• ueta con. 13 0 . nu. 1 1. videtûrque in ean1 renl tex•
. . ( ., ,,' ,. tus in d.l. vd1xrcdibus, li verba hxc, quia. in pofl:e ...
doris quoque per[ona donatio confertur, ad ridei,. '
01, \ &lt;:onlmiffUlu quod paulo antè ad fidcicon1n1üfunl
' i
a-dijci poire donationi Marcellus dixerat,referulltur,
•
quod &amp;; Accurf. ccn[uit in [ua gloffclla, his verhis,
.,. .. •
. per obliquum , quaG dicat duplieelu cire donatio. • -...'
,•
"
.""t.,4'*·
-ne1n , puram quidell1 prioren'l, pofteriorem conditionalcl.ll qux per fideicOll1miffun1 concepta efi:,nec
vili mortuo Gne liberis donatario (ortiri potefi: effe~
ll:unl. Ql1a retenta interprctatione non niG tertiam
partel1'llegirim~qualn filius idémque frater in b~­
nis patris donantis habcbat, &amp; qux omnis onens
334.

.

~

t

,

•

l

~

oc •

.

,

..

'f,trf

..

,

~

-

\

. !t

-

..

t

~

'"

'Y

•

"~"',\

•

... ..

"

J

J

."'''' •• )

1

, a-

.. t.

,.)

D E C l S ION E S.
dl: exp ers , 1. quonialn in prioribus Cd ' if j; 5
'd l 'di b
.
, . e 1110 [0
rot! ae )en cde at. Nec enim Trebel1ial1icadeduc~
ote r ex hL'ac onatione, cùm fideicon1m 1'ffium nulratU111 &amp; validUlTI euet,
Ir
fiunl ur.
d lcetque
"
puta\ fi1
cret ~nat1o a patref.'unilias, non magis locus effet
Trebelhano
.
_ [enatu[con[ulto quo duo d eurd e-rantur, vt qUIS rogetur &amp; vt hxres rogetur l. 11l ulier § 6
fin. ff. ad Trebcll.
Cill'U' s C.l '
h' .
ft fi Ide6que pater
'
, i l l US xres
111 ItUtus e , 1 grauetur ipfi hlio h~reditatelTl refhtuere, non dcrrahit Trebellianican1, quia n011 vt
~x~'e: [cd vt ~atcr gra~atur, 1. cùm filiusfan1il-ias,
e ~bat. 1. Vbl Crauet.ln 2..,part. nu. 14 5. &amp; 146. Ia[on
nu .5.C. de fid elcomm.
.
Ba1d.
. 111
b 1. poa lnortein
"
11~ ru . oC. qux 111 fraude credit. in fin. pel' 1. quidanl
eUln,filtmn, dehxred. infiituend. Sed parcant mihi
B~ldl1nanes&gt;non ideo ibi grauatus
deducit faIdd1al~, , uod ex co?uentionc oneraretur.) fed quia fi ... '&gt;~~
~clanus.~tenus con~enlplatione ha:rcs (èriptu$ ~« J J ,
etat. At hqUldo conftat Inter onlnes, ita grauatlllu ~
,..,.
detrahcre quartaln non poffe,1.3.§.CÙlll Pollidius ff.
1~&lt;
de v[ur.,gloŒ'1 fin. in 1. in lideicomnliiIària.) if. ~d
Trebelhan. Gue tdl:amento fiue inter viuos grauct~r. Ia[on in d.l. poft I110rtetu, nu. 5. At donata...
nus n~fter non gra~~tur vt h~res, quinimo pru..
dellte~ eum legatano vcl fidelCon11niŒ1rio ll1acris
~qu,ip.arant quàn1 h(rrcdi, d. §. ~orum, 1. cùnl1~a...
ter~ lb!, exe~ pl? legat~run:. ~l~ vero ne[cit lega..
tanum vel fidelCOll1mlŒ1f1Um euan1 quotitatiuU111
detrahere quartanl non'po{fe? d. §. fin.l. mulier, 1.
lex falcid. §. nunquanl, if aJ leg. Falcid. 1. faél:a, §.
fi Cl1W J ff. ad Trebell. ~od éniln ~icitur ion §. co-.

no

#

-+ ,--

�33 6

•

•

~
•

~~: ~"
t

. ,

••

Cl

FRANCIsel STEPHANI

fUln, donatarium qui pa{fus eCc Falcidiam, eadcln
in fideicommHfariunl vti po{fc,non per modum Falcidix intelli &lt;Tendii eft,[ed dinlinutionis rei reCtituen ...
dx,l. pœnal~s, §.fin.ff. ad leg.Falcid. vt ~id~licet ta~..
to minus donatarius grauatus pr:rCtet hdelco~1t~:l1f­
fario, quanto luinus ~on~tario l'l'opter F~lcl~lanl
prxfcitum eft, 1. .Plautlus ,111 fin.~. de condlt. ~ den10n(trat. gloff. ln d. §. eorunl, ln ~~rbo, li pars, &amp;
in d. §.6n.l. pœnales,in verb.nec qUia. quod ex ~quo
&amp;. bono à prudentibus indu~um le'guuus ,1.. vldea...
mus, §. 6nali, fi cui plus qualn, per leg. Falcld. d. §.
fin.l.Plautius,non vi Falcidix aut Senatufcon( Trebellialli, d.l. pœna\es, §. fin. vbi glo~ Non obft~nt
leges fuperiùs adduétx, quib~s ~l:adltunl ~(t rattonenl1egis Falcidix vel Trebelhanlln don.anone caufa nlortis hahendam : id eninl ita pl'ocedlt vt pel' hx..' redem fiat detl'aétio, non p·er donatarium ) 1. 1. §. fi
• .t~ quis ex mortis ) ff. 'luoru111 legatol'. Et it~ Accure
.~ ! Viuianus, alijque ~erprctes, d.l. fi mol'us, &amp; d. L
ln donationibus interpretantur,Ia[on &amp; ROl1lan. gl.
in Authent. ex teftalnellto, in verbe datorum, C. decoIlat. Addit Couarruuias, fi modo donatio cauCa.
tl10rtis teftamento 6atvcl codi,\illis) alioquinol1 e(t
habenda ratio Falcidia: , in 3. pahe rubricx de teCtan1entis, nu. 2.0. ducitûrque aué1:dritate Ioannis An~
nibalis, in 1. poft ~ontraaunl, nu. lolO. ff. ~e donat.
qui fatis (ùbtiliter diétionem, quando , d.l.ln dona~
tionibus, perpendit, &amp; nouè inte~p~etatur. s~ prxterquam dia:a difrio, quando) lbl) pro&gt; qUia, ex:
Cententia gloffa:, ôeferè o111nium atrumitur,ninlis ~r..
tbretur,) d.l. in donationib us) qua: pro reg~la porne.

DE Cl S ION ES.
337
in on1nib. donationib. qure morte confirmantur, la ..
6un1 dre Falcidix. Ergo &amp; in donatione patris in fiHum. Romanus d. c.on( 75. viri in vxorem.. élut vxo- 7
ris in virum,qux tamen extra tdtalnenta &amp; c~dicillos fierifolent : Manticl lib. 1. de- COnieallris vltimarlln1 voluntat. tit. 13. num. 2.. Non poterit igitur nofi:er donatarius deducere Trçbellianicanl.
Alexander con. 2.42' vol. 6:.. Craueta dia. con. - •
1 30. proindéque de legitima fi~i tantùn1 debita in t;~.A~
bonis paternis , cuius non foteIt fieri conditio dete"'c.~..1L
rior per d0l1J.tionen1 caufa 1110rtis, d.l. quonianl in .. , ~ . . . .,
prioribus) 1l0nniG tertia pars fucceffionis fOl'Ori de- t:.. de l~1l4
bebitur, exemplo hxredis inItituti in re cerra, quem
confrat deducere Trebellianica111 non po{fe, vt receptius contra CUrtiU111 te{tatur Craueta con. 18~.
• QEod fi quis dix~!i~ ci0natar.ium vniuerfalem aut
qUDtitatiuunl hxre~isJoco dfe, 1. xris alieni, vb.i gl.
c. de donationib. ergo detrahere T rebellianicam ,
req1ondeo,quo Trebell.Seuatu(c.locus Gt2 non (uf:- i
heere quem 10co hxredis elfe, [ed verè &amp; ro![r è hxredenl effedebere, d. §. bn. vbi g alfa ,in ver 0,
•.quafi )l. 1. §. inde Nerarius, ff. eod. quo fit vtfru{lra
_de..iu.tg,~~~i?ne 1. .iubemus., ad nepot~s ~ui pri- .,.." ' J\ __
munl gradum agnatlone bt1~ent ~. ruera dlrC:E~aJ,
tum lit,de quo, vt pauclS a a~ ~erum non eIt aUllln Iv ~
~: •
huiuCmodi nepotib. Tre elhanlcam non po{fe pro".LoC.IIoC'"
tJ
hibere, cùm d.l. iubeluus, de cenis perConis,de filij,)
putà velliliahus, loquatur? nec vlteri~~ producenda ~~ 1..
fit,§. 6n. d. 1. iubemus, vbl Bald. fubuhter perpendlt dA F1 .~
legem conGdera1fe perfonan1 non gradum.l argum·o~."J~~

t&amp;U!_r

~ ~~~ Co~~ ~e!euoca~~~~~~~~~~~ eaxq~erem 'te .J~

~

.,...~~,.;(f. , .."" J~", .dT .(..,-j.,.....,

.,.zl~

(,... ~M"~ ~W''l,~J

~qtul(!~ C~
""V'~ d.- f~.,/t... ~~4

. .M" *'

0
1&amp;.

4A-

~
f,Jt v-'~
e-'A(.o

1

�F-R·ANC.,IS CI S.TEP HANI
adduxi Gnglllarcln glo{[in d.l. iu~cmus)n princip.
in verbo, hxreditarijs,cuius hxc [untverba,quoniam
à noftris ad hoc non elt ob[eruata~Et hoc in alijs hœ.
redibus ql1àm iu[uis qui [unt primi gradus, nam
.po{funt elfe fui nepotcs quando nemo eos pr~cedit,
tamen non habet locum ha:c lex, {iti enÎln tantùm
( n1alIenl filij eniLn tantùn1) ex rebus ipGs quartam
.
detrahul1t, quod in eis dt fpe:!ale, ita refpondit Ber~
~
rrJndus conf. 2.44· nu. I. in I. parte 3. volume Fer_"~ ,,-, nand. in 4. prxf:1.t. tin quartan1, nu. 331. vere in
.... ..,.t hoc nepote , if. adleg. Fal2R.ip. iw. 1. nenlO poteft,
~tN'"
. .) nu. 54. de legato 1. Alexand. c'on. 6. nu. 4. vol. 1. &amp;
2.01. nu. J6.lib. 6. Non obfl:ant qua: [up.in contra...
riun1 adduél:a {ùnt, pertinent cninl ad eos caCus qui
iure cornn1uni nitulltur, non confl:ituto aut Gngulad iure.Dec. con. 87. At l~ ~ubelnus ,GngularHlimo.
iure &amp; priuilegiario nititur, i~,-rique comm.uni tf;rU~
gnat, quo ( [altem iure nouo ) poteil: prohiberi Trebellianica, Auth. [ed CÙ~1 tdl:ator ) vbi glo{f. C. ad
legen1 _ faIci~i~_m, libérque refl:ituitur in di[ponendo liyIus: HIo enim iure receptum legimus, efl:que
? de natura Trebellianicx,vt fi'u6l:us eadem minuant
1. in fideicommHfaria) ff. ad Trebell. quod in fiÜ;
-, J1," lHnon admittit illa confl:itutio, hincque arguit Bald.
.,~ ...... _ .... arg. i maiori , non poIIë~~rem liberis prÜni gradus
,. ' Trebellianicanl pl'ohiberè : quod vt contio. . " ...,~ uer[Ulll apud Iulium Clarum in §. tefialnentum, qu,
.. ~! 6 3. I~a arétanduln ad filios. Ergo Senatus legitinla!
• ~.. ~ -tantunl tertiam partem cunl ttuéHbus à die petitio't'
~ '" ... - nis forod addixit, reformata inferiorum Iudicum
~. .....
• ta; SI' fe~te~~t!al_ ~efere!lte
D.
SanaQ
..... __ H. de
_ ___
- _. . M~rco
- .J&gt;,J _._-- 1 i~
33 S

.•••. t

~

.~-

D-n Cl S 1 ON -E S.
Attefrationun1 Decuria )
15 84, me Pra=Gde. tu~ .... '
~'-'{t4 '{j "J"",,,,,';H

(t&gt;jJ '

~39

die ~attij ) ann.
./
û"J,-..... {( ri" (./'
r ~f a- /',...
1. 3.

2'1'

eA.DDITIO •

L

Iber~s ~rgo ben,eficio fingulari datum dl: vt in eorum
F alcldlam n01l1~~utentur fruau s mcdio cern pore,ld
dl. ' pendel1~e cO~ldlclone fideicommiffi percepti. ~od
ohm 110n fUIr; &amp; ICa abrogatur 1. 11. §. 4. if. ad Trcbell.
per d. 1. iubernlls. Scd an fuperior regl1lalocum habeat
quoties 11011 alicui teftatoris de{cendcnti, {ed alicui extraneo reftituenda eft hxreditas. Roland. à Vali. con. I.nu.
;0. &amp; con. 78.11U. 1 I. &amp; feqq. improbata Saliceti opinione, ll~at: &amp; mouetur §, 3. d. 1. iubemus. Admonemll$,
iMûitlex, ea qllZ de Falcidiz portiolle non per reditus.,
{ed peripfas res hzreditarias retinendaJnon vlteriùsquam
kd has perfonas ,.quarum mentio fuprà fafra dt, produci' l 0
Hinc duarum quartarum-deduétio, quz ad femiifern aut
totius hzreditatis partern extenditur. Nam cù~ legitima
hodit;. fit triens , &amp; ql1atuor vncijs nOl1O iure contineatur :
quod fupereŒ ex alfe , bes eft , cuius quarta pars-efr fextans, quem pro Trebellianicadeduc. Et fIc Cl1m triente
legitîmz net (emi~, &amp; hac computatione facillimè comprehendes duas illas quarras, non rotius alIis, (cd alIis qui
ad legitimam) &amp;. befiis q uoad Trebellianicam elfe com-

•

•

putanda$.
F. ForlÎlu 1. C.

-

,

)

,

•

•••

•

.. 1

..

•

-'

•

•

-...
Yv

...

• •

.-

a

•

�,

34-°

~

FRA N CI sel STE P HAN 1

....

--~-----------------_.-..:

D·E CI SI 0

LX.

'De cfaufola derogtf,t9rùiI, tlenus tra6latus.

Synopfis LX. DecHionis.
rej!;ementllm intfr li/,er05'\7 Derogatio huialis tfullnJo ,
eJl taciti odij exclufiuum. rtquiritur.
:. :claujùla derogatorill '1uo-18 Derogatio generalù nON
modo locum haheRt~
'fiât.
3 Defeé1l1s voluntatis tl1a-', In teflilmentis inter liheres
toris 1 teflamentum omnin"~ 1 altenditur quo;' Ji6eris mll" 1 gis prodeJl.
irritllt 6- deJlruit.
4 Claufoladerog4toria qUII-n ... 11 0 Teflamen,t i :e~oelJndi fil';'
do rt/Jocllt pojleriorll,
\ ,ultas factlltme conc,dttur
5 Nemo poteJl valideJihi adi,. IIltero foümni tej/amento.
mere facultatemreuocnndi 1 1 Leges fauorem lihtrorum
teflamenti.
, fcrupulo~ jotemlfitM i pr.t.6 Claufola derogatorill 'TIO-\ [tr/lnt.
..
tuntlftis eJ!e aehet.

\1

for-

•

•• •

•

AffilienGs qu~dam roulier maI~ Jt'aê:
tationis maritalis [xpiùs conqu~fta)
tdtaluento filiumfecithxredelu, m~­
trem vero v{ùfruttuarianl omniun1
bo.noruro, anno 1561.2.6. Aprilis, ne
"quid vtilitatis) vt dl: veriGmile, pater ex filij inftitutione perciperet. Eodem die metu &amp; timore maritali ~lanculùm coranl eodem tabelhone &amp;, tefHbus
tefrato protefiata :&amp; profdfa dl: al1teadas di4"0li ..
tiones autfuturas tuarito vples &amp; qux{tuo[as ,nu lIas
&amp; irrita~ ., quaG per vim &amp;. maritalem impreilionem
extortas. Anno vero 1565. omnia bonamarito lar..
gita ) al_~ud condidit te(l;amentum
1 571. qu~
.
- -- ~ anno
-. -~

D E ~ 1 S ION E S:
'"34- i
6liuln hœredelnfeClt., ealege nead patrern perueni..
ret vfusfruétu~ matn xdes paternas legauit ,aààita
dau~ula derogatoria olnnis futura! di[poGtionis) ~fi
ha!c In[er~a non Gnt ~erba, A~e Maria gratia plena.
Nec ~efU1t pr~cedent1~ donatlonis reuocatio, quaG
per Vlm &amp;. n1etum cOll1ugalem faélx. JEgrotantem
filiam ,cùm à genero prxclufus effet a'ditus, mater
Vot videre poffet, I~dic~m adijt, pauloque anteqùam
rooreretur, teflato fiha coram oéto tdhbus expofuit velle Ce dec.edere intdtatè,ann. 1572... 2.2..0étob.
Proindéque anteà a.éra. &amp; condita te.ftaln.enta, nec
n?n &amp; ~li"~s di~poGti?nes [J.l~SI reuocaré: paulôque
poft amlC1ffimlS, qUI eam xgrotantem vilitabant,
rcnuntiauit (teftificablnturveroid tres aut quatuor)
[e in[cia diél:anl profeffionem &amp;. declarationem
fcriptis mandatamfùi{fe.Pofrlnortem teflatricis cce..'
pit n,aterlegatu~.Â-bhœrede nepote petere, qui po ..'
Reriore di[p_oGtione reuocatas priores tabulas dice ..
bat,§.pofteriore, quib. modis t.eft. inf. apudluft.l.2...
1f. de iniu!l:o rupt. Nec obllare clau[ulam derogato..
riam priori in[ertan1 teilaluento, cùm vtl'umque
inter liberos faétumfuerit, proindéque quod dt vtilius &amp;. liberis fauorabilius, probandum, -yt taciti odij i
exclufiuurn. lu glo~ &amp; Cyni controuerGam in §.
&amp;. Gquidem, in verbo ,perfetta, [ubtiliter conciliat
Bald. in Authent. hoc inter liberos) nu. 4 .. C·od. de
te!l:ament. cui fe fubfcriplit ibidem Ca{lrenGs
num. l.. At poftrema voluntas longè dt fauorabiHor, qux rem cotanl ad cauCanl inteftati reducit ., fi .."
liumque onere legatorum foluit, vulg.l. eam qUl m,"
c. de ~deicomm.Ergo fequentÛ, arg.l.hac conCul:
Vv j

�~34i
FRANCISCI 5TEP~~~I . . ,
tiffi.nl1, §. penulr. C. de teJ1a~ ..maxlme cu~en. ~
dat ad Colanl reuocationem pnOl1S teJ1amentt, non
noui confeéHonem,qua in fpecie tradita per nofiros
in 1. Gquis, in princir' if. de legato 3· procedunt, vt
GllO"ularitcr re410ndlt Cor~on. 174. nu. 10. verGe,
~ quis, vol. ~.li modo exprelfum~e inteftat?
decedere, vt hac in no(tra hypotheG ,~,us verbls
le&lt;Yitimi h~redesvocati cenfentur, Lli quis itl~xres.
inftitutus Gt, if. de h~red. inft:it. quorUln adith;me
confirmatur reuocatio, vt voluit Banol. in d. 1. fi
iure, if. de legato 3. probat Alexand. COll. 1 °4. vol.
2.. Caftrenf. Cuprad. 10co, nu. 3. facit 1.1. §. fi hxres~
fr.li tabul. te[tam. nu11. ext. Accedat tradita per nof..
uos, in d.l.li quis, in principio, loculu l~on ~abe.re,
CÙIU de teftatoris voluntate conftat pœnltelltls pnoi. rum tabularunl,etiamli claufulç derogatori~ luentio
faéta nonlit,rvt integro conf SS.euidt Corn. vol. 3.
cùm baGs &amp; fundamétum comnnis doéhinx lit de"3 feaus voluntatis, vt ibi poft ~arrotproôant Olnnes,
Bald. in 1: [ancÏ1uus, C. ~ tefta~. At ~ic de v?luntate tefratricis conft:at,qu~ ornnlS omnl110 voluntatis reuocatione vtitur , quantûmque poteft filio, ex
comm uni parentunl voto,fauet&amp; prodeft lcgator.&amp;
onerunl reuocatione. Accedat non ita exaaè cunl
rufticula muliere agendum formular. ciuiliunl igna-.
ra,qux vcnianl proprer fexusinhrnlitatenl merctur,
1. regula) in princip.ff. de iur, ôC fla. ignor~ atque
curn perito hOll1ine vim .earuln callen te ,(ha.1. li
quis) in princip. fi verbUlu1 fdeus l ibi pofitun.' p~r..,
pendirur: Saliceto in d.l. iàncimus) nu.,7. Et It~ S~:
!latu
Dclphinali iuc\icatum t~[ta.tur Guid.Pap. de'l!.
,

li

_
D E ~ IS ION ~ S.
343p .. 7- probat Benedlétus Gallus l11-cap. Rainutius) in
-vcrb. tcftamentum, 1.. nu. 17. Eo maxinlè quod pra!
bunlana fragilitate nl0rtis cogitatione perturbata,
derogatorix claufulxfacilè oblita eft , 1. haccon[ul ..
tHIima,~. ar cùm human.afrag.ili!~~~ .C·.qui 'Uream:-fac. pollo COI~rà, aéhiX' pt1us teJ1aluentunf an-nl4
157 1 • tuiin[erta. crat clau[ula dcrogatolil, ratüludfe,nec pofi:eriori decbratione reuOcatUln, dicebat.
Clauhlb reuocatoria triplex eft, potcil:atis, nenlpè fi
teftator Iege libl f.lcultaté teil:andi adimat,[olemnitatis, li fuprà iuris folen1nia ad dcrogatiQnem priorum t'abularUlU quandan1 deGderat [olenlnitaten1,
his caGbus generalis reuocatio [eu derogatio fuflidt _
ad inlpugnationem &amp; abrogationenl prioris tdtanlenti diétas claufulas continentis, licè't perperànl
glo!fainl. G nlihi &amp; tibi, ~. fin. in verbe non valebit,
fpecialem reuocationem ddideret: qua enim ra- . '
tione libi quis adimerenon poteil: tefiamentifaétio- 5
nenl, neque contraétu, nequevltimo elogio, 1. fiipul.atio hoc n10do concepta, if. de verbe obligat. d.
l.Iî quis, in princip. ff. de leg. 3. eadem facere non
potcfi: quil1 Ieges &amp; iuris folen111itas in [uo teframento locunl habeant ) 1. nemo, de legato 1. videtûrque in hanc renl textus Cecundum Old~a.di intel-,
leétll1n, in 1. Diui) §.1icet) if. de iur. codlClllorum.
Cùnl igit~r lex has improbet clau[ulas, im pedinlenco ( iuxta iuris regub.lu) autobilaculo ·e!fe non .poCfunt generali derogationi, quin reu~centur pn~res
tabula!, vt probant nofiri COIUmU111ter, fi 50C1110
cre dam us, in d. §.in legati~, nu. 2.. Tertia ver~it~1:1!t~u~.__~_
fula derogato.ri~ YP~un.tatis J vt eft hxc nofrra, dum
~

•
•

�FRANCISC!

STEPHANI

34-+
(; profitetur tefratrix Ce noUe aliud teftamentum vale"':
rc : niG inferta {int herc verba, Aue Maria " Bec. fpe7 cialem derogationem deliderat, d.l.li quis,in princ.
ibi , li fescialit~ dix erit prioris voluntatis pœnituiÇ-- Ce, non {in u em aut indiuiduan1-..yt ~ecdre ha~
: cac~tEacor ipfa vorba erogationis repetere, alio.
qui adimeretur facilè hominibus liber fiylus,qui immeluo res Gngulorum verborunl fub q uib. concepta
cfr derogatio, 1. per:rgrè,§. qUibus,ff. de acquir. poffeff. Frufrrà iterùm td\arentur, Fridericus de Senis
con. 4 6 . tefratur cOlnmunem, Socin. în d. §. in legatis ,nu. 5, fed nec generalis dcrogatio fufficeret,

~ Rutà fi ~t1î~ re~ocar~t prior~s tabulas, m~nu tao:

Ils tabelhonls fcnptas, !l0n adleél:o , 9uod c aufulanl ,

l'"

7:.L ;::::::'Q':CogatQriarn eontineant ,hxe enirn ~dieéHo [pe~

cialem derogationerni,nqueit.alioqui generalis dau-

, C'".1-&lt;''-.L,..... ..u-

fùla cenfenda efr reuocatio, 1. 1 •.§. inter, ff. ad leg.
Cornel. de f",lCqufe~!eceptiorifel~tentia prius non
reuocattdtamentunl,claufulam derogatoriam continens, d.l. fi quis, in princip. vbi notatur, Ca{lrenf.
con. 2. 84- vol. I.licèt Bald. contrà cen[eat, in 1. hu..
tnanum, Cod. de legibus, &amp;. di6l:a Authentica,
hoc inter liberos, leuibus protèél:o rationibus, quas
impugnat Socinus in diél:o §. in legatis, llum. 6.
circa finero. Cùm ig,itur gen~ali re~ocatione, n,o n
fpeciali vfa fit defuné.ta) pnoribus tabuli~ nandum
dl:, fallore liberorum nihil officiente: glo,(fa enim
in d. §. &amp; Gquidem:&gt; de tefralU. ilnperfeét. tune pro,edit :&gt; cùm exprea:1. non dt daufula derogatoria à
_.:-~.t~,e_O:awre ) fed vi legis indt tacitè, vt in d. Authe nt.,
~oc'~t~~!~e~~s~arg.l~ fin~~•.Î1lpr~cip dC'te~t.~:

(J...;dtJ","YJ

CQ~nun

...•

\

•

DECISIONES
5
CO e~i~ cafll,nlerito teftamcntl11TI attendinrr .~4
e[t vt1hus &amp; hberis fauorabilius:Bald 1· l dA , '1&lt;1 lod ?
. 1.1.
I r ' l • ut 1 1QC
Inter
l
' 10eros,
. d alon. in d.l. f.lucimus ' nU. 14·" ln 7·. cralentla, &amp; 10 . §. ln lcgatis , Sodn. iunior con. 12.4
nu. 3I..cun1
1
E
l .mterpretatione.
. fe q . 1. vo~um.
aque
g oŒ1nl
Socin•
in•
d &amp;.'
. nl~'
donault
t . dlél:anl
,
.
:y.ln 1cgatls,
10.
r
.1. V 01 perperanl &amp; ln con • 16 3• nu • 13· CUln lCqq
1Il). 2.. negat teftan1entunl inter tibe··os l)oft . cl'
rogatorian1
er:us110c-C
. 1b clauhllam continere ' dL. Aut hentIc.
l~l,ter. I er?s ~ ad priores tabulas arétans: quo enÎln
~,1.uore pn~l1bus ta~uli~ ineft derogatio po[terioIunl, eodem poftenonbus allteriorum derogat'
,
1
fi
l
'
•
10n,en: ex upp et) CU1U contrariorum eadell1 Gt difc~ph~a,l. 1. ff. ~e his qui funt fui, fàciliu[que indu- 10
cItm: teftan1ent1 reuocatio qualu conceflio l r. fi
.. if d b d b ) . 11 ue··
~lt, . ere. . U .Idquefuadethberorumtauor qUl.'
1
n reuocatlone vt Be in conceffione ver[atur
1
oU d ff. dl
'
' arg ..
1 ~ '. • a eg.!quil. Ia[on in d.l. f.:111cilnus, 6.1i~l~ta~lone~'At 1.1 h~ _~xpre.{fa cla~[ula derogatoria_in .' )W~)\ (

J

EE!O!lbus ~abu IS, vt hae 1\1 [peele, prim non tollicur
per poftenu~ teûamentur:1 ,11ili adieé1:um fit, non

obftante nore teftatnento inter hberos condito
CUl c atlfula deroCTatoria expreffa eft. Cùnl enim ü~
e~ uplex {i~ clau{ula, expreffa &amp; tacita , qu~ vi lcgis ~auore. hberÇ&gt;rum ineft, h~c quidem contraria
tac~ta tolittnr ,arg.l:fill. d~eg. 2..expreffa vero derog~t1üne Be reuocatloue ex~{fai.naiget : nec fuffiClt alteran1 toUere., vt Gngularitervoluit Caftr. per
~. li d?mU5, ff. de [eruit. vrb. prxd. in d. Auth. hoc
11lter hberos, nu. 5. Cuius [ententÏan1 reccptiori cal',ulo probatanl teftatur Curt. iunior ,on. 169· nu. S.
X x

')

' ..

�3+ 6
&amp;

-

FRA N' CI sel S 'T E PH A N 1.
9. Rubens, Alexand. con 2. 3· nu., 1 3· COl~a:·r. in 2.:

part. rubric.de te~an1. l:U. 19· vere hoc f~nblt Paulus rcuocat hoc Hl dublUlU Roman. qUl con. 179·
nu.'2.0. &amp; 2. 1.Ô-: 38 5. ferè per totun1, rc!i&gt; 0 l1dit, pofrerius tdl:am~ntl1m, fi n10dà Gt vtilius , inter liberos
conditu111) priorcs reuocarc tabulas, ~tian1~ ~x~r~sè his adieél:.t Gt claufula derogatona : eo ponfhn1um quàd cùm (olnatur legib. pater int.er liberos
tdrando, §. ex in1perfeéto, 1. hac con(ulnffilua, C;
de te!l:an1. ira &amp; priores tabulas reuocando, fi luodo
inter libcros quoque hat reuocatio, 1. in frauden1. §.
ficut, vbinotatur,ff.de tdl:.n1ilit. Accedat pr&lt;t(un1pptUS an10r patris au~ l?atris in ~lum, qui vt [upplere
tolet clau[ulam codlClllarelu,1. ln teftan1ento, if. de
fideicol11. libert. quàtn ad hoc perpendit Bald.in 1.
fi iure.,C.de n1:.lnUn1Hf. tefran1. ita &amp; reuocatione111
fpeciale111 derogatorix clau[ul~ '. c.ui e~ nofr:'orul1:
cOlumuni [ententia clau[ula codlClllans xqUlparan
folet. Bald. con.';2.6. nu. l.in fin. vo\. 1. Socin. d. §.
in legato nu. 17, eiu[que ~entcnti~ a.u[torc~1laudant
Ioannelll Andrxanl) vtrHl[q ue luns, vt alUnt, fontcm.in cap. 1. de con[tit. in 6. Iviultbq; luagis idem
refp~ndHfet, vbi expre~a cft à te(tat~re clau[ula codicilhris, vt in hac [peCle, qua te[tatnx (uan1 poftre111ltn voluntatenl omni n1diore lnodo valere fanxe ..
rat: de qua licèt dubitet laC in d.l. C1ncimus, 8. lin1itatione; à con1muni tamen (ententia non eft recedendu111, cùm talis clau(ulaidcnl opereturac verba illa, non obftantibus quibu[cunlque verbis in
contrarium fauentibus, arg.l. qui iure, fI'. de tefr.
milit. Socin.
Cenior con.J7
3. nu. 4. vol~ 2. •. &amp;; ~on.l..
.
..

DECISIO'NE S•
3-!- ~
nu. 1 2.; vol. 3·Ruin.con. l 1 .nu. 1 3.~ 14 s o1.2..Cephal.
con. ?2..11U. 1,1. cun1 [eqq. Manuc.de conieaur.vlt.
vol. lib .. Ut. 8. nu. 19 . .!EquifIlma mihi vidctur
R0111J111 tententia, cùn11eges vbique fàuoren1liberon~ln [crup~11_~Ca: Colen1nitati prxferant) d. §. ex inl- 1 l
perteé1:o ',1. fin.Dm. erci[cund. Nec verum dl: debiliorenl elfe" claufllhn1 derogatoriarn lerris
cxpt~eŒa
b'
l
ab 110l11mC, cum eadenl Gt vis taciti &amp;
eXl~rdli : 1. CÙ111 quid , if. ft cert. petar. nlaxin1è vb'
tacltUll11neft, legis au6l::oritate, vulgato §. &amp; vt plcniùs)?i,in~elligi hyp.othecalu ex vtraque parte quafifuent [cnpta, 1. VlllC. C. de rd vxor. aétione" 1. vero fin. ff. de legato 2. non loquitur de c1au[ula derog~toria le gis, qualis cft i!l:a.Couarruuias vero fuprad~ao 10co,' ~u. I~. verf. Sed adhuc corn munis opin10, admlttlt tacltam derogatoria~1 nOl~ pJ)1fe expreifamreuocare: non quod minus Gtefficax, [ed
quod [ublata tacita per tadtan1 po!l:erioris tdl:amenti expreŒ1.renlanet, qux nonnili fpeciali nota
poteft rcuocari. Ego [emper dubitaui de eo quod
Call:renGs profiretul', vbi cxpre{[a eft derogatoria
clau{ula à tell:atore , duplicern ine{[e tali tell:amento
dau(ulanl, expretfan1 &amp; tacitan1, cùn1 exprdfUln [.1ciat ceffare tacitunl, ide6que vulgaris non concipit
pupillarenl,) aut pupilbris vulgarem racitan1, in l.
cùn1 ex filio, §. filio, ff. de vulgo [uppleatque lex
tacitan1 derogatoriatn ,in Authent. hoc inter libel'OS, in {ubft~ium, &amp; vbi teitator ean1 non expreil1t :
alioqui li pcrperuà tacitaindrct, exprefi~l nihil operarctur, 1. 2.,~ vbi Dinns , fr. de legato 1.. QE.o dato
nihil ünpedit quon1Înus tacita dcrogatoria l'riores

1:.

Xx

,

•

2

.

"

.

�FRA N C Jsel STE P HAN 1
tabulas q uibus exprelfa dl derogatoria, rcuoeer,
probluit ordo nolter, vt ~abui à pe~itiolibus i~lius
Deeurix. R01llan. fententlalll vt xquIOl'em, &amp; hberis fauorabiliorem, omilfo [olemnitatUln aueurio"
nllxime ct'tm de fola reuoeatioae ageretur clauCula
&lt;odidIlari fuffulta, nili talem reuoeationcnl per
vhn maritalenl extonanl eonfiitHfet, euius metu derogationem pliorib. tabulis anni 1571.in[ertanl prçfUlnebatur. Bartol. in extrauagant. ad reprinlendum verlie. 110n obll:antibus. luuabat, quàd pofirema illa declaratio &amp; reuocatio quœfiuoCa erat paui
feu marito ex omni parte, nanl &amp; adminifirationell1
&amp; totius h~rcditatis v[unlfruétuln nancifcebatur, '
non reaà quidem , fed in con[equentianl, quod lcges adnlittunt,l. 1. ff. de auél:or. tut. ~ugebat tanlen
metus &amp; vis [ufpicioneln, proptet' perlpleuanl vxo· l;'" ·tlS voluntatenl riuandi nlaritum adnlinifiratione
,. /. _ &amp; ono um uorum vfufrudu. Sed &amp; illud iuuabat,
• quod f~tÜn coram amicis paulo poll: reu?cati?nem dixerat tabentoneln [uo marte talem co6nxIC- le derogatïonem,qüo êafu lex pr:r[unlit propter modicunl interuallum quod dl: inter reuocationem &amp;
protefiationenl, voluntateln .reuocationi deficere,
BartoL in 1. qui aliena, §. 6n. ff. de acq. ha=red. Ro ...
man. con. 79. nu. 2.1. ~od &amp;: ipfa liquida profeff'a
crat, Crauet. cou. 90.11U. s. Ergo Senatus impro..
bara reuocatione tell:amentum anni 1 S71. connrmauit, Reference D. Paulo Cheilano, C li prxfuit
D. Fr~nci[cus de Peruffijs fecundus Pr.tfesin Tho":
lenli Decuria ) 2.4. Maltij 1584,
..
348

D E C,l S 10 NES.

54?

J

~

DD IT ]0.

non ~eui5 auaoritati~ erllditionis purant
Q Vidam
laufulam Il hm derogatorum elfe commenrum
&amp;

Dot! .rl1~ Italorum,cùm iurecillil' nl1{qu.1m nat mentio,

pofte lOrI tellamento.' folcmui tamen regulariter prius
tell: entum reuocan po ~e!l:, §. 2.. Infiit. quib. modo teft..
in?r. Clarus 3· SenrelltiarUll~~ §. tefl-amemum, quadl:. 47.
etJamli 'Cor~m Imperatore pnus faél:um fuerit, 1. 1 9.C. de '
teftam. ~l1d li clJ~tfula hzcderogatoria,al1tquod ei refpon~eat 1l1ramentum, pr~ori fuit appoûcum tel1:amento ?
&lt;l.!!Jdam volunt non tantum expreCsè prius tefiamencutU
relto~arj oporcere, (ed ini,;ci quoque clauflll~ exprc{fam
mentJone~, arg. 1. 12.. if. de legato 2.. Din. regllL quod [ernel placUlt. Clarus ex comml1ni opinione, 3. (ententiarum,§. tenamentum, QU:En.94. nHi forrè iu!bl11 lO·ll orantiam d. c1auflllx derogatoriz priori tefiamento Î11~la~ te.
ftator habuerit.P.apo loo.Areftor. 1. §. 4. Cuiac. 14, obferuat. obferll. 7· putat ill~ verba,fi fpecialiter dixcrit prioris
voluntacis fibi pœnirui11'e , elfe Triboniani &amp; non lu,
rifconfulti Hermogeniani,Tribonianllmqlle fuo fcr:ncnc
fatis prodi, confnfa ibi omnia, &amp; familiare effe ilIi fj-,ccialem volunt.ltem detiderare vbi (ufficit quxIiber. SantC]l1ando inLJalllit h:rc claufuJa in necem liberz volunr~"
tis) diligenter folet Senatus animaduertere à quibUS' inijciatur, an à peritis aut rufticis &amp; muli~rcuJis, qt1X vl.Jlgo
{oIent incfcari his clauftilis ab his qui
FYltJl~! &amp; pomis viduas v~nlfntur If,Ulf,,.as.

Ergo concipit~r per verba voluntatis aut per vcrba poteftatis : fi enim concipiatllr per h:.rc vel'ba , Uf&gt;l1 poffc aliud
condere teftamentum niu defcripta fLJerim ha:c verba ,
quia potcrftatem teftandi aufert , nullius eflè momemï
connat , quia priuaret fe teftandi facultate. Sed hxc fJtis, q llre amplids &amp;: ad naufeam difplltantur à PCl'egriuQ
'" CZtcri,.
F. Forlius 1. c.

xx

J

�FRANClSCI STEP I-IA NI

350

.-

DECISIO LXII.
e.Â.n t.

2..

-

C. de refcind. "fJendùÎo'l1. h.tb(at foeun:

.

ln

.

permutatlOne.

Synopus XLI I. Dedfionis.
VeJ1ditio eJl feparatus con-l /itatem redttctt.
traélm à permtttatione. r Rep/ctio q/(tt cmptori le1'2 [lJ permttta~ione J'es alterù!sl mlttitftr in! 2.C.de refci.'1d.
loco flflicltllY.
vend. non havet lomm if?,
; Res ad ,eqtllûitatem reducif permllfntiont henejiciorllm.
non pBtefl in permutatione, 6 LfJionis foppfttatio ex 1. 2.
niJi pecu??'; a.
i7 f2!!./rm fit iniqIM il/a foppu4 Pecmûn res omncs ad A?qtta-I tatia. In Additione.
1

b"1 ~9

Ennutauerat quidam vineam cum alia

~~ 'f.~)J, vinea, cU111que alter ex pcrn1utantibus
ci) ~~ fc enormiter lre[un1 quereretur, regio

diplon1ate re[cindi pennutationen1, &amp;
Gbi vinean1 pr::ecisè rdUtui petebat. Negabat reus
legem 2.. ad permutationetu pertinere ,qux feparatus dl: contraétus à venditione,l. 1 .ff.de rer. PC1111ut.
edi propter {ilnilitudinen1 horum C01\traétuU111, d.
1. 2.. ad pennutatione111 protend3.turJ 3.vbi notatur.,·
C. COn11TIUlÜa vtr. Iud. dandall) eleéHonem reo,
exelnplo venditionis, filpplendi quod deeft iufio
pretio : Decius COll. 2.. 10. nu. 2.. &amp; 7. nec nOUUll1
efTe vt in pennutatione renim quod alteri dedlfupp1eatuf pecunia, Vt ad xqualitaten1 contraétus reducatur, cap. ad qu~[Hones, ext. de rer. pern1tuation.
Pet. Iacob. in [ua praxi ,in libell. de aél:ione ex ven..
dit'? J t].uand~ ~~l1d~to~·. ~!È ~~ceptu~ ~!~~a ~!mi~
.

l

fi

1•

~, E C l S ~ 0

NES.
3 51
dm111 ~L1[t1 pre~l}: Contra ,.aétol' elcéti?nen1 quidLrn
hallc Hl vcndlt10ne adn11ttebat ex (ententil (011trahelùiuln int:rquos id ql10d dee[t infro pretio,
qLlod(IU~ Cupra tllud eft ) decepto rdHtuere, tacitt
a~ull1 ~ldetur: CO~trariUln autcm dl: in perml1t?!lone, ln qua Id agltUt, vt certa l'es 10co alterius ftiffic~atur, ha~qlle pen[atio 110n ex re [oli., {ed pccllnia,
cmus rCl~lctlo ,dl:. contra voluntaté perm~Hantium,
vt ~oél:e Ivlohn. ln con[lletl1d. Pari[ §. 2.i. nu. 4 T.
eaden1que ratione diuiGonC111 altcrnationcm han c
110n ·recipere,feu iu!tx ~!timationis repl~tionc m ,
cen[uerunt Pet. Cyn.10a11n. Fabcr, Alber. in d. 1. 2..
C. de re{c. Molin. [uprad.10co ,nu. 42.. &amp; in tïaGlar.
'de comlnerc. quxfi. 14- nu. 182.. Infiabatvero l'eus
ektenGonen1 &amp; prorogatione1111. {ecundx cun1 (uis
conditioniblls &amp; temperan1ento facicndam ex [ententia noltrorU111, nHi quisetialn[ubtiliùs permutationen1 ibi venditionis appellatione con tineri di1.crit, vt in 1. fi:atuliberi , §. hn. ff. de Hatnlib. fùpplendi iufii pretij. Eandenl &amp; promi[cuam elfe vtriL~{que
contraétus rationenl. Ratio in co dl: quod emptio
iu1l:a eIV &amp; perfcéb, ex eaque ipfe e111ptor fàéhrs ell:
dOlnin~s, vt eanl ~ Ce auelli leges non permittant,
,&amp; Gquid dl: inleo negotio vitij;110n in ip[o contraCtu
dl: :itaql1ere[cjndi non debet, [ed in pretio, quod
idcirco Catis dl: [uppleuiffe v[g ne ad iU!tU1l1:Q nx Snis
non vider. in permuratione tocum {ibi vindicare ?
Nec pugnat pe1111utJntiu111 voluntas imo affiCbt
( vt tal1denl, retorgueam Molin~i ratiocinatio~
nem ) qui relU accipicntis facere in ip[o contrac.
tuu~ !~iti~ d~fiinau~ra1lt &gt; ide6que repletio pecu~
.

.

.

2.

�351.
FRANCISCI STEP~A~1
nix, qu~ ad xqualitatenl &amp; rermut~t10~1~ c0nfir~
3 ll1ationen1 fit, dl ex {entcntu contlahe~1tlblnl qllI
pecuniâ ad œqualitat~nl reduc~re .~olent,. t. 2.. ~.
de conflit. pecun.l. li Ica, ff. de hdeluf[o. ~lUl[ionls
4 vero exemplull1 vt cont~ouer.fum. B,ald. enlm &amp; Salicet. alijque non pau Cl , aliter qua~l C:=y~lUS [entiunt in 1. nlaioribus , C. conlLll. vtr. ludIc.1ta &amp; leuibu; r:lcionibus fulcitur. Q!!od enim aiunt diuid~ntenl dus elfe luentis , Vt xqualetu portioncnl pro
iure [uo in eifdelu bonis, non autem pretium C011fequatu;, eo facilè tollitnr., quod[up~a diximus, i~
quod e[t inxquale, pecunla ad xq~ahtate.ln reducl,
d.l. 2.. &amp;. d. 'cap. ad q ua:ftiones. T olhtur &amp;. ~~lod ~o­
lin. cen[entis dîuiGonem di(traétanl pOtlUS qualn
contraétum dici, çùm in ea potiùs comluutatio.reciproca ver[etur. Idc6que venditionis vicem ~b~l1~ere
dicitur,in 1. 1. C. conlmUl1. vtr. iudic.Replctlo Igltur
iuCtx x[thnationis ex conlmuni fententia adtnit..
5 tenda eft, in pennutatione exemplo vel1dition~j J
excipiendanl bel1dic~o.runl p~nnutatio~1enl. D~~lUS
inteal'o con. 2.00. eUlclt, cU1us{entent1~[ub{cnbo.
Otig{um vero effet illud perquirere, nuro pennutantis lxfio ex per[ona emptoris an venditoris Gt
111etienda,G negleé1:a con1nluni [upputatione [u pra.
trientcnl in emptore , eamque (equan1ur , quam
Prao-marici onlnes admittllut, no!iérque ordo [elupel' bprobauit , vt inter emptorem &amp; . ven ditorelU
~qllilhtas &amp;. p!oportio [eruel1tur, videtûrque efs.e
ex fententia Diodet. cui us verba hic in[eram faCllioris interpretationis gratia , in d. 1. Inmus auteL~
pretium df~ videtpr, fi l1~C ~~ pars iufti F~:~!

'?

..
. D E C 1S ~ NES.
353
foIuta lit. QE.~verba lIcet ad venditore1n referan_
tur , ~anl d~ ~e~npore circUln[cripto nlhil [criptum
dt in lure CIU1h, ad enlptorem ita producere neceffe
eft, vc xqualis Gt inter cos {ùpputatio lxllonis,arg.l. ,
1. C. de cupre~, ~uod ex conlparatione recepti ad
datum neceffan~ l1:fertur:(i thelln1 &amp;regulam generalem ex (upradléhs verblS confiituanluS, eunl hcdi '
enormiter,quine di~idium quidem cepit eius qüod
dedit. Fin ge venditorelU fundUlll decenl valen tem
vendidilfe quatuor, ci [ubuciilindum dt, cù~ ne di- .
n:idium quideln receperit pretij fundi. Eadem [pe-'
çle {i fin g~s emptorelU d~ce.m dedi[[: pro fundo q ua- .
tuortantun1 valente, ent el empton [uccurrendum,
~ui ne dimidium quidem dati accepit;Hoc exemplo
fac~l~ explora~itu~ en~rn1Îs lœlio cuiufcumque emptons aut vendltons.Idemquedicemus de eo qui rem
valelltem decem, vnunl &amp;. viginti comparauit, non
enim dinlidium recepit eius quod dedit) aliud fi 2.0.
cùnl .dinlidium receperit: quo fit vt perperànl Accurfius in d. l. 2.. emptorem cen{eat refrituendum
qui [exdecimdedit pro eo fundo qui decem valebat,
rom eadem Gt proportio de quinque ad decem,quâ:
de decenl ad viginti: (ed venditQr non. refri~ue­
tueretur fi fundum valentem decem.) ,quinque venderet. Ergo nec emptor fi viginti .emat fundum Vllentenl decem , mult6que Iuinùs , .fi 16. c.um vtroque caCu' dün~dium recip,iatur eius quod datum eft,
refiitutioni verô' Gtloçus Ii minus dimidio.Ethxceft
,
vera mens Djqcletiani, in d.l. 2.. nec verba repugnant , quidquid Forcatulus' contra cenfeat in
(ua Nexomantia&gt; minufque re~el't an àquantitate
y y.

-

�FRANCIsel STEPHANI
:-an à fpecie incipia11111s) modà conLl:itutam regularn
retinealnus, licèc Molin. contrà cenfeat, qUlve [up_
putationenl hanc [~qllitur,.' reieél:a com~uni cm
Lê aliquando [ubfc:lpferat ln cO,n[uet. P"anC §~ "~2..
nu. 46. Sequitur euain Conan.ltb. 7. cap. 9. PInel\,"
lus in d. 1.%-. cap. 2.. nu. 7. cum fequent. Forcatul.
in d. dialogo. Nec aliter cenCuit Senatus, qui permutantÏ reo eleéHonem conceffit iuLl:am xftimationein fupplendi. In ealnque ren1 adduxi 1. 1. §.fed fi
emérit, ff. li quid in fraud. patr. qux ad hoc non
obferuata à no!his, Referente D": G. Seguirano,
in Attell:ationunl Decuria ,vbi prafui ) vigeGma
oétaua Aprilis 1584.
354

.A D D f TI O.
R:rceptum diuinum dl:, Lcuitici 2. 5· ~and~ ~endes
" qllidpiam ciui tuo, vel croes ab eo, non cOl1tnlks fratrem tUllm. Contrà, leges ciuiles permittunt contrah~n­
tibus mutuo fe circumuenire. Sed quanta debeat elfe dIa
drcumuenrio, diu certawm: &amp;. dolendum eft à crudeliffimis tyrannis , Be nominis ChrilHani infeftiffimis hoftibus,
hoc tandem dettnitum in d. 1. %,. fcd ( q uod fatear ) maxima curn in:rqualirate &amp; ( vt ait vit dofriffimus) di~pr~ ..
7 pottione, ql1~ ~qualitatem .ip~am , hoc eft,' veram lU~l­
tiam dimidio fraudare permlttlt, &amp; non reftltu e~dum. ~lr­
c1.lmdufrl1m venditorem nifi dimidio plus fUl pretlJ lit
fraudatus. Sed 110n eft mirum illam dl1ritiem e~ij1fe à
fangllinarijs illis pictatis Chrifti~na: hoftibu.5, qui decirnam illam carnificinam perfecutloOlS, 10nglOrem ~ truculentiorem pcrtinaciffimè exercuerunt, &amp; donee Impe..
rio fe abdicarunt. Sed h~c ad hiL\:oriam.

P

f

F. Fortins 1 c.

DECISIONES.

,

----------DE CI SI 0 LXI II.

3"55

~-...

,

~d,ndo conditio 1J?u legato f1,dieéta) alteri
repetita cenfeatu1"
,

Synopfis LXI Ir.
Decifionis.
,
r OmIS adn,exumvni leg~to;1 iterlttn-.,
fJu",n~o Vtdentllr lednexltm 3 Defonflt mms !r;mlttlt /0."'/te~t.,
1 (Uin in ÇOnt:liIÙ)l~illlu of,..
j

1. CQfldtttfJ l.II-lImJ.Q unfeAtll-r

ti1Jet.

.

Aritus Iegauerat vxori omnium bonorum , ~~orU1n ,v[umfi'u6l:um) alijs
atque ahJs onenbus adieétis, quorum h;rc erant potiffinla, ne dOtelU
.
v[quam poffet repetere,a:[que onlne
ahcnuIU folt;teret: mox, ait, Vxori me~ mobîlia &amp;
intell:ina domus lego. Hxc repudiatio prÎlllolegat()
poll:renlum cœpit acceptare, quod purè reliétun\
erac. N egabat hxr~s po1Te eam iure (uo legatum aIter,um retinere, reieao onere edam alteri legato,
adleél:o ex [eparatis legatis, alterum q uiaelll repudiari po(fe, Ca:terùm non eo euitabit on us alteri adnexum ) 1. 4· &amp; 5· de legato 2.. Addebat iteratum cenCeri alteri legato onus priori adnexum vi copuler,
it~m ,1. in l'epetendis , if. de legato 3. vbi fusè Banol.
totam hanc nlaterÎam iteratx conditionis exr.licat,
1. aaia, l.liberfis, if. de con dit. &amp; denlonfirat. . cùm
feruu$, de cond: linfiitution. &amp; Inaxin1è quod nullum inter ha=7 (le iptermedium legatum , Bartol. in
d. t ,in repetei1(lis~",~irca principium vert: {ed an inYy

z.

•
l 1'

1"

2-

•

�•

35 6
FRANCISe! .S~EP.H.ANI
ducatur, BaId.in 1. fin. C. de ludlél:., vldmt. toUend.
.
Dcc. con. 190. per totU~. COl:ltrj\. ~ ..vxor oner~s re.pctitioncn1 non dfe admlttelldal~ ln h~c [pecl~ ?l~
3 cebat,ex mente veriGmili.defunét~ qUXll1 .C?n~ltl0~
nibus prinlunl Iocu\11 obtlnet, ~.'ll1 COndlt10n~bu~~
ff. de candit. &amp; del110nO:rat. , qUI rClnunerandl anln10 luaCTis quàm exoneridx h&lt;treditatis ergô poChemurn h~c legatum feciffe ~idetur, arg. 1. nec a,d~
iecit if. pro focio, obfequlorum mcmor qux lilt
.peil; correpto contulcr~t. Iuu~~at le~ati. ~x~su~t.l~)
modici cnim erant preti} n10blha : xns aItenl grauItas,qux non tantum legatul'Il exhaufi(f:t, planéque
inutile reddidiffet: quo cafq conftat lnt~r ?ml:es
ceffare. repetitionen1 conditionis, 1.. fi q ms , a fillo]
. 1. Be 2.. refponfo, 1. ab exh~r~dat1, §. fin. de le- .
gat. 1. gloif. in d.l.!n re~."etendlS : .-Ced ~ cam pro~
pria dote priuaffet, ln CU1Us:compen[a~10ne.a.ut..extenuatione in dubio nO,n Vldetur 1'11antUS vxon le-gare, t creditorem, vbi no~atur, de legat.;.1. vnic.
'§. primumitaque, c. de re.l vxor.aa~I~uat&amp;Ie.&amp;atorum diffornlitas , [eu dlucrlitas. Pnm.um enlm
vCusfruétus ferè annU111, in annos enim (tl1gulos renaCcun tur fl'naus ,.1. l. in fin. ff. de vrufr. açcre[ccnd~
~ fucceffiuunl poO:remuln motnentaneum dl:.
.Bart. in.q.l. in repetendis, vere item aduerte. B~ld.
in d.l. fin. C. de indiéb. viduit. toUend. Ne~ efiille•
pida ratio quan; adducit Bollogp~nus ~n ~onlil. 8.,
Analli~ : Vt eniro; ait, diu~r{ita~ qllaheatls perfo ...
na,rum legati repetitionem itÎlpediF; t legatunl (ub
condition~ ). ff. de adimend. legat, 1 ,legatul'l1 '. ~e

(on~l &amp;, demQnftr~ti~nib, ~ta, ~ ~~ue~~ cond~t~~
,

,

-

.
DE C lS 1 ~ NES.
357
&amp; qual~tas legatorun:: CU!U valeat, arg. de per-

fana ad reIn, notatur ln 1. vlnnn1,ff. fi cen. petat. &amp;
ita li~gulariter ferè in Gmili ii1ecie re[pondit Cu~
nlan. ~n con. 2.2..Nec obCb.t d.Lin repetcndis)oquit~r.enlm c~lln vn~ oratiol1e- vtrun:qj legatull1 con' clpltur, vt 111 1. SeIX, §.' Gaia, vbi Bartol. if. de fund.
'~~[hu. Ali\ld (J,dit.,erlis, [e_parati~,&amp; 11erfeQis Ol"ationi~l1s fiant, 1. qU! flJ.ndUll1, :1. if. de cOl1trah. empt.
_Mln~s .cbalut dl-C~~ leges , Auia, &amp; Libertis, qUa!
. r~pet1t1ol1em adlTIlttunt vi verbi" ampliùs , 1. li pude legato 3" Alioqui diétio, item, non tàn1 ad
' ~.oniungendam conditiquen1 ql1àm ad continua.tloneln legati pertinere, cenfetu!", 1. iten1, apud La,beonenl,ïn. princip. ff. de iniur.l. vit. if. ad Turpyl.
Bartol. SO~ln. con. 10 nu. 6. vol. 1. n1aximè prop- ~er ~ece{fItudil1em eius cui legatur, l. Iulius Paulus,
ln fin. vbi gloŒ in verb. neceffitudinelTI, de condit.
Be demonfiration. arg.t. tutor peritus,§.l. ff. de ex-'
cu[at. Bart. con. 39. ~àd ft quis fu{iùs materian1
hanc videre velit, conCuIat Mantican1 de conieaur.
vIt. volunrat.1ib. ID. cap. 6.Ergo Senatus reformata
Propr~toris Aquen{is(ententi,\, repetitionem condltionis Be oneris hac in fpecie non efIè admittendam pronuntiauit, Referente D. Ludouico Ch ~­
neo.J in AttdtationulnDecuria,vbipr~fui, 2.8 . Apr.
1 58+Diltis verà Iegibus 4. &amp; 5. de legato 2... reCpondebam, oned effe adnexa legata , licèt ie feparata
·Gnt, 'cùtn Ohus Falcidia! Ghgula ~e[piciat legatl,
de q~ib,üsJ)Înn~~. deduCitur., tototit. ad leg. Falcid.
2.. Ç(Jv,~qde1P~' ~ec aliter ~ntelligenda dl:, lex , fi
. ~egatano)
fI:,-,..de fideicomm~
hbertat.hxc vero l~gata.
_.
._- - , .-. ... '-, .- " y y ;

re',

J

~

�FRANCIsel STEPHANI. ~
3) iep&lt;trat!
,.
'1
vt
!ta
a cerum puru m eft , alterU1\l condl".g

DECISIONES.

tionale.
~DD

lTIO..

' l'L'ones ho'e amplius,icem, pr~terea, feruiu1\t

JE adI C C [ J )
, '
,
tr .nus 1a
"
l'
ql1X
ql1idem
repetlt10
varIOS
eIIe~l
1re n etlt10n )
, .n fi r
t
[- {j 'd
legetl1r fille comlm~la,, , mefI"lcpara
a,
bec' nam , el e m ,
d d t
"
el leniùs 1 &lt;Tatum fade, 1. qU1tta, " ,c o.
fcn P tU ra '&amp;v vPtl'le id q~d erat inutile, &amp; condmonem

H

.n'
Pra:, l e&lt;TaC.
,b d"
: rc 'pturx. Aliquando aU~l1US,
al'1quando
a 1JC.t 11 ri
1 . ff de nd.
PnorI
, ius le&lt;Tatum fadt. Papinianlls in • aU1a,.
co
eXIgu
{l.b &amp; ad eam Cl1iac.' S---obferuat. obferu. 16. &amp;:
&amp; demonn.r.
.,d' 1
1uliall. pancis verbis id deflnire videtllf indrepete l~n. eg&amp;a..
r l'cern dare amnas eno ,
" , 10
ent,l
d
tis hxc vcrba ql1X ad I)CI
ad conditiones &amp;. dïes legatorllUl eafdem repete~ ~$ re ..
ferri. Et Barrol. diéHonem , item,. inducere repeCltI 'de~
vbi per{onarum ve r~rumlCl en
Prxcedentis qualitatis,
,
F. Fort 1liS
•
titas eft , docmt,
---,--.--------~--

•

•

~"J in dubio cenfts futJdiarius , an "'-tr~ imfofititùu

habendu.r ft.
Synopfis LXIV. Decüionis.

.
;

f

Sen!entiil à Bello-vlJlle vti- t f Res qUilli"e1Ir4fomil".r li.
lit"s &amp; ,(quitJJs.
l her".
l. Cenfos fonJilJrius 11111110 ~,6 L. 'l'itiJJ teJ1".",tlltfJ J ~: vl,·
t
, ,
.J niA '"'- tINS 'VIrilS
pretiofior tft tmpullo.
tr» e an
U
3 Dthit6r E"ltji4 in auhio\ ltEllls,jf.Je AIIt:&amp; ~g.lfgJJ~.
lr4.f1/1nJo id, qll04 tn;nlls tjl, :7 Ltglllll711 "",~~gIlN"'..eX. (on:
de,et JiberJJri.
, fo~/~J;~t lo/~fo,,!" mU"
4 cew-fos ignorlJ"lÎ~ !"ia 11.1 tret~IIQlIt1f4
, -

1

,

oJ

Vnl quœdam inter vniuerGtatem
Aquen[em &amp; Inatl'Îcenl EccleGam
Sanéti Saluatoris, de varijs l'ehus iam
olim varia orta dfent iurgia, Bellovalle tune Sene[callus Pl'ouinciœ fententianl tulit
1
~nno ~ 4 34· cuius varia [Ullt capita : fed hoc potifIimum cfl:,vt d.Ecd.&amp; Ecclefiall:,perConœ cenGtis fuis
de tahulis em phyteutic.arijs docere teneantur)aliof}uin habeantur cen[us redéptitij &amp; impoGtitij , nili
conllet impolititios fuiffe ceufus ann. 40. ante dia.
Cententiam ~ de cuius a:quitate ( hanc enim [~piùs
veludegetn quandam prohauit Senatus ) nudiu[tertiùs di[putane;am in caufa [eu lite [acelii cuiufdanl
diél:x EccleGœ : hk pro penGtando veéHgali &amp; canone in ius vocans l'eliqua offert , &amp; pretium canonis impoGtitium) hine &amp; rèdimihilenl dicens) nili de
cen(ullibus tabulis doceat ~ &amp; frequentiorenll. certi
condiétio ,§.Ii nummos ff. fi certUln petat. &amp; n1il10rem (eu leuiorenl, l. fempedn obfcuris, ff. de reg.
iur. 1. nUlnmis, if. de leg. 3. Conn·à) aétor cenfilales qU2fdatn profefIiones &amp; recognitiones edebat,
quibusrei auétores fe in ..sm·ehyteullln agrum r oŒ dere profitcoantur , &amp; penGtationis îolutioni[ve infrrumentuln, quo l'ei pater fundum, de cuius ccn[u
quxl'ebatur, quondâm Capellania: fuiffe conhtebatuc. Addebat Religionis &amp; Eccle{j~ fauore deberi .
quod dl maius, 1. Titia teframento, §. fin. vbi gloff..
in verbo, argentea, &amp; Bart. ff. de auro &amp; argento legat. Conlnlunem tefl:atur Couarruu. poil Barbat.
in cap. indican te , nu. 4. &amp; 5. ext. de tdl:~ment. [ed 1nl~i~~ eft &amp; pr~tiofior cen[us fundiarius, vt perel1l1is,
j

,

DECISIO LXIV.

35?

,,,te J

,

, 1

�FRANC1SCI STEPHANI . ' ; qui nunguanl rcdinü potdi) quàm inlpolititius
telllporarius, re d'lnn'bil'1S. FaCl't quod poLl: loannenl
'1 • 1. nu . 1" Ia[ontradiditinl.2.. nu. 1'5.
C ..
a
r.
111
h
b
F
' .. cnlp11
ytellt
l'n dubio contraaUlll CUlp yteuC
lut
·
"
,
d"
l1Î.e11 dum potiùs quanl cen{ua1em) 111ft
tlcanunl ce 1&lt;
,
'
'" tior effet enlnh}Tteutlcano. Inftab~t reus , ,
firequ\...n
[ 1 1 ' il. l
'
, Î.ulanl iUanl ex Tabe ionlS uy 0 magls
Î.'
r.. l'b
cl .wu ,
'"
eX recogno[centis lcntent1a cenLua 1 us
quanl
'r 'N
'
tabulis in[ertanl, caque, pr~~nl1cue o,tan~IS
cen[ualibus &amp; em.phytcutlcanJs contraéhbu~ ,
.nec non &amp; rerretuis loca~i?nibu~ vti [olere, pro,ln- .
déq5 nihil aut parulll1uohn Bart. ln L1. nu. 3· de lur:
codicillor. Negabat vero Religionis fauore deben
3 quod 'eft nllius) cùm. in cap. e: par~e, ext. de cenG~
frunlentl
b us) fccldix debitor in dublO nl1norelll
d
'
luen[uranl pra:{laildo liberetur , nec ,a malorenl
c0111pellendus dl: à Cleri~is ) ~e t~nquam ex~étores
videantur lucris tenlporahbus Inhlarc,qux ra~lo Bellouallenl ad eanl [el1tentianl ferendam moult, nec
aliter cenfuit glo{f. dùnl in re~ulam) in ob[curis, de
reCTui. iur. in 6. exernplo eft) lIt, caput ex parte ~ de
ce~(ibus. Huius vero [cntentix [umma eft ~qultas,
(met Ecc1eGam iuri comnluni confornlat, cap. per~enit ext. de cenGb. vbi improbatur cen[us igno4 ran~i;, id eft) cuius cati[~ ig§orat~r , yt iure diuino
&amp; hmuano iilcoO'nitus. Ergo Clencus de cauCa cen..
[us debet docere~ alioqui pra![unlitur gratuita &amp; ex
cauCa elee1uoGnx , vt obligationem in futurum non
inducat, Bart. in 1. [olent, in glo{f. bn. if. de olf. pro.. .
c011f.&amp; in 1. cùm de in rem ver[o , ff. dç v.fiuis. Bald. "
Ô' amnes in tG certis ànnis)
~e paa. etG de caufa
"/0

l

-

- '

'

-,

ç!
-

nOD

;

•

confiet,

DECISIONES
6
non conRet, in dubio pr~{umel1dum dl: impoA ,~
rr &amp;
lU
tiem , eue
re d'lml'b'l
1 em , non perpetuam J cùm
qux!lhet res rr~ft11natur libcra, 1. fin. §. penult. de 5
(erultut. ~od fi de fuppoGtione &amp; [eruitute confiatet, non hinc[equitur naturalem elfe &amp; origil'l1lenl
per conceffionem rei ad illud onus) [ed acee{foria &amp;:
ad.uentitia fub~eéHo" pretioque comparata pra:[umit ur. De Affilét.. d~cl~ 161... Gigas de penfionibu~,
quxfl:. 51. Bartol.ln 1. fundus quem , ff. de an nuis legatis: ~~m ~~itur r~~~tuum ~lij,fi~t irr,editnibiles &amp;
fun(hanJ , ahJ enlpttt1J &amp; redln11blles , ln dubio eenfus redemptitius vt nlinor nec eau[am prçdialem ha.
ber~ pra:[Ullle~l~us eft, vtiurisdiélat regula ,in obfcuns? quod mlnlmunl eft fequendulu,l. cùm ferttusk
§. f~lO, ~ . de legato 1.1. nunlmis, 1. qui eoncubinam,
§. eum lta, delegat. 3. Oltam edam contraEcclefiam procedere gloŒ. in d. regulam, in obfeuris,fuadere videtur: Bald. Nouell. in traél:at. de dote) part.
6. priuileg. 73. Inllnol. &amp; IaCon in 1. fi ira lit kriptunl, cirea finenl, de legato 1. Decius in d.l. (emper
in ob{curis ) nu. 5. de regul. iur. Roman. lingull. 60.
cenfer eum qui legauit Ecclefia: SanéH Pauli, vtilitateni dOlnus,[olmu vfunl,non etiam proprietatem
videri legaife, L li habitatio, §. hn. ff. de vfu &amp; habitation. videturque in hanc renl tex tus apertiffim. in
d.i.Titia tdl:~méto)§.fin.de aur.&amp; argent.legat.reieêta conluni leaione,qu~,JErea,legit)cùm,Aurea,le'
gendu Cuadeant fequétia verba, vtrn ex argéto,an ex
auro lignum ponere hxredescopellendi Gnt,an vero
a!neum. AdmUfa enim vulgari leélione conuenirent
magis h~c verba, nÙtn ex être aut argento: li igitul', 6
Zz

,

�•

FRAN CIS CI STE PH.A NI
aurea, legan1us, vt dl:le6tio veriqr,&amp; probat apert~
ille textus, in ambiguo .&amp; ob{curo l,egato. fa,?=o Ec . .
cleGx, quod minus dl:, debetur: cu~ cnlm lUŒfi'et
tdl:atorvt {ianum Dei in ~de [acra cu [ub[criptione
no minis ftlÎ horres poneret: argenteu, 110n aureum,
ponere e~.,cogédus)cu: ~on igit~r ~reun1. ~uod dl:
viii us , prxllahitur? qUla 111 eo ~xeplo non, nlli aurea
alltarO'entea ligna erant. Amblguum vero legatum
ex co~[uetudine loci cui fit, interpretationem accipit, arg. cano calix , de con[ecratione, dHl:intl:.' 1.
Ron1anus lingulari 515, Qtod vero ·l3artolus
minus vel n1aius ibi non attendi cen[et proptet
prxfcriptam à teaatore ,quantitateln in i~lis. ver bis,
ex centum libris: falfum ex eo deprehendltur, quod
ibi libra pondus non quantitatem notet.) vt poil:
Barbat. Iafon tradidit in di6l:a 1. fi ita [criptUU1 , l.
(cribit. 'S. fi~l. de aur. 8G argent.legat. Prxtereà
ad decus &amp;. ornatum Ecclelix, aureum dehere..
tur Ggnum , non argenteum : cum hxredis non in..
terlit, debeaturque in dubio fecundum Bartol.quod
dl: in fuo genere &amp; qualitate pretiolius, d. §. fin.
nu. 3. Eodem errore. Panonl1it. in d. cap. ex parte,
dHl:inguendum cenfet inter vo~entem,feu donantem, &amp;: eius hxredem ~ quafi vero capnt IHud, ex par.
te, ad quemlibet vouentis fuccdforem 'pertinel'e ~~
neralis non diélet ratio; de qua ibi , ne videantur
Clericilucris temporalib. inhiare. Vt interimomictam eadem benignitate in donal1tis ha:red,em atq; ia
donanteln aut voue~tem ip[um vtendum : xquum
&amp; bonum elfe ne reuocentur mortales à muniflcen-,
'3 61..

~

J

t~a-~ libe~alitat~in ;'cc~efiam~D..~ing~e.rc ~ti~ v.~

.
\ ~ DECISION ES.
3'3
detur mter legatum Eccleli~ ~ Clel'icis faél:uln:&amp;
.;ta d. textum conciliarc, in d.cap. ex part. nu. 4. Sed
lùm fitlegatum Clericis aut Sacel'dotibus , fuh no ...
:nine dignitatis EccleGx cenfetur faétum, 1. annua,
•. Aél:ia, ff. de ann.legat. cap. requifijll:i, ext. de teJ:ament. Iure vero optimo Iaron poll Ioan. Fab. [upradi~o loco cenfuit ,ex [olutione canoRis, quadragenana , emphyteut1carium pr~fUlni contraél:um
magis quànl cenfualem. Conllabat eninl prxdium
ad eum pertinere qui tot annis cen[um [oluerat .
. d"
pro1n
' eque quo minus lred·atur cauC, domini, eln..'
p~yteuGs ~agis quàm contraétus cenfualis argllitur, .
n1 cenfualts contraétus frequen tia cui Ce confonnafi'e
videtur dominus , aliter [uaderet : at vbi non conil:at
agrum do mini elfe, prrefumeretur quod eft minus.
Sed &amp; Iafon ibi,etiam eo cafu quo conllat cuius dl:
ager,cenfualem pr:rfumit contraéhi,per 1. [emper in
fiipulationib. de reg. iur. nj frequentia en1phyteulis
aliter fuadeat, ex qua contfahentium mentem elicimus, vtis 'videatur contraétus celebratus qui n1agis
ttequentatur. ConfelIio aut~ln hac in fpecie à rei
auétoribus faéta,qua profitebantur te in emphyreufiU1 terrulam poffidere quondam Capellania: , vt
nocet fucceIforibus ,1. cùm falfa , vbi notatur, Cod.
de iur. &amp; faét. ignorant. Ripa in 1. ft aliquam rem,
nu. 41... if. de acquir. poffdf. ita Iudices mouit ad
fubmouendum reum cenfus redemptione: alioqui
proculdubio iuxta Bellouallis [ententiam, in eam
inclinauilfent. Ideo ne quis pofihac crederet ab ea
difcelIilfe.) diéta infrrumenta conteluonis in narrat!one ArdU iuferi iuffit ~ Referente D. Ludouïco
.
' .' - - ---- .
Z Z l.
r

."

'

~~

•

�3(,4

FRA Net sel ST .E,P H A ~ 1

DE Cl 5,1 ONE 5.

36 5
Vo frau"es cun1 bona paterna diù commU,nia babuHfent, eadenl diui[erunt, aIL

Chaine) in AtteLtationum Decuna ) Il. Mal} 1 S84~
vbi prxfui.
~DDITIO. '
Erum ell: prx(umendl1m elfe pro libertate, etiam in
prxdijs, [ed tandem impo~tus eft ce~fus prxdijs .ip ..
fis. Erat ccnflls tribl1tl1m, velbgal ) pubhca penÛtatlo,
Inus agro rum , non perfonarl1m, 1. 2... C. de annonis &amp; tribut. 1. 7. ff. de publican. Porro inter prxdia q~dam funt
qU% nihil penfitant, ql1zdam ~llX p~nûta~lt &amp; appellantur propria cuiu(cumque patnmoma. NlhU ,penûtant,
nec fidem, nec hominum inuelHtllram , vel f,(T~EX"'xcl
debent : e~ql1e vulgo Allodia, libro feudor. cap. 4 8 . Sanè
in ilIis cenûbus redimibilibl1s olim errabacut non pan\m,
nam Sacerdotutn cupiditate laudimia accipiebant , quotie(cumq; prxdia illa vendebantur, qUlfi fuiffent emphy ..
teutica : Ced tandem error innotuÎt) &amp; nul1a ampliùs hudimia folllUl1tUl' , qux vt notum eft, n011 debentur nif!
ager fit emphyteuticarius.
F. FortillS 1 C.

V

D E CI S1 0 LXV.
"7)e tacita flcietate, &amp; an fruBus ab hterede fob conditioJ1r grauato percepti cum credito compenfori debeant.
Synopfis L X V. Decifionis.

Communicatio lu~r; &amp; qu,e"j r H,e~eJ!rué/us fac,it fi os , in
tutUS !tf-uorem dus vû confius jociettt-tem inaudt.
2. S()ctttas no:~ pr.tfomiturl
ditiD additA tft·
quand, alius ex fieys fo0;6 FAlcid;II inurdum cotrllV(J4
nomine Acquirit.
1 lunt"'tede!un{Hd~allcitur.
" J Aditt8ne httf'eaitAtis nomi-'1 7 Frué/us ex flntenttll ttjlA.
fiA confunduntllr.
torts fùmt h~rl'(;liJ.
4 Nemo jilJi Qbtig4tur'lt"t[0-18 D9S lia., &amp; ton.flitllt~ Je
" IHit.
1 ptleiço""l1ijfo tlt411'ÎltIr.
1

. ,.

.···t·
.r

o

quotque poft annos indiuiC1. retinucrunt. Co lnune erJ.t inter cos emolumentum
COlnlnunes fod &amp; lares) eadcn1 quadra vxorati fili~
( alter enÎLn ca:lebs erat) c01111nUniter dotata dl: , Vt
hine repetita fodetas n011 eOrU111 tantùm qua: ex
qua:!l:u v-e?iunt, arg.l. coid, cum cxtcris fequen t. 1
ff. pro [OC10, [ed &amp;qu~ ex lucro procedunt, ceafeatur . . Donandi enin1 attus quxfruarius non eft :
Bartol. in 1. legatis ) in fine princip. de legato 3.
Decius con. 68. nu. 1.. At comn1unicatione eorunl
qUa! ex qu~!l:u &amp; lucro veniunt ,arguitur ex [cntcntia receptiori ( contra Cafiren( con. 349. lib. I.-vbi
non niG exprefsè poffe coiri [ocietaten\ tradit) omnium DOllOrU111 tacita fodetas. Socin. con. 2.91.1ib .
'r~' Decius dia. conGlio 68. nu. 2.. vere vit. non obfiat Craueta, con, 2..6. nu. 5. hincque [equitur C01TIparata àcxlibe fl'atre ~ 110 mine proprio~ [ocictatis iudido cornmuniGanda, 1. fi {ocierateln., cum l. {cq. if.
pro [oc. E6q; fllinùs in rdl:itutione 1ideicomiŒ elfe
6dudarius hxres dicebat, dimidiam enim parcem
bonofUlu cxlibis propter prx[umptatn [ocietatcm
ex eo ·deducebat. Contl·à fideicommiŒ1l'ius coitain
tacitè [odetaté·diétis coieéturis admittebat, fed non
OmniUt11 bonor. qu~ promi[cuam lucri &amp; quxfl:us
communicationem deGderat, qux cùm citra fodetatem elfe non poffit,ex tacito iudicio cotrahentimu
omnium bonorum dt înducenda fodetas, arg.leg.
pro h~rede ,§. Papinianus, ft: de acquir. hxred. ae ft
cxpl'efsè co[ta effet, argum. 1. ,ùm quid, ff. li cerro
.
Zz 3

, 1

�,

--------------~~~~-~~ - ---

-

366

FRAN CISCI STEPHANI

pet. &amp;. ira fentiulltnofrric0111muniter.Roman. COll~
2.9. nu. 7. cum iêqq. Socin. COll. 9'%.· nu. 3.. vol. 2..
Dec. C011. 66. 68. 304. nu. 5· cum [eqq. &amp;: ln rubr.
qui rdranl. fac. poffunt, nu. 15 .. CUll1 ~eqq: Crau~t.
COll. 2.6. &amp;. con. 12. 3. in hn.A qUlbus dl[cedlt Mohn.
••
in d. rubric. &amp;. con. 66. nccnon &amp; in con. Alexand.
7 6 . lib. 4. malè , meo iudicio : gloifa enün I. 3. verbe.
fpccialitcr, ff. pro foc. cui potiffimùm ha!~et, non
dill:inguit inter tacitam, &amp;. expr:{fam [ocle,tatem.,
quinimo de exprdfa tant~~ 10qU1tur~ referreque dlcit Glnpliciter , an Cpeclahter omnium bonorum
fiat, eoquc [enfu donanda ~fi: 1. coiri, cum gloff. ~er
Accurt. allata. At in hac Cpecie dici 110n potefi cOlta
tacitè focietas, niG Gnlpliciter , lucri enim nulla coi;tio, [cd qUa!fi:us tantùln , [ed nec omnis quxaus:
nam confiahat cxlibelu hunc , qucrflunl munerum
&amp; bonorum quibus fungebatur fratd non comll1U"
nicatfe : [cd in emptiones prxdiorum proprio nomine conceptas conuertiife,cx quibus euincitur eam
non fuiffc mentem contrahentium vt omnium honorum focictatem coirent,non enim proprio nonli~ ne [cd communi acquHiffent , per notata à Bart. in
d.l. T itiunl &amp;. Ma=uium , §. aitero, fI'. de admini..
firatione tutor. Eaque ratione vtitur Bald. in hanc
rem, c011.482.. nu. 2.. lib. 5. Corneus con. 1.99. lib.
4. Alexand. COll. 7 6 • 3. dub. libre 4. ~~ ratio
licèt Anchar. con. 301.. Roman. d. con. 1.9 1 • nu. 7·
Socinus conG1. 160. lib. 1.. [u[peéta videatur, 10quuntul' tamen vbi aliz concurrunt conieétur~ neceffario Cocietatem omniun1 bonorum inducentes ~
qua:hk œ~a~t. ~inimo mu~to 1l!~~O~!Q~~ ~oncur~

---

. .
. DE CI SION ES.
367
rentlbus,Bald.negat d.con .48 2..coitaol vniuer[orutn
bonorurn [ocietatem: fed &amp; funÏtn illis caGbus alter
-a~ros co~paraucrat, hic [dente focio, proinde ceffat ~mn~s d~lus '.1. l1~mo videtur , ft: de regul. iur... __
argUltque taits [clcnu:;). cum taciturnitate focios no- f'\..Cf w~.
"fIC
. b
h
~( ••",~ v,-...-4
·1Ul e omnl~ln onorum C~_~1.tra ere [ocietacem,[ed ;:'.:4 d~ , -..=:
eal'um tantum rerum quas in COlnmune ferebant,
id ~fl: '-Vt nonri dicunt, aétuum fOcialiunl, neque
enl~ [oIent aél:us agentium fupra eorum volunta·tem aliquid moliri, l. nn. C. ne vxor. pro mare 1. 1 .
S· fi quis hocinterdiél:o , vbi Bart. ff. dc itiner. aéb.l·que priuat. EtiamG aétus e{fent difformes, Vt fubtiliter Saliceto euincit aduer[us Baldum in d. 1. fi patrous, nu. 14. quos tamenconciliare nititur Guid.
Pape con. 1.0. nu. 5. Supra igitur res comlTIunicat-a-s--nulla erit fodetas, 1. eum duobus, §. cùm duo, vere
Papinianus, ft: pro fa cio , l. ex p~rte , §. filius, ff. f.1.mil. erci[cund. Et cft fententia on1niuin, maxin1è
Barr. in d. S. altero , proindéque con1parata etiam
.communi pecunia nomine proprio emptoris efIiciuntur, I.li patruus, fT. cOlum. vrriuf. iudic. nec eas
'r?
el""
tenebitur conlmunical'e, {ed .pretium tanturri"J~l1 ~',:",.,lA-..
vnus, §. 1. pro focio, d.l. fi patruus.At nottra in Cfe- J- (w.{~~'M
cie, neque res neque pretimu communicabimr,cum
(:?ê
emptoris pecunia, comparationes &amp; acquiGtiones (J'Iu'-'~
faét~ (~t, cap. 1. §. fi duo fratres, de noue ben. in- "-*,,01. '
uefiit. tit. 12.. Singulal'e vero arg. contraétre tacita:
focietatis, quod ex 1. rura , C. de omni agr. defert.
induxit Bartot hic non pra=termittanl , fi bona fi'atrum vt communia apud aél:a ( catafirum vulgo
~~~nt) d~fcript~ (unt , [ecutaqu~ dl tJibu-torUnl

"'1,,

1

�.'

FRANCIseI

STEPHANI
COlnll1unis [olutio. Ronla.n. d. COll. 2.9 1 • nu. 7· Neu:
trull1 hOrU111 hac no{l;rain fpecie, vt n011 abs l'efru..
élUUIl1 t:tntùlll &amp; rerUtU cOlumunicataruln [ocieta..
tC111.Proindé ne rxdia à cxlibe em ta non elfe de..
uccn a de deicommHfo Senatus cenfuerat. Aliud
-·1, ,.r\-.-.•
erac dubiLllll ~ nùn1 hxrcs fruétus perceptos penden ..
•
.... .... • , ' . - l
,• •
te cOllditione crcdito accepto ferre deberet,an cre..
ditUlU de fideicon11niLfo dedueere :exlehs enim ttatris rem pennutauerat , euius filius, idémque patrui
cxlibis hxres fiduciarius rei pernlutat::r a:fi:imatio ..
ilen\' de rebus [ubieéHs rdhtutioni detrahere vole..
bat. N egabat fideîcotnmHfarius tantos fi-u~us ex ~a:­
reditate percepiife hxredem,vt inde potuent credito
C1tisfiel'Î, l. nlulier, §. CÙlU proponeretur, ff. ad Trebell. vbi denegatur filia: de fidcicotnnlHfo dotis deduétio, li pares doti fi-uétus perceperit, ~nte fideicomnüffi re!l:itutionenl.Etin 1. quod bonis, §. quod
:\.UllS , ff. ad leg. Falcid. hxres aui ereditum allitum
euro. fruéhous nledio telupore pcrceptis compenfat,
1. cùm pater, '§. Tida, ff de legato %.. Angel. con. 33 1 •
nu. 1. vere 7. fullit. Salie. Cat1:renf. in ,dia:. §. quod
, \.
auus) nu. 3. qui la-eoh. de Aret. &amp; Bartol. non de
frué1ibus,fed de Falcidia &amp; Trebellianiea loqui een[et, vt in verunl debitum non imputentur, ni tella...
.. . \, •" tor iuiferit, in quaG debitunl, ~utà dotem i~p~ •
tentur , etia~lfi nihil diaum lit a tdlatore. Rlp~ ln
•• ••
1. in fideicolumHfaria) nu. I? &amp; 3 S. ad Trebelhan.
Alexander d. §. quod auus , nu. %.. &amp; in 1. Balilla,
nu. 5. tf.ad Trehell. Mantie. lib. 7. de conielluris
vIt. volunt. tit. 10. nu. L2..Boër. deeu. 44. nu. ,. vere
Et iam' fupri al~egata. funt clara quoad debit,!.m.
"') GS

.

.~

\

...

f.

,."

,

ft ~

• 1

-

MarJan.

. _ ? E C 1S ION ES.

36,

Manan. Socin. con. 57. nu. 1 3. qui tdl:atur C fi
lib. 3. inte~leau~ ad d. §. quod auus, commun~t;;
receptum a nofi:n~.Addebat aditiolle h~reditatis pa..
tru,: co~fu[l1m.fudre no~~n, 1. debitori, C. de paa. J
prolndeque êl!rts aut Creditl deduéHoneln elfe denegandanl) 1. lin. §.in computatione,arO'uendo à con~
t~ario, C. de iur. deli? ne quis fibi deb~re aut folucre
vldeatur, 1. GravranLUS , if. de fideiu{[ Infiabat vero 4h~res diél:um §: in.conlputatione, ad Iegatatios cre.
dlt?reS al~t 1id:lcommHfarios particulares pertinere,
qUlbus etianl iupra vires hrereditarias t("l1etur h~res
no~ eofe.ét~ inucntario,quas fecum pen[a{fe adeun~
do l~telhgitur &gt;1. qucr dotis) fI: folut. matr. fi'ufiraq;
credltum vna maIlU dedu~~ret, li ~lia de [uo fuppleread legatorum &amp;. credlq folutlonen1 teneretur.
Aliud in fideicomn1itfatio vniuerfali, cui non nift
h:ereditatem vtcumque reliél:an1 , fiue fit perampla
&amp;. affidua, Gue anguO:a, &amp;. facris referta) re!l:ituere
1
hçres tenetur,de qua liœs Gbidebitun~dedueat,non
eO: quàd conqueratur 1ideicommiaàrius, cuius rdiv1 !,'A-élunl vires hçreditarias fl1pel'are non poteil. CUlnan.
)
Cafrrenf. Alexand. in I. ita tamen, §. li ex Teeh; 9-' ~
r
/ ~"-I'Jad Tre b.lequitur Ruin.con. 112..nu.18.in fin.voI.2.. (.1 À11'V:
Multo breuiùs Bald. in l. debitori, C. de pad:. nu.
,/' .
~. confulionem admittitquoadobligationem &amp;ae,.~ \~ , I
tloneln, 110n quoad l'etentionem, 1. inimponenda, ~u4-"'" ..tJ_~
C. ad leg. Falcid.l. cùm eroptor ) fI: eodem. Alio- r~ C.t11J~ui h:Iredis bona fideicommHfo pr~grauarentur) Iif"( ):.: ...
dséntque fideicommilfarioreilituenda, contra leg. ~~...~
coha:redi) §. cùm filia-, ff. de vulgo Iure optimo igi- ,-,- ~
tu!' ha=res de re~Htuendo grauatus ~ etiam non fado ,/.J~ #_~
Aaa~~'K le
~

!r

A

'

1-

l

,cAA
l

/--{t/'~

'!1'"

1--- ~11/~

.... .,,- 6UA-r~..(·-""

~;-

~ ,fw..·1 at~ ~

�FRANCIseI STEP"HANI
inuentario ua&lt;! fihi debetlU' f~tinec;) 1. cùtn ha!;70

itas e~ eicomrbHIi , 1:. pofiulJ;lilte&gt;- in princip.
Vere potdl: tanlen ~l. ck&amp;icot, 1.. ita ta1nen, §. ~ ex
Trehel!.. vbi gloa: fU verh. Fra:dll, ff. ad Trebdhan.
~om-. (;;00.1.16.&amp;u. 2..in fine, nec prxtextu fruétuufll
medio teIl1pOlie perceptorum , quafi curn vero debita compen(ari debeant, defra:udahitur, quidquid
.Ca1l:ren!: alijque fux {ententi~ affertores contrl
fentiant, niG. ea fuerie mens Be voluntas teftatoris:.
Alioqui non dl: admittenda talis compen{atio ,1. fi
debitot, in verbe reputaret ,.ff. ad leg. Falci-d. gloJI:
in d 1. in inlponenda,in verb.h-xredi.Qga enÎln ha!5 les fruél:us f"cit (uos , in cuiu'S fauorenl dies vel con..
ditio à tdlatore adietta eft , d.l. in fideicon'l111iffaria,
ff. ad Trebell. quod non effet:1 fi compen[atio ad..
lJ?itteretur, vt [citè Barto1. poft laeob. de Aret. in d~
cùm proponeretur , &amp;. d. §. Ti~io, CUln~n. Albe..
-tiç. Angel. Alexand. nu. 14. fcnptunl rehquerunt,
qùi non qe Fakidia aut Trcbeni~nica ) (ed de ~ruc.
tibus, expreffil11 l0'luuntur, Vt 1~1 ~erun1 deblt~nl
•
,
• •
non imputentur, (lcut nec Fa,lcldla aut Trehelha..
oica, nili aliud {en[erit td\:atior ~ Si igitut in Falcidi~
aut Trebellianka non inlputentur , niG tdl:at~r ex·
•
.
•
6 prdferit, qux iure tant\tm cillili &amp; in~~rduln contra.
•
. . - te!l:atoris voluntatem dehentur, 1. TUla, ad legem
,
•.. ,
. F~lcid. quanta minùs frùétus qui ex fentenria tefta..
',' " . : -. ",' totis omni iure efhciulltur hxredi's , arg. Authent.
.~ " ... ~ ~ •: ululto nla.cris , C. de facrof. EccleC Non ohilat d.
\ •• t .a •
§. cÙln prgpon~rttur , quem ego cpntra nofiros in ',. ',
( • J ""
• .!.
rtebitore nece{fario interpretabar , qui "a~in10 corn..
,' Jo! . ,.",.', ~u • penfanJj.olllniaagere pra-;(ulllitUJ; ~l..fiC\llndote1l'?
..... ) .... .. ,. ,. ... ". ., .\ .

le

"

§:

t

•

•

1

"

.• ~

•

.•

. ~ !.
'_

.

..•

,~

•

..J

, DE Cl S 1,0, ~ ~ S. .
37 1
§. li pater[olut.ll1atr.Nrlll11g1t;Ur mlrU111) {ifmaus
medio t~pore.iudido tdl:atoris percepü ,fi adhuc
extent; ahud fi bona fide cen[umpti [unt, quod nec
Cafi:ren~ ppfl: B~ttt: inficiatur, doti accepto f-erafltur
de~ege,tul~~]ue nlarltO dot~s ~cd~él:io, ne ièquatqr 6delcommltI1e-'X:t-enGo : fCil'e vero Accute CUi110lhi
com~luniter~{.lipulant'llr, il~ud re[pon[um in dote
con'filtuenda Interpl!etQtUl'. Q.gx verè non debetur,
{"d q.u~G nec tiur-e ,obligationis, [ed Iudicis officio."
L qUI hberos , d'e rnu nupt. qui vti filiabus ne indo. .
tlt~ remaneant, 'ex a:quo &amp; bono aduer[us parentes [uccurrit, ita vndecumque dotatis , Gue de [ub.
ft anti a" Gue de fru~i?~s p~te~nis, ~11uŒtat : nec pra:fio dl: arg. §.li qUls ahbens, ln pnnc. vere idenlre[.
~riplit, 'ff. de lib. agnofcend. iuft'aque eft proinde 8
tllo ca(u eompenfatio. Aliud in dote diéla &amp; conftituta,qu~ vt,verè &amp;iure obligationis debetur,ita tanquanl ~s alienUln de fideicomtniffo deducitur, 1. à
,filia, in hn. princip.l. Lucius, §. n1aritus,ff.ad Tre..
·bellianum, nulla recepta fruéhlUm compen{atiolle,
niG ex {ententia tel1:atoris ,gIcif.in d. t olm proponeretur , ·in verb. quantitas ;Je cuius enixa voluntate confratin d..§.quod auus,dùm teL1:ator h~redem
nepotem rogat vt hxreditaria non tantùm bona ,
{ed &amp; propria refiituat. Ergo &amp; fi'uaus perceptos
adita h~reditate, cùm non fint hxreditarij, (ed ip.
lius h;:tredis , d.l. in fideicommHfaria) vbi notatur.
Eadémque ratione in d. §. Titio, ad"mittitur compen[atÏ'o fru6l:uum·cum vero debito, quos l1oluitte..
fiator luero hceredis eedere , [ed fideicomn1Ïff.lrij,
cui [unt rdHtuendi, vi r.::aè ibi &amp;.rt91. &amp; Cu man.
A aa

1

2.

~

'.

.' ....

• ..

•

,
t

•

•

�37%.

FRANCIseI STEPHANI
quorum interpretationem cefi:atur CODUnUne111
Ruin. con. 1 1 5. nu. 1 3. vol. 2.. IX d. con. 1 12.. nu. 1 8.
Socinus vero iuniordiét. con. 57· poftlongamdifceptationem ad cOlnpen[ationem eft procliuior,
propter per4",icualn defunéH voluntatelu, qui omnem omnino dedl1étionelu prohibuerat, Falcidi~
&amp; Trebellianicœ , aut alio quocumque modo, iurc
aut beneficio, fauore piœ cau[a:: quœverbacùnl non
llili ad dotis detraaionenl (neque enlm vlla alia. de,.
dudio lieri poterat ) referri queallt, idem eft ac fi ex~
prefsè cauHfet ne·dotem deduceret ,arg. 1. 2;. ff. de
lib. &amp; po!th. id vero iubere potea, fi, non rninores
dote frua,us hreres percipiat , lege, Imperator )
§. 1. eum §.[equent. de legato l. 1. 3•. §. lulianus., d'e
legat .. 3. d.l.ita tanlen, §. hxres ex a{fe,. vbi notatur,
~ dl; expre(funl in d. refponfo, nu. 1 S. cunl [equent.
Erg~ Sen.atus ad deduétionem a:!timationis rei. pa..
~ernx quondam dHl:raé1:x admi.Gt h~redem , reieéta
fruétuum compenfadone, quam amor patruiin ne..,
potem mip.ùs d'ile6l:o refiit~ere rog·atum mag-is dH~,
fU,ad~bat, v,~ in limili refpondit. Alcia.t.us. l·erPOnr.
64 8. non li,ne· DOnlihol"um controUerba;, qui, Caft.renG &amp;. fequacibus faJ,lebant, in Attefi:ati9num
Decuria, Referente 1). Ioanne Ceppeda'1 1.8.,. Mllij
1. 5.84' vbi prxfui...
.

DECISIONES

DECISIO LXVI.
Jl'6ral1e fit Decij,reftriélio in con. 2.71. in.fn. ad O!dra':'
. Ji fafIJafom reJjonfom 2. 1. 17t non procedat, cùm.
liberi in·canditionc pofiti font 'Pocati.

d~

aut

v{ùra nominatiIl} tcli6l:a non fi~, nihilominùs debeatu r voe·
quis rogetur po~ mortem {u·am q~idql1id\ ex bonis .fù...
,cJ'crit Tit!o reftitucre ..V t enim ça: 'l~~
hona fi~c.· demi!·,
,

'1

J

~

~ ..., . J \ l
•

.. ~ .-~.,,:;,

!!.!!/,,,J;cumqUt, '&amp;trlJum
conianl!io1lis !trtintt~
tr.IIElllfn te",poris focufsi- 4 pr..oximiorumvoclltio indNcit'
1111", af1SOt/ltt, ÎHlIfliUJl.v er..-\ cont/itùmù repetitionem.
, !Jo, cDnlinge,..
~ f .JEquNm ejlt~jllJtorum h~lJ.A
~ Rt,etitio comlitionis,jifinll jequi filios pOliÙs.·IJu41N.ex..
lilJ.eris, qllid f)p~rtlNr...
Irtlneos.
,
JI Crmdit;() tJ4 'l'nu", ex. inj1.i" ' 6.PoçtJtio,infiitutio.&amp; grAM/I,., tlltis IIççommoalltll, ",d III· : mm [t.p/lr/lttte font.
" 1/(1:11111 tiufJem grlJaNJ ",i ,'l'Exflftlrlltis nihil infirt~r. ,
, ,., , . . ' • r.\\a. .'.. .~.
,' .w ~."
~ ~ a ~'''i'
.... . ~. . .
....
J

.~,

...1
.

~

.

...

•

.

. ,.)

_

4

..

&amp;

'-4~

..... . ~.

~.,

~

.., . ...
..

'\

•• ~.
· ...

..,.. ,

' .

, ........'~ . ~:.' .. A. ••

.~

.

...

.... . . . .

1 ....~.. ~')
.,... ev "
~

.

..~ ••

.) v·

~

.

...J,

)

.... .

• •

-

,

Sy.noplis LXVI. DccHionis ..

N Onnunquameuenit,
inqllit PapiQianu, in.(. J. If.
veur. qllanquam frllélus hxredit'atis
pecunia:
n

J

nuta (unt in cauCa fideicommiffi', 110n deprchendunt~?
cxterorum bonorum diminuantur ita
d
Pro modo
n.
'b
r.
"
'
quo
ex f r~~l us ,Hlperent , lUre voluntatis refi:ituioportebit.
Omn.la ergo a voluntatedefunél:i pendebant.Hodie eriam
dcfintt.uffi cfi: graua~um reCticuere id quod illi fllpereric ex
h%re~ltate defllnéb, &amp; poffe diminuere dodramcm ex
o~01 &amp;quadr~nt~m ~x cenis caufis) Nouel!. 1 08.cap, I.
Illilla autem ~1~nl.nut~0l1e illud efi: cleganter dlfi:inguen .
dum ex Vetendlfi:1l1éhonequ% probatur illa NOlleIl, 108.
Allt rogatus e~ hxrediratem. refiicuere (impliciter , aut
quodcx hx~cdltate fupcrfucnt: fi fimpliciter, nihil dimillUere aut ahena~e potefi: ) &amp; efi: quod ait Papinialllls, ca
qua: boua fide (111 fecundo cafu) diminuta funt) in caufa
fidclcommilIi non d,e prehendi: fi vero rogetllr refi:itucre
~uo~ ex.h:r~cditate fuperfuit, qui fecundus cafus dl: diC..
tJ1léhol1ls, l~ ho~ cafn diminuerc interim &amp; obligare potefi: ~x perfplcua voluurate deful1éH, qui tamùm iulIit
red&lt;hfuperfluum, l. deduéta, §'l'cnult. &amp;. vIt. ff. ad TrcbeIl~n: fcd non dUfo,}urè tamen &amp; paffim, veluti bona
pmma lllteruertelldi cau(;t fideicommiffi. Vide Cuiacium
ad Nouc:lbm 3'·
F. FortiHs 1 c.

~DD rTl()~.

vt

..

\ ..~

•,

\

".J •

#

-

J/I_~

\

":.' J~ h '
' J~ :.1

t ' ;

1

~

'e. ~~ \"

-;.~ .

1

~

_

,...

-. ~.~ :"'''4-

••
•

•

•
' • \.•
.Jo ....

,

,

1

~"

".
. ,.... .,
•

• •

#

...

~

':". ..

~,

....
#

...... ' ."
•

~

' ·l'~.,

"

..

�37%.

FRANCIseI STEPHANI
quorum interpretationem cefi:atur CODUnUne111
Ruin. con. 1 1 5. nu. 1 3. vol. 2.. IX d. con. 1 12.. nu. 1 8.
Socinus vero iuniordiét. con. 57· poftlongamdifceptationem ad cOlnpen[ationem eft procliuior,
propter per4",icualn defunéH voluntatelu, qui omnem omnino dedl1étionelu prohibuerat, Falcidi~
&amp; Trebellianicœ , aut alio quocumque modo, iurc
aut beneficio, fauore piœ cau[a:: quœverbacùnl non
llili ad dotis detraaionenl (neque enlm vlla alia. de,.
dudio lieri poterat ) referri queallt, idem eft ac fi ex~
prefsè cauHfet ne·dotem deduceret ,arg. 1. 2;. ff. de
lib. &amp; po!th. id vero iubere potea, fi, non rninores
dote frua,us hreres percipiat , lege, Imperator )
§. 1. eum §.[equent. de legato l. 1. 3•. §. lulianus., d'e
legat .. 3. d.l.ita tanlen, §. hxres ex a{fe,. vbi notatur,
~ dl; expre(funl in d. refponfo, nu. 1 S. cunl [equent.
Erg~ Sen.atus ad deduétionem a:!timationis rei. pa..
~ernx quondam dHl:raé1:x admi.Gt h~redem , reieéta
fruétuum compenfadone, quam amor patruiin ne..,
potem mip.ùs d'ile6l:o refiit~ere rog·atum mag-is dH~,
fU,ad~bat, v,~ in limili refpondit. Alcia.t.us. l·erPOnr.
64 8. non li,ne· DOnlihol"um controUerba;, qui, Caft.renG &amp;. fequacibus faJ,lebant, in Attefi:ati9num
Decuria, Referente 1). Ioanne Ceppeda'1 1.8.,. Mllij
1. 5.84' vbi prxfui...
.

DECISIONES

DECISIO LXVI.
Jl'6ral1e fit Decij,reftriélio in con. 2.71. in.fn. ad O!dra':'
. Ji fafIJafom reJjonfom 2. 1. 17t non procedat, cùm.
liberi in·canditionc pofiti font 'Pocati.

d~

aut

v{ùra nominatiIl} tcli6l:a non fi~, nihilominùs debeatu r voe·
quis rogetur po~ mortem {u·am q~idql1id\ ex bonis .fù...
,cJ'crit Tit!o reftitucre ..V t enim ça: 'l~~
hona fi~c.· demi!·,
,

'1

J

~

~ ..., . J \ l
•

.. ~ .-~.,,:;,

!!.!!/,,,J;cumqUt, '&amp;trlJum
conianl!io1lis !trtintt~
tr.IIElllfn te",poris focufsi- 4 pr..oximiorumvoclltio indNcit'
1111", af1SOt/ltt, ÎHlIfliUJl.v er..-\ cont/itùmù repetitionem.
, !Jo, cDnlinge,..
~ f .JEquNm ejlt~jllJtorum h~lJ.A
~ Rt,etitio comlitionis,jifinll jequi filios pOliÙs.·IJu41N.ex..
lilJ.eris, qllid f)p~rtlNr...
Irtlneos.
,
JI Crmdit;() tJ4 'l'nu", ex. inj1.i" ' 6.PoçtJtio,infiitutio.&amp; grAM/I,., tlltis IIççommoalltll, ",d III· : mm [t.p/lr/lttte font.
" 1/(1:11111 tiufJem grlJaNJ ",i ,'l'Exflftlrlltis nihil infirt~r. ,
, ,., , . . ' • r.\\a. .'.. .~.
,' .w ~."
~ ~ a ~'''i'
.... . ~. . .
....
J

.~,

...1
.

~

.

...

•

.

. ,.)

_

4

..

&amp;

'-4~

..... . ~.

~.,

~

.., . ...
..

'\

•• ~.
· ...

..,.. ,

' .

, ........'~ . ~:.' .. A. ••

.~

.

...

.... . . . .

1 ....~.. ~')
.,... ev "
~

.

..~ ••

.) v·

~

.

...J,

)

.... .

• •

-

,

Sy.noplis LXVI. DccHionis ..

N Onnunquameuenit,
inqllit PapiQianu, in.(. J. If.
veur. qllanquam frllélus hxredit'atis
pecunia:
n

J

nuta (unt in cauCa fideicommiffi', 110n deprchendunt~?
cxterorum bonorum diminuantur ita
d
Pro modo
n.
'b
r.
"
'
quo
ex f r~~l us ,Hlperent , lUre voluntatis refi:ituioportebit.
Omn.la ergo a voluntatedefunél:i pendebant.Hodie eriam
dcfintt.uffi cfi: graua~um reCticuere id quod illi fllpereric ex
h%re~ltate defllnéb, &amp; poffe diminuere dodramcm ex
o~01 &amp;quadr~nt~m ~x cenis caufis) Nouel!. 1 08.cap, I.
Illilla autem ~1~nl.nut~0l1e illud efi: cleganter dlfi:inguen .
dum ex Vetendlfi:1l1éhonequ% probatur illa NOlleIl, 108.
Allt rogatus e~ hxrediratem. refiicuere (impliciter , aut
quodcx hx~cdltate fupcrfucnt: fi fimpliciter, nihil dimillUere aut ahena~e potefi: ) &amp; efi: quod ait Papinialllls, ca
qua: boua fide (111 fecundo cafu) diminuta funt) in caufa
fidclcommilIi non d,e prehendi: fi vero rogetllr refi:itucre
~uo~ ex.h:r~cditate fuperfuit, qui fecundus cafus dl: diC..
tJ1léhol1ls, l~ ho~ cafn diminuerc interim &amp; obligare potefi: ~x perfplcua voluurate deful1éH, qui tamùm iulIit
red&lt;hfuperfluum, l. deduéta, §'l'cnult. &amp;. vIt. ff. ad TrcbeIl~n: fcd non dUfo,}urè tamen &amp; paffim, veluti bona
pmma lllteruertelldi cau(;t fideicommiffi. Vide Cuiacium
ad Nouc:lbm 3'·
F. FortiHs 1 c.

~DD rTl()~.

vt

..

\ ..~

•,

\

".J •

#

-

J/I_~

\

":.' J~ h '
' J~ :.1

t ' ;

1

~

'e. ~~ \"

-;.~ .

1

~

_

,...

-. ~.~ :"'''4-

••
•

•

•
' • \.•
.Jo ....

,

,

1

~"

".
. ,.... .,
•

• •

#

...

~

':". ..

~,

....
#

...... ' ."
•

~

' ·l'~.,

"

..

�.:. 574

FRANCISe!

STE'PHA NI

8 l"1j1itutiJ ~t'nigna inter/re-j' 1 0 ConÎ(c1/~ris d,lili/JIu /ld'i.
tlltune iUIMnda ejf.
~om1'J'JiJ!i~m çmfttur perpe_
9 ConJili'-4jNIl /Id «rlm pu-f

fltlfm,ft

iJH(lt~ h,treditRt/~

Jonas llCi'ommodatlJ ejf, Rd
ér grtlltnHun FlJlt pofltriori.
cam dttmtaxat grAdum !(j110 ' 1 IE..'(unjio Je ptrfillAAd perh,~ pefon~ fimt .injlitllt.e,l [o fM 111, r~r~ ) ~cafo,lfd ç.a.
Tl'ferrt de6et.
,/ fom ,f.tpifst1'1le "dmlttiiur.
l

,

Gricola ql.1id~,m tefranlento 'filiUln l;!œl'e ..
dem fècit, cui Gne liberis decedenti 'filias
tres fllbfiituit, &amp; filOS liberos, alterâmque
alteri [llbLlituit, '&amp; liberos , li Gne liberis decelferit.
Decedentibus vero filiabus ab!que liberi.~ proxinliores fuhfiituit. FlIills infiitlltus deceffitintra pubertatem, deceffit &amp; altera {ororunl nullis reliais Iibcris,
poll: Ioanna filil11ll fu(cepit: hic aliun1 habuit filiunl
qui deceffit Gne liberis, reliais pan'uo &amp; arnita magna. T dl:atoris filia hxc bona quondanl Ioanna! ex
ea:tl[a fideicon1111iIli vindicahat. Verum effe eam deceffiffe line liberis, CÙll1 nepoti nulh nati Gnt 'liberi :
quod diého, quandocumque, fuadet, qux traé1:ulu
habe.t fueeeffiuum, illngitllrque verbo, contigcrir,
Optatiui \nodi, vt tenlpus morris Ioauna! non tantùm,fed &amp; poft nlortenl conlprehendat, 1. 3. §. hxc
verba, vbi Bartolus, ff. de negot. gefi. Alexand. con.
~(/1~-aH" (Jo 145· VOl.l. &amp; dato ten1pUs tantùm mortis 1l0tariJ
~2., rc-petitio eonditionis ,G Gne liberis, facit vt extitHre
fideieommiffi condido videatur. Verum efi enitn
Il f,A.-+ e tA4- nepotem IOLnnx, qui ell: de liberis, decdftlfe fine fi~
(
lijs. Repetitioneo1 ~~nditionis auo fuadent: par
~ /t- xquaque filiarllm li~crorUmque vocatio in eodem
" ( ,)/t.1..
gradu vi coniunétionis, 1. mulieÙ &amp; Tido, 1. qUa!

,.,tr'

.,vp~

N(4&amp;7

&lt;'-r,'
Y'/'/"A

LA-? ~'A·(;-H""Y
r~

/_

C4.'~7 l:~ ~Y~~ .vw.J~
r 1~ •• :z.t:c.b t-1. q.., ",.L1'('

,

'~

DECISIONES.
~, S '
canditio,in t .p:ut:. ibi,ad certa~ perfonas,ff.de cond.
&amp;5 ûlelb.l0n(hat. notas id ea nominatas, eiu[dem b&lt;1tadus,non onlnes, vt Accur(ius voluit,alioqui refpan[un1.itlud· cŒ"t ,de iladubitabili, ita vt conditio ad
VUltl11 ex infritutis acconl'llodJ:ta ad alterunl etianl 3
~t:iJenl, gradus vi. coniunél:ionis pertineat, vt doaè
Guid. Pap: deciC 53 1 • verL de [ecundo dl textus,&amp;e.
tradidit. Poll:remun1 quo inducirur condüionis repetitio, ell:proximiorum vocatio ~ quœ' eius mentis 4
fmffé teŒatoren1 perfpicuè ooceti vt e~tganex fan1Î'lix homines ad.ha=reditateln non a&lt;1lr1:1ittQl1 tur, an4
nlÏtterentur autem fi patruus [uccederet. Ne igim.r
quid- hatcol1'tra volunratel1l1J tcil:atoris:" qu~tegit!
d.ii.4&gt;o!·i tiones, amitanl n1agnanl pet" fideicomnnffum vocatanl dicendmu cG. GuicL Pap. dia
deciG.one 531. Addit Decius ad eonditiol'lis repeE..- tionem, dié1:o con. 2.7°. verf. flon obftat , ab Oldra~o conf l I . tune e{fe diCcedendum, cùm liberi in
conditione pood vocati [unt. Hac verà in fpecie
propter conieéturas ,de quiblls Ripafusè in 1. eenturia, ft: devuIg. conditionem di[ponere videmus,
[ed &amp; exprefsè his verbis ( &amp;liberos vocatos cernimus)nec nouacuiquam videatur propter conieétu:..
ras conditionis repetitio, cùm ( quod dl: maius ) e~:
tinél;am conditionem l'euiuiCcere legamus, &amp; diC..
pofitione~, Aurhcntic. [cd {i quis, Cod. de [e~und.
nupt. locum habëre filio nato lTIOrtUO pofl:ea {ine
liberis.~lidam vero'ex Dominisiraad induétionenl
fideicommiffi ratiocinabantur, li alnitx mortux Line
liberis pronepos ex fratre fupcruixi{fet, fucedIilfce
fin~ dubiQ per fideicolnlllüfuID ~ ,ur non eadenl ra~
1

1/_

•

�-.

•

37'
FRANCIseI STEPHANI
tione Cuccedet arnita nCIJoti luonuo une liberis .
~d
J
mutuu enim elfe n\,..c claudkare inter eos fi eicom..
rni{fum debet: naIn fi refiator proprias filias fidei..
, commUro frx~rauauit, quanto ~11agis liberorum libcros minusdtleétos?' arg. 1. li VIua matr~, Cod. de
bonis mater. &amp; 1. Publia, §. fin. ft: de condition.
&amp; demonfhation. ~id vero xquius quàln teJl:a•.
5' toris bona filianl [equi) non extraneum ? &amp; li teitatoris induamus perfonam, ac de hoc in Curia Tabellionis prc;;tenui1fo cafu interrogaretur,nùnl filiam
~d propria bona extraneo rdetto a:dmitteret. Ergo
pro exprdfo habcndllm dl, gloŒ. inl. tale faétunl)
§. fi11. de paais, qüali plus diéhlln, nl1nus [criptum videatur, arg.l. cùnl acutHIimi , Cod. de fideicommiffis, 1. cùnl auus, ff. de condit. &amp; demonl1:rat.
-'-'C-o-ntrà patrllus non extitiffe fideicommiffi conditionem dicebat, cùnl Ioannx [uperuixerit filius, 1. ex
f~ao) §, penult. ff. ad Treb.proindéqlie fatisf:1él:um
e!fe ~uiufmodi conditioni, fi aitera filiarum lnea ..
run1 deceiterit Gne liberis , 1. hxredib. §. fin. ff. ad
Treb .. Exeat in hanc renl famofum Oldtadi re(pon ..
fum 2.1. pro legitimis hâ!redibus aduerfus fubftitu ..
tUlU , cui noftri communiter fe fubfcribunt , li Menochio cl'edamus, con. 85. nu. 46. cum fequentib.
vol. 1. licèt varia militarent ea in fpecie pro fubfti..
tut a argumenta: &amp;. conie61:ura filiarUln, &amp;. ex eis
de[cendentium, cuiufcumque fexus) àfingulis gra..
dibus perpetua ex luGo, &amp;. marium vocatio, digref.
lio ad varios gradus) concepta condino fub generico &amp;. appellatiuo nomine,G'quis hxredum meorum,
quo multx &amp;. fuccedalle~ accipiulltur [ucceffiones,
1. fCiendulll,

•

D EC ISIONE S.
1. (cie~dum, d~ verb. Ggninc. quibus arguebatu/7e~
{b.tons Ine~s 111 conferUlnda familia &amp; perpetuan_
da, ~uce fe~e om~es aut[altem prxcipux CÙ1U errent
hac ln ~pecle co.n~eél:urx)multo luagis defecHfe fidei.comnllfIi e0l1dlt10nem dicendum efi. Commeatitia.
~erà dt) ~ec ex fententia noil:~'orum Deci) linlitatio
ad fuprad,laU~ re,4:onfum 01dradi 1. 1. vt non prGccdat, cun, hben ln cond'tione poGti vocantur :
.flan1 &amp; Decius fuit parum rnemor con. 585' fecundUlU Oldradi fententianl aduer[us Cub!l:itutum defecilfe fideicon1mil1i conditionenl refpondit, licèt
.primogenitus infi:ituti in fpecie de qua refpondit,
~on e{fet tantùl~ !n conditione, [cd &amp; in difpoGtlone : quod fclte Craueta con. 98. obferuauit, nu.
14· pro cuius (cntentia aduerfus Dec. facit. Voca- 6

;tio~em:feu in~i.tu.tio~em &amp; g~,a~amen fef.a~ataeffe)

prol~deque nlhll111UlCem ex IJS lnferri, . Papinia- 1
nus, exuli, if. de ll1inorib. Q1linimo-iniqua effet ûlatio de ~onore feu inl1:itutione, qu~ adiuuanda ell: g
benigna interpretatione , ad on us flue fideicomLnif(mu) quod vt odio[um relhingendum ell, 1. CtllU
quidam, ft de lib. &amp; pofihuln. in eamque renl in ..
duceban1 1. (ub conditione, ft. de hxred. infiit. vbi
conditio inftituto adieél:a ad (ubfiitutum 119n peru..
net. QIàd li bon a c{fet illatio ,admitteretur conditiohis repetitio ex (ub!Htutione &amp; vocat~one: quod
facilè pruden tes admittunt propter infiitutionis &amp;
fubfiitutionis affinitat~m, 1. 1. Cod. de impub. id ve~
T.) maximè procedit cùm nominatinl conqltio ail ..'
ui adijcitur. Et hoc ell quod lauolenus in l. qu~
~&lt;&gt;Rditio) ff. de con dit. &amp; demona. tradidit, condi.
Bbb
~

�37 S

FRA N C Ise 1 5 TEP HAN r

9- tionem qu~ ad certas &amp; notas per[onas ~cconlnlO_

data dl:, ad eum dumtaxat gradull1 ~ quo ha: p~r~o­
n~ infl:ituta! funt,referri debere.~~d lU hac fpecle lta .
11.
ditio concellta, fi altera fiharUln..mearU111
~ll cou
d den..
cdferidîne liberis : quod pro eo aCctplePl unl Cl(,
ac fi nomine proprio graua{fet , 1. faIL1. demon~ra. § fil1 . ff.. de condit. &amp; de1110nCtrat.
Prolnde
tl0,.
.
d
talis conditio in filiarutn hbcns non cft repeten a,
maxitnè quod fœLninino vocabu~o. concepta Gt,
emplo enil1l peffilnunl dl: fœlnll1mO vocabulo
:~anl1na(culos contineri, 1. fi ita fit fcriptunl, in
princip. Je leo-lt. 1.. Subtiliter vero quidam ex Dominis diélanl1. qu~ condido , in nle.ret~rqLlebJ.t ,
eodeln gradu fuperfHtem filianl &amp; elUS .hberos ~b­
cari : proinde repetitionem vel I:1tlolenl au&lt;?:ontatem in liheris adnlittendam. GUld Pap. deClf. 53 r.
At ego inf\:abanl ) ordine [criptu~i:t filianl ~ libe~os
eodem dfe gradu, fucceffione dluer[o. ,C~nl enlnl
fubrHtutio fit ab a[cenctente ,ordo chantJ.ns &amp; affeâionis faclt vt mater &amp; filij Glnnl 1l0n adlnittantu~,
(ed gradatitn, vt ~ommunis elè nort~orunl [entenna
in §. quida111 reéte, 1. Gallus, ff, de \tb. ~ po~~.leg.
fin. vbi llQtatur, C. de itnpub,El'go conlunétlln ha:..
reditate dici n011 poffunt, proind: ceffat, ratio .qu~
Guid. Pape qui de fub{l:~t~ti9.n~ tra[v.er(al.llo.qlll~u~,
ad rep.etitionen1 COndltlOnlS ~l~duclt: VIS vl.j~hcet
coniunéhonis 1. nlulier ) §. TltlO , ff. de condtt. &amp;.
dernonfh. Eo ~axitnè quàd conditio-, fi fine liberis,
pofl: Înfl:itutulu 8( éius liberos fratim polita erat, per.
pecu6que fœnlinze ihi e~c~u~~ 1 hlc pr~m~[cu~ ~urn
ma[culis vo,at~ erant, hcct 1UO caCu, llllQ fQruore., .

eo

DECISIONES.
379
cùtn videlicec iniTit teaator ne bona dc familia exirent: re[pondet Ale:Glnder Oldradi conlilio locu ffi
eff~ i~ COl~ •. 1 39.!ib.6. non o~i~at d. Aut~. [ed li quis,
Vbl d~(p'oltt10 Eteta {ilb COndltlOne, fi filt] deceiferint
fine fihJs,locum habec, ft natus filius decedat fine liberis : lingul,aris eninl e.fi: ille ca[us . nitittlrq; fpeciali
quadal11
ratlone
propter ilIatam liberis iniuriam ,
, ,
Ir.
qux cunl ccuet nl0rtc nepotis ex filio, ceffare debet
legis rigor ) vt doaè ibi Cynus, quem Ca!l:r. fequitur, con. 97· nu. 3. vol. 2..Vocationi proximOl'Un1 ita
refpondeban1, vocatos ql1idem proxirnos J non hm..
pli citer : q~o caii.l1ocum haberet quod Alexander
a1f~uerat : Led fub conditione , qu~ non extitit. Abtonmu lutem effet proximiorelTI minùs dileél:um
;tbfolutè vocari , (uperltitem filiam prxdileélarn de..
ficiente conditiûne repelli. C1'2uet. d. con. 98. Hinc
Catis pater cur amit~, fi nl0reretur Gne liberis ) (uccederet pronepos ex fi-atre fuperuiuess ,non tamet\
atnita pronepoti. 1110 enim ca(u extitic fideicommini conditio , hoc detlcit &amp; vol un tas &amp; condicio,
l. pater Seuerinam, §. 1. de condit. &amp; demonlhac.
Lcùnl vxori, C. quand. dies legacor. ced. La quis
hzredi , C. de inllitut. Et fi ex grau amine pr~dile&amp;.i.
metirelnur aut conlHtueremus fideicommilfa in citerîores J'perennia fierent, violareturque conCuetudo
sefcantium, qui minùs honoratos minùs grauant.
Nec eft femper ,abConum remotiol'em melioris cire
conditionis proximiore. AIex2nd. con. 38. colum.
ba. -lib. 6. 'Rubeus Alexandrin. con. 1.1.. Crauer. d.
con. ,8. Re(triaiua :vero .verba, fi alter.t filiarum
nlearum, tunc &amp; eo cafu quibus teftator hac in (pe...
.

Bbb

~

1

1

�•
\

' 3~Q
FRANCIseI STEPHANI
cie vtitur, fat filptrque eius arguunt voluntatem,
noluHfe fideicomlniff~ln perpétuun1, mucuulu, v~l
[uccedaneum inter hberos facere) quod 110n n16
10 duo bus concl1~rentibus , fi grauan1en à nouiffimo,
&amp; in tota hxreditate fiat,. noG:ri adn1ittunt, 1. Titda
Seio) §. Seia liberns , vbi notatur.) ff. de.leg. ~. fed
euro cereis per[onis, in quas fidelcomml{fu1l1 COllcepit extinO'ui, nec cas eO'redi, 1. pater meus) vulgo
'b
b
. l l'
incipit, celfus pat.' de legato 20. f~cil1nt not.ata Hl • 1,ièt imper. de legato 2.. Quod vero Accurf. Hl.d. §. fin,.
d.l. tale paélUln ) tradl~it, Ia(~n Î1~probat d.lé~. con.
66. vol. 3. non imn1ento : qms enun negant ln (pe ..
cie §. penult.l. li quis ita, de (d'tam. tut. in.ter~·o.ga­
tum tefi:atorem,nùn1 etiam ab [enti filio quenl1gno...
n.bat in rerum natura ciTe, tutorem dare voluiŒet ,
annuHfe :. dattio taln.eri.tu.tclx ad.eum non pertinet,
I l rie fiat extenuo de perfona ad perfonam', quod vix
aut nunquam d.e cafu ad carum ) [~penun,1.ero prudentes ad'm ittu-nt, 1. fin. vbi notatur ) Cod. de poft.
hxred.Addebam pro colophone,etiam adn1iffacon ...
ditionis repetiti?ne, non m~~ùs ~mitam re.pelle~­
dlm prop't'er ddeél:um condl.t10~'lS: nec enlln fil~
eiu{ve Jilij d.ccdFerunt fine hbens l!)ropter nepotls
exiA:entia,m.. Vlreriùs vero proro~re vcl repetere'
coriditionenl , abConum ) cùm femël impleri volùn~
tatem defunéH fufficiat, 1. vnum exfalnilia,. §. fedl&amp;
li fundum ) de legato to •. ne perpetua hreres oneretur
conditione) quod in dubio non dl·adtrtittendun1·:
Lfideicommiffa &gt; §. li·quis deceln, de legato 3. e~go
li liberivocarel1tur, pr~ualuit Cun1anî ~ententla/
in 1. p'eto~ St fr~tre,de. legato 2.. fi vnQ ad1m[o cxte.ut,

-

.

DE 2) S ION E S.
381
aditl.lS claudatur ) eadenl &amp; maiori ratio ne remel
conditio~~s repetitio admittenda eft, ne plus opC!re- tur~condlt:o ~o ca[u ,quo [peciem difpoGtionis prx
fe tert qualn Ip[a dHpoGtio, arg, 1. filio quem) de
lib. &amp; po1l:h. non obftat ditho, quandocumque,
cùm i~ certun') ten1pus notarque per[onas àtefbtore prolata li . Aliud (i indcfinitè, 1. in [tÏbflitut. vbi
nQtatu~ ,ff. de vulgo &amp; ira retorquebam Alexa11d.
rc(pon[ 43. vol. 3· quo nitcbantur Domini alnÎtlt1) ad h~re~itatcln adrnittentes, qua': cùn1 pares
nut11eroIlldices) duplici iudicio &amp; Decuria cùm reo
ohtinui{fct ) n1i lÎaque res fuiifct iudicanda, more
.maiorur11, in Decuriam Atte!lationum, noflTû.m
ferèomnimn calculo cauC.1'excidit,obtinuitque l'eus,
Referente D. Reinaudo) 30. Oétobris 15 84-

,

AD DIT l O.
·-,,,, ,t.:t,,~·&gt;,l.. ~, .
Ex vIt. C.de pon. hxr. infl:it. qux hic pro cxtenuone \ t •.~":-, ~" " :, ' '
decafu ad cafum allegatur,hocconG:ituit, inG:inltio'- &gt; .~~. ~. , ~,,"~'
Jlem faaam de pofihurno invnum cafurn ad alterum por\
rigi, ad quem terhtor verHÎmiliter proceffiifet,fi de eo cogitaifcr, vc1 inlHtutionem faébm de po.fl:hum0 na[ciruro
poO: mortem trahi ad pofl:humum naturn in vica, ex lege
Velleia apud Vlpian.in fragment.2.2..§. 19. vt co caru inftit.urus poflhumus ft poft mortem naicatur non rlIpae tcfiamcntum,etiamfi viuo tcfratore naCçatur. Olim fi alter cafus'omHfus fui {[et ) co caru qui omHfùs erat,natus rumpe ..
bat tellamenwm,l. Io.ff.de lib.&amp; pofih.vbi-Pomponius,fi
alterllcercafusomiffus fuericJ eocafu qui'otl'li{fll5- fic natus
ru[upit te!hmennun,quianecfub conditione·quidem hçres (cripcus intdligitur qui in hune; cafuffi nafcirur , qui
110ft dl: te!1:amento comprebenfus. Sed'hanc legem abrogal' Iu'(Hl1·iall~ Hlal.vlt. qurefr ex ro. decHionib-. vt ne~o
fe torquear ill~nlconciliatiol1e antinomix, qU% corlit ia.genia vete.rUlll, Bart •.Bald. '" C.umani.
F. FortillJ le.
"
Bbb ;

L

..:

1

�-__. --__ ______
~

•

F~-----~----,-------

DEC1510 LXVII.

-----

De donatÎo1'JC fana à Saurdo!1 !li4 fpllti~.
Synoplis L X V 11. DeciûcllÎ5'.
r so601es, ad/llurina lt'gibUS\ effi JeS(t '1*i frllNiJ,e1fl fi;1
lite a./( d('/;et.
1
aut cDmmittit.
1. ~a:ito in (aElo ~rranti 6 Dottln a'(Cipiens ~ Pr(s~Jtentht! ~e /;et tmputart.
1 ro pro f!"'tJ [p/tria nihi! agit.,

3 DO:J't atto qlu fit Y:JiJJotte--lc-j jitt( feint ,fille ignoret.
ge non poteJl fu'bJiJlere. 17 CMlrahens in ftaNde1fl le4; Alimenta h,eredem lJm.fo ... ! gis nihi! Ilg;t.
'qflulttur
l' 8 In fratld(m flf,C(re, qaid Jit.
f Frattdis tantàm partieeps

Onal1erat Presbyr'er filix [puri~ [eu adulterinx(hanc. enim à coniugatl habuerat)
~"
bonorum illOfllm partem dimitliam.
'1 quo lUS nuberet. Aliquo.tque poO: n1e1ues viro
eux conditionis nupfit. Interfuit pater Presbyter
nuptijs, probauitque donationem priden1 filix fac ..
tan1, quo dien1 hlnéto Iegitimi bxredes donata bo=
na à viro vindicJbant : ita ind(11n legiblls huiuCJ
nl0di [obolem vt ne ali qllÎden1 debeat) ad coërcendan1 hominum libidinen1, &amp;, quo à tàn1 fceler,a1
to reuocentur an'\plexu : quod iampriden1 Solon
1\.thenis conil:ituerat , plutarco teil:e in Solone,'probauitque Iu{tinian. Nonel1. 89. ex qua Aurhent.
ex conlplexu " C. de incdHs' nupr. de{umpta dl ~
quod .tamCl1 din.un nin1is, à Pontifi cib us an~
tiquatum : dùm enin1 pudiciti~rn , &amp; tCafriutem lt:lS
cil1ilecolit, omnem ab~cit pietatem, iftC\..uit Bah!.

Mo''?

tJ;:f!:-

D,ECLSIONES.
SupraC'ta,n1en
~lIlin1~n~a üu;e pontinfio n. :mL L' \ t.un
'
?g3
1
fmpura,lio,Do:!es.
pote1t con[equ,f l cap • c LLlil!l...
' , hab,..,
'..l
"
'- t e~ "d..
e.o q .Ul 'ûUXl,t
" 11 . d.ltum·
; 'd' , 10 vxorem
, . ) quam'IJe1: ad. po-!
'].ue con lC1Hll"); Vt lbl notant illtG:rprete.9 arp'Ul11 1
hn.. ~(Jif.J.uare. &amp; in ca cau,fa, ,IT,
rî d
' " ..':&gt; l . ' €)f.
(j eXelntof.
an~lUO'&gt;
(l b
. d • de. dOl1ût. inter vil' . &amp; v)tOf. C Ol1na
le
aure; ?t1anonem 1110&lt;1unl ali m~1'l:tormll excederc'
quo 191tur eX,currit) reaituendu111.di.ceb-ant, BJ.rt:
, . Autl~en~lC. ~x complexu , &amp; ital fin~ If. de his

q,U1bu~ v: Indl~n1s. Bal~. in 1. eJTl1l- quam~ nu. 4 I . C.
~e 6~~1€Vnln11a: Cacc1alup. in repetitione 1. fi. ltl

~luans ,~Utn.

92.. C,o~. ad Orphitian. QI-ini~lo
Barrtol.
,dqnatun1
IntCO't'um
à,lcO'1tl
' t'l 1 ~.
d
. Ir 41unx
r.
b
:--, &lt;&amp;1 0 .l~ t ee reuocan
reupondit, con. lIAr .poue
,
./ .vl'~dotu'r
~ '"'
qllle pa.'
rum lUI n1cmor,dum illi. fin . §, fi à [ocero if
'
fralld. cn~d. ccnlC't dote '11 611""~ Ilr.purl·~~.: a' .p) resoyte
, ~UJ: r~
ln
~on l~utam d~rate n)arnmonio reuocari non pof[e.
QJod y~ald. ln traétat: [uccdr. ab Î;ulteftat. n,u. 50. .
ad m~ntU1n doce~,pert111ere, qui vxoris €onditio... \ ..... I~ ...)~ ..,
ae~n1gnorabat, l1u:TI (~uril cffet, an legitîma: ni,hil' t_f' ~t
~l~ln~:.a quod 111anto ln f.lao crranxi impurerur",
~.
atg: \.rlp. 1.1tor. ~ c~~. cx ten~re ~ extra, qui fiIij fine
le~l~. L q',~l con tra, Ib1, excepns tam viris quâm fœn11l1llS, q,m aut errore acerrirno, non affeétata inGm.ulat.ione dece~ti iUllt, C. de inceO:. nupt. Aliud fi
fClUcnt : ~~ Ce enlnl queratur marirus, qui prudens
ealn duxn 10 vxorem, qux non folidum&gt;fed ad ccr..,.
tum lnodunl capere porcll: ~ cautiùs cnin\ debuit
•
•
•
n'e goUll1) arg. cap. nuper , de donat. inter vir.
~ vxor. Addit Ybald. doris conll:itutionem' ab in!'-'

cr

-

. '.

UQ l1ull.aln..&amp; frauduleutam.tefte Bart. in d.l. fin. &amp;

.....

! •• : '

�38+

FRAN CISCl STEPHANI
Blld.in d.l.ealn quam,ten1poris tradu conualeCcere

non po{fe, vulgo iuris regul. quod ~b initi~ , :V~aldi. .
qu~ [ententiam veriorem elfe, R~pa trad~d1t lA 1. 1.
ft: {olut. n11trimon. nu. 6? Lopes 1~1 repeut .. cap. pèl'
veftras, §. '~3. nu. 3. At CClebat mantus hac 111 fpccie
vxoris li"&gt;urix conditioncrn: proinde ~uod e~t fupra
le P"itÎll1 11111 nlodUln alimcntorUll1 ) enam confiante
m~tritnonio venire reftituendum.Eo vcrè diffoluto,
&amp; p-aCt mortem fpurix ipGs re[tituendU111 quidquid
donatll fi eft&gt; leo-ititni ha:rcdcs diccban t, ex fin gulari
B.lldi doéhina i~ dl cain quani,nu. 4- I.q uarn 'noftl'i
probant comnluniter , tefte Ripa in~. 1. '1. nu. 67·
Panornl. con. 50. vol. 1. &amp; con. 11. 5. vol. 1.. Lopes
d.loco&gt; nu. 4. CUnl feqq.Capic. dec.Neapolit. 181.
Caccblup. fuprad.loco. In prolnptU cauCa eO: : neque enim donatio q~oa~ propriet~~eln.. oc~rrente
3 lege, qux nonniG alunenta Jetert lpli f1Js, ~1~ , cap.
. ,cùm haberet) [ub(i[tere poteCt~ Aliment~ vero ~xre­
...J dem
[cquuntur, [ed curo erfona extinguun~f~~'''''''4~=:-,+-JOlninus, §. fin. de V u r. . nitur, dev[ufr.
"'-"""14h~
apud Iuft. Reliél:um igitur aut donatunl . in callf~m
alinlcntorunl&gt; ex eorl11;Tl natura luoderan &amp; re[cnngi dcbet, Caccialup. fuprad. 10co, h[on con. 1.6.
volurn. 1. Bald. coI1.1. 67. vol. 1. &amp;457· volum. 5,
Roland. à Valle con. 74. nu. 4 6. vol. 1. Proinde con[ulunt 11 0 [tri conlmuniter vt pater [purio vel fpurix
donct quandiu viuit, po[teà vero liberis, gloH: in l.

non-

fin.C. de natural.lib. Bart. in d.l. fin. ff. qux in fraudem credit. &amp; in 1. Gallus, §. quod fi is, vbi Alexand.
&amp; Ia[on ff. de lib. &amp; poCth. Capie. d. deciGone 1 SI.
circa hll. Corneus con. 2. s.vol. l.nec non dici pote(t
in fraudem

DE CISIONE S~
8
in frand em r
lcgis
aut parentum )f.'l6l:a
do natto}
. eulU
~ j
..
',
non n fi1 ~d
POlt COI unl mOrtenl admitt"nr
'.
ur 11ben. ~
tum que ceffet ln (puna omnis fi-audls fuc! . .
, li'
1b .
plelO ,
etlanl
1 VlUa ea 1 ens donaretur 11er quo
'hil
)
Sni
ma,
.
C
tn ql1Xrttur. rauet
tl'en.,
{d COll
\ 'con
" 184 polt1 Caf'
&lt;
30'6. vo1. I.Contra
. maritus}f)atrenl110n t antunla l e-.
re d ebere fipunos) ita vt Ieo'are l)otr"lt 1)1
.'
•
,
.~'"
111
e11J.111 propllctatem ,"'
fundl dhCUlUS IL\urio 1110d'0 1egulmu111
..
ma•d9URl
a1Imetorum tale re iétl1m non ~xee d.p,
. d
at. 1~pO L t ln . cde· cum ~lberet, vere nota ex text. Bald.
con. 44 8. vert quarto qua-ritur, vol. 1. Lopes in d.
cdp. peL' veCu'as, §.2-4~ Sed &amp; cogendum (purianl
dotare, d, cJ.p. c,Uln hab,eret: perpendendo extrema
verba, neceffana [ubmmiCtret vix cnÎm hUI'us
·· . c r .
'
ooud
, ~tlonlS rœmina!Jlp~ dote nubunt. ~é igltur [e proCtltuant.,dotandx 1ll11f;~cfc habet commmun '
._
.
. r {' br ... ~
IS Opl
nlO, cUlle lU lcnpht iÜpa in d. Cl. nu. 67. Marth.
{(n~ul. 14 6. Pan?rmit. in diél:. cap. cunl haberet .
Et II alcndi ~1l1t (pu~ij , cap. (um haberet., ql1are
non dOt~Lbltllr 41una ? 110na enim eft ratiocinatio
de afitncntis ad dotenl, quidquid Immola contri
c:e~[eat. Banol in,l. ~fxuius, §. duobus, dclegat. 1.. '
&amp; 10 d.l. fin . §. li a Cocero , Rip. Cuprad. loto , nu.
66. li 1110dû 41l1ria non habeat vnde aliunde fe do~et. Bald. i~ll. neque lnater) C. de iur. dot. Eaque
111tcrpretatlOne donandus dè §.pater naturalis, CUln
gloff 1. vxorem, de legato 3. nec aliter audiendus eft
Bartol. in d. con. 1 T 9. ne alioqui palinodiam ceciniffc videatur. Addunt &amp; aIiud tenlperanlentum
noCtri comnll1niter, dummodà doti~ confritutio legitimul1'l alimentorilln modum non excedat , non
&lt;l

r&gt;

?

C cc

l '

�FRA'NCISCJ ST.EPHANI
qllàd in totum t.llis dotis c.?n[ti(Ll~ioco,rruJt',vt:cel1t­
fuit BJrtolus in dia. leg. tin. de hlS qUlb. vt 111~lga:.
nec euirn debet vtile per inutile vidari: [cd quoddè
illpra 1110du111, re[ec~l1.d·unl [ubtiliùs Ihld. t:adid~tJin d.l. eanl qualn., arg·, 1. ~ annuo-. de dOnJt .. ln~. VU:'~
&amp;. vxor. Vbald. [uprad.loco-, nU111. 3-2-· ~od ver?
excurrebJt , reuocui non poffe con[tJl1te 1&lt;l1é1tl"l~}onio l1'l.aritUs J[Çerebat (jngulari B:lttoL do,8rin,a,
in d. §. fi l [occ.ro, Guius hxc [unt vedDa, Pre~b~te~
Dlaritauit qllandJ:lu ftlJ:lll 41l1rian'), Cü.n(·1l:1;gull:e~,
volebant dOl1ata reUOCJre poet 111-0nenl. Ego d1X},
qllod àVirQll0n"po:t,c(t',rcuocaü,? quia hJbet titl:~lo.
onerofo: hic tcx~us eft: ln d. §-.Ji a,Coc-cre·): 1. ex pt Q~
n1.iffione ,de J&amp;i.o~. &amp; ob~i~at. Bartolo a:fripu~at.ur:
AJ1 0 d. dePetuGo Hl d. §. 11 a 1occcro, Angel. Aletin.
d. fi res ~liena, ff. de legato apua. Iu{~1L1i:ln~ Alexo.nd. COll .. .S4 .. 1.1un1. 1 3., vol. T. Abbas C.01'l~ 1 t'j--' vel.
1.." Bertr~nd. COTh. 5,4. :!." vol. Btl.,rti. [Cl:1ote11uarn COI11'n1Ul1C111" fequend;ul1que in iudicij,s afferit.ldeln te[t~tur Loppes in repetit. cap. perve[tras, §. 1..4.1:U~11.
~.. Robnd. à Valle,d. con. 74. nutu. 49· nec dl[tln- ;"uit [ciueritnc n1aritl1s vxorcm [pl1rianlj an ignora&lt;~~rit : iur~ Optill1'o- -' 0.1111 Bartoli ratio fut g-encrali~. ,
q.ui:llex..occu.rri.t ij.s ta-ntllHl: qùlX €lO-nata [unr-{pl1nts
C): ClU[" l';,!.craûua. ,Ar n1 Ç1:ritus., d~ten1 hab~t ex cau[;,1.
onero[l. Ergo non Cubij.c1tur reHocaüoni : 0~ini0
Üquidenl111ariti ne tanüll-l1l11 ~uidèll) d.c c~n[tlt~l_to
Î:\]t'C itl'. .~·nl1tarc porc[t. Prxterea CU~1 ~r~G&gt;r ctr.c~ vu es·
l',;i fan:ùliaris toleretur : t"cr(1:pc enH,11 plus 111 fa- ·
t111ta.t.i:bus eilè CredÜ'11US quànl re vera Gtr, §. prxu~ ,
Il;.}Jfr,) q-uin1-JJ~U~li.u .. H.Oll P.of( ~~~{o" çÜfa,u.hat~,
;86

§.

,

.

•

.
DE.C~SIONES.
387
pro q:larutll .nl0do ahn'lcnta xftünal1tuf, kire gene .
parent, vt hInc cxploratull1 h:lbelt nun1 dotis cô{h,
~u~io 1110dlln: legiti111u alin'1ent. excedat, nec ne vix:
19ltur aut nll(qUJn1 Vbald.diftinét.locus erit,nam r.
toltrabilis c[c ignorJl1tÎl viri circa c6ditioncm YXOriant, CUl' &amp; non CJdCn1 ratione circl fàcultates &amp;
nW4un1 al~l;l.ent?rum: Non abs re igicur Angel.
Alex.and.J.lllque lnterpretes qllO~ [uprà retulimus
indi~inétè B~rtol~m feq_ullnrur: nec pote[t eius [el1~
tenua adlnantum 19noraten1 penincre,Qum expref~m de Sacerdote 10quJt~r dotante filian1 [uam!}"nl.nam. Nec ~,bftat d. §. ft a [ocero : loquitur enim de
generG ~UlLl. ~raudJtore doteill recepit : nec quis teneuf{' edl~ tU?) qux in fraudenl credioorum, lliiÎ 5
6.·all~'~ [auent ,1:- 1.1. ai~ Prxt&lt;&gt;r,1f llxin frand'1 l ' r . )
.
EKC~Pl(llr:donatU1l'lquod:lqnocuî11 ue,ftue clen " ~JÎr~~ t
fiLlel norante rcuocatllr, 1. - ui auten1, . Jlnilimo~.,., C(/l4e .-., 1
:do,ff.co en1. 011 tenebitllr igittlr i 0 e Itto,eXen1Â .... cj (;
plo cx.tcrorum. credicorunl gener, hib lClens àfi-au~ l. fJ(7
~:-J:
,dat~re d?t.em reciput.'AIit!d fi igngrans,' cÙm cal1[~ ~~ :!J~;;;'
dotis Gt I1h on-el~o.Ü) no~ Iucro[;l. At cunl gener a t1;;~iSJ~ :
Presbytet:o pr0 tilla 4"una doten1 recipit, Gne [ciat'. 1.
~
r·
. f'r~udenl 1egis, tUl1cenim 8k;J
~e" ver ~t/)e4
lille'lgnoret,
ni'h'l'
1 ag.It ln
frau~ legi fieri dicitur, CÙ1l1 retenta verborum {erie &amp;
Cl.J. &amp;7
fuperficie violatur &amp; polluitur fententialegis).fraus J Coti« ...J.tt;.,J
1f. de leg. At nulla Lege prohibetur Sace1·dos donare î~"'·.;fflJI.,
genero {eu marito {pUl-ix, Bald. N-ou.de dot. ptiuil. I~Ja.f ft:..JL.:.
J6.n. 5. vert. prxtereà,quem probat &amp; fequiturRol. lc:..AJ...
.
à Valle, d. con. 62.. 'NuHa igitur ,fi-aus, tnlllt6qoe c;&gt;J~~~ ,
'm inùs in dote confiitl1ta (puri~, cuius fruél:u~ ex, ( c- ~ CA A • JM.I
capra onerofa adluaritum pertinent: nam li dona::
~~
L.c 1 _ . ""
Ct;;.. }t

S.

~(.AJ"

J

(}I '"'

""al'

~41 C ..,

~ J, t,.rD ____u=t~

•

tt...-l

�..'88

rio

F R AN CI sel STE P HAN 1

proprietatis. i~ ge~eru~l (puria! eollata
fraudutenta non dl) nlmus ent dotls peramplzfru:aUtlln eollatio ad fub\!unda onera nlatrin10nij.Nlhil
cft igiturquàd marit~ (puriç d.oten1 reranlp,laln rccipienti iInpl1tetUr~,culn. ft:uébb . dotls quos IpCe pro
onerib. matrilnomJ peretplt;nulla lex occurrat)arg.l.
I.C.de natur.lib. G:d co tantùm ca[u quo faél:afrue4
tuum eo[olidatione eum proprietate res ad fpuricuu
redijt. Dos enim anteà enerof.1. ,lueratiua dfe incipit, d, §.li à[oeero., Baft. fentcIltian~ [eeut.~s e~ ~e ..
natus Neapol. declf. 1 g I. apud Caple. qlll11ll~1{h~..
•
•
dè loquitur, ratio que per eunl allata nu. 3. et1lnl1~
fdente proeedit, Ripa fuprad.loco, nu. 69., B:trtoll
Cententiatn humaniorem fatetur. Roland. a Valle,
_ ........ ' , .... ~. , ,- fuprad. loeo , nu. 49. &amp; 50. e,tialn à [ci~nte tilarito
,. :\~.. . \..' '. &amp;otem eonfrante matrimonlO reuocan non oiTe
(enfet: na\n li remporaria focietas fadt ~t is qui c~ ...
,f
pere non potdt, ca piat pel' ~on[equentlam, L li ~5
qui duos, de liber.legat. CUlUS arg,~rne.l:to coo(uht
,
13art.ibi,nu..6. poll: Dinum,vt fpurt) coeant euro le- .' . ,,~ .
gitimis [ocietatem, quà horum beneficio dimid,iunl
~ .. .
\ confequlntur) eorun1que quoquo,titulo,capaClb~s
•
àparte fpurijs rdinquentur, quanto ~lagls perenn~s
. ,
Ô' perpetua fodetas operetur n~ fiat l~men~~ dons
[puria:reuocatio confiante luattln10nlO, vt ln con. '. Cequentias! &amp; propter nll.ritùm capacem adum.:.
btata gaudeat dotisvtilitate,re enim vera freél:~ls ~o ..
,
•
tiS ftint mariti,l. pro onerib. C.de iur.dot.de hlS CUln
,...,
,
t11Ll aca.demicè dHferuHfemus, eo tandem indinaue ...
••
\'
runt Domini ) vt )ro ter exi uitatenl dus quod ex;;'
.' ,' ... ' . currcbatJ non dfet ocus reuocatlooî
__
_J _tOnnantO

plen~

r

.

,

• 1
\

,'~

..

\

,

$ .

. .. :t.'
,

te, ..,

. \ • .....
. •,
__- .. 6.'..

~

..,

-

.
\
. \. . . . . . . .

•

~., . . . . . ,

'.~

' •. .J'.
,.
•
•
.. '
.
)
,
_
~ .. ',.) \u 1
•

.......

•

r" ~ \. ,.'

,

... t

•

'"

.

•

DECISIONES •
&lt;J
0 9
3
trt
1111 qlOnlO ',eurn ponrema verba d. cal'. eùm h&lt;1beret,quod c:r~lm extra terras E(:cldi~ &amp; vbiq;[crua_
tur, vt reeepnus dl:, ad limites &amp; earum necdIit~lt' l."
db
cd
' l S a 4. "
~~ { lnngt non, e eant:q~i quid f. ald. &amp; Dcc. ql1an- ~/~
doqlle.cOnt~~re4)ondennt) (ed ex qualitate dom us
&amp;. patnmonlJ aecipienda, vt tefbtur Moltn. in COI).
74· ~lex.and. 3· ~ol. in v:'· b. ,imperij : hxredes locupleus eUlUfdlm lUffas fU1(fe a Senatu PariGenG not~o &amp; [p~rio fündum dare redirus qlladdngentarum
hbrarum ll1r~ plenx pr?prieptis pro Ce &amp; Cuis: quod ~,c; .. ~ t&gt;u.;'
poll:re~um ~mproblultSen(l.tt~s nofl:er prop:er Baldi j?~N
Theoncam)ln d.l.ean1 quam)uffirque COlllUO"es ca .. ,Iv ~,,-~
ucre bonis datis in dotem, boni viriarbitrio ~[uros [? ... /l.r Jy~
qu~ legitimis hxredi~l1s furta teaa mortua [puri~ ~v.
.
rell:1tUel:entur. Nec alner &lt;juondam cenCuit Senatus p.-...,IoC.4'. . . . .~1
Neapoht. Capie. tell:e, dia. dc:ciGon. 181. num. 4/~
Referebat h::ec D. C. à Forell:a in Attell:ationum Cu.g
~~
ria) me PrxfidG", S. Nouemhris 1 584.
~ "'~~&amp;#'IM.;
•

•

'/1.

:J

,.

..

\'

•

tADDITIO •

A. l~io
modo iu~;'I ci~tilia, a]~? mo~o iura ca,nonka de
natural!bu'\ hbens, (purJJs em(ce Corus homini.
&amp;

..c ..

!&gt;us.lut . cinilia non agno(cunc
filios Presbyterorum:
co
'\
enim rempore: ttlturales liberi (unt qui ex concubina t
.[que ellim ad Imperarorem Conltanrinull1. concubinatus fuit
iure ciuili tolerarus, If. de concubin. in 2..
parte Nouellz 18. difputat Juftinianm de fucceffione &amp;:
capacitare eorum, q\:tid capere l'offine ex ratris te!l:amen ..
~o,ve1 donmionis iure, vel ab intcfiato.Ex conllitutionib.
ex ill:entib. iuLHs Iiberis narurales liberi vnCÎ.lm tancù~
eapiebam.A ppellalltUr obliqui, vt in illo Luooni Poecz

in

. ,crfu ~

O!J/iiMIiM tJlRrlllllt 'lfÛ fllng,line R(gfJllm.
Ccc J

'

1

�~~. :.

)

.. ,

titAN

crs CI

STEPI-IA'N 1

1vlirutn tamcnl1.lc in DcciGone SCl1.ltum dotem non rcuoc.1!fe, Scd hoc fadum credo proptcr bOn:J.m fidem maIiti llui ignorJ.ns {puriam in vxorcm duxera~.

·

...

~ " , ,'"

..

,

D E C 1S l 0

F. Forttlls

le.

L X VII J.

tlon.uiqJJ( omnium bonorum prt:fentiltm &amp; f ut U1"fJfilm il1 filiam à matrc collata, cui fpecialis er4t
merito?'lNtJ de/criptio, cum rete1Jti.one vfùsfru8us.

'7)(

•

Synopfis L X VIII. Dccifionis .

•

So!omûtlls prtffenti~ [udiciS\ vila 6- morte.
&amp; vnÎIIs (X Confofj/;,IS, qui 5' vjù.ifruc711S,fiCHt h.&lt;reditAs,
pro formaejl in donntioni-I nomen iuris (jl.
.
/)/IS, d,het diligmter obfer-; 6 FruéluMm pertepti-o &amp; 'TJti?;·
Hari.
f tflS in donlJtio?$e rJmnill71l
2, princeps conflitutione fiu~
bonrffllm eJl in refer~atioJ1("
non folet derogare iuri m1t- 17 Vfomfruc1l1m qlJi ~dit, if~
nicipali,nift id exprefsè ex-\ [am frutllllim perctptjonàn
primat edi80.
1 udere videtHr•
3 Clallfo!JJ, mera,pIIYJt, &amp;li- , g Res re./èruat'a in donlJtiont
berJf. vobmtllte, in dorta-I confintiente dOlMtJJrio II/ie ...
tior;i6#.)-j~cjt 'tI1 dona/io
"ara ,JipoJleR, rrde?flpfRjÎt
flmfl(x&amp; pllra.
ndonante,non contùulNr in
4 DDnAt.4t' de referllati.s in do-\ JonAtione.
1

:

-&gt; ' ...........
.. '
•

•, •
. '

•
•' ....

...... \ .. "

Jitl

lIfltÎo!'Je potejl difjofJere -;n

Onauerat ,quœdanl filioc{u.~ in remunera~
tionenl ceni &amp; {pecialiter"lieGgnati benencij olnnia bona prx[cntia &amp; futura, re...
(eruatis,fruéHbus ) .&amp; duobus aureis, Vt de Ijs po1fe~
difponere pit, exceperat Ô'Ji1io legitimam, euro adieétione vulgaris c1aufil1~ ) lnera, pura &amp; libera do:: .
:1

•

D E Cl SI 0 1.J E-S.
nJtionc, &amp;c. Mortua dOl1ltricc adiJ' t Pr"to ' 3'i~1
.
,
,
".
"- 1 e 111 1h1l5 ,eoq L~e aLlc~ore n1Ittltllr ln poffcffioncm bo
l10
l'UlU 111J.cns) ab 111tcJl:ato mortux intcrcCll'l( Jo
.
.
/
Hl 11 l1Jtar~l, ~10ra~aq; cft executioncm : inftr1ll11Cnta donat101115 exhibet. NuUan1 dOl1':ltionis habendam rationenl filins a{fcl1erat} cùm prxtermi([1. Gnt in ea legis 111~l1i~ipllis folen111Ïa :nes. enim Conful Iudéxve
donat~onllntcrfuer~nt) q~â C.onful fc, quâ pril1atlls
&amp; tdhs.&gt; contraéhll [ubkrip[erat. At vbi ql1id pro
{ole~nnltJ.~e at1L~s rcq~liritur} in.forma 4)ecihca debet ll11plen) 1. ql1l pel' (alutcm) vbi notatur de iureiurand. ~icétqLlc donat.io apud aaa inGnu;ta fuiilè t
Ar~btç 1UXl~ conftitut1oncs Molinxas , proprer ftatun prxrcrnll([1l11 folcmnit.ltem,l1ol1 minùs irritarl.1
cen[Ult quandÜlquc Senatus nof1:er) in caUe1 de Bel}ard , licèt ConGll vt tdhs adfuiffet donationi , Ref~rente.D. Pe~rOl~cto) ~rc triphci iudici~ propter diLUe1 Tnbunaha d,l cufla ann.o ·x57&amp; •.cum non cen ..
{eatur Princeps.[~a con[htutione iuri nlunicipali derogare ,[ed potiüs addere. Decius con. Il:0. nu. 43 •.
Parilius con. :~. hb, 2.. Onliilio ergo Ib:tntari~ (oLem·- .
nj~atis,qllx ad' l'n.~ra~) puras &amp; Gmplices donationes
~rtinet. Jeddithanc dOl12cti:oncm nulbl11,qux pl1ra
dl &amp; Gn1pkx prÛlptier generaler}1 daafu1ana, 111cra,
pur~.~ &amp;c. de:qua fUpFl J GOldrado-credanlus., con.
y. cui ·llo1tri.. CÜ'l11-l1-1ta.t:liter adhœrent; TÏl~~qu. teUe
iln 1. fi. vnquamr, in v-crb. donatione hrgièus, nu. 92..
de re~-1.{)C. · dOllât. C. addebat fit-iw; ad tlullitatcl11
do natiqnis-.fLlbl3tal'l1 danarrici tàn1 profuL.1 Lrgitio~
~e t.clhu~di,f.1.€lJ-Itateli11 , !AHpuJatio hoc l'llodè con .. ~ta.;. vy F#.Eat&amp;)
md..
. - . . _J.\1cxé
...
. .

la{on),Je
verb. oblig~t; ,
.

•

1

1.

�..:

•

;~l.
FRA N Cl sel STE P J:-I ANI
Lfin. 'vbi notatur, C. de p~ét. nec ,qmdqualn p'o ...
àeffevfusft'uttus re(eruationem, cun1 explor~tun\
fit tale ius morte finiri, proind6que de ~o td~ar! non
.. 'f('
§ hnitur de v[ufr. apud Iu!1m.
po,ume,.,
. tTIlnu[que
d
.
de fruél:ibus : {i quo genij fui frau.llatlone onatl1X
re[eruarit, cùn1 d0111tianc prx(entmn1 &amp; futuro.rum
bonorun1 cOlnplchendal1tur. Ca(tren( d. L vltlmaJ i
ml. 10. &amp; con. 6' 5. nu. 1... vol. 1... Dcc. co'n. 30. &amp; d.
1. tin. nu. 32.. &amp; vtrobique Mali!l. qui R0l11. -C{)r~l.
Curt. iun. Auth. Angel. nll1!to[qu~ dus [~ntent1~
D D. enUlllcrat) cOlun1unitcrque ln praXl ~eruan
tdtatur, rcietla ~1ar(ilij di!l:in6bonc, pl:a'fentl~m &amp;
fl:lturOrun1 bonorunl , vt (aIren1 quoadllb (u(tlne~.
~ur dOll1tio, (in?;ubri 517. Angeli dl,ttus aultontate, con. 36. &amp; licèt Alex &amp; laion cont,ra CaRren.
ccnfeJl1t, non di[cedit talnen Al~xan~. a Ca.GrenGs
(entelltia &gt;in 1. fHpuLuio,nu. t 8.cum fr~l~us ~ta funt .
tenues &amp; nl0dici, vt vix ad donltrlCtS alimenta
fufficiant) nihil enitn fuperdt de quo' tdlari pollit.
Cra.ueta con. 1..11... tlu. 2. . Couarr.lib. 3. variar. rclol.
cap. I l . nu. 3. aut !Î quid [~pe~'Gt, ita exigu~lu eft,
vt vix hxrcden1 habeat }qUl adlre Vellt ha!red1tate~"
proindéque de!u[oria erit .teGantis voluntas. Se~ ln
hac fpecie vix tru6tus, qUl redlt~s. erant 2.0. aUle~ ...
rUlU, ad fuGentationen1 donatrlCls [uppet~bant, 1e[eruatio vero duorum aureorum non erat llbera. [ed
anim~ &amp; pix cau(~ddhnata, proinde. din1i~uta dl:
libera tefrandi facultas, cùm alia ex cauCa ql1aln pro
anima tefrari non poffit, vt non abs re ex tali re(e~­
uadone non valere donationem Ripa refpondent'
lib. 3. refpoll. cap. 4. nu, ~. Accedat, renl re[eru~..
.

ta~l t i

. . ,
DEC.ISIONES
39 3
ta.m l-tJlnanem &amp; fuulem dIe, Vt fcriptum h~redeln
ad h.rreditatem rerudiand.am inut tet n1agis qua1ll ......__~
ad adeundatn. Ideoque qUldan1 ex nofiris [umma!
eruditionis ad tà1l1 effl1(~ donatidnis validitatem re- .. '.'
[ernationem l'ci notab.ilis deGderauit , &amp; qll:e verili- ' ".
milüf:r hxredem ad dus aditionem h(trediratl's
l' nu;."~ *' ,a"I,I"
• ~..., .......... .•
..
.tet. Cagnoi. in d.l. fin. C . de paélis, nu. 12.4. Molin,... ' .•.•" '"
incon. Decij1..51·inlitt C. &amp;incon.Alexand. 59,' .~ .. '. • :.
nU.I. in litt. B. lib. 5. &amp; merito Dec. repreh enH ~
•.r .
dieur à Cagnoi. Molin. Couarr. &amp; alijs, dùm in d.
ton. 15 J • . omniuIl) bonorum pra:[entium &amp; futurorunl irritam dicit , etiam re[eruatis dllcentis aureis ,
fi aJieéhln1 fir vr in vira vel in nlorre donator dift1 onat, quali [ublata Gt libera tefrandi facultas, li donans in vira de re{eruato di[po[uerit. Cùm enim
granù;" nec conten1nenda lit pecunix re[erllatio,
etiam dit ifl tDo) {lu in fpecie, non debet adiedio
h~r (v t1n V1r &lt;t vel in morte difponat) donationem ir;:itare : nam &amp; . (me vlla adie6tione potuHret de referllJto ~tlte ro ex bis modis pro Jrbitrio di{ponere.Ergo
cxprcfiunl nihil debet operari, J. 3. If. de legato 1 . 1.
reaè, C. dc fideicomtniŒs. Pr~tereà li quid do- 4
nator (impliciter excipit, de eo pro libidine &amp; arbitrio di(ponere poterit: nec minùs v~lida erit donatio, cùtn di[ponendi faculratem donatori concedat,
non in necelfarianl confequentiam aut execurionem
pr&lt;rced en ris contraél:us , vt Decius ar bitratur per C.
litteris ,de re[cript, cùm libera Gt donanris Je excepta di[poGtio) vt non magis ex futuro euentu pendeat
v~lidiras donationis în fpecieDecij, quidquid Ca..
\
Gr.
,.
gnol. cen[eat, dia. loco ,nu. 11.. S, quam JIlmrl~
Ddd

�FRAN CIseI SJEPHANI
1 citer faéta fuiffet rei alicuius r&amp;ruatio , a~t p~~~n":
tium tantùLll bonorun1 celebrata donatlo. ~id
• enim fi n.ilii1 penitùs ~onator i~ fututu.m ~cqu~tie.
~'
nt, nullus pnlen n?ll:rU111 de ta!ls dOnatl0111S vahdi..
,,14 t'A/L,' . tate dubirauit. Alclat: d.l. fin. l,n fine : ~rauet. con. ,
~ ~ ~1.2.2.. nu, 10. His filius donatl0nem llnpugnabat.
'1..,~~ ....,Nr Contrà fitia contra Ca!1renC verius &amp;: receptius etfe
V'~
r· l t,,.~'" /"''1 diccbar, bonorum omnium
, r '
c.
pra!lennum &amp;: [uturo.
run1 valere, fi v[usfruétus re[cruatlls fuerit) teO:e Pa.
normitano) con. 102.. volume 1.. Alexand. &amp;: Iafou
in d.l. fiipu[atio hoc lnodo, ff. de verbor. obligat.
Aretin. con. 54. Socin. COll. 12.6. coluin. fin. vol. ;.
&amp; in fallent. fuis, fallent. 3. [ub regula) donatio om.
l1ium bonorum, Socin.iun.. con. 143. nu. 2.0. vol. 1.
"Bertrand. nu. 168.nu. 3. con.17 3· nu. 5· &amp;: 6. &amp;: con.
175, nu. 4. ~. part. 2.. vol. Rolland, à ya.Ile con. 65·
nu. S. &amp; 6. vol. 1. Alciat. in dJ. ~n. ln fin. ~ouarr.
variar. l'eCoiut.lib. 3. cap. 12.. fuse Crauet. d1a. con.
2-12.. pel' totum, &amp;: alij plures, quos prudens ,omîtto.
Sed 110ll:ris dHIide.ntihus videndum efi:, qUa! fententia fulciatur verioribus rationibus. Non dcfLlnt
qui donltionem omnium bonor~m yrx[enttUlU &amp;. futurOrunl, e·tiam Gne vllareteruauone va·
lidam exHUmant, quos Cequitur Ioann. CorraCprx,eptor meus, lib. 6. Mifcellaneor. cap. t 7. cuius ego
fententh\m pu blicè CGn tra. c~mm.~n~ln ~utat-lls, {um:·
vnlgus tamen noftrorum, a quo ln lud1cando recedere nefas , donationelll omnium bonorunl
prx[entium &amp;. futuroru'l ll., nullo excepto &amp;
referuato , eo nullan1 didt"qiU0d contra. bo~o~ m0~,
(~$, G.t Ilibçr4m.'lue t~1l:~.ndi. faculta,te1U a.utèrat, :. al
3'4

ti )

l'

:

D E C 1 S ION E S.

,

. . d
Î3' 5
CU~ eXclplt onat,or vlUmfruétum , ei fuperefi aliqUld de q~o tefian poffit,fruélu.s videlicet de quibus
donat?r.dl[ponere poterit ,1. defunéta, ft de v[ufr.
Nec dlfhnguo an vfuffi-uétus ftlnpliciter &amp; fruans
&amp;.vfusb·uélus, vt in hac fpecie re[eruentuf. ~od
Rl~a delidcrat ~d donationis validitatcnl : quem feqUltUr Pm'pur.ln d. L fin. nu. 1. 53. cùm vfusfruél:us
quod iuris nomen eO: ;) finiatur morte , §. finitur ,d~ ~[ufr. apud Iufiinian.l. vxor patrui, C.de leg.
nam hc~t v[usfruétus lit nomen iuris ,ipfafi'uétuum
pcrceptlo &amp; vtilitas erit in refeluatione, l. li vfusfruc-tUS~ if. de iure dotiun1 , non l1UdUnl &amp; imaginarium
i~s v[us~ru~us : fus~ Crauet. con. 222..nu. 5. argum.
e1l1S qUI peut h~redltatem : nam li obtineat, res ha:r.e~itarias cO,nfequitur, l. item veniunt ) de pet. hxr.
hcet hXl'edltas lit nomen iuris , 1. h~reditas, in
princip. ff de petit. hzered. facitque quod in limûi
Baldus retpondit) de vfufruétuario cedente VfUffifruétunl, cMIiffe vfumfruéhul.1 , hoc eft ,ip[aln frué1:uum perceptionem &amp; vtilitatenl, con. 31. 5. lib. I.
&amp; in 1. J • .(i pigno date fit. Angel. in 1. vrufruél-. if. [0Iuto tnatr. ~od nec Cafil'. inficiatur, dùm fillét~S
à donante perceptos donatione contineri cenfet,
quo quid magis à verilimilicotrahentium voluntate
abhorret? quis enin, non videt eum qui v[umfructum re[el'uauit eo fine lihi referuaffe, vt de dus commoditate fJ bi di[ponere poffit, ficut &amp;: c~teri fructuarij difif.0nunt, nempè velcontrahendo vel tefiando, al'g. . ex militari, de tefiam. nlilit. QU6d fi res
confenuente donatario alienata fit, &amp;: deinde redempta lin bonorUlU futurorum donationem non
.

.

Ddd

~

•

5
6

7

S

�FRANCIseI STEPHANl
reuertitur, 1. fin. C. de relnHf. pige quanta tnagis id
39 6

de hi[ce fruétib tS dïcendum, qui in ip[olnet C011traétu excepti funt? arg. 1. ~en~lt . in fill. de pignor.
Alioqui dJn1noGor donatano'ls effet con[ell[us,qui
ex pof1:faéto adhibitus dt,
fin. q~à.ln qui i.n ip[o
aétuleg em contraétus dedit. Cdfat 19lttU' rauo qua
nofl:ri donationen1 olnniuln bonorUln pra:[entium
&amp; futuro rUln nullam effe credunt, cùm de fcuttibus
exceptis dOl1ans poffit di4,onere, Ergo &amp; debet cef..
[are dt[po [itio , vulgo cap. CÙ[U ce((lnte. Limitat
Bart. con. 7 6 . niG donans receperit fruétus, vt de hNin vita di[ponat. Q2i enirn tantÙn1 in vita di[ponere
pareil:, teil:ari non poteil: : quaG vero illa vcr?a, ~n
vita dl[ponere, tdl:amento non quadrent ,cum dl~
ponere Gt tdl:ari{6atque in vita tdl:~mentum, nO~l a
mortuis, glo!I in rubr. [olut. n1atnnl. quod Alctat.
in d.l. fin. &amp; Couarruu. [uprad.loco, contra BartoL
ob[eruarunt) niG Bart. verba tta interprètemUr" vt
donans exceperit fruétus, vt de his inter viuos non
in vlti~a voluntate di{ponat. Sed voluntatis dl:
qu~fiio ,verbaque contra6l:u.s diligent~r perpen...
denda [unt, ad illius explorauonern &amp; Interpret:ttionem. Nec verum erat quod filil lS\,rxtendebatJ
exceptos fruétusvix 3.cl donatt'icis educa~ionen1 [~~ ..
petere: erat eaim i~du~rio[a &amp; obtl:.etnx, ~t mInima labore[e a\iunde qU'lnl exreceptls fruéhbus [uftentaret,eô[que ferè integros ad di[ponendum re[er...
uaret. Quod vero Ripa re 11 cen[et pro lt:liml re~e~­
uata1U alio impendi non poffe,VerUll1 non effe eUl~lt
A\dat. in d. 1. fia. cùm talh e'(cepd,-.. &amp; re[cruatto
d011alltis fauorem re(pida.t~ ôC proitld~ retorq'lcri in

?l.

DE C 1 S ION ES.
dus odium non debet, vt prxci[a interf1 r t t,391
'b
fl.
d' c I e a~lone
l1 el~a tCHan 11acu taC) fublata Gt, 1. donationis ) §.
i1JeCICS,
ff. de donatial11b.
Couarruu
d
l
' fupt'ad . l oco.
QtO vt v.~ ul1,tati contrahentium con[entaneum ' .
probo, qU1lUfl:e &amp; fecundu1111eges cOlltrahere voluerunt, proinde liberam (Jbi tefbmenti facultatem
non auferre.
Craucca dia con . 2.2.2. . nu . 6 . H Inc
' fi t,
.
dona,tncem nofl:raul de duobus aureis,necnon &amp; de
fi'uébbus re[eruatis ) liberè difiJonere notui[e etialu
r
.
At releruata
r
, ,exilis
' &amp;
ex t ra caUl.aln
antmx.
t:esLtaln
an,gufla eft vt hxredem non offendat. Refpondeo J
pn{cos Interpr.ete~ non ira fcrupulosè hanc cau[aln
traél:a1To, vt rel rderuatx certum modum &amp; xfiin1at~on~n~ deGderent, {ed limpliciter nullaad~bitadi[­
~ln6hone re[po?derunt : valere donationem fi quid
le~at de quo dl[ponat donans. Neoterici curiofiùs
qua ln par eil:, noubileln rci re[eruationen1 deGderant ,qux veriGmiliter [criptum hxredem ad aditio1'le~~ in~itet: ~1e[ci? quo genio, cùm hxredes pietéètc
(,~le en~m agIt qm defunéèi hxreditatetn adit ) po.tIus ql1am lucro &amp; quxll:uo{a hxreditate inuitandi
fint. Eaque ratione Iufiinianus prohiberi polfe Falcidiam con(Htuit negleéta compendiofx aut damnoC-e hxreditatis antiqua [crupJlofitate) lucrum obfeqnio non quxfl:u metiens, §. fi vero expreffiin,
de hxred. &amp; Palcidia ) eo maxinlè quod quantun1libet pufilla &amp; anguil:ahxreditas Gt, damnvCa hxredi
dfe neql1eat, fi tnoda inuenrarium faciat, cuius beneficio Cupra vires hxreditarias creditoribus non erit
obnoxius,1. 6n. de iur. deliber. quod vt xquius &amp;.
Chriltianum magis ahlple6tol. Etcongruit (entenD da 3
j

�•

3,8
FRANCISCI STEPHANI
tix nofi:rorum, qui id tantùm conliderant an·toIla..
tur libera voluntas teftandi,nécne : non,li hxrcs adi..
turus lit h~redltatem, vel non: alioqui frulhà ref'.' pondi{fent prudétes 0~xratun1 &amp; eum qui foluendo
non eft, tefrari non po{fe,quaG lit reliéturus h~redi­
tatem ex olnni pane h~redi fafridiofan1 et damno ...
(am, 1.G is qui [oluendo, ff. de h~red. infiituend.
Non obfrat pr~tern1iifa legis municipalis formula:
pertinee enim fiatutum noftrum ad donationes fimpliees, non aa relnun-e~atorias) quœ propriè donatioRes non [unt, fed accepti beneficij ren1unerationes,
vel merces laboris [unt appellandér, 1. Anil. Regul.
1. li pater) §. fin. de donat. vetgenus quoddam per..
mutationis, quaG ex antidotali obligatione,non aliqua munibcentia pendeant,l.[ed etli lege,§ .cofuluit,
de petit. ha:r.Nofl:ram vero donationem eius elfe ge...
~eris arguebat expreffio fpecialis n1eritorum, quo
èafu non dl: locus Oldradi relpon(o 5. [ed cùm generalis donationi inefl: a{fertio,
vt ex codell1 conlilio
,videre eft , ibi. Non obfi:at 1. Attilius Regulus) &amp;c.
probationem verolueritor. ea in fpecie non defide...
rari, integra deeilionc euid per ea qu~ notat Barrol.
in 1. li forcè ) de cafl:ren. pee. Ergo cÙln duplici iudi..
cio filia cauCa cecidiŒet J ad SenatUln prouo~auit,
qui filium poffeffione prohibuit, filialnque in po[..
feffione vi donationis retinuit. non Gne Domino...
ruro contentione , Referente Domino 1. B. Treffe...
manes &gt; in Attefiationum Decuria , 2.0. Noue,nlbris 1 j84.

DE C 1SION E S,

399

AD DIT 10.

C Redidcrim
fo~~x, qu~ dl: à lege municipali, defeé\:um fuppletllnfinu:1.t1one apu.d aéla ~ etfaliin

Ptino.a."

•

ceps fuis ediétis non prx[umatur velle prouinciarum fta- ..... ~,
'"
tmis derogare,quxip[e con f1rm:lUit vnita Prouincia prin" ... '-", .~ l'
cipaliter, &amp; fuis legibus reliélaàCarolo oéb.uo.Sed tama ....
vis iniinllationis) vc def.~aum illum fuppleat, nlm &amp; infi- • ,~".:- '
Dllatam han~ omnium bonorum donationem in faélo ea ." • "\ "
co~ftitl1to ,vt in v[u eO: ~ à.donatrice pro curatore. ~od
_).', '
qmdem mandatum porngl vItra mortem mandatoris do\
natoris: fi modo l1ulla fraus interueniat,dummodà ta:nen
nihil interfic creditoris hypothecarij, [ed inter hxredes
tes agatur. Sed li fraudis donatio probata fit, cOlluellitur
donatio mandato donatoris poO: mortem infinllato, Vt in
oratione Demon. aduer[us Leocharem. Non dl: alia ratio
improbandx adoptionis, qua in defuntti familiam quis
adiungit-ur, quàm fi fraus argllatur, quanqllamadoptio_
nem iieri à vi uente, l10minatim legibus cauebatur. V t ergo in tellamentis, ita &amp; in donationibl1s leges [equamur
xegionum ,in quiblls fita [unt bOl.la. F. Fortius 1 C.
ilS

",

5

1

D E CI SJ 0 , LXI X.
Rez' "penditor nùm pro pretio potior6m habeat caufam
in. re ·l1endita ::.etiamalijs anterioribus cr.ed;toribuJ".
Syno.pûs LXI X. Deciû'onis,

FiJem d~ pre.ûo (iuiem h~-l 'Vel1-~'itori in !retift. ,
I)(t priutltgttJ11J'mter perJo",4 [s CUtUS pec/mla ru- tompAnales creditores.
\ rntll eft hnhet priuilegium.
2. . suhroglltum qunndo fopjt,
in re . cmp/-". fecunia .(ru".
natumm eius rd in. q.lll1m.j r. cre~tt(Jr qUJ, t~ rtfeE!~onem
. fNhroglltutn eft.
.
·Pmut~ . tl('Ji~tt .' potJO~ 11
l. Speei,,'!is hJP~fheçt1'rei v.tn~! em''l,tb: c:edttort~/I},. ettltm

'1

..

tliiu aif.lIQ&amp;.H11Ift'''/lfI1JI.OIIJ'

. IMtenon/;/IJ..

•

�F .. ANCISCI STEPHANI
Endldcrat quidam œdes ruas Sempronio
,
cel to pred~ , pro cuius Colutione fidem
ti~.~.I. emptoris habuerat, dato olnniuln bono...
'7 rum plgnore, &amp; pr?i~de tranflatu~ erat in e~pto...
""1f1A
renl traditione donl1nlum , I. v~ndlt~, In n. de rer.
lit
#i(~ diuiC AI~9uot poil: annos cœ~lt emptor b?~a dila ...
~ J {, pidare,ah]s (e nexu dare] tandemque bonaltlus cre...,.., i
~ "7 ditorum aduolatu excu!fa (unt , quorum ex numero
~;~
erantxdes illx ab eo enlptx, in quibus pûtiorem 10curn pro pretio habere venditor credehat. Contrà,
anteriores creditores vulgari nitebantur regula, potioreln telnpore ,potiorenl dre iure, l1ili pofl:erior
aliquo fultus effet priuiieglo, 1. 3. ff, quod cum eo
qui in aliena pot. At vendiroris nulla dl: pro pretio
priuilegiaria hypotheca fuper re vendita ', quia in
creditum abitl1m era~&amp; tranilatUnl era«k&gt;minium,
hoc di enim ire in creditltm ,1. procl1ratoris, §. planè) ff. de tribut. aét 1. C}uidan1 fundum, ft de in rem
l, vere Sanè priuilegium habet inter per[cnales crccli..
tores,l.li ventri)§.in bonis,vbi Ripa,ff. de priuil.cre ..
ditor. nec aliquid ei prodeife potdt rei vendita: exi[~
tenda abdicato {emel donlinio, cùm pretij (ubrogatio in rem venditam non nili in vniuer{alibus reccpta Gt, 1. ltnpcrator ,§. fin. de kgat. 2.. 1. Gcùm dotem ) §. fin. (olut. matrim. notatur in l. fi rem &amp;
pretium, if. de petit. h:rredir. Vnum efl: Diocletia..
n~ confiitutionis prxGdium) cuius beneh.cio ven~
3 ditor etlam anterioribus creditoribus prreferretur,
exemplo illius cuius pecunia pra;dium con1paratutn.
ell:,li [pecialiter ei pignori obli.gatur ) l.licèt ,Co qui'
potiores /1 nec generalem hypothecam eo ca{u fuffi-

r

cere -

•

DECISIONES .
4~)I
cere con11nunis nofirorun1 [chola diébt d 1 fi ..
Jotem,
§. fin. [olut. matrim • Ia[on
1'11 1 . : dl~uni.
f".
,
• cr e ltor
Il cere. petat. Bald. in 1. fin Cod comnlod D . '
, d 1 d' ..
'.
. eCllU
ln .. cre Hor ~ Rtp.ln 1. priuilegia nu
d
'
'
1
d'
'1
)
.
32.· e pntu ,ego cre tt. &amp; ln .li ventri §. in bonis nu"
'b '
)
) . co d.
1oa~n.es Fa er ln §i vcndit~) nu. 3. de rer. diui[ apud
I~flHllan .. qui faIs? allegat Specuiatoredl contl'arlUm
(entlenren1 ,ln §.
Î. l
' ante omnia ) de 0 bl'Igat. &amp;
10 ut: nU_4~. verf-quid fi vendidi? cùm tamen CO 111munI [ententi~ ,hxreat ,per
d 1~ Il'cet,C. q'
,
\.
UI pouores : . Alex~ü~. ln d.l. li cunl dotem, §. bn. num. 5.
folut.
nOUUIn dl: potentius efl(el'u
fi
. l' 111atnm.Nec
,
1
S peCl~ 1s quam gcneralis hypotheca:, 1. li creditor, §. fin.
1BJ.~t. ff. ~e difiraél:. pigno!". Immola" Aret. IaCon
111 .1.. li !ta qUIs~ ~. ea l~ge, de verb. obligat. 1. filiofan11has , §. fi V1r ln qumquenniuIU ) ft [olut. matrim.
Infiabat vendi~or, potiorem [uam caufam, nihilque
referre g~nerah~er an (pecialiter pro pretij Colutione
l'es v~~dlta opplgneraretur ) Vt in cauCa illiui qui ad
p rxd11 c~mparationeln pecunia!TI ernptori crediderat, ré(cnptum ell in 1. quanluis 3. C. de pignorib. 4Eadén1que rattone an:eriori fùltus-hypotheca fi{co
prxfertur, Gue generatis lit, Gue Cp~cialis, l. li ignol'ante, C. de renlia: pigno iunéla 1. li pignus l vbi
gloffa~ If. qui potior. in pign.l.li generaliter qui pot.
C. eth potior lit cauCa illius qui ad xdium aut nauis S
re.fettionem pecuniam credldit, quod caufan1 pi..
pIgno ris {aluam fecerit,l. interd. if. qui pot. 1. credit.
1. ff.li cert. pet. quinimo ffi"'.ior effe debet illius pr.rrogatiua qui re1iquis creditoribus pignus confiiruit,
redditque locupletiorem familiam, &amp; patrimonium
U.

;L

Eee

�4o~

FRANCI~~I. S~E:~~ NI

debitoris aeeeffione rel ved1t~:vldeturq, ln eanl relU
tex tus inl. ql10d quis) 1f. de priuileg. e~·ed.itot. n~c
deCunt huius Cententi~ auélores, Albenc.ln 1. ohhaatione O'enerali, nu. 4. ft de pignol'ib. Hubertum
b
b r '
..
Il
quendam huius lClltenUx ~nn~lpem a ~gans .
Baldus in 1. pro debito) in pnnelP: de b~~lS auctodt. Iudie. po!f. Franei[eus Curt. ln addItion .. ad
AlexJ.nd. d· §.l. fin. ft eU1U dotenl) [olut. Inatn111.
Cerpol. cautel. 1 ~4.11U. 2.. eonCulen.s poO: Alberic.
elfe tutius venditori tollenda: onlnlS controuerG;;e
cauCa do minium Gbi l'ei vendit~ retinere, donee pre.
tjum [olutunllit, 1. 1.1. cùm te, C. de paais inter
empt. &amp;vend. Non obfl:at d. 1. lieè.t: neque. e~itn
deftderat ad prccrogatiuam &amp;, prxlauonenl ahorum
çreditorum Cpecialeln mutuant~s hypot~leeam). Ce.d
creditorem in prœdio [ua peculua em~to ~ ~pec~~h..
ter oppignerato ius potentius .ccctens credl~onbus
habere confi:ituit : aliter CçripGifet, fi gener~h h~p~ ..
theea fibi cauitret J vt àcontrario (cnCu ducl rauocl:
natio non pollit, vctantc d.l. 9uamuis. ,. qucc Fere
in hanc l'cm O'cneralem &amp;, fpeclalem mlCcret &amp;, con. .
fundit hypothe~anl. Mi?ùs ob(l:ant diét,x 11. proc~­
ratoris, §. plane, Be 1. qUlfundunl, ff. de ln rem vere
in quib. llullum pignus nullaque ~yp~theca ,era.~
conf\:ituta, qua ius çonferuatur cfedlto~lS, ven.dlt oU
in rem venditatn, li adhuc fit in bonis em:ptons) an..
tel dlfi:raéta ad huius fruétus pro pretij [Qlutione :
pofrpoGtis edam anterioribus creditoribus , cùn~ ta...
lis pigno ris confiitutio non ad nouandam, v.t ln 1.
nouationç ~ t'f. de nouat. [ed ad augendam pnorem
obligationem ~ 1. ). 1. li priQr. ff. qui patiores. Ergo

'?

0 E C ~ S I. NES.
40 J
potloren1.. ~auCam vendit ons ln hac fpecie [enGt SenatuS vanJs SenatuCconCultis, Referente D. C. de
.

Simiane, anno 157 6 . &amp; Referente D. Suffredo, 15.
Decembris 15 84. Pra:Gde D. Au u!l:ino à Forefi::l
quibus cùm contuliifem ,.-placuit mihi in omnCln
modum :rquitas, qua: pro venditore facit, quam tln~en contu~b:lti~ ,debitoris t~cultatibus procedere
dlcere~1. AhoqUl a c~mmun~ no{horum (ententia.
non dl[cederel!!' EXClperem lemper mulieris dotalem hypothecam J §. hlS cori[equenter, de ~qualit.
dot. quidquid contrà C:rpol-a fuprad. cautela, nu.
2.. Videndus omninôCou.lib.l. variar. refol.cap. 7·

A

ADDITIO.

aA- ~1

.1,t.... .

f\.1.1Â'!
/ ~(; ~

r~~"J'~~
. ,~ )

/~l
•~
/l ~ :·~~I

1"1.."'--~~,.J ~

7;; '7. ,,, .. -

Bire ergo in credirum data /ide de pretio, eft noua
negotij l1atlua, vt quod ex empto debebatur, iure .( • ~4'.
crediti debeatur. Eft autem creditum quod alienam fidem ' "'1 N
(eeuti -inftituimus : hine cie. de reb.cre~. fi cert. pet.Porra ~. ~".
-_
in hae qua:frione, an prxferatur venditor czceris credico- 17./Ât
ribus pro pretio rei vendicx,hoc pro nonris apud nos praf"A/tv~
éHcatur, vt res empta voce przconia vendatur ,&amp; quod ex
~
pretio eft, primùm venditori, deinde quod refrat cz- ~ ~ ~ -...' -'v
ceris creditoribus detur, vt lit, vana generalis aut {pe- e. 4
cialis hypothecz traélatio.
F.FortillsIÇ.
(A0..1~

u-- (,

p.

DECISIO LXXe
fl~redis

grauati tranfaBio an fideicommijfario noceat~.
Synopfis

LXX. Deeifionis.

TrAnfol1io tjI genlls aliena-' 4 ;Alienat~ r~s ab ~lfrt~t
lionis.
quando vtndtcalllr Il ftdel~
2. Eo quo quis tranJigit) Aut
eommifforio.
..
compromitlit) dicitur l~fos. 5 Tutor prlflatus (} qUtlt6tt
J Hlfres grauatus Unetur dei adminijlrlltor /;onlf jide
IIItll ,ulp'" ftdei&amp;'Qmifforio. Irllnfigere POlejJ.
Eec J,
1

1

�FRANCISe!

STEPHANI

Vm mota effet lis &amp;. quereh ab vniuerG ..
tate de Ranlatuella in Prouinci~, circ a
p~[cua territorij curn hxrede grauato, lite
ea tran[aélione definita , vt hxres poffe[' ,. .J.; '..-. ."
lione (altuunl prxfratiô'l~e annux mercedisin lingu......".. 4/"
la pecori~ Cùnl fideicommHfo locus e{fet apehus,
~\.
fideicol11miŒ.·u ius ll:are tran[aéhoni nolebat ~ quaG
"I-....~
~2:&gt;" non licuerit hxredi tr~~lGg~~.e) exceptis his ,qu~ ü~
"\ '. Authent. fes qux) C. comIn. de legato rdhtutl0111
~-~'" :-. [ubieétum in necenl fideicomiriiIrirrj dill:rahcre, 1.
.....,.~... ,".~ -:, . hn. §.lin autem, vbi notant Doél:ores comtnuniter,
. l ~. «~ de fucceilionibus,l.Marcellus, §. Tes q ux, ff. ad Tre' . " \ ,~ • J~'. bellian. eO; eninl pen us q uoddam alienatioJ.&gt;lis tra,n. • , \ ... ~. \ :\ . . [aél:io, 1. non [olunl, Cod. de prxd. &amp;. al. reb. n11n .
• ' , ~ . » . ' ... :' maximè fi rei tran[aél:x acceptor donlinus &amp;, po{fe[".\'~ .;' _ '.' for fiat) vulg.l. (i pro fundo, C. de tran[aél:. &lt;tuàd ft
~" t\. ~....;, cOlnprOfl1iŒJnl faCtum ab emptore ob litem mo,
.,. . .• tanl, non nocentenditori , vt de euié1ione teneatur,
t .
• • J ~ ~. 1. fi di6tunl, §. fi compronli[ero ) ff. de rninoribus :
~ • • t .~.\ • ~ .~ . co enim ipfo quod quis conlpronli~tit aut tranGgit,
,
• . . ' .' dicitur lxdi, 1. li luinor 2. 5. annis, de nlinoribus,non
•
.!
~ ~
debethxredis grauati corn pro rniffu m aut tran[aCtio
fideicomnliffario nocere ) cui de bta culpa hreres te-3 netnr J 1. lllulier, §. [ed enim~ If, ad Trebetl. COlllpromittells latanl culpanl comnlittit, cùnl nuda
conlpr01uHli confeniu lxdatur )1. latx cul px, ff. de
verbar. Ggnificat. Bart. in 1.. CÙ1U hxreditas, ff. ad
Trehell. &amp; Gncceffitate co gente res prohibita aliellaridHl:rahitur ab h~rede grauato ) non prohibetur
,
4 fideicomlllHfarius poil mortelU hxtcdis à potfdfo ..
dbus vindicare,l. peto, §. pr~dlum) de legato %.. con--,
#

'- ' .

r .,\;:'.

ta

4.

,"

,

DE Cl SION ES.
.~
, l'y..
G'
4° 5
trclo , pahtuIllC ~ra~ 1gere, Cllm plc11lm non tantùnl
re~ll~n xrcdltanarum adminifl:rationcm, [ed &amp; do ..
lnln111n1 pendente conditione habeat vt &amp; tut
Prxlatus alijque admini[hatorcs tranG'o-ere poifu~;'
1. Prx[es,~. de tran[afuonib. 1. paétu~n CUnltbris: 5
C. de paéhs. Bald. in 1. 1. C. de bonis maternis
D D. in 1. nl111i, ff. de tr~ln[aél:ionib, quanta tnao-i~
.hxres? vt non ~bs re legamlls paéhlnl initum ab h~rede prodeffe hdeiconlmiffario, 1. fi poft, ff. de conf...
titut. pecun. 1. ft tibi) §. cÙln poifeifor, vbi notatur,
if. de paa. &amp; in 1. fi aétioncm, C. cod. 1. ex contractu, ff. de re iudicat. Si quod igitur damnum ex tran[aaione patiatur, xquo animo ferre debet) fi modo
non in~~d~os.è_ ~r~n[egeri.t hxres, 1. cùm hxreditas 1 . ....:..~:: \~~•
.vbi Bartql. .AkX;3J1d. Ia(on, Cafl:ren. Cuman. if. ad . "\ ~.~ ~ .~
~rebel1. Co. mpromi,(fum gener.aliteraccipiendo )Vt
"\; .
V•
,', \, - •
tam ad ar bItrUt11 quan'l ad ar bItratorem pertineat : "
~ ~ .;
quod proprit rranCaélio vocatur ) gloff. in §. 1. in ...~ \ .\ . . '
' .....
ver b. COl1Uentl11ll vt differ. Iudices, coll. 9. cuius 1'3- . ~. ' '''. ' ~
tione fideicommilfarius hçredi cauere debet pro cius -~ ' .• ",~ .
indemnitate, nc aÏiqllam proptcr rran['H:tionem aut
,
compromiUL11TI controuerGan1 patiatur, d. I. CÙ I1l t~.~: ~ •• )
hxreditas ~ in fin. Ql!ôd fi tra.n(aétio faéla à de büo- ".: .: '-: -.
re hxreditario cunl ha~reditatis venditore nocet 6.~
deicommi{['ulo,1. fin. qualn Bart. &amp;la[on ad rran- • ' , .••• '" ""
faétionem arûl nt , aliLldque in paél:o gratuito dfe ~~ .. ~ ' "
c~n[ent) tené?t~ue alie~ata per hxredenl propter '. l ' , \ ...: •• \ ~
elUS &amp; en11)tons 19norantlanl,l. hn. §. fin . ff. de leg. . . . t. . . ,.
.\•
#o.a ~
t. ftue ignorantia ex fafro tefiatoris, d. §. fin. Gue ex
~ .~I
qualibet alia caufà procedat, vt notat Alexander, ' ~~ ~ , .
alijqu~ conununiter, in §.res ~ux) 1..Marce!lv~, eur,~ ' ......
' h ... ,
.
"r"'.t r J
'-. ~.C' f ' ~!, .;. ( .\ \
,. ',. •
.'. , ... " .. : - .'. ....' • , ...: • , ... ....._.
.• ',.) ... .!"., 'a . 1
..

(

.

.,..

•

~

1

~

&amp;

. _~~

�FRA' N C 1 S CI STE P HAN 1
non (uiHnebitur tran[aétio ab hxrede faéla, vt à lite
diCcedat,dubium &amp;. incertum litis euentum euitans,
&amp; proinde iulla &amp;. legitio1J. .eO: tranCaéHonis ?~ca­
{io ,1. in [mnma,ff. de cond.lndeb. Culpandus 19ltur
cfi ma&lt;ris hxres qui litenl oblHnato animo perfequitur ,q~ànl qui arnica tran[aé\:ion~ [e lit~ exuit &amp;.excutit: &amp;. {i qua effet cuIpa, nonnlGleUls aut leulatmadfe poifet: excipio (en1per inGdias .hxredis aut'
fordes, propter ernentitam aut procul'atam lite m,
non latior aut proxima dolo dici poteil: : at de lata
tantùln culpa tenetur hxres fideiconl1niffario, 1. nlUlier, §. [ed enirn, ff. ad Trebell. Faciunt in arg. Il.
pupillus, ff. qUa! in fi'aud. credo &amp; 1. quoties, deacqu.
406

.

t:, "''''':;'' ~hxred. Optimoigitu~ iUl~~:r~bit. fidei~oI!.l\nHra­

rio tran(1.él:io h~redls etlam per 0cordran1 faéla :
nec verum dl quod dicebanlus compromittenten1
{~" -ft- qui tranf.igenti ~quiparatur , l~tiorem culram com-

. / 1'#..

U.

~

(l'vII- luittere: quinimo ne leuem qU1de~n, fi ve pro~oca-

• ,.IcA ?'" re pote{l , 1. 1. ff. arblt .. iunaa 1. ~.lno~ 1. 5· annl~, de

" ,.."" nlinorib. vel {i {ege altqua n1unlclpah compelh poC,fit. Angel. CaChen. in d .. !. cùnl hxre~itas. Non ob-

Y_
~. "(""fiat d.1. fi minou s· anms 34. If.-de ~mnor ..fingul~re

t.. .f1
~

#; ... H~ninl in nlinore , vt [010 co.mpromllfo lxdl &amp;.latlo ...

..,L&amp;J et~"'" r~m culpam committere dlcatur. I~nl~10Ia 1.n d. L

J

,...,

'1,.-

CUUl ha!reditas, quod de compromtCfo ln arbltruln,

_

1. tutor,ff. de iureiur.Bart.in d.l. h mmor, §. I.quod

Ill., ~. P.
{,.~. J-6...11-

/!. ~ .

~~~J

A.

pofrreulum genus compron1iffi pra! Ce fert fpecie~
trQn[aélionis. Ergo quiin arbitratorenl compromit..
tit aut tranGgit, "culpandus, non dt. Cafir~n( in d.
§.{i minor,culpand\lsveroeftemptor,qulnonlau..

"f~1 !~ ../,.~ !1J'~"""

.~ fi' ~~

t ......... 'i'

4-c.4..y,

~~-1

~ ... .M---#-t--""

DE CI S ION ES.
·
deEe11
C
d'lt aut compromittit nulla 4°7
daro ven dItore
nccdI1tate cogente,l. Gfundo, §. fin. ff. de cuiétion. 1.
emptor, c. eod. non nlÎrum fi {ibi, non venditori
l1~ce~t con1~~ol~i~um, d. §. li cornpromi[cro,
cutn III en~pt1lUdlC10 onlnÎs cul pa , in fideicolnmi[fo ea t~ntunl q ux rroxinla dolo dl:, confideretur, d.
1. ll1uher, §. [ed enlm~ ReuocJ,ntur vero alienataper
h~redenl, d. §. prXd1Ul11 , quod contra voluntateln
defunéh ob creditum hreredis bonafamilixnolnine
difl:raéta fu?t) adhibito tanlen temperamento cauf~ v~l~ntanx ~ neceifarix. At qui tran(jgit h\res,
fxpe lIte lnota ~n.ea condit~one non eil:) nec ~re
contraéto Ce eXlrnlt) [ed ll1alOrem effugÎC'ns iaélura~n p~'opter dubiunl !itis eUentU111. Ergo fideicOlnnl1ifanum .trànfaétioni (tare iuŒifet Senatus in prima Decuna, ReferenteD. Suffredo, die 5. Decelnb.
r 584. niG eum in poifdIlone [altuunl Gne vitio reperHfet, 1. fin C. fi ~~er vim vel alio modo, gloŒ. in
1. à Diuo Pio , §. li fuper rebus, vbi Bart. de re iudicata"Prçfuit D. Anton. de S. Marco.
,

ADDITIO .
,

TRanfaélio qU:E ab h~rcde grauato bona fide fana en,
&amp; q uam ipfe fideicommiltarius fecHfet, non poteil:
improbari ab co, nili anima1'itigij, vt plerumque Colent
homilles hlliufmedi, qui nihil niu quod ipfi agunt ,benè
aél:um plltant, 1. mllllicipali. Prouincix cogUl1tllr parentes litigahundi compromittere: quèd fi bona fide id actum cft, quid habet quod contradicat fideicommilfarius,
.. •........ : ~
cuïus res aéla eft? Adde quèd moribus Gallix potell ap- ~' .
.. .;
pcllari ) refragante quantumuis Concilij Carthaginellfis ' ~
cap. ~8. '" cap. 1 ~J. 1. 1. C. de arbicr. 1. non difringue--

r

�408

FRA N 15 C 1 STE P HAN 1

mus, §. &amp; idem ct1m à iudic. if. cod. &amp; h:rc eR: arbitrij
vera ratio, qua1u &amp; Grxcorum lex cc:&gt;mpro~at) apu~ De.
moithene11l contra Midiam 4 &amp; Luclanum 111 AbdlCato.
F. Forttus 1 C.

------...;...- ---.-----------..;.
'D E CI S 1 0

L X X I.

FideicJmmiJJi ce/po quando redemptitia putanda eft.
Synopfis L X X 1. Decifionis.

MyJtris legitima triens efl.' 4 Matris legitima onerilJUf
2, IlIris fideicommifsi emptiol
htireclitarijs fohiJfUf.
Rn fier; pofsit.
1r Ergolabi,aut /itium redcmp _
; Legis, per diuerfos, expli- torts, qudm p/anè odioji. In
catio , c. mandat.
Additione.
1

•

Xor qu&lt;tdanl maritull1 h&lt;tredem inll:ituerat : erat autenl h~reditas quafi ~lafl
~;~.,.. onufta &amp; obnoxia 6deicommilfo. l'ell:a..
tricis mater [uperll:es in genenun offen[a inaitutionem illamp~r vim Be inlpreffionenl f~laam arguebat. Fit decretul11 inh.cialiscauf&lt;t: interim ll1ater dotis Iucrfque nuptialis petit reftitutionen1, necnon Be
1 tertiam bonorum partem pro legitima debitam : addieitur ei tenia pars hxreditatis Senatu[confulto,
14. Iunij 15'60. Mittitur in po{[efftonem bonorum
anno 1 56 l.ea tamen lcge vt on cribus h~reditarijs Gt
obnoxia: [ed &amp; ei iu{[us eft h~res dotell1 lucrumque
nuptiale rdHtuere, qui vt[ocrum eluderet J cli~e.rat
/t~ iUa h&lt;treditas obnoxia iure fideicon1miffi, à fidei(t.t'./'If~' c0111mi{[arijs ius illud conlparauit, ex ql!orum perV
[ona hona libi rdhtui petit. Et non elfe prohibitam

,(

fideicommHIi

.
. D E ~ 1SION E S.
40?
fidelcommlffi empuonem, Gpro nomine ~ tuitione hçrcditatis fiat, 1. per diuer[as, ibi, vel is qui res
alienas poffidet, C. mandat. vbi Barto1. &amp; Cail:renf.
Ideoque in 1. I.C.de paétfideieomn1iffiremiffio [u[tinetul',nec difiinguitur,an gratuita G~,néene :lieétque de fideieomnliffo, euius dies nondum ceLfcrat,
Ioquatur, exploratum tamen eil: etiam prç[ens fidei...
comnlHfu111 rcmitti po{fe , l. qui Romç , §. duo
fianes, ff. de vcrbor. obligat. 1. qui eum tutoribus,
C. de tranfaét. &amp; Geut h&lt;trcs qui vendidit hçreditatem ,:non foluendo aut decidit eum erediroribus, Gbi pretil1l11 hçreditatis aduer[us legatarios referuat,
quia eanl pecuniam ex ll:ultitia em ptoris , aut ex decilione habet, ita integrè h.duciariam h&lt;treditatem
fibi confirmauit hçres noll:er, quaG ex diligentia &amp;
deciGonc potius quàm ex fideicommi{fo ,l. 3. ft: ad
leg. Falcid.Sed &amp; excipitur in d.l. pel' diuer[as, ceffio
qU&lt;t àlegatarijs fit, vel fidcicon1mHfarijs, verf. [cd
non is, &amp;c. Contrà focrus, ceffionem nullam, vtlitis
redemptitiam, dicebat, fiue cedente1n filUe ce nilOnarium intueamur: neque enÎln hçreditateln poŒdebat) qui ius fideicommiffi edlit. QEo cafu vendiror
h~reditatis, ea 1. pel' diuerC1.s, C. n:andat. fi Bart. cre•damus, tenetur, nu. 1. 3. Et fi een.lOnarium re[pician1US, non a.d tutebm &amp; confirmationcm terti&lt;t partis bonorltTn'.per [oerUtn po{[e{[x, {ed ad eam auocandam ceffionem affettauit, vt verè litis redemptor
&amp; concinnatol' diccndus {j~, proinde coërcendus,
non remuneradus,l.nec quidquanl,§. vbi deeretum"
ff. de oHlc. Proconf. Sanè pro ea parte quam poiIidet hl"'res ÜteITl redemilfe dici non potdt: nec
"

,

F ff

z.

"

'. ~,:.
... "

~ ... ' "
" ;l

.:

······ ~,.r,
' ,
' 1-".J
.: t~ ~,~ ..
•
, _!; .. .~
3

�408

FRA N 15 C 1 STE P HAN 1

mus, §. &amp; idem ct1m à iudic. if. cod. &amp; h:rc eR: arbitrij
vera ratio, qua1u &amp; Grxcorum lex cc:&gt;mpro~at) apu~ De.
moithene11l contra Midiam 4 &amp; Luclanum 111 AbdlCato.
F. Forttus 1 C.

------...;...- ---.-----------..;.
'D E CI S 1 0

L X X I.

FideicJmmiJJi ce/po quando redemptitia putanda eft.
Synopfis L X X 1. Decifionis.

MyJtris legitima triens efl.' 4 Matris legitima onerilJUf
2, IlIris fideicommifsi emptiol
htireclitarijs fohiJfUf.
Rn fier; pofsit.
1r Ergolabi,aut /itium redcmp _
; Legis, per diuerfos, expli- torts, qudm p/anè odioji. In
catio , c. mandat.
Additione.
1

•

Xor qu&lt;tdanl maritull1 h&lt;tredem inll:ituerat : erat autenl h~reditas quafi ~lafl
~;~.,.. onufta &amp; obnoxia 6deicommilfo. l'ell:a..
tricis mater [uperll:es in genenun offen[a inaitutionem illamp~r vim Be inlpreffionenl f~laam arguebat. Fit decretul11 inh.cialiscauf&lt;t: interim ll1ater dotis Iucrfque nuptialis petit reftitutionen1, necnon Be
1 tertiam bonorum partem pro legitima debitam : addieitur ei tenia pars hxreditatis Senatu[confulto,
14. Iunij 15'60. Mittitur in po{[efftonem bonorum
anno 1 56 l.ea tamen lcge vt on cribus h~reditarijs Gt
obnoxia: [ed &amp; ei iu{[us eft h~res dotell1 lucrumque
nuptiale rdHtuere, qui vt[ocrum eluderet J cli~e.rat
/t~ iUa h&lt;treditas obnoxia iure fideicon1miffi, à fidei(t.t'./'If~' c0111mi{[arijs ius illud conlparauit, ex ql!orum perV
[ona hona libi rdhtui petit. Et non elfe prohibitam

,(

fideicommHIi

.
. D E ~ 1SION E S.
40?
fidelcommlffi empuonem, Gpro nomine ~ tuitione hçrcditatis fiat, 1. per diuer[as, ibi, vel is qui res
alienas poffidet, C. mandat. vbi Barto1. &amp; Cail:renf.
Ideoque in 1. I.C.de paétfideieomn1iffiremiffio [u[tinetul',nec difiinguitur,an gratuita G~,néene :lieétque de fideieomnliffo, euius dies nondum ceLfcrat,
Ioquatur, exploratum tamen eil: etiam prç[ens fidei...
comnlHfu111 rcmitti po{fe , l. qui Romç , §. duo
fianes, ff. de vcrbor. obligat. 1. qui eum tutoribus,
C. de tranfaét. &amp; Geut h&lt;trcs qui vendidit hçreditatem ,:non foluendo aut decidit eum erediroribus, Gbi pretil1l11 hçreditatis aduer[us legatarios referuat,
quia eanl pecuniam ex ll:ultitia em ptoris , aut ex decilione habet, ita integrè h.duciariam h&lt;treditatem
fibi confirmauit hçres noll:er, quaG ex diligentia &amp;
deciGonc potius quàm ex fideicommi{fo ,l. 3. ft: ad
leg. Falcid.Sed &amp; excipitur in d.l. pel' diuer[as, ceffio
qU&lt;t àlegatarijs fit, vel fidcicon1mHfarijs, verf. [cd
non is, &amp;c. Contrà focrus, ceffionem nullam, vtlitis
redemptitiam, dicebat, fiue cedente1n filUe ce nilOnarium intueamur: neque enÎln hçreditateln poŒdebat) qui ius fideicommiffi edlit. QEo cafu vendiror
h~reditatis, ea 1. pel' diuerC1.s, C. n:andat. fi Bart. cre•damus, tenetur, nu. 1. 3. Et fi een.lOnarium re[pician1US, non a.d tutebm &amp; confirmationcm terti&lt;t partis bonorltTn'.per [oerUtn po{[e{[x, {ed ad eam auocandam ceffionem affettauit, vt verè litis redemptor
&amp; concinnatol' diccndus {j~, proinde coërcendus,
non remuneradus,l.nec quidquanl,§. vbi deeretum"
ff. de oHlc. Proconf. Sanè pro ea parte quam poiIidet hl"'res ÜteITl redemilfe dici non potdt: nec
"

,

F ff

z.

"

'. ~,:.
... "

~ ... ' "
" ;l

.:

······ ~,.r,
' ,
' 1-".J
.: t~ ~,~ ..
•
, _!; .. .~
3

�FRANCIseI STEPHANI
enitn vt agat, [ed vt èxcipiat exelltiatque h~redita_
telU . fideieonlmiŒ onere ,eeŒonem aeeeptauit.
Bart. in d.!. per diuer(as~ nu. 19. in fin. C.nland. Addebat [oerus Cc vice h"redis effe,cùm Senatus auél:o_
ritate in polfeŒonenl bonorum terti~ partis millà
-+ fuerir, ea lege vt oneribus h~reditarijs obnoxia Gt,
arg. 1. ~ris alieni , C. de donationibus. At fi Vl1US ex
hçredibus fundum [ubieétunl rellitutioni à creditore hçredltario eOll1parauerit , non minùs fideiconl1ni{[unl manet: debet tamen coh~res idénlque
6deicommHf.lrius, pretium pro {ua parte emptori
per(oluere, l. fin. §. quatuor, de legato 2.. Ergo fibi
.conhnnare debet no!l:ra (OCL'US dominium &amp; poIret:.
lionem tertiç partis bonorunl filiç, nU111eratione
; : ?f1v1/
ter~ parti~ pretij, ,quod offereb~t per hXl~edeln {;_~ 1~tt"" lutl ad fidcleomnllfIi comparauonenl, èum &amp; ira
tt. !~ ~
SenatllS een[uerit in cauel Domini du Caftelet, Re~ (4 é~""
ferente D. G. Aymaro ) in prima Decuria" PrxGde
'yt ",.~ D. Augu!l:ino de Forefi:a Proto-Prx{lde , 1.2.. De( et (\ ·},&amp;.rYcembris 1 5S4,Non ob!l:ant qux pro ceffionario adJ-;(~.
duximus = nec enim ad defen(anl [ed al offcnfàm,
L1Item tertix partis intuitu pel' [ocrun1 po(fdEc) affeaata erat ceffio&gt; de qua agimus: lt in 1. I. Cod. de
paétis, (u!l:inetur ceffio &amp; remi[fio fideicommHIl inter coha:redes,vt &amp; in ~. part.d.l.per diUl!~ cù m ad
confirmationeln pofIdfx hxreditatis,"
d offenfam fiat. In d. vero 1. ft: ad F~lcidiam&gt; venditor hxreditatern poffidebat, proindéque illius enlptor litls
redempt?r dicinon POteil:, qui id agit principaliter
Vt ha:re~l~atem non controuer[am fibi quxrat, licèt
~x nomlulbus contl:cr) qux fine lite &amp; cqntrouerfia

o E CI S ION E S

.lpO

1

'J''''''

'-.

41 1.

exigi ab emptore nequeant. Bart. in d. 1. pel' diuer[as, nu. 2. 3· Id enim attendimus quod principaliter,
non qu.od acee{[orie aut in con[equentiam fit, vulgo

1. quccdam) de aequo l'er. dom.

o

A DD ITIO.

Diofum genus hoc homil1um, frequentiffimum tamen in foro, tanquam harpyarum alienas dapes:miferè depafccmium, &amp; alienas attioncs fufcipientium: hi
enim dùm alien3 s lites redimunc , miferos litigatores vexant, -cuius rei punitio peninet ad Prxfides prouinciarum, etiat'h Senarores ) 1. I. C. ne liceat potent. mercede
vel accepta, vcl data mercede,vt fi quis atlionem alienam
redimat pecunia, quod eft odio[um &amp; inuidio(um. Eft
enirn plerurnque calumnix &amp; vexationis emptio mercede
accepta, vt ft quis alienam litcm agendam (ufcipiat, fuh
aliqua alicuius partis paélione: quod leges vetant) 1. 2.0.
C. mandat, Ap.p ellantur Ergolabi) Zonaras Chalcedon.
Synode cap, 2..
F. Fortius 1 C.

-------------,----"--.._-----D E C 1 SI 0

L X XII./':'
,--

De feruitutum prtefcriptione ) (7 flatuto Prouinci,e
clajtrandi feneftram ne in alienam
aream profpiciatur.
Synopfis L X X II. DecHionis.
StAtutllm Proll;nci~ Je m~Jo : rAIe tj!.
'
.foneflrArum in vicirJÏ Arel.11I. ·4 ?r~flriptio [trlli/ulis tDnti.
2. SeruÏfNUs om1!t'S htehtt CAM-l 1111,( QU4 Jit.
[Am crmtinllAm,iJ 11,nAIII-1f PAtifnti/l in ;lIri/;lIJ. loto pofr/llem &amp; perpetllilm.
1 flfiioni! 11·
3 PerletHlim e.ft qlloa HAIN-- 6 IgnorÏls non p"titll1',ergfJ vix
Fff li
1

••

•

�~12.
FRANCISCr STEPHANI
nduerfos (um pr,e[cribitur: fI 0 An prliftr;bi poJfunt (IJ qI/of
7 Prtt/criet;o feruitutis qllndo font facllitalis.
inchoëtttr.
. \ . III Seru!t~s,profpeall-S) &amp; ne
1 Pr~fcriptio incipIt Il- ~t.e J pr0!p'tctatur ,fr/Mratte fimt
prohibitionis in negatlilts feruttutes. . .
[eruùutibus.
1 l. 0J.1odtts tediftclorum antÎ9 Prte[cribitur res alienari qi.'orum 6- forma apud Roprahibita tango lemport .
manos,&amp; Ifltitudo. In Add.

Iget in h.1c. prouincia Statutum;,vel potiùS'
~
con[uetudo, qua quis non poteil: in [uo
I. ...J~#V/'M
" "cœcoq;panete
"
C
11
1;l.;*~trM-tpJl v
'
.
ve 1comunl
reneu:ram
poen;:::'fÛ';;~~ nere, gratiâ profpiciendi in vieini area~ fendl:ras
~N~j'·tK•.?::::;'rquidcln :l.IJerire certis cancellis &amp; clathris circum ...
( f rr ~
M.
I'
,)",,,Hltf ~~!v
fcnptas , Ct modo, ad 10. pedes a\ r
10 0 &amp; paulmento
~,t(,~$~af6~luminis
: ergo eodeln ftatuto cuilibet pennittitur.
~
~
C
e4;;,7';. ..1 CtCùm igitur çdium quidam don1inus reneftras Don
~'C,f::,t:::;;Y::I:J;If'~X for~na fl:atuti) [ed profpiciendi gratiâin areanl
t:r~LI':u~:'1)77 vicini haberet) intel'pellatus eil: vt fendl:ras ad antiN
fI~'" 7,,'{·/I1 ;~
•
d
d
.,
fT".
~,c'~(; (J.';fWJ(o""~ ,!uun1 fratuti mo um re uceret, nec luuan pane
tf."CIf
J.,vlit. fo tif' Il
r
'
l
/ANf :J'w, ~~ prelcriptione a{ferebat aélor , CU1l1 ta e fiatutUlu
vY

-;

r;;:'tlr

, • .,."".

l

1

;t;;:1JA' . ,~~v[ucap. Igitur ftandum eft 1. de quibus , if. de leg. 1.
,

. . pt,.,.,.,.--

~~~J'r'- A.....

~'lJ;/:J,..J,--

2.

venditof,ff. comm. prçd. fed nec vCttatusmodus excedendus dl: in xdificijs) 1. 1. C. de çdific. prillat.
1. prçtereà, C. de reruit. &amp; aqua: &amp; prçtereà muira
requiruntur ad [eruitutum prç[criptionem,Ct di[continnlm habeant po{fe1!ionem, tempus [cilicèt Îll1memoriaIe, antiquitas ) 1. hoc iure ) ~. dué1:us aquç,
if. de aqua quotidiana &amp; çfr.l. [eruitutes 14. de feruitut. Poffeffionem dixi, non caufam, poft Iuri[c.
in d.l. fcruitutes ) c!lm fcruitut~s omnes caufatrt ha-

beallt çontinuam ~ 1. for~men,) if. de f~ruitut. id dt..

•

. D E·C 1 SION E S.
41 3
n3.turaleln &amp; perpetuam : quod enim .naturaliter fit ."
videtur e{fe perpetuum , tametG non fiat affidl1è.
Ariilo~t. lib. 1. de demoni1r. cap. 7. cùm naturç cauCa
certa lIt &amp; perpetua. ~t poffeilioimrnemol'ialis ma~ore~l ~labet control1erGam. Cardin. in cap. li diligenn,111 fin. de prçfcript. quem ibi Ceqmtur Fetin.
N ullu'i verà tefiis erat qui de poffefIione centenaria
t~!l:ificaretur: no[traautem [eruitus profpeé1:us contlnUan1 po{fefIlonem non habet: neque enim tàm
perpetuô) tàm continuo qui~ profpiccre poteft, vt
nulIo 1110mento poffit poffefhone interturbari, d.l.
feruit.utes . Qgàd Ct continua Gt [eruitus, poffeŒo 4
decennio vel vicellnio prç[cribitur, lnodà adGt tÏtulus, id e!1:, cauCa po!Teffionis ,.1. diutina, Cod. de
prx[cript.long. tempo 1. oulIus, ff de rci vindicat.
Bona fides, 1. qui fundu111 ) §. qui bon a fide, ft: pro
elnpt.l.fed &amp; fi lege,§. de eo,ff. de petit. ha:red. Vfus
iure [eruitutis, 1. fin. ft: quemadln. [eruit. amitt.1. I.
hoc interdiéto , vbi Banol.l. fin. if. de ltin. aéhlque
priuat. Scientia &amp; patientia aduer{arij) 1. quoties 2...
if. de {eruir.l. Ct à te, if. G{eruie. vindic. 1. 2... C. de {eruitut. &amp; aqua. Cù!n enim prxCcriptio:line poŒelIione non currat,patienti3. in iuribus IOèo poffdf en.! d. 5
1. quoties;in 6n.&amp; l.quoties 1. de [eruir.At fciês propriè patitur,ignorans non patitur.13ald. in 1. 2... nu .. 1... ,
deferuit. &amp; aq. Nec obfl:at 1. (i partem, §. ft perfun ...·
dunl) ff. quemadmod. [erl1Ît. amitt. loquitur enim
in prx[criptione hbertatis aducr{us Ceruitutem , qua:
faciliùs procedit quàm v[ucapio Ceruitutis) qUa! Gne
faélo hominis' non currit : illa ex Cola negligentia:
8011 vtentis CUle faélo hQnlinis procedit : Iex veto
Fff ;
•

•

�1

4 14
FRAN CIseI STEPHANI
fin. in 6n. C. de prx{eript.. long. tClnp .. ad res corpo_
raIes ex conlmuni (ententla D D. pertlnet, quarunl
v{ucapio ex vera poifelIione procedit.) n.on quaG veluti in iurîbus /in quibus cùm p9{fe~o l~d~eatur ex
patientia aduer[arij ,ign?rans .au non ~ICltur , 1. ~
Aticilinus .) if. de (eruitutt . ru{heor'~,t hIc nullus tltulus) llullum ius poffdIioois, nuUa ~6na fides, quce
non pr~{umitur l1ili probetur, gloŒ. ln, d~ 1. r. C. ~e
reruir. &amp; age vbi Ioann. Fa~. n~. 5. ~lnu~ v[us ~nl­
mo quxrendi {er~i,tuteln~ eum 1tl.du~10 q~l~que .lUre
familiaritatis pottus quanl [erultut1s vtt le ahena
acq. po{[ Accen[eatur, 1. qui iure fatniliaritatis, de
l '
cedatfenefham in meunl commu~elnque ~anetel~
inltnittere aut prohiberc, ne ibi ftat;,m erx facultatts
eife cùm àlibera nofl:ra voluntate pendeat, 1. G con ..
fral~te, §. fi tnaritus, ff. rolut. matrinl. Ergo talis facuItas aut prohibitio faciendi fendham contra
quemquam aut in n~s prx(Gribi non poteO: , v~lgat.
1. vialn publicam, vb! Accur( &amp; Bart~l. ~. devla publica. Bald. de prx(cript. in 4. p~rt. p~-~n.C1p. 9ux fl:. 1.
Innocent. Cyn. Gemin. Caldenc. ahoIque Innurne~
l'OS huius (eotentix allegans. Hxc attor. Contra
reus, murum &amp; parieten1 ~roEfiu!;e{fe di~ebat : &amp;
proinde feneftram in eUOl ünmitt~re po~utfre, l. I~­
peratores ~ de [eruit. vrban. pra:dl0r. euanl pro[~l­
ciendi gratiâ io alienanl are~m) 1. altius, ~. ~e [erutt.
&amp; aq. potell: eoim qui[que ln [uo p~o arbltno agere,
etiamG vieioo noceat, vulg.l. fluffilnum,§. hn. ff. de
damn. inf. Cxpola in traétat. de [eruitut. vrb. pr~d.
cap. 62.. Et licèt comnlunis effet l'es, tamen à Fxcu~o
&amp; inlmenloriali tempore potuiffet fencO:ras Immlt-

..

? ~ C l ~ ION E S.

'
4T5
tere 1nUIto [oel0 ln panetem cOlillnlunem ,1. eos, ff.
de [eruit. vrban. pr:rd. &amp; ibi poiÎtas altiùs tollere, aut
d~thljS cu'cum[cribere cogendum non e{fe, cùm iure [eruitutis fene!l:ranl in alieno pariete facere pro[pea~s ergô .c~ilibet lic.:at, 1. altiùs, in 2. part. dudo
arg.a c~ntrano [en{u}C. de [eruit.&amp; aq.vhiBaldJuis
temponbus hoc genus (eruitutis in v[u fuiife teaatur. At nulla dl: [erl1itus qu~ eol-elnpklre, cuius 111Cmo:iam ~xcedit) n
u~ratur, d. §. duétus aqux.
I1no tale, 111teruallun1 son itutiJoco habetur , cap.
fuper qUlbu[dam ,extr. de verbor. lignifie. proinde
in 1. 1. §. denique, ff. de aqua pluu. arc. li lex agri,
ait Vlpianus, non inueniatur , vetu!l:atem elfe loco
legis ,id dl: , vicem paébonis &amp; conftitutionis tenere, n1inueodarun1 [cilicet litiuo1 cauCa, 1. te eod. Nec
diftinguitur inter conrinuam aut difcontinuan1 [erUitutelu, CÙ1TI talneo illa omnium con[enCu diuturno telnpore prx[cribatur, d. L 2.. C. de [eruitut. &amp;
aq. L {i quis diuturno}ff {i [eruitus vindicetur. Huius
aUtelTI co?dirionis eiTe vid~.:ur l1&lt;?frra (er~~~~s profpeé1:us, CU ;11 per cau{am fendhœ poŒdeam continuo proCpiciendi co[î(~etudinem, 1. [eruirùtes qu~
in fuperficie ) ft: de [eruitut. vrban. Q!!o duaus
refpon[o Corra[ vrbanas omnes [el~uitutcs conti·
nuas elfe cen(et)n d. L [eruitutes 14. n. 5. Cuius refponG pofrrenla verba, idenl &amp; in [eruitutibus vrbanis, &amp;c. ~d prxcipuam 1. decili00em, (eruitutuln videlicet v[ucapionem , non dHl:inél:ionelu continuz
aut di[continux [eruitutis refert. Rei can(anl Îuuabatpolita [ylua in aream vicini,proieél:um clathrum
feneJlrx
affixum, fiillicidium in arealn caffita'ns~
ex
.
.

r

�FRANCISCI STE.P~ANI .
quibus confiitutio &amp; acquiGtio [enlltutJS ) &amp; ex Immemoriali padentia &amp;. po~ell!0ne .argueb~tur: Inchoari autenldicitur pr't[cnpt.l~ hl11l1s f~rUl~Ut1s. ~h

4 1 6'

7 co teulPQre, quà quis vti cœp~t lUre [cru.lt~t~S,!Cl~l;­
te aducrfario, 1. 2... C\ de [erult. &amp;. a.q. hcet l~ f~(u~g tutibus negatiuis altius non toUendl, nonnlli a dIe
prohibitionis incipiat v[uclplo. C.yn. in 1. 1: c. de .
[eruit. &amp;aq.l .. quihon1inibus,vl·&gt;1g1offa,~. de fer.
uitutibus vrba.n. 'Prxd. guod loannes Faber ln ~.l. .1 ~
de {eruit~ &amp; aq. ad (crtiitutes vrbanas arétat, cun11n
rufiicfs indifiinétèà pofl"cŒboe metienda Gt prx{criptio ,1. 2... §. 1. fE de aqua pluu .. arc. Addebat l'eus
{tatuti (eruitutenl aduer{us pubhcan1 &amp; comnlUnem libertatem dfe, qua ,uique lieet in [uo.~cne(­
tram ponere proCpiciendi in alic llU 111 , d.l. alt1us ) li
modo ad çnlulationen1 id non fiat. Cephal.con. 1 3~·
At multo faciliùs prCî(cribitur libertas adueruls (el'Ultutem,quàm ipfa [eruitus,&lt;ju~ fi di(con~inua Gt, n~n
niG eo emptore, cuius origo 11lenlona.n1 excedlt,
prç(cribitur:iIla ver6 pe~ fiatut1101 tenlpUS 1 O. au~ 2.0:
annorunl, li modo (jt bona fides &amp; faétum {ermtut!
contrariun1,1. li quis etiam, §. fin. quemadmodum
Ceruitutes atnittantur : nec ex gratia, aut ex fanliliaritate , Ced iure libertatis, 1. qui iure, ff. de acquir.
oCsefs:Cdenria &amp; patienria !ldue.rCa~ij inren~enianr,
. &amp; li fortè , §. 1. fi Ceruitus vlndlcetur. Bonam
fidem exigilnus in przc(criptione libertatis adller[~s
feruitutem vrbanam : pra:(criptio enÎln libertaus
.. aduerCu~ feruituten1 ruO:icam aut per(onalcm v(us
vel v(usfruttlls, bonam fidem non deliderat, cùm
nullUln faétunl pr~[cribentis int~rcedat, (cd Col.a

f

negligentla

D E C l S 1 0 1'~ E S.

"
neg11gentla
non vtentis 1oUCTo telnpore 1. [equ't4 t 7
î..'
b"
ff
,b
, 1 ur,
§. li Viam, v 1 Bart. . de v{ucap. AccurL in 1. fin. ff.
quema~. [eruitut. alnittant. 1. Gcut, C. de [eruit. &amp;
aqu. Ahud in vrbanis ,1. ha!c autem iura) de [eruit.
vrban. pr~d. nec, obfi:at d.l. vfllcapionen1, ff. de v{ucap. ~oqultur enun de reh. [acris &amp; alijs qu~ in conl ..
~erclo n?n [unt, in quibus recepta non dl: v[ucaPlO,!. vbllex , ff. de vfucapion. At nofira con uetudo ~cr~am formam fenefiris pr~fcribens {cruitutis
prx[cnpuonem aut libercatis contra {eruitutem non
}.,
.
pro h'b
1 et: .1Cetque lUS commune hac in patda fadat
~on tame~ prohibetu: pr~fcriptio longHIimi au~
lmmemonahs tenlpons contra eurn qui ius commune habet , cap. 1 . de pr~{cript. lib. 6. notatur in
cap. li di~igenti, ext. de przefeript. Nec infidari pof..
fun1us dlétam con[uetlldinenl vtilitatem &amp; cornmodi,tatem donlini area! rcfpicere, pofséque huic re...
~untlare , J. penult. c. de paa. 1. li Iudex, de minonbus, con{entiendo cuicumque immHIionifenefi:l'a:
profpeaus gratiâ : poterie igitur pra:{cribi hoc genus
f~ne!l:r~ &amp; profpeé1:us. Cerpo!. d. c. 62. nu. 5. argum.
el us quod notant Interpretes poft Barcol. in 1. 6liusfamilias, §. Diui, lf. de le~t. J. relU alienari prohibitam longo tempare rrç~cribi, 1. qui hxc,§.li pars, if. .'
de cond. &amp; delnonft. curn [ub certa farnla de con[eofu fideicomilfarij- dHhahi poffit,l. cùm pater, § .li•
bertis){f. de·!eg. 1..1. nihil, §. J. de legato 1. ex his quç
notantur à Cyn. Bart. &amp; alij's, in 1. fin. C. in quibus ...
caue reHie. in integrum non. ell: necet[ Alexande-r
con .. S'. nu. ,.lib. 3. &amp; in d.). Diui:. nu. 2.8. FerdilWldus Loafes.,ibidem" n\l. [,2 t. ~od ver6 de titulo
Ggg
•

•

�4 1g
FRANCIseI STEPHANI
&amp; bon a fide dixÏlnUS)ld v{ucapionenl &amp; longi ~em­

(Ji'

ta

poris pr~[criptionem pel:tinct) non ad longifsimam
&amp; inlmetnorialem, quç tlrulum pr~ Ce fen, d.Il. 1. &amp;
2.. ff de aqul plnu. arce~d cap. 1. de prx[cript.lib~
6. bonamque fidem rrçlun~~ fadt 1. 3- §. Gfer~lus; ~.
de acquir. po{fdf. Innocent .. n cap. 1.. ,de rdhtut.1i1
integrum) l. fin. vbi Bart. C. vnde VI. Alexand. d.
con. 59. nu. 8. [ed nec dcerat in hac fpecie bona fides proprer polTdl1onenl antecefIoris . Cyn. &amp;. ibi
Ioann. Fabcr d 1. 1. nu. 5. vins autelTI ture [elUlcutis ex frequenti pro~ncéhl inducebatur. Inn~cent.
in cap. bona: , de poitülat. prxlar. 1. .1: § hoc 11, terdiéto, vbi Banal. pofl: gtofTaln, de tttnere. aéhl~iue
priuato. Acced.lt iu{1a ratio credcndiGbl [cfmtHteol compet:re) proprer inueterata:n,po{fe11ion~m,
1. J. §. [ed &amp; !t iurc, ff. de aquJ quOt1dla~l &amp; ~fhu~.
Conilabat autem d~ Cdentia &amp; p~tient1a aduer{an],
con!tab:lt &amp; de ilnn1emoriali poffdf.one, in cuius
interpretatione &amp; deCcriptione licè~ no{lri di(sé.tia:lt
in d. cap. li diligenti) q110S conger~t COUlr~'llUlas ln
%.. part. reledionuOl , §. 3. nu. 6. eo tanlen !tunl dl:,
vt talis po(fefsio t'lnc probata cen{catur, c m teLtes
Ce femper rem vt dl: in eldeli1 forn'J. vi~i{fe depo,nant, glo([ in d. §. dué1:us ~qll~ '. ,&amp; in d. Cl!). 1 ..Îl~
verb~ memoria, C0111mUnem tdtatur C ouarrumlS
fuprad. loco, nu. 7. At oo{ai te{tes fexagenarij &amp;,
penè oétogenarij erant , c,-,ins xtaris hoo1ines, aut
f.1ltem, quinql1agillta quatuor annorutl1 de0derant,
Lapl1s, Geminianus, Lanfi'ancus, in d. cap. i. de
Urx(cript.lib. 6. &amp; à ql1adr'\~intl alulis fendhas in
fT- .
co !l:atu in quo fUnt,vidlife dicebant. Crauet. de an-

rr-4

~ iU-v('t-

)V/{17 (\ "
~ . 4- ,,'-

{

l

-;
r('
y./p...

~~---

(i5(~ f~t{-It.·;, rlU~ha-?­

DE'CISIONElS
" .
• .
4 19
tlqUlr. tClllpor· '4. p~rt. cap. ab{olmis, ntl. ,. Vt hine
appar~at qualn fa.Iso Curt. iun. con. 90. colum. fin.
~ ~L1~d. Pap. de~10 573. ad probationelTI prxfcripnonls Immemonahs
centenaI'I'am pr 0 b'
'
auoneln d ~Gd
1 erant, cum hœc illa Gr lnaiol' AlI .
d con. 2. 0 8
b
' exan.
li .~. Crau~ta fuprad.loco, l'lu. 4. Refl:abat aliud'
dublunl, llUln ea qu~ [unt Etcultatis prx[cribi pof- 10
fi~lt., Ba~dus i~ter facultat~m publicaln &amp; priuatam
dl~~~gult, vt l,lIa. tninimè , h~c prxCcrib=ttur: quaG
veto lU~ lue~dl p1gnus debitori cOlupetens non Ge
fa~ultat~s pnu~tx, ~ux nunquan1 tamen pr~[cribi­
t~r , 1. cunll1otlffiml, §. eod. iur. vbi nofrri comlUUnUer , &amp; b0-1 ou.
rr add'"
. verbo oportere
lUtta, 111
cona~ur gloŒ in §. [ed cùnl illud, in ve'l~b. con{htu~
ta, vere ne~ obHat d: 1. cùm notiflimi. Ergo qux
[unt fclcultatlS &amp; ad faélmn pertinent, non ad iusJ
llullo .tem pore prx[cribuntur , vt ire perviam publi~
C~I~1) ln o101endino .molere,aut furno coquere, hoC- 1
plliO aut conuiuio excipere,ex mera voluntate &amp; fa~o p~ndent, ~~n ex aliguo iure , ideoque prxfcrib~re aut pr~-e(cnbl adu~r{u.s non po~dt.Bald. de prxfcnpt. 1.part..3, part. pnncIp. quo 10. Ril" in cap. cùm
Eccle~a Sutnll~) n,u. 4. de cauC propriet. aut po([e!f.
;propnet. qux ver~ [unt facultatis, &amp; ex aliquo iure
C0111petunt, tenduntque ad quxrendam aétionenl
vel exceptionem, cùnl ius nlagis quàm facuitas dicantur, Bart. in 1. ,1. nu. 4. ff. dé condiét. ex 1. Angel.
con. 35. nu. ;. prxfcribulltur proculdubio. Hoc ell
9uod,voluit Bart:'in 1. nec pignori) verC quasdoque
1~5 offerendi , if. de v[uc~pion. ius offerendi Frx[cri-

,h,i potfc.)cLlm ~~ Ce'luela~a;ionis vel exceptionjs,pu~
~" .

, , G SS.fl

~J-r"fk..i~vtr ~Y ~
H(H,I,,-

..

.

.

),

�FRA N C Ise 1 5 T E ~ ~ ANI
tà adire h~redltatem,redimere rem veduam fuh pacto reuendendi quandoqu~ p~acue~it v~ndit~ri. E~
42.0

iàcultatisvt &amp; offerre antenon credtton ad pignons
con6rolationeol, prxfcrip~ien~m ta~en reci~iuntJ
"1. li cet, vbi Bald. &amp; Corn. C. de lur. dehb~randl.Hu.
ius dHlinêtionis in promptu ,aura dl, qU1a hoc paf..
trem"o ca[u"apud aduerf.lrium ~i~s q?i hoc ius ~a4
bet ,en poifeffio , ex qua acquultUr lUS &amp;: ~r~\cnI:
tio, qux po{ld"fio in prinlo ca(u ce(1at., nl~ a ~ie
prohibitionis, à quo ex omnium (entenua etlam ~().
rum qux m~rx facultatis funt recçpta dl prx[c~lp ..
tio. ,Panormi. &amp; Ripa in d. cap. cum Ecde~a S~tnna.
Aliàs fusè docui in q uada~ decifione. Igtwr tlla'i vt.
tandem ad rem venianl, faciend1 feneLtram dE ex l\~­
re , tenditque ad excipiendalu &amp; toUendam l:ega(otÏam , qu~ domino arex ex natuto. compeut) ~t
&amp; facultas clathrandi fendhas) domino arex competens: t.endit eninl ad c~nfel'ua?danl negatorian1. '
qua ius non effe adUerC1.flO aifent fend1:~'al:1 P?oere
in contiguo pariete. Cau [a pro[~eaus ii~h~l nlJrum,
li aduerCus arexdominum prxfcnbebatv1clnus prof...
peélum, quem per caufam fenenrx iugiter poffide ..
bat, d. l. [eruitutes, de [eruit. vrban. r.r~d. Menoch.
con. 145 . nu. log. CUtU (equent. vo . 1. Roland. à
Valle, COll. 11. nu. 51. vol. 1. Couarr. hb. 1 . variar.
refoluc. cap. 9. nu. 1. Excidit ig·itur libello aa:o~
apud Propra:torem Arelaten[em, repetitaque eft a
Senatu [ententia, Referente D. G. CadenettO,22..
Dec. 1 584. in Attenat. Decuria,vbi prEfùi.Dubitabant vero quidam ex Domin!s nùm pl'ziudicar~t
hoc (enatufcon{ultl.lm) li forte in rua are-a. &amp; przdlo

r

. - DEÇJ~IONES.
"· %.1
~dHicl.re vellet. Placuit nullum fieri a8:ori -p-

- iudi~ium ) cùnlleruitus p.rofpeétus, &amp; ne profpe~~~ 1 1
Officl~tur J [eparata: fint ieruitutes , l.luminum ) iun...
aa 1. Inter eurn, l. feq. de [eruit. vrban. pr~d. nec
l~ec~pta lit .p~xFcriptio in negatiuis Ceruituti bus ~ nili
"a die prohlbltlonis, gloŒ. in d. L qui luminibus, de
qua 110n con!tabat. Hoc dubium non aliter decidit
exp. pon academicam di[putationemin d. cap. 62..
nu. s· quem laudat &amp;. fequitur laC cou. 98. vol. 1.
tADD/TIO.
fCnlinltibus&amp;.e2ru~ pr~f~riptione hîcfanè abun..
:
d~, vt eft .vu~gans fatls qt1:dho. Sanè putcm modmu
,1l~'l11~ Promncla feneftrarum perforandarum non alia
ratlo.n~ 1~1duél:um eum c1athris quatuor digitis difrinélis.
l~e VICll11Z allt . {eereca domus pandanrur, aut ne"prQijClantur fordes ln domum vicinam , quod abhorrer ab omni vicinia: Intere~ autem bonl1m habere vicinum : quod
&amp; agnoUlt Themlfrocles venditurus przdium. Czterùm
Rom~ obferuabarur qll~dam forma ~dificiorllm , vt in.
dicat 1. (. C. de :rdific. priuat. obCeruata l'amen forma : I!.
_rat enim illa zdif1.ciorum veterum forma feruanda, vt
neg; luminib. vicinorum aut' profpeélui officiac, nili hu.
iufmodi,r"eruitutem habeat paél-o aut fijpulatione Jibieon ... "
cetTam, 1. Harmenop. 4. §. 58. &lt;l!tinetiam erat &amp; quidam modus altitudinis florente Republ. quis modus fueric prrfcriprus, incertum. Sub Augufio altitudo 60. peèum prxfcripca. Strabo lib. f. Hanc altirudillcm pofieà
prohibuÎt, Nero ', Cornet. Taoit. ltb. 10. quem tamen
Rd modl1m non connat. Certè Augufti eonfHt\1tionCID
pofieà reuocauir Traianus, telle Sexto Aurelio Vicrore.
Adde Virru ' jnm 9. Seneeam 1. conrrouerf. ;. Deniq ue"
inter :rd Hi ci priuatorum decem pedum erat interualIl1ID ,1. II. C. eod. &amp; ius hoc fuHf'e vetus fcribir Leo,
Nouell. vlt.hodie vero decem,1. 12.. C. eod Cl1iaciu.c
cleganter lib. Jj.obferuar. obferu. 2.1. F. F~rliHS IC.
Ggg J

DE

l

dt el.

~#

(l'\I

�•

FRANCIseI STEPHANI
,

DI CISIONES
•

•
,

,

DECISIO LXXIII.

1

.

.

É; ,delia" &amp;. [urt" magiJlri nauù quand" exercitor,
&amp; pr() qua parte, Ji plures naucm exerceant,

1

teneatur.
Synopfis L X XII!. .Deciûonis.
'ExtrçÎtor tenetur quatenus, ti?~e.
.
prttpofoit, nec extedit prlf- 6 ft..!;,t.dJit exercttor. In AdpojitÜ)f1,fm.
\ dltlOne.
; Dominus t(nttur ex de/tao: 7 fl.!!jd fit per aNerJio~~1fI ton.j~mi!itt, Ji flinit &amp;- prohi-l, . du&amp;t':e~ ~n Addltl?ne,.
.' 6ere potuit..
18 I~fttr"lI/J""t tex. ~/JUtgattD~ ,R~g~re\ juris plerumque per.,.\ num. In Adthuone.
me/pse erratur.
'.
.

2.

Lures nauem exercebant per comn1U..
~~ Jj. nen1 ll1agiihull1. Hi~ cui~[dlnl 111e.rces
~ ,_.
in eam inue8:as dlltraxlt.· D0111lnus
,~ .
merciunl .furd agit aJuei{us duos de
exerdtoribus. Hi farci accuCari non poff~ dicebant,
quàd pœna fuos (equatur aUGtores: 0 . 11'\ fure ergo
&amp; rnagHl:ro nauis experiendunl
nO!1 cunl. e~e~...
'. 'bus " Ill.
qUI he et
CltOrl
. ., . l . if. naut. caupon. fia,,)ul.
,
magH\:rU111nauis generaliter prxpo[uer~t -: de gene ..
ralÙUa pr~pofition~" dolu~ &amp;_culp~ eX~lpt~ntl~r, 1. 8.
§. fi procuratqr, if.~upd qu.itq. iU,r. t. lI. qUIs n11,ffUln,
§. J. if. de danln, int.i. credltor"S. Lucius, ff..l~and.

f\

1

,

. ~9

en)

t

li pa.ter )if. qU~ in fraude credltorum ', vt ~leI.~O?

.pa!1ie exer,dt~r ' :co.~renG{fe de1i~o

prc;:dat10nl~
~itgiCtrum naui prœrOl~elldQ ~ qu~ ~a.~ellU~ tene~"
\
.
, ;:-

,

•

)

&amp;

•

41.. 3

quatpnus
pnr!~o(l11t : modus ergo pr~ or t '
.
•
&gt;; r' 11.10 nlS obleru.al~dus dt, 1. I. §. igitur, de exercilor.Facit
•
quod tradld.lt Sr.ecu. J!~tor, in ,§ . i~]xta, de lapf domi- 2num e~ deltéto ~aml1ç tenen , il [ciuit, &amp; prohibere potlltr. Bald l n l~ 2.. colum. 4. de ièruis tùaitjui~
,
dr d
b
,
per cap. cu n~ a le I2 m?e l'dl. [pobat. vbi gl ofTa J
&amp; Alexan~. 111 1.?e pUpInO, § G qui ipli Prçton if.
de op. nO~ll Du n.tIar. 1. ~. cum du abus (eqq. if. de
n?~al. ~1Ud G19noraUlC au~ prohibe~'e non P~(uitJ
111(1 quat",nus ad eunl ex dehéto famthç peruet 't'
llnnlol. in d. cap. cùm ad (edem. At non conftab J.;
exercit:ores ho ') LiuHfe prçdationem. planè ln 0 111n~!' r::a (unl pro porrio nibus exercitionis, non in [0Ij ~ tl: Ct lV ti pl. «c dicebant -,1. fin. §. fi plures, If.
na t, ~dl1rO l, fbbu1. li plures nauem exerceant,
~llu [(!, 1 ! r-: " e !,'ro parte (onuenÎtul', qua nauem exer.
cet, 1. 4. 111 P lù cip. de exercit. Facit quod de [eruo
co l1n uni d icir.ur -' folum pr~ponel1te m ex eius fa- 3
êtn con nenio). fin. if. Guod iu1Tu, 1. fi in rem) if. de
în renl vere I. de iIIo-, §.hn. cum 1. (equent.1f. pro
cio. At hic pl ll"CS exercitores magl!hulll vnurn pr~­
po[uerunt : ü mni unl igitur &amp; COlnnlune pericuh.: m
.effe o porret nec duo in {olidum (unt.contleniendi. ....
Roman . con. 74.h~c res. Contràac1:or, exercitorem
faél:um.magiflri nauis omniumque nautarum prçftare de.bere dice.b.ar.,L.J.. §. fin. ff. naut. caupon. [ta~:. , r~ '
hul..ne'c Ï1n~erito; cùm ip[os fuo periculo ~dhibue- . .:, Jo)~ ~ . " . r ~ ~
nt) fi tamen in ipfa naue damnum datum Gt , l. hn. ... , .... , ~ ••• ~ i
W. eod. Omnia enim fada magi(tri debet prçft~re . • . : ~ .. ... .
q-li eunl prçpofüit, ali oqui contrahentes deCippren- ..." ,~. ~.'.
tur. Ergo proprer vtilitatenl,. ho~ i~a con[tirutun1 -.\t. ~~ J. ~.
tUt',

J

i PtZn~ fùos /Jué/ores fequitur. '5 !!2.!!:,idJit nauis. In Addi-

~~.

.

io-

t,\,

j

• ...~

,

,

4 ~ • • ..;- , ,~,

~.

...
• . ' ,' 4l. .. '·....1 .. . ,i ....
' . , . .. ~ ,

...~ ' ft . . . . . _
-. I· ...~....
~ ,

.

•

....~.

"..

'

.. ~ " ... ~

., . ...

.

...
• •\

..

"

t 'k
__

•

-.

'4 ~ ....~ . ~

'.

....

.

t

.' .,.
,~~

,
•

•

••

"'
",.c t~

. ·
,\

....t ,
•

�~1.4
FRA N CI sel STE. P HAN 1
' .
cCt vt ex facla magJtri nauis exercltor te:neatul', L (.
§. 'll'lagiCuum, ft de exercit. licèt &amp; ip~e 111agHter
nautxq; Olnnes qui deliquerunt, pofl:~lan poffint)d.
eurn
1• I. §.1. nau . caupon. vt a6tori eleého,vtrum
'11.
l
l'
fi
, re , honorario iure,
exerCltO
. an maglu.ro ve a 10 ure
furtiiure ciuili experiri velit, 1. 1. §. fil~. naut: caup.
fiabul.l. l • §. dl: autem nobis,de exerelt.l. ~~te. v.erf.
CÙ1l1 eniro furt. aduerf. naut. Iuuat quod d1Cttur tn 1. '
Laolili3! , if, de publiean. teneri publicanunl
l
1. § • r,
1b
de eo quod eius Ceruu~ exi~el1dis veéliga i ~lS ~rxpoGtUS rapuit: [ed an ,ll~ (o~ldum vnu~ .exerc~tolUm,
an prQ portion~ exercl~lonls rcnealur . dub.ltaba~ur
propter Vlpianl verba1l1 d.l. l. §. fin. li p~ules ~ ait )
nauem exerceant:&gt; euro quolibet eorum ln CohduIbl
agi poteil. In promptu cauCa eil ) ne in p~ures aduer- .
flrios diil:ringatur, qui cum eo con~raxl~, 1. 20. e~d.
Poterit ·talnen i5 qui pr~fritit, vt eil: ln 1. {e~uel1t. 1.u:
di cio focietatis à e~teris folutum con[equl : lex vere
4. eod. &amp;.1. fin. 'loquitur eùm plures per [e nau~m
exercent,non per COlnmunenl magill:rum:Illo enl~l
caCu euro pluribus, non cunl v.na eontrahltur. At ln
nofl:ra Cpecie per v?uro .maglfrrum pl.u.rcs n~uem
cxercebant t fummoque lure alter alten ln fohdUffi
.. t:ondemnandus erat. Ex érquo tamen &amp;; bano duos
reos Senatus, fufceptér, ~ a:fl:iluationem p~(tnare
. iuffit, non alteIum tantum,CUln pr~pter el,e~tonem
~?1411t Il a6toris qui ambos in ius vocauit , tUlll quOà lU plu.
1f.,A,A'f ,""
res aàuerfa,riosn()l1dHtringatu~. b·.a(if ~queér~ultat~
Senatus vfurisrçi (ufcepta: ColUltcxercltQfes;cum ta,~ fi'" meneade,m Gt regulariter ratio. Cortis , Be v~uraru~1J
(.J,.~ ~.l. l.ucius T~ti.us J if. quipotiores). quod faus puma--, .AIl,.. r
/ J:. ~~ J.,.." ~A f-l,.
'\lit (e11ll-;

ut

{vf1,/

tif'.
'jf';f.: 7
.1

)1

~f

(y-,.yv

~,~

t.r.

,'v

0--/--&lt; .....,.

7~~~

~ ('77e/OoA"'-

~

.

D~ CISI.Ot~E~.

41.5

tur [olunone [OltlS exCrCltor ) qm pra:datiol1is non
erat con[cius. Accedat v[uras il'&gt;eciem pœncr prç [e
ferre, 1. fi~. f[ de co quod cert. 10co : qucr at1aore~
non egredltur. Nec obfiant dié1cr lege$, (j in -Cln, &amp;
!ex fin. ff quod il1~u. Licet enin1 [olus dominus qui
wffit aut mandault ,de: contraétu con1munis [erui
teneatur, ft tamen plures dOlnini lnandarint, non
n1inùs quilibet in (olidUln ad inftar pluriul1l fidciuf(orum tenebitur,-d.l. fin. 1. creditor, §. duob. n1and.
1. fi plurcs ,de fideiuŒ. apud Iuftin. n1 3ximè ex maleficio, l. ita vulneratus, if. ad leg. Aquiliam, §. fin.
vbi glo!fa, in verbo ,exi[ün1antur ,d. 1. 1. §. 1. ibi,
quan'quan1 ex deliéto quiuis eorum ) if. de exercito...
ril. Maiorvero çquitas in eo ver(atur, quàd Sena...
tus cenfuit excutiendas potiùs cife facult.ates furis &amp;:
prçdonis , an tequam exercitor conueniatur: fum0 :'1. 0 enjm ill l'·e elcél:i0l1Cn1 qui[que~abet,vtrum cum
C'xerd tore honorario iure,an eurn fure iure ciuili ex.
peri 'Ï velit,d. Llieet, §. fin. Sed talis di(cuf!io nullius
aut parut prxiudicij, CÙ1TI duorun1 aut trÎlln1 inquiGeione perficiatur. Aut ergo fuppetunt furis facultates, &amp; aélori non refett vnde [ubreptam rem recu'peret, aut nOll Cuppetunt, &amp;tune vnusexercitorunl ,
Colidum tenetur. Hac igiturxquitate temperatus
dl: iuris rigor ,.[ub cuÎus auétoritate perniciosèerra- +
tur, l. li [eruuln, §. Cequitur, ft de verbor. obligat.
Non obfhlt d. §. igitur pra=poutio, CÙll1 ad eurn per'tinea~ qui extra prxpolitionem, 110n circ:a mandata.
-contraxit aut deliquit,cùm modum fit egreffus ,pu'tà fi ad Iocandunl fit- untùm1'rxpoGtus,in exigcndo contr.axit au.t deliquit. At nauis lnagHl:er hac in

in

Hhh

�41.6

FRA N CI sel 5 TEP HAN 1

tpecie circa conlmi~~ &amp;. prxpolita deliqui,t : ~eri~o
ex eius deliQ:o exerC1CO!' tenetur , d.l. hn. ln pnnClp.
naut. caupon.ll:abul. ~icèt &amp;. illud di~i poffit,di~u~
§. ad contraétus perunere, vt exerclt01' de g~fhs ln
'contrahendo non teneatur,G contra pr:rpofitlOnen1
contraxerit InagHl:er. Aliud li deliquerit circa pr:rpofttionenl, Gngularis gloffa in d. 1. fin. §. itell1 ft pr~..
dixerit, in verb. conuenitur, ff. d. l. 1. §. nlagHtrum.,
ibi, (ed li cunl quolibet nautarunl. AfIha. decif.
81.. nu. 10. A deli6to,) dico, [erui ad nauis- magiCtrllm non dl: hona ratiocinatio , propter publicatn
v.tilitateln ,ne reuocentur homines à contraéribus
,nauticis,cùol interdunl10cus &amp; tenlpus non padan""
tur deliberandi conGlium) vt de magHhi nauis COrlclitione difi,iciat diligentiùs. Hxc fuGùs Boërius de..
de 56. D.e Affiiétis deciC 31.. Roman. con. 74. cenfuit Senatus, Retèrente D. N. Flotte, 8.. lanuarii:
1 585. Pr:rfuit D.1. Aug. d',e torcHa. ~rotQ-Prx[eso
apud aéra criminali~.
A'DDITIO.

En

~

S

S Atis notum dl: quid fit nauis,fiue ut maritilna,fi'ue Hu-

uialis, perinde enim dl:, 1. l. §. nauem autem, de exer, cit. Exercitor is dl: qui pr~poficus dl: naui regendx,fiue is
fit dominus, fiue à domino.nauemcondllxit, per' a~lerfio7 nem., ve1 ad tempus , ve1 in perpetuum. Per auerfiOJ1em
cond\.Jcidicunt, quand'o cOQdüéHo eft 110n ad numerum
certarum amphorar. (ed vniuerfa. nauis quidquid'potuerit'
, defcrrc, conducit:ur periculo conducentis. ~omodb te·
S neatur exercitor,facis Il,ic didumefi:. EA: nallalis lex apud
IlJfrinjanum in legib. Gr~cis Iu!l:iniani, 1. 2.5. Nauc1eriex
contraéHbus nautarum non obligantur, ,ex ddi&amp;is tamen,
~ru.m, 'lui nauis nauigandx cauCa in ,naue (unt, tenentur.,
E. Eo.ni.IIS 1 C.,

DECISIONES

----'----- -_._-----------' DECISIO LXXIV.

"De reuocatione donationis ;, &amp; de infinuation~ ,
lJud!.dam fcitu digna.
Synopfis L X X 1 V. Deciûonis.
DQn".~jo qUJI,ntll11iui s nlllrri-I flfitptos l;'tros, non Îta inmOl1'y &amp;ANfIJ pn/J/llmenJim~
diflinllè rellO&amp;lIntflrJ(d At/,
p/e.x .e}/....
, .
Legitima! tllntùm fobJidili"'.
:. ~At~tmony ment~o ln a01lJJ- 5 ~l!flS ~ominu»: debent po-·
ttonth~J c~flfo eJl,t~!uljiUIJ. \ t'us ''iJtgere qURm ;erire.
3 C~n}fttutlo H~nrlct II,dotla- ,6 DCflRtio Rn fit inofficiofo,
Ilonts IIntertores non rom-I tempus mortis &amp;onjiderlJ".
1

prehelldit.
4 Donlltiones

fo[f~

1

elNm efl·

prof ter

Ouerta qu:rdam donauerat ex '300. qurhabebat in bonis donationis temporel
t 00. priuigno, matrinlonij contemplatione,in mariti facris conll:ituto, elfectum donationis eius poft mortetn difiuIit, eaque
mortua filius diplomate Regio donationem rdcin..
dere po!1:ulabat; vi &amp; irilpreffione maritali fattam
donationem dicens, 1. interpoGtas, C . de donat. in
fraudcm legis,qu~donationesin coniuges non,tantùm prohibet;, fed &amp;. eorum filijs in facris confiitutlS. At no!l:er priuignuserat in facris confiitutus pa..
ternis,1. 3. §. ab vxotis, lf.de donat. int. vir. &amp; vxorem. Addebat infinuationis defeélun1: licèt enim
contemplatione lnatrimonij faéla fuerit donatio ,
non minùs tamen fimplex eft, cùm caufa matrin10- 1
Hhll 1,

�FRANCISCI STEPHANI
nij Gt inlpullilla, non finalise Oldl'ad. con. 5· Angel.
con. 114. Dec. con. 1. 1 6. re[picit enim fauorem donatari~ At cauCa huiufi110di cen[enda dl: potiùs illYpulGua, quàm 6naIis, 1. 1.'. §. fin~ vbigIoŒ inverb.
,au(a, ff. de donat.l. li muher, vbl Bartal. C. de iur.
dot. Bart. in 1. 4. ff. de alitu. legato li Gtnplicenl .deGdcrat inGnuationenl:l. enim hnal. C. de iur. dot. &amp;
Authentic. eà decurfunl, C. de donat. ante nuptias)
ad donationes proprer nuptias pertinet, non ad dopationes Gmplices autcau[atas, caufa liberalitatem
excedente : purà, li donantis f..luorem refpï~iat, non
fi donatarij tantùlu : vt li luulieri extranèu'~ aliquid
donet pro dote, 1. li extranellS ,ff. de iur. ·dot. nec
cninl ta[ï5 c~ll1[are!hingît aut alterat donarionis naturanl. Corn. COll. 101. col. 4. in hn. lib. 1. d. 1.
4. vbi Banol. Crauet.con 85' nu. 2..Nihil igitur mi..
rum G inGnuatio necelTaria dl:. Ioannes F·aher in §.
penult. de aé1:ionibus.Ilulnoi. in J. Attilius Reg. de
donat. Rip. in 1. li vnquam, qu~frion. 1 3. de reuoc.
donat. Tiraquellus in verbo , donatione largitus~
nu. I4S. Pofiremoad donationisreuQcationenl, li...
berorum procreatiollcm aUegabat : tertiam bonorom partern li non per modum quotx, faltem re ipfa donatam: quocafu locus dt d. 1. fi.vnquam , vt.
ibiRip.cenfet pofrBart. &amp; alios,in q.7. nu. 13. pond~l-a.ndo verbum, parten1 aliquam, cuius appellatione etianl res fingularis continetur.Alber. &amp; Bald.
in d~ 1. (i vnq llanl, quibus nofiri con'lmuniter afHpulantl1r-, fi nl0doeius fit pretij, vt eanl veriGmiliter non dO.11affet , fi de hberis co gitaffet :; 1. ,ùnl pa...
te'l:7 ~. dulci~n1is,) de legato ~.Rip. '1' 8.. TiraquelL in
418

l.

1

D E C 1 S ION ES.

41.,
verbo ,omnia vel partern aliquam, nu. 2.4. &amp; 2. 5.•At

quis dl: tàtn vecorsvt tertianl patrimonij l"l",rtern extr~neo, fi aliqna Gt liherorum fpes a ut!. C ~~l~ Jtio,
largiri veLit? quidquid enim quxrimus, ex :Oto li.
bcris qllxrÏlnus, L [cripto, if. vnde liberi. Contrà.

vero priuignus) huiu[modi donationem rc{cindi
non po{fe defendehat , CÙl11 faéb. Gr matrimonij
contetnphtione ) alioqui eluderetur nlaritus qui
non aliter duxiffet vxorenl , l. fin. §. Gà focero, if.
qux in fi'auden1 creditor. vnde benignius dl neceflitatem im po ni, con[entire &amp; approbare id quod defuntra fecit, 1. Gego, fI: de iur. dot:Non obftat 01clradi re[pon( [up. 10cum eninl Gbi vindicatil1 dubio, &amp; CÙIU G\upliciter fit matrimOl ij contemplatione. At vbi conftae perfpicuè de c ufa finali vt
hac in Cpecie,qua /donatrix expreffit e caufa nuptiaru m, &amp; in auglnentum probati 111ltrimonij donare.
Dec. con. 2. 39.l1U. 2.. vnde conftatinGnu:uione non
egere : licèt enitn olim alia efi"ct forma donationunl
propter nuptias, receptéE tamen nofira tempdlate
donationes in 111atrÏluonij contraéhbus, eandclu
fortiuntur naturanl &amp; effeétull1.Dec.con. 2.99. nu. 3.
Rebuff. în tl'aaat. de inGn. donat. glolf. 1. nu. 2.0.
Necobftatconftitutio Henrici Il. qUa! excipit iam 3collatas donationes , his verbis , quife ferol1t par cy"pres: no[tra ~uten1 donatio hanc. pr~cede~b~t C~l1Ctitutionem, ,&amp; pl'Oilld~ remanet ln dl[polItlone lUris con1nluni's, quo excipiuntur huiuG110di dona- :
tiones, Gue in virmn, fiue in vxorCln coUata! iint : ~H
quidquid Guid. Pap. dec. 32. 5. fentiat, vt ex Deci;
fup.l'a.d. re[poll[Q v.idere licetL Prxtereà noftra do:
4
•
- .
H hh i
j

.

..

•

;

1

•

•

.

" .. .

••
1

•

,
• ·1

i'

•

. .

•

.

• •
•

,•

• 't •. , . . "

,

. f

.• -

1
~

.

',. .. . t

"

,1

..

i

•

..

•
•

•

..
••

•

�FRAN CI sel S TEPH A NI
natio non erat quingentorUlU aureorUlll , qua1n
[Utll1nan1 excedere debet donatio qua: inGn'ta~io­
nen1 deGderac, 1. fancitnus, C. de douac. vbi Ba..~. &amp;
Angel. vis verà nuUa ad hunc aétulu , nullâque ver...
berl probabantur~ &amp; proinde .11 on erat locus difpo ...
{itioni, 1. interpofItls) vt nec dHi10(itioni, d.l. 3. de
.
dOllat. int. VirUt11 &amp; vxorenl, qux ideo prohibet fÎeri
donationem filiofa01ilias coniugis aut mariti , quod
breui manu vi patrix poteCtat~ïpG patri acquireretur ,1. placet, de acquir. hxred. At nouo iure [olus
vfusfruétu5 patri acquiritur, ~ proinde co prxtextu non ilnprob:lrelTI donationes filijs ah vxore factàs', d. §. dulcHIilnis, c401 non prohibeatur coniux
l'ei donatcr fruétus perèipere , 1. de fruétibus, vbi
gloffl Gngularis, ff. de donat inter v~r. &amp; vxor.1. fru ...
étus, ff. de v[ur. Hac vero in fpecie fr uétus 'donatos
- l'eceperat: declarauerat cnim donati nem poft eius .
morte01, vnde fraus nuUa dfe potera Minus pl'~­
textu procreationis liberorum donatio r uocabitur;
nam quamuis committant nofi:ri lridicum arbitrio
-4- rei dooatx conditionem J quando de reuoeatione
donationis agitur ob libero5 procreatos. Ripa dié1:a
qu~ft. 8. TiraquelL d.loco ,nu. 2.8. non tamen[olent ludices donationem re[cilldere ) qu~ lllinus
quarta parte facultatUln transfèrt in donatarium,
5 quo valeat potius atl:us quàm vt pereat. Tiraquell.
d. nu. 1..8. at 11 0 fi: ra donatio in[peéto euentu &amp; tCln.
~
pore, quo Cortitur effeél:um , tnortis videlicèt dona;t. "" ..··ttricis '. [ex~az:n facultatum p~rtem t.antulu contine...
; .-r (.'~ _
at, eum lUlUS bona[excenus aurelS fint xfHn1J.ta.
l'tH
L Illud vero tempus fpeétandum elfe Baldus fingulatttC ,. c~7 ~
Jv~'.r ~M"'J- f'''' ~~,~ 1"Vv"t!'~~
Cc: J7.J01
430

.
,DEC::ISIONES.
43 1
nter, dUfi"l de Inof!iclo[a donatione differit didt in
rub. C. de inofhc. donation. Senatus igitu; don~ta­
riuln abfoluit) &amp; donationem conhrmauit, Referente D. Ga[pare Seguirano &gt; in Attefrationum Decuria) 12.. Ianuarij 1 5S 5. Ine Pra;Gde.
A DDITIO.

.D On~~io 1.libera~ita~ 1.

diéh eft, proind'e non facilè reuo cabtlls: hoc lUre, non poteC\:, de donation, Illud
in Pofidippifragm:lltis~&amp; qu~ acci.pit illuC\:ris quoque, ficut ~ qlll dat.L~rglel1dl cura,l11q lUt Phalaris,inepiC\:. 1 0 1 •
pertmet ad laudem donantis : v[us autem.datorum dl: accipientis &amp; rationis benè compofir~,ext. de donar. eleo-anfier ~rifto~e1es in nl~. !thetori~or. ad Alexand. Ergo ~tIia
nos lUllan non declpl benenclO voluerunt Iuri[con[ulti,
donationes effcétum [ô.reiri , nec Cola pœnitentia reuocaneur ,1. 2..3.4. &amp; toto tit. de reuocandis donationibus.
&amp; oportet tegitimam adcffecau[am,ülgratimdinemnempè) liberorum [u[ceptionem. lngratitudinis cau[~ (tInt,
atroces iniuria: , dilapidatio-(ubfranti~, vitx di[crimen~
conditiones donationis
non implere, 1. lin. C. de reuoc.
ll.
G
donation. AI ia Cu; caUI'a rellocationis, , inofficio[a
J. fi vnquam. , C. cod. Sed hic locus facis commllnis eft
apud Interpretes. En: fufa latis hac in enarratione litis
{llrerioris traétatio..
F. Fortill! 1 C.

-,

-

~

..

t . ..

..

,.

. •')'..

...

~

\

. ., .
•

nt, .

•
...... ,'"

, .',

.

1
-'1&gt;. •

.. ' r • ,'~'"
•

1 -

f..

:-..,

•

,

•

••

rh-..,/

r.;

•
.. .

•

# .

cr~ ~~ ..r ~ c··~ .,\,- J~
r'6~~" (/r'.'o.~d: H1~~

rv4-"

••

•

4;

zr:...
Itr..k

4

. .ï

r ·

�FRANCIS Cl STEPHANI

431.

. .1*

c----·- ---------:-----'--·

~

DECISIO LXXV.
Injinuttûo donationis quando &amp; intra qu~
tempora fiat.

Synopûs L X XV. DcciGonis.
Conjlitutio Benr/ci 1 1. Jel donll,t i.oniPu5 j~ r:m el! ..
donationiPlls inji,'/-fl/l-ndis. f Ptregrmus reflttuttur ln ln·
2. lr.jinl#/l-tio donationis (fi conteg~am ex ~laufola gene.
ftrmatio &amp; ratih/ilbitil. 1 rait, ji qUtlll1./J~ ctl"'f·.
3 RatihaPitio pot.tf! jùri fob 6 !f.eres ~on~ntts ,cO/entlre tn·
umport qllo aéfllsjirri pouj!. ' jin/IA.tlont .. cog/fllr, fi (fl,Uf.A
4 Conj!itlltio de injinuanJ,is! mJl.tftmonlj [.1..[fa jit donatto
1

rt..

1
1
~
~f"

OnO:itutio dl: Henrici II. de inGnuatio..
nibus donationun1 ,qua! interpretatur
confiitutionen1 Francifci 1. qux in Gnu1ationeU1 deGderat etian1 in tabulis dota i ..

~

r;J..
,..., 1 0

bus contil1entibu~ do~ationes. C~n1 igit~r ~uidaln

1"--

Con1Ïtatus Vena1i1inl bora qux ln PromnCla poffi- ,

11"";:::.::~ debat, lilio in pote/late quo vxo!-em duceret, &amp;
~~. n1atrimonij cOlltelnplationc, vacuamquc polfdIi.9y tÎ 11;&lt; ~I.. R'en1 tradidi{fet, mortuufque effet is filius fuperfil~e
('#/~ j~ ..~~dj, patre, &amp; [ufeepris liberis, quo poO: defun~o ~ filta
,.~ f''7 ~ hél!rede reIiéta, hxc regio diplonlate dOnan0111S ref~"(~~J~ ciGo~e~ pctit) quàd h~beret iUa. donatio t.acitaln

~ ~/ ft

'1. CC-?
\iL Ç...t41' '2-

1

~(I:

~1 COndlt10nem, G donatanus [uperuluat, ne parentum
•

in liberos munilicentia retar.detur , L ~- Cod_. de
bonis qux libcris. Addebat lnClll1~enl ,neptun: l~­

f~ petrationcln ad re{lit~tio,nem olnl~x Infll1uatlO~lS
(Qf"''Z 1'1 ~ poll: mortern donantls, eum eo tantum tempore 1ntt44M
~ -) )
i Gnuario fieri poili.t, quo &amp; ipfl donatio) 1. fin. §.

~ r:~

v!.' /,:;: 'lf':

if'
,'(.

'" '''(4 _ _ ) 1

f~

7

e./' .(;1, ..
,-

f.--v-

Y7'~tI'~ f7

fimiliqlle

DE CISIONE S
Gmilique n10do) vbi Baldus, C. d~ donationib 43 3
' G d ' auto
b
nupt. v 1 !Cut onatio ante nuptias quce con[ta
,
'1
ntc
n1atnn1onlO 0 im 6eri non poterat ita nec inftn _
. H d'
"
'
ua
uo. \ 0 le ~~ro eum cOl1ccdatur poft nuptias 6eri,
~ulto mag1s lnGnuari: eft enin1 donationis infinua~o ~u~dam 6con6rnlatio , &amp; veluti ratihabitio, 1. 2lanClmus, §. n. ponderando verbulTI) conuale[cat
c. de don,at. fed ratihabitio eo tan.tUln tempore fi~ ;
q,uo perficl aétus poteft) vulgo l. bonor. vbi Bart.
~. rem ratan1 haberi. Oldrad. con. 2.. 53. in fin. Areuu. con. 12.3. Corn. con. 71. vol. 2... Ita iudicatum
PariGen!l Senatu[con[u!to teftatur Rebuff. in dic~an1 l-Ienrici con[titutioneln, ann. 1549. Couarr.
1~1 traétac~ ,de i?Gnuat .. do?at. part. J. ql1a:ft. 2.9.
Defeétus 19ltur InGnuatl0111S donationem irritat re~
gia Henrici conftitutione, qu;:e donanten1li a at li'V'~
b
cet
enaUll11Um &amp; d
itionis Pontifici~
cùm '
in relU
c~ncep~~ G
lt, reCque donata Gt in Prouincia J impel1J Galllel, per eà qUa! notant [cribentes in l. 1. c.
de [un1m. Trinit.H:rc ha:rcs donantis. Hxredes vcrà donatarij aitera dlplon1are reltitutioncrn implo-·
rabant aduer[us olni{[lln inGnuationem : au[um
nelnpè n011 fuiffe donantem patreln "in ius ad inGnuandum vocare) paterna reuerentia "arg. l. Gextraneus, de iu!". dot. 1. 1. §. qux onerand:r ,Pquar.
rer. aa. non detur. Addebant VCl1aiŒnos peregri..
nos nee fubicétos legibus Gallicis: licétque coniHtutio Gt conceptain rCln, &amp; bon~ donatalint Regicr .
ditionis,&amp; proindehis ligenturper notatain d.l. 1. 4ex peregrinis ta111en contrahentibus qui rrorter[olelnnitatem on1i{fam graue d~mnUln patitl1r, rdH..
l

'

Iii

�.... 34

.

FRANCIsel ST'EPHANI

tuendusefi. Aretinus co.n. J J. nu. 5. GabrielI. lib.
6. commun. opinio.n. tit. de co.n{uetud. co.ncl. t.
nu. 18. qui Inno.cent. Bllq-ig. Imm. in eam rem
5 allegat ~ ex clau{ula generali , li qua mihi iul1:a
cauCa vide~ittlr, 1. 1. ex quib. cauf. maïor. nam fi mu,,:,
liel'ibus frigilitas, minori xtas ell: iufra cauCa refritu ...
tionis, ad (upplendall1 omHfam inGnuationeln) 1. '
minoribus, Authentic. eo decurfum , C. de do.nar.
ante nupt. cur non eadem ratio.ne &amp; irreuo.cabili
iaétura propter veriGlnilem Regix con!l:itutio.nis
ignorantiam &amp; folemnitatis, peregrinus aduer{us
omiffaminGnuationem nonrdl:ituetur? Cardin. in
cap. hn. -quxft. 47. de co.nfuetudine. At donator
6 defunétus e!l: :fed benigno quo.danl fauore receptum dl:, nuptiarum fauore, vt hxres donantis cogatur confentireinfinuationi, n-e n1ulier, qux aliàs non
llupGffet , res.marito donatas liberis auferri fuccenCeat, arg.l. ft ego, §. fi res, ff. de iur. doc. arguendo
de dote ad donatio.nem propter nuptias, qua.; duo
~quiparanturin I. cùm muIta:, &amp; in 1. fi liberis, vbi
gloffa, C.·de dQnat. ante nupt .. Ergo qUa! à nobis
allata funt, fummo , non confiituto iure procedun t,
licèt hodie Carolus 1X. in Molin. conait. cap. 58.
hxredem don.antis con{entire iuheat inGnuationf
fublata notl:rûm(crupulofa di[putati~n.e. Excipit. ta~
n1en donationes anteà fatlas ,. in quarum nUmefQ
dl; h;rc-donatio. Prxfcrihit &amp;; fua confiitutione Ce.menre teinpus his quià Regno aberunt ;, prxfentibus. quadrimeftre ad donationum inGnuatione·m ,
quç, vt id obiter dicanl) nihil aliuJ cft quàm tabula~
è,QllatiQ41is ad ludiccm. 4eferre). 8G. ci intimare .1. vt

DE CISIONES
Cl.' B
" 111 C0111tltut.
r. '
•
4' 35
cl Ol,..le
our-d ln,
~mni 1539 art
'1'b '
. .1 32.. euro
R oman1S egt . B1tra 30.ann. heri l'nÎ.1nu ·
rr
al'
11 atlo. pOuet.
Anoe .con. 1 79.Tuaq .lib.de retraét.§. 36,gl.2.. n.4 0 •
vel
quandocumque donatori placuerl't• C ouarr.
"cl e
• Î.
Jl1unuat.. 3· quçft.
, , Rebuff. eod. tiL glo.Œ V1t. nu. 3.
vt non Immel1to Cllria hçredem donantis {uo diplonlate explau[Uln e~~ pro.nuntiauerit, probato eo
quod hçredes d~natanJ obtmllerant, Referente D.
A~ton. S.uffren, ln prin~a Decuria, 14. Ianuarij 15 8 5.
cUl,prxfUlc D. Anton. a Fordta Proto-Prrefes. No.n
ob~at 1. 2.. nam recipit interpretationem exemplo
~Ot1S ex ~ententia Mar,tini, ~ua~ v[us probauit, ft
non [uperfunt ex ma~rlmonlo filiJ, 1. dos à patre, vbi
glo!f. C. folut:matnm. fusè Bart. in 1. roft dotem
(ol~t. matrim. Meno~l~. co.n. 84. vo.l. 1. Guid. Pap:
d~Cl( ,147. non fine d1UlnatlOne, in fine fua: deciGonlS, dunl1.1. torquetin eum qui donauit, Vt [oluto
matrimonio ad eun1res rediret,cùm tanlen Ca!tren
alijque co.mmuniter d.l. 2.. dical1t procedere, mo.r~
t~o donat~ri~ Gne liber~s. At donararius hic reliq uit
hberos : nlhll ergo mlrun1 li n011 redeat ad dollantenl.

ADDITIO.

D E&lt;]uorfum
infinuatione dixi aliquid fuprà: fatis 1lotum eil:
infihuationes donacionum fum àPrincipi&amp;

bus,inuentx,nempe ad euita~das fraudes qux frequentet
accldunt donationibus; fiquidem , inquit Confiaminus ,
dom~fiicis ac clandeftinis fraudibus facilè quiduis pro
Ilegotij oportunirate con Eingi pote(t : vd id quod iufiè cft
confiélum, .aboleri, 1. data"C.de donat. Accedit, quod in
his qU'x coram Iudic~1ilint) dolus &amp; metlls abefTc pra:fu~

1i i

,

J,

�FRA N C l S

43(,

çl

STE P 1--1 ANI

mimr, l.penule. ff.quod mec. cauf. ~lare,&amp; ad pr~batio_
nem plcnam fufficiunt aétailla pubhca 1. 10 donatlOl1. C.
de don. Partes verà Iudicis [unt inquirere de cclu[a donationis &amp; dananti cxplicarc, donare elfe perdere, &amp; muI.
toS p;trimonia efflldiffe i~con~ultè largi~~do , ~ ill~e [eui fur ra. &amp; rapinas, de6clcnubus propn.J~, vt aIt CIcero
~ officijs, qU&lt;E cauCa fuit Q:aeuti Prouincialis, Vt, d~natio­
nes limplices 6 ;mt cora~ Iudicc.Sunt fecl1l~dum dIUe~fos
mores &amp;, ritUS diuer[re etlam form&lt;E donandl) vt 111 capltulis CaroH Magni ad 11. Longoba~dorurn.
,
F. Forttus 1 c~
.
J

te;

DECISIO LXXVI.

Repet itio (olutlt mer~edis an fit admitt~nda co ~a/ù quo
facienda cft remiJJifJ ob non "Vfum rel condu.c,tlt?
Synopfis L X X VI. Decifionis.
1

Na-tura-!is obiigtJti~ ejl i,m~\ minùs 'luis aga! condiaione~
p~dimentum \ ~ondJql~~IS. fi modo ex,cep,tto fit per~e~tla:
't Remifsio cft a lure ,mût.
\ 5 Preculetam &amp;- Sablntam
; fl.!,ando &amp;qUIf ac1ione mer.. qui Jint. In Addicione.
ces jolMa repetitur.
~4 fit obligatio naturalis.
4 Error iHrÎs non impedit '1110.. In Additione.
1

16

h.più.s Senatus colonis &amp; inquilinis li
propter vün cœldHs iniuri", aut propter
contagium pdHs,re conduél:a vti non licuit, iure Optiu10, per 1. habitatores, §.
fin. 1. fi merc~s&gt; §. Ct vieini, §. vis maior, ft locat.
Cùm igitur caupo ArelacenCts a:des conduxiffet caup&lt;9nx exercend(t gratiâ, nec potuHret pel' annum
gra{fante apud Arelatalu pefte vti in arte [ua, differeba.t penfionem Coluere. Locator eUln detrudit. in
carcerem. Tandem di6ta dies certa [oluti~ni, ~

-•

DE
'
.
,CISIONES.
437
{aiult : po~e~ vu~t repetere, faltem eius ternporis
quo non hCUlt vu , pro n10do indiél:x remiffionis
g~neral,i Senatu[con[ulto dato (olonis &amp; inquili1115, qUI propter pefren1 rebus conduélis vti non potuerun,t: Locator locum non cffe rcpetitioni dicebat,
vulgarlllla clau[ula, naturalen1 oblio-ationeln C011.
d
l
b
1
' n'
dll"lJOneln
lln~e i~'e, . naturaliter , in princjp. &amp; L
fin. ff. de cOndté1:.1ndeb. At conduétorem naturalioblig.l~~n1 n1~rcedem {oluere nemo ne[cit, 1.
~u~ ~mphl1s, §. 1S natura debet , if. de reg. iut'.l. at
Inunhs, ff. de acceptilat. Et li qu~ admittitur remi[- 2Go, eft à iureciuili, non gentiun1.Addebat l'emiffionem vicem eius ql10d interefi: obtiner~, quod licut
acceptione [ortis, ita &amp; (olutione mercedis remittwltur v~ur~ ) 1. centUL11 Capuœ J ff. de eo quod cert.
10co~.I~11à &amp; gcnlinata o~ligatio aliquid aduer[us
l'epetlt10neln operari debet, arg.l.li lnulier, C. ad
V cllcianun1. Obtin~it ergo apud Propr~tore1l1 Arelatell[cln locator.Prouocat conduaot': id aGtum inter contrahcntes ex I. locarionis, dicebat , vt Gbi liccat vti fi'ui re conduéèa. Cùm igitur propter communern pefi:is calamitatenl cauponariam exercere, aut horpites excipere ) non potuerit.., 'l.t.. crat iR- .
• ...
eanl ren1 ab eo faétaconduétio ex tacita ll1ente cen-:. . .... "":\ \
trahentiu111 ,n1ercedis non tantùm remi(fio. Bar.
.
tolus in 1. cùnl plures ,fr.locat. Ronlan. con. 178•
.... 1'~
[ed Coluta: admittenda repetitio , 1. fi fundus J ibi: 6- ;
militer igitur &amp; circ a condu61:ionem [eruandun1 puto, vt mercedem quam prxlHterim reO:ituas, ft 10catI Alloquitur autem locatorem cui prxfrita erat
luerces conduéHonis à. conduétore;) qui vti fi-ui r~
Iii J
1

�FRA N C l S

43(,

çl

STE P 1--1 ANI

mimr, l.penule. ff.quod mec. cauf. ~lare,&amp; ad pr~batio_
nem plcnam fufficiunt aétailla pubhca 1. 10 donatlOl1. C.
de don. Partes verà Iudicis [unt inquirere de cclu[a donationis &amp; dananti cxplicarc, donare elfe perdere, &amp; muI.
toS p;trimonia efflldiffe i~con~ultè largi~~do , ~ ill~e [eui fur ra. &amp; rapinas, de6clcnubus propn.J~, vt aIt CIcero
~ officijs, qU&lt;E cauCa fuit Q:aeuti Prouincialis, Vt, d~natio­
nes limplices 6 ;mt cora~ Iudicc.Sunt fecl1l~dum dIUe~fos
mores &amp;, ritUS diuer[re etlam form&lt;E donandl) vt 111 capltulis CaroH Magni ad 11. Longoba~dorurn.
,
F. Forttus 1 c~
.
J

te;

DECISIO LXXVI.

Repet itio (olutlt mer~edis an fit admitt~nda co ~a/ù quo
facienda cft remiJJifJ ob non "Vfum rel condu.c,tlt?
Synopfis L X X VI. Decifionis.
1

Na-tura-!is obiigtJti~ ejl i,m~\ minùs 'luis aga! condiaione~
p~dimentum \ ~ondJql~~IS. fi modo ex,cep,tto fit per~e~tla:
't Remifsio cft a lure ,mût.
\ 5 Preculetam &amp;- Sablntam
; fl.!,ando &amp;qUIf ac1ione mer.. qui Jint. In Addicione.
ces jolMa repetitur.
~4 fit obligatio naturalis.
4 Error iHrÎs non impedit '1110.. In Additione.
1

16

h.più.s Senatus colonis &amp; inquilinis li
propter vün cœldHs iniuri", aut propter
contagium pdHs,re conduél:a vti non licuit, iure Optiu10, per 1. habitatores, §.
fin. 1. fi merc~s&gt; §. Ct vieini, §. vis maior, ft locat.
Cùm igitur caupo ArelacenCts a:des conduxiffet caup&lt;9nx exercend(t gratiâ, nec potuHret pel' annum
gra{fante apud Arelatalu pefte vti in arte [ua, differeba.t penfionem Coluere. Locator eUln detrudit. in
carcerem. Tandem di6ta dies certa [oluti~ni, ~

-•

DE
'
.
,CISIONES.
437
{aiult : po~e~ vu~t repetere, faltem eius ternporis
quo non hCUlt vu , pro n10do indiél:x remiffionis
g~neral,i Senatu[con[ulto dato (olonis &amp; inquili1115, qUI propter pefren1 rebus conduélis vti non potuerun,t: Locator locum non cffe rcpetitioni dicebat,
vulgarlllla clau[ula, naturalen1 oblio-ationeln C011.
d
l
b
1
' n'
dll"lJOneln
lln~e i~'e, . naturaliter , in princjp. &amp; L
fin. ff. de cOndté1:.1ndeb. At conduétorem naturalioblig.l~~n1 n1~rcedem {oluere nemo ne[cit, 1.
~u~ ~mphl1s, §. 1S natura debet , if. de reg. iut'.l. at
Inunhs, ff. de acceptilat. Et li qu~ admittitur remi[- 2Go, eft à iureciuili, non gentiun1.Addebat l'emiffionem vicem eius ql10d interefi: obtiner~, quod licut
acceptione [ortis, ita &amp; (olutione mercedis remittwltur v~ur~ ) 1. centUL11 Capuœ J ff. de eo quod cert.
10co~.I~11à &amp; gcnlinata o~ligatio aliquid aduer[us
l'epetlt10neln operari debet, arg.l.li lnulier, C. ad
V cllcianun1. Obtin~it ergo apud Propr~tore1l1 Arelatell[cln locator.Prouocat conduaot': id aGtum inter contrahcntes ex I. locarionis, dicebat , vt Gbi liccat vti fi'ui re conduéèa. Cùm igitur propter communern pefi:is calamitatenl cauponariam exercere, aut horpites excipere ) non potuerit.., 'l.t.. crat iR- .
• ...
eanl ren1 ab eo faétaconduétio ex tacita ll1ente cen-:. . .... "":\ \
trahentiu111 ,n1ercedis non tantùm remi(fio. Bar.
.
tolus in 1. cùnl plures ,fr.locat. Ronlan. con. 178•
.... 1'~
[ed Coluta: admittenda repetitio , 1. fi fundus J ibi: 6- ;
militer igitur &amp; circ a condu61:ionem [eruandun1 puto, vt mercedem quam prxlHterim reO:ituas, ft 10catI Alloquitur autem locatorem cui prxfrita erat
luerces conduéHonis à. conduétore;) qui vti fi-ui r~
Iii J
1

�FRAN CISCl STEPHANI
conduéta perca[unl non potuit.Idem in I.G quis c10Inuln,aliàs,G quis fundum,§. Imp. ff.locat. vbi glolf.
in verbo , recuperabis ,Calder. con. 5. fub rubric.
de locat. Ripa in traél:at. de pefte, cap. de priuileg.
contraél:uum, nunl. 1.2... communem tefratur. Repetitur autenl attione ex conduél:o , fi adhuc dw'at
Iocatio, li prorogata aut reprx[entata fuerit merces,
1. [ed addes,~. fi quis cùm in annum,ff.locat. Finita
vero locatione, cùm celfat aéHo ordinaria, codiél:io
indebiti competit, vt efi in d. §. Ilnperator, abaétio
cnim conduéti gregis cvnturbauerat Iocationem:
id~oq; in 1. (.i pater ignorans, ff. [olut. matrim. cdfat·
•
,
condiél:io, cùnl dotis aéHo competat,l. qui inuicem,
[eCl1ndUln vnum intelleétunl, vbi Bart. &amp;. Cafrrenf.
ff. de condiét. indeb.Hac igitur in li",ede. cùm finita
ht 10catio,ceŒ,lt condué1:i ~él:io, &amp; habet condiétionem indebiti, quod ignarus induétx nlercedis poll:
pd\:em integrum pretit'lnl Coluerat, l. 1. &amp; toto tit,
de conditl:. indeb. Cafl:ren( in d. L[ed addes , §. fi
quis. At error iuris nenl.inem excu[at, 1. cùm quis"de
iur. &amp; faét ignore Conduétorvero nofrer in iure erl'ans integranl penlionenl aut mercedem (oluerat:
..... y [ed certat de damn~ vitando, vel [uo recuperando,
quo ca ru luns 19noratla nulhodlola dl:,,!. iuris ignorantia 2..~ ~. e~ror faéti, ff..de iur. ~ faéti ignorantia.
I,(r"1M- Pr~ter~a ln lure errans li Id [oluent quod omni iure
dl: dehltum, &amp; per aliquam exceptionem peti non
poteil:) condiélionem habet ,1. qui exceptionem, fI:
de c.~ndié\:. indeb.l. cùm quis, vbi gloff. de iuris &amp;
4 faéb 19.nora~tia , fi n10do fauorabilis fit &amp; perpetua
exceptlo, allas fi ~t telnporaria,1. quod nomine, vbi
438

ri

.:- .

//,""."4

DECISIONES
S.artol. nu. 4. ff. de condiét. indeb. Muho igitur ~;_
gis conduétor nofter mercedem eius temporis '
.
fi'
repet1t,q~o rUI non potuit,cùln ob id exceptionem non
tantu~ babeat, [ed aétionelu ex conduéto, vel ad id
q~od .lnterefr, vel ad mercedem" [e'ruata ta:ntùm difttn~l~ne "d.l. fi fundus, .ff.locat. Nec obftat quod ..
{upla dlc~bamus, naturahter obtigatunl conduaore~ [oludre locatori. Cùnl. enim ex con[en[u naturails n~[caturobligatio, aétumq;Gt inter contrahentes, vt vtatur fruatur coduél:or re locata" in eum tanfi
tunl.ca[u~ obl~gationi con[enfit. Baaenus igitur
cenfe.t~r Ce obhgalfe,quatenus fi'llitus dt:. LlCèt &amp; il• 7'7 ,,(J .',
lud dl.CI po~t, naturale~ obligationem repetitio- wt.r ,,/ 1
n~~ lm~edlre : at li adml(ceatur ciuili, qu~ per leg. 1t04~ .....vfeh~ltu~, lta labefaélatur oppugnatione ciuilis obli..
gatlonls, vt qua.(i Iuxata nuUum pro ducat effeél:um
a~t pra!ll:~t rep~titionenl, d~ 1. fi non [ortem, in prid:
Clp. &amp; §.lndebltum,.§. adeo, de cond. indeb. Caftr~
i~ d.l. ~ui exc~ptionem, nu.~. decond. indeb. Lon:gcvero [unt~luerfa, vtf~cuna:eobieaioni re{pondeamus, remlŒo Inercedls , &amp; Id quod interelt , inlo
&amp; oppoG.ta ponit Iurifcon[ult. in d~ J.,'6 fundus, ve
folutione merced.is induci non debeat condudionis renliffio. Secunda autem obhgatio qua::ti &amp;aa in·
•
confequentiam primx, repbritionînultum prxltare
debet itnpedimentum ,.arg.l. denique, §. [cio) fI de
min oribus, m~ximè quôd metu E:arCerUnl extorta
dfet , L qui in career. if. quod met. ~au( 1. fuceurritur',ff. ex quih. caue Ergo·ProprxtorisArelatenlis t'cIt,- .reformata efi [enrentia, iutIù[qlle eft mercatorqllar...- ta merc.edis re.ten.ta.rdiduum ex. forma Senatu[con.·
-

11"7 "'"

1

eo

1

�DE CISIONE S.

440
F , NCISCI STEPHANI
(ulti co 'ltlori rd1:ituere, Referente D. Anton. de
Reilane) 1,9. Ianuarij 15 8 5. in Attdtat. Decuria,

vbi prxfui.

~ri_--------· ---_._~

DECISIO LXXVII.

AD Dl TIO.

t

Aulus IuriCcon(ulms J lib. qllxfrion. i.s l1at~tra. debec, inqnit in 1. eum ampltus 84· de r.eg. mf. eum. JUre
gencillm dare oportet,cuillS fidem fecutl fumus,§. hlc,Cuprà à D. Pra:ûde AmpWr. allegatus magnam habet dlffi.
cultatem,pendet enim à (cholis diuer~s lttrifcon~ult~rutn
antiquorum. Pofr Tuberonem, inqu1t PomP?nIus , lD~er
prudentes maximx alléloritatis fueru~t ArtelUS , C:lplto
.
, " -•
&amp; Antifrius Labeot Capito ~n ijs qua:: ci tradita erant perfeuerabat. Labeo ingenij qualitate &amp; fiducia muIra inno•
•
•f. .- •
uabat. Hinc dux Cea~ fuerunt, nempè Sabiniani '&amp; Pro.
,." . 5 cllIeiani. Et CafIiani à Caillo , cuius meminit Plinius fet. • ,
cundus,1. 7. epHlol. Hi inter [e diffideba~t ih varij~ iltr~s
•
cfuilis articulis,&amp; inter hos artic. numeran Colet obbgatlo
namralis. Proculeiani enim eam ad ius illud natura: rc~
6 tuWre, qllod omni hlHuano generi innatum e~. Sa?iniani
ad nudum ius gentium: eft.q; ratio dl: cur [cnpfer111t Neratius &amp; Ruffinus pupillum nec natura debere, I. 4 I. fF.
de condi6l:. indeb. 1. 5' 5'. tf. de aétionib. &amp; obligat. quem
t'amen fine cutoris a uttorieate oh] igari n aruralirer, VI pianus, Paulus , Sc~uola &amp;. Papini"nus refiantur) 1. de nonar. 1.-lJ.7.dc vFtbor.obligar. 1. 1.1, in prin,cip. ad l~g.
Fareid.!. 25'ff. q'.!and. dies legat ced.Erat cmm N craClUS
Proculcianu$, &amp; proinde ncgauit xquum dfe n~tt1r .l pupiltum obl-ig:trl;tluëii.}'(:o!1tr~ f,upradiél:i o~ligari poffe. na
turalirer iure gentlum , SabmIanos [eelltI. Iure gellrIUm
•
enim oblicrationcs fUllt inrrodu&amp;x, nulla pelfonarum,
nu11a ~tatis ) [cd rd Colins qux &lt;\bligatur , habira rarione.
Proculeianis vero,non omnino vi-debunrur obligarinaturaliter, non tàm ius gcntium nudtlm quàm ~qt1itatem
naturalem expendentiblls. ~x omnia elcganter expl,i...
.,~ " . car R-eoard. in d. §. is natura debet, if. de reg. iur. qux hiC
omitto) ne commentarium texere videar, non adnota
tionem.
F. Forttus 1 C.
DECISIO

P

..

~

..

________._____________

~

4

4

FideiCl1tJmijforumrepr~fentatio tranfmiJIione locumne
"

&amp;:

"abçat,
an filrorum appellation6 nepotu
contrneantur , plenè traOlatur.
Sylwplls L X X VI!. Deciuonis.

r Filij ",liter, aliter nepo/tslI 1 FiliorMm appdlatio {pt..
~/,!rJl~ntNr.. .
1 cialis eft·
2.Di[pofitt~ homtnts de filio nOn l l2. SN!erftes, diElifJ, (Mit conexun~tt~r Ad ,!e~otem. 1 ditionem Jifuperftnt .
; Ex" dta~o ,qUt~ tmpo~te,t. 13 Conditio certam formA""
4 rerrtlJ c ln fidetco1tJmifslJ'l tribuit.
non fia~o att~n.ditur.
14 Conditio dehet impleri in
r MJJ[cu/t fœmtntno "VocaIJl/.- perfona nominata.
10 c0m.prehenJllntur ,Ji nul- 15 Forma in aBu fiBo non Pi.
iI.jilu fint.
1 tejf impleri.
6 COllditionale fide.icommif 16 Fiaio à ftdeic9mmifsiJ Arftm ne ,,1; 1J[c~nde1lte qfti-I çenda- e.ft.
dr.", mIi~rros trRnfmitti- 17 P"'trllusvnogrAdun~b~:.l""''' ) l"~ r
II1Y,jiante ellentu/'ll ô'~"Jl.IIJJ~{ an/ecedit.
'~.1• . , . :.... . ~
;-'
tus JeceJferit.
18 GradNs mentiô fié/JI non
"
7 Spes pdehommifsi n01l tr",nfl comprehendil [tf/uente",
"mittitur.
, gradum.
.
...
~
8 SlIbjlitfitio conditionA/is 4-n- 19 Fil~' Ilppellationt an &amp;011',. ~ ....
te conditionis fNentNm non
tineantur nefJotes.
.. ,
l
' •• ~
} '.t\tra-nfmittitllr.
20 Pars te.ftamenti alteram
:\
9 Re/,r~fent"tio tan/Mm hRbetl tIee/amt.
· . .'....J, ... "'
locllm regllllJriter in legiti- 2. 1 Ex, Pr~!ofltio, interau",
'.
ma flcufsione.
1 mediatam,interdum imme- . ."
. . •
1 0 Di/fofitio hominis profeajatam caufam ArEl/lf.
'.
'lllitur proximas magis quàm/2.2. rer/;a , de foo (orpore) (f1ûJ
remptiores , &amp; plios '111;'''' opere/llf, nepè ",d exdlld,m nepfJtu.
1 dos txtrlf.!Jeos &amp;- adoptùlos,
J

1

i

KKK

.

..

,

'

�441.

FRANCIseI

STEPHANI.

FiliorNfII diaio colldliNlfj ~um fJJéllJm ah ~omtn~, ~
(JI multorrum gYIJdtlum.
Il !q,t'.)n~ltlJ ejf diff~rentt":.
Reprilfentatio q/Hndo 10- ' 2.8 Proxr.Jn'!aJ t'x ordtn~ legt.
2.4
f. het b~]ldejço;n.'nifsis.\ timttfilccefsionis cojiderfltft.r.
tum ,;a
1
II . .
2. rtrh~,fi exteI1{) quid opt- 2.9 Lil7erorum lippe alto tnr rm/ur.
1
I~rd'Im "d no.thlem &amp; [Pll2.6 Re!r~flf'Jtationi heu! e.ft, rlum exten.dttar.
.
c,lm fideicommiffum fer fo4 30 Decl~r~(1o &amp; con(cfs.lo
perjlites concipitur.
, .1 h,e~edts ln rllaorem a/tclIJus
2.7 L"Itervoclltianem proxlmo-' qlltd operelllr.

2. J

Ertrandus Locholl Iurifperitus fililln
(uan1 hxreden1 fecit, eique [ubf\:ituit
pof\: tnortelU [ualTI filios [uos n1a[culos ex [uo corpore procrearos : &amp; ft
nuUos habeat lna(culos } fœn1ina5, fi
extent ten1pore mortis [ux,G vero n.ulli ~xtent liberi~
autqui [upererunt decedant Gne hbens ex e~ru~
corpore procteatis legitimè, proxim:iorem [ubfhtUlt.
H~res in{btuta nuUos habuit llla[culos, natx [unt
iU' dux filix, quibus viuel~~x coniugis lei1tën!i~,
~ J,( {".lcl"'~t~~iudicio &amp; coram AquenG Proprxtore profeifa
A. J'f?f1 P • cR:, --llfariti hxreditatem refHtuit, &amp; earum libe-ris
,
confrituit, (e precario dic1:a bona tenere~ donec ~orpore Hb apprehenderet pof\: mortem [uan:" e~d~m­
que bona inter filias diuiGt. Probarunt fiitx dlUlGOneln Gbi &amp; liberis fiipuhndo. PoO: aitera ex filiabus
fuperfrite n\atre &amp; filio d~ceilit, nec cliu fup.erfult
tuater. Soror vero [uperltes prxdefunébe [ol:on portionem àmatte rdl:itutan, vindicat à nepote [orori~
filio ,interci[um fideicomt11i{fum fororis dicit ,
,,q\1 od vocata e[et eub conditio~e , fi extal'ct tempo.
te mortis matlis: atrupedles fUit .mate r) ergo defec..

D E C 1 SION E S.
4-4-·'
tu con d'"
ItlOnlS appe Il an da venir [oror &gt; 1. ex faé\:o
§. penult. If. ad T rebell.l. ~ater, §. 1.1. qui herredC
de cond. &amp; demonIl:. Curt,1un . con '57
. n U. 6'
• ln fi n.
Bertran d. con. 2.72..
f:'
. vol. 3. in prima part . 1. ll1n
per..
Cconam, C . de fid elComm.l. vnie. §.lin autcm, C. de
eaduc. tollen?l~ ~a:redes mei, §. cùm ira, vbi glolf.
L
li&amp; D D. nlaXlme
1 l ln verb. fufcepiffe ,ff.. ad T·le beanum,rnu toque n1agis{ororis fi li us, vt minùs dileaus, repellendus eIl:, arg.l. Publia, §. 1. ff. de condr
&amp; .demonIl:rat. nam li adn1itteretur , aut vi verbi ad...
ml~ter~tur '. aut pertranG.niffi~nem) autvirepr~[en~
tat~onls"qul on1ues modl hac ln fpecie ceffant. Cùm
enltn 6ltos tdrator vocarit poIl: morrer. filix ratio
dü".eéli_ ~ermonis diélio.nf(que proprietas no~ patitU.t vt hl~orUin appellatlone nepotes contineantur: (
ahter enlnl filij, aliter nepotes appellantur, 1. quid fi
nepotes, ft: de teftanlent. tut. Ecce tuiles à tutda
prxterquan1 filij con1militonis,excu[ationenl habet~
quid li 'neros, remittitur &amp; tutela,l. (ed &amp; milites,lf
. de. excura.t. tut. Ergo in dilpolidone hominis qui de 2.,liha loql1ttur, de nepote non intelligicur , §. fin~qui ,
d~re tut.po{fpn~,ap~d Iufiin. DD , 1. ~aII.us,~. in!htuens, ff. de bbens &amp; pofih. InaXlme vbl adleél:a
funt verba, de [uo corpore. Guid. Pap. decif. 353. Vt
aliquid operentur ,tG qualldo) §. 1. ff. de leglt. 1.
Diél:io enim ) ~x, immediatam &amp; propinquam caufam prx Ce fert, 1. 1. §'Ifin. de incend. ruin. &amp; nal~- ;
~r~g. l. 1. §. nunc videamus, §o &amp; (j 111anC1pltus.Et
lbl Bart. fI: de coniungell. cunl en1ancipat.lib. eius,
à cuius p~'optietate teltator noUer IuriCperitus receffilfe non pra:[umitur ) l. non aliter, if. de legato }.
t

.

1

il:

K

KK

2,

�444

'FRANCIse 1 STEPHANI

At nepos non de aui cor~ore nA[d i~nlnedi~è did
potefr) [ed medio filij ~ CUIUS appellano n,on ntli ,fieta quadanl interpretanone nepotes contInet, 1. luf..
ta ff. de verbor. ligni6eat. Et in 6deicommiilis veri..
4 ta: non fi6tio attenditur ) 1. tideicommi{[um , if. de
condit. &amp;. demonftrat. 1. Statius Florus,§. Cornelio
Felici, ff. de iur. 6[c. Sed &amp; cÙln 6lios ma[culos vo ..
carit, &amp; li non extent, filias , nulliq ue extiterint filij,
j fœminino vocabulo ma[culi conlprehenderentur, fi
nepotes continerentur , quod exenlp~~. Re~munl
dt, 1. li ita lit [criptuLn, de leg~t. 2.. Eth, 19ltur ap..pellatio hac in fpecie ad nepotes non, pe~tinet. Dec.
con. 95. nu. 6. Bald. con. 302.. Curt. luntOr con. 57·
nu. 1. eum Cequentib. Bartol. Socin. con. 7 3· vol. 4·
nu. 2.4. maximè q~od nati eLfent tempore teflalnenti) 1. fi cognatis, c(un ibi notat. ff. de l'eh. dub. arg. 1.
fi ita) ff. de a~ro &amp; à~~~nt.legat. Socin. d. c?n. 73·
nu. 2. 5. Minus admlttttur nepos ex (orore VI tran(. milIionis , eùm vulgo receptUln fit , conditionale
quidem fideicommHfUln ne ab a[cendente quidem
1 in liberos tranfi1:1itti, li ante çonditionis euentum
urauatus dece{feri~, glo{f. in 1. is cui, de aa. &amp; obligat. per 1. vnic. vbi gr·oiTa ~ DD. C. de hill qUl ante
apert. tab. g~oa: fingularis , qllam ,noftri Cequuntur
comrnuniterin 1. hxredes nleÎ-, §. cum ita, ff. ad Trebelhan.Baldl1s in 1'. vnic. pel' illum texte §.lin autem,
C. de caduc. toIt DeCiUS con. 574· Parif. con. 77·
BU. 2.. &amp; 3. vol. 2... IOlnn. de Ilnn1. in L CÙ1TI ex filio,
in fin, principij·, if, de vul'gar. Oldrad. con. 1 3 1 , Bertrand. cl:. con. 2..7,. RU. l. At Alix hxred. (cripti voc;a:ntur hac in q)ede fub cOllditiolJC,.li extarc,nt.te111-

. D~C~.I~~ES
445
pore morus mattls. ~a! 19ltur prxdecefTit fi
.
. rr:
!i
) pem 7

fid elC~Wml~I1 tran mittere ad filium non potuit
Be~edl~US ln cap .. Ra~hntius) in verbo, li ab[que libens, •. ln cap.pupllbns [ubfiitutionis nu. 117 Ri
in d. §. cùm ita, nu. 60. &amp; 61. {l.lbaitu:io enim ' q p.
ux
.
[
,
non d"un1 compeut,
qua is dl conditionalis , ante 8
,
c~n d'~tlOnts euentu,m,in bonis nolhis non dt,!. [ub{btutlo, fI de acqUlrend. rer. dominio : merito erao
hxr~~em ~on [equitur , arg. 1. 1. §. decretalis, ff. de
~dlltt. edlét. Ce{[lt etÏJnl in hac fpecie reprx[enta- 9
tlO, ~l1X non .niG in legitima [ucceffione locul"h haber, ln qua .1Uris C01Ulnunis diCf10Gtio attendenda
e~) qu~ Certis caGbus. admittitreprx[entationem, § .
cum fihus, de hxredlt. qUJ! ab intefiato deferuntur
§. reliquUln,dehxred. ab inteflat. veni. coll. '). vbi
Angel. .A~ cùnl agitur de fucceŒone ex di[poGtio.n~ hom.lnts, (olan~ affeétionem intuem~r, qux mul~ 10
t'o magls pro[equttur proximiores, quam remorio ...
res, filios quàm nepotes. Sic d"ein'ceps [ecundunl
gradus prxrogatiuam, vt prxdilcétus primà vocarus
ccn[eatur, 1. peto , §. fran'e , de legato 2.. Bald. in 1'.
cÙln ita', S. in fideicol1uniffo, de legato 1... vbi Raphaël &amp; Cüm. con. 1 °7. nu. 4. Alexand. con. 1..04..
vol. 1. per 1. ;. § fi duo, de legit. tutor. Curt. iun.
con. 1 54. nu. 6.AngeLAret. in §. cùn1 filills,nu. 2.. de'
hxred.qux ah intdl:.def apud Iull:in.Socin.con. 2. 5L •.
num. 3. vol. 2... Ia[on &amp; . cxteri in l. li auix, de [uccelI:,
ed~ &amp; Bcnedi.ét. in cap. Rainutius, in verbo , &amp; vxoFenl namine' Adelalianl, nu. 59. &amp;' 60. Dec. con. 1 •.
&amp; cqn. 408'.. in fin'. tdhlNtr Bnldi Cententiam recep:1i31·,a'1n.~ ulaximè. iinel:0tes.nc.c 'co"llcepti, nec nati;
KK..K.::

3)

�FRANCI,SCI STEPHANI
Gnt telnpore mortis tdlatoris, arg. 1. fi cognatis~
if. de rebus dubijs. Curt. iunior, con. 57· nu. 1 1. &amp;
con. 18. nu. 5. Nlarian. Socin. iunior con. 73· nu. 31.
vere [ed in propoGeo , vol. 1. noUra: autctn neptes
natx non erant ten1pore mortis tefiatoris, Geuti nec
pronepo~es. Ergo admittenda n?n dl: refr~(ent~­
tio,&amp; licet controuer[a Gt Cententll glotrx ln d. §.ln
.fideicomn1Hfo, proptet" varia nofirorum trad~ta ~
ce reis tamen caftbus locu111 non elfe reprx[entaUonl
con[entiunt omnes. Pritnus , ft nominatim &amp; [p~
, cialiter vocentur liberi , d.l. cùn1 ita, §. in 6.deicom...
mi{fo, ibi) Ct admitti pofIint qui nominati funt) 1.
hxredes mei" §. peto)ff. ad TrebeU,Rubeus Alexand.
con. 40. nu. 6. Curt. iun. con. 161. nu. 3· &amp; 4· Parif.
con. 18. nu. 71. &amp; 72.. 1. fin. ibi) nulla Cpeciali adiectione, vbi Corn. C. de verbe Ggnifieat. Angel. con.
306. Cafi:ren. con. J 6 5. nu. 6. !.. vol. At filiorunl apI l pellatio fpecialis efi:) 1. Titio, vbi gloŒ &amp; DD. 1. 1,.
de lib. &amp; pofi:h.l. quàd fi nepote'i, de tefi:an1entatia
"tut. Ergo{oror fuperltcs repulfo nepote demortux
[ororis portioneln confequi debet. CUit. iun. con.
58. nu. j. &amp; 4- &amp; d con. 161. nu. 3· &amp; 4. Alexander
con. 12. 3. nu. 1. vol. 1. Parie con. 37. nu. 49· vol. 2..
Seeundus caCus dl:" eùnl fupedl:es vel fuperuiuens
fubfiituitur,l.qui plures 1 .vbi glo{f.in verb.id [uperfrites, if. de vulgo bxc enÎln diého prx fe fen condi..
12. tionem, li fuperuiuat.Bald. in 1. quidam elogio, col.
1. C.deiur. delib.l.Lucius, §. pluribus, ad Trebel}.
13 Alexand. con, l 09. lib. 7· At condido ~ùm c~rta'11
formaln prxbeat)Bald. in Authent. matri &amp;. aUlx,~ .
.quand. mulier tut. off. debet in1ple.ri in f~r1l1a 41eC1.44 6

DE CI S ION E S.
fica, &amp; in per[onl nominata l Mxuius l o d 4h4-7
).
, . qu
~- 1 4· ff. d
d
re 1, . e cond. &amp; demonar. non haa non fi .
• 11. '
I1.h
)
1 qUIs
111nltL~at pon; umum qui poil: 1l10rtenl n1earn na[cetur)lSnon ~omprehenditur q;Ji pofl: tefl:llnentum
lut deportanonel11) &amp; mortem CI uileln ,natus dt..
Ia[0;1 ~n d.l. GaUus, §. &amp; quid,G eantùm, ff. de lib. &amp;
0ft 1.1~1 I.lea. nu. 13. nec cnlm formain aQ:ufiao
Imple~1 pote~. PariC con. 37. nu. 5. curn (equent. 15
Curt. Inn. con. 57. nU.9. arO'.l. qui pl ures if. de vuI&lt;J"
~f
h O ) '
O'
: en?c . con. 2.00. voL 2.. nu. 93. &amp; Ceq. quanta n1agIS ~Uln expre{fa eil: conditio, fi extent, Gfuperuixcnnt?~eno~h. con. 2..~0. nu. 134. CUlU feqq. vt hac
no(l:ra ln (peCle : nec en1m [oror demortua e:x:tare didrul' te~pore n10~tis 111atris, ft per fubrogationen1
aut ?éhon~m, 1. hbcrorum, de verbe Ggnif. qu~ à 16
fidelCOmmlŒs arcenda efl:. Anch. con. 390. d.l. 6deicolnmiffum, de cond. &amp; demonUr. Tertius cafus eft ) CÙ111 vocantur proximiores. Cal1:~'enGs con.
164. nu. 6. vol. '-. Paulus Parif. con. 37. nu. 7. Couarr. praéticar. ·quxll:ion. cap. 37. nu. 4. ver[ 1... contra glolfam, &amp; verf. 3. ad inteIleétum: nan1 qui vocat proximiorenl gradus prxrogatiuatn conll:ituit.
At nen10 dt qui nefciat, patruum vno gradu nepo- 11
tOU1 antecedere, fequerts autem in gradu lic~t pro.
ximiorem reprx[entet, tamen vbi gradus fit mentio ab hOlnine , fequens in gradu non comprehen- 18
ditur. Batd. in 1. iubemus, §. fin. iunéto principio,
ad Trcbellianuln. Facit 1. G lihertus prxterito) §.
fi libertus ,ff. de bonis liberrorum. Sed in hac fpecie proximiores vocatos in ima fubfiitutionis cera
leginlus: non erit igitur repra:fentationï locus, vt

r

:

�448

F R'A N CI sel ~ TEP.H ANI

~

l\eC cerris caGbus in caufa fidelcon1mtfli, quos COAfulto patereo ,vt à no!1:ra Cpecie alienos: Fusè
. uuias fupradiéto 10eo, nu. 4,. vere pnmum,
C ouarr
î..
d'1\,.,llS
.n.'
. d &amp;. Cùnl iCTitur a1tero ex lupra
ca Gb
1 us,
111 • §, c.
b
,
d"
G
.
• VI'd el'lCe't filiJ' vocantur, cunl
con ItlO, 1 exte11t,
InÎ.
"
,
fiitutis adijcitur, CÙ1U l~~aituu~tur pr~xlmlores,
reprx[entationen'l .noftn ~n 6.delcom~11~0 cc~al'e
luerllnt: quid lus omnIbus concunenubus reC.
;~ndicrent? Hac autem in Cpecie tria.' ~e q ui~us Cu, concurrunt, nec nocet fupedhtt (oron ante
pra
" rdhtutlO,
,
1. fil'10ranll
c '1'
diem fa6l:a fideiconl1ulffi
las,
§.Diui 1. de legato 1. lar. &amp; ahj in 1. poO: m.orteln,
C. de fideicomm.l. fi luulier, §. ex affe,~. de lur. dotium) 1. apud Iulianulu ,§: vt.rum, ~b~ gloif. ff. ~d
Trebellian. Rip. in d. §. cu~ Ita. ~In~[que affertio
matris, qua fe iutfu panis fihabus hbe~l[que earum
hxreditatem patri ref\:ituere apu~ Iudlcem profdfa
ef\: ) cùm in nulta parte teftamentl vocatos legamus.
Alioqui po(fet hxres pr,o libidine h,,:reditat~m ,~oc
prxtextu,cui vellet, reftltuere, &amp; fidelcommlffanunl
prxgrauare, contra 1. vnunl, e~ fanlilia, §. fi ,fundum,
àe legato 2.. His cauGs F~ancl(cl Chauchardl Propr~­
toris Aquenus {ententlam, qux.nepotenl ~x fiIta,
aluita exclura, ad maternam portlonetn admittebat,
refornlandan1 cen{uit enarrator litis , tod,nlque hœreditatem amitX fuperCtiti adiudicabat: chi {e fub(crip[crunt quinque ex DOlninis. Contrari~ {ententix princeps Dominus Andrxas Pen a , totlde~ ha~
',_9 huit fequaces , filij appellatione ncpotes cOnt1ne~1
eeymo in[peéto, dicebat , filius en~m a? ~mo~e dic~­
tur, quaG ~iÀlos. Ergo &amp; nepos films dlCltUr, ln qUlbuseft

.
DE CrSIONES
r..
• ,
•.
44'
bU,s eit e~lam~utuus aUl amor. Htncin [acris illud:
SelO qma ~hJ Abraha! eftis. De pofteris tamen
Abrah~ vd l~ centclimo gradu loquitpr. Tiraquel_
l~s de lure pnmogen. qUa!ft. 40. nu. do. Bartol. in l.
hberorum 4· notabili, ff. de verbe Ggnificat. Corneus con. 181.. ~u. ~. vol. 1.. Sed &amp; filij appellatione
nepotem contlncn nofiri cOlnmuniter 'cenfent
cùn1 difpoGtio fit ab afcendente J hliiqûe vocântu: ....~
{ub numero multitudinis indetermina~ ia eil. non
n
d d •
, 11.,
re eren 0 a cerras &amp; nominatas perfonas , [ed 'Vl-liuerGm;confertùrq;difpoGtio in Inccrtum &amp; futul'um
euentum,. Cephalus con. 2.62..nu.8.&amp; agitur decoIUlnodo &amp; vtilitate nepotum ex reaa linea. defcendentiuln: eadérnque (ubefl: ratio, nec fequitur aHqua ab{urditas. Socin. iun. con. 1 .pu. 3~. cmu Ceqq.
con. 2.. nu. 9. conC 30. nu. 4. v01un1. 3.' Socin. fen.
COI1. ~7. VQ,1. 4· Decius con. 3~n. pu. 5. Bart. Alex.
&amp; alij conlmuniterin d.l. Gallus, §. infrituens, ff. de
lib. &amp; pofih. Arexand. con. 5' &amp; con. 2.6. lib. 3. laC
con. 51... vol. 3.Molin. in con. Alexand. 1. vol. 1. nll.
12.. non ex vi vocabuli &amp; vocis proprie ta te, fed e'x iufia interpretatione Be extenGone coniecturali contingere dicit: quibus addit) fi fiat nle~tio filiorunl
ad augendam &amp; continuandam Cubfiitrttionem.
Clltz omnia in hac fpecie concurrunt , 1. iufl:a interpretatiqne,l, filij appellatione, de verbe fignif.l. Lucius 2.. ft: de hxred. in{lituend. Q!!ibus accedat promi[cl1a filiol'Unl &amp;liberorum appellatio) qua teita..
tor vfus eft: quos enim filij appelb.tione in prinlo
Cubfl:itutionis gradu vocat, eoCdem liberos fecundo
&amp;: tertio gradu appellauit.At eum tefl:ato.r CynonyLU

�~sa

FRANCISCI STEPHAN 1
micids &amp; vniuocè liberor. &amp; 61iormn appellationè
v[us dl:) zequè plter filiorum atque." liberorum vox.
Curt. iunior con. III. &amp;. 116. Cranet. con. 16 5. nu.
3. Lib !l'orum autem appellatio deCcenden'tes omne~
continer, vuIgat.l.liberorum, vbi Bart. ff. de verb.
lignifie. ~rgo notninatione filiorual hac in fpecie
2,0 nepotes &amp;. proncpo'tes contin.ontur: fola enim pars
~ , ~') ..,..... le!1:aYnenti aliam declarat , 1. qui filbbus) ff. de leg.
'. .... ~
J. nec potuit teftltor vti dL1Iciore nO inioe ) quàm 11liorum appdlatlo1lc nepotes &amp; pronepotes nUl1CUpare, l.liberorum, ff. de verb.lignifiê. nec obfiIat ad ..
jeélio verborum, de (ua corpore ) vt hinc videantur
exclufi nepotes: Guid. Pape cen[uit dec. 553. ex nol:'
bis enim na(d putantur qui po!1:rema proIe defcendunt ,d.l. liberorunl , d.l. Lucius) ibi &gt;ex (e natum
natamve ) qu~ t.11Uen verba non ohfi:ant, quia. nepotes alijque deinceps continentur ad exclulionem
fub!ütuti. Bald. in 1. 1. C. de condit. in[ert. -0 D. in
§.in!1:ituertsJ.Gallus,Bertrand. con. 1. nu. 17. vol. 2...
&amp;. COll,. 82. nu.15. vol. "3. Molin. ad conGlium Alex.
2.1 vol. 5. in litt.D. Ex, eniluprzpolitio, mediatam interdum &amp;: immediaratn cau[am notat, 1. 1. §. ex incendio, if. de incend. ruin. &amp;, naufrag. vbi Bart. Ber..
trand. d.con 1. nu. '17. ira Chrifl:ul1'l Optimum Maxim'.lm exfemine &amp; lumbis Dauid natllm legimus,
qua.nqua.rn.longHIima ofiginis {erie natus lit. N~c
otlofa dici poterul1t iUa verba, cùm.ad,exdudendos
iJ. extraneos &amp; adoptiuos cen[e.lntur, 1. fideicomm-iC·
film, de condit. &amp; demonttr. Socin. con. 17. vol. 4.
n~n ad excluGonem nepotom &amp; alionlm deCeen~
den.tium~ d.l. Lucius. El'go filiorum di&lt;liolle~ vt col..

o E CI SION E S.

l\.'
'
I~(.;dua
plunun1

.d
gFa UU~l

r

~

1
4f.5
VlUS dl: noUer tefiator :'2. 3
hl~cque fit repr:etentauoni Iocu,m elfe : receptio;
enlm eft fentenua glotrxin d.l. cunl ita, §. in fideicommilfo, deleg. 1. aduerfJ1s Bald. Vt nepos Gmul
eum patruo fuccedat J in fideicommHfo reliélo familiz , .agnatis, .aut tub alio quocumque nominc
co.llelti~oJgenenco &amp; vniuerfali,G modo 6deicom,..
mllfum a patruo aut auuncu:lo fiat, cùm Iullinian:ra
conftitutione nepotes cum &lt;tfO'S in ftirpes fuccedunt. ~o temperamento diffidium ACCHr( Baldi
&amp;.aliorum, c.onc~liatur, Decius con. 1. Couarr. pra~
6hcar. q~a:[tlOnUnl cap .. 38 .. nu. 5. vere 10. vbi poitqualn eUlclt repr~fentat1onllocum elfe in fucceffione aCcendentis vitra pronepotes) eriam in decÎlno
gradl1,per §. item vetu (cas, ~er( ita tamen.)de ha:red.
ab inteftat. venient. Fab. ibi, &amp; glofi': in §. in mult.
quzeex confen[u ferè omnium ad {uc€effionem a(cendentium, aut aliorum, de quibus fup. pertinere _
pucat, extra quos non eft locus repl:a:[entationi Pa- 2,-4
rilius conf. '. con. 51. n. 12. vol. L. Crauera con. 67.
nu. 5. alijque non pauci, quos referc &amp; fequitur
Mantiea de conleét. vit. volunt.lib. 8. cap. 9. nu 3.
&amp; [eqq. At hic de fucceffione aCcendentium agitur.
Ergo repra:rentationi locus erit. Molin. ad Alexand.
con. %.6. nu. 3. vol. 3.Nec eft verum 6lios hac in [pecie nominatim fuilfe vocatos, cùm 6ft; nomine 11berorum vice v[us fit: licétque propriè &amp; ftriétè filij
.omen vfiuparit J non magis lilij nominatim vocacati cen(endi [unt,faltemea nominat1onequ~reprx­
{entationem auttranCmiiIionem impedtat, qua: {uI&gt;
.omin4'proprio non appellatiuo dehet concipi, d.
Î.

l..Jl

l.

�45%.
FR.AN CISCI STEPHANI
§. in fideicommi{fo, in verbo:&gt; n0l!linatün, 1. In1pe_
rator, vbi notatur, ff. de legato 1. 1. p~ter meus,§. fin.

&lt;le legato 2.. Nec obft.at d. §. peto de te, 1. hxredes
mei, ft verbl, vel vnl eafum, pcrpendantur, poCt
Alexandr. ibid. nu. 5. quibus Catis conftat teftato.
rem voluilfe vni 6lio fuperftiti hxreditatenl reftituendam : alioqui nepos intr.{fetlocum pattis, licèt
Cumanus dubiter in d. §, peto. Minùs obiiatrepra:2. 5 [entationi condido, li extarent, cùm tacitè inGt.
Cùm enim vt quis {ùccedat extare &amp; fuperdfe de ...
bet, eôque id expreffiife videturteftator ,no~ ad ex ..
cludendam aut impediendam reprx[cntatlonem,
qu~ iure COlnn1uni rccept~ eft. Ad quod ~e confo:malfe prx[umitur 1. con6cluntur, ff. d~ lur~ co.dtcill. Faciunt 110 tata in d.l. hxredes n'let, §. cu ln l~a.
Hac vtitur ratiocinatione Crauet. çon. 306. nu. }.
vere nec obCtatiuri tranGnittendi. Allegat CUlnanum con. i 3. nu. 1. quo reprx[entationi locum elfe
cen[et, in fidcicolun1i{fo de Cuper[titibus fado. Sed
&amp; noftri ferè omnes Dec.laudant, d. con. 79.nu. %..
-a.6 ReCpondit elfe locu~ reprxCentationi, cùn: (uperfrites per fideicommllfuln vocantur eo ordtne quo
ab inteftato[uccdfuri d'rente At in dubio &amp; ex tacito defunéh iudicio &amp;:. ordine J &amp; Ceruata legitima
fucceffione fideicommHfarios vocatos afferunt omnes poCt B~lt't. in d. §. c~m ita. Hinc fit non elfe admittendan1 Baldi &amp; Cunlani diftin6honem, inter
di[poGüoneln homini~&amp; legis : nanl fi di[politio
hominis eft intelligenda r~cundum ius commune,
redpftque ab eo interpretationem ) cùm filins fratr~s

hlnul eum patruo eodé iure admitt~tur ~ eadem cnt
"

DECISIONE S

, 1 . &amp;h . . .

rano egts
.

1

..

453

0111InlS. Tlraqucllu~
r. .

in traél;"t II pn.
JU9genlt. quxlClone +. nu. 184. Eadcm volul'ltas,
par affeétl? .~ec obfi:at d.l. 3. §.li duo: ideln Gquidem ordo lblln tutclx &amp; f,lcceŒonis declaratiene
~eruatur. ~lexand. d. con. 2.6. nu. 3 Ceffat igitur
In1pr~~ent.larU~1 olunis. fiél:io circa impletionenl
COndltlOnlS, cum verba llla ~ fi extarent ure tacitè
infunt, conditionem non operentur,
3~ ff. de
legato t. Nec eft perpetuà verU1U quod diceban1us
rcprre[entationem- ce.{[ue cùm nepotes concepti
non Cunt, neque nan tempore tuortis teil:atoris. Id
enin1 ~rocedit CÙ~1 in prx[ens tempus fideicommif..
[um, Id dt, fi natl, non li in futurUln euentum concipitur, putà, ft na[citori vocentur.Paru. con. 3'. nu.
15· &amp; 16. vol. %.. Mantica lib. 8. conietl:ur. nu. II."
verf. hxc tamen conieétura. Sed hac in (pecie irt
euentum fururun1 fideicommi{fum conceptum dl:,
~em. t na(cituros filios ex filia. Sat igitur dt fi tem.
roreexi enris cppdjtipuis aut mortisinltitutx nati,
/ vt in hac tPecie nad aut concepti fint, arg. 1. eUm
qui, ff. de cond. &amp; demonlhat. &amp; 1. penult. ff. de
legato pr:dl:and. Pro bat Curt. iUl1. d. con. 57. num.
I l . &amp; 12..licèt natos &amp; à tdl:atore cognitos, vt pra!dileaos natis poll: mortenl tefi:atoris pr3!ferat , .rg.
q! S. in fideicommHfo. Non obŒat d. 1. li cognatis!
pertinet enim ad Ieg,lta aut fideicommiffa aeuJ'a: non
conditionalia, in quibus tcmpus conditionis exi...
fientis attenditur, gloŒ fin. in d.l. eum qui. Alex.
d. con. 2.6. lib. 3. nu. 4. vbi Molin. quidquid contrà
cen[eat Dec. con. 95. nu. 7. Socin. in d.l. ft cogna_tisl 4. notabUi" nu.J. ~o edam pertinent d d. II.
è1.

1
arg..

f

Lll J

�.

-454
FRANCIseI s~rEPH~Nl ..
Titius, &amp; 1. 1. §. li quis proximl0r, de fUls lx. lcglt.
de lecritlnlis enim Cucce1lionibus loquuntur,quz natis te~npore mords dus cui fuccedit~r de~er~ntur.
Nos de teaanlentaria fuccdlione agunus ln lncer·
&amp;. futurum euentUnl coUata , quod tempus inr..
tutn
, 'fil;
fil'
d
picere debemus maxime, cunl uOS ex t~ non u,:,
naeos tenatar vocarit , vt hinc appareat elUS menus
fuiffe, nafcituros poft mortenl honorare. AIex~nder
diélo con. 2.6. nu. 11.. Nihil igitur dt quod lmpediat repr~(entationem, ne ipfa quidem vocatio proximorum:nec enim vocantur nepotes aut prone.po, tes hac in fpecie, nonline proximio~u~, [ed filiJs &amp;
liberis ex 6.lia deficientibus , pl'OXUUIOres tefiator
fub!l:ituit. Et licèt fub appellatione proxinüorum
vocarentur, non minùs r~prxfent:.tioni locus dfet,
quidquid plures ex nofrns. contra cenfeant. ~os
refert &amp;: [equitur Coua1'1'UUlaS d.loco, nu. ~. Vele ?
ad intelleétum ) per Authent. ~o~ franes, c. ~e fUls ..
&amp;. legit.perpédendo verb. proxlnllores : le,! enun 1:. (
tabubruln,G Cuus no extabit,proximiores vocat, ?~S
verbis,proximus agnatt,ls fanlilialu habeto.In leg~t1mis autem CuccdIionibus locum erre repra:fentauO-.
ni in cereis cafibus poil IuO:iniani con{lituti~r1em
nenlO quinefciat.Sed &amp; Alexand.reCpon~1t con.
18. vol. 1. non millùsreceptam repra:fentanonem,
nepotémqûe cunl patruo afcendenti (ucce.dere ,
etiamG ·o:atuto proximus agnatus ad h.a:redttatem
leoitimam vocetur cur non eodem or.dloe raul1US
8tnepos fucceden:, cùm proxio1iores ab hooline
vocantur? Iafon confil. 1 59. num.1.. vol. 4· Baldus
con. 4 88 .1. 3. cui Ce Cub[cribit Dcc. coo. 51 7. nu. J.

en

DE CISrON ES.

Seq uÎt)lr Roland. àVaU
-4- 5J
nu. 31. cunl G ,
1
L... I l '
c Con. 68.
.
eq q. vo • J. uU a enlnl differentia inter
vocatlonem
proximorum r;l'an
' &amp; à 17
1
ffi
'-'Lam ab homme
ege ,a l~~lari poteil: ~ CÙ!ll teitatoris fermo à iure
COlumunl Interpretatloneln' . .
. per
fi: . d
\.
leclplat.) ex notatls
~o. ros ln . §. ~um Ita.Sed ius commune re ra!fentannnelU'· non llnprob.u:. ex:. v
'
p,.
oeatlone
proxlml0fUl:1. N,on ob1l:at propria &amp; exaél:a proximiorum ftg~?carto,~epotemellÎlll ex fuaportione nQn anteCe It. Proxl~us auteln is .dl: quclunemo prxcedit,
vulgo L proxuu. de ~erb. lignifieat. [ed &amp; proximi~as &amp; forma &amp; ordlne legitim~ Cucceffionis Socin 1.3
ln d.l. li cognatis, nu. 4' ff. de reb. dub.
llepo~
ft~ul cum patruo auitam &amp; patruam ha:reditatem
ab l1~t~a.ato vindieat. Nec eft verum quod Baldus
tradi.dlt ln d. Au·th~nt: c~{fante, nu. J. [uffici nepote?'lll1 locum patns, luns fiaione qua: à fideic(i)m01lŒs ell remouenda. Qta= ratio Couarruuiam &amp;
M~nticam in communem fefltentiam tr:txit,) ea
e?lm attent~ nullo cafu lideicomilfum' repra:[entatlonenl adlTIltterer, vt nec fiéüonenl" d. I. lideicommiffum , de condit. &amp; denlonfr. Con[eq uens falfum
e~" er~o Be a'~tecedens, Satius dl: filium locum pa..
tl1S obtUl.ere ture quodam &amp; ordine naturx. Iufi:a
quidenl Ceries patri fuccedere , ait ille" auitis bonis
humano ca(u &amp; fo~tui~as ~b~cau[as, 1.[. C. de hisqui
ante aperc. cab. quanl1ul1s figluento, nec aliter nepo$. ft..blato pltre V1110 auo·!llus efficieur, § .1. de hxr.
9,0% abinte!l:at. defer. Fal~o verd infert Cou:trr. d~
IOco·, ad-coillmunis opinionis- conhrmationem ,de
C'01ldition~.) li fine liheris ,. expreaà ab.hÇ)lnine- &amp;;. à.
&amp;. con. 55 3, nu.

1.

A;

�4S 6
. FRANCIseI STEPHANI
lege Cubintelletta ad vocationeln proximiorum ) Vt
iUo caru fpuri;ts &amp; nothus exc~udat fuhftitutum)
hoc iufra tantum (oboles, glo{f.ln 1. ex faéto ,§. fi
quis rogatus, if. ad T~ebellian. Sic vocati~ proximiorum li fiat ~b homlne ) nepos non contlneatur,
fi à Iege comprehendatur: nam pr~terquam quod
glotfa illa innumeros habet aduer[arios, vtnotatur
in d. §. (i quis rogatus, &amp; l. generaliter,§. 1. C.de infritut. ex his nihil infertur , cùm liberorun1 appella2.9 tio ex tacito defuné\:i îudicio interdum pertine~t ad
[puriuln &amp; nothUn1, etiao1 vi nomi!lis, Ceruata taluen qualitate &amp; conditiotle tefi:atoris ex [ententia
nofrrorum, il) d. §. (i quis rogatus, quod genus libeforum lex non,nouit ad excluGonelu [ubftituti, [ed
iuCtam tantÙtn [oholem. At diétio ,proximlor, nOll
contin cre poteCt vi nominis nUi eum quen1 nemo
antecedit) fiue profer~tur ab honline, Gue à lege,
dia. 1. proxinlUS ) ergo &amp; nepos continebitur curn
patruo, [ecundutu legis &amp; hon1inis ordinatam cha..
ritatem, cùm in portione nepotis qu~ eadem eft
qux patris , ft viueret patruus, eUln non prxcedat,
vt fusè docet Rolandus à Valle con. 68. nu. 31 •
CUin [eqq. vol. 1. Ergo filiorun1 appellatio, proximiormu &amp; [uper[titis vocatio repr~[entationen1
non impedit: nec oh[rat d.l. qui plures 1. ff. de vulgar. nam [uperCtitis lnentio ibireprxfcntationi non
officit, [cd orado Cub qua concepta erat fubftitutio
•
( e6[que inuicenl [ubfdtuo.) Refert autem ~redes
inftitutos nOlninibus proprijs,excluditque in eon[equentiam e05 qui hxredes extiterunt, etiam Ct [crip ..
tis h~redihus fuccefferint, arg. 1. qui liberis, §. hxc

verba,

DE 'C ISION ES
verba, vbi E~ld. eod. tit. de vulgo e6q; [enC,U A 4 Sr
donat eam 1. qui plures, in verbo extiterull t '1cA~u~f.
ft .
d' , h
~
. lYUnus
Pe 111.. ac in (pecie fideicommiffi tran[..
P~Œ
ac .0rat1~n.e, fi extarent tempore mords fi1~) ~pra en1t~ eUlclmus,conditionenl e~ co nulfa-m- atgul, .arg.l. J' de legato 1. fi ergo purum ell 6dei..
eomn11{furn,
admittenda
eil tranfnl1'1110,
('(' vt ln
. CaUla
r
Î.
' •
hrre
Crau . d. con. ~o6. nu.
. fidum lupedhtls
.
d' re[pondit
.
3·1n ,~.non Impe ~n rranfmHIionem vocatione [uperf.hus J vel adteéhone, fi {ifiterul'uat . Al'la qUt. nunq~am recepta eiTet tranftni ' 10, cùn1 non niGfu er4
Uluens Cuccedere poffit , ne dùm tdl:ator his ve;bis,
lifextent
nepotum fi
...
i ' tempore
d' mortis matris,uperexl
entlam lne ttatur, be.nefÏcium tranfmiffionisin liberos prxmortux neptis impedirc voluiffe , contra
votu~, comnlune parentum fateamur: datoque
cond1t~o~ale fidei~on1miiTl1m hac in fpecie verfar1,
aon minus [penl coditionalis fideicommiffi tranfmi·
litre n~ptis in lib~ros , cum receptum Gt conieauris
&amp; taCIta tdl:atons voluntace, li modo non exrrinfeeus, fed ex verbis e1ici poŒt conditionale fiddcommilfum tran[mittÎ, cum. &amp; eadem volllntace defultorium &amp; tranCn1iffibile non tran(n1ittatur. Haldus
in d.l. J. num. 10. de his qui ante apert. tab. &amp; in 1.
li p~ter ,nu. 19, C. de inHit. &amp; fubfrit. Ilnm. &amp; Socin. in l. i1'l conditio~ibus,_§. 1. de cond. &amp; demonfi~~t. Fusè PariC con. 5. nu. 13. eum feq. vol. 3· &amp;
ahJ quos refert Mantica 1.11. de conieél:.tit.1.o. nu.S.
Ex conieéturis verô illa primas obtinet J eum liberi
fideicon1mitfarij (unt in conditione poftti : ·tunc
enÎ111 prxtulit tdl:ator non tantum fideicommHfaMmm

Ih

ru JO, \

�4S S

FRAN CIsel STEPHANI

rium (ubfrituto {ed &amp;. liberos eius, d.l. Lucius 2... If.
de hxred. jnll:it~ Bald. in d. 1. vnie. &amp;. 1. fi pater. Socin. in d.l. hxredes n'lei, §. eum ita, nu. Il. Decius
€on. 397. nu. 6. &amp;. in d.l. li pater, laCon con. 2.. )J.lib.
2.. Crauet. con. 306. nu. ~. ali;que non pauci, quos
refert Mande. fupradi6l:o 10co, nu. 15" A quibus
difcedit Nata con. 55 l. nu. 19. eum feqq. defidera..
rique ad inducendanl ~ranfmi~~nem, vt l~beri Gnt
in di[po{itione ~ n~n ln e~ndltl~n~ ~ (ed ~llo cafu
non vi tranfrnifltonls fed dlCpoGClonls adnuttuntur.
Dec. con. 52.. 5. nU.I. Curt. iunior con. 16. nutn. 6.
Subtilius Ripa hanc conieéturam non fufficere
reCpondit in d. §. curn ita, n,ll:64. pel' ill~ln tcxt. quo
liberi inCtituti erant in COndltlOne po(iu , nec tamen
infütutlls potuit in necenl Claudix fpein fideie~nl­
mHIi in liberos tranGnittere .. nili dicanlus [Ubll:1CU ..
tum prxdileél:uol ftlHfe à tefratore liberis inftituti.
Sed nec inficiatur diélx conie6l:urx locum elfe) fi
alijs iuueturadlniniculis , putà ~ e~tran:i 9.ui non
(untde de{cendentibus, vel prOXluuores ln 1ma fubt1:itutionis cera vocantur. Curt. iuniorcon. 16. nu. 7·
fi fideicomlnHfum iuri accrefcendi fit admixtum, 1.
qui patri) de acquir. ha:r. Bart. in 1. vnie. §. fin au..
tem) in hn. C. de caduc. toUend. Bald. con. 9· nu. -1.
vol. 2.. Socin. [en. con. 6. nu. 14. vol. 3. Cuius fentendam ~o~~~Sel;a~us ':.2..Jvi-J~j ~ 58 5. Reference .
D. Girau 0, CUI pr:rfult D. Cornohs Prx[es, fi ge ..
nerali 6liorum appellatione vfus fit tdlator. &lt;l!:!x
olnnia adminicula hac in fpecie concurrunt, nam ~
'tocantur proxinlÎores ) &amp;. coniuné\:x funt neptes ln
1

fubftitutione »1. triplici l de verb. fignif. porti6qli~

•
•

DECISIONES
'repudiantis alteri accreui{fet 1. re coniunéti ((' d4-1S9
61' ,
J
,) n.
e egat. 3·" lorumque appellationenepote-s &amp; proL1cpO_
te.s, ,aho(~u~ defcend~ntes) tell:ator conlplexus dl:.
, L~cet &amp;. ?~Cl poffit Otlo[anl hac in fpecie elfe halle
dl[putatlOneln. tran[mifllonis, cùm, Vt fuprà euicilnus, ad h~redltaten1 pronepotes (ub l10mine filio ..
rum admittantur: Curt. iun. d. con. 16. nu. ,. Ac..
cedat his n'latris confeffio in iudicio faéta) cui fb!l1dum dl:, l. non intelligitur, §. tacitafideicommi!fa
vbi gloJf.&amp;-Bart. ff. de iur. fi(c. Bart. con. i9~. Socin:
iunior con. 180. nu. 34. vol. 2.. &amp; hoc dl: quod lex
hac vna in re h~redem facit &amp; Iudicen1 &amp; tefiem in.
cauCa pro pria. Cur enim ad cau[am externanl recurretur) propria &amp; indubitata fide reliéta ? 1. fin. C. de
6deicolnmi{( §. fin. de fideicon'lm! lib~rt. apud lu..
fun. ~od fi talis confeffio indubitatam fiden1 fa.dat tn fauoren1 ,filij, qui cenat de ql10dam extraor..
dinario &amp; odio[o lucro, rouit,à n1agis fideln facere 3~
,de,bet auia: confdIio in fauorem nepotuln, 1. non
,dubito, if de iur. fi(e. ProfelIionem auia: {equitur
rd faéh refi:irutio ante mortenl patern~ bxreditatis,
tùn1 ex [criptura, tùm ex con[cientia reliai, l. 1. vbi
Bald.&amp; la[on" C. de fideicommi[ d.l poO: mortenl,
. rd1:itutionenl diuilio, vi cuius in po{feffionem auit~-&lt;
hxreditatis mi(fx funt neptes, quarum aIrera fui
pal tis prxdia quxdan1 diO:raxit probata &amp; rdl:itutio..
ne &amp; diuiGone. Nec obfi~nt d. §. Diui, notatague
jl\ dl po{1: n10rten1,cùm ex voluntIte ddunthlj,tt~
fuerit re!l:itutio, vnde non debet retraél:al'Ï altero (ubIato è lnedio , adueniente conditione, 1. rnulier,
If. ad Trebellian. vt nec vno ca[u ctlm conCel~tien .. .
Mmm

2.

;

�"

46'0

FRANCISCI STEPHANI

tibus 6deicommHfarijs ante dicm fit rdHtutio , 1.
quoties ,C. de fidcicolnmi{[ Ergo reprx(entatione
tran(mHIione ,general(filiol"um appellatione, aui;
profeŒone, &amp; rdHtutione falta ante diem , pronepotis cau(am aduer[us amitam COlnp: ,rtitor D. Pcna fullinebat, quze cùm cauCa moribus nofhis effet
iudicanda in TholenG Decuria, omnes , vno excep..
to, diCceif'erunt, PrxGde D. Ludouico Corriolis , 8.
Februar. 1585. Repetitaque efr Proprxtoris Cententia, apud quem pronepos aduer(us amitan1 obti..
nuerat. CauCze expoGtor D. Ioannes Agar, pr~­
füit D. Auguf1:inus à Forefra Proto-Pr~[es in prima
Decuria) 18. Martij, anno 15 8 5.

DECISIONES.

6
curquodfaciat deficerc:conditionem arg t
.
-4- 1
'b
d'
' ,extus 111
Auch
qUl us mo 15 naturales efficümur le 't' '§ fi "
•
.
Il 'b'
gl
lml,
.
lt
19ltu
l'
Lr
centla,co
,6.1 l,nihil à legitimis di rrc:reteS,cum
r l,r'
a1"IJS qua:
elUS,lententlx cult or ,
Alexal1d
.,ln.
l generahter
'
, ' COl1 gent
rr'
§• cum autem) C.
' de ,m(htut. &amp; {ublhtutl'on . vb'1 aIt, ene
communem)
repetit •1• fil vn quam,.
C d ereuo~
'l
.
bT lral.'.1l1
ver o. [u[ceperit liberos
'
.
dr 011at.1l1' V
'd d
' nu. 8 4· Vere,
mea
lentenUa.'l' 1 en'li us tamen olUl1ino Em anue"1 a C olLalnIl.
tt"rpres d 1 1ge11t111m~\S, in cap. fi pater in parte l '
t...
Po
br
l'b'
,.mver~
Il a 1 q ne 1 ens , nu. 5 o.
F. For/ius 1 c.
.J

•

•

tranfmittatur , &amp; in qua Cub(titutionis fpecie, q\libus
conie6lurisid probetur, qu~uCq; prx(umptionibus: qu~
pler um ql1e traétantu,r à Doél\oribus ita curiosè , vt, hxreditates contra vorum defun8:orum transferant ad eos de
quibtlsnunqua,m tertator cogitauit: adeo miCera huiusluris &amp;cofuCa in [choHs traélario, vt quod vnus ait,alter ne-get.Plc:ni [unt conieaurarum libri : confilijs per[onat inanibus hxccarioCa diCputatio,Habes Manticam grandivolumine,Menochij prxCumptiones, in quib. pugnatur Andabatarl1m more.. ~ed h:rc talnen non arguo ,in quorum
fententias plerù.mque adoleCcens in foro iurauÎ) d'efenfion,um laboribus impeditus. Sedquando hoc inC0mmentano traébtum d'\: , an ex voluntate &amp; iudicio tdl:atoris aliq~1ando comprehendatl1r, aut (purius aut nochus, quid
dlcat erudirus de hac q,uœfriof.)e? An nliu s naturalis nullo
fe~uto m:l,t~imonio int-er illins parentes) Ced'Principis re[cnpro legmmatus , faciat d'e ncere ndeicommHfum, &amp; inteUigatqr conditiollem excludere, fi,ûne liberis: &amp;_vide-,

•

-------------------

=

DECISIO LXXVIII.

Si r.es emphyteuticaria. redeat ad dominum ) quand,
refoluan.tur hypothecte ..
Synopfis L X X VII I. DecHionis.

ADDITIO.

N Ihil
eO: ia tanta omnium Doélorum traaati~ne Ere..
quentius hac quxCtione , quando fideicommHfum

'

r Res emphyt,euticllria. quan-l lem ad dominum • defeS"
ad domtnu"!"redtt, quo h4redïs, aut iure commifIi,
lure redeat, dt!tgenter con-\ aut de[empa~ationis,redire
jiderlfndmn 11.
debet tmmums lib omni one2. Dati~ in[olutum'rei emphY-l
re hypotheu.
ttu~tfJl,ri.e !ro, ~eliqllis, lm;$ At/liS quando ejf aut nue[fnct~t ((fiRre tRS pignoris.,
rius IIltt vo/~ntRriltS.
3. »om~nus, emens rem emphY-j 6 [urt foo , verba il/a apua
f(uttctJrt~m ab ,emp~yteutal Sc~uolam, in 1. vdligtTti
fi olmoxtum ptgnortbus ' 6i fundo ,if. de pigno quid imhJPothec~ red~it. .
1 porlent, &amp; quidJignificent.
4- Res emphy,teuttcIJrta reuer- In Additione.

10

Ex veétigali fund'o , diél:a erat) vt fi

C11,1-

71

J.LA..~-

phyteutain,Colutione canonis per annum;.
",.....-vceŒ1ret, is Eundus ad- dominunl rediret., ":,~". te (

PoŒeà is fundus ab em phyteuta pi gnon dams dl:,.

L."... )]./.

~e{fauîtque in [olutionè canonis pel' decennium ~;
{. •
M m ,ID l- {~""rIVA'"

nT--'J~~~f1

Ar c...f1L."

t

·

. . , -.JI"'"

M'

e--· (ctt-

Ir-(.,ccL ..

v

/1 __ _

4/V7

�FRAN CIS CI STEP HA:N 1
proÎL e fUlldus ex lege diéla ad dominonl redire de~
beb.lt, cui pro rcliguis veéHgalc1l1 illuln fundum
1 ill (olu um dedit. An euanui{fet ius pignoris ,qua:.
•
rebatur, eùm fundus ad eUOl i1ire dominij &amp; vilegis
redeat.Dorninus dicebat on1nino cxtin&amp;um pignus.
Nam eùm fundus ille datus fuerit in emphyteuGnl,
vti optimus &amp; maxinlUS datus erat, -iit ell, 'fine V1l9
onere, &amp;, talem ~d dominum redire debere, c'ap.
Inlperialelll , §. pr~tereà, &amp; §. callidis, in verbo , Iîberè reuertatur, vbi Dottores, de prohibita feudi
alienat. per Federicun1: redit enÎll1 tune res ad do•
minum vi ôcpotefiate feudali, quodius pignore efi
••
,
alltiquius &amp; potentius. Ergo ven dito veébgali fun•
2._ do li donlinus l'etincat, euane[cere ius pignoris
nofi:ri communiter credunt, Senatuque pl'obat.tm
hanc Cententialll tefiatur Guid. Pape decif.'157 5.
Boërius decilione 181. ÎnnUn1erOS eius {ententi~
referel1s, Bertrand. con. 191-. in 1. part. 3. vol. Mo• •
lin~us in con[uetud. PariC §. 1 3, gloff. f. nüm. 2.6•
•
•
Maximè fi vi legis &amp; paéHonis redeat, l.lex vell:igali
•
fundo , vbi Barr. &amp; Angel. de pigüor. fecùs fi res re~
diret ad dOlninum , non quaG d0111inum J (ed quali
•
priuatum , putà, li ipli venderetur ) donaretur, aut
legaretur: Pet. Ilcobi in praét. de aa. in rem,
Cha{fanxus in conCuet.Burgundi!t, rubr. 3. §. 8. nu.
36.Cacheran. deciGone Ped.e montana 15 6. nu. 9 •
t , .. . •
. . 3 Qtod li quis dixerit dominum retinenten1 iure dominico) loco emptoris elfe) l'roinde obnoxiun1 pi. ~ ", . '.
gnori &amp;. alijs oneribus fequentibus renl empqyteu_ti..
r
\ \./
carianl: id verum quantum ad contenta in v~n,di~. • . t~, '. " tione ) ve in ea agi ex empto poffit ad inUar altcrius
4 G%.

0\

•

'"

" .

t '

Ji

t..t2.

t:.

. . "'.t;

.Af'j

f .

.,

DECISIONES.
,
3
~n1ptoris,
non
quoad
alia
qUa! extracauratnv 4-d.
. ,'"r d
en 1..
tlOnls
ma&lt;Tisb
prin1itiuo"
dOlnino
'PqUlparan_
,
..1
filunt&gt;le
d
,
,AUS e ,a .quem res [u~ in priil:inam &amp; antiquam,
cau[aln dl: [euer[a, Moltn. [upradié1:o 10co nu
C h
d
d
'
.
l7·
ae er~n. , ~c, 156. nu. 14. vere minùs repugnat.
S~d hae 111 [pecie ditl:us fundus emphyteuticus vi JegIS o~ no~ [olutum eanonem) redit ad dOlninUln:
ergo lUS plgnoris euanuit) d. 1. lex veéti&lt;Tali. Contl.à
creditor di{folutum ius pignoris con~ndebat ~
pl'Udellteshac in qux!l:ione dHl:inguere, nÙln redeat
fundus veéHgalis ad dorninum ex cauCa nece{[aria
pud., G. d~fea~ hx~edun1 aut eom~tifli iure ~ tun~
~
euane[elt lUS pIgnons, l. 3. If. quib. modis pigno vel 4 ' K ..yt'(1
~yp~t~1ec~(0Iuitur, v,bire difl:raéta [ub paéto addic- ~ "·If.,,(~
tlonlS ln dlem, Gmehor lit allata conditio. Aliud fi 'JI:1~'7 (', c.~ lA....,
res vendatur nili etnptori di[pl1cuilfct) ex [010 enitn
(1(.,. f~{.;
. &amp; vo tu utate cmptons' d
P1aClto
l'es o
re lt ad vendito- , hl
./ 1"'" /'~~
.renl. Ideôquc in 1. [equent. qux dl: 4. quib. nl0dis t,'-1«'·7 - (.
pigno Colu. vel hypot. non deGoit eere locum Seruia--I!"J'(~;::7L ~
~~, li d~b~t?r [eruum redhi~uerit,E~ en~m volunta, ~:r;iJ tAna redhlblt10 , non necelfana. Bart. ln 1. ln diem,nu. 1_".f;;-{.A,.t~.
.l..-- if. de aqua pluu. arcend. Ioann. And. in ad Spe- ~ 1#6 '''~!
culatorem, in rubr. de obligat. &amp; [olut. verf. pro potL
lito congruit. ~id fi ceffaucrit emphyteuta per ~"'J.ff /4lnlultos an nos in [olutione can.onis? res redire did- a.." ......-tur ad dominunl ex cauCa voluntaria: poGtum enim 4"&amp;"/ .Aell: in potefi:ate&amp; voluntate emphyteuta: Coluere vel 1'1 ~ .'11 .
non foluere canonem. Bald ..in 1. 2.. quxft. 15. quem ~..t" ~.~! {
fequitur CaltrenC &amp; Salie. nu. 17' C. de l'e(cind. /,~"4
v~nd. ~dlnittit Bart. in dJ. il\ die~ : cxterùm exci,.. ;~t ~,.,,4;
pit de d!ébregula ~awn V()lulltarlUm, nort ad hoc /.. f'''' f t/'

•

, .. t ."" ...

•

•

,

'

...

~

,
,

�STEPHAN~
5 dired:è ordinatunl &amp;. tendentem, vt res ad donl1num
reuertatur: putl , eût:' ce~at in folutione cano~is :
nec enÎlll ceffat, vt dU'eao funduln emphyteutlcarium ad dominum transferat, licèt 'in confcqucRtiatu &amp;. obliquè transferat. E~go fi res redea.t ad ~~n..
ditorem) vi 1. 1.. C. de re[clndend .. fatum ent lUS
pign0ris, nec finiri ~ice~us, cùn~ poffit en1ptor(upplemento iufii pretl) libl rem rettnere , d. l. 2.. C. de
re{cindend. Idem quoque receptum dl, li fponte
pro reliquis emphyteutafund~m d~der~tinfolutu.n"
vt hac in nofrra fpecie : ncc enlm vllegls aut paého• '. j.\
_
nis,fed (pot~ &amp; vltro,Çundus ad dominu red~t. Bald.
, .: ' 't, ~.... , . :'\
in d.!. 2.. per l.G debitor , if. quibu~ m~d. plgn. vel
. ' .
hypoth .. foIuit. Ma[uer. in [ua ~r~~l , t1t. ~e locat. &amp;
. . ' ~ :' iur. ,emphyt. nu. 2.4. vere item Vt1ltS domlnus. Be~e..
diét. in cap. Rainutius, in verbo, &amp; ~xorem. nom?n.e
_ AdelaGanl, decif. 4. nu. 16. verL qUla hoc lntelhg1, l . , • . tur. Merita efi eXf»lo[a nofrrorum {ententia innu4~./-. ,
r
;'
il.
V . t ••' ..
mêrisSenatus l10fhi
Arefiis) quib us (ancltum
eu
\ ,\~. _ venditO]§ndo enlehyte~ic~, fi ~omin.us iu:e [uo
..
. \ . r('tineat on1neius pignons dl{folul: redit enlm res
« ~ • .'. :;~.: ~'h ad domi~l1n1 ex cauCa voluntaria, videlicèt vltrane.a
-:.: ,. emphyteutx venditione. Ergo finiri noil àeb~t 'pl­
· :'.. gnus,d.l. 3. Ampliat C~firen: con:68. vol. 1.. et1am~
., .... " .. ~ lex diéta effet contraél:u1, vt Ipfo lure res ad domi• ' • •'. P nun1 rediret, ft domino irrequiGto venderetur, ~en. .". '; .' . ~ ditu[q; effet in (ua fpeciefundus irrequiGto dO~lno~
;,: ·r , 4' pignus nihilominùs durare refrondet nu. 2.. Ahoqul
\.,
facilè fraus cre({\itoribus ficret, ad quorum elufionem
, .. ~ ~. : ~ ..: .:.: prolilirent emphyteutx ad venditiones rei en1phytcuticx ,vt donünica retentione extinguerentur hy~
4-&amp;4-

'.

, ; ,' , : .

.

..

FR.ANCISel

- t. ·

",

4

pothec%

•

-.

•

~E CISIO ~ES.
46 5
p~~hecz J ea~demq; .fraudatlonem verCari poCfe faole ex canonlS cdrat1o~proinde d.l.lex veé\:igali
ego arétabam, quan~o auâore Prztore ager Ule re~
uertit~r ad ,doluinulll ob non folutum caaoneln ~
Bald. ln. d.l. ~. &amp; d.l. tex ve6l:i~ali, Tiraq. du retrttia
conuentlonnel, S. 3· gloffa 1. &amp;. vnica ) nu. 10. &amp; 1 [ .
&amp; p~tiffim~m 1 1.. v~r( [ubdit tamen. Ergo Senatus
haCln fpecle non finltum pignus cenfuit, in AtteO:ationulu DectJ,fia , Relacore D.,L. Chaine, me Pr~­
{ide, 2.. Aprilis 1585'
_.

AD D ITIO.

V nisEaigalis
funàus dicebatur ex quo veé\:igal certis anprzfiabatur ,If. li ager veéHgal.l. 71 . §. fi fundus.
§. fed &amp; fi, de legato 1. &amp; dabatur ille ager veél:igalis aut
cmphyteutlcarius plerumque ealege vt ft certo tempore
veaigal folutum non elfet, fundus ad dominum rediree.
Sanè fundus eiufmodi pignori dari potefr, vt d.l.lex veéHgali: quod generaleefi in his qu~ vtile dominium habent feudis exceptis, Càp. 1. de prohibita feud. alienac.
pe~ Fridericum. ~lid autern in illa 1. Sczl1oIa,iIla verba,
iure (uo , fignificent ; variè certatum elt Ee anno 1471. r;
cùm fub Renato Rege focagiain Prouincia indicerencur,
&amp; dubitarent Nobiles quibus in caûbus eff'ent immunes à
talijs : ita. enim loquuntur ,quando res ad eos redibat. iure
fuo, ~terpr~tati fUllt iu.s illud in tribus ~aûbus, incom~
milfo, retentlOne feudalt, &amp; defemparatlone. Sed tandem
{olemni Arello in Conlilio Regis, anno 1 f f6.declaratum .
tandem efi ius Nobilis in fundo dato ademphyteufim elfe
in tribus, remota retentione, nempè in confifcatione,
deremparatione, &amp; commHfo: &amp; hoc iure vtiml1r in immunitate onerum. Putem idem dicendum de pignore.
F. FortiNs 1 C.

NnR

•

�FRANCIseI STEPHAN 1

-4-66'
--_.
,~

.

.• a...... "'
,~

1 .. " • ••

-_ _ - - _ -_ _ _ _ _ _ .._ _ _ _
r _ __
4

_ .

" . .. D E C 1 SI 0

J .. -

~~dam

L X XIX.

de pttciftci.r pojfejforib us.

Synopns:L X XIX. Decifionis.
l

R:gul~ de pA~ifici.t

/,ojfeffi- ' 8 ~orfom regu/III J~ fritnnA~

rt611s ejl mdtllA.
1 li ejl inlltntll.
2. Co":c.ilillm B,,:jilùnfe.
\9 Trilnalis pojJeffor tillaunfi·
3 Latct Benejicla EcclejilllflùJJI curilatt glJudt't fUIll qUA.
non ,offint pofsidere.
drlllge1Mrills.
4 spirituatia BenepciA homi- IoDe iure p offofJo ris nDn qlM ..
ni/lits JP.iritHalih.largiendll.! rendum eft ,quando de lurt .
5 c~!act/~S !t'm;ore coltAtio- pctitoris nihil ~utirendum.
~zis deftderllfur.
I l Inc~plJx rftinetllr pOfilis

7 Tttli/us ,%rAlus quis di-

triemMli.

C/ftllr.

Xtat regula Cancellatix qua: pacificum
poffefforem triennalen1 aduerfus quelncUlnql1e tuetur, de[un1pta ex Concilij
z.
BaGlienlis [dIiou.e ~o. anna 1435, ad
cOlnpe[cendaslitigantium ver[utias: quo ctialn per~
tinet alia regula dé al1nlli po{[e{fore, gloŒ. in cap.
plerun1quc.&gt;de r~(cript.Cùln igitur Francifcus Roar, dus Sallonenftshondunl primam ton[uram adeptus
Benenrium obtinuHret anno l 566. 2.. Oél:oh. J 8• .
e~u(dem n1cnfis ton[uram accepit,pacificéque poffedlt vCque ad annum 1 S81..quo Barquius quidaln per
incapacitatenl obtinuit, vel aliàs quoui[cumque n10do, Roardus in fi.de111 tutelanlque Regiam receptus
dl:. Apud Aquenfenl Proprçtoren1 cauG, agit ur Bar..
1

DECISION' ES
6
l'arius nullam dicebat Roardi colla~ion
4 7
, d il
enl) Vtpote
~u(j) co at,u~derat Bene,ficium ante primam tonproln e antequam Clericorum ord"1nlnoluram, &amp; 'Ir
men d
,e d~ilet, &amp;: proindc quèd effet plane? Laïcus
cap. cum a.,~eo , de re[cript. cap. ex litteris, de tran~
faa.Ir at Lalct Beneficia EccleGtall.l'ca
p0 Œd
( lL
I cre non 3
pouunt, cap. 2.. de in frit ut. vbi Inlmola tradidit
valerc. mand at umtd, ~ ~roU1'd cndo in fauorem alicuius
qUt optabat a[cnbIln nun1erUlî1 Clericorum l' ,
B fi"
11 .
, lcet
ene .c:J co , ~.uo ~ulla.lit an~e. adeptionem prirnx
ton[~rx. Spultuaha enlm Cplntualibus per[onis &amp; 4~le.n~. (unt ~omn1ittenda, cap. decernimus, en. de
ludIClJ.S, ne a ~anibus, h~c efi, Laïcis, {anétum poffide~tur , c.a? ln mandaus, 41. dHbnaione. Si ergo
Lalcus [pl.ntu~lia poffidere non potefi,cap. cau[am,
de prx[cnpt. 1U~ari fupradiaa regula non poterit,
qUa! non ad pacificos pofi"effores pertinet : nec hinc
p~odcffe poteil: to?fura qUa! collarionem aliquot
d~cbus [ec4ta eft, cum capacitas ten1pore collationlS delidererur in beneficialibus, nec conualidetur 5
collatio ex iure (uperueniente, cap. dudunl, ext. de
eleél:ionib. cap. ex litteris, vbi glotI fin. ext. de tranfaa. v~lgata regnl~) non hnl1atur) de regul. iur. in
fext~ etlamG ten1pore collationis prouHlls LaÏcus, &amp;
Beneficio hondtltus [e iampridetn [acerdotio deuouiifct. Idque Beneficiun1 in per{ona fui nepotis [eruaffe te1l:atur Archidiaconus in Clll. nulli 12... q. 1 .
Minùs proderit exceptio d. regulx,qux licèt tàntùn1
violentum &amp; {imoniacum poffdforen1excipiat, non
tamen minùs cxcipitid genus homines, vt aduer!lls
Gon1efum te!l:atur Rebuffus in traél:atu de pacifiNnn

1.

�46 8

FRANCIser STEPHANI

cis po(fdforihus, nu.. J 90. Et in fpecie inronfurat.l1rn
beneflcio huius regulœ non gaudere cenCuit ibid~
Rebuff. His motUS Proprxtor Ro~udun1 triennalem
po lfefforem Barrario cedere'iu ber. Prouocat Roal'.
dus, Cenon triennio tantùm (ed Cexdecïm annos ci...
tra vIIam controuel'liam Beneficio potirun') diccbat,
proilldéquc iutiari d. regula! trienllatis poffdforis
benehcio &amp; auxilio, cùm paci6cu$ po{fcf[or crien.
6 nalis is dicaturcuius po tfe ffi 0 nUUJln controuerfiam
palfa ell:, neque in iudicio, n'cque e~tra iudicium,
glolfa &amp;. Cardin. in Clementina, gradx, de refcript.
g~otfa &amp;,-Arcllidiac. in cap. cOlnmHf.l) de elcél:ionib.
lib. 6~ Gemi'nian. con.78'. &amp; con. 8l. Pro bat Rip.
in repetitione rubr. de' caue1' poffelf. &amp; propriete
num. 39. Ergo non poterit eius interuerti poffeffio
aut controuerri , cùm regula illa non tàm [cripta
fit his qui perfeétum &amp; omnibus nurneris'abColu..
tum habent titutum : 'ne.cenim-aliquo-egent auxi)io, quàln etiam his qui minùs callonicè' infiituri
(unt, modo titulo, polfelIione colorata fulti Gnt,
vt quod deficit Cuppleaturtriennali polfeffione. Gome(us ad diél:am regulam, qurefi:. 1;6. verf. quib. non
obfiantib. Titulus'aurern cotoratus ille dîcitur quem
7 quis ohtinuit ab eo quiconferendî habuit pordlafern.Ill)tJ1Gl. in cap. cu~ l1ofiris, ext. de concefIione pra:henttAt noll:er Roardus ell: huiufmodi: obtinuit enim ab Ordinario Benc6ciu-tn , &amp; hoc quoad
iuris comnlunis effetlum. At fi regutam lloilranl,
eiûfq; intuealnur effeéèum,is dicitur colbratum habere tit'lll'um ,qui' ab illa·regula,non excipitur. Duo.
~ptC1}1 &amp;~nera, Beneficiprunl t,antùm c-x cifiunt ur".

DECISIONES
'
,
.
.
4f.c!)
umorttacus
nempe
&amp; prouICus de Beneficio fc
' fl.
•
re erUltO pcr lUllanl &amp; lUre cOlnprehenfam referuati
·d
1
onem,
b
vt e~ ver IS • regu a! apud Gome{ulU videre e!l:" de
qU~\1n cap. 1.. de prxbc~d._in 6. &amp; apud eundem Gonle{unl, quxfi:. 31 • eum igitur nofier Benenciarius
neque linl0niacus Gt, neque Bene6cium illud lit rcf~ruatum) colorato titulofultus cen[e~dus efi:;luuarlque debet regula, vt GOIne( in nlultis qua:lHonib.
ad d: ~egulam cenfuit, nllximè qua:ll:.1.7. Et fi execrabll~s p0!f~{f~r)qui extrauaganter execrabilis, priuacur Ip{~ 1llre {uo Beneficio, iuuatur regula annaIis
po{fdro~1s, Vt R~a cenfuit,. tefi:e Gome[oquétll:ione
'4· addld. regul. de annah poŒelI: necnon pnuatus
pel' non promotionem ,cap. licèt, de dett. in 6. vel
per alterius affecurionenl aut acquiGtionem, cap. de
nlul~a,)~'e pl:x.bendi~, vel etia~ aliter intruliùs, quia
fpunus-, lllegltunuS') lrregulans • ft regulare Gt beneficiunl, aut vice verfa, aut quia Laïc~s, GomeC in d.
reg. de annali poffeŒ. quxl1. 58. Molin. ibid~ ampHar. 8. odio jmpetrancium Benencria viuentiuln
poffelforunl. Cuiodio occurritregllfa, nec reCpicit
2Ut requirit canonicunl titulum, {ed foJam afininam
&amp; nudam, paci6cam tâmen detentionem, ibidem
ampliat. l 'O. CUl' non eadem ratione fupradiél:is 0'01nibus&lt;atibus triennalis poffe!for pacificus non iuuabitur illius regula:-auxilio?' nam &amp; triennalis poifeffor annalis dl:: eodémquc odio vtraque regula lites
&amp; 8eneficia viuencium'impetrantes execratur. Idque
{uadere vidcntur verba. reguliC ( Inoleltari nequeant)
'lux tollullt omnC111 ' potentianl~ Archidiac. in cap.
Wm~lure,s,de o.iE de1eg~t. inJ(f.. &amp; titulum,polfdfori
r.'

]}l

!l ' !] '

,~

�.4 7°
FRA N CI sel s 1~ E PH ANI
9 accommodant. Gomel: qnxa. 58. vere &amp; adcd
hoc dl: verum, &amp;.C. Liquid6que conuincunt trien.
nalenl po{fe~orcn1 cadCIU lèc.uritate gaudere, qua
quadrlgenanus polfdfor , CUl hac rcgula xquipara..
tur ius. Vc enim nulla prxCcriptionis ope ius mouetur , ira iHe llloldl:ari aut inquietari nequit. Gon1er. poft nlodernosin trattatu de prxfcriptionibus,
in diél:a quxa. 58. vere &amp; Cccundum hoc potdt ,inFerri. Addebat Roaldus ad ilnpugnationem tîtuli
itnpetr;,tnti5 genericanl Î1npetratiollenl , videlicèt
cerro modo f.létam , non cxpre{[1. dignitate, nobili.
ta te, cau[x, vocationis,aut qualitate poifeiIionis, aut
cuius temporis Benehciarius poffeifor efset , q\k
omnia deliderantur ad {ul)!lantialn &amp;, exi!lentiam
Ïtnpe.trationis Benehcij per annunl_pacificè ~ fine
controuerlia poffeili, Vt ex verbis regulx videre dt,
apud Gome[unl, de an nali po[se[s. Extat Henrici II.
edié\:uln, anno 1550. &amp;. proinde depellere int~nde­
bat reUlU ft'la po[se{l1011e,Felin.in cap. olinl,coll. fin.
de te{cript. Innocentiusdn cap. ex intinuat. ext, de
10 procurator. Neque cnÏlu'curandunl dl: de ,iure poffefsoris, remoto iure petitoris,l. faulus, §. fin. quib.
modo pigno vel hypoth. [oluit. ('uiùs enÎln dl: iniufiun1 tueri po[se[soretn ,quàm beneficiuul viuentis
impetranti faucre. Rota dcciC 2.. de excepte in antiquis. Nec Ob!tll1t qux [uprà pro in1pctrante diéta
funt, cùri1 adius commune pertineant.At iure con[tituto &amp; vi diétx regulx non tantùnl incapax retiI l netur in fua pacifica po(Se[sione, [ed &amp; collatio à
principio nuUa po[sdlione pacifica validatur, cap.
penult. &amp;. ibi glofs. ext. de [upplenda neglig. prxlat.

.
D E Cl S ION E S.
licèt
fequdhari
deberent rrucLUS
C
~ Bene4-7 t
. regulariter
11.
•
ponquanl
qUIS
" EXC1-.
fi_clorUln,
.
'
. obtinuit in C Ulla.
pleur. taluen tl1ennahs pacificus po[së(sor , Clementlna 1. de [equdh'l)oGe[s. &amp; frué1:uum (')" d
'fl:'
. ~o
~ute~ ex: Imat int~n~uratum diél:a rcgula non
luual1 ,. cnanlu pof\: Infhtuüonen1 [acl'o veIttCe
. ' d0 l~etur, lta vt,colnnlentitiul11,ita nulla fulcitur auél:ontate, ab eoque d~[cedit, Molin. [upraditHs locis.
}-l~c ~raaabantur ln TholenG Decuria) Referente
DOllllno B. Bren1~ndo, qui Proprxtori:i [ententiam
tutabatur. Contra Don1inus 1. ACTJr reformandanl
[en~entianl, retinendun1que Ro~rdunl in po[se[lione. p ,ues fuere [uffragio Iudices: mittitur more
no!lro ad priLnaln Decuriam. Cuius Donlini in
[ententiatn D. Agar ierunt, vno excepto, obtinultque ROlldus, Pra:Gde D. Franci[co de Peruffijs 1..
Marti; 15 8 5.
' .
AD DIT 10.

T

/

Ant~ vis huÎus rcgulx?e triennaIi vr publicè Prx[es
doéhffimus admonuent Aduocaros , indignum elfe
,pro.fe{fione extra caf~5 regulx , ne po{l-eà triennalem po(fe!lorem litigio vIlo ex conGlio vexarenr, &amp;. poil: trienllalem poifeffionem concremari po{fe Bullas aut qua(cumque prouHiones : rancus fauor cft triennalis huius
po{feŒ. Porro exeat Rebuff. e1eganstraébtus , &amp;. FlamiDij traélatus de refignatione Belleficiorum, vbi ad llall fcam de illa poifeffione.
)

F. FortiNs 1 C.

�4-1t.

FRANCIS CI STEPHANI
•

DECISIO LXXX.
CA,rlNelit~ nùm flcceJere ab inteftatD pr,~iMi,;'
ribur poJftnt ?

Synopfis LXXX. Decifionis.
t
t.

,c,lle,,;'A ,/i", m" !Dur,."tl f MOIlIl&amp;hi fl"t foutfsi,,,,.,
i"jitlli h~rtJes.
1 incApllus;1I GII//iA.
reftnles trlfnt h~,eJitlltNm,6Monlf&amp;hi fo nt ",ort.im.lltl"
;,;e"!AUS, '[lIi/l Je fHh'ico
~t Mt",Aj1eriD "t'f"ir"nt.

IflehllntMr.
7 CtmftitutiD .AureJillnenfls Je
,.,..;l.!!/lnJo !lr1?lijJNm fHit Et- UJlo1lAchis.
~Uji4 rdin'lue,e.
8 CDnjlllllti"i aOIlAt;O.. In
4- Hih:o"1"û vtrlJlI, Je flrJi-1 Addicione.
hMs c ltric".",.

E~uit prifcàluriCprudentia incenas perfo ..
1
nas , putà Collegia municipum, nlunic~pes hzredes inO:ituere. Vlpianus in CUlS
fragmentis, de hzred. in{tituend. §. nec municipia.
2. Virgines quoque V d1:ales public~ enutrit~ nihil ex
alienis tel1:amentis capiebant, fi Gellio credam us,
lib. I. cap. I l.. Eiu[dell1 conditionis erant Ecclelia,
&amp;. EccleGaO:ic~ per[onx. Leui non habuit partem
cum fi'atribus , (ed quia ip(e D'ominus polfdIio
eius dl:, Deuteron. cap. 10. At Conl1:antinus
propen[o in Clerum anilllo in rua conft:itutione
) [cripto ad po,pu\um vnicuique conceffit fanéHffimo &amp; venerabili COhcilio , hoc dl: , Eccle{iz, 1. ge..
nerali, Cod. de L1.Cro[anét EecleC quantum volet
bonorQm [uorun1 relinquere, d.l. 1. d. tit.t. 4. C.
Theodofian. de EpiCe. Be cler. lib. 6. {ed temporis

fuccelfu

•

DECISIONES
3
{uecelfu
tanta flagrarunt auariti'a ' Vt h~l.ed'Itates
47
.
,
monentlum captare rion tantùm ' l(red &amp; vmentlum
'
,
c. 1 ' 1 . '
Ia~u tatious ,&amp; Donis inhiarent , viduarum potiffimUln &amp;,pupll1orum,' propter fèxus &amp; xtatisfragilitatelu? quOrl1111 ~dIUm aditu n011 tantùm , [ed &amp;
h~redltatun1 aditione, fi f01fan ab alijs [cripti e·{fent
hxredes, TheodoC &amp; Arcad. Clericis interdixerint,
1.. 2.1.: ~od. Th~od. de Epifcop. &amp; Cleric. Qgorum
a,t'annam D. Hleronym. ad Nepotian. de vita Cle-. ....
ncormll deplorat his vcrbis: Pudet, inquit dicere
S~ce~dot:s 'dolotlun, 1. ann,ua, §. fin: de an~. legat.
~l~l)aung~ &amp; ~corta h~n:d1tates,eaplUnt)folis ClenClS ~ Monachls,hac legc rrohibetur,&amp; pl'ohibetur
non a ~er[ecutollbusJ (ed a Prillcipibus ChriO:ianis.
Arcadlum &amp; Hon~ri~~ Î1~telligit J [uh quibus poft
mortem TheodoGJ vlglntl annosvixit. Non de lege
conquero~' , [cd doleo cur h~nc legem meruiQ1us ,
&amp;c. Hxc llle , qu~ de fucceffione tdtamentaria vel
cOl~uention~l~ ~ putà ,donatione intclligenda. Cxterum Clencl 1nO {xeulo non prohibebantur ab
intd1:ato proximis (uccedere ,d.l. 2.0. ibi, cxterùm li
earun1, &amp;c. Q.l0 exemplo Iuftinian. eunl qui ~o­
nail:erio Ce [ociau~t , [uitatis ius legitimamve parentom not) atnittere fcripGt, 1. fin. §. hoc etiam, de
Epifcop. &amp; Cleric.Qlo duélus rcfcripto Monachus
quidam Carmelita hzreditati neptis ex forore , quz
ab inteftato de cdrc rat , Ce immifcuit, cuius cauf.'ull
iuuabat canGn, il:ltutum dt, 18. quxil. 1. canoquia
ingl'e'dientibus, canofi qua mulier, eum [eqq. 19· q.
3. quibus traditum eil: Ivlonachos parentibus &amp; proxin1ioribus [uccedere pofse ,legitinlurnq; bonorum
00 0

•

�474

FRAN CISCI STEPHANI

fubGclium conCequi, non vt hxc (ibi quxrant, [cd
Mona{lerio 5c EccleGx fux) glofsa in d. cano {tatlltUlU. Benediél:us in cap. Rainutius) in verb. vxorem
nomine Ade1aliam, 4. prxludio, nu. 2.09· Bertrand.
in 1. hac edi6tali, nu. 62.. verC [cd iuxta pra::diél:a, vbi
exprefsè affirnlat Domini.ca~u~, Carmelitam yarentibus :&gt; necnon &amp; proxlmlonbus (uccedere, ea~
que [uccduonelu Religioni &amp; Mona(te~'io .qua:rer~,
cùm bo,na communiter poffideant. Fehn.ln cap. ln
prx[entia, ex;. de'f&gt;robation. An~el. in, CO? 9 1 • in
princip. in eamque rem Sunlml Pont~~Cls edeb~t
prinile giu tU , quo concedebat Cannehus bon~ ,~n
conlnlune po!Iidere, vulgus Mare luagnUl1l diClt.
Sanè Franci[canos qui arélioris &amp; [triétioris regulx,
hxredes infl:irui porse ,reliél:alUqU~ h~r~ditat'e~ c~­
pere) modo intra tenlpu,s quod prxftltUl [~ler,.ln Vluentes vt dicitur" houlines transferant, rectpto pretio. G~d. Pap. tradidit decif. 2.2.7. quaG (int pre~ij &amp;
pecunix) non bonorum capaces, quod ex xq~ltat,e
magis quàm iure communi r~c.ertum Ca~dlnahs
fèriptunl reliquit Clenlcnt. eX:lUl de Para~l[o) §.

pr,oinde, col.

s. ibi, &amp; per ho~; de verb. figll1~ C~n­

tra luatertera, ex [orore neptis hxredltatem vlndlcabat, ab eaque reluouendun1 Canuelitanl a~e~ebat,
'5 ql1em confl:at lnoribus totius G~llix re~ept1s l~ p~­
tria inris [cripti, li Rebuffo credamus 10 pro.en~10
confritutionU111" gloO: S, nu. 1.2.. nec~ol~ &amp;, rehquos
monafi:icam vitam profitentes, p~oxlml~r.lbus [uccedere non po{fe. Extat Clementlna, eX1Ul de P~ra...
diCo, de verb. fignif. qua': Fra~ci[ca?os tempora~lum

bonorum po{feffione, proxlmorumquc omnlnlO-:

D E C 1 SION E S.
da, fucceffione
prohibet.
Sed &amp; Carlnel'It~) D Otnl47.5
'A
""
nlcanl:&gt; l' ugufimlanllar&lt;rius
viuel1tes fce bonorum
b
diplonlate pont'f1
' ~
telnpora lUln
. capaces
fc
1 CIO anefunt,
l' cap.
d ln pr~ entia} vbi notatur' de p'10 bat. Ange . ln .con. 9 I.Panormit. con. 17.nu. 3. vol. 1..Sed
nollra
con[uetudo,
de(
qua flIpt'a' ,en
M d'lCantes nOll
'Cc
tantu~,. cd &amp; omnes monafiicam vitam profitétes,
&amp;. ~eltg.lonem continet, telte Imbert. in [uo EnC~lr~. ln ver.b. Monachus. Boërius in con[uetud.
Bltunc. (ub tlt. de ~ell:~ment. S. fin. qùod lice!: ex
~e(l:all1ento. Benedlél:. Ul d.cap. Rainutius~in verbo,
ln eodem teftamento 1. nu. 116. vere hodie vtimur.
Ma[uer. de fuccdf. nu. ~. Chaffan. in con(uetudines
Burg~lndi%) §. 1.4. nu. 2.. vere &amp;aduerte quod Mo- 6
naC~l pro n10rtuis . habencur: Ma[uer. [uprad. loc.
Meoque M~nall:eno non acquirunt, qu;r habent
hona, {ed hlS qua li de medio Cublatis proximiorib.
fedata nofirorum inani di4)utatione , [uccedunt :
Roman. con. 2.96. arg.l. J. §. vIt. Œde bonorunl
polfetf. cont. tab. tùnl quod abieé1:is rebus (.rcularibus, paupcrta.tem vouerillt, maxin1è Men'dicantes
Vt ~s [ucceder~ ~olcntibus obijci queat excepti~
von, &amp; renuntlatlo rerunl f.1!cularium) qu.r nlinor
110.11 dl: ~.lla quanl probar cap. quamuis:&gt; de paé\:.lib.
6. Bald. ln 1. I.C. de [acroC EcdeC Benedi6l:. [uprad,
loco, in verb. in eodenl teftan1ento, nu. 11. 3. &amp; 12.4.
Vt &amp; obijci pore[t Apoftatis ,quireieao Religionis
iugc vitltn (:rcularen1 re(un1unt) Roman. conGl.
1.63. &amp; probauit hanc con[uetudiaem Regiam
COllfi:. Aurelianenfis, art. '9. qua: odio parentum, 1
qui filios patiuntur antexx.v. &amp;: filias ante xx. Mona-

o O-()

Il

�FRANCISCI STEPHANI
fterij reptisincludi, [an~.dt huiu fin di libcros parell..
tibus &amp; proximioribus [uccedere, necnon &amp; de por~
tione hxreditatis iam,obuenta &amp;, obuenienda pro
arbitrio di(ponere dunlnlodà nihil Monafterio COllferant. Aliud conCtituto· iure &amp;. con(uetudinario receptum hinc Baldus probat [eruJ.ndam etfe, illam
confuetudin el1'l, cùm de Monachorum aut Mona(tcrij aaina fuccefIione quxritur, in Authentic. fi
qua luulier , nu. 6. de (acroC. Ecclef. Panotmitanus
in d. con. 2.7. nu. 4. nec libertati Eccldi~n:icx talis
co.n(uetudo quid ql1am detrahit, cùnl nihil ab ea aufcrat,fed prohibe.at tantùm acquiri.ChaŒ.1.n. [upra.di61o loco) nu. S. Bart. con. 37· N'on obfiant fuprà
allegata,qu~ ad ~lonachos pertinent, qui non vouerUl'lt 11'lendicitatem. Et nofter C~nnehta ex voto
tebus f~cularibus boni{que teluporalihns renuntiauit. Accedat Francicis moribus difcdf.unl à communi iuris di[poGtione )iure optin10) ne facultatibus
.per [uccduoues Monalteria turgerent,cxteris ciuibus tabe(centibus, quinon pofful1t Monà.fierio fuccedere. Chaff"an. d.loco ,[ecundum quamcon[ue~
tudineln Tholofanus Senaous iudicauit in cauCa
Franci(cani Monafterij Montifpe[ulani tdl:.tmeta..
dam [uccef{lonenl vitildicantis. Anfrer. in fuis Are[ris, quo '1. 7 I. Qgo exemplo nofrer Senatus Carmelitam po[seffione bon.orutu di[cedere iuffit, ac ma';
terterx adiudicauit, s. Aprilis 1 S8 5. Referente D,..
A.lltonio à Sanéta. M;u:c&lt;J) in Atteftationum
.
. l?c:~

47 6

DECISIONES

a

,

.t"ria ~ vPi pr~fu~.

477

AD D 1 T 10.

A Nee
Confrantini edié\:um ad
1
polieanum in 1. C,de fa
. popu um Co~nantil1oI.

Ecclefiam vllas faculeat s ~d{anét. Ec;clef. VIX legimus
quem ferul1t E~Iefiam cl poftl cere., profuftore donatione
ccrta 'fides B . , &amp; ota. e, mus tamen 110n omnino
l
, 0 mo
cxtens S ' d':t
habeeur apud Grxcos in N
. ane e IL. \lm donaeionis
,
omocanone ' [ed
b '1
app~reta 1l lsmagnaexpartefu[peétumvcc fi'
ufe ru nr li:ccl eli '" Roma na: 'u' on :um, fi qUldem plus S
à multis d
d
.
q am ln erunt. OmllIis qux
cendum e ea onat~one fcripta [unt ,illud obiecr hIC dip.uto , nemmem dubitare ~ vt diximus prl' m
G
T
,um
C 01\ ft antmum re .

~

flli{fereligio~tX:qu:~~~~{tiae~:~t1ln ~unific~ntiffimum
officijs coluilfe .ad qux prxfi d' omnl~us q111~US pomir
là &amp;
,. ' .
an a eum pietas eum impel-

et, anclql1aglonaaducrfarixrel"
{Hmulis
ea de
f
z' . 19lonls. vrgcrcc,atque
fibi arque paf: ~~: bozlm~s ai,t , hoc tempore infenfi
Ch . , .
0 treL-~al1C1S Senatus e
. .
.
mulra elargitll' T empla donari
thri~~um R~~an~ll1,Ecclefiam, in qua Cciebat torius
.CD tanx r~hgl0ms vl~ere principatum , am pli ffi mis dom~1l1e~lbus, fiCl1tlllemO ibit in f1.cias, rributas elle . '
,
~ulm~ en.Clu ab Augufi 0 (q uodD io hiftoricllS 1ib. f 3.reth- ,. ". :.:Cr) mur~as pro!1incîas, Magnum. &amp;. de collatis ab illo
_. ... ,
~.
on!l:antll10 ml1neribusarO"um P fltum quod Chri!1" 'ffi
minofiriP' . r. b' pO A-d'
JanJ 1- ,--... . "
, rtncrpes lU Ipl'o rum iplomatibus ea à Long0bar~lS ~blata fe Romanx Eccldi~ rdhruere profeffi ".~. \ ~
funt: Sl em~ Romana Ecclefia ,ante collara illa à no[tris- \ ,. 't. • .......
Re~lbus priuilegia. , iam potiebatur rerum dominio
'" ) \ ... \
vn&amp; Hlud fibi nifi iure debitu pocuit villdica{fe?Cù~ cer~
........ )
tnm fit, nt,llla id fa,aum fllHfe armorU111 vi atque violenta
..... , t. •
gr~~attolle, filentlbl1s Oric~1'talibus Imperatoribus, alio• , .~ .» ~
qUI tnRoman. Eccleûa parun1 "'quiùs quàm &amp; anli flle- .•,........
•'.
IlOt tUllbare, ql1odconquerimr S. Gregorius. Altero 'lX,.
.,':. ..
magnoargumento quod cil' apud Photium in Nomoca~
!lone tit. S, vbi decernit &amp;. ftatuit vt Romana EecIefia
Àabcat principalCln poteftateœ 1 &amp; omnium cotius orbis-

OC~~!a?1S

js~~f~;è:~

efi

n:, e"

H

'

;

.

,J.~ ~.'

\
_l"

.',

'

()

o. '? .; '.

�47 8

FRANCIseI STEPHANI -

Ecddiarllm. Vcrba {unt d,Con!tantini apud d. Photiu'm.
H~catb [unt ab co anno ; 2.4. à Chri!to ,ql1~ anno poA:
cum b.lptifacum colleéh eft R,ornx, Synodus , a .Syluefiro
in Thermis Traiani, quem IS Prmceps mutus auxerat
muneribus. Annales Baronij.
F. FortiNs le.

------------------ ---------..D E C 1 S1 0

L X X X 1.

Hlfrei JonantrS tr,nte Mo/inllam e()nftituticnem
an tlonatÎonem ù,jnllationù tlefotlu
impHgn~re

poJ!et:

'Synopfis L X X Xl. DecüioNs,
1
j.

DmlftÎoffes non inJiNIfIIU' f Do""ti'1I:tJ 11011 infl1lllAtA&gt;
pro non flriptis junt.
1 p0ffont lIb h~ruJe inl:" qll"·
InJinNlltiones imunt.e 'Vtl t~or ,!,e~flJ Jeft{fM mftfl."WlIJiori deliberAtfont 40'M-~ ItfnU ""p"[/III·re.
10r ronJideret 1111 ptr(eMertt.!

Raaabatur nuper in caura illius hrre~ ,J,/IUr#lr
dis qui 111atrimonij contemplatio~e
1 ,.~
certa bona nepori donauer~, qUld
; ; Û"'J'#vIlibi velit Legiilator nofier [ua ln Mo~
Jv'/}11~'
linxa con {titutione ,artic. 5S. Donatiooes inter vi~. ~ ~'" uos cuiu[cumque conditionis ,irritas dfè fi non. inT"'" tinnatx tint, tùm hxredis donantis '. tùm credita..,.,,4- rum ratione. Nam fi donacio non In(inuata pro
4~1 non [criptahabeatur, 1. [anci~us, de donat~onib.
(,.,.,~
Rebuff. in traétatu de donat. lnfinuand. g\of( vIt:
~ (,.~I1II' nu. 4. acquiritur rei donat~ dominiunl h~redi, a
~ "'.f.:~ quo Gne eius faéto di[cedere ~10n .potdl: , .L ~ cgo,
~J ,"V"') §. 1. if. de iur. dot. defeél:usigl~ur 111{inulnonls h~­
,.,,, • -'1:::..redi prodcfl:. vt non videatut ill aliqno inti coromul1i
4,,~ t[jl 11
~7 (.!,Lt~p--~,I',M 1 l'J~t --, T

,-..t/"

t;:J

1".,..

2

,

D E C 1 S ION E S.
derogatum. Diccbanl donarioni pro
47 9
iure co'n m '1
d cl
pter nupu3.S
~
uni 1xre Cln cbere con(entire d 1 fi
esgo) §. I·dff.. deGiuredotium,quodre[pon[ul~ piu~re~
. Vt POIllt
~
. enatus
da '10 lnuatio nem traxIt,
cogi ha:~es on~nt~s do~atione propter nupcias con[entire
In{il~uat~onl, licet iure con11nuni héfres infinuationi
con ,entlre non adigatur, l.'contractus , vbî con de
fi~. loftrument. Couarruuias de inGnuat
.
1. part.
q, uxa . 5· per 1~gem, in hac, C. de donat. .Ed
cniro
1l1Uentx [unt tnGnuationes, vt plenHIimt deliberet
~on~ns antequi~l inGnuet, nùm con[entire donatl~11l ,an ab ea dl[cedcre velit', §. 1. de appellat. in
Atlth~nt. extat, de hxred. DeciGo Canar. in traétatu den:'InGnuat.
ante M 0 l'In~am
. xx 1 x. qUéfa. ErO'o
b
C011. Itlltlonem impugnare donationcn1 contemplanone nutrimonij faa!atn, defeétu inGnuationis
h~res donantis ~_~n poterat, con!tituto &amp; bcnigno
quod~nl fauore nuptiarU111. ~od vero ad rcliquas
~onatlones pertinet, cùm Glentio &amp; morte donantis con1il~marentur, Menoch. conC xxv I. num
2.6. vol. 3. improbare hzeres eas n011 poterat. No~
obIl:at 1. donationes quas parentes, Cod. de donat. int. vire &amp; vxor. loquitur enim de his donationi~us in quibus duplex ver[atur impedimentunl,
rel, &amp; per[onre, vt ibi gloffella innuit, in verbo)
~onfirn1ari concedimus. Vbi igitur in per[onam
Id.oneam coUata eIl: donatio , nlOrte conhrnlatur,
eti~m,fi nulla adGt inGnultio , vt eleganter Menochlus d. conf. 2.61. Salicetus in d.l. donation es
quas parentes. Ergo no!ha confl:itutio principalis
ha!redes dOllantis ad impugnationen1 donationis

2-

�47 8

FRANCIseI STEPHANI -

Ecddiarllm. Vcrba {unt d,Con!tantini apud d. Photiu'm.
H~catb [unt ab co anno ; 2.4. à Chri!to ,ql1~ anno poA:
cum b.lptifacum colleéh eft R,ornx, Synodus , a .Syluefiro
in Thermis Traiani, quem IS Prmceps mutus auxerat
muneribus. Annales Baronij.
F. FortiNs le.

------------------ ---------..D E C 1 S1 0

L X X X 1.

Hlfrei JonantrS tr,nte Mo/inllam e()nftituticnem
an tlonatÎonem ù,jnllationù tlefotlu
impHgn~re

poJ!et:

'Synopfis L X X Xl. DecüioNs,
1
j.

DmlftÎoffes non inJiNIfIIU' f Do""ti'1I:tJ 11011 infl1lllAtA&gt;
pro non flriptis junt.
1 p0ffont lIb h~ruJe inl:" qll"·
InJinNlltiones imunt.e 'Vtl t~or ,!,e~flJ Jeft{fM mftfl."WlIJiori deliberAtfont 40'M-~ ItfnU ""p"[/III·re.
10r ronJideret 1111 ptr(eMertt.!

Raaabatur nuper in caura illius hrre~ ,J,/IUr#lr
dis qui 111atrimonij contemplatio~e
1 ,.~
certa bona nepori donauer~, qUld
; ; Û"'J'#vIlibi velit Legiilator nofier [ua ln Mo~
Jv'/}11~'
linxa con {titutione ,artic. 5S. Donatiooes inter vi~. ~ ~'" uos cuiu[cumque conditionis ,irritas dfè fi non. inT"'" tinnatx tint, tùm hxredis donantis '. tùm credita..,.,,4- rum ratione. Nam fi donacio non In(inuata pro
4~1 non [criptahabeatur, 1. [anci~us, de donat~onib.
(,.,.,~
Rebuff. in traétatu de donat. lnfinuand. g\of( vIt:
~ (,.~I1II' nu. 4. acquiritur rei donat~ dominiunl h~redi, a
~ "'.f.:~ quo Gne eius faéto di[cedere ~10n .potdl: , .L ~ cgo,
~J ,"V"') §. 1. if. de iur. dot. defeél:usigl~ur 111{inulnonls h~­
,.,,, • -'1:::..redi prodcfl:. vt non videatut ill aliqno inti coromul1i
4,,~ t[jl 11
~7 (.!,Lt~p--~,I',M 1 l'J~t --, T

,-..t/"

t;:J

1".,..

2

,

D E C 1 S ION E S.
derogatum. Diccbanl donarioni pro
47 9
iure co'n m '1
d cl
pter nupu3.S
~
uni 1xre Cln cbere con(entire d 1 fi
esgo) §. I·dff.. deGiuredotium,quodre[pon[ul~ piu~re~
. Vt POIllt
~
. enatus
da '10 lnuatio nem traxIt,
cogi ha:~es on~nt~s do~atione propter nupcias con[entire
In{il~uat~onl, licet iure con11nuni héfres infinuationi
con ,entlre non adigatur, l.'contractus , vbî con de
fi~. loftrument. Couarruuias de inGnuat
.
1. part.
q, uxa . 5· per 1~gem, in hac, C. de donat. .Ed
cniro
1l1Uentx [unt tnGnuationes, vt plenHIimt deliberet
~on~ns antequi~l inGnuet, nùm con[entire donatl~11l ,an ab ea dl[cedcre velit', §. 1. de appellat. in
Atlth~nt. extat, de hxred. DeciGo Canar. in traétatu den:'InGnuat.
ante M 0 l'In~am
. xx 1 x. qUéfa. ErO'o
b
C011. Itlltlonem impugnare donationcn1 contemplanone nutrimonij faa!atn, defeétu inGnuationis
h~res donantis ~_~n poterat, con!tituto &amp; bcnigno
quod~nl fauore nuptiarU111. ~od vero ad rcliquas
~onatlones pertinet, cùm Glentio &amp; morte donantis con1il~marentur, Menoch. conC xxv I. num
2.6. vol. 3. improbare hzeres eas n011 poterat. No~
obIl:at 1. donationes quas parentes, Cod. de donat. int. vire &amp; vxor. loquitur enim de his donationi~us in quibus duplex ver[atur impedimentunl,
rel, &amp; per[onre, vt ibi gloffella innuit, in verbo)
~onfirn1ari concedimus. Vbi igitur in per[onam
Id.oneam coUata eIl: donatio , nlOrte conhrnlatur,
eti~m,fi nulla adGt inGnultio , vt eleganter Menochlus d. conf. 2.61. Salicetus in d.l. donation es
quas parentes. Ergo no!ha confl:itutio principalis
ha!redes dOllantis ad impugnationen1 donationis

2-

�4 80

FRANCIseI STEPHANI

D E C 1S ION E S.

dcfeé\:u inGnuationis pofihac ad111ittit, in eoque iuri
cOlnnluni derogat. Nofier hxres donationen1 ialnpridem ante diéèam conLlitutionem itnpugnabat,
vt non abs re cauCa excidedt, Referente Domino Claudio à. Fordl:a, 3. lunij 15 8 5. In eo etianl
iuri con1n1uni derogatum diccbant, quôd illa confritutione donator nOll tantÙn1, Ced &amp; dus hxres,
ad inGnuandan1 donationenl cogi poŒt intra qua4 drime/1:re tempm: hincque [opitam videolUs [ub- .
tilen"l Inagis qUàt11 neceffiuian"l noftrorum contro ..
uerGam circa donationunl inGnuationem , nùm
poil: n10rtenl donantis heri poŒt, de qua aliàs in
his DeciGonibus diélum dl:.
•

,

ADDITIO .

,V Lpianus
ill ilIa \. ft ego 9· ft res , inquit , alicui tradidero vt nuptijs Cecutis dotis effièiancur ) ànte
&amp;.

HUp·

tias decdiero ; fecutis nuptijs dotis cire incipiant,prop,o fitio el\: qu:dHonis. H~ret Vlpianus: &amp; Vereor, inquit,
ne non poflint in dominio eius effe cui data: funt 1 quia.
porl mortem incipit dominiu1n difcedere ab co qui dedit, quia pendet donatio in diem nt1ptiarum , eX'conditione ablatiui ~bfoll1ti ( lluptijs Cecutis. ) Et cùm feql1itur
condido nuptiarl1m, iaro hxredis domillium en, à quo
di(cedere rerum 11011 polfe dominum inuico eo fatcndum ell: ( Mortuus rci fux transferrc dominium non.
poteil: ; fcd bcnigniu5 el\: fauore dotium necefIitatem im..
poni hxredi ; confentire ei quoà defun6tus fecit : aut fi
difrulcrit ve1 abfit, etiam nolente ve1 ab{cnte co , dotPiniutR ipfo iure ad maritum transferri, ne roulier ma.-ncat
indotata: hxrcs enirn per pœnitent~am non potel\: reuocare fafrum defunéti, fauore dotium , pro quibllS Cemper
in dubio refpondettu.lnterel\: quippe reipl1blicx, ne mU1
Heres indotatx remanc:ant, &amp;. priuatim eaia1l1 , 1. 7 • ff..
de cuJ~ionibus.
F. Forti~s 1 c.

DECISIO

-----....---

D EC1SIO LXXXII.

PoJIl1è"'J)rrar\) bon~ fid

. ,-' fi1'UC[;US
d
fomptunm
.
jundum fuit, reflitf.tere domino debeat 't:q,utos ln
, J'
' Jal-, em
a Ile conteflata.
el num

•

Synopfis LXXXII
'fi '
,
• D CCIlOnlS.
1

pojfeffor . qlti/ibet
\ ' eliAm /'0-\'4 L(x ' cerlilm /1 d Mm
ntf ftJtI a !tU CO'~/rj1 allf,
Ilium 1'. fi
fi . if-jil mn!.t fidâ
,.fT'.. Jru us non perltn(f.
.
r P,» t/Jor mfÛtf fid' ,
J

ImpcnfarMm !ùmptJl! Itn fintl dicatMr.
el qUIs
6 LetTù
, 1'. t i
Ereftltllendl.
j d' r;
0 ' J r*c;~fls
ff. de rel•
J mptf.0r ~n /. jolilto prttio vindic/lt.flnttntùl. In Addicione.
fi110$ "IIctl {rU{fIlS.

J.

j

1

Vi~an1 fundO's [uos permutauerar; alter ln ~u.ln muita impendit. Cumque

de vahd'ltate pel'mutationis mota eifct
~ontr~uerlia, tandem l'efd(1. permuta..
tione Infundunl quifque {uum l'efiitutus eft J altel:que alteri iuifus ea fru{lus perceptos
~un1ptu(que 10 rem fatlos refrituere.Q.!:!iinfundum
In1penderat , fruélus deduais [umptibus pr~ll:are
paratus erat: alter edam Cumptuum [ruaus à litis
cootefl:atione prxfl:andos dicebat, cÙnt ab eo die
po~or mal:!: lidei efliciatur ,1. 1. C. de petit. h:rredlt~ ,q\lem conl1:at on:n~s f~uétus c.um ipfa re pr;tftare,l. c,~rtU1n, c. de rel vlndlcat. [ans enim henignè
cu~ po~e(fore malx fidei agitur, dùm [umptuum
Z~lmat10nem confèq~itur. Eorunl vero fruélus lucnfaccre onero[um nimis èil: , [uum fundum vindicanri, cui cedunt qua: ibi confrru&amp;a [une, §. cùm in
1

Ppp

1

�•

4 81.

FRANCISCI STEPHANI

[uo , de rerum diuif. Q!!o lnotl1S Molin. in con[uetudin. Parif. §. I. glotI: 5. nu. 84· 85. 86. aduer[us
/ ".,
~'/ Affiiétunl cen(~ic , inlpenCll'Um fruél:us re~itl~el~:
~ "
dos à die litis contd1:atx, arg. 1. rUlnptus, H. de
(~ l'~ . 4," rei vindication. vbi a~lnittitul' f~ua~um co~ penf~­
'1' (,1"
tio cum fruaibus q lU de [unl pttbus ln pr~dto faébs
percepci funt à bon~ ~~ei polfe~or~ ~nte liris contefrationem: multo 19ttllr magls a hce contefiata,
d. 1. certum" 1. en1ptor, ff. de rei vindicatione: {cd
qui C0111pen[at , foluit , l. 2.. &amp; toto tit. Cod. d~ ,
compenfation. Ergo [umptullnl fr~aus b@n~ fide~
polfe{for. donlino prxfi:~t. Co~tra po{felfo.r ~U.l
fundum feraciorem fua InduCl:na fecerat, [UIS lm':..
penlis, [uaque diligentia, Cumptuum fi'uél:~s ~r;;t~­
tare non debere dicebat ,1. cxterum" de rel vlndl;.catione. Impro~è. tall'len deliderabit petitor früctus xl.hmari , qui ex artincio ferui percipi potucrunt, quod artificium, [mnptibus po{fe(foris,didicit.
~ib. ex verbis colligit Angcl. fundi po{fdforein
furnptuunl &amp; impen[arum fi-uél:us pradl:are non de•
bere petitori, quali ex re {ua. peruenerint. Vt eninl
j croptor fundi {oluto pretio fruétus fuos f~cit, 1. curabit, Cod~ de aétionihus empt.licèt dominus non
fit pr~dij- , ante traditioneln ,multà magis po{fc[for noH:er [utnptuunl fi'uaus debet luctifacere, tanquam eorun1 don1inus, ante pretij nuulera'tÎonenl,
l.,.domUt\l, in fecunda part. C. de rei vindicatione.
Alioqui damnofa effet poffelforiindufi:ria" iuA:fque
doleret o'peramCuam dedHfe culturz, argumento h
fin. C. de alluuionib. Facir Cum. Ma.rtin. FerrarienfI.s, &amp;.ibi;g.loa: in velb. induftriam, ext. de conO:itut:...

D ECI SIONE S.
48 3
&amp;1. Paulus, if. de pignorib. §. penult. Addebat reus
veuras pretij eorunl qua:: impendit, petitorenl pr~i.
tare dcbere,G ip(c fruétus [umptuU1l1 pra:!l:al'c iubeatur, arg. 1. 1. &amp; tot. tit. de reputaf: InCl:abat petiror,
nullan1 contraxif[c rnoram, &amp; proindc nullas ab eo
v(uras exigi poffc?vulg. L videamus, ff. de v(ul'. ~i.
~~m ex Dor~:lÎnis· â.dlni([a l'eputatione petit?rcm pretlJ v[uras, poifeiforem [Ulnptuutnfruélus alite contell:ata prxfl:are cen[ebant. Maior pars Dominol'Ull1
' N,--petitorem fi'uétllunl impen[arunl petitione l'emo-'
. ,
tlit~, ReferenteDomino Ludouico Chxneo, in Atte- 1'/JIA'
.'/ tIC.;'
(/'1~
~/l'r~
ftationuln Dccuria, 8. Iunij 15 8 5, &amp; [ecundum po[- 1"~....,A~
(c!fol'e111 quandoque Senatulll Neapolitanulniudi~ .J~ftl"o/
caffe teltatur ' Math~l1s De Affiiél:is, decilione 87. l "fv ft'~;5
nun1. 7. Nec obll:at d.l. certum, Cod. de rei vindi- 4\
l'1'1 'J-1 iAt.J.
c,atione, arél:ari enim debet vtad frilél:ns fumpnrum ; : ;~ Il,,)JM
non pertineat, fiât que fruél:uunl .rcfritutio, deduélis ' w~NJ(.'1
impenGsà-poffelfore faais ) earU111quc fruélibus ,d. /,LA-'j "'" ~
l. ca:t'erunl.· Nec probare poffum Molin. (cnten- /) 1 ~vt. 'p'YaMVf
tiam di6to loco di!l:inguentis inter fruétus percepros f~i· 1-'wl-A.f7(J
ante ~ pofi: litis conteCl:ationem : quod ill:o ca[u incipiat cire n1al~ .!idei po{fe{for, illo nequaqualn :
nec enitn po{feffdds, quoadfruélus, aliqua conliderari potefi: ma.la fides, etiam pofi: litis contell:ation'em ,ct'tm eorum lit dominus: po {fe{for vero mala! 5
fi dei is iudicatur, qui lèiens rci alienx incumbit. Nec
fequitur, fumptus (010 cedunt: ergo donlini {oli'
funt ante pretij numer~tionem , argumento 1. CÙlll
in fuo , Inftit. de rerum diuiC Minùs ohfi:ant dia~
leges, [umptus, &amp; enlptor, ff de rei vindicatione,
li eam fequamur, quam in quibufdam codicibus
Ppp

2,

�..1'4

•

•
1 •

•

•

'\

•

'.

FRANClsel ' S rEPHANI

legi, v.t locô horLlm verb0rum , ante litem , a lite
'ODt~na a, legamu9; qu.am PariCien[em Se1l3twn
probaffe tefiaew' Papon in r.~brica du reft.itutio~,f
Je~ frui9.r , arefto· 14· Reéhorque nobls vI(a eft 11lt leél:io, ne cum glolfa no(trl[que cOnltnunÏter,
r.etenta alia, cogan1ur fruéluu!ll &amp;[umptuunl admittcre compcn(ationem, non rdHtutionem, qui
ante litem contetlatam àbon~ fidei pf.&gt;ffdfore [unt
percepti, l. in fundo, vbi notatur, ft de rci vindi-'
catione"vfus hquidem probauit Vt frud:uu m tantùm
. fiat reA:itutio vel compenfatio eum fumptibus à b.oaœ fidei polfetfore poll! litcnl contefiatam pereeptis :
alioqui dec4rioris effet condttionis diligentHlimus
'. ' agricola, ~ ~uaor focotde &amp; defule: vt nOll abs
r.e Molin. fuprad. loeo Affiiéti fel1tentianl œquiolocm pro6teatur~omi{là,commentitia Accurfij difiinciione in &lt;L.1.. czterum., inter fruéhts. perceptos &amp;.
p~rcipi.endos, .quam probauit Couarr~uias, diélo
lib. 1. variarum refolutionum , cap. 8# num. 4.
0.'
licèt eam videatUl confundere, 1. 6:u&amp;s , quà: diél:.
1. c3:terum., fcquitur, eiufque.elb aull:oris Pauli,
ne al!ertantUr &amp; terreantur .alienorum agrorum
poffeCsODeS ab his r.cparQoois ~ meliorandis., metU contpetlbtionis &amp;Ucfb.tWll ) qnos ex mpar~io­
nibus., antolitctu collœftraram pcDcipiet i&amp; qui nihil

impendit , ildus. anto litem conteO:atam ('\Ciac
lùcis ) 1. s diu~., de roi 'lindicationc.

_ DECISIONES.
A DDI Tl O.

F non modoairpercepti
Paulus in ill'a legc r 3 If: de . . dfc d '
.
rel Vin Icac.
Rll&gt;:..(hlS)

Jo

ru.nt, a=lHmaudi flint E'· cl \qfiol percipi honefl-è potue- (;
Fes l'edta rte"
• ~ 1 CO 1 dolo aut culpa poaèlfori~
r fIent, venorem pmar p .
.
opinionem,plltantis eo vf4 ne fr 1 ompo~ilIs Trehatij
"'~lm quovCque habere" qt. li ... UU.~ ranonem haben• ..J.:
'" ur J no Il perI) {fct 'd Il.
-1
•
JUmc:md:r cempns, uod
.
,ICa, aGI rel
Iurifcon(ulti in hac ëenr ~ ~uh;mo plac.er~ Tres ago
.
1
entla lUll! Pomp .
T b

l1US, ulianu5 mOrtllO h . d'
onlUS, re a,
omme e quo 30'eb
n.. l'
C&lt;%11l &lt;,:ctntefratam ci l
1
. b atur POlt
1-

élu u m lubeAtt.lm e~ auto cu pa po!felfotis, eo vfq lie: fru0

e
flan l'erij-(fet id cft :a;lO~~md~ qudovfq.ue haberetur ft
!cge Cuiacius iib ft O'bfc ret lU Ibc;n ;r rempus , yr in iIla
,
• :7'
eruar 0 leru 34 S '
L c~terum, if. eod. ifnprobè fr~frus d ·ûd . anc quod in
habere fenrentiam
1 erare, cam PUto
ffi ft
' . -.' ' omml1~ ferUl Impudenter à l .
P:a~Jr~reliar'~16;lJ fer~i frufrus. dcfiderare. aÙm. 'erue~:
,wr. UIS 1l1mprlbu.! cl
.
•
artem librariam 1 (.
Ofl1erlt , vtp~te piéluram aut
do m JO
li ' .' ~rt~, ff. eodem. SIC forte de fune IOrato umptlbus polfcfforis. F. FortillS le.

a.

.:

P

-_.__.._--------------DECI.SIO· LXXXIII.

Flliu.t' fut purè fiue [uh CfJlIdit;ont grauetur , aUrl.rde...
duClt ,!uarta.r) legitimam &amp; TrebelliallicallJ.
Synopfu "f.. X X XII I. Decifionis.
J .Do/~fl.çil flli !~/it h",trt.di-,'4 F!âtico",,,,ijfRrillsfint 'Viti.
"~N"', fil"'. mox rtjlllll_ ln poffifiio", tjI çonflr·I ."s tj1.
, IIlInalll.
~ (l'"lIf"'~ l~~itiI/4ril ttù''''r r AElio1lt11l lM; 1III",.s, 11IMllr,
"'..~~"#I lIMI"~ fltl1it.
,. "'''gis txuptiontm. "
J FIIIIIS ,~4ttrIIIlS A" mitti 6 Filills grllMlltMs pllre lin Jttlt"~~/~" !offofiionrlll hA- IrllhAt JIIIII fMllrlAI. '
rtM/~III.
7"FiJtitD",.iJfom i"iMnflll11l
Ppp J

�FRA N C 1sel s T ~ P li ANI

4- 86

foft morum filij ctfife~{lr'1.o CIfU[.e duce !uCTlJtiu.e jimu~
"b ipfo jilio, 11011 "h tlIIS! C"'CfJ~TeTe poflÎlnt ,Ji mod~

h.f.Teaihm rdiE!u1ll.
,1 ex J,~f~(rfiS prodt:"nt.
8 Duplex (ütr"élio AI' ùlrt &amp;1- ,1. 1 l:egtllmA!~moT/(~ .J!.IJ.Nili introd/llllf-jit.
\ tlm dthe/ur, Trehelltn.wca
9 An t'x p:Jro pdeicommiJ!o
in iffo jidàçom",ifsi refli..
detr""hantur aN,e qltR,rt,e. \ futtone.
1 0 Lf~crlJtiutl dllte cattfo Ji- 2.2. 1(gn im!Nt /Jtll' in Trehe!",
mu! non concurrunt.
lianicam fjuod (xtr~ ffjilJI l Legitima!NTIf eft, (} !urè
meflli ~"~fo'" ,ClJpilMr..
_ debetur.
2. 3
LegltlPl/-l Im!u/tlttonu
12. [mlulllntur in 'l'rehdlianidifo~mes aJ,;,ittit, 'l'rehe/cam iNdicio tefttltoris IIC-, ltllntCII fuus.
ceptA.
2. 4 .;rtt!eglf-ta pro~" pnru ~u.e
1 3 Debiti nulla eJl conditfio. 1 IJ coh",rede capltur, non 'm·
14 Filius qutÎ filius • deducit putantur in Trthdlillni ...
lcgttimnm, quâ extr/-l"eHS, cam.
..J'
. Jed/~cit 'l'reheltilr,nicam. 2. ~ Lllcrum ohllemesftlto prop15 f2!!-i magis graualur,plus ur fu~nd~s nuptills , in'
honorari deh:!.
\ T~ehel!lam&amp;A'" non Vt16 Filius mag IS grlf-uatur pu- Iflt.
rD jiaeÎcommijfo.
_ \ 2.6 ~lf-rta
Pij tJl Ad in17 Clal#folA codicitlarir pu- flAr /egttlm~.
rU1» grafl,temen iJ;ducÎt.
2.7
Deallllio Tr(hetliAni&amp;~
18 Afctndenus dntJs qllartas
necej/lJrilJ ~Jl ad luitiQdeducsnt.
ne". votuntlJtis Je{un{/o1{Smo in nect!sitlJtihfl,Sll rum.
._
/iherJftis tJl.

l

,n,.

l'

Atharina de Freenes filiam h~redem tc[tamento inftituit, poRque mortem hxreditatem renituere filio nepoti ex ea
iufftt, neptem ex alia filia prxterijt, adieéta tefiamento codicilbri c.laufula. Neptis pra!t"erita auix tdtamentunl nullum dicit apud Proprz~
torero Arelaten[ern, eàmque portionen'1-vindica.,

DE Cl S ION E S.
.
8
hat,
quam nlater fi viueret habitura erat l1epos4 ~
.
fl'
h
,CUI

Ilm era~ rCnltuta ~reditas, non 'elfe audiendam
&lt;.:ontendeba~, .qui~ nonline dolo petit quod ex

claufula Codlcllla.l1 re!titutura mox crit, Iege , ex
tefl:alnenro , Vbl gloŒa , in verbo , probentur , Cod. de fideicommiff. In!tabat neptis
ante refi:itutionem in po{f~ffionem hxreditatis
mitti debere' , 1. filiam fratribus , ff. ad Trehell~an. quo deducat legitimam &amp; Trebellianicam, 1.
hneam,.nlargaritarunl" ff: a:el leg~ Falcid. pulchrè Cafiren( 111 1. fin. num. J 3. C. de edit\:. Diui Adriani
to~l. Tripl,ex igitur hac in fpecie vertitur infpeaio.
Pama, ?~n~ clauful~ co~icilbris imponat grauamen legltln11S hxredlbus 111 ('lUoreLn ha!redis tefi:a111el:tarij. Et confiat inter omnes rupto teftamento
ex pra!teritione aut alia cauCa:, li adie.éta lit tefl:anlenta cO~lcillaris clau[ula, filium ~ra:t.etitum ab inte!tata qUld-enl [uccedere. Cxterum ln cauCa fideicoIU ..
miffi erit [ucceffio, vt grauatus cen[eatur nacram
h,~reditatem aut porcionem ) fi plures Gnt Iiberi
fcriptis h:eredibus , etiam iniufiis tabulis ex [entenl!ia teftatoris reftituel'e, 1. ex teframento:, &amp; ibi 0'10.[
Cod. de fideicomm~ 1. pOfi:hUlllus, fI: de iniùfl:.~upt._
Cyn-. &amp;. Bartolus, in Authent. ex caura, de lib. pra:eerit. &amp; ita quandoque cen(uiffe SenatUln GratianopolitanulU teftatul' Guid~ Pap. deciC 32. 3. in princip.
n. S1.. in' fin.leg~ ex ea fcriptura , &amp;, ibi gloffa, ff. de li
teftament. tanta eft vis eius daufulx vt etiam verba
(iuilia &amp;. diretl:a A.eél:at, Bald. in 1. ve1'bis ciuilibus, quam inter [ua,6ngularia pofuit Matheiil..
linglll~ 14- 1.~ .inci}?iente, notaIl?-i1~abilem do&amp;inam., 3:

�FRANCIseI STEPHANI
Secunda infpeél:io eft J nùm 6lius ~~dt~s nolirave n~ptis mini in po{f~ffionem hZI~dltatls d~bcat,
antequàm audiatur fillUs bzrcs [enptus 6dclcommHfarius canqu3m legitimus fit CuccdfQC &amp; contradiétor ob adeptaln poffeffionem, vi reftitutionis per nlatrcm faélz ex nle~te ~ftatol:is. ~mnium
ü,.itur calculo reccptum eft fidclcommdfanunl pof. .
4 Gdentenl le2itimo modo, idcfi:, fine vitio( quid
ellim li propda auétol'Ïtate fe rebus hzreditarijs Ïln ...
mircuerit? Olnni auxilio indignqs ea, legitimu1l1
elfe contradiél:ore1l1 , miffionémque in po[cffio~
~tn ab bcrredepetitanl impediri poffe, l. hn. non
autem legitimo modo ab alio detinentur ) Cod. de,
edia. D. Adr. toll. vbi gloŒa, in verbo, legiti5 nlO modo: pulchraratione , cui enim d3111uS aaionem, multomagisexceptioncm, l. 1. §. quod autcm , if. de fuperticieb. quam glo{fam probant Bald.
Dec. Corneu!, Salicet.. &amp; ipfe .Bar,tel alijquc innumerl. Ac l10frer fidelColnmtaànus pofiidebat ex
fententÎ3 tefracaris qui iutferat hzreclirarcn poi
nlortem refi:itui vt re11ituca erat, e6que ca(u non
elfe locum linlirationi Pauli de Caftro cenct Decius
in d. lege fin. nunl. 4 8. verf. fed ta men conlidel'andum dl:. Non obfiat d. l
f~atribus :. ne..
q~ enimp&lt;5ffidebat Vts hzre*~iaS! h~ei~if..
Canus: taris autem. {fetBo. aRtumcompemtUltc~
cctfOri J Barto ibt. ,. CQi noftvi fe fuhfcl'ibunt communitet. Tertiadubitatio, omnium maximapt , ..
':' ter varia Doélorom fi:udia, quibufaant esill:' antibus 61ium grauatum vnam tantùm quartam de4 81

,

'nalJl

crahere poire, 1. iubemus, Cod.. ad Trebelli · 1.
ilium.

.
DE C 1 SION E S.
4 8,
'!ulm quem h~b~nteln, C.famil. ercifcund.l. Papinlanus '.;' fi qUIs Inlpubes, If: de inoffic. teO:ament.
l. 1. §. lnlterdu~, if. fi cui plus quàm, &amp;c. §. quamobrem"de relhtut. &amp;.ea quz parit I l . men( co1.4.
§. fi quis autem non implens J de hçredib. &amp;: Falcid.
. J. coll. Ali; perret.uo .dctr~é\:ionem duplicem legiti..
~ç &amp; .T.r~b~lhanlcç ln filto grauato admittunt,cùm
lur: clu~h, tum ?ontificio ,1. cohçrC'di, §. cùm fi1i~.
, Vbl fidelco~mllf~m iniunél:unl poll mOl'tenl filij 1
cenfetur ab Ip[O fillo J 110n eius hçredibus relié\:U1u
ne comprehendatur 6lij legitima 6deicommiffo '
ex fententia Bartoli, Cafi:renfis, Alexandri, &amp; la:
fonis. Si ergo legitima fideiconlmilfo non cornprehenditur, faluamque habet filius Falcidiam, id
eCt , Trebellianicam , fecundum omnes mon eft
apel'tius re[pon[ulll filio grauato duas quartas deferens, Iicèt trahi in argumentum 1. quoties, if. ad leg.
Falc. pollit, poll: gloff. ibi, in verbo, debeatur, vbi
fubdu6l:a pel' hreredem Falcïdia non minùs fubducitur de legato eifaél:o, quinon nili certam quantitatem capere potel1: , quod el1: Cupra legicünum rnodunl. Efi ergo duplex recepta detraétio, iure ciuili: 8
iure ponti6cio extatcaput, Rainutius, &amp; cap ut) Reinaldus, ext. de teO:ament. Fernandus in repetitione
1. in quar~ , ~um. 332.: ff. ad leg. Falcid. Sunt qui
diO:inguant inter fideicommilfum purum .&amp; condi- .1L
tionale ; vt grauatus purè vnalU deducat quarram : TT6M~'
,,fub conditione vero duas detrahat, &amp; eam fentendam veram tefl:atur&amp; affirmant nofiti,gl.in l.quanquam , Co4. ad leg. Falcid. vbi Bartol. Bald. Hugo,
CaRrent Alberic. in Auch. nouHIima, nu. ,. &amp;. 8. C.
~qq

�FRANCISCI STEPHANI
. de inoff teflam. laC. in L filium quem , C. f.,mil. erc.
num. 6. Decius con. 33 6 . 1.91, num. 3· 4· confi!.
57 8 . nu. 1. 688. nu. 8. alijque non pauci, quos fequit ur Crauet. con. 1.00. nunl. 1 1. huius dHlintlionis quarn verrit Alberic. in d. §. lueminiffe, ex Martini [ententia ad inll:itutionem, princeps &amp; auétor
-efi: Azo, fi glolfx credanlus in d. cap. Rainutius , in
verb.legitimam, &amp; Albericus in diéta Authentic.
nouilIima, num. 8. &amp; d. §. menlinilfe,nu. 2.0. ne duplici deduétione purè grauatus fideicol111UHfunl planè exhaufrunl &amp; inane reil:ituat. At [ub eonditione grauatus fruétus ll1edio tenlpore perceptos Îlnputat in Trebellianicaln , befsénlque reChtuit.
Addit [ubtiliùs Bald. in d.l. iubemus. Vbi fideicom!&gt; mHfum purum efl, dux quartx non n10do origine,
fedetiamexaétione coneurrunt: vtraque autem dl:
lucratiua, 1. 1. de imponend. lucrat. de[eript. lib.
10. ,C.od. iunéto princip. de lege Falcidia, apud
Iuftlll1anUnl : [cd dux cau(x lucratiux ftluul conla
currere non po{funt , imo vnius cleéhone altera
tollitul' ,1. Ma!lllus , §. duobus ,de legat. 1.. At grauatus [ub conditione, aut in dienl, ftatinl poft te[tatoris mortenl legitünam filbàl1cit &amp; Trebellianicam, cùnl venit fideicomlnHI1 dies. Ergo deéHone no~_ tolluntur ! dubium enÎln eft an Trebellia·nÏca debebitur ,propter incenUln fideicoll1miffi
euentu~l,' Vt nOl1 eadem eleétio int~l' purum, id
I l e(c ,1~g,lt1manl, ~u~puraeft) &amp; pure debetur, &amp;;
c~~1dltl~nalem, Id eft, TrebeUianicam, qu({: condl~lonahs dt, nec debetur niG purifieato fideieolnmllfo. Accedat alia diuerGtatis ratio, quanl laCon
.a1-?O

DECISION ES.
491
inuincibilem ( Vt illiusverbo vtar ) arbitratur in d
J. iubenlus, ft purè grauattls dtJas quartas detrahe~
ret, v~la i,n alt~ran: inlputaretur; legitima qu~ iure
~xredltano &amp; lnftltutionis c-apitur in Trebelli4nicarn, in quam h~res imputat quidquid hxreditario 12.
vel legato ~ure à ~e[tatore pereepit , vulg.l. in quartanl, ~ Vlce veria ~reb~llianica in legitimam, in
quatn Inlputatur qUldqUld quo quo iure ad filiunl
de p~tris [ub[tantÏJ peruenit) 1. illam ,1. iUud, Cod.
de collat.!. quonialu Nouella) de inoIf. tefr~nlen t.
[ed li fiat deduého ex interuallo, non admittitur inlp~tatio quarter deduéh~ ad deducendanl, quer fpeClem quandam habet l'epetitionis iam percept~ &amp;
deduét~ quartx: vnde debiti induceretur condit1:io, 1 3
quod efriniquum, 1. naturaliter, if. de condié1:ion.
indeb. ~ininlo &amp; vna re[ecaret aliam &amp; dill1inueret, CÙIU replere potiùs debeat. Et hoc dl:
quod Accure dia. gloif. legis, quanquam, voluit his verbis, lic ergo qUêClibet aueHet de corpore
alterius. Ha: fiInt diuedx rationes,quas inter purnnl
&amp; çonditionale fidcieolnnli[fuln iuris ciuilis Interpretes eommenti (unt, quo aliquam [alebro[x [U~
diflinél:ioni lucem prxberent, eamqut Pontifiees
probaffe confingunt in d d. capp. Rainutius, &amp; Reinald. potiffiluùm Odoft &amp; Cyn. fortalfe quod ibi
filius (ub conditione rogatus lit, vel qUQd gloffa [upradiél:am referat dHl:inél:ionem. Sed li gIoffam diligenter perpfndarnus, aliter [entielnus : nec iuris duilis Interrretes hanc admittunt dHHnél:ionem, imo
illdHl:inél:e profitentur filium grauatum duas quar.. !I-"~
tas deducere. Albericus in d. §. melniniffe. Butriga-:
Q..q:q z.

-

�,

49~

,t•
,

'

FRANCISCI STEPHANf
rius in diéto cap. Rainutius. ~lnl fcntentiam vfus
optimus interpres legum prob:luit, fi quidcm Guid.
Pape credamus, decif. p .. Probarunt &amp; PP. in dd.
~ capp. vbi Ioann. And. Innocent. Anchar. nu.6z..
Henric. Bohic. num. 50. Fabian. de locis, in Authende. nouifftma, num. %.4 6. Lancelot. Polit. in
diéta 1. /ilium, llum. 140. vere non obfrat) fecundum CorraGum, ibidem, nu. 78. &amp; &amp;8. Ioann. de
Imm. in d. §. cÙln filix, nu. 5' Ferna.nd. in diéta t
in quartanl, num. 33%.. Quorum fententia xquitati
&amp; rationi congruit: quid enim xqlJius quàm filio,
qui portia parern~ eft fubfl:antize, quanta maiorem
h~reditatis partenl polIimus ,deferre? Comn1une
eft liquidem votum parentunl , vt liberis omnia
quxrant , 1. (cripto , ff. vnde liber. potiùs quàm
externis, quorum tamen ea dl: conditio vt fideicom5lHfo grauati Tl'ebellianicam deducant, qUa! omnibus ex xquo fcripta cfr liberis , extraneis'. Alioqui
liberi nulluln Senatu{confulti Trebelliani fru6l:um
fentirent , efstntque deterioris conditionis quànl
extranei, qu~ Cola dl: ratio Pontihcum, ibi, cùm
etiam quilibet extraneus rell:itutione grauarus Treb~l1ianicam deducere debuHfet, qux ferè ad verbum
in cap.:Reinald. repetita funt. ~a ratio ne InottlS
Pr~tor nepotem ex filio emancipato , licèt adoptiuum,coniungit curn patre in aui fucceflione, vt eam
portioné habeat, quam hab.eret, ft extraneus adoptatus dfet,l. Io§.li pater à duob. if. de coniung;. mm
emancip. lib. eius. Ergo 6lius lideicornmHfo gra._ uatus legititnatn deducit, quà 6lius, &amp;: Trebellia• nicam) quà ~xtraneus. Dill~If~: [unt cnim iura;,

. .
0 E CI SI Q ' NES
493
quamuls ln eandem per[onanl deuenerint, 1. tutorenl', ff. de his quib. vt indigo Quatu ita [ummat
Bartolus , vt cùm pIura &amp; diuerfa iura in eanden\
per[onaln concurrunt ,perinde Ge ac fi in diuerfàs
perfonas concurrerent, 1. G ConCul,.ff. de adoption.Sed li effet extraneus grauatus) deduceret Trebellianicam, filius. vero lcgitimam : vtrumque ergo
debet deducere fihus grauatus ex 6deicommiffo , Vt
quod in duabus eil: receptum perfonis , hoc &amp; in eadem per(ona recipiatur ) 1. Gngularia, ff. fi certum
petat. §. illud, cum §. feq. vt iudic. fine quoqu.
fuffr. coll. %.. ibi , vtriu[que cinguli perçépturllm
ann.:&gt;nas. ln{l:at CyR. non elfe eand~n{ rationenl
horun1 iurium, cùm in ~lio' atque cùm in diuerfis
concurrit legitima cum Trebellianica : figuidem acceptatione confirmantur tenamentarix tabul~,cùm
filius ha!res inltituitur. At extraneo hxrede inil:ituto, lex quartam defert ,ne negleé\:a ob vanum h~­
redis nomen h~editate reducatur te[tam1entum ad
caufam inteftati. Ce[fat ergo in filio fauoi' vltim:e
voluntatis cau[a deduétionis TrebelIianicx. Qtali
vero filius grauatus , vt credicor, o'milfa patris hxredita~e leO'itiman1 iure [uo deducere non poŒt, L 3b
Coai ..d.e1mp.
vbi fuse\ Ioannes Corra C. argumento
1. filio pater, de legato 1. Eadem eil: igiturin vtroque
ratio fauorisvltimx voliitatis,quCC caufa.ded,ué\:ionis
hodie cdfat, cùm,con{let Trebellianicam prohiberi
polf~, Authentic. [ed cùm·teftator, Cod. ad legeln
Falcid. (atiùs ducensluftinian. voluntates defunétorum {uperftitum pietati, quàm in[atiabili cupiditati committere. ~idigitur ~quius quàm filiulU
j

J

.

-

- .

Qqq 3

-

•

�FRANCISC! STEPI-IANI
!(!&lt;Titinlum vt xs alienUll1 deducere ? d. §. fi quis
b
impubes:
&amp;-' Trebelli~~iclln ) v~ grauatum ad'ln {'tJf
creditoris inftitutÏ, QU11l11. li qUIS legatum , §. nn. de
f;lle creditum deducit &amp; Falcidiam: neutra enim dcduéHo prohiberi pote~, 1. omnimod.o:&gt; 1. quin in
prioribus, Auch. nouHInua ~ Cod. de 111off.. 1. quod
de bonis, §. 1. ad lcg. FalCld. Authent. enlm, {cd
ct'tm teCtator , 'l,ux prohibitionem Trebellianicx
( fi nlodà expre[se prohiberi poŒt ) Cancit ,ad liberos primi O'radus non percinet : uam inliberis primi
O'radus pl~hiberi non potre communi calculo re ..
~eptum eft, 1. iubemus, Cod. ad Trebellianum. Se~
cùnl duo iura prohibitiua. Glnul concurrunt, nlagls
prohibent &amp; operantur quàm alteru~ tantùm,. §.
fancimus, de aHen. &amp; emphyt.1. 1. S. Idenl nuntlat.
de ôp. noue nuntiat. No~r~ igitur du~ quart~
Gmul iunéhr arélant magls, nec vna cuam tolht
aliam) cùnl vt [eparat~ [pecies concurrant, nec Ce
habeant vt gen us &amp; [pecies, vt vna alteri deroger, .
reO'. generi, de reg. iut. in 1. 6. ibi Dynus, Bald. in 1.
Tfti~ tex tores , de Legat. 1. H~c vero çquè militant
in purè &amp; ftlb conditione grauato , vt non abs re
,
Azonis dHiinéhonem Oldrad. ridiculam) Albericus
incptan1,Baldus &amp; Angel. iniquam dicant.Qyienim
J 5 Inagis grauatur, plus debet honorari) 1. Imperator,
ff. de legato 1...1. ab eo, C. de 6deicomlu. fed magis
16 gravatur 6lius puro 6deicomlnilfo, quod nullum
fè'Ué\uum commodunl percipiat, quànl conditionali, &lt;:ùln pendente conditione fruél:uum emolun,enrum percipiat, 1. Papinianus, §. vnde G quis,ff. de inoff. 1. in fideiconln1Hf. in princip. ff. de vfu494

1

•

DECISIONES.
495
ris, 1. in fidcicon11nHf.1ria, ff. ad Trebellian. Potiùs
igitur deducere debet purè grauatus duas qU/ rtas,
quànl qui fub conditione graUJtLls eft, argtU11el1to
1. in lege Faleidia:&gt; 1. circa, 1. qui quadringenta, ff.
ad leg. Paleid. Qlod enin1 ad l~gitimam auinet,
cùnl de ea deducatur olnnis condida &amp; omne grauatnen,1. quonian1 in prioribus, C. de inoffic. nihi~
iteln rcfert CJ.uoad deduél:ionem Trebellianicç, pure
rogatur hçres, an fub conditione, l. 1. §. [ed quoties ,1. [ed etli alio, §. 6n. cun1 L [:~quent.l. vbi purè) ff. ·~d Trebell. Cur igitur con[ütuenda Gt diffcrelltia inter purè &amp; [ub conditione grauatum:&gt; non
video. Alioqui prohibitunl vna via, aitera COl1cederetur , contra iuris regulatn. Pater enitn liberis
primi gradus T rebellianicanl nO~l poteCt prohib~re ,
ne expreflltn uidem, tanlen taCIte grauando filmll1
purt l?0{fet i unl priuare re e iani~a) argumento
d. §. interdunl, 1. I. ft Gcui plus quant per L Fale.
Poffet &amp; filium prçtereundo,(Ï vera effet ?pinioBar.r.
in d.l. quanquam, C. ad leg. Falcid. /illllffi prçten- ~
tum vi clau[ul~ codicillaris de re[titucndo gral1JtUll1 t'J
--hçredi [cripto vnam tantùm qU;l1'tam deduce~e , a-û~
quod purum grauan1en cenfe-atur. Ecce crgo.l~ehor
conditio iTIius qui filij p~-tcritione pecraUlt ln Lc:~
gem) &amp; genti~ln, &amp; ~iui.lenl ~ qu.àn~ cb(cquc.ntifhnli patrisfanülias , qUI fil1Unl1nCtl~Ul~, ~ fidel~o~lmiffi onere QTauauir, cunl Trebelhanlc't tnterdléhone, h3.nc ecim Heo caru G.1bducit, &amp; inuiro p~tre ex
Cententiaomniun1, illo llequaquan1. At rOUa I' debet ~ffe cauGt huius filij iniquH1inli patris odio·, Anthe.n.tic. nonucet} de lib. prfiterit. [ed &amp; flci12 {1~ r.cr.

�496

FR AN CI sel S TEP H ANI

fraus legi T rebellianieç prohibitionem interdicenti ,
li puri grauaminis aut prçteritionis medio filius Trebellianica priuarerur , Cubduétalegitinla. EtG extra
•
liberos primi gradus Trebellianicam hodie pro hiberi poffe leginlus J expre{[a debet elfe prohibitio,
id dl, CpeciaÎibus verbis faél:a ,. §. fi, vero expreffim,
de hxred. &amp; Falcid. d. Auth. [ed cum teil:ator, vbi
notatur. Cùm igitur hae in fpecie expreffim Trebe!Iianica: nulla fit [aéra prohibitio J ea priuari non debet, quàd neptis fit &amp; hêtres legitima: nlinùs eninl
agitur cunllege qUàl11 Cllln honline, vt nOll ferne!
Guid. Pap. lirniratiollenl demiratus fim, 'qui in d.
deci( 52.. poil: confi:itutam regulam filiunl polfe legitimam &amp; Trebellianicam deducere: Fallit ( ait)
li filius teftamento pra!teriretur J appoGta codicillari
clau{ula : tune enitn deducit tantùm legitim~ull ,
cùm per diél:anl clau[ulanl purè grauatus e{(e cen[eatur) qux li1l1itatio rcpetita dl apud eundem , deci( 51 3. nUln. 1. &amp;. Bencdiél:us in cap. Rainutius,
in verbo ,in eodenl teil:amento ,nu. 1.43. Ced fi vera
eil: regula, vt cil:, filiunl purè grauatum duas quar" 17 tas deducere pof[e : ratio illa quam adducit, claufulam codicillal'em prx {e ferre purulu graualnen, duplicem detraél:ionem filio Cuadet, nec vIla diuerfitatis ratio afIignari potefr. Imà maior ('il: ratio vt filius
prœtc:i.tus duplicem deducat quartanl, quàm fub
co.nduI0ne. grauatus, odio patris priuare volentis
fillUm bonis quodanlmodo debitis) vtin eo pIeél:at~rin q~o peccauit,n1aibrque fit inter liberos ~qua­
htas q uam leges {uadent, 1. Vt liberis, Cod. de collationibus &gt; nili quis CUln Barc. d. cap. Rainutius,
dcro.gare

.
.
?~ CI SIO,N ES.
derogare lun clulh, proindeque lhi Ae'

4'1
nec extra
r..
f"..
\"l. )
luanl lpeclem accipiendum cenCear. Sed n'on f i _
uentur co Ponti~cesjquad filius fub conditione gr~­
uatus lit) [ed quod extraneus Trebellianicam deduceret. Multa igitur ~agis filius cui patris hxredita,
quodarunlodo deblta dl:. Sed &amp; ius correétorium
e~ paritat~ &amp; nlaioritate rationi5 ~éxtendi po(fe, tradltunl dl 111 Auth. quas aétiones, Cod. de facrof.
Eccl~f. ~t reipfa, CafhenGs, Ronlan. alijque cXte1'Î,
pOntlhClam conCtitutionenl ad a[cendentes exten- 11
dan: d~~s ~educere quarras: quam [ententianl j vt
a!9Ultat11Ul~lque con~onam)femper probaui, quamUIS c~ntrana l'eceptlor Gt, Differentia! vero ratio,
fupra re,lata, celfat in liberis l'rinli gradus, qui cùnl
fi'uétus ln Trebellianicaln non implltent)d.l. iubemus, anlplius femilfe non rdl:ituent fideiconlmi{[ario, qui fl:omachari non debet Gtanturndenl confe•
..
quatur à filio grauato) quantunl ab extraneo vniuer.
., •
(aliter inil:ituto : {ed Hl:o ca{u deduceret filius tl'Ïen- .
tenl, extraneus grauatus de reGduo a.lIis, id eft, de ,,.. '. '. . ( '~
. .,.
belfe quartaln, nec ampliùs femilfe eiTet in reftirutio~e. N 01~ debet igitur fideicommi{[arius pinguius
fidelcomlnl!fum de filio &amp;. hçrede exigere aut fperace, quàm de extraneo hçrede, "bi {uperefr filius taN:"
tùm legitinla! (uccefsor,ne fit detel'Ïor condido filiorunl , qui ha!redis nomen, nec non paternarum rerunl dominium iure Cuo quoda~odo Gbi vindicant~
1. 1. §.largius ,de bonorum pofseCs. fecundum tab.
1. in fuis, de (uis &amp; legit. hxred. vt non imtnerito
Paulus.Apoil:olus arguat (filius eil, ergo ha!res.) Nec
efi verum ) vt ad fecundam diueditatis rationent
~ t

r.,

"

~

Rrr

.

�-49 3

FRANCIseI STEPHAN 1

~eniam , duas cauras lucratiuas hac in fpecie con.
currere etiamG eodem rempore eadem quarta deducatu:: narn Iegitima cùm lit, xs alienunl lucrum
dici non debet, d. §.li quis impubes ,&amp; d. §. fi quis
autelu non i01pl ens , de hxred. &amp; Falcid. d. §. fin.
1. li quis Iegatum ) vbi glofs. de fallis. Id~ue e~ pl~O­
fefso voluit Bald. in d. 1. quanquam, ln pnnCIp.
nam velit nolit pater, Iegitimam filij relinquere te19 netur, in necellltatibus autenl nemo liberalis exHHt,
arg.t rem legatam,ff. de adim.legat.Sed &amp; dux caul. O [x lucrat~ux, ft modo ex diuerlis cau(is prodeant,
limul concurrere poGunt) Bald. in d.l. quanquam,
per §. optimè, de nupt. in Authentic. fed caura l~ ..
O'itimx alb ea quim Trebellianicx, qux ex fidel~ommHIi onere manat ) Iegitima ex naturx iure ob
.. filii conditionem. Nec dl: vercnl e0dem .1110me~1-

.

(?tt,lr:Af""",vto vtramque deduéHonem 6eri, vb~ fi?e~com mlf-

tt1 J~

[um purum dl:: lex eniln qux multo eltlUS

~..z-

~pera-

tUl', 1. cùn1 hxre.ditas.) vbi notatl1f, C. de Eplfeop.
~cRf,..,.,· &amp; Clcrié. ltatim polt mortem p.atris legitim~m. ip{o
a 1 il1r~ de fideicommi[[o {ubdu~lt.: Treb.elhanlc.a111
./, 7 '--"/ .... , '~ f,~( yero deducit hxres in ipL1. tidclCOn11l1llIi
r. rdhtu.
t'~ Y"~f1"~ done , ql1X È» 7JrÀol.7E1 cunl ipfa e.xtenl'fbne aeCl, """"""/h·--. ln
. 11ac, de tnueat.
.. vt 11rt
il~r-..",...
J'" • 'J~
~ienda dl:, argumento 1egls,
y~
nec luonlentaneUln inter mortem &amp;. re~ ~ , ''''''''' ~.f it Q~)(yJaliquod
tu 4:t
,, 1- "J..~ , 4..1 .. !..}--fiitl1tionem interuallum. Hinc fit vnam de cor.
~.,-. 1
r
'
,"' ~1f "....,...,..., l'I. "~': / - 1 " pore alterius non deduci, vtfingit
Accul'uus) curn
'1
"
;VJ''tt'~,
dedu~io Trebellianic~ ex: beffe fiat, legitima.vero
(e&lt; vp; '1~ 't~:.:.v
ex toto a{fe) bes vero fuperfuit deduéto tricote, nec
'~ ;::L.I1-'7- - ·fiettrientis deduélio in fideicolnnlitfo conditional':"~~ 'LI"'C-_v'
"""ü fiatim poil: ffiQttem patris;, quidquid noftri con.
n
tf,6!· ~ v·_J/""""
~
l
". .J ~.-4t ~ "'4-' v~""

r-

"&gt;"" I ......

',: .

,

, .

•

1·....

1

1

Lo O'

1::-

l

~

n~

1 ~d".....v
'6-,

"T.) ~'Î..t') ..~ ~ , ..vi t{ ~(c-:."
J,u.,. I";!
__'
vi- rv...t
t ",.~",... ,
c.,...,,- fo~, 'j--/ ~
"

t / ""

,.. l ' f t

-

c" •.,...LJ

1

.

.

~--.,....,

Y"

1

il-

..v-

t

.v-c- ',.,..

L

#lA-

r .....J.

/'

~.
(")It-~
/

f_ /

/.

/
~'1~'
. _.

A ..... ·{-

~ t!/c.nJ4 r .,4 ,A « - 7 - ' ;y. _
a-"
"
~ /, .. r~_'
, ).- q~ / M- ~ ..h-/J ,..., "7"' - •,

•

I~""'"
Î· (') .... 1 :t;o&lt;J-h_J . (~ il)..
(J, '(" ~
/ L .... - ' /
11.. ' . • ~l.

. ......... -)&amp;/

1/

...... ;;v
J
" l
'
1- ...... ".,,...1
, t ;J .""u
,M"..... ...."e-.......~C7&gt;;J
( tr.7 ? ",C"I- , I'"" .....
r
1): 1 ~. (' 1--",,&lt;f
r~f- ""... . ? "'f'-' ~ I~.
1

1

.... /
,L __

I,

(,l. •"'~j

'

. .. ", r.
lI

'.1
'
/.v
...
..

1

'"h

:Ilv ).'
,

II~_"""" 'IV-"

C;.,..I-"'#4-;r'L&gt;
. ~

�500

PR A N CI S CI S T~PHA NI

tem, vt vulgus noll:rorum cenfet, quanl pradegati
prœ Ce fert natura, dùn~ ~artem h~res iu~e h~redita....
rio reliquamiure legan a cohxrede caplt, 1. legat,
fT. de leO"at. 1. 1. in quartaln, vbi notatul' , ff. ad
leg. FaI~id. IIIaque rationc Call:renGs tiliam cornpetenter dotatam , qu~ grauata ell: etianl iuris ciuilis [ubtilitate duas quartls poffe deducere cen[et,
in fin. dia. 1. quanquam, ctlm legitima, quer to ...
ta in dote conGll:ebat, Trebellianicx imputari nequeat, cdfante nempè prohibitionis ratione detraél:ionis vtriufque quarter, quo attento femper
duplex ell: admittcnda deduéHo, cùnl1egitinla, vt
~s alienum, d. §. li quis impubes, in Trebelliani...
cam imputari non debeat, §. 6n.1. Gquis legatunl,
de f.'lI( vbi gloffa '. in quam non imputatur gu?d.
,
hxres carit à lege : [ed q nod· ab homine, aÙt eius'
di[poGtiolle confequitur. At legitimanl filius patreedam inuito àlege habere-dicitur ) etiamG patri audiens non fuerit, aut aliàs eius vltimam. volunta•
•
tem inlplere noluerit, §. li quis autem non im,..
.
. . plens, de hcrredib. &amp; Falddia. Fadt 1.. irritunl, &amp;
.. " t in imponenda, Cod. ad.leg. Falcid. Q!!r ratio,
fuadet ne Trebelliallica, fi priùs deduéta fL1~rit pel"
filium) in legitimam.iinputetur, cÙln illanl habeac
grauatus à lege &amp; cOl1tradefunéti voluntatem. Nec
.-! 5 ali atione traditunl le imus _ lucrum quod~
V7'7.A/7?~û4Il
filius acit-, ro ter tranfitum adJeçuuda. vota pa-.
tV' (~~ . rends, ex • ac ediétali/ Cod. de (ecund~ l1Upt•.
t.v1- "'/' v-'"
in Trebellianic~ rationem non venire;, cùm. id fi..
lius non habeat ex tefi:amento, [ed ex legis proui-.
&amp;~n.ti~ &amp;. difpo{itiQn~. N~ta~u~ m,d.!. hac cdi~laliJ:t

-

\

..

•

D~ CI~IONES.
SOI
Ioannes Corraf.ln 1. filmm quenl habentetn) num.
1... 4· Ergo Gue eodem momento , Gue diuerGs tem...
poribus fiat harum quartarum dedu6l:io, vna in alteram non irnputabitur. Multo minùs hac noll:ra
in .\pede) qua filius dici non potelliegitimanl , qU3!
pn~s ded~ce~da.ell:. ex nollrorum omnium [upputattone ,lnll:ltu.t10ms aut h~redi~ario iure capere,
[ed contra patns voluntatem, VI &amp; legis auétori..
tate , a~~ument? 1. li arrogator, ff. de adoption.
Cdfat 19itur ratIo qu.r nofl:ros trahit ad legiti111Z
(upputationem in Trebellianicaln, &amp; proinde ex
kn.tentia Ca~renGs in. diaa lege , quanquam,
vtnufque admlttenda ent deduétio.Nec iuuat communem differentiam purt &amp; [ub conditione (Trauati, illunflninùs dileétum elfe grauato [ub co~di ..
tione.) proindelegem huic fauendo magis ex pr~;..
[umpta pra:dilettione duas quartas deducere : illunl vt tninus dileél:um ) vnam tantùm, argumentQ.
legis, ex teilamellto ) ff. de fideicommi{f. libert.
C'Orra( in diét 1. filium quem, num. 78. nam pra:d-ileéHo aut prx[umpta rell:antis voluntas non elbcauCa. deduttionis legitim~ aut Trebelliallicx, cùrù
illam etian1Înui[us patri filius deducat, hanc vero .
hxredes. grauati contra voluntatem defunéli perd...
piant) 1. Titia) ff. ad legem Falcidiam, dia. cap.
.Reinaldus, ibi, contra voluntatem refratoris Falci-·
diainducatpr: quodcapitulum cùn110ngèpofr ·d. § ..
fi·vero expreilim" vulgatumlir, quo luftillian. Trebellüinicam. prohiberi potfe{anxir) placetmihi [ententiar exill:imantium etiam-hodie Ti'ebdIianica012
Ci..O:tlt1:a:voluntatem te1latoris deduci, Barr. in 1. ne.:R.r.r

1

li

•

�:

FRA N CIS C l STE PH:ANjI
nlO potdt ,nunl. 7. de legato I. Rip. in 1. CC1!ltu_
rio , nunl. 110. de vulgo alijque innUllleri, quos refcre &amp; [equitur Mantica de conieét. vIt. voluntat.
nu. 7. tit. I l . num. 8. 5upereft, vt prude11tunl refponGs .&amp;. Imperatorll~ll confritionibus :e[pondea111 US , q.ux vnius tanrum qpa~t~ deduéhonemJuadere videntur. Non obfl:aàt d. 1. iuben1us, thurn
qllen1, &amp;. §. cùm fiBre, q modo quod ibilegin1us.
de dodrante, &amp; quod {upra quartam filius ha'bet
reilituendum , ad ea refcrantur bona qUa! (unt
(ubieaa rdl:itutioni. At legitima fideiconlmHfo oh ...
noxia non dl, quinitno de co deduci per filium
poteIt, ctltn eam habeat ex lcgis prudencia, arg.
d. 1. ft adro.gator. Scio ql1àd Colla LuGtanus in
eam renl [cripGt, Oiocletiani &amp; Zenonis ten1poribus fideicolnmilIi deduétionetl1 de legitinla) quam
Iu{Hnianus, qni longè "oG:inlperauit, [ua l~ge, quoniam in prioribus,induxit, nondum fui!fe receptam,
proindéque legitin1a111 .vt fideicommiffo [ubieél:anl
in refritutionenl illo [xculo veniffe : quod Salicetum ·in d.l. quonLun, non Iatuilfe dicit. Sed GlcgitÏt:na patrono debita audilio adoptiuo vd adrogato,
fideicolntl1Hfo non comprehendebatur) 1. cùnl pa~
tronus, ff. de legato 1. L fi patronus ,de donat. dia.
1. fi adrogator, ne pars ex legibus vcrecundicr , id
dl:, renerenti~ patronalis debita, nequod iudicio,
id dl:, p:Hris liberalitate ad' arrogatum non peruenit, [ed principali prouidentia Ininua,t~r: ' quanto
nlinùs legitima filio iure naturall &amp; ciuili det1ita ~
Portio enim delata filio ciuili ex conCtitutione D.
Pi;) ex 1. 1. §. fi impuberi, if. de collat. bon. q,e501.

.
. ~ E CI SION ES.
5°3
cter:n. &amp; Im.~glnem hahet lcgitinl~, exemp16que
.legltlmx fihJ l1J.turalis &amp; legitüni dl: introdué.ta',
§. in plurimis autem) In{titur. de adeptionibus\
apud IuG:inian.. Id vero 110n adtnittebat antiquitas
per vialn deduétionis aut exceptionis, [ed aélionis
potiùs aut querel~, vt omnes con{entil1nt: quam
Iuihnianun1 (ufruliffe [ua lege, ql10niam in priorib.
nèlno dl: qui non videat; nec querelam tantùm , vt
Cail:ren{is innuere videtur , [cd &amp; conditionem poteG:.l,.tiuam , [ub qua iure pri(co filins etiam in legitima infl:itui porerat ) lege fin. de condition. in{en:
lege, (uus ql1oque) de h~red. infiituend. de legitima
hlbduxilfe fatendunl efi. Et hoc eft quod Suares
Hi[panus [upradiét. 10c. voluit, non quod legitima
in fideicommiifariam hzreditatis reftitutionem
iure-antiquo veniret J de quo ne verbum quidem :
id quod illius viri tanti pace diél:um velim : quod
Vt indubitanter prudentes prxtermi[ere. Minùs
obitat §. li quis impubes, cùn1eade111 qualitas concurratin eadell1 per[ona circa idem, vnumqueconlHtuat &amp;c reprx[entet. Vnam igitur lcgitimam C011fequetur , fiue vcn~t vt filius, Gue nepos, argumento §. cùm filiuin , de ha:re~. qux ab intdl:. def.
&amp; § fui, de ha!red. q ualit. &amp; different. apud Iuftinianum. Licèt &amp; illud dici pollit J quartam ibi debiranl ex: €onllitutione D. Pij in locum legitimx
iure natura: debita! {ubrogatam. Ergo vtraque non
concurrit: &amp; cùnl diuerfx Lnt quarta! diuer[o iure
&amp;. cauCa debit~, vt eG: Trebellianica &amp; legitima,
concurrere po{funt, diér. cap. Rainutius, &amp; d. §.
interdijm. Refpondeo ~ de ' legitima patro.,i 10ql1i,

•

�50+

FRANCISCl STE-PHANI

nOll de 6lio, cuius cauCa fauorabilior dl: in legi.t ima naturx iure debita , nili quis infiaret quoad
Falcidiam cuius ibi prohibetur dedutl:io, parenl
effe omniu~ cau[am. Pugnat lnagis diél. §. quanl0brem,q~o filius gr~uatus li decdreri~ li~le libe~'is,
. fraterh:rredttatem rdhtuere debet: deduclttantunl
legirimam portionem , id dl: trientem vel [clni[rem , vt Iuil:inianus iqterpre.tatur : non quod [uh
legitima portione Trebellianica continetur, vt
innuit Fabianus de Giochis , nunl. 1.4 8. verf. ad
quarcunl. Sed ibi· Iultinianus examinat., nu~ (ubieéra rdtitutioni &amp; ob quas cau(às ahenan poffint ; &amp;. conil:ituit ob cau[anl dotis vel don~ltio­
nis propter Ruptias detFahi potre, li legitinla portio non [ufficiat, id dt) triens vd [enlis. Trebelliallicé'e verà quarta: non nlcminit, tum quàd 11ondum venerat fideicomnliffi dies ) quo [010 tempore deducitur : tUnl quàd pro iUius deduaione
fubieéb reltitutioni diil:rahi per ha:redem non
polfunt , 1. fin. §. hn. &amp; penult. comln. de legato
Jicèt prÎlnà diil:raé'b. in eam inlputentur) 1. Marcellus, §. l'es quz) ff. ad Trebellian. Cuius rd przcipuus erat IufHniani [copus) non qU6d prohibere
volu~rit 6lio grauato in ip[a reftitutione Trebellianic~deduél:ioneln.Ijs tamen non alfentio qui filium
crrauatum duas poffededucere uartas iure ciuiliaro
d
bitrantur, cùm nu a ciui isiuris con itutione i cx•
prelfum ht. Ex dus tamen nlente) à Ponti6cibus
con11:itutum) &amp; omnium n10ribus receptum dl,
cùm vt 61ij plus fauoris &amp; vtilitatis in bonis parenrum quànl cxtranei haberent, iura. femper pro(pexerint. Sed

•

-

JO J

DE Cl S ION E S

rint. Sed extraneus grauatusquartam hab et Trebellianicam. Ergo filius, [upra quem legitÏlnam con[equccur, cuius eil creditor ) 1. 1. Cod. de his qui
ante apert. rab. Alioqui facilè tell:atores defrauda_
rentur, dedarata. eorum in tdtanlentis voluntate:
fiquidem filius [uo iure ) &amp; vti creditor J omni 010ra ~effante, ftatim pOet nlortem patris Iegitimaln
con{equetur, in Inerun1 filiorum fauorenl introduébm : dein recu{abit hçreditatenl, (ciens Trebcllianicam, quxin gratiam te[tatorum intl'oduéta eft,
'd educere non po{[e, proinde fideicommiffa volunt~~é.[que defu.nél:orum extinguentur , ad quorum
ttÙ,lonem vtl1u[que quarta: deduébo neceffaria cft, 1.7
fiue purUln, Gue conditionale fit fideicommiffum.
placuit ergo Senatui 61ium "troque ca[u deducere
poifc legjtÏJnam &amp; Tl'ebellianiçam ) proindéque
nepti cam portionem auit~ ha:reditatis adiudicauit, .quam ab inteftato obtinuiffet, eamque Îuffie
fideiconl1niffario reil:üùere , deduéta legitima &amp;
Trebellianica , in Atte(tationuln Decuria, Referente Domino Paulo Cheilano , me Pra::lide, 19.
Iunij J 576. RepetitUln eft limile Senatu[confultum, Reference Domino Ludouico Antelmi) in
prima Senatus Decuria, 4. Februarij 1578. Pra:fuit
Dominus Antonius de Forefia, cumquc Gmilem
cauf.'un expo[uiifet Domirus Nicolaus Flotte in
. Tholenli Decuria , poil fummam &amp; accuratam diC.
putationem diaum ell: Bliunl pr:rteritull1 &amp;vi clau..
{ul~ codicillaris grauatum, duas quartas deducere
po(fe,
Februarij 1580. Prrefuit Deminus Borüfaciu$ Pelicotu$, idque vfu feruacum lila xcate

J,.

Sef

�506
FRA N C'I sel STE P HAN 1
Albericns tefratur in dia. Authentic. llouiŒm.a ;'
num. 8.

DE CISIONES.

------------------- --·-__e_.
DECISIO LXXXIV.

.A DDI T 10.
Vtaui (emper inanem &amp; leptologicam elfe eam dïfpu,
racionem, quam forenÎls v(us paffim &amp; fine vlla differencia aut exceptione delÏniuic , &amp; quod toties Senatui
placuie , longis ambagibus &amp; pedicis rnr(us in qllzfl:io ~
nem vocare: dl: enim iniuriam fJ.cere iudicio reuerendif1imx Synodi, vt in Chalcedonenfi Synodo probacum
dl,1. 3. Cod. de (umm. T rinie. &amp; Fide Catholic. Decre- •
tum eft enim duobus c&lt;'pp. Pontificijs , vt filins grauatus prxter fuam legitimam , qu&lt;t! nullum grauamen· re.ci ..
pit, recipiat &amp; quartarn Pegafianam , faéb fupputatIQne, vt alibi dixi, vt proJegitima trientem deducat ,.&amp; ex
S. vncijs ql1X refl:ane quartam Pegafianam , &amp; fic as dil1idatur inter filium o(J',ratllaeum &amp;. fideicommHrarium
Cemet
.
Fade pro Pomifidbus 1. 2.. in fin. &amp; t 3. §. Idem Po~ ..
ponius , ad Trebellian. vbi du arum quartarum detraébo
manifefl:iffimè concedit\.lr. Çùm enim hxres ex 400. aut:eis ,quibus conftabat te!latoris patrimonium, 300.. le..
gatacÎlls dare iu(fus effet, hxreditatem vero alicui refij.
tuere, fcribitur eum de legatis 73. quzeorum quartaeft,
rletraétorum, de lideicommilfo vero 2. f. qux illorum
quarta eft. Vt hine facilè appareat dUflS quartas permitti, qux illo iure ad duos quadrantes deueniebant.
Sed auéh à Iul1:iniano .vfque ad trientem leg~tima,J'rimo.
dedueendus efl: triens ,. tùm ex 8. qu~ refl:'ant dedueenda quartl, qux non quadram, vt vulgus ptttar, Ced (ex.
tans torins aŒs, qui (extans beffis quarta pars eft. Inanis.
quamuls difpu~a(Ïo fit, &amp; planà (. vt dixi) leptologicél-',
r,epete'nda tamen". fi quis aceuratiùs id deûd.e Jet, vt fe,
t-orqueat ;, éx Francifd OttQmani qu~ftione quadalll,t

P

Ü!qJ1:ri.
.E.

P~,IiNS.

1 C;.

~bne-ptibus dotem
.. legitimJm'Ve nnn deheri. De"o.u·
a baUltrs

reftitutioni fubù61ù.

Sy.nopfis L X X XIV. Decilionrs.
1

!1I4tor, fo çonfor",,,r~
. . pr~-1
fiu",~tur

IlIrl

n~f1tj;n
/'o"ù
r

1

"

RUANt/tS.

mllni&amp;i~ J PRier teneturdo/lJre fili/HII

1 ln Ad'd'c
'
l lone.
z. LeglllmA non acu(fllr ~/,_
PRit.
. ' 1

,

NCelmus Brutus inter defcendel1tes tdl:a=
Inento fideicommilfum confiituit (ucce..
daneum, quod ad tenios iam hzredes de..
uolutum erat,qui res [ubicélas fideiconlmilfo diltraxere. Horum fucceffores alienat~ reuocant. Tandem c~lm ~mpto~e.tranGgunt abneptcs) id dl: ) pro- '
nepotls filtx) leglumam matris pronepotis petunt :
elnptorem vocant in ius, Vt Iiti ~ cau[x is interiit,
tallqualn po{felforem bonorum quondam An(e1mi
Bruti teil:atoris , fuper quibus Iegitimam Gbi debeti
dicebant: legem Gquidem municlpalem , cui Ce tef- [
tatorem conforma{fe confentiunt omnes poil: Bart.
in 1. h~redes mei, §. cùm ita, ad Trebd1. filias àlegitima non excludere, qua= edam fideicommiLfa nlinuit, Auth. l'es qua:, Cod. C0111m. de legato arguen...
•
..
do de dote ".d legitimam , 1. quoniam NoueIla, C.
de inoff tell:. nec videtur 'in euerGonem fideicommiffi lieri CJuod abneptum pudicitix &amp; abauivoto
congruir. Ergo dicendllln ell: harum dorem veI 1cgitÜnanldetrahi deberedebdeicommilfo, J. mulier,
Sil

~

�r

. 50S
FRANCISCI S.T '· EPHANI
S. cùm proponeretur, if. ad Trebellianum. Contrà
tertius po [dfur , abneptibus de bonis abaui legitima1n aut dotcm nullam deberidicebat: filio quidcn1 aut nepori, {ublato patre de medio ,deberi fatebatur. Cxrerùnl cùnl per 6Jeico111mi{fuPl tdl:atori (uccedatur, non h~redi,bona h~c An[el~i, non
patris aut aui elfe dicuntur , cui per fideicomtnHfum
[ucce(ferant , neql1e horum effeél:t101 erat patrÎll1oilium aditione propter graduale fidcicolnoli!fum.
Accedat abauull1 no!l:runl non paternum, (ed maternum dIe, qui 61ias, muhbquc minùs abneptcs,
dotare non tenetur, 1. qui liberos , ff. de rit. nuptiar.
1. 6n. C. de dotis pronl. alioqui hanlnl cxteranlnl~
que de[celhlentium induél:ionibus fpccie doris &amp;
legitima: totum exhauriretur patrimoniunl, &amp; inane
rcdderetur fideicomnli{fum ',1. 1. §. inde Neratius,
ff. ad Trebellian. Non ob!l:at lex no{l:ra municipal. lis, qux de fœminis loquitul' , quibus legititna dbfve
debetur, cùm nullano!l:ris abneptibus in bonis abauitis debeatur. Ditta vero AuthentÏc. res qux, &amp;
§. cùm proponeretur , pertinent ad dotem ab vxorc
h~redis aut fideicommHfarij confiitutam , -vel ad
eam dotem quam conO:ituere tenebatur teO:ator,
filix videlicet aliîf-ve perfonis iure exprdIis, in cuius
ootis necenl filleicommHfum conO:ituere teftan1ento non poterat ,1. filiusfamilias) §. Diui) ff. de
legato 1. Ergo prûneptes libello excider\:lllt;)
~
Il1lij 1 5S 5. in delegata per Regem Decuria, ob ci":
uile bellum, Relatore litis Donlino A.ntonio Suffi·edo.Prxfuit Domi~us Auguftinus de ForeftaJ Pro~

to-Prxfes.

·

.

.'

DE Cl S ION ES.
ADDITIO.

,

p ~ternl1m ~ft officium dotare filias , licue Reipublicz

.1~terefi ne mdoratz remaneant.Reae Iuri(confulms, 3
~Ul hberos quos habent in potdhte ) iniuria prohibuermt dl1cere vxores vel nubere, vel qui dotem dare nort
volunt , ex Seueri &amp; Antonini conniturione per Proconf~les Prxudésve prouinciarum coguntur in marrimonl~lm ~olloc.a~e &amp; dot~re. lniuriam appellat nolle matrunomo legmmo con{encire aut appt'obare. Sanè mater
non cogitur filiam dorarc , etiamfi cogatur illi legÎtimam relinquere 1. 1 t. Cod, de iure dotillm. Ergo b nee
auue; maternus, &amp; ~l1ia materna. Qtid auus paternns ~
tenetl1r 1. 3;. ff. de paél:. 1. 6. ff. de collat. An frater ?
vtique' 1 ex eodcm fit patre, 1. 12.. §. penult. ff. de admin.
•
...
tUt. Sun tam en quidam caCus, quoad patrern attinc't ,
•
l-";.
exclplen '. OEid cnim fi z,te alieno fit obrmus ~ lloncogetur dotale filiam ,ne in fraudem creditorum fiat, 1. 14.
in fin. 1. 1 f.~. in fin. ff. qux in fraud. creditor. ~id 6.
iilia habeat vn&lt;iedotetut? 1. 2.2.. §. penult. ff. ad Trebel.
lianum. ~id fi tngrata? Nouell. 2.2.. cap. 17. fi llubac
ignomin~o(o ~ 1. 3. §. r. inf. de cont. cab. ~id ft h:rre.. .
cico? 1. 18. Cod. dehxretic. Sed quatenus? pro ratione facultatum, 1. 18. argumento 1. 8. in lin. fup. de in
rem verf. 1. 6. ff. de iure dotium.
'
•

Jo

. ,

F. FortÎHS 1 c.

.

· .{'" ..

"

\'

•
••
•

•

.

•

..

. -.
•
...
."

.,

s;r ,
,.

~

..

,

.

.

,

�.-

FRANCIseI STE 'P HANI

fIO

DE CI SIONE s~
/f"
d ...
\ li
5I l
l
~q~a elqu.e ~mmlJ partes: eum Impliciternec adleébs poruombus particularis coïta lit [ocietas 1 ~
. ff.pro focio ; licèt ealn Accl1rlius ad' eos
·n
11011 fiuennt,
focios pe1'tiner~ dicat, q.ui xquale capitale, id efl: ,
ea~dem peeUll1tr quantitatem vel c;;tldem operas in
focletatem CO~tulerunt) li modo excurrentem nonlinis partem,.&amp; q uad plus in [ocietaten1 focius contulit,.rependat) d.l. 2... idque minoris fummx credi.
tor offerebac Cocio. Ergp pro a:quis portionibus fundum·ad vtrumque pertinere Senatus cenfuit, iulIitque minoris [unl:t ux creditorem' upendere fodo
9u;r fupra eum :ontulerat.; referente D. St.l'ugero:
ln Thol. Decuna, 3· Oao.br. 158 S. D. Francifc. de
PCl'ufI: Baro de Lauris prçfuit..
-

- - - - - - - - - - . - - - - '_ _ _ _ _ _~ _ _ _ _ _ _ _ w_ _ _ _ _ __

DECISIO LXXXV.
In t4CÎt4 fleietau 'lu4!fttum de ptcunù~ communÎ ad
jocio.r fX ttquo fertinet , lie?t in~qualem peca-lIiam contulerillt, ft modo partes
non Jint conJlitut~..
Synopus L X X X V . DecHionis.
t

J1.!!i plM! çontu!it in focie~~ %.
tIJUm ,plus lu"i conftqull
Je!Jet.

(f:-- E-

Gfo,!,etri&amp;~ !r~pDrt;D '. non
~rrlh~tttcIJ tn.1Zfgoltl ficret",lrs IJfttnaltllr.

Vo credirores communi nomine in poffeflionem fundi debitoris .ex
A,Y 4f
decreto mHIi runt. Malons nomlnlS credltor pro portione
fuum
~ ~ '1 a:~uum lit eUlll qui plus eoncuht: plus 1uen eon{~q UI,
,~
2.. l. 1. Cod.pro [oc. Ica vt proportlo Geon1e.tl1ca,ld ~ft
(,..,.".
pro modo rei coI1arx in [oc~etat~m, hoc ln 11.egOtl~
1': "III ".,.-/ attendatur, non Arithmenca, Id dl:, a'quJ.hs lucn
)/J," ~ . ~ut damni dilhibutio) 1. [ocietatenl mecurn , fI: pro
I~~~I#I- focio. Contrà, minoris [umnla: creditor ex xquo
(ptf'1'~
dominium fundiad vtrumque pcrtinere dicebat,ex1/ IU1 ,-'11."'-1A'r .
.
1',11'
" ceptos pr:rdij COlllmuninomine a 10CIO ex propna
1
lIYl'r."lh
c.
l ,. d" r ·
.
~".I""pecunia companuos Irllétus, icet lU lClO locletatts
1'" '~ pretij dimidium à fodo confequatur , 1. 2.. Co~. pro
. j 1"'.;,,/I k foc. T acirè enim in re }p(a in cum fund um eona dl:
~,.V' I~ M- fOcietaç,l aétione, § fI in ren1, ~ §. morte, If. pro
~ ,./..4aunocio. Barrolusin 1. li parruus, num.4. Cod.comm.
~ tif l'Y7ft '''''.YtriuCoue
iudic. Idcoquc xqualeluerun1 elfe debet,
~
.1
~1"', re4t-I./L/.... hw.. ,"'v Ivt/t,..,.-.--, )"';/H'-): /~ .,..-t:...

~eeund~ ~ra:tor~s
nominisfllnd~m di~cbat!cù~

'1'1'" .~
1

R

Atio huius Decitioniselbinll;,.ff'.'pro {ocio: 6 non-.
fuerint partes focieraris adieétce, zqllas eas elfe confiat: fi vero placueritvt quis duas parreç,vel cres, ha'bear,
placet valere focietarem~ Seœc&lt;1uendl1_m eft àJeonin3 (0ciet.ate ,. Vt alter lucrum habeat,_alills damnum. Seneca.
2.. epift. epift. vIt. Et pra!fumirur zqllis partibus coita (0cieras. Ita tex partes tacitè col.ligje qUa! cxprelfa: à con~

U.hentibus
- nouJunt.

1''''7

~

2-'

~'I ":

4

I.~

".,....}/

ml'-' ,;'1"

4,,,,,·tt f., //( ~v

M

4.-~rtW.

J'fi-' .;~

~f'1

•

·Z

-t:;t-.-.•..,. ,.,.~:,:" ~

'~II'W 7. -.'-' îv17

rt':;J"",
Mt-- ,0/." ...... / "lM!,/"
ft.. # .. " /. ,,(/l ~ )~ff,....- N- (~/J.V-/
1) ....

.'

NC- fJ'7'AI-~\"­

•

,

: . r

�FRANCIsel STEPHANI

-------------------.--- -------DECISIO LXXXVI.

Incremelltum honorum patcrnorum folo temporis
curricu/o obueniens, an filifs legitimam petentibus profit, an ~ero foli h~redi cedat.
Synoplis L X X X V 1. DecHionis.
7e11lplls morlis COltjideran- 7 Propoftlum .'VI Je hll~el ~n
allm ill qNArtllrum fù!PU-1
propojito , 1111 oppojilHm ln
tllliolle.
'
! o,p°ft'o .
2. Legilim4 flpp/emen)um tfi,8 LegitimA eJl à çAllfA QlIt- .
ço1#lrA 'llolunlAlnn defoméli.,
rofo·
, LegatA funt ex mera 'VoJHfl...r9 LfgitimA qu~"d{l ejJ ~ 'llQtaU- dejunéli.
1 INnt"'.u p~trlS.
.
4 An h6tres fit in mora ~nte l' 0 ~J!tmatto dNp/~X ft t~ üpetifionem [upplemenll. 1 gtltma, ttmfortsm~rttJ 6fFi/if nOIl athee tffi det~ri8r petitionis in ~ontS falNaconJitio qHR.m h~reJtJ. l tur ~ ~fl,mlJtlo te"!poYt
, PAtrimonio lIuflo ex cllu!a mortlS jeruatur ; Ji ln p~.
" QU4 juherlJt mortis pa.trisl
cun;a , pr~fentis.
/t"'lo(e, lIugetllr ügiti1il'a.1
J

,f

Amo[a quxiHo, &amp; qux innumeros hab-er
fe~aces , nec vllus dHrentit, li la(oni
Cr~d:1nlUS in Authe11 tic. nouiffinla nu.
6. Cod. de ~noffic. tdl:ament. in ex ploranda legitima non elfe habendam vllam auglnenti rationem quod bonis paternis acceffit Colo temporis acceffu Gne faé\-o h~redis. Fingamus bona pa..
cerna [ex çris millibus ~aimata mortis ten1 pore)
petitionis verà tempore 11.. mi11ibus , li le~idlna
-triens Gt vel Cemis Cecundum numerum liberorum ) [riens crit [ex non duodecim luillium. Hac

DECISIONES .
51;
ytunt~r om~es Cupputatione , la{on in dié\:. Authenuc.. n?U1ffima, &amp; in 1. in quantitate 2.. ff. ad
leg.
Falcld1am.
Fabian. de Giochis in d'
Auth
8
..,
. num.
5· .&amp; 86. Rlp,_ln.cap. euro Marrinus" Ferr. num. 38 •
ex tlt. 1. de conlhtut. Boër. dec. 62.. num. 2.. J. &amp; 4.
Curt.Cenior, confll. vIt. per toto Paul. Parie cone 45.
num. 30 • cu~ feq~ent. vol. 2.. Mouentur quàd in
quartarum rauone IUa patrimonij quantitas exquirenda eft" vt morti.s tempus fpeél:emus. De legitima
eft lex,., cu~ ~u~ntur, Cod. de inoffic. 1. etiam, §.
fin. de..oonls l~bert..dehitaln autem partem eorum
qu~ cu~. mor~tur hbertus habuit, patrono damus
d~ Falcldla, l. ln quantitate, d. l. in ratÏone. Et ex
d1Uerfo ~ bon a decreucrint, incendijs fortalfe aue
naufragJJs , damnoCum 110n erit tale detrimentum
l~ga~arijs, d.l.. in ~atione , §. rurCus, in 6n.ibi , portIO etus quanUtatls fumetur, qu~ fuit in bonis eo
tempore quo teftator deceffit.Addit Alex. in d.l. in
ra:ione , tale incrementum non prodelfe liberis,
euamli cauCa acceffionis &amp; incrementi mortis rempore Cubeffet,l.G parronum ex debita, §.fin.de bonis
libertor. ibi, Gex bonis qux morcis temporefu~runt
debita, partem dedit libertus in h~reditate vellegato. Seruus tamen reuer[us ab hofiibus poll: mortem
liberti, li augeat patrimonium, non pateil patronus
pofleà queri, quod minus habeat in {eruo quàm haberet li ex debita portione effet inlHtutus. Idem dl:
inalIuuione, cùm Gtfatisfaâ:um ex bonis, qu~ mortis tempore fuerint. H:rc Paulus, cuius effugi non
polfe re(ponCum gIoriatur Curt. {enior in d. confiI.
6n.Refpondet vero Alexand.l. [erui qui, ff. ad 1. Fu.
Tt

vtuntur

•

t

1

�51+
FRANCISCI STEPHANI
cidiam) ve in le&lt;Yatis
procedat, qux ex-voluntate
deo
,
fUl1éti pndlantur : Cupplementum vero contra voluntatem &amp; ex obligatione quadanl legali, legata
vero ex mera Iibel'alitate procedant Prolnde his
2. fauendu n,{upplelTIelltUlTI verà coaraalldum,~ugu_
3 mento cap. cùm dileéti, de donation. ~od iampridem NicolaUln de Neapoli cenhIi(fe dicit ibid.
Alex. afiipularfq; Saliceto in 1. fancimus , §. repletionenl, C. de inoffic. Licèt &amp; illud dici poffit, non
magis quartanl FalcidialTI augeri1d.J.(el'ui qui, &lt;]uà~
legitimam in dia. l. li patrOl?U111 : quod Cafirenh
placet adlTIodunl,cuius tanlen deGdero prudentiatn,
dùm cen{etin L inratione 1. in princip. decren1entU111 pltrinlonij pa.terni nocere Blio in legitima, acceffionem &amp; inCrelTIentum hxredi cedcre : qua:: (eu'teotia ius naturate violat, 1. (ecundu m naturanl , d.
l. (cribit CelCus, ff. ad Trebellian. ibi, e{fe iniquum
ad fideicommHfariumdanlnum pertinere ad -" quenl
augmentum non pertinet. Et adeà dura efi liberis,
ve CaltrenlÏ"s fe tortorcm magis quàm patremfamilias pronteatur. Nec.mitiorea 6lijs ROlu. dùnl Gngulari 11.8. patritnonij paterni integram accefiionem etianl extraneo h~redi adiudicat,liberis adimit)
vt his ex nulIa parte incretnentum profit: quibus.
omnibus addit pro ratione Caualcan. in eo libro
cui titulus eft,dc tut. &amp; curat. &amp; v(ufr. lnulier ~ cap.,
. ' 9· num. 95. verf. atlilegitimafuerit:, l1uUaln h~re4 di poffe obijci moranl, antequàm po!l:ulctur ex fuppleJl1ento.Ergofilio morofo increnlentUm prodelfe
non Fotefi~arg.l. vinum, fi cert. petat. His fulciullt
no{hi comnluniter fupradiétaul regulai11l vt a.c.cef...
. .

DE CISIONES
r
.
"1.
•
SIS
110 patnmo111J POlt mortem pan'is legitimatn
'
dl
non
fil
augeat lorum ) pru en~q; pr~[erco qux fusè C
'
, d' f i
rI
Urt.
Ccenlor
Hl Ivl. conu . 6n. ad illius {ententia! confirll1ationem congerit. Contrariam {ententiam tue.
tt~r' Fernandus in repetit.l. in quartam, ad 1. Falci.
dlalu, num. 11.;. rcfertq ue Curt. {enior diél:. vIti'nlO conu!. nu. 3· v~r( &amp; dicere provt dicl:lnt aIiqul,
quo[dam [ux xtans Interpretes hanc [ententialU
~quiorem ,ilI~m iuri ,aut {ubtilitati magis confor~em re[pondlffe.Ergo &amp; (cripto iuri &amp; a:quitati Ina.
glS co~~onam e{fe, necnon &amp; liberis quibus nard..
mur vtlhorem poChemam hanc [ententiam arbitror.
Cùm enim legitima nondum (eparata lit à reliduo
patr~monij, li poil n~ortem pattis [010 tempore œfii..
nlauo bonorum creuerit) cur non auo-ebitur filiJ's
.
l
0
proporuone geometrica egitim:r portio, vtreliduu
hcrredi ? nec enim filij debet elfe deterior conditio
quàmnxredis, cui nonri nc{cio qua inuidia inte.. 5
grain tribuunt acceffionenl) cùm in filio continua..
tUlU Gt quodanlmodo dominium , vulgar:a lege, in
fuis, de fuis &amp; legit. dominium,inquam, curo huél:u
&amp;. acceflÎone, Auth.nouiflÎma, C. de in off. tell:anl.
§. prohibemus ,de triente &amp; fem. ~a Cola ratione
conilitutum à prudentibus legimus, repletionem
de fuhO:antia &amp; corporibus, fieri,1. [cimus, §. repletionem ) Cod. de inof[ tellarn~ Vt videlicèt omnis
vtilitas &amp; açcelIiQ t'erum hxredital'iarum filium (equ~tur pro port~one {ua: licétque h~res lege nofl:ra
mUllicipali pro fubfl:antia &amp; corporihus hél!reditarijs pecuniam in legitimx cau[am 6lio iure (uo foluere poffit, ita hoc fratutum,interpretandum eO:)
Ttc .Jo
,

•

\

�FRANCIsel STEPHANI
quo minùs l~datius comrr~uno, l. L, Co~ . de ?oxa516

•

•

libus a6l:ion. Ergo prx[entls cempons xil:!matlo debebitur, ne careat filius incremento &amp;, acceffione
medij temporis, qux proculdubio filio ceffiifet, li de
fubllantia &amp; corporibus h~reditarijs repletaaut foluta fuilfet legitima : cedit enim creditori ln utu~ pecunix augmentum , &amp;. intrin[eca a:ilimatio , etiamG
nuUa mora àdebitore contraél:a Gt, vulgata 1. Paulus, de [olutionib. 1. cùm certum, de aur. &amp; argent.
legato cùm igitur filiunl fequatur, cur non fequatur
incrementum patrimonij paterni, pro portione legitimx ? Verè enim pofr mo\tem patris crcdito~ eft,
nec vIla exceptiolle (G nlodo gratuseil ),repelh poteil) 1. J. §. G impubes, ff. de collat. honore 1. creditor de verb. lignificat. eo maximè quod caufa incre) fuberat tempore mortis , nern pe, quo'd 10
r 1
nlenti
0
temporis cur[u ipfa bonacreuerint ~{timatione:nam
, fi auél:opatrimonio ex caufa qux morcis tenlpore
fuberat, augetur &amp; legitima, 1. [erui qui) 1. pœnales"
in princ. ibi, nam &amp;. li ita fiipulatus effet, if ad teK'
Falcid. gregéque legato quod accedit, cedit, 1. grege legato, cunll. feq. ff. de leg. 1. quod gregisvnmn '
fit corpus ex diilantibus capitibus , §. fi grex, de legat. apud luilinianum , augeri dcbet legitima auél:o
affe, qui exduoJecitnconfl:at vncijs, qu~legitimam
pro namero liberorum conLtitul!l~t, cuius caufa legatarijs dl: fauorabilior: q uibus cùm pro.Gt hxreditatis acceffio,~ ad diminuendanl Falcid. d. 1. ferui,
maioriratione filijs proddfe debet, qui ad,propria"
bon a quodam~odo vocantur, l. in Cuis, fI: de lib. &amp; .
pofr~
hona patris diminuuntur"pl:o'portio-

"amu

,

DECISIONES.
1
ne geometrica fit legitilnx din1inudo : CafirenC5 . 7
dl'
.
. ln
... ln rattone 2.. nu. + fI: ad leg. Falcid. Eadcm ra ..
tlone auéto poll: mortem patris patrimonio auge ri
~ebet legi~ima, d.l. [ecundum naturam, if de regul.
lur. Vt etum [e habet propoGtum in propoGto ita ï
opp?Gtunl in. oppO~to ) 1. fin. §., fin. fE de lega:. 3.
On11tto Bald1 reg. 111 d. cap. Cunl Martinus , filio
aUlgnatam a patre viuo leo-itirnatn auéto poll:
ffi
.
b
a . l~natlO~~m patrimonio augeri) Vt controuerCîm
&amp; a noltns Improbatam : lmmol. &amp; Roman. in l.
fiipula~o hoc nlodo concept a ) ff. de verb. obligat.
vt omnIbus refponGs pro contraria &amp; comuni fententia occurram allati.s. Non ohilant 1. in ratione
in ~uantitat~, &amp; 1. fcribit Celfus: loquuntur enin~
entffi de Falcld. &amp; Trebellian. qua:vt ex c~ufa lucratiua pendent HIa, non zquè fauorabiles [unt atque
legitima, qu~ ex caufa quali onero[a pendet, cùm ~
10co alinlentorum debeatur ) Bart. in 1. 1. &amp; 2.. Cod.
de inlpon.lucrat. 4e[cr. gloff. in 1. fi legatum , §. 1.
If. ad leg. Corne1. de faIr. Ide6que non eil: bona iHa,tio de Falcidia &amp;. Trebellianica ad Iegitimam, gloff.
in d §. 1.1. Glegatunl : vt nec [equitur telnpus n10rtis in legitima ratione. Attendinlus ergo increnlentum medij telnporis non prodeife filiQ: cùm ha!c
feparata Gnt, ex quibus nihil infertur ) vulgat. L
Papinianus, exuli, de' n1inorihus : licèt &amp; illud dici
pollit, tempus morcis attendi in augendo , nec enÏ1n
priùs legitim~ portio na[citur , d. 1. 1. §. fi' impubes,
fI: de collat. bonor. in exploranda quota legitimre,
triénGle an remis Gt, pro numero liberorum' qui
t~.:tnpo~~· mortis.extabant ~ §. 1.
trient,. &amp;. {emUr.
~,

4e

T te

;

'

�51 8
FRANCISCI STEPHANI
Diélx vero 1. li péltronUlu ex dcbita, omifIis noC:
trorun1 [olutionibus, rcfpondebalTI {olutail1 [uUre
legitimlnl pJ.trono,,&amp; in eu~ tranflatalu,~nteq1.1àm
pJ.trül10niUlTI libertl,co~rucnt, Vt nota?t ~Ua verb,a,
dcbicam partenl dedIt ltbertus :, &amp; p~aulo ?ofi:, quod
D1Înus habeat in [eruo, &amp;c. CUl1lltt [atlSfaaU111 ex
his bonis, quia verba rem perfeél:am &amp; ab[oLutam
fip"nificant, quo ca[u celEt nofira regula, vt Fern~ndus tradit [u prad.loco , nu. 11. 3. in fin. ibi, ftluile, qua retenta [olutione, 'it vera, licèt à 110fl:ri.s nOR
aninladuerf.l, facilis dl: ad diétanl1egem , {~IUl, refponGo: llondllll1 ibi adita ~rat.h:rreditas ,~ondum
[oluta legatJ. , Vt ipfa ha:redltans llotat dlého , qUa!
ftlpponit non fuilfe agn~tam h~r~ditatenl, .cùn1
aditionede{in~t elfe pxredltas, nomcnquepatnn10nij induat, 1. {cd ft plurcs , §. filio , de vulgo nihill'rtirum fi augeantur 1egata auéta h~reditate, in d. 1.
[erui qui, ~od enim commini[citut! Curt. fen~or,
in diéto confil. hn., nunl. 4. l'of\: Alcxand. &amp; altos,
augeri leO"aca patrimonij incremeÎlto,non augeri le'b
Il'
gitirtlanl:
quod h~c cOlltra vo 1untatem tenatons,
illa exeiusfententia petantur, argumento TrebelL
in quan1 o1inùs imputltllr ex (ententia teftatoris,
quàm contra voluntatem deducitur, 1. Titia, vbi notatul', if. ad l. Falc. in{jul(uro &amp;. iniquUl11. dl: quantumlibet enin1 legitima contra voluntatem panis.
- ded uc attl1tr, legatis dt longè fauorabilior, glo,a: in,
diél:. §. 1 .legis, ft Iegatum, ff. ad leg. Cornel. de faif.
-No.n minùs igitur obligatur hxres ad Iegitim~
prxll:ationem l'atione augmenti quod patris morte
[010 tenlpore acceflit}. quàm legatorun1 , quidquid

DECISIONES
1
'b' (jpon d'
'
L
' &amp;. illlld dici poIr5 9
lIre
el1t C l1rtlUS.
icet
"1
111 t ,
le,gltH~am.
c?nt~a vo untatem panis non deduci)
ndi cun1 lnIuf\:c filius pr&lt;rteritns aut exh.rredatus 9
eil:,aut
relü1a minùs leO"itima
iulllt lxucr ne aliquid
\
b
,
:uup llUS peteret. Qyibus calibl1s leo-es {xuiunt iii
parel1tUtn vecordianl, filî6que ad in~egram leO"iti. nl~m ~~tendam '. n~n minùs fauent quàln cuipa . .
legItlnlam rehqUlt teil:amento. Nec did poteit
hllU~ moro[us. li non ltatim poit mortem patris rcpletloneln peut ab h&lt;rrede, quanluis [upplementllnl
no~ debeatur nH] petatur ( glo[ in 1. [cimus, Cod.
de ll10ff tellament. &amp; licet mora afiqua conGderari, po~et , non min,ùs in~l'elnentum l'ei qux in
obltgauone ell:, deben Cupra docuimtls ex 1. Pau.
lus, ff de (oIutioil. Ergo
Senatus auO"eri
Ie0"ltiv
b
b
matn ~uao "Poil: mortem patris patrimonio {xpiùs
cen[:.!lt, [oletque iubere vt morris patris prx[entî..
que tem pore fiat bonorunl ~fiimatio , vt ft in bois fiat f61utio , ferl1etur p~tris mortis temporis 10
~ll:iÏtlatio : ft in pecunia , pr&lt;rfentis tempotis ;rlhnlatlO attendatur, quri filio pro portione [ua pa...
terni patrünonij fiat acceffio. Q!!od &lt;rql1ÎllS Slliccto poll: longam di[putationem vi[um fnit , in
diéto §. repletionenl , nu'm. 9. cui Senatu[cohfulto in 111.agna Decuria exp0litof' Dominus Ioann ..
Agar: fi·uaum· autcm qui ad rationenl vicelimz,
id ca, quinquc in lingl1la centmu penduntur, vr
pro his prx(entis telnporis habita &lt;rlhmatione prx{tentur,1.6. menGs Nouemhris 1585, in caUe1 de
BQuliel·s,..

te:

�p.o

FRANCIseI STEPHANI.

DECISIONES.

ADD/TIO.

D ECI SIO LXXXVII.

Ade huius DeciGollis eCl ab illa iuris anti'Jui regula, Cecundum naturam ell, commoda clllufque rci
eum fequi quem fequcntllr incommoda. Si ergo in bonis
legitima Coluatur, &amp; auél:um fit bendicio temporis patritponill~ ~ cur non 6..1ium.r~quctltr augmenti nata benetlcio foims tempons vtlhtas ~ ~are &amp; hzc regula
mllitis iuris ciuilis traél:ationibus vfui elfe folet : eCl enim
Iuftinianus aufror ,eo ipfo quod hzreditates libertorum,
fi inteftati deceffi{fent , iufferatlex ad patronos perrinere,
credidHf-e vetcrcs legem voll1Hfe edam tutelas ad cos
pertirtere, quia plerumql1e vbi fucceffiollis ell eroolumentum, ibi &amp; tute1x onus elfe debet, §. vnie. de legitim.
patron. tut'. ECl etiam Vlpianlls auaor, hcuti lucrum
emptorem hzreditatis rerpicit ~ ita &amp; damnum quoque deberc eum refpieere, 1. 2.. §. 8. de hzred. vel aa.
vend. Apl1d el1ndem Vlpianllm Arillo refere Caffium refpondilfe, talem (ocietatem coïri non porre , vt
alter lucrum tantùm , alter damnum fel'ltiret. Et hanc
focietatem Ieoninam appellari) 1. 19. pro foc. nimirùm
hoc {enCu , vt alter (odus quàm fimillimus Îlt , qui leonem, hoc eft ) pra:donem lC deuoratorem focium naaus
ell: ea ratione qua Laaantills lib. 4. diuinarum Inllit.
cap. 2.0 [cri bit. Faaaeft hxreditas mea ficut Ieo, id cCl,
przda &amp; deuoratio faaus fum hzredibus meis: quod
vfurpare po{fet 6lius, hîcfaétus fum przdahzredi, nili
augmenti haheretur ratio.

R

F. FortiNs J C.

DECISIO

Statut» noflrum reuocan.r ftlia.r ad amiJ!am exiftelltitl
mafculorumfoccefrionis portionem, haheJt1le forum
"pno ex mafculis mortuo ) fuperflite alttr6.
Synopfis L X X X VII. Decifiouis.
1

r(rl", jliJtllti ",QJljf&amp;JJtiNi/

J,~ fo~ufsiln~ j/llnli/'Ns I 4 Ltx S"lit". In Additio-

ne.
1. Ltg~ non dijllng~t~U , nu, f Ltx ~ng!iCle lit trAnftlII
non de!Jtmlls difltnguere. flccifs10 R IlJ,nuIl- in 1113 ArmeniorNm lex dt fotur- fom. In Additioue.
fiOlft 11I",ri~,,!! In Addi-I
1fMfillttJ.

.

•

,

Xtat lex municipalis in Prouincia, q~
exta.ntibus
à parris,
. , mafculis fœnlinas
.
matns, aUlque patenu &amp;. nlaterni fue ...
ceffione excludit. Telnperatur tameR
huius legis rigor alio fiaturo, quod deeedence
Ina(culo fine 6.lijs , eam portionem fœminis rc:'
fert quam tulilfent ab initio ) fi ius comnlune viguif.
fet. Ergo eùm decd!ilfet ab inteltato materfanlilias, reliél:is duobus 61ijs &amp;. 6lia, exclura {orore
filij decelferunt, &amp;. 6lia (olam legitinlam aecepit.
Moreuo vero alrerovi O:atuti vule reingredi in portionetn fratris defuné1:i , ac li nullo natuto anteà
impedita fuilfet &amp; exclufa) &amp; dimidiam bonorum
frarernorum, cui ex zquo cunl fi-acre fuperfiite fue ..
cedebat : nec enim lex l10fira munkipalis ad (uecelIiones collaterales pertinec: idguefuadere videntur ip(a A:atuti verba) ibi, qpàd filijs decedentibus
Vuu
/

1
1

tione.

�p.1l
1

. ...- .

2..

FRA Ne! S C 1- STE PH ANI

in pupilb.ri xtate J vel aliàs qual1documque ;) Gne
liberis, ad [orores talis filij , qux excluex fueran t
fucceffione patris ab inteftato defunéH, vigore
ila:tuti debea~t 'habere prxcipuanl ealn parteln &amp;
porcionem 'qux eis COlnpetebatex' [uccelIiol1è patris, ex qua exclti[t fl1eranc · vi il:atuti : nec ideo
minùs {uc~e[fionem fi-atris .con{eq~entur, [eruata
di{poGtione Authent~cx, defunéto, Cod. ad Terty lli an . Sed &amp; ratio fi:atuti ea eil: , vt patris [ucceffio
ad ius commune [ratre mortuù reduceretur;, quo filix non excludll1tur à ftlcccŒone patris, üno ex
xquo cUtn; nla(culis {uccedant: quibus defunétis,
vel alfero norUln.&gt; ealn portionem habere debent
prxcipuam,quanl tulHfent ft ma(culus non extÎtHfet,
~od&amp; iuO:a interpretatione &amp; fauore p{otrahendUl11 eO:, etiamG (uper~t frater cunl fororibus, nlortue airera fracre : generaliter eninl çoncept.t aatuti
verba , generalenl recipiunt interpretationenl, L
pluribus, if. de acceptilation. &amp; lege non diO:in ..
guente, nec non dillinguere debemus, 1. de pretio,
if. de public. Iunat hanc [ententianl quod in Gmili
cau{a ILlri[conft.1Iti rcfponderunt, duobus hxredibus inO:itutis, G Caius fubfl:ituatur , G dece{ferint
fine liberis, altero Gne liberis lnortuo, admittitur
[llblHtutus 11011 expetIata vtriu[que morte, l..fin. §.
filillt11 , ff. de legato 1.1. Lucius ,.§. Gaio ,ff. ad Trebellian. pluralis enin110cutio ad fuas Gngularitates
reducitu1' JI. 2.. §. fin, de condit. infritl1t .. Verb~ igitur huillS fl:atuti deccdentibus filijs Ge acdpienda
[untarque GGngulos nominaiTet: [ed ifl:o ca(u adnlittereturforor J ergo &amp;. i110 J videturque fiatlltllnl

DECISION ES
.
î'.l··
Il'
ri'
51.3
il 1) appe anone ungu ari nllrnero &amp; plur 1"
d'
. C
\
a 1 111 lrrerenter ~tl. ontr~, fi-a ter [uperil:es ex xquo [ororelU
ad, fratns [ucceffio ne1ll admittebat , l)Ortl'O[l enl Vero e~m quam pra:cipuè vindicabat, ex qua exclufa
erat 111 [uccdIione lllatris fratris demorrui ~xiO:entia
d.enega~1at fl:atlltUn1 eam in terpretationenl recipere:
fi ,~110do nu~lu~ [uper0t mafculus fi-~lter, in quo con{elUatur pnml fl:atutl fauor, videlicèt conferu t'
•
'C
1
a 10
agnanonlS ~al~li ia: ~ cognationis, qua durante fauore aatUt1dl{poG~~o durat, Vt 110n abs re conceptlll~ Gt, fl:atutum fihJ appellatione in numero Gngulan, hlnc {il!"pon~ns n~n ni{i forOl'es fupereffe eo .
defllnél:o. CUlll enlm prllnum ftatutUlll caufam habeat fauorabilem, Curr.[enior con. '. nu. 18. conferuationem vide1icèt f:1milix , extendendum eft
vulgo cap. odia: nlultQ igitur nuo-is con(eruandl1m
quandiù {ubeft cau (a fauoris J filiu~ vidclicèt ma[culus·, ~ ui proculdubio {ororem exclu{iffet primo [ta.tUto a matris [uccelIion~; CUl' igitur &amp; non hodte
ünpediet? arg. L quod [pon[x , de donar. ant. nupt.
nF pr(tcipuanl ea~n portionen1 materna: fucceŒonis confequJtur. Nam fI nepos ma(culus ex frarre
prxdefunéloimpedit ne arnita prœcipuam eam portionenl con{equatur, tlon alia ratione gu.à.m~ro '
conferuatione familiarunl, cur non idml dicemlls
vbi (upercft fi-ater ? ~qualis enim ratio requale ius
deGderat, vulgat.l. illud, ad Jeg. Aqui!. Nec obftant
CIuae pro {orore allata (unt: [ecundun1 enÎln ftatutUm reducit [ucceŒonem matris ad ius comnlune
id fuo ca(u , vbi videlicèt nullus (ùpere(t frater maCc\llus" vt poftrenla verba libelli indicant ( Tel herita{f'

Vu U

2.

�51.4
FRANCIseI STEPHAN-I
q~ "Vienne à telles fours &amp; mere ,Ji mere y a. At refpon[um debet elfe confor~e libeHo. .~od verà
dicebanlus pluraleln Iocutlonem refolulln finglllaritates , haéèenùs verum eft, quatenùs non fubefc
per[olla àlege vel tcft~tore pr~dileél:a, l. cùm quidam, vbi notatur : cUluGnodl eft frater (uperftes,
quenllex Cororibus pr~diligit, in quibus familiarunl'
non con(eruatul' ordo. Ergo Senatu[con[ulto excidit Coror petitione illius portionis à qua exiÎtentiâ.
fratris excluCa fuerat in Cucceffione tuatris , Referente Domino Claudio Fabri in Tholenli Decuria,
vbi pr~fui, 18. Ianuarij 1586. Et ita pluries à Senatl1
iudicatum eCt, licèt contraria in Cententia lit Ctatutorum Commentator M;tftl). nu. 3. in fin.
.A D DIT la.

DECISIONES
niorum fucceffione, cap. I. appeJlat illam le
' 5}· 5
1
d
l'
1"
-'
gern 1n10- 3
ente,m.qua~ omalCU 1111 paremuhçreditatem fuccedât,
f~mma: vero non. Non eft ergo nouum ftantibus mafcuIls ~~mmas ~on ,fuccedere; &amp; eadem lcx obferuata fuit à
Sal~Js ~r~nclS. I~Is verbis , de terra Sahca nulla porcio hzre?ltat1s ln muherem pertranûr, tir. de allodijs.&amp;: ab An- 4g,hs feu Ternig~s idem etia~ receprum, addica prohibitl0n~ 1 n~ hzred1tas tranûret alancea in fufum. T amen ca 5
lex dlfpllcuit Fr~ncis.excepta regni fu cceffi one, Vt ex form.ul~ Marcu~phl a~paret. At hac in Prouincia. licut in
plunbus Icah~ IOCIS, viget huiufmodi ftatutum , quod
ta~el1 ap~e~d1ce moderatum eft. Memini me noua anno tanone dlxllfe ad modifi~atiuum fratutum illud.
F. Forti/Ii [ C.

-

-

DE CISIO L.XXXV III.
De co quifcierJS fundu1'lJ dotàlem comparauit, adietla
.
euiélionis ftipulatione. ,

S

Ic lex Voconia mlllieres à·fucceffionibus arcebat ) cui
caufam dedit fortalfe·cillium frrag·es,quod tot ciuibus.
moriencibus bellis CÎuiIibus mulieres nimiùm diuices fiebant , &amp; in has teftatores nimiùm liberales etfent. Et., '\'t
ait A.ugufiin.lib. 3. de Ciuitat. Dei, hanc legem latam
elfe, ne quis hzredem mulierem faceret, nec vnicam 1l:liam , lege Il;. Tabul. Tefl:atotibus pleniffima poteftas
d;tbatur hxredis infl:ituendi ,. lll1evllo fexus difcriminc :.
fed quia nimjs. effereban~ur mulieres diuites ., V.t .
InfoJerll"ilius nihil ij1 '1.u4m ((Eminll JiufS.
Tandem placuitpopulo Romano frxn!Jm q!Joddam inij:'
«:ere, vt non·elfeteadem fœmlnarum qUa!' marium conditio, perlegem Voconiam, .uius quandam ap'pen-dicem'
{uggerit nobis Paulus lib. 4. Sententiarum. Fœminz ad.
hzre,ditates ,legitimas . vItra confanguineas fu~ceffipne$.
non admjrtuntur: idque illre ciuili vel V oconia narrati~-.
J}~·vid~tu~ ·effeaum! San~ Iuftinianusin. EdiQQ dcArmc:....

-~

Synopûs L X X X VIII. DecHionis.

FiJeiu{forli"u4lur cie", üX'4- Emplor r~i ~uilltl 'lullfJtl"
4dturfotur oj,lig4tioni. 1 /1r~tiulII r~pnllt.
Z Fun~us aotlllii rfi fÎur.e 4:lJ~i~/,~or, ~â fu6~u1tl rejJitu'1Ut!"r4Iur.
1 ttom ItI~ tUté/1I pretium
~ Crediti appdl4tione omnel rtpttit) &amp; '1Ullre.
contrlléluJ. gtnuJ inttlli- 6 [uri.! ignorAnti" '1Ullndo nogi/ur..
1 ut, &amp; '1ui6us.
1

Endiderunt coniuges fundum cui dam
Ccienti elfe dotalem, o111ntnlque euiéHonis cau{anl à nlariro fiipulacus erat: quo·
mortuo' rdhtuitur mulier aduel'[us véditionem fundi dotalîs-., eund'em ah emptore vindicat: agit de'
cuiétion~ emrtor ad~r[u~ ba:red~s m~uiti, hi eukVu U

3,1

�1

-

51. 6
FRANCISCI STEPHA~I
.
tionis nomine non teneri rcCpondebant. Cum enlnl
lex occl1rrit obliO";uioni vd venditioni, fideiuffor
liberatur 1. non dubimn , Cod. de legibus, 1. c~rn
1
ft
d ) fi'deiu{[ At lex prohiber alicnationcnl rci
ex , . e
. d fl l' d
do t.:-dis ~ ergo nuIla dl: hdeiuŒo ,proln e rL1~. ra .c
euiébone CUll1 fideiu{fore Jgitllr , ne ad pretl) qUldem rcl1:itutionem, 1. quenl:ldmodmn, ibi, &amp; cmptor pretium quod dederit, amHfunl exHHnlet, ,Cod.
de agricol. &amp; cenGt. De [eruis autenl cenlins Io~
q uitur qui leO"e prohibentc Gne fundo &amp; gleba CUI
'b
' 1cm) §. l.
[eruiebant
venditi erant, capit. l
mpena
ibi, elnp~orc bonx fidei ex empto actione de rr~­
tio coneta vcnditorem cot11--rerente, de prohlblt.
feu. alienat. lib. 2.. tit. 55. in vGb. feu? .Ergo.G ,~o­
nx fidei cmptor l~on dl, pretiU111 alulttlt, vt Iblll1nuit gloffa &amp; in d. 1. quenladmodum, 1. 1. Cod.

•

c ..

de prx[crip't.long. :em p. L cen[em us, de li tigioGs. .
Neque enitn 1illJ.glS permÜI:1. e~ ahenatlo fun,dl dotalis quànl cxterarutn rerun~ ,.111 §. Inl,pcnJ.le~"
&amp; d.l. quemadll10dum. ~1111l110 gloffa 111 1. dot,a:
lem) de militari tdJ:a111ent. do~alcnl fLlnd~111 ~el

?

2.

L1crxœquiparat, quxvtnondl:111~omn1erclo, It~
abColllta dl: illius interdiéHo. Prolnde malx fide~
cmptor pretimn anlittit, ~lolr. in d. ,§', I~perialem,
1. fI prcdiull1) vbi glo!Ta , ~n ver~) .. nl111~ lntereft,
de iur. dot. alioqui fruiha ll1uhen,lex, [uccurr,eret .
ad eall1 enim perueniretur inandatl aéhone, dtél:.,~.
cÙll1lex. Cootl'l enlptor ,fundum dotalem pra:dl~s
n1inormn fInc decreto venditis xquiparabat, qUlbus à: tutore vel curatore alieoatis ) dato pignore ob
cau[am cuiétionis euiéta re agi de euiétipoe po,rele

C:

DECISIONES
,
• 52.7
ab, emptore, 1: &amp; fi lS, Cod. de pr(rd. &amp; a\ijs rcbus
rtUl1Or. Nec dlfhnguit ibi lex) [ciuerÎrne an iO'nora_
'
rd
'
t&gt;
uent emptor, le num tu torvel curator vendiderit
an iplè pupillus turore auc1:ore. 1110 enim ca[u rat~
. dt euiéhonis obligatio, hoc nOll item. Cyn. in 1.
.• li rr~diull1, Cod. de euia, pofl: glofiànl, in d. 1. &amp;
li lS, ln fin. Bartolus &amp; B:lldus . in dia. 1. fi pr~dium.
1ü promptu cau(1. dl : CLlm enim iex prohibet fundi
dota!is pr~dijve minoris alienJtiollem Ghe decteto'
fauol'e mulieris &amp; 111inorls prohibet : qui fauor CÙ1~
in tutore &amp; marita difirahente cum mulieris con1èn[u ce:Tet, di[poGtio quoque legis ccffare debet : nec
cnim eadem eil ratio accelforij &amp; principalis. At hic
nlaritlls vendidit cQnCentiente vel potiùs intercedente vxore, Ceque pro clliétione ohlig-auit: licèt
enlt11 caniuges vendiderint, tnulieris obligatio vt
acce{[oria accipienda eil, Authent. Gqua l11ulicr, C.
ad VeHeian. quanl0doff. ad omnen1 contraétum
trahit, propter crediti nomen ibi pOÛtum : cuius appelbtione otnne contraétus genus intelligirùr, 1.1. 3
ff. de l'eb. credit. &amp; cum ibi notatis, Bald in d, Authent. li qua ll1ulier: &amp; ibi Ioann. F2bri defîderarenl
• - prl1dentian1,dùm in §. I. quibus alienare licet, apud
Iufl:inian. num. 7. ~quiparat venditionem rei datalis à muliere vd à tuarito &amp; muliere Gmul faétam,
cùm hoc ,ca[u principaliter maritus Gt obligaws,
vxor accefforiè , vt Velleiano iuuttul') maritus vero
promi{[x euiétioni renlaneat obnoxills, d.l. &amp; fi is,
Imn101. in cap. cùn1 contingat J num. 2. 5. de iureiurand. ext. At cùm mulier ip[1 con trahit , Bulb eH:
euiétionis oblio-atio
l ne inutilis Gt 111lJ1ieri reltitutio.
o
'

•

-

L

,
•

•

�•

51. S
PRAN CIseI STEPHANI
in integrum , ad quam lnandati aélione peruenitur,
vt fideiu!fori teneatur, diu.!. cùnllex, Senatus cenfuit [upr~did:x diiHnél:ioni adhibendanl elfe [ubdi[- -v ,: ~
tinétionem glo1fx in d.l. li prœdium, vt (i maritus~"~
vx~re con~c~tie~te [de.nti vendidi~., adh!bita G:ipu-(- . (.
4 l~tlolle eUld:tOl1lS 110mtne, ad pre~lJ tantunl œllima- ;~._
tlonenl teneatur, 1. (i fundum [ctens J C. de euiét.
VbrCÙ111 fundulu [dens alienuln conlparaffet qui.
dam Athenoclcs, nec pretiUlTI quidem à venditore
rccupcrat) fi nihil quidquam de euid:ione conue5 nit. Ergo (i conuenerit, pretiunl talltùm con[equetur. Speculator de empt. &amp; vend. §. 3~ num. 1.1..
Ioanncs Faber [upradiétoloco, 1. fi fratres ; comm.
vtriu[q. iudic.l. ft mater,C. deiur. dot.(~od enitn
in §. emptor, 1. fin. C. comnl. de legato legimus,
emptorelu rei [ubi.eél:xrdlitutioni à venditore recuperare pretium) etiamG illud nOll Gt fiipulatus,
Gngulare dl: in legatis &amp; fideicomtniffis , quorunl
emptor in eo prxgrauatur" ne dup1um.t etiam ihpulattlS , confequi poŒt. In co crgo releuandus
ell, vt pretium line fl:ipulatione à venditore con[equatur) glo!f. in dia. §. emptol~ , cui Ce [ubfcribunt nofl:ri conlnluniter: li itnprudenti J i~norantiJ
vendiderit maritus ) onlnenl cuiéHonis cau am prxftabit ,_ ~iaa lege) &amp; (J-is ~ Cod. de prxd. minore
Cyn. Bart. &amp; Baid. in d.l. (i pr~diuln. ~àd li lnulier alienet fideiubente marito pro euiB:ione lèienti
vel ignoranti dotalenl elfe fundum, haél:cnùs vtcrque tenetur quatenùs pretiUl1l verftlm eG: in rem &amp;
v.tilitatenl mulieris, Auth.li qua tnulier. Sed in nortra hypotheli vendiderat nlarÎtus intercedente vxoreZ
fundum

DE Cl S ION E S.

2-

9

fundll1n
dotalem
interpretation e de AUt.
5h
r.
1. r . ,retenta
.
11 qua lnu
d
. . 1er,. lClenu: proinde iulIit Senatus ha:rc,
o es mantl pretlU111
. n.. . tantùm emptori rdhtuere ) 1·lCet
nlnenl e~lcl.lonls ccluL1.m fiipulatus fuiffet 1. d _
mum
lIb·
lIb
'
0
. ' . l en" &amp; . &amp; i eri, tE de contrah. em t .
CO?lUna~ 1. quod G11 ulla, if. de h~red. vel aét ve!d
S~lO Iinnlolanl in d. cap. Ctlin contingat, ext: de iu~
rell~r~nd. nunl. 2. 1. vert Ced certt pretij denegare re.pctlt10nem nofiro emptori: &amp;moueturd.l.guemadmodu01, ~cap. Imperialem, de prohibit.feud. ahenat. per Fnder. cuiimputandulll eft) quod prudens
c~l1t1~a leges mercatus Gt. Diéta vero 1. fi fundum
[:l~ns)&amp; §.enlptor, re[pondet rem, dequaibi, InanCtpl e~e, h~c.eft, po~e alie~~ri '! [ed cùm Gt par caufa turpltUdlnlS &amp; doIt, mant! &amp; emptoris, in vU'amque partem adn1ittenda,cl1 compen[atio, diél:.l. domUlU. Et proinde maritus non debet lucrifacere
pre~ium in rernicie~ empt~ris, qui Catis pleétitur
a~lffione etus quod Interefi 111 flipulatiollcln dedu6h ob conlparationem l'ei inalienabilis. At vera
re[ponfa &amp; refcripta allata, Ioquuntur de rebus abfoIutè alienari prohibitis. At fundus dotalis non
exprefsè prohibetul' alienari, [ed fauore mulieris.
Ergo haél:enùs pretij denegabitur refl:itutio , quatenùs fauor mulieris militat, id eft ) dùm ipCa vendi ..
dit, ne prôpter mandati aétionenl rdl:itutio in inte~
grmn fit ei inutiIi~ : aliud Gn1aritus vendat. In ditta
verà lege , quemadnl0dum , prohibitio dl: faéta in
fauorem feruorUln ,n011 venditoris :xqua igitur eft
iuri cOl1[ona illa Cententia ; qux [denti emptori
fundum effe dotaleln pretij re!litlltionem fuadet,
Xxx

�530

FRA Ne 1sel STE PH ANI

glo!Ta lingulari in Authentic. qui l'es ianl diél:as:&gt; in
verbe eunl) per i!lum textUl11:&gt; C. de facrof. Ecclef.
licèt ibi) &amp; in §.li verà) vnde d. Authellt. defumpta
dl::&gt; condicJt pretium:&gt; ab alio videlicèt œcononlO,
non ab Ecdefia:&gt; in cuius fauorenl prohibita dl:alienatia. ~od vero fup. de ignorante dixinlus:&gt; gloffa in d. 1. quenladmodum:&gt; cui Ce {ùbCcripGt Imnlo!.
6 ad iuris ignorantiatu pertinerc cenfet, vt ius ignorans fundum dotalenl non poffe alienari, agere de
,.- euiélione cunl111arito, pretium condicere ab vxore
ctÏlnllîile fiipulatione poŒt, licèc Cciuerit dot:11em
,
erre. Prxrumitur auten1 iuris ignorantia in ruŒico,
nl11liere;pupmô~-ï11inare, aut alio, de quo in 1. cÙn1
..., de mdebito , §:lin autetu, de probationibus, &amp; in 1.
rcgula, ~. 1. de iur. &amp; faéè. ignorant. Cùm eninl de
damno enitando agitur, iUl'is non nocet ignorantil,1. iuris ignorantia 2..l.error faéti, {ecund. re(pon(
•
de iur. &amp; faél: ignorant. Hxc traél:abanturin TholenG Decuria, Referente D. Antonio Enleiendol
,J 4. Februadj 1586. me PrxGde.

-

ADDITIO.

N
1

Eminem tàm (opirum facilè crediderim qui ignoret
fundum dotalcm efTe inalienabilem , nec emptorenl
hinc excuCandum vlla iuris ignoratione. Regula enim iuris dt, imis quidem ignorantiam cuique nocere, fatl:i veignorantiam non nocere. Fatendum dl: [amen iutis er ...
rorem aliquando excu(1ti, vt fi. coniunéhm habeat ru(l:idtatcm 11. 7. §. 4· ff. de iurifdiét. fi ince(l:us commirritur
ignoratione iuris ciuilis , non iuris gentiulU ,1. 38. in priu
cip.if. ad kgem luI. deadulterijs: fi tyro erat in difciplina.
militari,!.. 4. in fin. ff. de re milit. Et ratio regulx c(l:, quia
lUS certum en: ~ finitum ) ~ faLti illterpretatiQ falfae

ro

4C

. DECISI , O~E.S.

.'

53 1

euam prudentlffimos. Et quod aIt hb. 3. ~lintilial1us
ius &amp; propoutum cuique eft: at faéta recondita eotl1~
ignorantia iuris fupina, nOll ea fernper verum : tùm etiam
non ~xigimus Vt flnt omnes veluti Corica:: quidam , v t
omnla odorcntl1r , perfcrutel1tur , &amp; illucftigent.
F. For/iNs l C.

-

)

---------

DECISIO LXXXIX.
De filia 1Ute bonis paternù renuntiauit accepta dote~
dato fideiujfore, nùm"Paleat renuntiatio ,Ji filitt
fit enormiter ltefa.
SynopÎls L X X XIX. Decilionis.
ConJlitutio Ludouici Regis jill/uto excllljiuè pOlll diaXII. de prtf{criplione re[cire teJlllmmtum nut/um.
jionum.
Conflitutio Ludouici XII.
l. Renlertiationts iurlltlt perexcipit fonlrllélus nI/tlos ipmijA iure cAnonico.
\ Jo iurl quod Francifci 1.
3' permf/sio[aéfi IIlieni nul/a. conflitutione ctJnfirmlltur.
4 Supplemetum legitim~ qUin.ll8 Cùm lex obliglllioni princiqum'fio non prtf[cribitflr, fJllIi rcjijfit ",ccejfori/ljfA.
fid '~ O. anniJ.
1 re n~n poteJl·
.
r Filile prohihùa lIéfu, non 9 FidetufJor qU/lndo cum mthahitu agere propter iurll-I nore rcftituitur.
mentum.
\ 10 Expromifforqui.rftt,&amp; fpl fJ6 Filin, prte te ri,,, non obJlante) mod~ ~ fideùif!ore diJferat.
1

[7

N tonius Honoratus Vicecomes Cadencti
orz~.~~
filiam fuam nuptui dedit QEiquer~u1o
p: .... ~
Belloiocario, aŒgnatis illi decenl n1illibus
"-1
libellis Gallicis pro iuribus paternis &amp; 'maternis in tA- 41'~.
dotem, iurauitque fe fore contentan1, renunt~ans ' &amp; ~ 1'4)'- a1t·
Îurato on1ni iuri legitin1x , &amp; eiqs fupplemenu ,'ll1e- ,,~ il t' .,4f/~
X x x 2,
iI;I- ('..,'1- ÇH"1~

"7-

J

~{t- "' ~"'f"·- .
M vJt . t .. "f1--~

,/

r

i

('~V",,·f.

!

�531.

FRA N C 1 sel STE P HAN 1
diante fripulatione. ProrniGt &amp; maritus cum fiipulatione &amp; promiŒone eius quod interell:, &amp; quanti.
Minor erat tunc : [ed cautus pater ab ea maiore'anriis paterni &amp; rnatcrni iuris [uppl-enlenti reQuntÎa ..
tionem eml1ngit J [uCcepto ex illa lnatrimonio vnico filio, cui ex Tertylliano [ucceŒt, nondùnl enim
Jata erat confiitutio htüus Senatu[con[lliti abrogatilla. Tandem ad (ecundas progreifa nuptias 1-'7poll: 1110rtem patris anno, à renuntiationis vero promiŒone 18. Regio diplonlate aduer{us renuntiationem &amp; maritalem fripulationem, ,"ui ex perfona filij [ucce{ferat, rell:itui petit. Franci[cus Oro[onus
nepos ex [ratre amitam excludendanl cxceptione,
tùm prx[criptionis decenl annorum, &amp; iuri{]urandù
Extat enim confiitutioLudouici XII.qucr Olnnes re{1 cifiones decennio excludit, decennalique prcrfcriptione, quo tranfaéto nuUa datur refhtutio "prxtextu doli re ipL1, ll1etus aut impreffionis, nec nlino.ribus quidem Franci[ci I. conftitutione poll: 3-5. an-·
nUlll, anno 1'539. Arnon [olilnl decenniunl·, fi tempus renunriationis expettemus ;) verùm decenl&amp;
oao à nlorte mariti . {unt tran[aéti. Si ve.ro rempus
mortis patris àquo potuitrepletionem petere, cùn1
fu.a onlnia in dotem confiituta non-Gnt , [eptem &amp; ,
viginti anni prxteriere , &amp; Ge [ua refHtutione excludendam, qUa! Coli.d ola &amp; patris.inlpreilioni niritur :'
qUa! duo capita Regia conHitutione continentur.
.
Excipiunt Molin. Rebuff. alijque Praglnatici, contraétus ipCo iure nullos : at illa exceptio ad noiham ,
......,1
renuntiationem n011 pertinet" qu~ licèt ip[o iure•
.' nnllaÛt" l.!)aaU111 q~od_dotaliJ de tranfaétionibus ,
. .

r..;;..;t )' •

.

.

..

•

.
.,

DE CISIONES.
53 3
~?llat.l. paétun1 cluo.d dotali, C. de paéhs, quod fiIl} a~patern~ ob[eq~la prouocandi [unt, non pactlo111bus a[hmgendl, 1. fi quandc;&gt; , §. 1. C . de inoffic. iure tamen Pontincio con[enlJtllr propter iuri[iurandireligionem,' cap. quamuis, de paél:. lib. 6. 2..
qtlod licèt renuntiatîonenl vi dolb ve Ùétam excipiat, tetnperanda tamen dt, pr;r:[criptione decennali. Scd demus rdl:itui po([c , auétoritatis tamen
obligatio, cùm nlarito ll1cdiantc filio [ucce([erit"
q ui vxorem renuntiaturam patcrnis bonis, nec C011trà quidquanl [létllram , (ub pœl1J. eius quod inte~·efi.) iurato promiCerat : licèt enim faél:i alieni pro- 3
n1HIio .nulla fit, §. Gquis-alium, de inutilib. fiipulation. apud Iufiinian ,1. Gcut l'eus, de 6deiuŒorib. G
unlen-iuratnentum prolniffioni accefferit, pœna velo
quanti interdl: ,reéta fiipulatio eft &amp; rata, 1. fiipulatio i[ta, habere licere, in principio, fr.de verb.obligat. Repellendaeft igitur ex regula 1. vindicantenl ,
fI: de euiétion. Reftitutio ellinl aétricis fideiu-ffori
non prodeft) 1. in cauC~ 1. if. de minot.!. Marcellus,
if. de fideiulforibus ,1. &amp; li is, C. de prxdijs minore
etiamG dolus in ip[a renuntiandi prOluifIione ver-fetur : abeft enim à contraÇ\:u interceffionis, qUa!.
cùm diuerLl fint, &amp; [eparata negotia, ab vna C011uentione ad aliam., nihil infertur-, 1. Papinianus exuli, de Ininoribus, 1. naruraliter, §. nihil conlffiune,
de acquirend. poffdf. . Negotium hoc tuagis ex promHIioni quàln 6deiulIioni accedit. Ergo non iuuabitur no[rer expronliiforaéhicis re[titutione, 1. qui·
libertin us, in lin. ff. de operis libert. arg. 1. {i 111ulieri
d.e.derhn Eecuniam ,Jf._a.d,V~ll~ian. COlltrà vero ree&gt;
X x..x ;,

�•

534-

FRANCISCI STEPHANI

4 pleri libi legitimam Catharina petebat , &amp; inftabat :

Primo nondUln exaé10s triginta :;tnnos dicebat, quibus condi~Htiam aétionenl ex 1. olnnimodà, Cod.

,

dcinoffic. tefram. prx(cribi legiml1s, 1. omnesJ Cod.
de prx(cripr.longH[ tenlp. non quinquennium J Vt
perperam cenftlit Bart. con. J 4. &amp; in 1. fi quis filiulll,
§. 6.n. C. de inoffic. à quo Baldus cxterique COlnnlUniterdiCcedunt,vt fl1sè la{.in d.§. hn.l.G quis filium,
[criptunl reliquit.Renuntiationeln vero vtvi &amp; Inetu extortanl planè irritandam: dolus {iquideln arguitur, fi qui's callidè veranl patrimonij éeCtünationem &amp; quantitatenl Cupprdrerit pater, 1. fi quis af..
hrnlluerit, ff. de dolo. Arguitur &amp; eo , li non dolus
ex prop0lÎto) CaItenl re ipfa, quod filia enormiffinl~
la!Cadeprehendatur, 1. fiCuperfrite, C. de dolo: quo
tex tu arguunt nofrri enormiflimanl lœfionenl [upra dimidiatu iuih pretij ,fpeciem doli ex propoGeo
habere,quos refert &amp; fequitur Craueta con. 142-. nu.
2.2-. cum fequent. At mlllier hxc legitimam paterni
patrimonij ducentorunl l11illium aureorunl decen1
Iibrarllm nlillibus repudiauit) nec ta11tÙ111 paternx,
[ed &amp; matern~ legitimx renuntiauit, cuius licèt incerta, non erat taulen exilis hxreditas. Dié1u111 vero
cap. ql1alnuis, vnicllnl refugiunl &amp; prxGdium, doIo
1l1eulve faétaln renuntiationem diCcrrè excipit
1
longam no!l:rorunl controuerGam xquius'
poil:que
vifmn dl: aduerfus Alexand. con. 4l. volume 1. nu.
2.0. dolum re ipfa exceptione doli appellatione comprehendi. Dec. con. 180. nu. 3. vbi Molin. illiitt. G.
&amp; con. 349. nll1n. 4. con. 5° 1 • nunl. 4.Cephal. con.
34· nUlU. lO. innuu1cros huius [ententix referens

DEC ISIOt~ES
.
.
S3 5'
~oulrr. ;. part. releéhon. §. 4. num. 3. 1v1olin. ad
dlét. con. Alexand. 4l. nu. 2.0. aliogui i.uramentunl
effet vincull1m iniquitatis, fpcciéq; relio-ionis in nccem filixrepugnate natura locuplctaret~r, cum aninlX fux di(pendio , Crau. COll. 19 2. . Hum. 11. in cuius L'liute, non minùs relio-iosè
Pontifices dolofam
b
renuntiationem reCcio.dere , quànl iuftam Ô(.on1nis d?li expertelu [eruare curarl1l1t. Butrig. cqnftlio
4- 5· Clrca fin. Abbas COll. S.Nec defuiffe vim Inetûmqu: r~uerel~tialem i? ,?ac Cp~cie '. filianlque paternis
dehnl111enus blandlt1JCqlle In(idlo(is ad renuntÎalldunl pelleé1:anl &amp; induél:am, fat fupérqlle argl1it lzelio ilnmodica)
cui veryfimiliter filia non conCenGf[et,
,
d. 1. fi lllfer!l:itc, C. de dola, Paul. de Cafl:r. con.
174. lib. 1. Cranet. con. 1 I.nu. 12.. Couarr. d. §. 4.
nu. 7. vere noua conclu Go. Iuuaecaufam filix,quàd
paternis non tantùm (ed &amp; ll1atCl'nis bonis rCL1untiauerit , qux penes patrel11 erant: licétque de bonis
fuis, id e!l:, paternis) dota{fe videatur )1. fin. Cod. de
dot. pronlif( tanlen erant nlaterna bona proportione legitinlx. At vbi fi lia paternx hxreditati renUfltiat recepta dote de bonis maternis, non eil: locus
d. cap. qualnuis , Dec. in d.l. paaun1 dotali, nu. 18.
162.. 4.limitatur, C. decollat.Couarr. d. §. 4. nu..7.
verl 1 o. cond~Gon. qui quamuis loquatur cùm Întegra dos de bonis Blix confi:ituitur, idenl de patre
dicendum, arg.t. qUée de tota,ff. de petit. hxred. Ergo CÙ1U fimus extra cau{am &amp; fpecienl d.cap. quamuis, poterit enim non obfi:allte renuntiatione filia
repletionenl legitinl3: petere , 1. paé1:um quod dotali l C. de pa6Hs J 1. paétum, C.de collat. Inaxin1è

�FRA N Cl S CI STE P HAN 1
quàd pater longt pofl: tabu~as dotal~s) tefiamel1to,
filix decen1 infl:irurionis tltl1lo rehql1crat, Gcque
tacitè ab affcétata illa renuntiatione di[ce{ferat, inuitans filiam ad repletionem, {ilblato renuntiationis
obaaeulo, vt in Gmili nofiri dicunt in {tatuto filiarum excluGuo " qux li in aliq uo à patre infl:ituatul',
repletionem petere poterit [u pra reli~um pateL"num. Socin. con. 150. nu. 14. &amp; 15, RUln. con. 40.
per totum,&amp; maximt ,nu. 1 3.Ratione, [a~is e~eganti :
naIn filia aau propter lUratalu renUllUatloneln, 110n
5 habitu prohibita dl: agcre : hab~tus ~utem ille ad ~c­
tUln reducirur) [ublaro per inlhtutlonem renUl1t1ationis obfiaculo. Maranta de ordine indic. dUPe 16.
Diceban1 hac radone nu[qualu fore locun1 d. cap.
~amuis, hac in prouincia, cùtn, pater nece{farià
filian1 infHtl1ere debeat, [altem 111 (extula , ne
prxtedta dicat teaatnentum n~llutn : etiam G fi~~­
tibus Ina[culis 11.0n ,ucced~t ab Inte~~to , 1. m~nlcl­
pali) fuccedere neql~eat: Idque f:.~~1Us Senatul pla ...
cuit J Vt talis infl:icl1tio perfun61:ona cen[cnda Gt ,
non animo diCcedendi à iurata renuntiatione :&gt; cùm
in dubio quid prx[umitur f:1étU111 ob cau[anl nec-efL1riam,1. Gallus, §. 1. if. de lib. ~ pofih. notaturin
1. cùm [eruus, if. de verbe obligat'on. Craueta con.
2.%.. nu. 5. Nec obIl:ant Socini ~ Ruini re[pon[a :
(; loquuntur et,1În1. de filia compettntcl' dota,tél:&gt; qUa!
neque [ucc~dere ab inte{tato, nequc ,BJ'œtertta teIl:a~ .
mentum .paternnnl nullum dicere poteO:, vnde ctù~l
vitro à patre in!1:ituitur :&gt; efficitur capax [ucceffionls,
Cllil1S anteà incapax erat per legen1. nlunicipale~l,
aut propter rènuntiationen1 ab ea faébln1. Et ln
536

,

confequen

D E C 1 SION E ,S.
S31
con(equenti~m à compendio illius renuntiationis
di[cedit pater, argum. 1. fi duo, de acquit. hetred.
Non obftat decennalis pra=[criptio ex lege Regia: 1
fiquidem illa confi:itutio contrad:us ip[o iure nu1los non comprehendit, vt Rebuff.,. ait &amp; Molin. in
confuetud. PariGenf. Et proinde renuntiatio non
niG triginta pr~[cribit, vt tradunt [crihentes in l. %,.
C. de re[cind. pel' 1. or;nnes , &amp; Gcut, de pra=[cription ..
long. tempo Accedat, illas renuntiationes veriftmiliter iHa confiitutione non contineri ,arg.t. li quando, §. qualiter, c. de inoffic. vt in Gmili re[pondit
Bald~s in [uo traétatu de pr~fcript. 4. part. -4. part.
principalis, nu. 3. &amp; 4. qu:.dl:. 2. 3.legitim~ aut fuppIe menti petitionem non cOlnprehendi fl:atuto ,
quo omne nomen &amp; debitum decennio pra=[cribitur. Excipi, a~tem c~ntratèu,s ip~o lure nuIlosf.0ael'ior FranC1(cl Regis Conlhtutlo dedarat, . quz
decennium tninoribus prre[cribit aa implol'andam
reO:itutionem in integrum pon 2. 5. annum:&gt; niG in
caGbus his, in quibus maiores refrituuntur poll: decenniUln. Ergo in quibufdam caGbus l'ofr decennium re[ciGo contraél:unm admittenda ell:. Putà li
dolus contratèui cau[am dedit, aut aliàs turpitudineln cotinet, qUét exifi:imationem aU,t verec~ndia~
la=dat. Iniquum en~m eiret, vt inqUlt ~urdl11~s. ln
illam Franci[ci I. ConO:itutionem) hUlufmodllmpro bos con,traél:us à [p~tio illo decennali contra,b~­
nos mores con firman. Nec obftat quod [upra dlcehamus aél:ricem ex cau[a mariti &amp; per[ona, cui
fuccdfer:t auél:orari, aut eui6l:ionis aétion~ teneti : cùm :nim principali obligationilex relifut , vt
Yyy
(" , •

•

r

�f3ft

FRANCis"t'I

S TEPH A NI

fuprà 'didmus, accelforiaquoque &amp;,6déiuffol'ia all-"
8 llullanda eft) t. cùrn tege/C. de I\deiufforibus, Vt ex
eaagi non pofftc, 1. vulgo 1. nori'dabiu111 , C. de le-'
gibus. Illaque ca(u nofrri d.l. Marcel1us J confirillgunt-, n'ec non &amp; cùm tnonniffil'!1? nlinor ' pupillufve lxditur , aut dolus in contracru deprehendl:'
ntr,' qui natura'leln obligationetn inlpedit, 1. finali,
vbi notatur , C. de fideiu{[ minor. Minùs obfl:at d.
lex, in cauC~ : loq uitur eairn cùnl minor iure (ingulad refHtuitur. Aliud ft iure communi, dia.l. 1. &amp; '
i: Cod. de refrit. tninoi. vt bac in fpede : tunc enim.
, cum' lninore fideiuffor quoque rd1:iruitur. Lex ven\
Papiniarlus exuli, locmn h3.bet in obligationibus (e ..
parads: aliud ft vna Gt principalis , aIrera accefforia, yt in eadem fel"è fpecie refi)ondit Ancharanus,
con. 330. nu. 18. ct1nl(e(lq:~odverôexexpl'omi{­
Gone dicebanlus , venun dl:: at bîc nlaritus expro10 lnHfor non dt,) [cd fideiuffor. EXpr0111ifi'or ille ,dl,
qui pro alio nouandi anÎlno promittit, 1. fin. ad' ~a­
cedon. 1. Gmilite;r 2.2.. If. :ld Velleian. 1. 4. Cod. de
condid. C3.uf. dat. caue non teq. Differe ergo à fide~
iutrore, nam ille [olus obligatLlr, hic CU1TI alio :
Ille reus principalis dl:, hic accdrorius: illl1l11 q l1i
èlat) liberatur ,; hune vero qui da~) obligatus tnanetl
1. \lt res, de contrah. enlpt: [ed in hac fpecie vtèrqu~
-oblig:ltUs, erat, filia prjncipa~l.t~r, acce(fori~ ma-l'Î.:..
tus. Ergo pronuntiauit ~ Sen~tus filiam poffe pete11t
legitinlx Cuppletionetu ,in Criminali Decuria, Re,
ferente D. Ant0l!Îo Suffi-edo, vbi prxfui.
; !
.
.

.

( 'J ,

,

_ '

,n E Cl S ION E S.

•

,

&lt;#,.. • .'....

•

ADDITIO.
(

.

-

*'.

~

".

-

..1.

SEd qu~d

rCl1ul1tiatio bonorunl patemorUin, n011 ipft patn,(ed v,ni fratrum, vt f~pè fit,aut exrraneo faé1:a
fir,fa,~ore tatn~l1 fratrum f:réta fit,:tl1 ej folùtrl cui faél:a eft,
an ah)s h~re.dibl1s prodetit ? Etiam alijs prodçlfe quidam
. cenfene , -quod Hottoma-n. con. 8. ample&amp;îtur Dinum
&amp; Ba.ld.tl~ [equlltus, coque magis fi iurab fit huiqCmodi
~·ei~UntlatlO. Pllta~e enim anirnx interiç.bm ~què verf.1ri
!11 1Ura~ento fraen &amp; extraneo non Ceruando ; atque fi ip~ paen ~u.ratum effee, imà eà magis r nuntia.tioaem.hull1f~odl Ita iuratam fr,atri &amp; extrane ,Ceruandam effe,
quo ,mettls reuer~11ti~ patern~ in eace \lt, 110c dl: ~ quàd
patns c~n[en[us nOll \nterllenerit. Capell. Tholor. ~ecif.
~ 1 ~. Ibl ~ II tfr~r. ~ erum placet magis fentenria RaphaëIls 111 1. lbpulatlo lll:a, de verb. obligat. qui exifl:imat decretalem iIl'am in d. cap. quaml1is ,effrxnem elfe &amp; exorbi~antem ',vt ea ~e caufa e,xtendi non"debcat extra propr.lam faéh, fp~clcm : por~o, r~ferri ad renu,ntiationem patn fafram a filta: non elle 19ltUr extendendam ad remmeiationcmfratri faétam, arg.cap. qui iniur. de reg. il1r.
.i116. Sanè paéta hlliufmodi i.l1re ciuili non valent, 1. 35'. §.
1. Cod. de inoffic. 1. ylt. if. defl1is ,1. 94·, de acquirend.
., C' . ')
l1a:red. Nifi do~ daC;,l Iegitimx-Pl"oportioni f.1tis fit &amp; fuf..;
~
..(
hCiat, arg1l111. 1. 8. 'C.de inoffic. iure ca11onico ,vt diallql
f .~-l\
.• .'
eil fuprà in commentario, &amp; moribus noll:ris: Papo 16 'w't' ~ ' • •) . : I l '
~reilpr. Areilo 4.1atè Hottoman. con. 12. Ea rCl11111tia..; ,~:~~, \. ,~~.~ '1 i
tio ) vt liberè.dicé1ll). ~ iuri natl1rz repugnat , item &amp; mtt!',. '.j~"••~"" .,~ -, ' ..
ris cafibus iu11l1tandum nOll cœaJirmat t;a qu~ geruptur,
~
".~,
v~ cau rio n0l} J,1l1meraeX peé~1l1i~ conJlrmari lion potdl: "'.
• ~~' ,
iuramento) h vIt. C. de non num. peCUl1: f~d nec'ex falfts ,.it\l~ -~"' i ~; .\:' \
'Ïnilrume11tis tranfaétio,1. penuIt.C. de tranfaét. fcd ft filia
'
ql1~ renuntial1it viu'opaeremorrl1a dl:, vide BarroI. in 1.
94. if. de acqu.llxred. &amp;. Roland,' ~ Valle, con. II. nu. 4·
{i

1

'

"

,

•

•

•

F. ForlÎlts IC., "

J

,

y yy

2.

�S40

FRANCISCI

STEPHANI

!

DECISIO LXXXX.

Pri1llu11J teJlam~ntum quando tollatur per pofleriu.r~
&amp; de claujùla derogatoria.
Synoplis L X X XX. DecHi{)nis.

TlI"mtnlu", pojlremumlf PriuiletiRtus qUllndo lIauerrMmpit prjMs,ft hoc fit iure fos priui/egilllum potef! opfRElltm.
ponere lIut nf!J'J oJJonere pril. clilufoill aeroglltorijl qUII".
uilegium.
do teJlllmento primo inrfl.16 Fiducillrius h~rn vert non
, rerhll h~c, quiA dejidtr,*tl tJl hltrel.
mori Ah inteJlRto , vocllntl'7 Elel/io in teftllmentiJ ide~
IIh inlejllllo venitntes,
ponitur, vi plltet o"[equen41{gdlf patris volunt'*s foUfll tes filias mntrJ !IICÙf/.
dllre li6eriJ h~redit{lt(m,
1

Vidam tefl:amento filium primogenitutU hœredenl infrituit, fe1undà genitumin certa re · Poft aliqtiot menfes in
~û'" -/
in ima ta~uiarun1 parte,te.ftator coranl
~(f~ ,0/ qui?que.~eihb. contenta in priori t.e~aluento reuo' /r.-"
t({':~'caUlt, allUdque tefl:amentum COndldlt, quo vxorem
~~ ~fc;rJ!' inflituit, &amp; filios in re certa , eamque vxoren1 rogat
f) 't~i~;(."'~~t:vni ex liberis h~reditat~m rdl:~~uat quem etegerit.
NuUa faaa intht~tioI1~, v~erque ah inteflato [ucf"I''''' "",;6.7ceffit : t'rioribuTvero tabulis, ne quid pr~termit­
tam , Slias duas pater pra:terierat. Poftulatur mater
à primogenieo,qui prioribustabulis ha:res erat[criptus, quibus franduln elfe dicebat, non pofl:edoribus, 'lux filiarum pl'ztedtionc 11u11a: (unt ~ 1. in~er

. DECISIONES.
~41
cztera, ff. de hb. &amp; pofrh. Authent. non licet, de lib.
pr~t. ,Tunc autem prius tefi~mentum perpofrerius J,
r.umpltur, ;luétore Pertinace Imp. fi Iulio Capito11110 credarnus, li iure &amp;. ritt faétum Gt, 1. 2.. de ini~fro rupto. Accedat, ineife ptioribus tabulis fauore
hberorum cla~[ularn dCl'ogatoriam ad pofrerius tefiamentum ) curn hoc extraneus hxres in!l:ituitur , fi
Cyno credamus, in Authent. hoc inter liberos, C.de
tefl:ament.li gloa: in §. &amp;. Gquidem, de te{tament.
inlperf. &amp; d. Authe11tic~ , tunc locus dl: cùm extraneus, non. li filius infrituatur. Vt Vt Gt, vxor qua:
extranea per[ona eft , in[ütuta eft) nec Cpecialiter,
Vt eCt necdfe, ad reuocatiollem prioris te[tamenti,in
quo fcripta eft clau{ula derogatoria, fed generali- 1.
tet: {ctipta erat derogatio prioribus tabulis, 1. Gquis,
in princip. vbi notatur , &amp;. in 1. (j mihi &amp;. tibi , §. hn.
vbi Socinus, de legato 1. Nec obftare reuocationem
in hne te[tamenti faétam ) cùm Ceptem te[tes non
adfuerint" d. Authentic. hoc inter liberos: nec adieélun1 Gt fe velle inteftatum decedere, quod deGderat Bartolus in 1. li iure ,nu. 3· de legat. 3. ad hoc yt- •
,
reuocetur prius te{tamentum, 1. (1ncinlus, C. de tef...
ta~1ent.Alexander in 1.G ita [criptum, §.regul.de lib.
&amp;: poflh.quàdilla adieéhonevocentur venientes ab
inteftato, quibus adimitur hœreditas à fcriptis h~- ,
redihus, quxà feipfa adimi non poterat, 1. [ed li in
conditione, § .fin.de htrred.inftit.nullo exiftente q uj
aden1ptionem aditione cOllfirmaret, §. penultimo,
quib. modo teftaln. infirment. apud luftinian. Ex d~­
uerfo, fecundo genitus mortua matre dicebat, patrlS
teftantisinter liberosvoluntatenl &amp; iudiciurn qua"::
Yyy J

(V- .

J

•

�541.
FRA N ' C 1 S C J S T 'E P HAN 1
lecumquefequendum) 1. hn. C. fanlil. eretfe. §. ex
. imperfeél:o, I.hac con{ulti~~la, Cod. de ~efiamel1t.
o111i!fo iuris aucupio &amp; [ubnhtate, Cub CUluS auétoritat.e plerumque J'ernicio{iiIi~11è crratur, po&amp;e~'iu~
teftal11entum ita InterpretandUln ex euentu, vt {(I)i
· lent poftren1J hOlllinun: eldgia, :ht~o 'prxterito,. Ir
poft. de iniuCt. fUP.t. ac.lt vter~u~ fihus hceres ~cnp"!'
tus effet, prxtermlŒ1. confnlto a nlatre eleéhone,
quam pater ad re,tinendosill o~~io fili{:)s teft~men­
t'o adiecerat, quo ex xq1!10 falnlham .&amp; h~redltatem
diuiderent ~ 1. vmun ex falnilia., §. rogo, &amp; §. fi de
Falddia, de legato 1.. At ifto cahl po[terius te[ta.lnen.
tU111 vt (1tlorabilius proculduhio compleéteremur,
Baldus in diaa Authentic. hoc inter libc:ros , quàd
liberos ad xqualiratem reducat, Lvt liberis, C. de
collat. Primun1 vero te[t~unentun1 il1rgiuln &amp; xn1U~
lationenl inter [ratres parit , quorU111 gratia ob in~­
qualitaten1 l'ara cft. Eadell1 ~quit~~e reuoc4l.t~onl
edam imperfeéta: [tandum eft: vt enl~ 'pater.nud~
voluntate liberjs h:rredirarem dare poteft , Ira &amp;
~in;ere, arg.l. in ttaudenl , §. I. de ~ilit. tefta~.
cùnl muIta faciliùs aél:us reuocetur quam per6cla..
tur,1. {i fuertt) d~ rcb.dub. Il. Llncitnus, &amp;,fi i~re,ad
4- ea teCtalnenta·pett.ner~ QU2t inter exttan~os fiunt~~.
1. (at;lcinlus, ibi dJure, iunèra d. Authentlc. ho~ lnr..
ter liberos. Aliud li inter iiberos, Cafirenf. in diét.
Auth. hoc inter liberos, Iafon in d.l. fancinlus, litnitat. 7.Roman.con.179.nu.2.0.&amp; ;'-1. &amp;CO'R.385.
ferè pel'totUlu: quo etiamfauoretancitum l~gimus
priori teO:amento ine!fe dau{uIam dero.gator~am ad
pofl:eriora tefian1enta&gt;d, Authenr. hoc lnter hberos.

.
. . D E 'C 1 SI 0 Nt s.
543
Bod~nlll1dr~ pofl:eriori teftarncl1to derogationem,
ad ant~ti~'a te~é\lt:llerit~; quidqtücl conrr~refponde_
rit 50th'!. ih d. §. in l'egat. nu. 110 ..cÙb'l C6ntrariorunl
eadenl fit di{cipli'na, 1. 1. ff. de hlis &amp; legir. h~red
IaCdn in d.l. fancimus.l xquallfql1c C.lUC1 xquallfquc "
f~ {S,r ~ videli~èt liliétorul11, xq;uale LIs deGder~t. .~" :
lüua-titut ergo fêcùnd"à gCllitus dèrogatione iHa t~- .. . , ... : .
cita ~dfterîods tefiam{:llti ad reuocationel1ltl ptiods, .. ...,
cùn1 priuilegiltus aduer[us priuilegiatU111 cenans de 5
•
damn6 vira~do captanteln lucrun1 [UU111, obijcere
poffit pi'iurtegiuhl, 1. verum §. fin. de miilorih. Sed
Be aêttnitt{ln't fIoltti Gne cUrltentione, ,li c011fl:et eni- , ...... 'i ..
~~ teftatorèm volui!fe Ijriore~') " tabulas reuoéate ~
O:andtin'l dl: reuocationi J 0111i[[0 clau[ul~ reuocato- , ..
, .
iix aucupio. Socin. in d. §. illiegat .. num. 9. &amp;., is '. " \"
eùm, in d.l:G quis, in princip. Couarruu. de te[tam~ ",
'1.. part. l'lum. ~I'9. verGculo 4. concluC Maxlmè fi
,
'przcelferit CubintelleClta tantùm clau[ula) Vt ·hic:
.'
.
contral'Ïa enim tacita reuocari debet, arg. 1. nihll
\
dm nattul'.1Ie.l [f. de reg. il1r.l. fin. in princ. de legato .
'.~
' 1.. Banol. 'in-d. 1. Gquis, i~l princip. num. 2. S~cin.
· _ ~,,~~\
iun. con. 12.4. nurp. 2..'2.. vol. 1. Hanc autem fuillè ' .("
-patHs comll1unis. voltlnt~te. m arguit~r , reuoéatio
••
in fine teftamentl teftatons' inànu [cnpta) nec non
&amp;. teftamentum p~ternunl ,cui &amp;.generalis derogario ~dieél:a eft, quan1 fpeCiali Bate. a!ijq~e non pauci cbry"lparan~, vnè&gt; taht~l~ p'ra:ce~~nte tekamèntd.
l:.icét&lt;lue BanoIus reuocatl~nèm l~petfeébm cen·
[eat non adieéto [e velle Inte{tato decedere, Fl1Igo &amp;5 "l nlÎrt 0l. alil'lUe ~ 0n p att~i &gt;.tale,;&gt;. ad~élio~. " , .
neln vt fu'p~dhlà111\'~11Cl~t, qu~4iltag.r.,~~. iIqG . ') ' •..' ,
."" .. ." ...... :. 'i~
..
\
'"
~. . , ,~
•
~ \ ~ \,
(
... .
1

'4

r

;

1

t •••

\ ~

ri

.

,

~

),

'~

.-

,~

•

l

__

~\'

,t~,'

.. ~ . . . ~

'. . . \. ::\

,

'\

\

~

~\~

or ~

_~

,.

....

_

~v.

..... .

_ . ... .

...

j

�'

.

'J

54~

FRANCISeI STEPHANI

enim tenditreuocatio teftamenti , nili vt detut 10..
cus legitimis hzredib . quos ip(a reuocadone vocare
quis non videe? 1. conficiuntur, de iUl'.codicillorum.
? r'.-.: 4-- Nec nocet pofterioribus tabulis pra:teritio 61iar)/·,,;,~A- mm, hi~ non conq.uerentibus, l.filio ptœterito ,in
/' f"U"";':;;' hn. if. de iniuft. l'Upt. Scd demus vtramque difpofi:::1~(;:,'~; tionemimperfeétam, an ideà, minùs p~ternz vo~~ ,~111untatis _index erit,quibus [ecundà genitus patris
l' tI "
/
voluntatem mutatam , ideoque ab inteftato diuidendam hrereditaten1 dicebat? 1. 1. S. fi hreres, if. fi
tabula teft. non ext. At nlater hxres Ccriptaeft, ad---?t ~ ~ ~ ~itto , non abfolut~, Ced Cub fiducia reCtituendi
J ~ ('Cc-'
hxreditatenl cui elegerit ,1. Seius Saturninus ~ ff. ad
/~~v;~~ ,,' ~re~ellianum. Per quanl 1. B~d~us in 1. 2... ~e ori'J'" (.l1r- y~
gln.lur. cenCet hçredenl fiduclallum abColute &amp; ve1;IA--Y11;'
rè hçredeln non elfe: nudum tantùnl miniCterium
,
f~
...-tJ11 vr~"'I"Y
SC cufi:odianl prxfi:are , conCultoque adie~um ex
~2 'J1U~~ parte eleâionis munus, non quo ad eam perueniyr &amp;hO V"~ 1 retur~ fed quo ohfequentiores redderet ~latri fiUos.,
(J/
!Jd
Ergo Proprcetor Aquenlis vtrum'q ue fihum ad pa'"'
1.-'
Iternam hxreditatem admiGt. Prouocauit primoge~J.,,'/ nitus. NOl1nulli ex Dominis Cententialn probabant,
e!'tJ4M't/v
alij primogeniti potiorem cauCam dicebant : tan0V" 1,-J..-,/démque ob paria Iudicum fuffragia, Referente D.
V)
Honorato Sommato, in prima Decuria ~ cauCa indecifa. Tandem in TholenCem Decuriam mittitur,
11.Iunij 1 S87.Proto-PrxGdeD. Augul1:. de Forel1:a.
t4 i.di.
Fr~lIentut ",orte non potuit [cire '1 uid

;;::1

Of-

(JIA-~Of

'-.fI

(z

tilt•••

Ch

/J~

~ (1a.-'/~/.-/ Jv'7.

~,v/~~~~
,
/'.~
~ v'
...I.DDITIO..

;l A/"
7I/flvfA:#CP-".t-vt--~1~{~(

~

r,--dJ..-1't;/~'

(il- -1 d&lt;1Y~~"

r,v---'

l'

C- p-)

- ~ ~~

.

DECISIONES

545

ADDITIO.

E l:eaionis.
o~us in tdl:amento pa~ris. verè obfe uen
tlore~ ~atn rcddit liberos : [cd eleél:ione falla efea:u~
?on acqUlrIt, ex cleéHolle , [cd ex teftamento: &amp; idcirc'
JO com,parat~ne legis Falcidiz non habetur ratio bono~
r~m ebgen~ls , [ed teftatoris. Q!!id cft enim uod de [uo
Yl~eat~r ehgens reliquHfe, inquit Papinianu(, ui uod
rehquIt, omnimodo reddere debuit, Et Plinius [n e~fto.
a quada~ ,: ~ on p~t~it alio modo tcfrari. Eleél:io autem
p.oteft fi~n ln In vIn,mlS voluntatibus fine vitio teftamentl , ~ Cl~l eft .commllfa eleébo ,potén cogiofficio Iudicis.
Vt 1s ehgat.
F
r ' 1 C.
. .rorll~s

•

.. ....
. ,. ,.
•

....

r.
•
~

.. .,

•

.. . .

.,

-

j

' .

-J

DECISIO LXXXXI.

••• .
~

SlIbftitutionem defeéla condùione perire : quandoque
cDntrà, &amp;' quando htfredis nomen ad afcendente.r
r(Jlringatur.
Synopfis L X X X X 1. DeciGonis.
1

rOça~Ms

lM"

1&gt;

tondi~ioIU) tll' 4 CI",litionis fideùommiJ/Â-

1 ri.! JefoE/Ms mm mui fo"2..TtftlilM'VOUI11-S h.ereJes vxo-I
ftituto.
~is , Je JefundentilJ/ls tlltn- 5 Conaitio ,fi fine liber;s non
Illm ;nt~ltigit.
1 congtuil vs/gari ft./,)itll3 Â!pdl"'tl~ne h,treJum nln) lioni.
conti1unt~' tx.trllll~i ,in
Expreffi vittllto, vi/iI'fllr
jA-mento plltrufIl1n1ltllS.
t/lci/Mm.

tleficunu

••

•

exc/adtfIlY.

U-/6

Vidam tdb.mento ha=redes (ecit cequis
portionibus, primo decedenti Gne liberis
fuperfiitem, vtriquevero decedenti fili;ur~.
Izabellclm fubllituit,cuiincra pubertatem'"
decedenti, aut aliàs quandocumque vxorem fubfi:i~
..
Z zz

•

•

•

.'.' ..
•

..','

"

•

. . .....
•

h

~~ ,,
•

• J'

�54 6
FRA N C l- S CI S,TE P H ~N 1
~)7l. tuit, &amp; h;rredes ru os , habcnteCque cau[am ~b ea.
";,;-,;"
Vxorlêcuna6nupht, 6liulnque ql~en~ ex ~ec~nd~
~I?" ~ matritnonio fufce~.it (inl~11 ~unl pnnu.tbo.n hbens
N~.Nv( fo.'( infrituit hœredes, IJ~que InU1ce~ fub~lt~lt1S lzabelL~;"/ lam, cui finc libens deceden.~l fubllltUlt auul~cu1;11-;~ lum 1\&lt; [uos h:rredes.D uo ex .fih)s d,eceifere fine hbe~
4-f/ ~ ~ ris, pofilzabella pubes) rehéta tilla qu~ dlU ~atn
-"1 ~&amp; f fupedl:es non fuit. Tandenl fupedles ex fratnbus)
~ r,K"""pYcui vniuerfa fatnilia paterna &amp; nlaterna Ob1.1enerat,
V" &amp; - '
fine liberis deceflit. ~uu.nculi hxre?~s v~ ~deic,oni(1 ç,~ mHIi vniuerfa hona Villdtcabant, vt11ndl{hnél:~ VQcati à patre vxori~ h;r.redes, quorun: appellatlone
~
extranei quo que venlunt , lege , fClendum, lege,
14
..~ h~redis de verbe {jO"nif. 1. in annalibus, C. de leb
de "
t~ ""if
· gat. Vxor illos hxredes tertio ~ra. u, recerat , ql11
(",..,,4/ "::f1 communibus liberis Cuperfuerunt: hcet~ue Izabe~-

1

r
AA,IC-Jt; "
J.l.,

1

U;.wJ4] lx
•~

,

videantur Cubfl:ituti, Izabella crat fr~trl~us [Ub~l-

tuta, eroo &amp; ij" 1. hn. Cod. de ha!tcd.ln!htuend. lta
~1Jf. f.......
vt in o~lniun1 portionen1 fubCHtuti &amp; vocati vi...
~,.~~ deantur, 1.!l Titiu~,!. cohxredi, ~e vul~. § .. fed li,
~'ftl.J;~!;~e vulgo apud Iu(hnlan. 1. q~~n~lu) Vbl ~artol: de
rflll' 1:1~"'" lA
acquir. hxrcdit. qua: lege'i hcct 111 vul.gan fubll~tu ...
fi Jila. j'M-/.
tiohe 10qL1~H1tur ) idc~.in52!~lpendl0fa_ [u~(htu~
.
tione dicendum dicit Bartol11s , ln d. t. quandlu, CUl
proculdubio inea vulO"aris,&amp; fideiconlnlitfaria,cùnl
_ verbis COll1lnullibus ~dl:ator v[us dl:. ErgÇ&gt; fideicon1nlHfum reluanet penes vltimà mortuUnl cuni
onere rdl:itlltionis po{tremà [ubaituto ,1. 1. §. pro
fecundo Cod. de caduc. talle cùn1 Izabella h~res
non fuerit , ex quo conditione fu~~itutus. vi ~acit~
vulgaris é?dn1ittitul\ Eucnit çondlt10, qUia. cun, lit:

('er

1

,

DE CISIONES
prxmortua Izabella h~redi (crip~o h~res ffi 54-7
. l '
' n . e e non
~ot~lt ~ . cum prop~nas, C. de ha:red. inUit.l. 3. §.
fin. ln hn. de hxrcd. ln!l:it. Ita re4-&gt;onderuntCafrr
con. 2.0b. De~ius con. 2.7. &amp; 416. Alexander co~~
1. vol. 1. Soc~n. con. 52,. circa finenl, vol. 1. Alciat.
~on~ 547· &amp; bb. 3. de verbe Ggnif. num. 16. verf. {ed
lterunl tandenl obijcitur. Guid. Pap d 'C
B ... d .( 8
· eCI. 55°·
oenu~ eCI. 3 . Bertrand. con. 2.3. oum 6 .
., 1
. . 1111.
part.. t.ertl} vo uminis. Ex diuer{o proponebatur
c~nJltlOOem defecHfe, (ub quJ. aétor eil vocatus
C~lll Iza~elb. 61ia~ l'cliquer.it '" qure licèt pofieà (uh~
ihtuto prxdecd[ent, non mlt1US conditioue defeéta 1
~xcludendus venit. Oldradus conGlio 2.1. de cuius
1
l?terpretatione aliàs fusè dixi. Vocatus (ub condi.
none ca deficiente (uh contraria excluditur, 1. ft
tefiamcntUln, Cod. de infiit. &amp; (ubfiitut. [ub cond.
faa. 1. iubernus, §.lin autem, Cod. ad Trebellian •
At cQnditio illa, GIzabella fine libetisdecdrerit Gcut inetl rc[peGtu fidcicommi{f;trüe [ubfiirutio;lis
ita etiam cen[ctur indfe reqJeélu vulgaris, vr fiat vni~ •
fonnis determinatio , 1. ialn hoc iure, ff. de vulgo
Ergo non poteil: fubllitutus per vulgarem admitti,
quali concepta Gt fub illa conditione, li Izabella
Gneliberis decedat, vt viddicèt legitimi hxredes infiituti bona fibi vindicent, quibuS non pauci ex no ...
firis adllipulantur: Ioannes Andrxas ad Speculatoren1.) de tefiamenr. §. 1. in fine vltimx add. Oldrad.
con. I4I.Corneuscon.188.nu. 5.cumfeqq.Socin.
in 1. cum auas, num. 19. Jf. de vulgo &amp; con. 76. co•
lum. fin. lib. 3. Alexandrin. con. 2.'. Rip. in!. Ccn ..
turio , nunl. 1 51. Crauet. nonnullos alios referens,
Zzz

2.

•

•

�....•

'S4S
FRAN C IS Cl 5 Tb P H ANI
con. 62.- nu. 1. &amp; 2.. Molin. in Dec. con. 4 16• &amp; 4 1 7.
~orum [enteptian1 videtur probare Iex , qui habebat, ff. de vulgo vbi li filia pupillo [ubfl:ituco·pra:de ...
cetferit, non admittl1nturvxor &amp; [oror [ecundo 10'"
co ipG filix {ubfritut~, quia conditio, fi antequà.tll
nuberet, id dl: , fi intra pubertatem deceffilfet:&gt;
euanuerat. Addebant legitimi hxredes infrituti, dato &amp;. non conceffo Barroli [ententiatll elfe veriorem,
non nili matris bona (ubil:itutunl vindicare polfe,
patris nequaquam ~. patremfalnilias , dùm vxoris
.1.. h~redes vocat, de de{cendentibus, non, de extraneis cen[uHfe, vt enim\extranea:illa conditione) ft
fine ha:red'ibus decefferit, non. con tinentul~ extranei,
[ed defcendentes tanrùm', lege, ex paél:o, §. final.
1f. ad Trebellianun1, eadem ratione illa {ubil:itutioro
ne &amp; diq,oGtione , Subilituo vxore\n &amp;. ha=redes
3 fuos , non' venirent extranei , {ed de[cendenres :
alioqui prxdilexiifet td~ator vxoris hœredem extra'..
neUln liberorum hxredibus extrarijs quos exclufit·.
.At eon{equens abCurdun'l,efi &amp;. ineptum :. vt eninl
11lio8 vxori,prxtulit &amp; hxredibus eius, eadeln ratio;ne &amp;. hxredes 6lij·, 1. Lucius, de hxred~ inilitut. arg.
l. Publius, de cond. &amp; denl0nft. Bart. in: 1. Gallus,
§. etiam fi, ff. de lib. &amp; po!l:h. cui comnlunis nofhorum fe fllbfcripGt [chola, Socino teRe·, fllprad.loco,
num. S. Dec. con. 2.94. Alciat. con. 2.9 1 • fusè Man...
tica deconieél:. vltinl. voluntat. lib. 8. tit. 14, Sed
aélores non erant de de[cendentibus vxoris , Ced
auunculi de quibus veriGmiliter non c-ogitauit. Sa...
nè eos vxorem [uo tdtamento expreffim vocaâe infiçïandum non eft:&gt; Ô' froinde illins tantùm bona

DE C'ISIO NE S.
4
pûife
vindicare,
ni
defeél:u
conditiorü
d
5r. '
,.
d"
s, equalupra ~ Impe laIltur. Nec oblbnt d.l. in annalibus &amp;
l. (cle.nd~'l~: vi eninl ~iél:ionis prxfrare debet p~udens ludlcm·m defunél:l. f..t .G rnihi liceat, in tant~_ _
noftrorum e~ntrouerGa~ dicere quod cenCeo, longè \
apud me obtlnet BartoIt [ententia : nemo enim ne~abit vlti~o 10:0 [ub!l:i~utu ,.dmitti hac in fpecie, fi
ln vulgare tantu ca(ull1,ld dt,nOl1&gt;exiftente lzabeUa
~zr~?e , voca~us ~uHfet , diéta lege, coh~redi , eum
1tmlhbus. Adlcébo,autem fideicommHfarice Cubfti..
tutionis dcbet cedere iJll augmentum, non in necern ~ aut Cubtl:itu.tÎ'~i~inutionem ,) quo non vna
tantum', Ced'multlplIel via hxreditaten1 con[equatur, nec {u{pendatur fideicommHfari~ eonditionis
vana expeôlatione adimpediendam vulgarem. Nec
obll:at regula , Cubilitutum excludi conditi@ne de.feél:a: nec enim.deflcit, imo vero euenit· conditio
vl1Igaris, cùnl· Izabella nlOrte pr~uenta hxres non
extiterit, dia. 1. cùm proponas. Defeéèus autenl 6- 4
deiconltuHfarix conditionis (ubfrituro non nocet,
cùnl illâ viâ non [uccedit,) nec congruit illa eondicio·, fi Gne liberis, vuigari {uhllitutioni : vnde adn1ittenda-non eil· repetitio. per ea qux notlntur in 5
Lin repeeendis, de legato 3. vt inelfe cen[eatur refpeél:u vulgarise Er'nihihrallsfert ad h~redem illius
qui ha=res non extitit. Conditio vero iHa, Gfine liberis,) hxreditatis im-mHlionem pra=fupponit , quo
valea t grauamen,l. cohcrl\edi, §. cùm filix, ff. de vul:..
gari, qu6veliberi [uccedant, qui vi conditionis in....
tdl:ato vocantur ad [ueceŒonem , gloff. in Ieg. Ludu.s. Ergo parifQrmiter.illa conditio, Ci Gne liberis:&gt;J
Z.z. z. ; ;

11

�550
FRA N CI sel STE P HAN 1
vulO'arenl &amp; fid eicomn1iiTaria lU terminare non pote(l:~ propret" dilferentlx ratÎol1cn~ ) qua: ~fr inter
Vtrulnquc call1m. ~t tune regulx ) lanl h,oc lure, locus non dt, (J'loa: ln Authent. de ha:redlbus &amp; Falcidia §. hingnobis, in verb. pr~Gdium) vbi Angel.
Ja[on'in d.l. ialn hoc iure. Prxtereà cÙln gradus [ub ..
fiicutiollis morte Izabellx peremptus Gt, conditiones in illo adieétx perierunt , &amp; perinde ell a·c fi petitoreln tantùm in (l:it-uto (ubltituiffet, diCl:aleg. cohçredi, in principio ,quo ca(u a,tt~ndere~tnr ta~tùm
conditiones in[titutum refi)IClentes, Idque luuat
cOllceptio conditionis in certan1 &amp; non1inatam
per[onam gradu faéta, vn~e 'non poteft. de gradu
in gradum, aut de per[ona 111 per[onam Id ?~ Izabella ad inftitutum delilire , lege, qUa! condltlo , de
condit. &amp; demonftrat. Re(picit cnÏln Izabell~ &amp; li..
berorum fauorem) cùnl ratio de6cit : nec hoc procIdre legitimis hxredibus inCtituti poteCt) quib. n1anifefta teftatoris voluntas [ubftitutum prxtulit ,leg.
Publia, §. 6n. de condit. ,&amp; denl0nftrat. Ergo extin6taconpitione cunl ip[o gradu" di~i 110n poteft
fideicolnalilfunl rém~nere penes lofrltutum CUln
oncre reCpiciente Izabellanl, vt in 1. peculi~m, de
legat, 1.. noratur in Authel~t. ex caura.. ~. de ltb. pr~­
terit. in quibus non eCt extlnélus, ImO durat [Ubftltutionis gradus. Minùs ob(tat d.l. qui habebat, 11a01
per pubertaten1 filix euao;lÎt i~i ,non (olùm vu~&amp;a­
ris, {ed etianl pupillaris , cunl Vlt1ato exprdfo Vlt1C6 toc quoque tacitU1l1. Bart. in 1. I. qux[t. penult. vbi
Alexander &amp; Aretinus,Jf. de vulgari : vnde non potuit vxor &amp; (oror Cuccedere ex vulgari, qux nul la

(

DEC ISIONES
('" d'ln ~ompen d'101.1
rlac
Ino[tra
' [ubCtitutionc
55 l
el'at, le
adeft vul?~U'ls , non tacita) [cd exprcffa , Bartol. in
1. Centuflo, ex qua vltinlus [ubCtitutus admittltur,
f:lltem ad b~na teftatol'is, cùm benigna interpretatlOne hxredls nomcn ad de[ccndentes tantùlTI hac
i~ [pecie pertineat, negleGta propter abCurditateln
VI) de qua in d. ,1., fcien~um. Ergo cùm Aquenlis
Proprxtorteftatncls tantunl bona fllbûitutis adiudica ffe t' , teftaroris vero legitimis hçrediblls; inftituti
prouocarllnt omnes ) (cd [ententian1 Senatus conhrmauit ) Relatore D. Stephano Pugeto in TholenG Decuria) lue PrxGde , 18. Iunij 1 586 .
ADDITIO.

H

...f.redis appellatioue omnes fignificari (uccefTores
credenduM dl: : ergo ft ita diétum fit, Hxres meus
Seio cenwm dato, inquit Alciatu-s ,&amp; primudll::rcs non
adiuit: an Cubf!itntus , ft adeat) tenebitnr ~ Et dubium
non eO: ad ql1o[cumque gradus pertinere, 1. h~teditatis,
de verbor. lignific. tùm omnes quoql1e {l1ccefTores inrelligi , tùm iure ciuili , tom prxtorio : ha:res enim dt qui
in vniuçrCum dcfunéto [uccedit, vt ha:reditas dl: Cuccefno in vrhuerCum ius defunéti, quod habuit tempore morris. Et Canè communieer recepta eO: Ccntentia, fi quis
iilio impubere hzrede fcripto , Titium pupillaricer [ubfl:ituit, ecii Titius quandocumque fine liberis decedat, Ti....
rioipfi Sempronium,mortuo Titio, viueme ptlpillo,Sempronium p~pillo hxredem for~: ~x quo appar~~t Sempronij Cubfi'itutionem faétam Tltlo, &amp; [ub condmon e dcncientium li~erorl1m , ad ca[um penitùs diffimilem trahi :
tùm re[peétt1 per(onx, quia pupillo ipfi fuccedirur, tùm
reCpeau conditionis , quia etiamii Titius cum libcris decelferit, nihiJominùs eric CubO:itutioni locus: Cafircn(.
cano 132.. pra:Cens,dubil1m : Ced Tetbull'\, ql1an documque

.

~ .

•

•

-

A I.
0 ..

•
~

•

.
(

,

�552.

FRANCISCI STEPHANI

in

decetferic fine liberis, verborum compendio fubfritutionem vu 19arcm continet, vndc Ticio przdecedente, cap\lt
illud , fi hzres non cric, dicicur cuenilfe. Hzc e1cganter
Alciatus , lib. 3. de verb. lignific. in fecundo Traétatu,
aXlOmate.

F. FortiNs TC.

-----------------------DE CI SI 0 LX XX XII. ~xefl:vltima.

J2.!!tt ndo dicatur res diJlraOla iure cre/litoris .

.

Synopfis L X X X XI!. &amp; 'fltimz Decjfionis.

111

1

Pignor~ Jij1rlJéI" n,"

2.

iuri offerendi.
IIIS Df/ernult /OCN", hllbet
JoeNS

inttr crtJÙllre'S.
13 f2.!!,AnJ, res eliJlrllflll Il - '.
INr

iNr~ çr~dilllris.

Xcuffis mariti cuiu[daro facultatibus [ex'" gradu roulier pro dotis repetitione collocata eft. Cl1rator prinlo qui in poffeffionem prçdioli eollocatus cft ( hoc enim
.
verbo Iurifcon[ultorum more vtor) quod cuidaln
. 1)111 Fa-paulo poft diftraxit, in cuius polfèffionem pofteà
lA- v
alhls creditor mittitur. Aduerfus hUllc agit vt prç" ~..... 7 ... dloli polfdlione cadat, &amp; iuua agelli ç[timatione
fo/ ~' lia. debitun1 offert. Opponit polfdfor agrum ilIum
P1~ "".MA' di[traétum elfe iure creditoris ,eùln Iudicis aultoriJI.'
~ tas interuenerit, argum. , 1. à Diuo Pio, §. fi po[c
;V7j;~/,,1'11 ediétun1) dere iudicata. At pignore iure creditoris
ft.h[.....,v ~ 1 diftraéto non eft locus iuri offerendi, 1. I. &amp; 2.. C. li
"yI~; '~'
antiql1iori credit. pigno vendiderit. Prçtereà ius offe-'
2. rendi loeum habet inter creditores. At po{fdfor eft
omninà tertius, nullumque inter eum &amp; prÎlnum
creditorem fynallagma, nulJ.aque obligatio interccffit.

t1'f-7.

,r

DECISIONES.
eeffit.E~g_o ee{r~t ~bligatio)vt AccurC d. LI.
fi vcndldl{fet
- alleul extraneo
- ' non [ecundo cre d-1ton.Add ebat lUS offer~ndl po[~erior~ ~redi:ori competere,-ad eonfitmauonem
plgnoris InanlS ~ deb-ll IS,
cre dl~oru~ c~ncur[u &amp; ll1ultitudine, 1. 1. C. de pi~n.0l1b. pnon nequaquanl) niG poffideat, vt aliàs
~n 111tcgraDeci0one d~cui. At Inulier prior e[t, culUS hypothcca 4 tabults 1l10ltrimonialibu$ xftiman~a ;{t, 1. I. qui potiores , curatoris vero à die Arefti ~
ltcctque curator {ecundo gradu collocatus (jt ad fecU~1crand~s litis hnpenfas,idluagis ex ftyio dl: quàm
Vt ll~de pnOrelTI [u~nl a{ferat hypothecall1. Contrà,
n1u~1~r offe_rre debltUn1 po{fe , ;tiamfi agellus venent ln v~nas luanus , poffideaturque ab extraneo,
vt Cynus ln d.l. 1. C. fi antiquior creditor, ibid. cum
co Saliceto res enÎln tranGt curo [uo onere ' id eft,
hypotheea, qua: fon~entum dl: iuris offerendi. AccurGj verà fupradiéla gloifa intelligenda dl ) cùro
l'es vcnditur iure creditoris , vt ibid. docet Bald. At
in ~lac fpecic ager non eft venditus iure creditoris,
licet auétore Pra:tore curator collocatus Gt. Idem
cninl dl: ac fi ipfe debitor fuo creditori pignus in [0lutum dediifet. NeguC de pignor. 3. memb. 5. part.
l1UlU. 7.1. fi ob eau[am , C.de euiéHol1. at i{\:o caftl
locus dl: iuri offcrendi : ergo &amp;illo , d. 1. I. fi antiquior credit. QEando igitur dicetur dHhaéta res iure creditoris, cùm pignus vi legis ex creditoris con- 3
uentione dHl:rahitur, vt in 1. li conuenerit) ff. de pignorat. aélion. §. I. quib. alienare licet, velnon,
apud lu{t. vel cùn1 infb,nte creditore pignus extranec addicitur. Et his cafibus loquitur 1. pars diélx

-

v1rl:'

Aaaa

�S54

FRANCISe! STEPHANI

1. prim~, li

antiquior. Secunda vero pars, cùm pi..
gnus iure don1inij à debitore vel creditore, tanquam
don1ino, non vt creditore dill:rahitur, Gue extraneo,
fiue vni ex creditoribus. Differentia h~c db cùm enim pignlls iure creditoris difl:rahitur , initiulU crediti Gue nominis,quo ten1pore nondùm pignus erat
obligatum pofl:eriori creditori, proindéquc tranGt
fine illa pignoris cauCa, qua ceffantç ceffat ius offerendi, quod ratione pignoris daturj cùn1 vero iure
pignusvenditur, tranGt dominiun1 affeél:Uln plurihus creditoribus,id efl:,pignorifuppoGtum;cuius ratione ad confirmationen1 videlicèt pignoris ius offel'en di con1petit pofieriori creditori.Quod vero dicebamus, n1ulieren1 anterioreln e{fc, intelligendull1
efi, vt telnpore lit priof, causâ vero fit pofierio!" , 1.
interdum, cunll. [equent. ft qui potior. 1. priuile...
gia, ff. de priuil. credit. Igitur li ius offerendi illi
con1peteret, vt pofieriori aduer[us curatorem anterior cauCa creditoris dl:. Et ita Senatus cenfuit in
Critninali Clalfe, Referente D. Honor~ Somn1ato)
vbi prxfui, iuŒtque Inulierem xfbmationem prœ~
{entis temporis poffeffori dare, quia ean1,v ltro ohtulerat : alioqui fat erat debitum creditori priori
.
offerre ,d. 1. 1. C. fi antiquior cre dito!'..

DE C l SION E S.

555

aut repertorij conf1ciendi gratia,aut fpQttularum nomine.
C2E.a de canfa fiam in iudicio cxcuilionis primus, primoque in ordine &amp; gradu collocatur, non quèd tempore
vt cxtcri creditores Ut prier, fed priuilegio. Hinc Paulus
reEtè. Priuilegia non ex rempore (ed ex cauCa xfiimari »
eru cillfdcrn titu1i uot, concurruüt, licèt diueditates tempOFis in his fuerunr, 1. 31. ff. de reb. aué\:orit. iudic. poffidend. Sunr autem hxc l'Jriuilegia plerurnque per(onalia.
Vt muiieris in dotem , &amp; in depouto, vt elegaoter notat
Albericus in d. 1. 32. Sic priuilegium lubere dicitur qui
in nauem velextruendam ve1 il1{huédam vel etiam emen'"
dam ,1. 34. If. illo tit. qux dicit habere priuilegium poil
fi(cum. Nam fi(ci prillilegium eft inter creditores omnes
primùm. Paul. 5. [entent. 11. §. 10. pra:fertur enim amiquioribus etiam priuilegia~is in rc~us per(eclltorijs, ,in
pœnalibus, vt 1. 17. If. de lUr. fl(c~. ~clendum ~n e~lm
omnium fl(calium pœnarum petltIonem credltonbus
pofrponi. Modefrinus ,qui eum 110,n er:a:e put,allie, qui in
ambiguis contra fi(cum refpondent. FIOlO ft dlxer~ , n~­
bile illud dre, q!.l.Od-Capitolinus de Marc. AntoOlo Phllo(opho ,in ~tÛl1iS compen~ij nU11Cl~am fauitfe fifco (uo,
&amp; quod Pliqiu5 in Panegynco , fi{b caufam (emper cife
malam fut1 Principe bono.
F. F~rtiNs 1 C.

tA D D,1 T 1 O.

B

O"nis di(cuffis datur Cl1l'ator , qui in foro debitoris
fortè latitantis aut bonam copiam euitari partes tue- '
tur, quantum potefl: conteftatur , &amp; creditoribus , provt
xgui ratio pofiulat, re[pondet.Q~.1x omnia non flunt fine
magnis fumptibus, fille falarij 110mine, fiue illuelltarij

Aaaa

.

~

�~~~~~~

ï,~~'~~~œ,~
1 N D EX RER V MET VER B o.
RVM
QllZ

MEMORABILIVM,
in his DeciGonibus contincntur.

PRIOR :J{VME'RVS ORDINEM
Decifionum nota!, pof/crior t'fJero
Decijionis articulum.
A
B BAS h"'bens ius

1

plJtronattu folus
Plteft prttfontare.
•

Decif. 29.l1U. 1.
A6bati fofla ddegatio focct./forem fequitur. 29. 6.
Acquifitio qUit non dttrat,non
poteft pipuratitù ;rdtUdicare.
3· 7
.Aé!ionem cui damus, multo
mllgiuxctptionem, 82. )
.Aélus Aut ejlnecejJlfrius, aut
77· )
vo/untarius.
A[/us hpmim~11I tlehent fO., .
,
.
tUfS vtgere quam pertre.
73· r·
,AJitione hterttJitlJtis /téfiones confund,mtNr. 6 ..... 3·
A4u!teri",,,, flbolts flcundum
/egeSltJi nonJ,ebel. 66. 1
lEdificiorllm m,dus antiquomm ) flrmlJ &amp; altitudo.

In Additione. 71 . 14.
A E R A apud Hifplllnos qltid
Jit. In Additione. ) 3. 2Atjinuetio dttplex jit in legitima, !empore mortis ér!etitionts, ft in bonis faluatur, tejfimlttio fit temporis
morlis ,Ji in p(CII"iA ,;r,efontis.
8). 10
AfJe[fio e.ft ordinatlJ inter
24. 6
aefiendentes.
Agnll-torufoccefsio olim. 1.4 .
Alienare non dicitltrqlli tpfa
die ru/s!erat.
3· 5'
AlienatA rrs lib httyule qUfi, rJ,
ao vindicli-tur Rftdfüom-

mi(/ierio.
69 . 4
Alienatio pro legit ima Cfnfitur neceJfnrill. 20. 6
AlimentA hterfdel1l fJO'" fi qU/l-ntur.
66. 4Aliud pro "lio Îmûto credir
Aaaa

3

�tori non [olt/itllr. 18,4
Amortifore( [o!IIS Rex poteft.
10. 5'.
AJJertioni qlMndo credendu1fJ
2.6. 2..

4tllioritns ef!prtefentis &amp;[0!en-mts /lé/ltS, alioqui non
d! altc1oris.
) 6. 1 3
AllélorÎtas (:; confenfos quomodo difjèrant. ) 6. 14
Alirefian{'njis conjli tutio de
A-1onachis.
79· 17

B
Bnjilitnfe concitium. 78. 1Bdlovallenfis fententili vtiIi/ns &amp; d!qttitRS. 63. 1
Benepcin. Ecc!efjn.jlicn. Laid
nonpoffunt pofsidere. 78.3
Benefùin.fPiritullliJ'l hominihus fpiritunlihus dn.ndll.
7 8 .4
Benefoc-Wius prtefomitltr titli-!atNs per dec1nium. 1,.8
IJonn. Jicuntlfr ded/tao Itre
alieno.
6. 4
Bonorum pn.rs in I.Ji v11-qun.m,
C. de re/loc. donat. mediR
efi~
35. 8

C

C AduCUJ gradus

'luis.

9
CapacitlH foperumiens an
profit v()lenti retrnhere.
34. 3 &amp; 8
Capn.cÎtlls tempore col/.atio"is conjiderfl-tHr. 7S. 6
I.

CapitllJa rênn.fètmtur per
fithrotationes.
JO. 3
Cl'efoS contingens ex perfona
conduéloris impedit vI rt111ifsione", mercedis ha55.1
beat.
Cafi!s qui !rouideri pojfimt.
7. 1
C/llttfo dust lucratÎttst effi p0ffimt, Ji modô ex diuerjis
lrodennt.
82...2.0
CenJùs II-n prstfomatur fun17· 7
diarius.
emfos fin."diaritlS multô pretiofior ejl emptitio. 6;. 3
Cenfil-s ignorn.'tJ.tite quis. 63.4
Cefiio lIélionum liherAt. 2. 1.2.
CharitRJ ordinat" if1.teY defcendentes.
2.4· 16.
Clmtfoln. n.d executionem
lIaus n.PPOJitA illius naturltm IIlterat.
46. 2.
Clnufo/a limitatur &amp; corri.gitllr fecundum naturam
contraélus prltudentis.

4 6 . 3e lafl-fo!n. codicilllJris diref!a
verbl/, infleait. 2.2.. 9.

&amp; 82. 2.
Claufoln. codicillaris ~ ex
jlylo notari9rum. 49. 1.
e IllufÎlln, çodicillaris ejJ ail
execlltione11J voluntn.tis ,
non ad n,mpliatiollem.
21.

5

ClauJùln. todicillaris nihiJ
operlJtur poJremo in confoltè pr~terito. 14· 1 3•

Cll'tufuta codicillaris nihil
potefi nduerfos vo/untates
dejunClomm.
1).22..
Cln.,tjùla codùillaris non niji
ln defeélum fotemnitatis
0peratur.
2.2..4
Clnufota codicillaris obliquat quod dire-éfum eJl.
1

S· r

C lattfola codicitlnris pumm

grnun.men indttcit. 82... 17
Cln.ujùla coJicillnris quando ex voluntate tejlntoris,
aut quando ex j1ylo notariorum. In Additiol1c.
2.2...15·

Cln.ufoln de mera voluntate
in donationihus focit vt
donatio JitJimpltx (:; puYII.
67· 3
Claufoln derogatoria qttando ine.ft teJlamento primo.
8'9. 2.'

duum.
r
1/ r.:J.'
r· 16
COUeettua
dic7io ml"lt
• orJtm
grlldutfm
fideicommi/r.
,
JJ"m
mter vocatos inducit.
47. 2.
Colfeg~a ,olim non po/eram
mJlttut hteredes. 7 8. 1
Colo~tts em!tori [ruélttum IiqUlparatur.
3 8. 1
Colonus habet ius aiiquod in
re con~u{fa.
4- 4Compendtofa admixta reci_
p~OCte an pupittarem '(ontmeat.
16. 6
Compe,ndiofo fubflitutio Poft
adtta~ fleélitur. 4 6 .7
Compendtofo fu6.Jlitutio verbis commtmi6us fac7a an
trahlttur ad (ideicomf.1lif
flm o/' matris follorem.
16. ;

Condi,R:io nulla debiti. 82..1 3
Condt~to ad vnum ex in.Jlitlltts nccommodatn nd allerum eiufiiem gradtts vi
coniunélionis pertinet.

Clatifùla d'erogtltoria quando reuocat pofleriora. 6 o. 4
Clnttfola -derogatoria quomodo toeum hahff. 60. 2.
6). 3
Glnufola derogatorin. va/un. Condi/io eertam flrmam tritntis effe dehet. 60. 6'
h/ût.
76. 17
Claufola) liGerè, &amp; Jimpli- Conditio de6et 'impleri in
citer,qtl-id impcrttllt, 26. 3
perfona nominata. 7 6 . 1 8
~odicillos ta;ttfim laure po- Condi/io in vno gradt/- attt
tejJ, qui ujlamcntum eoni"ter perfonas non cenfedere potejl.
49.2...
Ihr repeti/a.
47. 2.)
colteéliun quando tra[fftm Conditio non diJjonit. I)~ 7
temporis indttcit. 47. 13
&amp; 39· 3 1
Cotteaitta diélio eontinet Conditio qUte ad artas per.
;1111($ dillerfornm gra[on"1 eJI nccommodnta ,

�ad mm dumttlxllt gradltm qtto htt perfotM pmt
inftituttf. , ,eferri debet.
61. 9

Con~jtio qllnn-do coifeatur

iÛvn-tn.
62. 2
Conditfo , Ji fine liberis ,
meYum faéltem contin et.

•

; 9' 9·

•

COJJditio, flfine ltberis, non
c01~gruit vu/gari jùbfti9 o. 5
tutioni.
&lt;:onditionis pdeicomm~ffari~
defe{!tIJ non n()cet fobJlitlttO.
90. 4
Condllcere per luterfionem ,
qlûd fit. In Additione.
7%.· 7
Conduélio ad . decemûum
quttrit dommillm. 38 . 3
ConieélMa flrtior tollit debi%.4· 1 3
liorem.
Conieélurtt qtûbus ftdeicommiJ/itm prtff(mitt~r. 15·4·
Conieélurtf. font inanes vbi
de vo/untate conJlat.
16.

10.

Conicélurtt v~riJimileJ fitffiDiunt ad meritorum probattonem.
26·4
Conieauris duabus jideicommiJfum cenfetur perpetuum in tota h,treditate,
&amp; grauamen fit in poJlertort.
, 5· 1 0
ConiunElp, quando trariftat
in dijùm[fam.
47· 2. 1
C01Jf
. mfùs fi/ivrum taçitu~'

non fù/ficit ad 'Ualidandttm matrimonium , 'funn33. 8.
tllm ad p(Enas.
Confentirt nuptiis &amp; turi renllntiare aliud eft· 37· 9
Conjilium vniaerfitatis in trib,ts allt quatuor tempore
peJlis conJiJlit.
1.9· 10
ConJlantini donatio. In Addirione.
79. 8
Cottflitutio dt injinuandis donationib. in rem eJl'74:4
COl3}litutio Henri,i 1 J. non
extendit",r II&lt;d dona/iones
antertores.
73· 3
ConJlitutlo L~douifi XII. Regis excipit ~on#aé/us nullos i!fo ture quod Francifci
J. conflitutione c071jirmatllr.
89· 7
Conftitutio qULt prohiba relinquere nliquid adminiftratoribus,reéloribus,gardintoribus ,extenditur ad
donationem inter viuos,&amp;
eius conJlit1~tionis ratio.
58 . 6 • CeJ!at inpatre &amp;
matre.
58 .7
Confoetudo in ferfonalibus
qltnndo eJl fpeélandn.
%.8. 9
in Contraélibus infpicitur id
q/lod prtncÎpaliter ex/rimttur.
57· 3
Contrné/us nomÎnnpdrts eft
ex eo quod in ipJo pptf.ltalet.
57· 2Contynhens in fraudem legis
nihil

nihil git.
~6. 7
Coquendi necefsitlH flruttute"! /rte"fo fort. 43. 2.
Credttt appel/alione omnt
co.ntraélus genus inte!ligttur.
87. 3Creditor anteriorreuocat pecuninm ab htf.rede falutRm.
31. 1
Creditor offèrens pignus Jibi
confirmat.
18.8
Creditor poteft vti marttt
exceptione.
18. 9
Ctedit6r primus o./forens an
aebeat Rudir; exemplo
2.7· f
extranci.
Creaitor 'luando per hypothrcnm auocat proprietatem. In Addit. 2.8. 3
Creditor qui in refeilionem
narûs credidit , potior eft
omtJibus creditorib. etiam
68. 5
anterioribus.
Creditor 'Uendens pignus do.
min/tir»
m cmltorem
trAnsfert.
2.2.. 7
Creditores priuileginti teJlimnntur, non ex cnu!n,fed
!
ex Ifmpore.
31. I I .
Creditori nnuriori foccurfom dl fotis per hypothecam.
2.7. 10
·Creditori vigUanti pecuniJJ
faluta non inflRntwus credi/oribus non rtl/oeatur.
3 I. 10
credita ri vigi/are licet ad
IUllm Îus çonfe'1umda. 31. 9

Creaitur iufl'è 'JuDa communiter
In Addi.
. creditur.
.
tlOne.
49. 9

D

D. Atio
inJolutum pro rtliquis nn
cej!are
f~çint

ius pignoris.
77. 2.
Debitum vt probetur, &amp; locus &amp; dies nece./farij non
font.
53. 7
Decimnrum ediElum. 40. 7
Decimarum reliquR exiguntur à focceJJore. 4%.. S
Defunéli mens primum locum
in donntionibus obtinet.
62.. 3
Delegntum qui ndmittit, bonum nomen Intit. 52.. I.
Derogntio fpecinlis quando
requiritur.
60. 8
Die eodem fnaa aut coram
eOdem notRrto &amp; tefii6tl-s
ii/dem , videntur jaEfte
a:lterius Cllufo· f 4. 1;
DifJerentia ejl inter donanlem 6- donMarium,.
56 .4
Digrefsio Rd plures gradus.
2.4· 7
Digrefsio ad plarts gradus)
omnes fobftitutiones fleflit,
quà finI Rgnationis confer.
uatio.
4 6 .9
DireEf~ &amp; vtilis aE!ionis
tlifJerentill fi,,61ntlJ. tj.
18. r

nbbb

�pro p"rU 'TJtrlt)
ril,,~s &amp; h)poth(Ç~ reàtotll ver" 11.
r ). 2dit.
77. 3
Diffo/tio hominis de jilio Domo venditn c/lm aflixis,
eorumde6etur laudimium.
non extendil'I-r nd nepo.
2.0. 15.
7 6. 1
tem.
Difpofitio hominis
. . profeqlû-. D01Mtary pr.lfentia netefaria cft VI vn/ent donntio
tftr proxtmtores m'''''Sts
'lllàm remotiores , &amp; filios
Clfufo mortis) nul notn'llh~m nepotes.
76. 1 0
rtus pro eo ftipu/etll-r.49 .1
DilliJio nn fem, 1J er hJJbent DOlMtnrius non repr.efentnt
caufom neceJSllriam. 3 o.)
defonélum tnnquam h.eres.
6. ;
Diuijio pr&amp; fe fort fpeciem
30. z. Donatio cnufo mortis in fun
atienlftio"tis.
caneeptione contrII/élus eft,
Dillifione "nfit renuntint'''1n
4 6 . 1 , in ejfeélu ver~ vltimtf vofideicommifo.
Dota f4cit qui petit h.trediluntnti comparntur. 56. 9
tatemql"lIm mox reflitu- Donatio dicitur nbfo/utn qf~"
2.8. 1
non potefl reuoe4ri. 3. 6
ms eft.
Dolus arglût tontraélum nul- Donntio hodie nudo pnao
perlicitur.
56. 6
lllm.
; 4. 1
Dolus ex fuga pr~fomitur. Donatia non potefl reuocare
niJi de liberis donator
51... 2..
DolttS in[pecie debet probari.
42.· 7"
defperet.
Donntio propter merita non
S. 6
Dominij exteptio prodefl
reuoc-atur propter metHm ..
J}o/iator! ) fi propriu;n fit
3 r· 7
dominium..
Sc. ~ Donatio qu.e fit refij!ente leIJlJminis lotorum flatuenda
ge, non poteft &amp;onfiflere ..
66. 3
funt pafiu4.
9. 6
Dominus prlf[e'Ftur quilibet., DlJnlttio ql14mtumui-s matrimonij caufo fiM , tnmen
lIut crcditori , 4Ut pojSef
fimplex.
7;. 1
fori.
2.8. 3
Dominus Unefur ex fe/iélo D01Mtio vI dicatur inofli..
ciofo, tempus mortis inf
f4mili.l,fi fiiuit &amp; prohipicitur.
83. 6
6ere potuit.
72...4
Dominus emens rem emphy- in Donatione referua! 4 donatario confen:iente atieteuticari4m , ab emph'j.
nlila ,Ji POjff.À rede.m,tll
leutll fi o/;noXillTll pignoD~Ij,tnél"

'.

fnt ~ donatore non &amp;O,;.t;nentur in donatio1J.e.
67. 8
Donationts {aa.e propter li6eros flfpeélos , non ita indiflinéle reuocantur, fed
ad legitim.e fitbJidillm.
73· '4
Donntiones non injinuat.e
po/unt Itb h.erede intra
qlMtuor menfes impugnnri.
80. 3
Donatjones non inflnuattt
font pro non foriptis.
80. 1
Donator de referllatis in donntione potej! difjonere in
vita &amp; in morte. 67.4
Donator omnium bono1um eft
nd inftar httredis. 6. 1
Dos data &amp; conflitutn de
fideicommifo deducitttr.
64. 8
Dos ej! atiquid vnitterfttU.

,r.tflanao id fJttod minus
tfl , /iberari debet. 2. 3. 3
Eeclefù quando permiJfz.m
fuit relinquere.
2.9. 3
Ecclefillm non detet tmtre
fundos cmphJteuticarios ..
ID.

7

Edilli D.Mltrei ralio 1. iAm
hoeiurf,jf.de-z-·ulg. 16. [
EdiElum abrogans Ter/ul/ianum pertine! IlJ cllufom
intejllf,ti.
16.12..
Etfeélum qlt.e non habent,
non [olent objlllre. 1. 10
Bleaio in tejfllmentis ided
ponitur vt pllter jilios
obfequentes matfi reddat.
89·7
Eleélionis nuefsitas non tjl
propri( liberalitatis benefieil/m.
41. 2.0
Emancipatio aebet probari
euidentifsimis probationi6us.
46. 6
EmltncijJAtio quando ej! pr42.0. r;.
Dote fllttta dotis /IBio comfomendte.
49· 7
Emancipatio vt fit, qUllnpetit pro JruflibUS.
tltm temporis requiritur.
2.0. 12.,
Dolem /Iuipiem à Presbyuro
49·4
pro Jilia [puria , nihil Emens Ib/iena pecunia anfetltr fito nomù;,e cmere.
Itgif ,jifte[ciat ,flue igno2.1. 14
"~
66. 6
EmphytmtIJ no?;, tenttur dominittm fi lM re .
2.0. 1
Emphyteuticaria res An in~
uito domino pofiit diuidi.
Celeft" prttflare 'Z};aetllr
3O. 1
inaemnitJJtem. ID. 6
Eçclefi4 aebitor in duoblls Emphyteuticltria rfS qlla1$ào
Bbbb 2.

E

•

�Aa. dominll1ll rtdit ) fllo E'(,eliélio,quidimportet·7 6 .11
iftrt red(Af, diligenter'di Excltif'o 7J1JO in [amUill cttt-eri
jUnlexc!~.
15. 1 8
çonfiJernndu11l.
77. 1
EmphytellticarilJ ru reuer- Exercitor '''''IÛS Unetur qllll_
tenuJpr,epofttus ejf,nec exUlIS Aà domi1'lllm d~ftOu
cedit prl'lpafttionon. 72.· 3
httredis /llIt Îllre commifli
'lit! d~fomparationisdeb(1 Exprejf. vi/illto tncitum vitint.
9. 6
~j?~ immunis Rb omni ;lIr(
77· 4 Expromijor qleis fit &amp; qNohJ!othectt.
modo fideiuifore d~fe­
Emptor fimdi jo/tllfJ prelio
rnt.
88. JO
foos flltil [rNONS
8 1. j
Em!lor non tenellir .flAre co- Exunfio de Clljil- Rd cafom.
2.4· 1
lono.
~ 4· 3
Lm/lorrei ftliél.f qNAfldo pre- Exunfio de p~rfonn nd perfonam ejl contrlf naturllm
liN11I J't!etif.
87· 4
47.2.4
fobjlitutionum.
Em/tor rli fobieél4 reJlit. rt
ill" pruillm rtftlil , &amp; ExtenJio de perfonn in perfonAm, rar~ ) de cajil- in CIIqllRre.
87· f
fom , fepijimè admittiEpifcopus non !fJlll vnire beIur.
65. 11
neftcillm fiM menfo , licèl
II/iente pofsit.
56. 6 .
F
ErralNr [tpius lerniciosè tU.
ru errore.
72.· 4
Errorexcufot Rb incej!N. 8. f FAcU/tlJtis mertt tjl coq'I-ere
in fitrno.
43 . 1
Error (xcl".fons lib inceJlN
/'et ele If,cerrimus.
8. 6 Fllcu/lntis qu,e font, non prttfcrlltuntl/.r.
9. 1 ° .
Error iNttfs non imp((Jil 1NO",intls quis Agllt condiélio- Fa/cidiA dehetur ex omnihlts
a.o14/f,tionihus qU4 morU
ne ft ",odo fit perpetNII ex.
conftrmlf,ntur, &amp;c. 58. 6
ceptto.
75· 4
Error propur tttlltif /Nhricum FII,ftidill inurdum contra volunta-tem dcfunl1i deduci(ft intolerAhitis.
8·4
64. 6
tur.
Efpleches in terrifori, ...1reIlJtenji qUit font.
9. I I Fllmilitt n01lun qunmvis co/teaiullm,fideicommif. filBle noVidetur II/ic~sjtlotl
men fucee/iuum lion inJI~­
poteJf lib eo Allierri. 3.8
tit.
47· 14
E/lic7R re pro /eJ,itimlf. dAt/lr

IllJnd~

2.. 4Ftl,lJ;"u, fo,v;t tXtb1t fi non
fimt m••fcu/i rilifdem graditS.
39. I I
Fiaio Ji, fideicom. /lrcenda l'ft.

7 6 . 16
FtUio 0lerllttlr in caJu fi .10,
'Vt veritas in caju ve,-,,' .
2.5 4
Fidàcommijfarill filbjlitutio1ÛS ~d p,tpitlllrem non eft
honw i/l/lltio.
16. 7
Fideicomm~ffaritls qlû in pof
fefsio l~e cJI fir;e vitio, eft
co.;'/.ferttlmdtes.
82.. 4
Fideicommifsi dies ft non cef
flrit, dùliftone non ejI renuntiatllm.
46. 1
Fideieommifsi ittris emptio
an fieri pouf!.
70. 2.
Fideicommifsi IPes non tranfmit/itur.
7 6. 7
pj,deicommijo lin ùifit vu/ga47· 17
,is.
FidâcommiJ/itm conditionafe
non trJJlJjmittitur. 39·2.9

n

ac-

•

pUU:lin.

l l,

6

Fe:JO;',1bi/is

.

COit./!.;tf!.'iv

::.Jù:.

efl·

&amp; p. 4

•

Fidet,c~mmiJfum reliaum

fil-

,m/u. comprehendit mullos
&amp; fequentes gradltS. 47. 6
Fideicommijfom 'Ut fiat ex recipl'ocn, fitbjlittttione tri4
47. 10
c?.jiderantur.
Fideil'iffor libcrattl.r cllm tex
obligationi refijlit. 87. 1
Fideiujor qt~/lindo cum mi1JOrt
rejlittûlur.
89· 4
FideitifJori fi~cturritur iure
comm/mi, nempè ex do/a
allt l,efione enormi, q/~ibus
iure cQmmuni maioriblts
juce/lrrit,,,r.
36. 2Fidem de pretio j'adens hn,bel
pr/uilegium inter pe~{o;M­
les cre di/ores.
68. 1
Fidltciarius hl'lresverènon el
hteres.
89. 6
Fili~ a-n prohibclf.tllr poft
rentlntiationem agere propter iurllmenttlm.
8. 85
Fitta ;rte/cri//li non 06jlt1JU
jl/lltllto exclufiuo potejl di.
cere tejln,mentllm nulttlm.

88. 6

FideicommiJfom tondition/lile Fi/i/llrum excltifio ;'eno/at ttflatoremvoluiffe confertla•
nec ab afcendente in libert nomm &amp; duitS famiros tranfmittit,/-r ,Ji anU
li,e.
39· 6
tuentum [,rlJllfI,tus decef
ferit.
7 6 . 6 Filillmm exeltifio &amp; proximomm voea/io mn ejlvnicll.11I
Fideicommi./fom ,onieifllrts
arg/~mentllm confort/and.,
ind/~eitur.
2.4· [
If.rrnAtionis.
39· 1 )
FiJcitommijfo.m indufllms
o
r;'
Filiamm
exprej!lo
?JOl1 propoft mortemfi!y, tenfet/~r
u nditltrlldJ/eptc'·. 39 · T 3
Ab ipfo ftlio,rJO'n ab h,tredt. ,' I ,: ,' /:../.:,..
,,..~1 ...'··r·"·
. , . , l' ....'J~4}
l'/ls re/iF!!!:"'.
g'2. 7
1

""

I &amp; I}

, .. , . . .

1&gt;

I t.:

~-\

�'''!l'dl/mtur.
76. 1
Filij al'pe/latiolU an contineantur 1UpoteJ. 76. J 9
Fitij diaio lin colleéliull Jit.
1).

•

Il.

FitYdic7io n,n t'ft cotüé!iulldùterfomm [,raduum.) 1.6
Fitijfratris prtemortui Ji foccedal1.t cltm patruis, quid
l.. 3
turts.
Filij fratrul" an fitccedant in
capita vet in Jlirpes. 2.. 2.
Filij non debet eJ!e deterior ~
&amp;onditio qu/:-m hteredis.8 5·)
Fitij operantis ind,eJlria cen ...
fetur RJuentitia.
2.1. 9
Fitij primi matrimonij renuntÎl&amp;re poJfunt t. fteminte, C.
r df [ecflnd. nttpt. 33. 6
Filiorum If,ppellllfione conti, nentur nepotes, non tamen
in difpendium. 47. 12.
Filiorum appellatio fpeciatis
ejl.
76. r r
Filiorttm diaio &amp;ollt'éliua e.ft
1IIltltorum graduum.76.2.;
Filios inJlituere aliud e.ft qua
/iberos aut defcedtntes.I).1)
Filius grauatlH purè an retine at duas quartas. 8 2.. 6
Filius in dllbio pr.efitmitur effe
in focris pateY7~is. 49· 5
Fi/ias magis grauatus pro jideicommijo.
8 3. 16
Filius natus matre mort/~a in
If/erperia ,foccedit cltm
letijs.
14· 7
Filius pot1l rem;" patre ven-

/itlt1J'J r!dimtrt,fjuilt non
tanqtMm h.eres. fed Innquam jilius redimit. 33. 1 7
Filius pr.eteritus nn mitti delita! in poffofsionem h.ereditntis.
82.. ;
FilitlJ proxi1lUJs IIgnlltNS tfl
plltri.
34. 2Filitu quÎt, filiNS deducil !egitimam ,&amp; qua extraneus
deducit Tre 6etlùmicnm.
82.• J 4
Filius relrahens magis nppro!Jat faélum defonéti'34.9
Filius Saccrdotis inceJhtofits eft·
5 r· 1
Filius lenetur fecundllm leges
",lere pnrente:s.
56. 10
Fi/iusfo",ililf,s pott.ft cum &amp;01#fenfu pntris donltre &amp;If,fifir,
mbrtis.
56. 1
Filiusfamitias in potefillu
plltris non potef! fideicom ..
mittere.
59. 1
FilÙIS{"milias in prttiudicium
plltris non pouJl"tienAr~
bonle IIdlJ,entitiA nec pignoryr,re.
56. I I
Filit~sfamili"s non poteJl fine
ù"f]u patris "dire h.eredit a/(m.
56. 1 l.
Fi/iusfami/iles tenetur patri
tJpern,ri.
2. 1. 8
Forma in aélu pélo non poteft
imp/eri.
7 6. 1 r
Frllncifci I. Gatl.Regis ius in
Duell/U Mediol. 2.4. 16
Frnter cenfetur Jolnre flro-

Frllur qui ntgot;atur unft- GrAdNS deficientts intermetur fi~o nomine negotiari.
d!J lin fncilmt numerum.l.. r
1.1. IJ
Gradtts mentio filé/a non comii1- Fraudem ügis faure quid
prehm.dit fequentem graJit.
66. 8
dum.
7 6 . 1&amp;
Frnudis tant~m pArticeps Gradus proximior eft fimJer
effi de~et qui fraudem [cie
me/taris conditionis quÀ-m
"Mt committit.
66. 3
titerior.
2.4. 3
Iméluarius .equiparatur do- Gradus fecundlu primo Ilefi.
mino.
38. 4
cienti fù,cedens fit priFruélus Jimntftrpropriè augmus.
1.7
2.0. 14
ment/tm.
Gr",dtts vnius fub.fiituti~nis
Fruau! ex [enttntia tejlatf?amotlltt alterum gr4dHm.
ris fiunt h.tredis. 64· 7
2..2.. 8
,
IruEfus faciunt p"rtem tegi- Graduum digreflio ftdeicomtÎmtf.
2.0. I l
miffum noninducit. 47.2..6
Fruaus ltgitimte debenlur À Grauari'npnpottjl qui non 11
"
die morlis.
2.0. 2.
vo;~tllS.
~7. I3
EruRus legitim,f. non deben- Grlulatus qltilibet cenfelur
rjltando ftdeicemmijfom eJl
tlir propter moram , fed
duob us iniunélum. 39. 2.. 4
&amp;ondiaione ex lege. 2.0'.17
Eruaus fopplemertti debentur
H
À die mortis.
2.0. 18
Fruéluum perctptic &amp; vtili.:.
JEredù diaio quando
las in donlltione omnium
pro jilijs intelligend~
honorum e.ft in referuatioejl.
47. Il
ne.
67. 6
Fundus dotalis râ [/tcrtf H.eredis nom en ap/dlatùlum.

H

~qltiparlJtur.

82.. 2.

G

G

Ardiens &amp;. Bailli!l:res,
i,~' conftilutiOJt-e

nnni

1539. qui Jint.
5\8.2.
Geometrica pro;ottio. 2.. 7
GrAdus ad ptures Jigrds io fi..ci(omm iffom non indllcit.
il.. S

~7·

7

HK.redis nomm dominium
Jigniftcal.
5 1 .3
HiCredis nomen per militas
jignijicA-tiones IIccipitur,
&amp; rarà proximum tllntùm
47· ,
continet.
R&amp;redit~tis appelltlltone neque leglltlf" neque py,&amp;legatA"neque jidfüemmi[fll

rcm anima dOlMndi. 5 5. 1 "
•

f

�ttnfentur.
46. 6
Httred,"m "'Ptellati~1Jt n01l
continentur e,'Çtrll1Jei in tefiameto plltrisfomil. 9°.3
Rlfres lin fit If, morllante petittonem jil/,pümenti. 85'·4
Rttres cedendo nominll /,ro [0lutionc 'egitimit lin li6crefur.
2, 1. 1
Httres diélio co!!c!liutf, eft.

47·4

H&amp;res don/mtis tenetur confentire infinuatùmi,ft caufa matrimontj faéla Jit
donlltio.
82,. 1 f
Httru fruaus flltit [uos , in
cuius fauorem dies ve/ eonJifio IIddita 11· 64· 5
Httrts grau/Jtus teneturde laIII culpa fidticommifforio.
69·

;

aeUJn ann;s.
2. 5. 2HJpothec4rij crelli/oris ius
potentius qu~m priui/(}I.. J
giA/i.
1

1Gnoranti non prtt[cri6itHr.
~I.

6

Impenforlim fomptHs at" font
rejJituendi.
81. 2. °
ln continenti nE/if, &amp;enfintur
qUtt fiunt Il-nle fu6/icatio2.3.3
nem.
In continenti (JIuJillnt videntur ineffe.
5 r. 6
ln omni6us au/em meis 60nis,
lin fit de ftylo nQtllriurHtn-.
4 6 . 13
.
." quam
InclI!JlJx rettnttltrprlll!
ngulll- violetllr de triennaU.
78. 1 [
IncejluJpr4ttxtNdonll-tll- non
repctllntllY.
8. 3
lncol.e locorum poffunt pafcuis
vti If,r6itrio honi Vifi iuxtllterrit9rij qlltlntitAum.9. 4
Indefinitll ttquipollet vniuerfa li.
39. 2,0
Indefinita non .fquipol/elvniNerfoli in prttlegatis. 46.11
IndiéfifJ quia Jit. In Addit.
53· 3
lndiuiftbilis res AtliHdicAtltr
vni ex focijs , &amp; pretiu",

Httres in retraau an cenfeAtur Approbare [aélum dlflnai.
34· 5'
IlltresflAtuto pote)fi/uere ügitimllm, aut in rebfJs ,
Aut in pecunill.
2. 1. 4
EIofpùi focünda eJI remifsio,
fi hofpitio non [ruAtur ex
c"fo·
5 5. 1
HypOlhecll tjI C/luft iuris ojferenai.
2, 7. 7
HypDthulI !tremptA rem/Jnet pruarium.
2. 5. 6
Rhe~
30. 4
HJpothe&amp;1I {pccialis rei venditlf dllt loeum prtluentifJ- Indujlritt '1l1l1ndo eJ! rRtio hll2, 1. 1 2,
6endll.
ni in pretÎQvendit()ri.6 8.;
HlPQI hUllriIJ Irttfcribitur IniurilJ illlllll ftlio ,enfetllr
i/llllil

•

illiJt1J f·tttri.
3·3. 1 ~
IniuriArum lIé/io nDn 11 in ~o­
nis IIntequn,m lis contlla la fit.
3 (. Il
Infint/Alio don/JlionH e.ft çonfirmafio &amp;- rlftihabitio.

74· 7

lus fummum .,fom1tui iniuriA.
3~.

8

.

L

L ·Arfitio fun-dllm ncn ha..

3 f· r
L4udimior~ immunit/l! damnoJa eft 40minis direl/is.
Q.o. 3
L/Judimium iJebetur debitor.e
retrahente intra IInnum
idque ab inifia.
2.0. ;
Laudimium de Muur de [rIIBi6us pendentibits _, venditfJ
_ fimdo cü{rué/ib/ts, &amp; venditlJ domo cüaffixis.2.o. 1 f
L/u~dimium non debe/ur à ft-

bu.

InfirmAtioMs i"utnt~ font vt
1J'III-iori ddiberatione do1Mlor conJideret "n perfeueret.
8. 2,
Injfitutio 6enigna in/erpret Mione iuulJnda ejl. 65'. 8
Inflitut io dominium transfort.
5 I. :z..
Injitlltio in re urfA rttrahit
totam httreditatem. 5' 1 ~ '1
Is mius petunia res Com!arA'IJ
tj1 haVe! priuilegium in
I#·s.
2.0. 16
re cmpta petuniafoa.68. 4 Laudimillm non ae6et/tr ex
Wex non [aeit pr.fiudicium
diuiftone.
- 3o. 2,
fi contra morem maiorum Laudimium non debetur pro
aliqttid faciat.
rD. 7
letitima.
2.0. 5
ltldteis faélum,fo!lum patri!. LlNf:dimittm -qual'tM de6ettlr
p 0 fimdo dato in doum.
f o. :z..
Jure [UO , apud Scttuoltem in 1.
2. .7
lex vdligali fundo ,./f. de Let ta re/iaa ab httrede non
c nfentur retiéla J fo~jfi­
pignor. quid im}ortet. In
tuto.
15, 9
Additione.
77. 6
111ris ignorantia quanao no- L~g"ta fo#t ex mer" vo/un85" 3
late defonEli.
ce IJI , &amp; quibu.c•
87. 6
lus depa[cendi pr.f fi fert flr- Leglltnrius ab h.frede tapit
/egatum .
5' 1. 7
uttutem.
9· 3
lus offerendi loeum habet in- Lega/um nmbiguum ex con[tee/udine loci filmit ùtter91. :z..
ter credi/ore s. ,
63· 7
pretationem.
1I1S poffejJoris eeffat quandiu
t}jhil de iI/re pClitoris qlttt- Legatllm faé!ttm Sacerdotib .
-"
eenfettlr foaitTt:mplo.19. 4
rendum.
78. 10
ecce
J

�L!gAtmn IAtlNm vxori ctnfitnr faéfllm ex a/feaione &amp;
conùl1J,c7ione.
3 %.. 7
Legatltm fa!lllm·vxori CflI[eturfaéfttm propter meritA,
non propter omu tule/If.

..

•
l

"

..

".

J

,

Ltgis %.. C. de refcind. vtnll.
folPNtlltio,&amp; qUdm fit ill"
iniqNII. In Addit. 61. 6
Legitima lin /lugeatur bonis
Auais.
8 f. 6
Legitima de6etNY ex nomini6115 .
.2. I. 6
Legitim" ejI À CAttfo onerofo.
1
85' 8
. LegitimJJ eJI quid vniuerII. 14
foIe.
Legitima eft resvniHerfoiis.

31.·2-5'
Leg"tum mu/ierndn cmfelJllit/lr propler nlJtNrAle vinculum.
3 2,. 6
LegAtum (p/-lmdo Alienationt
"dimitur.
1 1. 1
Legat/em relié/llm [",mi/ilf ,
2.0. 10
liberis &amp; pojlhNmis, quo- LegitimIJ imputationes difformodo Jit interpretandum
mes admittit, Trebel/janifecudum CumlJnllm.47. 16
ca fectes.
82.. 2.;
Legatlls fion pfJtejf agere LegitimlJnon de/;etur /l.lmep",d dllmni refeElionem. 7. 6
li in 60nis abltuitis. 83· J
-Lege non diftinguente nec nos Legitima p".ft 1IIortem ft/ltim
de/;et/er l Trebellianictl in
dijlinguere debemu1. 86.2Lege!fauorem /iberorllm firuipfo fideicflmmifsi reJlitupu/oj:e [ubtilitlfti pr,efetione.
8.2.. 2.1
runt.
60. I I Legitima prlra eft,&amp; purè debetur.
82-. 2.!
Legi,~mfforemJ lotllsejl clem
e01Jdteélor ius hA6et in re Legitima quando eft li volu1Ilocatif.
38. 2.
ta te patris.
85· J
patris
Legi , Ji vn'1#lIm, c. de re- Legitima replttur
fubftlJntia..
lIocand. donllt. nunquam
2..6
renunttalur.
3 3· 4 Legitimtt &amp; frllEluum ratio
Legis, cNmprecibus) C. Jt rer.
eJ1è debet e""derIJ. 2.0. 4
permr#at. flntentia. In Legitimtt foll/ementum non )
prttfcribitur quinqNennio,
Additione.
44. 2[ed triginta annÎS. 88. 4
Legis, [ruaus , de reivindica!. flnuntia. In Addi- Legitùn,e fitpp!emtl~tum d~~
bet fieri ex /ubJlantia &amp;
tione.
8 I. 4
eorporiDIH h,ereditarijs ~
Legis) qu'Od Ji no!il, §.ji quid
&amp; eft contra vo/tentatem
ita ,ff. de lEditit. edia.
ae!unrti. 2.l. 6 &amp; 85". z.
[efJtmti",.
1 3· 5

;e

Lex .Angliclf , 'Ile trltnfeat
focceflio ~ lanre/l in fofom.
In Addit.
86. 5'
Lex Armeniorum de Jutee[fione mu!ieru11l. In Addit.
86. 3
Lex ct'tm o~ligatiorJi refijlit,
acceJforiajlare nonpo.flmt.
88. 8
Lex mlmie;'IJlis in retrllalt,
haba trllaum.
34. 3
Lex omnis , diuinfl, ,!entiu'm,
&amp; cit#i!is, fl,d htereditlltes
proxlmtores vocat. 48.2Lex vvi non diftinguit, nec
nos dijJinguere debemus.
58. 3
Lex) certum, c. de rci vendit. Ad fomptullm jruélus
non p~rtinet.
8 I. 4
Lex, fœmintt? non pertinet
Ad donationes pro meritis.
33· 15
Lex, iam hoc iure', de vulg.
'luando /ocum hIJbeIJt. 16.9
Lex, iubemtlS, c. ad 1rebellitm. an porrigatur IUJ
nepotes,
59. 4
Lex, liberorrem,.If. aever6.
jignif in fauorabilibus pro.
cedit, non in odlo/Is.. 2.4.18
Lex, per dùterfos, Cod.
1fJ1I:'Zdat. exp/icata. 70. 2Lex, f2.!!;intus &lt;..7v[/J,tius , .If.
de dorttff. inl. 'IIir. 6- vxor.
atJ habtat 10(lIm in vi-

d!u".

-

Lex ,Ji vnqu/Jm, C.

3 3. 1 1
de rtMo-

t/lnd. donation. tolll eJl &amp;onieélNrlllis.
3 r· 3
Lex ,Ji vnqullm , non perrinet
IId donation es remunerlf.
torias.
35. G
Lex,ft vnquIJm ,pertinu If,e/,
'Vertlm dDnationem. ;).4Lex, TitiA ttfltlmento, §. v/t.
ae Auro &amp;- arg. !eg. emendIJtll.
63. ,
Liberalis nemo pr.efomituy
in neuflitatibus. l 1. ;
Liberis prim; th~ri infirtur
i~iurilJ per flClmàas nuptlas.
33. )
Li6erorum AfpellArio conti..
net nepotes, quando vq/unlas teftlJtoris fortit" e.ft tffeélum in filio. 2.4· l 7
Li6erorufll. IJ!!d/atto itJterallm lJa nothum &amp; [purium extentlitur. 76.19
Liberorum c8gitatio impedit
rCUoul/fonc", donIJtiQ11um.
3 f· 9
Locator nOÎ; If.uditlty qui pr,e!
titre vull pecllniam Clnauéfori vti difledll,f. 4. 6
Lucrufll &amp;- indujlria e.ft "'
/Jrbitrio iudiçjs. 2. 1. II
lucmm ex pcclmia plltris in
jilio eJlprofeaitium. 2. 1.7
Lucrum fœnoris e.ft ignn.uum.
2.1. 10

Ltlcrum ohueniens filio propur[ecundas fJuJti~s in 7're ..
/;ellùmÎclI1N non vmit.
82..

2.6

ecce 2-

�flcunJamm nnptÎaY'Nm pertinet aJI jitifJS vI
ji!ios, 'IJon vI h.eredu.
33. 10

LIICT'fJ"fJ

tegafft", , fi Je ç-~nfonfo
nU/llet.
3 3'. 1 8
M",Ur recufons tlltdtJw' fo ...
çit contrlf, teges pietntù.
31. 4

M
AndanJ non pr,tfomitur ft ohtigare ad
id quod non cogitlluit.
7. 6
M·/ltJUS morllltE tmcntur dare
Homme vinant,mourant
&amp; confifquant.
10.4
UJ.fRriti man es contrijtantur,
fi millier fecundo nllbn!.
33· 13
Marito in fnélo erranti nihil
debtt impNtleri.
~ 66. 2.
Maritus peCNn1lem foluendo
/i6eratur.
4h 3
Mnfculi familiam çOnferuant.
3·9 · 5
Mafi",li fœminino vot'R-bu!o
comprehenduntur-, Ji nul/,e '
fœmintt font.
7 6 . 5'
Mllfculint~m qU/lndD concipit
39· 3,
fœmininllm.
.lUaflllloYllm cattfo!,tior Um. pllre medite IlIrifprllJenlite, qll" Jilitt imptmè prtt-.
terihR-ntur.
;9 . . r 0
..V/flter tXcÎl'ienaa eft ~ con- .
jlitt~tione "nni 1 5~·9.
58. 6
)'riatcr i1luft;r, non ,ogitur "cl
31. 9
flJulam.
MlJter non lenetllY reflrtlltre

M

.J;fat're exctufo &amp; omnes qui
ellm contingunt ,enfintur
excluft;
48. 1
Matri611s de!Jetur filiorum
httreditas , ordine nlltura
tur!Jllto.
r8. 5'
Mntrimonr mentio in donatto11i!Jus CR-lIfo e.ft impuljiNa.
73. ~
Ma~rimonittm'
ad'ttentitijs
mm ae6et p.onderari ponderi!Jtts.
; r. 4
Matris legitimn oneri6us h,f.
reditllrijs fo6i4cet. 7 1 . 4
Matris legitima trie"! el .
70. 1
Mendiçante-s non po./funt pof
ftdere res emphyteutica.
rtR-J.
l 'O. 2.
.Meras quando repeti potej! ~
(} qllaaflione.
75· 3
Merita ajertninaonntio1U ~
quo font pro!JandiJ, an ~
tkrMlore vet dr;fMtlirio..
1..6i..

1

t.7neritorum !rollntio reqlûri..
1111' cùm aonatur perfln.e
prohibittt.
3 f. 1 1
U'Yletus nlleg~ttls à muliere
'1ualis ~ffi dè/iel.
r· J
MetH-S acb.et pt:olr~ri in fPed~
r· 6
Meubles n'ont point de

ft1it~.

;1. 1

Minor &amp; is mi 60111$ ùzter36. 1
diélum ,idem eJ!.
Minore reJ!ituto fideiuffor rej!itllitur , fi ex contrR-élu
daretur- mR-iori reflittttÙJ.
3"6. 3
MonR-chi g~egem &amp; plebem
non habent.
4)" . 2.
Monllchi funt morttû mundo,
nec MontJjferio acquirunt.
79. 6 ,
Monachi fimt flccefsionum
incapaces in Gatlia. 79· 5
MIIlc7tJ data ob iniuriam an
pofl mortem-· qu&amp;jita fit jilio) an fit patenta. 10. per
torum.
Mulier ha!Jens nIlionem adIterfos pt&gt;Jleriores pro conferuR-nda dote poteft etiam
c011lante matrimonio ~ge­
re.
41. 1
Mulier non amittit proprietR-tem !egati , fi de voluntate mariti nubat. 33. 12.
Mulier non lenetur fo6ire
onus tutdlt tanq#am vi;2.. 8
rile.
jWulier poufl manto non folIlCndo .,etittere doum ..
41.4
Millier t;tntum hR-bet illJ'is in
dote repetmda conflante
11Mtrimonio,fi maritus la!Jatllr flJcultatibus, quanmm habet (oluto matri4 1 •.. 2.:mmio. .
,

Muliervtilemvi;~dicationC'm

ve/ hypothecariam habet
ad rem' confeqteedam. 18. 1
Mulierum prùtilegium dous
repelentium an extmda_
tur ad h.eredes. 2.8. 2.
Mulierum frR-gilitas. 5. 4
Mttlierum iprùûlegùem dotes
repetentium in ProuÎncin.
2. 8. l '

Mtmicipalis tex Proltinci.e
re/phit agnationem. 47, 20 5

N

N ~Mis qttia Jit. In Addi-

tIone.
72.· 5
NecefsitR-s califatit~tJ anrAdu_
oat V"ulgR-rem aM fidéicommifforiam.
1 r. r 4
Necefsitas caufotiua q,eando
in inflitutionibus confideratur.
15"' 13
Nec.efiitas cogit /l-lienati()nem.
11.2N~g!e[/a videntur habit",
pro dere liélo.
.2. 5". 1
Negotians pecurJia R-lieJ'M
cenjetur fito nomine negolia";.
21. 13
Nemo in necefsitR-tiblJs cenfetur /iberR-!is. 82.. 2.7
~pos jiùj loco focccedit ~ Ji
qlta pœnR- pR-ter ejl ajjeclUS.
J. 8
Nepotes font priedileéli ct'tm
Je pAtrui fortjone R-gittJr.
;. 54
ecce ;',

�Nep/(s ex filio tJn facétJnt dejicere condi/ione"" Jifine
ii!Jtris dectfforit, in Intri", Prouincù.
39. 1
'FJmi",,, non font immo6i/in.
11.

5

'

Nftm.'11; .(olt:ti qutlnJo condittm,f"r.
3 1. 7
Nit/tins contrnhens cllm forore prttdefonE!4 coniugis
committit inceflum. 8. 2,
NII!tins flcundJls in mntribus !ex ha6et excufotas.
5 8.4

o

o

Blatio dotis [pecies ejl
nfienJl.tionis propter perjcu!um non flluendo , quod
potej/ emergtre.
41. f
oulatio ver6alis lin fofficiat
in retraflu.
34. 12.
06/llfionis caufo dllp/ex, non
duplex ÙU ojferendi. 2,7. 8
o6 lig a tioin fiEltnn rejoluitur
in id quod intereft. 4· 4
o6/igatio 11I~turalis efl impedinuntttm
condillionis.
7 r· 1 f2!!jd fit illa o/;/igatio. In Addic· 75. 6
O/;/ign,tio perfonam non egredi/ur.
42.. 2.
Ob/ig4tur Jibi ntmo ANt jol-

uit.

64. 4

OJférendi tUS datur aduerfos
hyyotlucaritmJ.
)" 4. 6
o.jfèredi tUS dicitur lUit rntio-

"
.
nt ptgnorts
, Rut ratlone
poj?efiionis.
54. 3
rffirendi ius etùtm datltr ndtterfos el~m qui dominium
~ de6itore naélllS eft. 54· 7
O./ferendi ius offerenti ius pi'{noris confirmnt.
54. 2o/erendi ù~s prttcedere debet
difcttfsio.
f 4· f
Olferendi tuS IlInt"m tompetitinurcreditores.
f4.4Offerendi tllS triginfJl Annis

pr4fcri6itur.

2,7. 2,

O/Jerem per exuptionem non
11I~tuit difcufsionem ,qui~
non eft tune nccejforia.
54. 8
Oneris contimtatio non eJl pr4./itmenda.
4. ) f
Oneris p)ertem agnofcens tOt9
commodo prittatur. 31 . 3
Onus ad,.,exum VJ1.i legato
quandovideatur ndi(éfum
n!teri.
62,. 1
Onus recltfons commodo eJl indignlts ,quod tf,mp/illtur
adhttyedes tutoris. 32..1
ordo charitatis facit vt in
eonÎun[fam
diJùmEliua
tranfoat.
If. 2.0
Ordo fcriptur.t non impfdit
caufom iuris vo/untlltis.
46. 5

p

P Acifci
/ietl Je jideùommijJo.
15, 6

Pac1a in continent; II/,pojita

pertinent 4d informatio~ P:arr an li!Jeris pl'.t.iudtcet
nrm contrnélas.
2.3. 9
renuntians 1. Ji vnql/am )
paElum contrahitur tllcita
Cod. dt rellottfnd. donn,t.
ex corrfen/u.
f 6. 8
3 r· 1
Paélum de retrouendendo fll- Pat.rnon potefl Î1HefiuI- autit vt re veÎ~dita primus . c7cr eJ1è.
r6. 3
'lltnditor pofsit à vendi- Pater non potejl 1. fœmintt ,
lore qllolibet rem 'L'ind 1_
de fecuncl. nupt. rmtt?";'care.
f7. 6
tiare.
33. ;
PaBum de retrollendendo ÙJ.- PAter poui cogert jilium vt
deji"itè conceptum triginrep",diet.
B·16
ta annis dltrat.
13. 2Pater pote.Jl jihi donn,ntt cauPllé/um de retrouendendo in
fomortis confin/ire. 56.16
quo diftat ~ . pafto legis Pater ttnetur ldotare jiLi4m.
commifSorite , &amp; à parto
In Additione. 83· 3.
nddi:;1ionis in diem.
&amp; 4·
2. 3· 5
Paterna p"'ternis, m41 em.
PlIél,,,m de re trouendendo ntt!maternis, quomodo intel~
la temporis circumfcripligatur. In Addicion.e.
tione J lege definitum.
48. 6
13. 1
Pa/imtia vice traditioniP..zéhM1 de retrouendendo
eft·
p. f
tt'.J'tium non afflcit. 2. 5. 1 .p"urimonio tUlc70 ex CAlij/J
Pac1um de retrollendendo 30,
q!ttl fitpenrat tempore mor~
aml-is pr,efcri6itur. 17. 1
lis patris augetftr legitimf1..

§. C1Jm ita,fententia. 39.2.8
§. Non orlmia, 1. inter Cleu/as,
.If. de minoribus , ÙttelleC!tIS.
7· 4
§. Seia, inter coharedes pro-udit.
2.4. 16
Parentes melit'tS facitm,t, fi
confinfo filiorum [ectH"dô

nu6ant. ",
3 3. 5
pafclull If,n con{intlf,ntllr in
ge:'J.traü' concefiionf. 9· 2,
PllfcUIf, font regulMlter dominorum territorj. 9· 7

8 r. 6
PMris auc10rÎtils CrffiJI ;t;ofl
mortem ji/ij.
.i. 3
Patris confenfos if ële litbflantia donl/ltio1Jù C/1J1.f,,,
morlis.

56.2

PAtmus VnrJ grl/ldlt tJe/ott.'l)
pr.fCedit.
76. J 7
Pall!trcS deber;11I1i n.P EccÙJia.
29· 7
Petunia res om 'teS Rd ,upl:dita lem redllàt.
6 l .4
Pa,:nia Ji li,n (.lcUf, 1;] !~

,

�•

ç('lf,t eondiar( condition(
e.'&lt; !tg~.
3 1 • .2,
?l'eunia flluta pojleriori creditori mn flmfer rellocatur.
3 I. 6
penflo pro alimenlis ha6et res
in q,tibM J1fiignntur , o6/igatnJ.
4%.. 6
Peregrintts re.ftituitttr in inUgYllm ex c!auJit!a generaliJi q/la illjla C"flja. 74· 5'
permlttata rt amittitur dominùf,m, ergo nul/a néljo
reivindicII-tionis remanet.
44. 1
Permlltatio fit vt res permutant/ aequiratftr. 57· 5'
Permutatio res ad tequalitatem vix reducit. 61. 3
il" Pennlttatione res alteritls
loeo fit/fieitllr.
61. 2Perpetuô,qtf,id operetttr in contra:-?;6,ts.
13· 3
Perpettmm l'JI q,f,od natttrale
ej.
7 1• 3
PerJorûs iruquyslibus fieri debe?'kt jù6jlitlltiones. 16. Il
Pertine~tinYitm appellattone
iura chminialia fornorum
&amp;mole;~din()rJtm,eontinen­

tllr.
43. 4
Pejlis be!lum dùtin/lm ej.
19.

1

Pejlis tem/ore dJletur falforijs
c/l1Ifo de!i;"quendi. 19· 3
Pejlis tempore iÎ~ tribM aU!
~ itatuor refid el confilittm.
. 2.9.

10

philippi Pu/chr; GlIlIomm
Regis &amp; Eduard; Anglorum regin controtlnfia.
47. 2Pietntis coieélurn f~cit jideicommittere fideicommiffom.
J 9-. S
Pignore diJlrnElo non efl locus
illri o/forendi.
91. 1
Pignus non ej rei alien.t ) aut
obllltio IJlhl hypothecte cohteret.
2. 7· 3
Pluralitas qUllndo refilui/ur
in jingulnr.itlf.tes. H} ..2.2
Pœna foos nu[f.ores feqNitur.
72. 1
Pœf1te feeundo nJJbentium in
gratiam liberorum primi
matrimonij font introductte.
'; 3· 7
Portio congTltll impofita ejl6eneficio.
42. 3
Portio c01'l,grua rcale ejl onus.
4%.· )

Portio eongrua fe quit Itr polef
forem.
42.4
Portiones minutu!te Ji non a.f
cendant ad legitimas totjJt1
dotis vfiJrtH ) creditores
aIJoca""t proprietntem tertijs poleforibm. In Additione. '
2. S. 3
pojefsio efl hafis oMationis.
27. 6
PoffefsiorJrm pO/fl-mUS adipifci
per cOi'l:flitutJlm.
54. 1
poffeJJor bOl'Jorum tenet!tr quate mis fn8uJ ejl 10e.I(P.lettor.

,
rio~

6. %.

PoffeJfor malteftdei quis dicatur.

81

5"

'Poffijfcr qttilihet d venditore
potefl conueniri in paBo
. 'egis commijoritt. 23. 6
PoJfeJfor quilihe! etiam {Ponte
. fidfi ~ lite contejlata Jit
malte Jidei.
81. 1
P°Jfeffori etiam inittflo permiJla eJl de6iti ob/alio.
27· 1
Pojside1~tem cum titalo rl'medium caNo reintegrandti,
non afJicit.
5o. 5'
Pofsidere pacijie'è quid fit.
7 8. 6
PofIhumi appellatione an veniat qui f.Y: alia vxore natus eJl.
14. 6
PoflhJl,mi inJlitutto retrotrahit/lr ad qllemli6et nafci14. 9
turum.
Pojlremo dluus tutor, &amp; omni6us qui poJleà nafcuntur,
cenfetllr daflls.
14. 10
Poflh,tmo injlitMc mortuo attrro pojle/i, ?tata an eenfeatur ruptum teJlamentum.
14· 4
,prteconicdproclamationes,vu/\ CrIees
. , alloue Il es, an
go,
inducant prohibitiottem, vt
prll.fcriplionem interrum43. ;
pante
. Prtedileaio non efi ex modo
reliéli metiend". 39· ~ ;
l'rlt/eg4t" An vent"nt in 1(-

jlitutionfm , conil'é1urale
eJl.
46. 4
Pr.degata pro ea parte qUtt à
cohterede capitur, non Împutantur in Trebellil4ni_
cam.

.

8 %.. 2.4

PrtC/egatum hn-es capit iur~
[uo, lzon pro portiolu h4!reditaria.
46. f
prtefcribi an p0fsint fA qu~
font facultMis. 7 I. 10
Prttfcribitttr res alienari prohibùa longo tempore.
71. 9
.
prttfcriptio incipit J die prohi/'itionis in n~gatiuts feruituti/'us.
71. 8
Pr ttfcriptio feruitutis contimu.
quit fit.
7 1• 7
prteJcriptiones inuentlt font
nd totlendas aaiones, (}
exceptiones corrohorandJl.s.
17· 4

Prtt/entatta i;~ Îure p"tronll-tus eft [aéh
%.9. 2Prtefentatio inter perfonll/i.1J
munera cenfetJJr~ 29 . 8
prtCJlationes annttlt an Irttf
criptionem interrumpant.
17· j'
Prtefomptio legis ) tttm açu~
tifsimi ) C. de fdeicommifsis,non habet lOC/lm in
tranfoerfoli611s, 39.27
.preçlf,rium acceJforium ~.
2.5· 13
. Pretium tjf loco rd.
1 1: 5
frinups &amp;tmjitutiDnt fUll

Dddd

�no;; fllet derogart legi municipa!; , niji expr1fi ediélo exprimAt.
67. 2.
Prjori creditor; Î~O'J pofsidenti
lin pofsit oJfird.
2. 7. 2.
priuilegia a6rogantur in non
faciendo.
4 r· r
Frùtiteg;atlJs IIduerfos priuiügùetum poteft opponere aut
1JOn opponere priuilegium.
88. r
Troblltio Î1Jdejinita non iNullt.

r· r

/-

•

From/eiant &amp; Sa!;inù,ni qui
In Addic. 75· 6
[unt.
Proc/trator mandllntis jidem
p:'flringit , non foam in
dtJ!;io. 40. 4
Frohibitio aditéfa cerl.e perfinit tam non ('greai/ur.
1

r.

II

Probibitio a/ienationis quando non inducit fideicom~
m;(fllm.
15, 10
prohibitio fit ex inferuAl/o.

5G• 15
Pro lis diélis an mafculos &amp;
fœminas

comprehendat.

39·7

l'rDmifsio faéli alieni nt~lla.
88. 3
rropojitum vI ft ha"et in prot(JjiIO, itA oppofttum in oppoftto.
8 r· 7
lroroga!io mutllt ius çom1llune.
13· 4
ProximitAs ~x ordin~ ügitim~

flcufsiorûs d~prehen,

di/l~r.

76. 2.8

Proximitatis
Appel/ation~
Ag/Jat; &amp; cognati conti39. 14
nentur.
Pr;oximomm vocAtio. 24. 8
Prçximorum vocatio ùidltcit
repet:tionem conditionis.
-6r· 4

Q

Yandocumqut, in tefla-.
mentis quid importat.

tG.

r

~andocttmque ) quid in con-

traélihuf operetur. 1 3· 3
~andocuque , traéfum temporis fitccifsitlum fignifiçat, lunc1tlm vcrho ~ ctmtinget.
65. 1
~arta D. P# eJl Ad inJla'f
82. 2.6
legitimte.
!2.!!.arta funeraria iure communi de6etur , non lantlt1l1
, ~orum QIU in cereis &amp; facihlts fimt,fed omnium qu.t
in fonere deferuntur; qualia font vejlès &amp; lué/us
45, 2
ornamenta.
~arttl funerari.e legAtorum ~ Benedié/o II. duogatum.
45, 3
fl.!!,arttt prltj/atio iuris ~JI pojitiut.
45· 4
!l.!!:-art.e dutt an JetrAh"ntur
~ fideicommijfo !urQ.

-

82.. 9
~ATI4 duit fjllA'r/ltiine Jimttl

conCllrmnt.
82. 10
J2..!!,artllrttm dtlartlm detrllc7io
an Jit à ùtre eù,ili. 8 L. 8
~Artartlm in fiepptttatioJte
te.m;tH mortis conflderatitr.
8). 1
f&lt;!!:,artarum detraEfionis prohihitio pr4umit jideicommiJfum.
2.4. 4
~artas duas dedt~cunt af82.. 19
cmdentes.

RemediHm tan. Peinugrlln_
d.e , no:z dath/: ei qUI foo
f~c7o Il- poflefsJone cecidit.
5°·6
Remedittm 1. fin. de acquir.
po-Iej[.
prte[cribitltr 3o.
,
amus. 2.). 5
Remifsio eft à iure C/uili. 7! .%.Renutiatio generalis hon comp~ehendit ea qUte vfoi qllolidta:.z.o font neceffaria. 9. 8
R
Renuntiationes iurattepermifAmagium quid Jit. 9· 7 - Je font iure canonico. 88. 2.
Ratihahitio fier; poteft J1ep~titio eonditionis,fifine li.
Joto !empore quo aé/us fieri
beris, quid operatNr. 6 r. 2.
poteft·
74. j Repetitio protis ma[culintt 11
e euic7a agimuJ ad id quod
'Voluntatis cmitaura. 24. 2
interefl aduerfos vendito- Ij.epletio quit em}tori permitrem.
57. 1
titur in 1. L.C.de re[c. vend.
Reciprocafl~JiittJtio in cafom
non hnbet locu in perml#lf.2.2., J
vfilgarem.
lione hmeftciorum. 62.. f
Reeognitiones qltte domin.ium Repufentatio eeJfat in jideiprobant.
9. 3
commijo.
39. 3%.
Recurfos ad primteuam natu- Re!r.ejènfafio qUlllndo focum
ram facilis e,fI.
17. 6
. ~a!;et in fideicomm'76. 2.6
Regltla de plltcfjicis pojfeJfori- Reprtefentalio tant~m bAba
hus ejl induc7a.
78. 1
!oeum in legitim~ foue!
Regu/a de triennali 'J.ltorfom
fione.
76. ~
in/tenta.
78. 8 Res dijlrAéllI q'lando diei/ur
Re.liéhlm ne de familùux~At,
91. 3
iure credi/orih
induçitfideicomiJli,m'4 7 .18 Res,donata in contr~éfN "IA·
Reliéhlm vt tmpteAtur ftmel
trimonijJSn pr~t(xtlt ince",:
foflicit.
1)'. 19
j/t1S condieatHr.
8. 1
Remeditlm cano Reintegrad.t Res dotalis e.ft inAlim~bilis.
18. 6
.
iltre poli nullo Nmpore pr.,ef
cribitur, iure autem flri Res emptll ex ptCl,,~ia dotaU
infùbjidùl .!ot'l.fisejf. 18.11 er 3o. a,nnos pr.t[cri6itur.
Res in fomtlill7JQJt poteft mlJJo.6

R

Dddd

2.

�n!rt "~t pn fiJeic:rn'n 1- SJcie!a!em in 1&gt;1e:t !u~ri &amp;
d",wûcnln:t,,,,,Îcatio. 64. l
flpl'J perelm!!.
47· 19
R:s quûibet prtefomitlir/i!Jt- Soeiorum vt commme commod;tm ,tta commline perira.
63·S
cttlum.
7. 1.3
Res transfertltr cur» fia califa.
2.3· 4 Solem'"ùas prtefentitt Iudiels
&amp; vnùes ex ConfiûibHs qUIe
Res venditllt fih p/l~O de repro forma e.ft in donationitrofiendendo fotefl ventU.
bus fimplieihus) debet dili%'.3. 8
genter...()bfemari.
67. l
Refohtio cmtraftas non impedit dominy tranjlationem. SoUttlmt tollitTlr ohligatio.
20. 8
4· r
Retra,,1lis ttlJ efl penè apud Spoliatus à Iudice ex iufla
caufo no» reintegrntur. 50.1
omnes gentes.
34. 6
Spoliatus à Judiee non reinte ..
5,
grlltftrfi [aél'o fit J!o!iatus,
SEmper quicl oper~tur in
. .
non
errore
5o.
contra8ihus.
1.3 . .3
Sententia in duhio prtefomi- Spurius ex fobflit'ttione potefl enpere.
55· %,
tur.
p .. 4
Sententia 1etraéla nùm fit Spurius poteft fùbflitui pupillnriter.
r 5· 6
condtmna-toria.
.3. 4
ex SeptJratts iûhil infertur • . Statuti modifieatiui verbn de
foeeefsione flantibus maf
6 f· 7
eulis.
8 6. l
SeqltentilJperprzecedentill de ..
bent inurpretari. r f· S Statuti Prouineite &amp; ftatutor/lm ltatize dijferentia. .
Seru1tIU profpeaus &amp; ne prof39· 17
citltul' ft!artJtli font feruil/#tes.
71. I I StatMum prouincite de m()di
feneftrarum in rvicini doSeruituttS omnes cauiam h;e.mum.
7 1• 1
bellt continua1'JJ,id cft ,natllr~lem '&amp; perpuudm. 7,1. ~ StatNtum ftantibus mafculis
'Jflgnlltionem non eonfidemt.
SocietlU N(m pr4fomitNr1."an; 9. 16
VntlS acquirit fo0 fJOmint~
64. l. subrogatum qU/lndo [apit na ..
turll-m fobro,~a-ti.. 68. 2.
SocietAs qUllntumuis lacita
f~çi1 ;lu'Çr/l' ~qflll,liJl,) (tiam 'Su"ftitfl,ti~) verbum,..de Q11J'lJib.
. ae.bet pr~dicari..
47. 8 ,
p((tlniA
in~qulliis.

,,,,ru.

. ao
Ji

pt

84. per totum.
1

SlIbjlitutio hreHito~tlll

tApAX

ejl jiùi.eommifsi , propter
verb/~m commune, s#b-liJ
fllO.

2.2.

6

Subjlitlttio eondition.ûis ante .
eonditionis euentum non
tranfmittilur.
76. 8
Suhftitntio etiam gmera!is
adpupillarem non trahi/ur
etiam fi p/~}iUaris tttati;
faCla fit menfio feparata,
aIt! perfona repugnet.IG. 4
S'ltbjlittJtio [alla in fa.:torem
f~mi!i.e inter eos qui font
de [amitia indué it jideieommif[ltm.
47· 3
s#~/litutjo in dubio eenfetur
2.z.. %,
direc1a.
SUb.ftitl#io poft morlem omnillJ», &amp; in tota h4reditate,perinde eJl ae fi fofl mor•
lem nouifsimi fiehjlituti
ej?ent.
~4. 10
SJtbjlitutio potiùJ cen[enda eft
direél'a qu},m obliqiM.i 5',17
Su6Jlittttio reciproell c!aufol/$
codicilfari flec1itur. 22. 13
Subjfitutio vt perfonalis , non
egreditur perfonam. 39. 3 0
Sub.ftitMio vttlgarif qu.q$do
dieitur jim#/ faél'lf. 39· %'9
subjlitutionum omnes- /jecieJ
r.edaeuntur ",d' vulg;;tyem,
pupi/!/$rem, &amp; fideicommifJari/$m.
39. 18
SJl,~JlitutNS non dieitur fobjfitutus ad "liam parum
quàm inftitMi.
4 6. 8
S~cee[siQ in Cllpi/1It. httc.r nepo-

tes efi plena ~q"itM 's. 2.5
SJtee~/!()r Commendtt &lt;..Mdit~nfi~ intrat non iure prttlatto 'Hs,[ed priuationis. 40. 1
S'icceffio in beneficio non eft
neccf[arius foecefJor, imô
ntf,t!tem itH hahet à Jùeecffore.
40 . .3
SueeefJor in benefeio non eft
ohnoxius debito foi prttdeeefforis.
42.. 1
SueeefJor in loeum alterùlS qtÛ
plenum ius non hahet) non
tent/ur eonftrmare locationem anteee/oris. 40. 2Slteeelfor fingulfltris non lene, tur ftnre eolono.
4· 7
Sliorttm nppellMione conti·
nentur plures perJon,e di.
II-erforum graduum. 1 r. %,
Suomm appellntione &amp; foi &amp;
defcendentes comprehend,mtur.
1 5. 1
Suorum nomine trac1/ts temporis fign~fieatJtr. 1 5. ;
SUle~fles, d'iélio ,faeit eondi.
tionemfifitperfint. 76. I%,
T
.d,em cor;fentire vider6. 7
tftr.
T'neitum quid.
14. 1 4
T.:mporalin ad ngendum folJt
perpetun fIId exdpiendllm.
17· ;T'empus foc~~(siomsfpe[fntt~r
i~1' retrilOIl.
34. 10
Tertylliani ediélum ilbrogatori/tm Ad qf~Jfm. c,nufom

T

�p'ertb~,t.

16.

2.

Td'Ilmenti fo/tot, eft contrll
ius fommum.
14. 1 1
Tllamenti 1i6eram foc1ionem
nemo potejl Ji6; IJdimerc,
60. 5'

Tejamenli pars n-!tera.fn de76. 2.
claral.
Tejlamenti reuocn-nd; facultAS faci!limè conceditltr
alt.ero Jo!emni t1famento.
60.

1

°

in Tejln-mentis inter !i6eros
Attendit/tr quod magis tiheris prodef!.
6 o. 9
Tejamentorum tunfore P~flis
. vllrtte DoE/omm fententi.e.
19.

2.

Tejlamentum Aquiü.e pejlis
tempore !4ttdatum. 19· 4
Tejlamentum inter li6eros eJl
.di; exc!teJiutem.
60. 1
TejfAmenttem pojfremum rumpit prius , fi boc fit ùve
ffl,f1um.
89. 1
'f'ejlator direc?; jit6Jlitltros
prtefomitttr no!!e jidâcommittere.
2.2. 3
TejlAtor nonpatifr fa cere quin
Jeges in foo telamento !oeum ha6eant.
33. z.
7'ejfAtor omnis prudens prteju39. 3)
muur.
Tejlator prtejumitur je conformllr,Iegi municipali. 83.1
Tejltlior fr.efomitllr fe j/atllto
&amp;Onfor11lRre.
3 9. 2.
TejI/llor Ir~fomilllr fo6jli-

tuiffi RJ Utm farum in
qltlJ in/iitlurAt.
46 . 9
TejllJtor prtefomitur tejlari vt
loqllùt~r.
46. [2.
rej/ator qui non mutllt leJlamentlmH/~m potefl, non de6et ft!;; imfutare. 14· r
TeJlator quod non !oquitltr,
prtefomitur non voluiffi.

47.

22

Tejlatorvocans hteredes vxoris de defcendenti611J tantùm intdligit.
90. 2TeJlator vtens diflione eollectilla ditterflrum gradu'tm,
vt li6erorum, proximorllm) .
pr.ljùmitt:r velle vi (eruetltr prteroglJfiulI graduum
qu.t irJ foccefsione tegitimlJ
fort/lit ur.
) 1. 6.
Tejatori per fideicommijfum
jùcceditur.
39. 12.
TeJlatoris 'llo/unIas ea.dem
pr,efomitur qlu, legis. 39.3 6
'l'eJlatorum 60na potiùs jilias
flqui ttqltltm eJ!.
6). J
rej/atorum voluntates jerten-ri
. Reipu6lic,e interef!. 1. I I
Teji6us aflirmantihus magis
creditur qUfem negantilJUs.
). 2.

'

'l'ejfirtmfides ah ipfa teJ!atore
cttm Ilpprohatur, nonpotejl
repro6a.ri.
.3 7· (
'l'eJlium pttem numerus fu/,plet om;te", jidem. 37, 2.
Titldlu coloratus quis JictJtur.

7 8. 7

rraditio hab et vim aditionlS.
r. 9.
TrIP/pi No genus efI a!ielMtiol;';s.
69. 1
ex Ti".~rz,r;c'1-iont /Htt compro_
my!o prtefilmptio eJl l,efion's.
69. 2
Trebellianic.fl.
detrahùur ex
,
donatio71-e cattfo mortis.
57. 2
Trebel!J:-tnica iure nottifsimo
poteJl prohi6eri.
59. 8
Trebellia~iclf ded'$tfio nuer[aria eft a.d !!1itionem v~o­
!tmtMis defunéli. 82. 2.7
Trebdlianicte &amp; !egitim.cjùpp/tla.tio vera. In Addit.
f9. 10
Tre6ellianic,t 'ut Jit loctls,
dIto reqttimntttr; primum,
vt rogetur hteres ; fècund'f,m) vt rogetur tanquam
h,eres.
59· 5
in Tre6ellùmùllm im!lIta.ntf{Y i"dicio te.;1l!toris ac'. 82. 12.
cepta.
in Trehellillnicllm impu/antur qttte extra teJlamenti cAufom capi untur. 82,22
'Irehtllia.r;icllm minttuntfmctus prtet.erqteàm in li6eris
59,'
primi gr'à./us.
Tre6elliano v'tfo locus, non
fofftcil quem effi h.eredis
l(Jco ,fld verè eJJè h~re­
dem.
f9· 7
'Ïriennt"lis poffiJfor in henefiej's t/ll fecu.ritnIC tjI '1 11'"

quadragenarius.
78. 9
Tulor) prldatus, &amp; qui lib et
admimjlra.tor bona jicle potift trartfigere.
69. 5
V
Endita res qNando dieatltr ittre credi/oris
vendita. 91. per totum.
renditio cum paélo de retrouendendo importat conditionem.
3. 9
renditio ejf [eparatus contra arts
permuta.tione.
65, 1
renditio ii'J jlMlltis intelligenda 11 in potiore jignifi.entione.
3. ;
renditio n!t!fa md!am pnril
poJ!efiio:1em.
4· 8
renditio ' poti:'ts cmfenda
qtf,àm permutatio ) fi adjt
prteiudi~ium terti}.
57· 4
Yenditio qllte fit fit6 paffo de
refroltenJendo an fit purn.
3. 2rmditionis tempus cOl1Jideratur in retrac7/~.
2.4· 4
Ventris appellatio fœtum mlJliebrem jignijicat. r 4. 8rer6a conJlitutionis Aurelianenfts circa fohflituliones.

V

n

I.

1

rer64 CHm ejfeflu font inurpretlJnda.
1. 1rerh/l, de flo (orpore, quid
Dperantur,nempè a.d extran(os (xçllldendls &amp;- Rdo!.

•

1

�ti,t~j.

men,/epnrJlta font. 6). 17
rerh.:" h.ec ,quia deji.lerat mo- roeatlH foh conditione, eIJ dejieienre eXc/flditllr. 90. 1
ri IIh ùJt1fato, 'T)Oeant ah
intefl'lto vmientes. 89. 3 rolttntas in fideicommifsis eJt
rcrlJtliilla, vos imûeemfithft/attendenda.
p .. 4
tuo, ql!idoperantur. %'2.. 7 l70tttntas in lideicommifiis ,
710n jiéfio attenditftr.
Yerhn il/a, vltlgariter, ptlpi/tariter, &amp; per fideieommif
76• 4
film,qttidopertJ~tur. 2.2. 10
rofilt.4S patris mtda pot1f daYcrha , om/;i mdiore modo &amp;
n liberis htereditatem. 89.4
vita.
2.2. I I
roluntas teflatoris informis
circa confertlation{'m bonorerha, va/et aut va/ehit.
rum focit vt caJùs omp/ts
2.2.. 12
rerborum profrietati innite1~inteltigatur.
2.4. 12
dum eft.
;9·4 ro/untatis defiHus omne tef
rer!ntm, valet,ftiam futttrum
tamentum irritat. 60. ;
tempus figniftcat. 2.2. 14 ruluntatis rAtio eadem idem
ius defiderat.
16. 8
reja/es erant htiredttatis incapaces, qltia dt Pllblico a- rfomfmHum qui cedit ,ipJam
perce'ptionem fruEluum ceieblfntur.
79. 2
ricarius perpetltus quis Jit , à
dit.
67· 7
quo inftituatur. In Addit . . rfosfruélus iuris nomen eft.
•
2
4 •9
67· 5'
Yindiclttio vtilis J)Jr,bet e./fec- rUrque, dic7io, defiderat in
om1}ibus imptementum ad
fum hJpothecarite. 18.10
totam h,ercditatem confemator q,tid Jit. In Addit.
qttendam.
39· 2. 3
f r· ;
rillus non hlf&amp;et h.eredem. rurqlle, diHio;videtur jidei ...
comm. conftituere. 39.2)
47- r
y)'J,um quod efl diutrfo iure rulgaris fobjiitutio vnum
tantùm refpicit effié/Nm.
cenferi non pot1l. 3 9. 1 6
rocafio faé/a "'&amp; homine &amp; .4
39. 2.1
icgc non differunt. 7 6 .2.7
rocatio ) injitutio &amp; graua76. 2 2.

Yls

.

FINI s.
•

•

,

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="1">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="30">
                  <text>Monographie imprimée</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="41">
              <name>Description</name>
              <description>An account of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="32">
                  <text>Ouvrages imprimés édités au cours des 16e-20e siècles et conservés dans les bibliothèques de l'université et d'autres partenaires du projet (bibliothèques municipales, archives et chambre de commerce)</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2157">
                <text>Francisci Stephani, D. à S. Johanne de Saliis &amp; de Montfuron, olim in summa apud Aquenses curia præsidis, decisiones, vel ejusdem curiæ placita, ipso</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2158">
                <text>Parlement de Provence</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2159">
                <text>Francisci Stephani, D. à S. Johanne de Saliis &amp; de Montfuron, olim in summa apud Aquenses curia præsidis, decisiones, vel ejusdem curiæ placita, ipso</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2160">
                <text>Estienne, François d' </text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2161">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence), cote RES 45699</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2162">
                <text>Joannis Roize (Aix-en-Provence)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2163">
                <text>1646</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2164">
                <text>domaine public</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2167">
                <text>Notice du catalogue : &lt;br /&gt;&lt;a href="http://www.sudoc.fr/201646773"&gt;http://www.sudoc.fr/201646773&lt;/a&gt;</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="8397">
                <text>Vignette : https://odyssee.univ-amu.fr/files/vignette/RES_45699_Decisiones-Stephani-vignette.jpg</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2168">
                <text>application/pdf</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="2169">
                <text>[10]-555-[28] p.</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="2170">
                <text>In-4</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2171">
                <text>lat</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2172">
                <text>monographie imprimée</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2176">
                <text>France. 16..</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="90">
            <name>Provenance</name>
            <description>A statement of any changes in ownership and custody of the resource since its creation that are significant for its authenticity, integrity, and interpretation. The statement may include a description of any changes successive custodians made to the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="2177">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="53">
            <name>Abstract</name>
            <description>A summary of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="7544">
                <text>François d’Etienne, seigneur de Montfuron et de Saint Jean de la Salle (1549-1593), fils de Jean d’Etienne (qui fut second consul d’Aix en 1560, puis viguier de Marseille en 1575), est, selon les mots de Roux-Alphéran « un des meilleurs jurisconsultes et des plus grands magistrats de son temps ». Conseiller au parlement de Provence à partir de 1572, président à mortier en 1585, il est considéré comme un fervent royaliste, s’opposant à la Ligue et de ce fait obligé de s’exiler en Avignon, où il décède.&#13;
Il est, avec François Clapiers (Tractatus de imperio et iuridictione, disponible en ligne), l’un des premiers arrêtistes de Provence. En effet, sous le titre Stephani Decisiones, il propose un recueil en langue latine d’arrêts et décisions du parlement d’Aix.&#13;
&#13;
Sources : &#13;
Encyclopédie départementale : dictionnaire biographique des origines à 1800. Première partie, des origines à 1789 (04, II), dir. P. Masson, Marseille-Paris, 1931, p. 188.&#13;
Les rues d’Aix, Ambroise Roux-Alphéran, Aix, Aubin, 1848, t. 1, p. 455.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="8215">
                <text>https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/82</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="100">
        <name>France Parlement de Provence -- Ouvrages avant 1800</name>
      </tag>
      <tag tagId="122">
        <name>Jugements -- France -- Provence (France) -- 16e siècle</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="16" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="43">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/1/16/Faculte-Droit-Aix-15e-20e.pdf</src>
        <authentication>62eb7ac479685bdc3e07570416f8ce0c</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="92">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="797">
                    <text>1

XVe siècle

LA FACULTE DE DROIT D’AIX-EN-PROVENCE :
UNE HISTOIRE, UN PATRIMOINE
L’UNIVERSITÉ D’AIX AU XVe SIÈCLE : initiatives et vicissitudes,
de Louis II d’Anjou (1409) à la fondation du parlement de Provence (1501)
Une initiative princière confirmée par le pape en 1409
L’existence d’une université à Aix résulte de la volonté de Louis II d’Anjou, comte de Provence (13771417), qui entreprit de doter sa capitale d’une institution capable de former, par l’enseignement du
droit et de la théologie, les élites de sa principauté.
En effet, l’université d’Avignon, fondée en 1303 peu avant l’installation des papes en 1309, n’est plus
située dans le comté de Provence depuis la vente d’Avignon au pape en 1348.
Lors du Grand Schisme, divisant la chrétienté entre deux puis trois papes rivaux, Louis II prend parti
pour le pape élu par le concile de Pise, Alexandre V. En reconnaissance de son soutien, Alexandre V
consacre formellement la création de l’université d’Aix par une bulle du 9 décembre 1409, qui accorde
aux maîtres et étudiants aixois les mêmes privilèges et immunités qu’à ceux de Paris et de Toulouse.
Seul le pape peut en effet donner à un centre d’études le titre de studium generale et le rendre apte à
délivrer une licence valable dans toute la chrétienté (licentia ubique docendi). Louis II y ajoute ses lettres
patentes en 1413, dans lesquelles il exhorte les évêques et abbés à envoyer les clercs sous leurs ordres
étudier à Aix.

Alexandre V, Bulle fondatrice de l’Université,
9 décembre 1409, copie du XVIIe siècle
Portrait de Louis II d’Anjou, Barthélémy d’Eyck, 1456 ? - 1465 ?
Bibliothèque nationale de France, Chambre de Mazarin
Cliché André-Paul Jacques

Archives municipales d’Aix, AA1, folio 221, liber catenae
Cliché André-Paul Jacques

�2

2

Etudier à aix

XVe siècle

Cette université associe l’école municipale de grammaire pour l’enseignement des arts libéraux - sorte
d’enseignement secondaire préparatoire aux autres facultés, comme il a existé par exemple au studium
papal de Trets dans les années 1363-1365 -, l’école cathédrale - depuis le XIe siècle - et les studia des
quatre ordres mendiants - dominicains, franciscains, augustins et carmes - existant à Aix depuis le
XIIIe siècle, pour l’enseignement de la théologie, et un enseignement de droit romain (appelé droit
civil) et canonique.

Des débuts difficiles

La ville est tenue d’apporter son aide matérielle à la nouvelle institution, notamment en rémunérant
les professeurs. Mais les débuts de la nouvelle université sont difficiles, car les étudiants provençaux
préfèrent étudier à l’université d’Avignon, mieux dotée en collèges, en particulier pour les étudiants
pauvres, et en professeurs réputés.
Les comtes de Provence enjoignent alors les étudiants de leur comté à venir étudier à Aix plutôt que
dans les universités « étrangères », en les menaçant de fortes amendes : c’est le cas de Louis III, en
1424, dans sa lettre « pour la réparation de l’université », adressée aux syndics et conseillers de la ville
d’Aix. Le roi René doit encore réitérer ces menaces dans sa lettre patente du 7 novembre 1460 afin de
conforter l’institution.

Les lieux : le quartier du bourg Saint-Sauveur

L’université est installée dès le début dans le quartier de la cathédrale, notamment à l’emplacement
de l’actuel Institut d’études politiques pour l’enseignement du droit. L’école des arts est située un peu
au Sud, dans l’actuelle rue de l’école.
Les assemblées ont lieu à l’archevêché et une chapelle de la cathédrale (Sainte-Catherine) est dédiée
aux cérémonies de l’université à partir de 1482.

SIGILLUM . UNIVERSITATIS . STUDII . AQVENSIS. Le recteur vu de face,
au-dessous un écu portant un « P » couronné, XVème siècle.
Archives nationales, moulage de sceau, Douët d’Arcq, D, 8010

Portrait du Roi René, anonyme, s. d., Marseille, Musée des Beaux-Arts.

Les premiers statuts, favorables aux étudiants
Sous la protection de son chancelier, généralement l’archevêque d’Aix (Thomas de Puppio fut le
premier), garant de la qualité des grades et protecteur des franchises et privilèges, l’université
est administrée par un recteur, élu parmi les docteurs jusqu’en 1483, puis parmi les licenciés
jusqu’en 1510. Il est assisté d’un bedeau, faisant office d’appariteur et de secrétaire, et d’un
trésorier. Maîtres, docteurs et étudiants délibèrent ensemble dans les conseils et assemblées.

�3

Les professeurs et les étudiants

XVe siècle

De nombreux professeurs de droit romain viennent d’Avignon ; ils sont en même temps officiers dans le
gouvernement du comté, comme Antoine Isnard ou Vital de Cabannes (auteur d’un Traité des clausules),
maîtres rationaux de la Chambre des comptes puis juges mages, Jean Martin futur chancelier du roi
René…
Les premiers titulaires de la chaire de décret, professeurs de droit canon, viennent de Montpellier,
comme Jean de Vitrolles, qui fonde un collège chez lui, avec une riche bibliothèque. Les canonistes sont
parallèlement officiaux du diocèse, juges ecclésiastiques.
« Nous connaissons, par le hasard de leur présence dans un acte notarié, une quarantaine d’étudiants
présents à Aix avant le milieu du XVe siècle, dont l’origine est indiquée. Trois d’entre eux seulement ne
sont pas provençaux » (professeur Noël Coulet). Une vingtaine sont des étudiants en droit, dont cinq
fils d’artisans, deux fils de laboureurs ; Jean Barthélémy, fils de charpentier deviendra juge mage.

Un examen de licence en droit au XVe siècle…
Le bachelier candidat à la licence de droit est examiné d’abord sur ses mœurs, les livres qu’il possède
et les leçons qu’il a données. Ensuite, il doit commenter deux textes tirés du Code et du Digeste (ou
des Décrétales) devant deux docteurs. Enfin, il prononce une harangue, avant de prêter serment.

Diplôme de licencié en droit, délivré en l’Université d’Aix, Antoine Isnard étant vice-recteur, à Jean Martin, du diocèse de Sisteron, 23 janvier 1419.
Original avec sceau. Fonds bibliothèque Méjanes, ms. 1162.

Seigneur de Puyloubier, Jean Martin, a été successivement avocat, procureur fiscal, maître rational et chancelier du comté

En conclusion, si l’université d’Aix a encore peu de rayonnement au XVe siècle, elle forme déjà les cadres
administratifs et judiciaires du comté de Provence et de la province ecclésiastique.

�1

XVIe siècle

L’université d’Aix au XVIe siècle (1501-1603) :
une corporation de juristes ?

En 1536, à la suite de l’aventure malheureuse des guerres d’Italie, la ville d’Aix est partiellement
incendiée par les troupes de Charles Quint : les archives de l’université sont détruites à ce moment, ce
qui explique la rareté des documents permettant de retracer l’histoire de l’université d’Aix, au moins
avant le premier tiers du XVIe siècle.

Aquentis civitatis vera delineatio anno 1468. Regnante renato,...
Plan manuscrit rehaussé à l’aquarelle. (Interprétation de Belleforest par H.Coussin, 1749)
Fond bibliothèque Méjane, Coussin Est A. 39. @ Blibliothèque Méjanes. Cliché Marc Heller

Essor de la faculté de droit
après la fondation du parlement de Provence en 1501
Une des conditions du rattachement du comté de Provence au royaume de France en 1482 est que les
officiers doivent être provençaux. Par la suite, un parlement est créé à Aix pour tout le comté en 1501, ce
qui a pour effet d’augmenter le nombre des étudiants en droit au XVIe siècle : on compte ainsi en 1555
près de 75 docteurs dont 20 conseillers au parlement.
Une véritable osmose s’établit entre le parlement et l’université, car les parlementaires – et les magistrats
de la cour des comptes - sont tous docteurs en droit et en même temps souvent professeurs, à l’instar
de François de Clappiers de Vauvenargues, avocat, lieutenant particulier au siège présidial d’Aix, puis
conseiller à la cour des comptes, aides et finances d’Aix en 1555 et auteur d’un recueil de jurisprudence
de cette cour. Des dynasties d’officiers et d’avocats se forment ainsi, dans lesquelles les études constituent
une tradition familiale.
Par ailleurs, l’université ne peut, sans un arrêt du parlement, rendre obligatoire les décisions qu’elle
prend dans ses assemblées.

�2

L’université d’Aix se transforme en collège
ou corporation de docteurs en droit

XVIe siècle

En 1510, pour mieux assurer la régularité et la continuité de l’enseignement, la corporation des
docteurs décide que le recteur n’est plus élu parmi les licenciés – comme c’est le cas depuis 1483 - mais
parmi les docteurs en droit : l’université devient ainsi collège ou corporation de docteurs en droit. On
abandonne en 1531 le titre de recteur - autorisé par son nom même à commander à tous les docteurs
- pour celui de primicier - de primus inter pares : premier entre égaux. Il doit en effet partager son
pouvoir avec deux autres officiers : l’acteur - syndic du collège des docteurs - et le trésorier, tous trois
en fait toujours docteurs en droit.
Le primicier approuve notamment le programme d’enseignement et fixe les heures des « lectures ».
Le chancelier est toujours l’archevêque d’Aix, mais il est élu et prête serment de respecter les statuts
et règlements de l’université ; un vice-chancelier est également choisi par le collège : c’est toujours un
docteur en l’un et l’autre droit.

STATUTA ALME UNIVERSITATIS STUDII CIVITATIS METROPOLIS AQUENSIS,
DEBUT XVIEME SIECLE.
FONDS BIBLIOTHEQUE MEJANES, MS. 1028,
PAGE DE TITRE. © BIBLIOTHEQUE MEJANES. CLICHE ANDRE-PAUL JACQUES

STATUTA ALME UNIVERSITATIS STUDII CIVITATIS METROPOLIS AQUENSIS,
IBID, MS. 1028, FOLIO 1 (6EME FEUILLET).
© BIBLIOTHEQUE MEJANES. CLICHE ANDRE-PAUL JACQUES

Une corporation fermée et jalouse de ses privilèges
La faculté de droit devient une corporation très fermée : à partir de 1555, nul ne peut être agrégé à
l’université s’il n’a pris ses grades à Aix – licence, doctorat –, ce qui n’est pas le cas pour les facultés
de théologie – qui s’ouvre aussi aux séculiers - et de médecine. Cela s’explique aussi par la volonté
d’augmenter le nombre d’étudiants. Ainsi l’université d’Aix assure-t-elle des avantages aux fils et petitsfils de docteurs aixois, s’ils restent étudier à Aix : ils sont par exemple exemptés de certains droits.
La corporation des docteurs tire ses ressources de la ville d’Aix et des étudiants ; mais les droits versés
par ces derniers sont de plus en plus élevés, en particulier lors de la collation des grades : droits payés
non seulement en nature - gants, dragées, bonnet pour les consuls d’Aix - mais aussi en argent – ainsi
un écu d’or pour chaque examinateur du doctorat.

�3

La faculté des arts

XVIe siècle

La ville transforme son école municipale en collège en 1543. Il tient lieu de faculté des arts, l’existence
de celle-ci se réduisant en fait au jury qui confère les grades, mais ce n’est en rien propre à Aix. Le
cursus des arts est alors surtout un préalable à une spécialisation dans une des trois autres facultés :
il correspond à l’actuel second cycle de l’enseignement secondaire. En 1583, la ville, avec l’aide des
Etats de Provence, installera un collège général pour la province, sous l’autorité des Jésuites, dans le
nouveau quartier de Villeneuve, le long de l’actuelle rue Manuel.

DIPLOME DE DOCTEUR IN UTROQUE POUR MONET BOYER(BOERII), DELIVRE PAR LE VICE-CHANCELIER DE L’UNIVERSITE D’AIX VICTOR PEYRONET,
LE 16 NOVEMBRE 1550. ORIGINAL ENLUMINE.
FONDS BIBLIOTHEQUE MEJANES, MS. 752. © BIBLIOTHEQUE MEJANES. CLICHE ANDRE-PAUL JACQUES

Création de la faculté de médecine en 1557
Si des enseignements en médecine existaient à Aix depuis quelque temps, c’est en 1557 que l’art
médical y est officiellement établi : le premier doctorat est délivré en 1562 et deux chaires sont créées
en 1568. Les anciennes corporations des apothicaires et des chirurgiens - fondées au XVe siècle - sont
agrégées à la nouvelle faculté de médecine - jusqu’en 1741 pour les chirurgiens, qui feront de nombreux
procès à l’université pour avoir le monopole de la chirurgie en Provence.
L’université d’Aix comprend dès lors les quatre facultés, même si ses dirigeants élus sont toujours des
juristes.

L’université d’Aix à la fin du XVIe siècle : entre relâchement et réactions
Une période de relâchement a lieu néanmoins dans la discipline des examens, les examinateurs se
contentant d’un certificat de bonne vie, d’une preuve que le candidat a accompli le temps normal de
scolarité et de la présentation de ses notes de cours. Plus de rigueur est exigé à partir de 1568, date à
laquelle la municipalité d’Aix subventionne de nouveaux postes d’enseignants, appelés « régences », en
droit et en médecine et fait agrandir les bâtiments de l’université, en fournissant également du mobilier.
Les Etats de Provence participent aussi à l’entretien du collège.
Les leçons, examens et soutenances se font toujours en latin ; les textes étudiés - droit romain et
canonique - sont aussi rédigés dans cette langue.
Avec le développement de la réforme protestante, il est précisé, à compter de 1560, que les aspirants
aux grades doivent être de religion catholique.

�XVIe siècle

4

Cependant, le relâchement a dû perdurer, puisque
la rigueur dans les examens est à nouveau exigée en
1589 et 1592. La réaction semble alors efficace, et le
nombre d’étudiants augmente : en 1602, l’université
délivre, pour la faculté de droit, 10 diplômes de
bacheliers et 16 doctorats.
Mais, dès la seconde moitié du XVIe siècle et jusqu’à
l’édit de 1679, la licence disparaît et ne devient plus
qu’une préface au doctorat.

LES DECRETALES DE GREGOIRE IX, EDITION DE 1528.
BIBLIOTHEQUE DE L’UNIVERSITE PAUL-CEZANNE,
AIX-EN-PROVENCE, RES 45682. © CLICHE ANDRE-PAUL JACQUES

DIPLOME DE DOCTEUR DANS LES DEUX DROITS POUR HONORAT CANTELMI, AIX, 28 SEPTEMBRE 1544. PARCHEMIN.
ARCHIVES DEPARTEMENTALES, AIX-EN-PROVENCE, 1G221.
©ARCHIVES DEPARTEMENTALES, AIX-EN-PROVENCE. CLICHE ANDRE-PAUL JACQUES

La faculté de droit affirme donc jusqu’à la fin de l’ancien régime sa primauté sur celle de théologie
- qui ne reçoit qu’une minorité des candidats au sacerdoce, les grand ordres religieux ayant leurs propres
écoles et les évêques créant le séminaire au XVIIe siècle - puis sur celle de médecine, qui ne parvient pas
à rivaliser avec l’université de Montpellier, de réputation européenne.

�1

XVIIe/XVIIIe siècles

L’université sous l’Ancien Régime

Aix ville capitale de Provence Siège de Parlement et Archevêché. Paris, fait par Boisseau, 1646. Plan panoramique de la ville d’Aix.
Fonds bibliothèque Méjanes, Boisseau F. 24, pl. 22. © Bibliothèque Méjanes. Cliché Marc Heller.

Les deux derniers siècles de l’Ancien Régime se caractérisent par un relatif
repli de l’université aixoise, agitée de querelles internes et gardienne d’un
savoir traditionnel. Les méthodes d’enseignement restent archaïques, fondées
sur l’oral, sous la forme d’une « lecture » magistrale dispensée en latin par le
professeur, et laissent peu de place, comme partout en France, aux nouveautés
intellectuelles propagées par les Lumières.
Cependant, un certain nombre de réformes administratives, mises en œuvre
par un Etat centralisateur, transforment peu à peu leur fonctionnement et
permettent une organisation des études plus rigoureuse.
Par ailleurs, l’influence du parlement de Provence augmente et l’université
aixoise pourvoit pendant deux siècles une administration et une juridiction
de plus en plus nombreuses. Aix devient ville de justice et les gens de robe
forment une société dynamique et cultivée, son université est l’un des lieux
de transmission des valeurs et des savoirs de cette classe dirigeante.
Une tentative d’administration royale
En 1603, Henri IV instaure à Aix une nouvelle institution universitaire dégagée de toute autorité
spirituelle, le collège royal de Bourbon, soutenu par les Etats de Provence, qui concurrence l’ancienne
université. Quatre facultés sont alors créées : théologie, droit, médecine et arts. Un nouveau corps
d’enseignants appelés régents apparaît. Mais en 1621, la faculté des arts disparaît dès que les jésuites
en prennent la direction et ne sera rétablie qu’en 1764.
Au terme de longues années de conflits entre docteurs de l’université et régents royaux, la
corporation des docteurs finira par absorber les régents du collège royal. Au milieu du XVIIe siècle,
des enseignements d’anatomie, de botanique et de chimie se développent à la faculté de médecine afin
de rivaliser avec l’université de Montpellier. La faculté de droit demeure la plus fréquentée.

�2

XVIIe/XVIIIe siècles

Les débuts du règne de Louis XIV sont marqués par une importante réforme universitaire. Un édit
modifie l’enseignement du droit en 1679, afin de réformer contenu et déroulement des études juridiques
et d’assurer l’unité de la jurisprudence et le recrutement d’un personnel judiciaire compétent dans tout
le royaume. L’enseignement du droit français doit être intégré au cursus, à côté des traditionnels cours
de droit romain et de droit canonique et se transmettre en français, ce qui constitue une nouveauté. Le
nombre de professeurs agrégés se voit doublé, le contrôle de l’assiduité est renforcé ainsi que celui du
temps d’étude : le baccalauréat s’obtiendra en deux ans, la licence en trois ans et le doctorat en un an.
Dès 1680, cette décision royale, enregistrée par le
parlement de Provence, prend effet dans l’université
d’Aix qui instaure de nouveaux statuts, règlementant
plus rigoureusement le temps d’étude et l’obtention
des grades. En 1682 un édit introduit l’enseignement
du droit français et l’année suivante, douze agrégés
sont nommés à la faculté de droit d’Aix : une élection
que le parlement impose.

Louis XIV, Lettres patentes du Roy en forme d’édits par lesquelles Sa Majesté règle le
temps d’étude dans les principes de la jurisprudence,… Avril 1679. Aix, 1679.
Fascicule relié, parchemin. Archives départementales, Aix-en-Provence, 1G222. ©Archives départementales,
Cliché André-Paul Jacques

Un relâchement des études
et une vie étudiante animée

Paravent de la Fête-Dieu, anonyme, premier quart du XVIIIème siècle.
Musée du Vieil Aix, Aix-en-Provence. © Musée du Vieil Aix. Cliché André-Paul Jacques

Au cours du premier XVIIème siècle, les étudiants
en droit et en médecine sont les plus nombreux :
entre cinquante et soixante en droit, une vingtaine en
médecine, mais ils ont aussi tendance à privilégier le
divertissement sur les études. A leur décharge, avant
1679, leur temps d’étude n’est pas fixé avec rigueur
et les enseignements désorganisés ; l’assiduité aux
cours est rare, les étudiants préférant suivre des cours
particuliers chez les professeurs qui leur attribuent
ensuite le diplôme. En 1650, la faculté de droit ne
reçoit au grade de bachelier que deux étudiants et ne
délivre que quatre grades de docteurs. A l’annonce
de la réforme royale de 1679, selon l’historien aixois
Pierre-Joseph de Haitze, quatre-vingt huit diplômes
de docteurs en droit sont soudain délivrés en deux
jours, si bien qu’un avocat incompétent a longtemps
été ironiquement désigné en Provence « docteur de
septante neuf » !

�3

XVIIe/XVIIIe siècles

Les « jeux et bravades » occupent donc autant les étudiants que les
«lectures» de leurs régents. Les cérémonies et les réjouissances de la FêteDieu, instituées par le Roi René, donnent lieu à une procession à laquelle
participent l’ensemble des notables et des corporations de la Ville et donc
tous les membres du corps professoral suivis de leurs étudiants ; l’université
prend place dans le cortège en troisième position, derrière les membres du
parlement et de la cour des comptes.
A cette occasion, les étudiants n’hésitent pas à dépenser tous leurs subsides
pour de somptueux costumes et participent activement aux nombreux
divertissements proposés.

Aix ville capitale du Comte de Provence, siège d’un Archevêché et d’un Parlement,

Paris, Crépy, fait par Aveline, fin XVIIème siècle. Plan rehaussé en couleur. Fonds bibliothèque Méjanes, Aveline Est. B. 2.
© Bibliothèque Méjanes. Cliché Marc Heller.

�4

XVIIe/XVIIIe siècles

Louis XIV, Règlements arrêtés en Conseil d’Etat pour l’Université d’Aix, 1689. Lettre patente sur parchemin avec sceau.
Archives départementales, Aix-en-Provence, 1G223.
©Archives départementales, Aix-en-Provence. Cliché André-Paul Jacques.

La réforme royale au XVIIIème siècle
A la charnière des deux siècles, l’université d’Aix s’épuise en une série de procès et de luttes intestines
entre professeurs et docteurs, ainsi qu’entre les trois facultés et les Etats de Provence, ce qui provoque
inévitablement l’intervention du roi.
Un nouvel arrêt portant règlement pour l’université d’Aix, en 1712, tente de la transformer en un
véritable service public et accentue la mainmise royale quant à l’attribution des chaires : le chancelier est
élu par scrutin, les docteurs ne participent plus aux affaires et les chaires municipales sont supprimées.
Cet arrêt est confirmé par celui de 1723 qui soumet à l’examen du roi le règlement de l’université : ce
règlement restera en vigueur jusqu’à la Révolution.
A partir de cette date, la situation de l’université se stabilise et les primiciers tentent de redresser la
situation matérielle de l’institution : aidés par les Etats de Provence, ils restaurent le bâtiment, doté en
1743, de la somptueuse façade classique de l’actuel bâtiment de l’institut d’études politiques. En 1764
est ouverte une faculté des arts, deux ans après l’expulsion des jésuites, dont le règlement sera élaboré
par le parlement de Provence.

�5

XVIIe/XVIIIe siècles

Messieurs d’Aix, ou l’influence du monde parlementaire sur l’université

Formant une classe dirigeante et fortunée, les parlementaires aixois ont durablement laissé leur
empreinte sur la ville : les magnifiques hôtels qu’ils font édifier témoignent de leur richesse. Autour
d’eux évoluent une société dédiée à l’activité juridique : cour des comptes, des aides et des finances,
sénéchaussée, ainsi que toute une population d’avocats, de procureurs, de clercs, d’huissiers et de
greffiers. La plupart ont été formés par la faculté de droit : mais la fréquentation universitaire est
plus un passage obligé pour les enfants des robins provinciaux. Le véritable apprentissage juridique se
fait surtout grâce à la pratique professionnelle, par l’entrée au parlement sans voix délibérative ou la
cléricature auprès d’un procureur ou d’un avocat.
Sous l’Ancien Régime se forme alors à Aix une magistrature prestigieuse : ainsi Cardin le Bret et
Fauris de Saint Vincent qui deviendront présidents du parlement de Provence, Ripert de Monclar ou Le
Blanc de Castillon, tous deux procureurs généraux, ou encore le Président d’Albert de Saint-Hippolyte,
dont le majestueux portrait en robe rouge par Arnulphy, costume réservé aux cérémonies en corps,
dans lesquelles règne un protocole minutieux, est l’une des rares représentations en pied d’un magistrat
provençal.

.
Portrait du Président Michel-Antoine d’Albert de Saint-Hippolyte, Claude Arnulphy.
Musée Granet, © Musée Granet, Aix–en-Provence. B. Terlay CPA photo).

Messieurs du parlement fondent des dynasties puissantes pour lesquelles l’activité intellectuelle et
culturelle devient une marque de distinction : ils publient leurs discours, comme Gaspard de Gueydan,
constituent des bibliothèques et des collections de tableaux comme les Fauris de Saint-Vincent ou les
Bourguignon de Fabregoules.

�6

Les publications des parlementaires

XVIIe/XVIIIe siècles

Les parlementaires et les avocats aixois cumulent souvent une charge d’enseignant à l’université et
publient leurs propres compilations d’arrêts à l’initiative des libraires, soucieux de trouver des textes
d’intérêt régional pour alimenter leurs presses : c’est le cas d’Hyacinthe de Boniface dont Les Arrests
notables de la Cour du parlement de Provence,… parus en 1670, valent à son auteur d’être élu recteur
de l’université. Les libraires aixois David proposent aussi dans leur officine des recueils émanés du
parlement de Provence : le Recueil des arrêts notables du Parlement de Provence de Joseph Bonnet, en
1734-1737, les Arrêts de règlements rendus par le Parlement de Provence du Président Grimaldi-Régusse,
en 1744, suivi des Arrêts notables en 1746, le Précis des ordonnances d’André Barrigue de Montvallon
publié en 1752. Enfin, entre 1782 et 1785, le procureur aixois Janety fait paraître les six volumes d’un
vaste recueil d’arrêts et de jurisprudences intitulé Journal du Palais de Provence.

Une brillante succession de jurisconsultes aixois

Humaniste, érudit et collectionneur de renommée internationale, Nicolas Claude Fabri de Peiresc
marque le premier XVIIe siècle aixois par l’ampleur de sa culture et de ses activités intellectuelles.
Ancien étudiant de la faculté de droit, docteur « in utroque » et avocat au parlement, il inaugure
avec magnificence une longue lignée de jurisconsultes aixois dont les travaux constituent une véritable
bibliothèque juridique provençale.

Ainsi, son ami Charles-Annibal Fabrot,
professeur de droit, établit sur commande du
Chancelier Séguier une édition en sept volumes
des Basiliques en 1647, compilation législative et
canonique médiévale, ainsi qu’une édition des
œuvres de Cujas en 1658.
Ami de Malherbe, Scipion Dupérier devient
primicier de l’université puis procureur du pays
de Provence tout en pratiquant la poésie et le droit
puisqu’il publie des Odes et des Questions de droit
(1668) qui feront autorité. Certains enseignants,
s’ils n’eurent pas la possibilité de publier, laissent
une œuvre manuscrite importante, tel JeanBaptiste Reboul, docteur à 21 ans en 1661, et
premier professeur de droit français.

Registre matricule des gradués de l’université d’Aix,
Nicolas-Claude Fabri de Peiresc, Aix, 1604
Archives départementales, Aix-en-Provence, 2D1, feuillet 215.
©Archives départementales,
Aix-en-Provence. Cliché André-Paul Jacques

Les recueils de consultations des avocats au parlement, ancêtres des actuels cas pratiques, font
souvent l’objet de publications comme celles de François de Cormis en 1735, les nombreux mémoires,
consultations ou factums d’Arnulphy. Certains d’entre eux obtiennent aussi des postes de professeurs
à l’université, comme Louis Ventre de la Touloubre qui publie en 1765 son Recueil de jurisprudence
féodale à l’usage de la Provence ou Balthazard-Marie Emerigon dont le Traité des assurances en 1783
devient un ouvrage de référence.

�7

XVIIe/XVIIIe siècles
Enfin, au XVIIIe siècle, les études de droit aixoises sont marquées par
deux personnalités : Joseph-Sextius Siméon et Jean-Joseph Julien.

Portrait de Jean-Joseph Julien, Claude Arnulphy (1697-1786).
Université Paul Cézanne, Aix-en-Provence, Salle des actes.
© Cliché André-Paul Jacques)

Portrait de Jean-Joseph Julien, Claude Arnulphy (1697-1786). Université Paul-Cézanne, Aix-en-Provence,
Salle des actes.
© Cliché André-Paul Jacques

Joseph-Sextius Siméon enseigne le droit canon de 1748 à sa mort, en
1788 et anime un cabinet d’avocat fort prospère.
Professeur de 1732 à 1789, romaniste et compilateur du droit coutumier provençal, Jean-Joseph Julien tente, dans ses ouvrages, Nouveau
commentaire sur les statuts de Provence, qui parait en 1778 puis Elemens
de jurisprudence selon les loix romaines et celles du royaume, en 1785, une
synthèse du droit romain, des coutumes provençales et des lois royales.
Il est le professeur d’éminents juristes : Durand de Maillane, canoniste
renommé, Joseph-Jérôme Siméon et Jean-Etienne-Marie Portalis, les
pères du Code civil.

�8

XVIIe/XVIIIe siècles

Actes des gradués, Jean-Etienne Marie Portalis, Aix, 1765. Licence.
Archives départementales, Aix-en-Provence, 2D21, feuillet 37verso.
©Archives départementales, Aix-en-Provence. Cliché André-Paul Jacques

Actes des gradués, Joseph-Jérôme Siméon, Aix, 1770. Doctorat.
Archives départementales, Aix-en-Provence, 2D21, feuillet 474.
©Archives départementales, Aix-en-Provence. Cliché André-Paul Jacques

La Révolution voit la suppression des
universités par décret de la Convention du
15 septembre 1793 ; certains membres de
son corps enseignant s’engagent alors dans
une destinée politique, comme Durand
de Maillane, élu à la Convention. Siméon
et Portalis échappent à la Terreur pour
connaître ensuite un destin national, mais
l’avocat Jean-Joseph Pascalis, défenseur
du parlement, est pendu à la lanterne sur le
cours Mirabeau.

�1

XIXe siècle

Le retour de la faculté de droit
En 1804, Aix-en-Provence figure parmi les douze villes dotées d’une école de droit par Napoléon. En
dépit des protestations marseillaises, la ville bénéficie du prestige de l’ancienne université et de la présence
d’une cour d’appel, dont dépend l’école. Deux juristes aixois avaient d’ailleurs l’oreille de l’empereur :
Jean-Étienne Portalis, ministre des Cultes et rédacteur du Code civil, et Joseph-Jérôme Siméon, beaufrère du précédent, conseiller d’État (sans oublier l’intervention du provençal Honoré Muraire, président
de la Cour de cassation).

Portrait du Comte J.J Siméon, Louise Mauzois, XIXe siècle.
Musée Granet, aix-en-Provence. Cliché B. Terlay - CPA

Portrait de Jean-Étienne-Marie Portalis
Université Paul-Cézanne. Cliché André-Paul Jacques

La première rentrée a lieu en avril 1806. La séance d’ouverture se tient en grande pompe à l’Hôtel
de Ville, en présence du préfet des Bouches-du-Rhône, du maire et de l’archevêque de la ville, des
Corps constitués (Cour d’Appel, Cour de Justice criminelle, Tribunal de première Instance, Tribunal
de Commerce), de fonctionnaires civils et militaires, des avocats, des notaires et de représentants de
toute la population de la ville. Dans son discours, le directeur de l’école évoque l’histoire du droit
depuis l’Antiquité et termine par un hommage lyrique au Code civil et à Napoléon. Cinq professeurs,
leurs deux suppléants et 66 étudiants retrouvent le chemin du vieux palais de l’ancienne université,
confisqué à la Révolution, restauré par la municipalité (plusieurs professeurs y avaient d’ailleurs
enseigné ou étudié sous l’Ancien régime). Les principales matières enseignées sont le droit civil, le droit
romain, le droit pénal et la procédure civile et criminelle. On ne juge pas utile de doter la faculté d’une
bibliothèque juridique, deux institutions étant censées répondre aux besoins des étudiants : la bibliothèque
Méjanes, ouverte au public à partir de 1810 au sein de l’Hôtel de Ville, et le cabinet de lecture Aubin,
situé dans l’hôtel du Poët, où l’on peut consulter des dépêches envoyées quotidiennement de Paris.

�XIXe siècle

2

En 1808, la création de l’Université impériale transforme l’école de droit en faculté, rejointe en 1809 par
la faculté de théologie. Dès lors, le bâtiment ancien s’avère insuffisant, d’autant plus que les effectifs ont
doublé dès 1810. Sous la Restauration, la faculté de droit ne connaît pas un développement notable. Sous
la Monarchie de Juillet, en revanche, deux nouvelles chaires sont instituées : celle de droit commercial,
en 1832, puis celle de droit administratif en 1835. Pierre Cresp fonde une tradition aixoise, celle de
l’étude approfondie du droit maritime. Une bibliothèque est inaugurée en 1835 : elle offre 144 volumes
et quelques places de lecture.
Les élites locales reconnaissent l’importance de la faculté de droit : le Conseil général des Bouchesdu-Rhône alloue à la faculté une somme d’argent propre à fonder, à partir de 1837, un concours de fin
d’année, et abonde le budget d’achat de nouveaux ouvrages. En 1835, la faculté compte 146 étudiants,
plus de 200 en 1845 et 276 en 1850.
Ces chiffres paraissent fort modestes mais certains Aixois pestent alors contre la vie dissolue que
mènent ces étudiants en droit qui « s’abattent sur l’ancienne capitale des comtes de Provence… Une
lettre de change arrive-t-elle par aventure ! Vite à Marseille ! vite les plaisirs, le restaurant, le cabriolet,
vite une place de trois francs cinquante au balcon des premières, et d’autres jouissances plus chères et
moins innocentes ; la somme destinée au strict nécessaire passe en trois jours dans le gouffre. » Mais les
étudiants représentent tout de même une source de revenus. La plupart est issue de familles aisées : en
effet, la scolarité coûte fort cher. De plus, à partir des années 1830, la réputation de la faculté attire des
étudiants venus de toute la France et de toute l’Europe : ce sont des jeunes gens qui doivent se loger,
se nourrir, se distraire, ce qui profite à la ville. Les Aixois savent aussi que la faculté de droit permet
à la ville à tenir son rang face au développement économique et culturel de Marseille : « Au milieu du
désert qui l’entoure, l’habitant d’Aix sait ce que vaut l’élève en droit » (sans oublier ceux de la faculté des
lettres, créée en 1846).

Registre d’nscription, Paul Cézanne, Aix, 1859-1860. Bachelier, 1859.
Archives départementales - Aix en Provence
Cliché André-Paul Jacques

�3

XIXe siècle
De nouvelles difficultés

La loi du 15 mars 1850 fait disparaître les universités en tant que telles : elles sont fondues dans la
structure académique du ministère de l’Instruction publique. Il n’est plus question d’autonomie ! Avec
l’avènement du Second Empire, l’Université entre d’ailleurs dans une période difficile. L’instauration
d’un régime autoritaire n’est pas favorable aux libertés universitaires et certains enseignants sont dans
une situation délicate vis-à-vis du pouvoir. Malgré quelques efforts de l’État, les facultés restent pauvres.
En 1854, c’est Marseille qui profite de la création d’une faculté des sciences. En 1863, cependant, la faculté
de droit compte environ 250 étudiants et se place au troisième rang national, sous l’autorité du doyen
Cabantous, qui se targue même (lors de la séance de rentrée) d’en faire la première de Province, avec une
ambition affirmée : « Placée comme elle l’est, par sa proximité de Marseille, entre l’Occident et l’Orient,
et à portée de l’Algérie, elle a un caractère, en quelque sorte international et cosmopolite, qu’aucune autre,
dans les départements, ne possède au même degré. » A cette époque, des étudiants viennent de Russie,
de Roumanie, de Bulgarie, de Grèce ou d’Égypte. Mais cela ne peut faire oublier le retard dont souffre
l’enseignement supérieur français dans le dernier tiers du XIXe siècle, en particulière par rapport à
l’Université prussienne.

Louis Cabantous, Répétitions écrites sur le droit public et administratif, Paris, 1867.
Bibliothèque de l’université Paul-Cézanne, Aix-en-Provence, Res 24371. Ex-dono manuscrit de l’auteur.
© Cliché André-Paul Jacques

�XIXe siècle

4

L’éparpillement de petite facultés pauvres à l’échelle du territoire national, aussi nombreuses que
peu influentes par rapport aux universités allemandes, est considéré comme un handicap par de nombreux observateurs. En 1875, Ernest Renan écrit : « L’essence d’une université est de résider dans une
ville, d’y avoir son existence indépendante. (…) Il faut revenir à ce vieux système des universités distinctes
et rivales que la France a inauguré autrefois, qu’elle a eu tort d’abandonner, et qui est aujourd’hui celui
de toutes les nations civilisées. » Après Paris et Lyon, seules quelques grandes villes, cinq ou six, devront
être dotées d’une université. Dans ces conditions, quel avenir pour les facultés d’Aix-en-Provence ? La
Troisième république envisage leur transfert à Marseille. La ville d’Aix se bat pour le maintien de ses
facultés. Gautier, maire de la ville est justement professeur de droit. Dans un rapport présenté en 1885,
il écrit : « Ce transfert dépouillerait Aix de droits et de privilèges qui lui sont acquis depuis des siècles et
dont l’origine se perd en quelque sorte dans la nuit des temps ». Aix revendique sa place de capitale intellectuelle, rappelle l’importance de la proximité de la Cour d’appel, vante un environnement propice
aux études et à la recherche, celui d’une petite ville calme – dotée d’une belle bibliothèque – face à son
« opulente voisine », bruyante et exubérante, toute entière ouverte sur le monde.
Après tout, Marseille n’a guère besoin de la population étudiante pour accroître sa prospérité. Au
contraire, le départ des facultés conduirait Aix à la ruine : on craint de voir le budget de la ville
s’effondrer, l’activité ralentir, les immeubles perdre de leur valeur...

Souvenir d’Aix en Provence. Place du Palais de justice.

Bibliothèque de l’université Paul-Cézanne. Cliché André-Paul Jacques

Les Marseillais, de leur côté, estiment que la ville d’Aix est déjà fort bien dotée en institutions diverses,
et soulignent que les effectifs de la faculté de droit sont en baisse (288 étudiants en 1876, 244 en 1883),
ce qui tient peut-être à l’ouverture de la faculté de droit libre de Marseille (fondée en 1875, absorbée
par la municipalité en 1897). La ville est riche et se dit prête à investir dans des constructions nouvelles.
Elle revendique bien sûr son activité, son cosmopolitisme, sa position centrale en Méditerranée.

�5

XIXe siècle

Le débat ne sera jamais tranché. En 1896, la loi relative à la constitution des universités en confère le
titre au groupement de facultés existant dans les académies. L’idée de créer quelques grandes universités
moins nombreuses mais plus robustes et véritablement pluridisciplinaires, a vécu. Les facultés de
l’académie d’Aix sont regroupées sous le nom d’université d’Aix-Marseille (vocable aujourd’hui plus
que centenaire). De son côté, le Conseil de l’université reste favorable au transfert des facultés d’Aix
vers Marseille et refuse de participer à la cérémonie organisée par le ministère pour l’inauguration de
la nouvelle université.
Mais ces difficultés, cette « décadence » supposée n’empêchent pas la faculté de droit d’évoluer. Signe
des temps : la faculté accueille en 1893 la première de ses étudiantes…

Médailles d’étudiants lauréats, concours de thèses de doctorat. Universté Paul-Cézanne. Cliché André-Paul Jacques

Vouée au départ à un enseignement essentiellement
professionnel, préparant les étudiants aux carrières
juridiques et administratives, la Faculté développe
progressivement une activité de recherche. De plus, de
nouveaux enseignements sont introduits ou développés :
le droit criminel comme discipline autonome, l’histoire
du droit, le droit constitutionnel, le droit international et
le droit comparé, les législations financière, industrielle,
coloniale ou rurale… L’année 1883 voit la création de
la première chaire d’Économie politique, occupée par
Alfred Jourdan, précédemment titulaire de la seconde
chaire de Droit romain et doyen de 1879 à 1891. Ce sont,
à l’origine, des juristes qui enseignent l’économie au sein
des facultés de droit : en effet, il n’existe alors pas de
formation universitaire dédiée et, de toute façon, seuls
les docteurs en droit sont habilités à enseigner en faculté
de droit. On raconte d’ailleurs que certains économistes,
notamment au Journal des économistes, craignaient que
l’alma mater ne «contamine» les vrais économistes et
n’en fasse « des fonctionnaires »…

Bibliothèque de l’université Paul-Cézanne

Au début du XXe siècle, la situation de la faculté n’est guère brillante : chute continue des effectifs ;
absentéisme chronique, de nombreux étudiants résidant à Marseille de préférence à Aix ; inscription
en doctorat de jeunes hommes peu motivés par la recherche, mais bien plutôt par la dispense partielle
attribuée aux docteurs par la loi militaire. L’État-major dispensait d’ailleurs des conférences militaires
au sein de la faculté. C’est donc dans cette situation difficile que la Première guerre mondiale surprend
la faculté de droit d’Aix-en-Provence.

�1

XXe siècle

Le XXème siècle : un développement considérable
après deux cruelles épreuves

La Première Guerre mondiale (1914-1918) : une hécatombe tragique

La Première Guerre mondiale affecte très cruellement la Faculté. A chaque rentrée universitaire, de
novembre 1914 à novembre 1918, le doyen Georges Bry évoque avec émotion les étudiants qui viennent de
perdre la vie. Il rappelle les succès qu’ils avaient obtenus à la Faculté. Il fait état des circonstances de leur
mort, des témoignages d’estime de ceux qui combattaient à leurs côtés, des médailles et citations que leur
a values leur courage. Il évoque aussi les blessés et ceux qui luttent dans des conditions effroyables.
En quatre ans, soixante-seize étudiants font le sacrifice de leur vie pour la France : parmi eux, deux
des fils du professeur Edouard Jourdan. Deux étudiants, Jules et Louis Jeanbernat, sont tués dans les
dernières semaines de la guerre. Leur père perpétue leur souvenir par une émouvante brochure et par
un prix portant leur nom, prix attribué depuis, chaque année, au meilleur étudiant de doctorat.

Jules et Louis Jeanbernat, morts pour la France en 1918. Tous deux diplômés de la Faculté de droit d’Aix et avocats.
Archives de la famille Moreau © Collection particulière. Cliché André-Paul Jacques

Trois enseignants sont également tués : Jean Granier, Henri Hayem et Pierre Aubry. De futurs
professeurs sortent de la terrible épreuve en ayant fait la preuve de leur courage dans les tranchées :
René Cassin, Joseph Bry, André Audinet et Louis Crémieu.

�2

L’Entre-deux-guerres (1919-1939) :
un développement limité

XXe siècle

La fin de la guerre entraîne immédiatement une augmentation du nombre
des étudiants et des étudiantes. Cette augmentation se poursuivra de façon
globale, malgré de sensibles variations annuelles : en 1939, on compte 714
inscriptions. La proportion des étudiantes s’accroît fortement.

Un cours d’histoire du droit français. Auguste Dumas parmi ses étudiants.
Archives de la famille Dumas © Collection particulière

Affiche de salles de travail, année scolaire 1919-1920, Aix, 1919.
Bibliothèque de l’université Paul-Cézanne, Aix-en-Provence, Réserve.
© Cliché André-Paul Jacques

La Faculté applique plusieurs réformes, dont celle de la licence (1922) et celle
du doctorat (1925), qui visent à la fois à améliorer la cohérence des études et à
rendre plus difficile l’obtention des diplômes. Elle organise des salles de travail,
des cours par correspondance et des conférences facultatives qui préfigurent
les séances de travaux dirigés.
Des enseignements nouveaux sont créés. La bibliothèque est sensiblement
enrichie. Mais le nombre des enseignants stagne. L’étroitesse et la vétusté
des locaux provoquent de nombreux problèmes matériels, ce qui conduit à
entreprendre la construction d’un nouveau bâtiment. Mais la déclaration de
guerre paralyse cette initiative.

�3

La Seconde Guerre mondiale

XXe siècle

(1939-1945) : de nouveaux drames

Plaque commémorative de la faculté de droit.
Université Paul-Cézanne, Aix-en-Provence.
© Cliché André-Paul Jacques

De nouveau, la Faculté paie un lourd tribut. Trente-trois étudiants sont tués de 1939 à 1945. Parmi
eux se trouvent le fils du doyen Barthélémy Raynaud et Jean-Marc David, dont le père perpétuera
le souvenir à travers le prix qui est décerné, chaque année, au meilleur étudiant de licence. Plusieurs
enseignants prennent part à la guerre, d’autres, comme Gérard Marcy et Paul Reuter, à la Résistance,
tandis que Louis Crémieu est privé de sa chaire par application de la législation antisémite du régime
de Vichy. En févier 1944, la Faculté est fermée sur ordre des autorités militaires d’occupation.

�4

Depuis 1945 : un développement considérable

XXe siècle

La première manifestation de ce développement consiste dans la multiplication du nombre des
étudiants et des étudiantes : il atteint environ 2000 en 1952, dépasse les 6000 en 1972 (la Faculté
de Droit est devenue Faculté de Droit et de Sciences économiques). Il dépasse les 10 000 depuis
quelques années, avec parmi eux de nombreux étudiants venus de l’étranger : exactement 999 en
2008-2009 ! A la Faculté d’économie appliquée, le nombre des étudiants étrangers s’est élevé, la
même année, à 736, venus de 74 pays différents.

LE SITE SCHUMAN

Cliché André-Paul Jacques

LE SITE CANEBIERE

Cliché Université Paul-Cézan-

Cette croissance du nombre des étudiants a rendu indispensable la construction de nouveaux
bâtiments à proximité du parc Jourdan, alors que l’institut d’Etudes Politiques s’est installé dans le
bâtiment rénové du XVIIIème siècle. La construction s’est faite sur les plans des architectes Sardou
et Boët. Fernand Pouillon a aménagé les intérieurs et réalisé la Bibliothèque universitaire. C’est au
cours de l’année universitaire 1953-1954 que les Facultés de Droit et de Lettres ont pris possession
de ces nouveaux bâtiments. La poursuite de l’accroissement des effectifs étudiants, le développement
des disciplines et des corps enseignants ont conduit à la construction d’un nouveau bâtiment pour la
Faculté des Lettres, qui s’y est installée en 1966. La Faculté de Droit a été agrandie par la construction
du bâtiment Portalis en 1968, puis par celle de l’amphithéâtre Boulan. En 2000, s’est ouvert le site de
La Canebière qui accueille désormais des étudiants des trois années de licence en droit et économie
ainsi que deux masters. Enfin, s’achève en cette année 2009, le chantier du 5, avenue Robert Schuman.

CÉRÉMONIE DE REMISE DES PRIX, 4 FÉVRIER 2009

�SIX

SIÈCLES DE DROIT À AIX

1409-2009

MÉMORIAL DE LA FACULTÉ DE DROIT ET DE SCIENCE POLITIQUE D’AIX-MARSEILLE
À L’OCCASION DU SIXIÈME CENTENAIRE DE SA FONDATION

Le 9 décembre 1409, une bulle du Pape Alexandre V
confirmait la création, autour des facultés de droit et de théologie,
d’une université à Aix par Louis II d’Anjou, comte de Provence.
Depuis lors, et si l’on excepte l’obscurité de la tourmente
révolutionnaire, la faculté de droit d’Aix, devenue faculté de droit
et de science politique, s’est maintenue et développée, avec le
concours de princes et d’édiles successifs, au point de devenir une
actrice importante du paysage universitaire français à tous égards.
Derrière ce résultat sans cesse à conforter, se trouvent
l’œuvre et la renommée d’hommes et de femmes de leur temps,
maîtres et étudiants. À l’occasion de la célébration du sixième
centenaire de la fondation, ce livre veut, le temps d’une lecture, les
faire revivre notamment dans l’esprit et le cœur de leurs successeurs
et leur rendre l’hommage qui leur est dû, pour entretenir la
fidélité à leurs talents. À travers l’évocation des hommes, des
enseignements, des ouvrages, et à la recherche du sens d’un tel
évènement et de la continuité de la mémoire, il souhaite être une
contribution à l’effort commun pour l’Université d’aujourd’hui et
de demain, qui ne doit ni s’abandonner ni se renier.

Six siècles
de droit
à Aix
1409-2009

Mémorial
de la Faculté de droit et de science politique
d’Aix-Marseille
à l’occasion du sixième centenaire
de sa fondation

�ARTICLES
Jean-Baptiste Reboul (1670-1719), premier professeur de droit français à l’université d’Aix.
Par Jean-Philippe Agresti, maître de conférences à l’université Paul Cézanne, assesseur du doyen de la faculté de droit
chargé du site de Marseille
Une tradition scientifique, le droit maritime.
Par Pierre Bonassies, professeur honoraire à l’université Paul Cézanne
Une documentation au service de l’enseignement et de la recherche : brève histoire de la
bibliothèque universitaire et traduction de la bulle de 1409.
Par Rémy Burget, conservateur à la bibliothèque de l’université Paul Cézanne
Considérations sur la grandeur du droit romain à Aix et sur sa décadence.
Par André Cerati, professeur émérite à l’université Paul Cézanne
Les premiers temps de l’université d’Aix.
Par Noël Coulet, professeur émérite à l’université de Provence
Aspects de la vie étudiante à Aix-en-Provence dans la première moitié du XIXème siècle.
Par Christiane Derobert-Ratel, maître de conférences à l’université du sud Toulon-Var
Les historiens du droit.
Par Michel Ganzin, professeur émérite à l’université Paul Cézanne
L’enseignement et les études de droit colonial à la faculté de droit d’Aix-en-Provence.
Par Éric Gasparini, professeur à l’université Paul Cézanne, assesseur du doyen de la faculté de droit chargé des
masters
L’enseignement du droit pénal à la faculté de droit d’Aix.
Par Raymond Gassin, professeur honoraire à l’université Paul Cézanne
Durand de Maillane, canoniste aixois à la fin de l’Ancien Régime.
Par Jean-Louis Gazzaniga, professeur honoraire à l’université de Toulouse I sciences sociales

Portalis (1746-1807).
Par Joël-Benoît d’Onorio, professeur à l’université Paul Cézanne
L’enseignement du droit. Quelles perspectives ?
Par Gilbert Orsoni, professeur à l’université Paul Cézanne, doyen de la faculté de droit
L’enseignement et la recherche en finances publiques à la faculté de droit d’Aix.
Par Loïc Philip, professeur émérite à l’université Paul Cézanne
René Cassin, juriste au service de l’humanité.
Par Xavier Philippe, professeur à l’université Paul Cézanne
Une faculté de droit ?
Par Joseph Pini, professeur à l’université Paul Cézanne, vice-président de l’université Paul Cézanne
La faculté de droit d’Aix à travers les guerres.
Par François Quastana, maître de conférences à l’université Paul Cézanne et Caroline Regad, allocataire-moniteur à
l’université Paul Cézanne
Un éminent professeur à la faculté de droit d’Aix au XVIIIème siècle : Jean-Joseph Julien
(1704-1789).
Par Laurent Reverso, maître de conférences à l’université François-Rabelais Tours
Une « école d’Aix » : l’enseignement du droit constitutionnel et son évolution.
Par André Roux, professeur à l’Institut d’études politiques d’Aix-en-Provence
Les enseignements d’histoire du droit à Aix (1843-1918).
Par Ahmed Slimani, maître de conférences à l’université de Picardie Jules Verne
Une famille de juristes : les Siméon
Par Pierre Taudou, docteur en droit, médecin conseiller technique auprès du recteur de l’académie d’Aix-Marseille
..............................................................................................................................................................................................

BON DE COMMANDE

La faculté d’Aix et le monde politique.
Par Richard Ghevontian, professeur à l’université Paul Cézanne, vice-président de l’université Paul Cézanne

NOM - PRÉNOM.................................................................................................................

Traduction de la bulle de 1409.
Par Marie-Clotilde Hubert, professeur honoraire à l’École nationale des chartes

ADRESSE................................................................................................................................

Le livre et l’enseignement du droit.
Par Dominique Jacobi, conservateur général à la bibliothèque de l’université Paul Cézanne
Charles-Annibal Fabrot (1580-1659), patriae civitatis Aquensis, ou une vie au service de la
recherche.
Par Antoine Leca, professeur à l’université Paul Cézanne, assesseur du doyen de la faculté de droit pour les relations
internationales
L’enseignement du droit commercial.
Par Jacques Mestre, professeur à l’université Paul Cézanne, doyen honoraire de la faculté de droit
L’enseignement du droit administratif et constitutionnel de 1806 à 1958. Enseignements et
publications de droit international jusqu’à la seconde guerre mondiale.
Des étudiants venus de l’étranger.
Par Jean-Louis Mestre, professeur à l’université Paul Cézanne
L’enseignement du droit civil à la faculté de droit d’Aix-en-Provence de 1806 à 1945.
Par Jean-Louis Mouralis, professeur émérite à l’université Paul Cézanne
L’économie politique à la faculté de droit d’Aix.
Jean-Yves Naudet, professeur à l’université Paul Cézanne

...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
Souhaite recevoir ...... exemplaire(s) de l’ouvrage : SIX SIÈCLES DE DROIT À AIX ...
ISBN : 978 2 7314 0672 6, au prix unitaire de 29 € + 7,40 € de port soit 36,40 €.
Paiement à réception de la commande et de la facture
Par chèque à l’ordre du « Régisseur des PUAM »
Coordonnées bancaires : CB-0000100606779 TRÉSOR PUBLIC
IBAN-FR7610071130000000100606779
BIC : BDFEFRPPXXX
Commandes par courrier : Presses Universitaires d’Aix-Marseille - Faculté de Droit et
de Science Politique - 3, avenue Robert Schuman - 13628 Aix-en-Provence Cedex 1.
Par courriel : puam@univ-cezanne.fr
Par fax : 04 42 17 24 33
Tél : 04 42 17 24 21

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="1">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="30">
                  <text>Monographie imprimée</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="41">
              <name>Description</name>
              <description>An account of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="32">
                  <text>Ouvrages imprimés édités au cours des 16e-20e siècles et conservés dans les bibliothèques de l'université et d'autres partenaires du projet (bibliothèques municipales, archives et chambre de commerce)</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="385">
                <text>1409-2009 : la Faculté de Droit d'Aix, 600 ans d'histoire</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="386">
                <text>Histoire de l'université</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="387">
                <text>Exposition réalisée pour célébrer le 6ème centenaire de la Faculté de droit</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="388">
                <text>Faculté de droit d'Aix</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="24387">
                <text>Jacobi, Dominique. Éditeur scientifique</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="389">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence), matériel d'exposition</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="390">
                <text>Université d'Aix-Marseille (Aix-en-Provence)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="391">
                <text>2009</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="392">
                <text>domaine public</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="395">
                <text>Notice du catalogue : &lt;br /&gt;&lt;a href="http://www.sudoc.fr/20237534X"&gt;http://www.sudoc.fr/20237534X&lt;/a&gt;</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="8447">
                <text>Vignette : https://odyssee.univ-amu.fr/files/vignette/Faculte-Droit-Aix-15e-20e-vignette.jpg</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="396">
                <text>application/pdf</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="397">
                <text>24 pl.</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="398">
                <text>fre</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="399">
                <text>image</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="400">
                <text>image fixe</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="402">
                <text>France. 14..</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="403">
                <text>France. 15..</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="404">
                <text>France. 16..</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="405">
                <text>France. 17..</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="406">
                <text>France. 18..</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="407">
                <text>France. 19..</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="53">
            <name>Abstract</name>
            <description>A summary of the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="408">
                <text>24 planches de l'exposition du 6ème centenaire présentée à la BU de Droit (2009) et sommaire du Mémorial rédigé à l'occasion de cet anniversaire</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="90">
            <name>Provenance</name>
            <description>A statement of any changes in ownership and custody of the resource since its creation that are significant for its authenticity, integrity, and interpretation. The statement may include a description of any changes successive custodians made to the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="409">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="8266">
                <text>https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/16</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="33">
        <name>Facultés de droit -- France -- Aix-en-Provence (Bouches du Rhône) -- histoire</name>
      </tag>
      <tag tagId="34">
        <name>Université d'Aix - 1409-2009</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="36" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="157">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/1/36/RES_34727_Edits-Roy.pdf</src>
        <authentication>c36f1822a33bf758bffe16d8339f18cf</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="92">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1046">
                    <text>6dt/d

c/,u
"""","_

1

A'f/ ·~,og5.;

li fi, '27

t,
,,,.,,~ .. .
'J. . ;.--.-:' . ,. \1:" -'

1~ d,,,,, """.;l.~ d' ,4'\Y'(.,~~ ,t(,31- 0'oikctM-t c't.e.a.t~~ ~ 8't.~~O'L~elO

clct,1,lj telJ-O [0

V~eEc:, ~t ~~\N\,lcM.Nt~ ck ~'LOV-~,
~~ cll '\I\M.)~ d' s4v'L-J, 11G3- q~ o't-d.o1N\ll.C Cju.e e~ V~EC€3 0L e,'lM-\'\\lvtlCHtLe.l
c1,1. ~~ d..e.- qI(,01}~, C01tV\,\~e.o eN\. r'~ta.-t 1.1 ClN\.VI.~~, 1tt.a-t.\eAù~t C\.1I1IllltJ~\1I(Ht

~wo'VJZc~at 11\.iN\..dd.'\.l~ ~0JGoVvt'\l\.e.·~, à. ~1/H"\I\Û\l\,CeJv ~""I1.lte-\\LteJLJa..\lltie't
'l1G~, ~~ ~D'\M.'W\.~~ l'lo-w\" ~~~~u~ J,to A-J ~01l\.t CO~v.Lt-~eb.
J~ ~ ~~;~ Je ~~~~'L0 '11G5 _ ~otkcwvl ~+O~ de e~t 'V\"'i t '\N\.'Jk
cUl.

•

~WUA J~ l("eNVt~ ~~M~ a-w 1~~,

0A,l.

det-Ùf/t V{;\!\,'j t - ClA

"'1 ,L. L\.oi. ~

~'\M, eX oJ~.~~'\I\,ct4oVl. d-'û.Jfe4 cu\- g~~ el eo'W\.t~ de. g'wvelt\.ce.
J.~ L '\MOtA de Ju.,t,fl:et ~ 1G 8_ ~o4aMX' CJL~cilioVl. d'{AM 0iil.ce Jee)v\'~el2Ce\­
ee~ ct.N\.. gcuv~eNvt ck qwveN\.Ce.
$~ ~ '\I\IW~ ete J~~Ju ,11(;9 - Cf~ ~v.te cL fo. ~D1I\I\.~1? k ~ c(W\.t &amp;l'LC~
~' ~J~~J~ clu d ~ ~ Cfuo.-b ~uJ-~ cMAMVVl.Jo de. ~~ v-J~e r

ct' Jv~'\t1.OVV, 11\.CUV t~ ~~~~w~ ~ ~e,u,u ~4~'
,"
6~ ~ ~~ Je, §~J''Le-1 rb9- '1~ :.\1~~ te,~ œwvt-eJ.l ~oV\.~ ee~ tlke~ ck fù. ft{)!.l:,
k fa. d~ote- eO~'L~~e cko ~/~~uL j)l(.Gl,j1.~~, cl; ck 1Lt.e-.®cu\\.~ dc-t~
eO'\f\,C~~1I\., ~tcJ;e~e~ ~ J'V~Vl.01A, el'

..

eN\.

~tect. {~ 'l..1lIV("1~'-'~

~~~V4~ .
1~ clv ~o:W cl' .4v-«Î ~ 80_ e,~\I\t
JiJ.o ~ g:~~ Je g'U)1JeM-êL.

r

•

.;.

E' .A'\.\.I\\t~'\u:.~iILe~

eu 0U~ ck eC\- ~OUf(, de~ eO''''''1J:e4,
.-

8~ d.~ '\M.O~ d~ ~t.UJv1160 _ ;gso~t ~~~.;~w dl? 2C\. J{\.r~v~Vz",\ ~~t~'lâEc
~ 1"\AN e' ~Jvt clu- "'"O~~ ck ~ e-jj'~t't e. d.~ ~LV\...: ~t ~ ~ "'Ldo1l\l\-\.€ 1-tAL
1.l

fo"""' ~ t~~, J.1~ct..14~ ~ '\I\.O""-,,e~

.
"

~U"4t~1I\;\~?wvecttl~\.1t«Jàl~

ck. ~ e~,\.l.tctt~'\Il. .
9~ L 'W\-O:w ~ d~ 11 61+ - ~O-v\lC(,tM~ e~ ft&amp;eJJ-~ de
.f'~ ~~ ~'I,;CÛt\M ~ ~~. ~oJo..~.

reL '~"'tt~i ~r Je

�~

1

10~ du '"~o~~ J',~o:vt '1~Jt- goJ"'ctNvt "1,,:lVL~~'wVl/ J~ Off~ k qve.o~:d~~
~ Qe~ J3ct-~ff~d~~ e,/; J~~cbd~e~ L J\'o~~e--: .
1r d~ ww~~ Je ,i)e:ce-wJ,te -~ 16ft - eo1lt-G~ f~ PJ'c cctt.",V1. d~ .©ett~ le.
1

-f' bto.t.
12~ L 'lvW~~ cL JtA'wv.--l1~~ - g'od'aM/t qtA-'~ l'ct.vevù)(. e' ~~t de- e~e«k
t~~ ~ i)e-\,ÙVl- 'V" Ït4 t -c4 .
1~~ ~\. V1.""'~ Je. "VhaM --J1b8- eo~ f~ ('J~ .:Jt'~~~ewx.
1J+~ d(..\. '\M-O~~ J.' Jo~t ---17 8~ - goJ:CV\A-t ~'\Nl-wJ:~~ Je. j)ewx -jOU4 [WUit
-€wu. ~"~-iN~ d(h $'U&gt;~IA, ~t&lt;Ng~t.l~€NV\.~, Jvt.j~VL~~~OVl- eL .Il!bod~ctt:o~ d~
1ewv

EDIT DU RO
PORTANT

CREATION DE TRESORIERS
dans toutes les Villes &amp; Communautés de Provence.

dij~~ dw~t;;'.

D/#

L

_.

-- .

•

mois d'Avril 169 1.

OU 1 s, par la grace de Dieu, Roy de France &amp; de N a-

varre, Comte de Provence, Forcalquier &amp; Terres adjacen. tes: A tous pre{ens &amp; à venir, S A LUT. Bien que nous
ayons été dès long - tems informé que la maniere de percevoir en Provence les deniers pllblics du Pays &amp; des Communautés, éroit {ujette à beaucoup d'inconvenicns, Nous n'avions pas voulu jufqu'à pre{ent employer les moyens de les éviter, dont nous nous
fommes utilement (ervi dans nos Provinces du Royaume, &amp; en
dernier lieu dans cclle de Languedoc, ayant toûjOllrS efperé que
Iefdires Communautés [econdant les {oins de ceux qui ont été chargés de nos ordres dans cette Province, s'établiroient d'clles -mêmes
un meilleur ordre dans la recette &amp; dépen{e de leurs revenus; mais
au contraire étant venll depuis peu à notre connojffance que le mal
dl: monté à tel point qu'elles ne peuvent plus faire la levée de leurs
deniers, {ans accorder des remifes excdIives à plufieurs particuliers,
le[que!s ne laiffant pas de Ce faire encore payer de gros interets pour
de prerenduës avances a(fez Couvent [upo{ées, au grand prejudice du
'c orps defdites Communautés, des particuliers qui les compofent , &amp;
de ceux qui en {ont creanciers, Nons avom crll ne devoir pa5 difterer d'avàntage d'y remedier. ACE S CAU 5 E S &amp; autres à ce nOus
mouvans ,de l'avis de notre Con (eH , &amp; de notre certaine lèience.
pleine puiffance &amp; autorité Royale, Nous avons par le pre(ent Edit .A R.TICr. E 1.
créons &amp; ériaeons en tit re- C,rM tl on .d, . TrefoPerpetuel &amp; irrevocable créé &amp; erioé
b'
r.. •
b
.
' 1" 1 Psa,tlelû,erJ ' If
d Office forme, heredltauc, un notre Conlclllc:r Trefo-rlcr des de- tb.ml7J' C OmmUTliH4t,
A
li, fti~.;tll".
•

l

'

1
•

'.

,

�,
1

1

niers, tant du Pays, Taillon, Foüage, &amp; SubGde ,q'ue patrimoniaux,
Fermes ou d'Othoy, &amp; ~utres generale!Dent quelconques [ans excep_
tion en chacune des VIlles de notredlt Pays de Provence, &amp; Ter.
res adjacentes, non compris notre Ville de MarfeiIIe, &amp; un Tre[o.
lier defd. deniers &amp; revenus en chacune des autres Communautés
defdirs Pays &amp; Terres adjacentes.
Il.
Deux nos Confeillers Treforiers Generaux Ancien &amp; Alternatif
. Crwim
Gene IIJ. TrtJi.- defdits deniers du Pays, Taillon, Foüage &amp; Subûde, en chacune des
f'IlTl .
.'( RtJJV,- Vigueries de ladite Province: Deux pareils Treforiers pour le general
g u erllS , ~ erres Ii_JIid.
, A 1 &amp; cl
rr
,
UllftS , (J' Mlir[eilfe, des Terres a Jacentes, y compns
r e5 ,
eux aUul nos Confet!lers TreCoriers Ancien &amp; Alternatif pour notredite Ville de Marfeille,
&amp; fon territoire.
l II
Pour par leCdits Treîoriers particuliers deCd. Villes &amp; Communau_
U Ii/li,ment'dls Tre- tés annuellement, &amp; par ceux de MarCeille alternativement faire la
flritrs p"rticNlim. recette de tOllS les ce~s, l'entes, redevances &amp; autres biens patrimoniaux qui Ce perçoivent en eCpeee, ou en deniers, &amp; des impoûtions
qui s'y font &amp; feront cy-après des Fermes, Oétroy, ou aurrement,
en quelque (orte &amp; maniere que ce [oit ou puiife être, fait pour
l'acquitement des charges de la Province, Taillon, Foüage, &amp; Subûde, ou pour leurs dettes, &amp; charges paniculieres.
l v.
Et par les Treîoriers generaux deîdites Vigueries &amp; Terres adjacentes,
M II/lÏtment dll Tre- faire auai alternativement la recette generalc de tous les deniers qui Ce.
firim GtnerliNX,
ront levés pour l'acquittement des charges generales de la Province,
Taillon, Foiiage &amp; Subûdc, &amp; ce par les mains des TreCoriers Particuliers defdites Communautés.
v
Le/dits Treforiers Particuliers, à l'exception de ceux de Marfeille ,
Tctlil .es ' tllXllficnJ. r~tiendront par le~us mains [cize deniers pour livre de tOllS les de.
mers de leu,r manJ~ment, de, quelque nature &amp; qualité qu'ils foient,
VI
deîqueIs felze, denters pour hvre , Il leur en apartiendra douze que
POl/LI d/~iers
/lUX n~us leur att,nbuons pour to~s gages, taxations, remiCes, VOitures
'IrtJorim PlJrticuliers. d argent, [alaires, &amp; autre~ fraiS generalement quelconques.
, Et, quant aux quatre denIers refrans des feize , lcrdits Treforiers Par.
t1cuhers l~s remettront aux Treforiers Generaux defdites Vigueries &amp;
Terres ad Jacentes, chacun dans leur année d'exercice concuremment
avec les alltres deni~rs ,de leur recette! &amp; encore dix livres pour
chacune çom~una~te, a laquelle dermere fomme Nous avons fixé.
tous, droits d avertlifement, de quittances, &amp; autres pour chacune
annee.

r:

!
,,,, H'"""

7i '
1.I .
DefqueIsGquatre deniers
/lUX Trefc'
d d'
'Ir·forim GentrIJUX'
oners, enerau,x el Ites

Nous en
V'
, attribuons trois deniers aufdits
Iguenes &amp; Terres adjacentes, pour taxadr.i" de '1Uillllllce e' tl,Ons.' remlre, VOiture d'argent, falaires, &amp; autres frais
avec les
_'II (lis, ,
~I,X hvres
droits, d'avertiifement &amp; de q uittanee cy-defliIs. Et à
~~ "~m 'DU' lu 1auegard
de 1autre
'fUll HII ç~mptes.
payement
de "denIerd refram des quatre
"1 ' il fera par eux employé
, s eplces es cOmpt("squ 1 srendrom de leur maniement.
I.,es Tl'e[oners de Marreille &amp; [on tenitoire retiendront par leurs

?c

,

-.

VIn.
leur maniement, dont nou~ 1eur DDIiU ,u"im."Jt~,.
mains treize deniers pou~ hvre
r taxations, remiCe , VOIture, JoritrJ ~I JlMfillf"
attribuons douze dem~r~, au Id P,?u fiant fera pareillement em- tf~ il",,,, 1#'" Il
en
~. &amp; le trelZleme emer re
;P' CIS,
&amp; autres IraiS,
,.
de leurs comptes.
"0«
1 x,
Ployé au payement des ep,lces"" chacune en droit coy"~ d,lmp er Im!ojitionil,llf ",mji.
•

•

J

fit
cd

'r.
&amp; Jes diX l1vres par
S Ont les Communautes tenue~,
er
, &amp;
'e demers de remlue •
.
Cé$
fur elles le(dits [elze trelZ deniers ordonnés être [ur elles lmpo
chacun an avec les ~utres "
ée
, ' x.
n la forme &amp; mamere accoutllm: Generaux des VlguerIeS &amp;: A ltribllli4" J, l.ltt
e Attribuons en outre auCd. Tre~r1,er~ d Marfeitle quarante mill,e IiUX Treforins Gm,'
,
&amp;l aux
' de cent Cc[01des Terres adjacentes,
&amp; Treloners
ffeétifs poure un quartier
'1 r""x,
livres de gages, annue s
e artition fera faite en n?tre Con ~l ,
xante mil~e Evres, ~~nta~~u~~kment,[ur les deniers qu~ !l0~~nd~và:~~
à les avol~ &amp; pr~n rCde ladite ProvInce, dont fera ait
nent des ImpOÛtlOns
d d' Pays
,
XI.
1 Etats de nos finances u 1t d' Vigueries &amp; Terres ad}acentes, Ex,mpti~lIs Gcn""l.t.
es Seront nos Treforiers Generaux u~alltés exempts de tl!telle, c~TreCoriers Particuliers des ~eomg~~rre, codtributi~n 'pour l~eUXt~~~=
11 loaement de gens
bl'ques a l exceptIon
rate e, 0 G de &amp; autres charges pu l , 'nt des charges gelice, Gu~t) ~r,
des deniers pour l'acq~utteme
XII
fi is de IimpOllt10n
1 C munaute
dt
'
~
o l &amp; particulieres de a om ,
d~ leur maniement, on D ifp",[e I.e Klnn
nera es r
t tenus de donner cau non d 1 finance qu'ils auront ,,,urion.
Ne leron
, &amp; difipenCé, atten ua, ,
ous les avons releve
&amp; droirs y attrlbues"
&amp;
XI II
n , pour lefdirs Offic~s, gages, liers des Communautes, rang, ~"Z (J' fr/l~ç.
paye
l [d' TreConers ParncU
cl' dications, ceremomes
Auront e as les aŒemblées , baux &amp; a lU, ConCul de la Comfeance dans t?u,te!liCe entre le Juge &amp; le premIer
X I V,
Publiques &amp; a 1 Eo
'
delultS
r.J'
Offices , Voulons
Ordre tlliTlS Ils [0"''
l'
cice
,
bl ' des Communautes tions.
munallte. , br n ordre dans exer
Et pour, eta lr 11 rès la tenuë de l'AŒem ee remette à chacun
qu'immedlate~ent ale TreCorier General du PaY~Corier de MarCeille
xv, ,
de ladite P.rovlOce, x des Vigueries, &amp; au Tr
extrait les im- Etlit Jes imp.fi"'~
des TreConers G~nera~ , de lui conten~nt par
1" tenduë de co"cernlfllt lt Pllrt.
'
ur etat ligne
, ' , CUIvante dans e
,
en exerclce ' , 1
t être faites 1annee
,
Generaux des VI.
poGcions qUI de;ro~uquel état leCdits T~lcoG~~é d'eux par amplialeur ,dépal'teme~rC~ille fourniront un dou e 1
XVI.
guenes &amp; de M, General du Pays.
..
SubGde , &amp; du Itnp4ji";M1" &amp;w,,,"A".
tion, au TreCorle
l'aux des Financ~s, FGouag~, x des Vigueries 1. foüilgc , [lIb'fik el.
Les Receveurs ene ai auCdits Tre[oners ~nerall "t e faite par tllit/Ol}.
'Il
remettront au l
"
Gtion qUI devra e r
&amp;
Tai on, Cc lIe un état de llJllPO,l
le Taillon, fouage .
&amp;. de Mar e~ d;acune Communaute" pOffi des doubles fignés pa.
1
chacun an e l '
'lIeur fera fourm au
X VI ,;
•
bfid
duque etat 1
fi . 111'1101 de l,'At IIH
fu, 1 e, t ar ampliation.
. ries emvoyeront à leurs rais ;mpoJitiom IINX Treji.
reillem~
~or iersrd'csGeneraux
des VIg~e ,
Particuliers de ,hacllne ,.lm , ,,,';',,/;#1'1.
Les
r~
Etats
aux
Treloncrs
Â ij
des extraits dc:~\ l
,

G

�.

1Communauté, qui leur en fourniront pareillement un double figné
par ampliation.
. .
,
X V Ill.
Le Tre[orier particulIer fera convoquer une alfemblee de la Com.,Ilfimbl!" dt III ~om, munauté, dans laquelle leaure fera faire deCdits extraits, dont copie
rn~n""tbt pOII,lts ,m!"o,'; {ignée de lui demeurera au Greffe de la Communauté, la o ue1le pro,tUIII, "U. 1111 l'lIv.
•
tr'.
'
'1"
r. .
d (ë
-.
U I.
cedera IOceuamment apres a ImpOlltlOn es ommes ordonnées êrre
levées par leCt Erats, Fermes particulieres, Baux au rabais, arrentemens &amp; loyers, és lieux &amp; filivant l'uCage ordinaire.
Sans que le rang &amp; [eancedl~ ~re(orier Particulier ~uxdires im. X IX.
poGrions ! fermes, bau,x, &amp; ad)lldlca~\Or~s, &amp;. aux rec~pt\Ons des caurrrtfo/'llrs 1Jmg"t'II1JJ. tions qUl [ont donnees par les Ad)lldlcltalres, plllffent en auculJe
façon le rendre garant &amp; reiponCable de la iolvabilité dc[dits adjudicataires.
Les Officiers de chacune Communauté Cewnt tenus dans le tems
X x.
ordinaire de remettre au TreCorier Particulier, aux frais &amp; dépens
""mijê R" CIIX./frnlf, de la Communauté, un état appellé Cazarnet , contenant ce qui
lui devra être payé, en cens. rentes, redevances, revenus) fermes,
&amp; impofitions, &amp; autrement en quelque maniere que ce foit.
X X J.
Le payement en fera fait par les redevables au Tre[orier parti cu1'lIJ'mtnt P"I' Ils l't, lier, dans les termes frip,ulés &amp; accordés par les Roles &amp; Afres qui
"t'1J~b/.~ IIU Tl'tfor;" en auront été palfés [ur Ces fimples quittances, &amp; [ans frais; à ce
l"rt/lulur.
faire . feront les
redevables
contraints &amp; pour[ui vis en la forme &amp;
.
,
mantere accourumee.
Pl'
"XX"I J:
Il fera tenu de voiturer. payer &amp; remettre à fes frais au Treîorier
r olture Il 'nttl'S If Il G
- . en exerCIce
.
fiur les
r.
r.
1es quIttances.
.
ifrtfor;,1' Gimrlll
enera1 cl e 1a V'Iguerte
11mp
tOll.
tes &amp; chacunes les fommes impoîées &amp; levées pour les Charges
generales du Pays. Taillon, Foi.iage , &amp; SubGde , dans les termes ordinaires &amp; pratiqués juCqu'à prc[enr; &amp; à faute de ce faire, il fera
contraint au payement des Commes dont il fera redevable pour les
termes échûs &amp; expirés, en vertu dcs contraintes decernées par 1erdits Treloriers Generaux. virées par la Cour des Compees de Provence, fauf le recours du TreCorier particulier contre la Communauté, après les diligences bonnes &amp; valables qu'il aura faites contre les redevables, îllivant l'urage dudit Pays, auquel nous n'entendons rien changer ni innover.
X X J J 1.
Et des autres deniers appartenans aux Communautés lefdirs TreIl1Jtm'/~s dl"s (hargt~ Coriers Particuliers en acquiteront daos le courant d .. ~hacune année
!"l'tIlN ''l'es Il Cam- 1
E
&amp;
d
. r.
.,
. ':
,
ITIlln"I#tÎs.
es tats
man emens ql\l leront expedles , vI(es &amp; fio-nes des
ConCuls,' en la maniere accoutumée, dont ils retireront a~quirs &amp;
décharges valables.
..... XdX!~, d. r
Les TreCoriers Generaux des Vigueries, &amp; ks Treforiers de Mary"rUrI Il .. mtl's el' fi li
fi
d'
,;nt, Il,. Trtfor;" Ge- el e erane tenus e vOIturer, payer &amp; remettre al! TreCorier Ge,"/Il du PIf,I , TrI- neral du Pays&gt; .Receveurs Generaux des finances &amp; du taillon , fur
(Irim Gtntrllux, Jtf !eurs qmples ql11ttances. chacun ce qui leur fera defriné des deniers
T('IJII,çu ~ JH lffiJ/m'lmpofes pour les charges generales du Pays) payement du TailloO'~

ft

1

•

rà

•

',..

Foiiage &amp; Sub~dc, ~al1s les term~s &amp; ainli qu'il fera rcglé pat les
reCu1cats &amp;. deliberatlons de l'Affemblée Generale du Pays, &amp; à faute de ce faire, leCdits Tre~orier General du Pays, Receveurs Generaux des {jnan.ces &amp; d~ taillon, pourront decerner leurs commint~~ contre. l~Cdlts TrcConers Generaux, &amp; de Marîeille, &amp; cn vertll
d ~cel1es vlCees pa~ la Cour des Comptes dudit Pays, les faire pour[ulvr~ &amp; ContralO~re au payemcnt des Commes y contenucs en la
mamere acCoutllmee.
x xv.
, Les TreCoriers ~al t iculiers des Communautés compteront par
eta~ de r~cettc ~ depenfe pardev;lOt les. C:0nfüls &amp; Auditeurs d'icelles, Compte des Tr'fori.,.
troIs mOlS, apres . chacune annee explree, en la forme &amp; maniere plirticHlim.
accourumee ~ fUI\'ant leur llC~ge, auqud n'entendons innover) &amp;
feront tenus l!1ceffamment apres de remettre aUl( TreCoriers Genera~~ en exercI~e; &amp; [uS le~lrS, recepiffés fe~l~ment, l'extrait du compte
qu il leur aU,~a ete arrete) a 1effet dequoi Ils le p.efenteronr triple:,
cn [mec quA en refr~ un au greffe ~e la Communauté, [ans que
~our la. redltton de[dl~s comptes, leCdlts Tre[oriers particuliers puillent eXlge~ aucun fra IS de~dt[es Communautés qui Ceront auffi tenus
de les arrerer., (ans lem faire {urporter aucuns frais.
'
. Les TreConers generaux des Vigueries, &amp; . les Tre[oriers de Mar[Cille , .c0m~ter~nt ~c l.eur maniement par état de recette &amp; dépen(e,
x x V J. .
fix mOIs apres 1expIration de l'année de leur e~ercice au Treîorier c ompte dts Trefomrr
Ce ·eral du Pays. Receveurs Generaux des finances &amp; du taillon GtnertlllX.
chacun P?ur ce qui les concerne, &amp; [ans aucuns frais; &amp; compte:
ron~ en(ulre dans le rdte de I~ même année
la Cour des Comptes
dudlt Pays, tant de leur mamement 'lue de ~c:lui des Treforiers par.
ticuliers de leur département.
. Les Tre(oriers ~elle~aux des Vig.ucries [eroÎ1t tenns,?e fournir aUl- EXtt"; ~ V ~a~,ptl ~
dIts TreCor.lers partIculiers des èxtralts des comptes qu Ils auront ren- remet/re flUX Tre!oriers
dus en ladlre Cour des Comptes, en ce qui concernera leur Com- par/iCl4lim.
munautê, &amp; en ce fai[ant lefdits Trc[oriers Particuliers feront ter)us
de leur payel' Gx livres pour chacun compte, dont la recctte fera
de cinq mille livres &amp; au deffous • douze livres pour ceux dont la
recette fera de cinq mille livres ju(qu'à dix mille livres, vingt livres pour
ceux dO~lt la recette îera de dix mille liv. ju[qu'à vingt mille livres, &amp;
trente livres pour ceux dont la recette excedera ladite (omme indiftinétement.' . (ans qu.e le(d. Tre(oriers Particuliers puiffenr pretendre aucune
X X VIII.
repetltlon defdltes fommes, 011 de partie d'icelles [ur la Commll - Et au Greffe d, lit
l1~uté de leur ~rabli{fement; au Greffe de laquelle il~ remertront co- ComwII1uu&amp;i.
pIe dud. extrait de compte d'eux {igné dont ils retireront certificat
qui .ferl rapor~é ~ur l'état de recette &amp;' dépenCe de l'année filÎ\'ame:
à pel11e ,d 7 radiatIon de leurs taxations. &amp; remi[es.
x XIX.
Les eplces de~ c?mptes .des Tre[&lt;?ners Generaux des Vigueries, P;:mt;on dn Ep ices •
demeureront fixees a un demer pour ltvre de la recette effetl:ive dont
ils feront compo[és, &amp; feront payées ainfi qlle tous les autres frais
tant de la façon ql!e de la reddition d'iceux, par lc[dits Tre[orier~

•

�•

û

Generaux des Vigueries, (ans aucune l'eperici~n au les Tr~{ori~~s ~ar­
ticuliers, non plus que [ur les Commul1aut~s, at~endl'l 1âtr~Il)un()n
parciculicre que nous, l~l!Jr avon~ fa!r dc~ t~OI,S del1lers pour l,Ivre drt
maniement des Treloners PartIculiers 1l1dlfl:l1l&amp;emenr, quolqur. les
deniers apactenans aux Communautés ne leur [oient remis és mains;
mais entieremenr employés (ur Je~ lieux à l'acquittement des charges
particlliieres de(dites Commun:Hltés.
XXX.
Voulons que le pre[enr Reglemént [oit executé dans les Comf!l(lRetlement
CD"'d"~/1/J nautés qui compo[ent nos Terres adjacentes, &amp; que les Tl'e[om:rs
pDur ln T,rrlJ If Jjif'
d
'
. fi1 &amp;
untel.
Generaux u.J"lceIl es remettent 1cs d
emers
e eucl
malllement
... am
de la maniere qu'il fera par Nous ordonné en notre Con(ell.
Permettons à tOlites perfonnes de ql1elque qualité &amp; condition qu'elles [oient! de tenir, jOLiir &amp; exercer un, ou plufieurs Officcs tic
XXXI.
Tre[oriers 'Generaux de Viguerie, &amp; des Terres adjacentes, ou d~ TtcCsmplltibilité.
foriers Particuliers des Communautés, [ans pour ce déroger :\ Nobleffe en quelque facon que ce [oit, ni obtenir nos Lettres de compatibilité, dont nous les avons dès-à-preCene déchargés &amp; E1éclllr- 1
geons. SI DONNONS EN MANDEMENT à nos amés &amp; feaux Confeillers les Gens cenans notre Cour des Comptes) Aydes &amp; Financ.es
à Aix, que ces pre[entes ils ayent à faire lire, publier &amp; enregl[trer &amp; le contenu en icelles faire executer pleinement &amp; paiGbIcmcl1t ,
ceffant &amp; faifant ceffer tous troubles &amp; empêchemens' qui ,pot/b.·nient
être mis ou donnés, nonob[bnt tous Edits, Declarations) Reglemens, &amp; autres cho(e r .\ ce contl'aires, au(quelles nous avons de- \
lOgé &amp; derogeons plr t:s pre[entes ; aux copies de[quelles collationnées par l'un de nos an:~s &amp; feaux ConÎeilters &amp; Stcretair.es , VOlt-.
Ions que foy foit ajourée comme à l'Original: Car tel dl hotre-i
plaiGr. Et afin que co.:' [Olt cho[e ferme &amp; ftab le à toûjours , NOLIS
Y avons fait mettre nôtre [cel. DONNE' à Ver[ailles au mois d'Avril
l'an de grace mil Gl( cent quatre-vingt-onze, &amp; de notre regne le
q uarante·huitiéme. Signé, LOU 1S : Et pills bas, Par le Roy Comte de Provence. COLBER.T. Bt Ccellé.
'
Enregijlrl, oui 6- ce re'flltrant le Procureur General du Roy pottr être
execute' ftlon .fo forme 6' feneflr, fUÎ'Vant l'Arrêt de ce J'.cllr. A . Aix
en Pllrlemmt/e IIf. May 10JI [. Signé, FU Z AT.
(

)

1
1

}
••

•

,
•

1

.J

"' , !

1

~~~:~~~~~~~~~~~~~:~~~
A A IX) Chez la Veuve de J. David &amp; Efprit David) Imprimeurs
du Roi &amp; de Nolfeigneurs de la Cour des Comptes. 176~.

~~~: ~;a~~~51~~m3t~~~:~~~
•

•

EDIT DU ROY
QUI ordonne que les Villes &amp;. Communautés du
Pays d~ Provence, comprifes en l'État y annexé,
payeront annuell"ment au Tréfor Royal, pendant jix
années, à commencer du premier janvier 176 4,
les fommcs pour lefquel/~s files y font comprifes.
Du mois d'A veil

1 7~ J.

Enregij/re' ei') '" COllr des Comptes, Aydes &amp; FÎnana! de Provenç!;

'L 0re,UComte.de
1 S, par la grnce de Dieu, Roi de France &amp; de NavarProvence, Forcalquier &amp; Terres adjacentes: A

tous préCens &amp; à venir, SALUT, Entr'autres moyens par le[quels
nOllS avons pOlHVÛ aux befoins de l'Etat- dans les circonftances
préfeqtes, &amp; à la li.bération de Ces dettes conft~érable,ment augmentees par la derOlere Guerre; nous avoos ete force d'ordonner que les Villes &amp; Bourgs de notre Royaume payeroient annuellement en nocre Tré(or royal, jufqu'all premier janvier mil [ept
cent (bi'xanre.dix, à titre de Don gratuit extraordiqaire, les (om.
mes fixées par les Tarifs arrêtés en notre Con(eil ; &amp; ne pouvant:
nous di[pen[er de demande!" à !TOS Sujets &amp; Viiles du Pays de
Proven cr. les recours que nous avons d~mandé à tous .nos autres Sujets) nous attendons de leur paft. en cette occafian, les mêmes témoignages de fidélité &amp; de zele, dont ils nous ont toujours donn é des preuves. A CES CAUSES) &amp; autres à ce nous
mouyanc , de l'avis de notre Con[cil , &amp; de notre certaine [cien-

A

�~

~

cc. pleine puill"al!cC &amp; I~t~rité royale! Nous ~vons ~ par ~otr~
préfent Edit p&lt;"rperud &amp; Irrevocable, dit, ftatue ~ ordonne, ~l­
fons flamons &amp; ordonnons. voulons &amp; nous plan, que les Villes &amp;Communautés de no~re Pays de P,rovenc~, comI?riCes dans
l'Etat arrêté en notre ConfeIl, &amp; annexe au prefent Edit, payent
annuellement à notre TréCor royal pendant fix années, à commencer dl1 premier janvier prochain, juCqu'au premier janvier
mil Ccpt cent foix.anre.dix, les fommes pour le(quelles chacune
d'elles (ont comprifes audit Etat. SI DONNONS EN MANDEMENT à nos amés &amp; féaux les Gens tenant notre Cour des
Comptes, Aydes.&amp; finan~es unies ~ Aix. que notre préCen~ Edi~
ils ayent à faire lue, publIer &amp; regl{lrer, &amp; le contenu en ICelUI
garder obCcrver &amp; exécuter de point en point felon fa forme
&amp; teDe~r nonohftant tous fdirs. Déclararions, Arrêts, Lettres
patentes ' Réakmens &amp; autres cho(es à ce contraires. auxquels
nous av~ns e~prdrément dérogé &amp; dérogeons par notre préCent
Edit; aux copies duquel. collarionnées par l'~n ~e , ~os ~més &amp;
féaux ConCeillers Secretaires, voulons que fOI fOit 3jOlltee comme à l'original : CAR tel dl: notre plaiGr. Et afin que ce' foit
choCe ferme &amp; fiable à toujours, nous y avons fait mettre notre
fcel. DONNÉ.-.à Verfailles au mois d'avril, l'an de grace 1763 , &amp;
de notre regne le quarante.hllitieme Signe, LOUI~. Et plus ba.s ,
Par le Roi. Comte de Provence, PfiEL"YPEAUX. Vu au ConCell»
B P. R T lN·

~TAT

DE FIXATION DES SOMMES
à pay~r annuellement pendant fix années confécutives, à compt~r du premier janvier I76 4 jufques au premier janvier I770 , en exécution de
l'Edit de cejourd'hui , par les Villes, fatHtbourgs,
Banl!eues, Bourgs êJ dépendances de Provence.
1

MAR

PROVENCE.
SEI L LE, cinquante mille livres.

Ais, trois mille ccnt trente-cinq livres.

Alla\.lch, c:inq cen, trente-neuf livres.

.

Aiguilles, de':1~ ceot quatte:vînge-douze fivres'I
Aub.agne , treize cem quinze livres.
Aunol, fix ce~t cinquante-Cept livres.
Ayr~gues, t~ols cent vingt-huit livres.
Antibes, hUlt cernt quatrc-vingc-quinze livres.
Apt, neuf cent quarante-quatre livres.
Aups, quatr.e cent quatre-vingt-neuf livres.
Arles, fix mille Cept cent quarante livres.
Berre, quatre cent quatre livres.
Barbentane , ci~q cent quatre-vingt-quatre livres.
Ba.rgemon, trOIS' cent qua'tre-vingt-huit livres.
Bngoolle, onze cent quarante-fix livres~
Barjoulx, quatre cent quatre livres.
Caps, trois cent quatre-vingt-huit livre's.
Chateaurenard, qlurre cent cinquante-cinq livres..
Cannes l' qU'atre cent quatre livres.
Cuers, fept cent cinquante-huit livres.
Callas, fix cent foixaote-quatorze livres ..
Cafrellanne, quatre cent quinze livres.
Cucuron, quatre cent trente-huit livres •
Cadenet, quatre ceot vingt-neuf livres.
Courrens, trois cent trois li vres.
Coutignac, cinq cent foixaote-treize livres.·
Colmars, quatre cent Coixante-trois livres.
Draguignan, quin~e cent cinquante livres.·
Digne, Gx cent foixante-quatorze livres.
Eyguieres, cinq cent cinquante-fix livres.
Forcalquier, fept cent quarante-une 1ivres ~
Flayofc'l trois cent trence.fept livres.,
Frejus, GR cent fix livres.
Fayence f qù'atrc: cent foixante-douze livres.
GraveCon t trois cent foixance-deux livres.
G ra{fe, deux mille quatre cent vingt-fix livres.Gordes, quatre cent foixante-douze livres.
Lan çon, Hois cent cinquante-trois livres.
Lamberc, huit cent quarante-deux- livres.
A ii

,

�~

J

Le Pay Sr. Canadet, t~ois cent vin~t livres.
La Ciot'ât, rept ccnt vlngt- quatre Il vrcs.
La Cadiere, fix cent foixante-quatorze livres.
Le CafteUet, deux cent quatre-vingt livres.
Le Bauffet, cinq cent trenre~neuf livres.
La Tour-d'Aygues, quatre cent quatre livrea-,
Le Luc, cinq cent cinq livres.
Les Arcs, trois cent vingt livres.
La Valette, trois cent. foixante-dix livres.
La Ga.rde, trois cent foixante-dix livres.
La Se-yne 1 cinq cent cinquante-fix livres.
Les Mées, cinq cent quaranre-fept livres.
Le Val, trois cent foixante-dix livres.
La Verdiere, deux cent quatre-vi .. gt-dou~e livres.
Lorgl,Jes J neuf cent quarante-trois livr-es,
Martigues, fix cent ux livres.
Maillanne, trois cent trois livres.
,
Manofque , treiz-e cent quatre-vingt-une livres..
Mo.gins, trois cent foixante-dix livr~s,
Mouftiers, trois cent [oixante-deux hvres.
Ollioules, Cept cent q u'arante-une livres.
Orgon" trois cent cinquante-neuf livres.
Pelliffane, quatre cent quatre livres,
Pertllis, mille onze livres.
Pignans, quatre cent quinze livres.
PimoHfon, trOIs cent trois livres.
Pourrieres, deux cent foixante-dix livres.
Roquevaire, trois cent trent:~huit livres.
Rians, fix cent trente-deux 11 vres.
Reillane, trois cent foixante-onze livres.
Roquebrune,. quatre cent trente-huit livres.
Riez, fix cent fept livres.
.
Saint-Caqnat, trois cent trente-fept livres.
Saint-Chamas, trois cent trois livres.
Saint-Nazaire', trois cent trois livres.
Saint-Remi, mille foixante diy oneuf livres.

- Sifreron ~ douze cent quarante-hait livres.
,
Souliers, mille quarante-fix livres.
•
Salernes, quatre cent trente-huit livres.
Seillans, trois cent quatre-vingt-fept livres.
Sixfours, quatre cent trente-huit livres.
Saint-Paul, cinq cent vingt-trois livres.
Saint-Savournin, trois cent quatre-vingt livres.
Saint-Maximin, mille foixante-dix-huic livres.
Signe, trois cent trerae-fept livres.
Seyne, ux cent foixante.cin~ livres.
Trets, quatre cent quatre hvres.
Tarafcon, trois mille deux cent trente-fepe livres.
Toulon, deux mille q,uatre cent quatre-vingt-quatorze
li vres.
,
Vence, cinq cent feize livres.
Valauris, trois cent trois livres.
Valanfolle, huit cent quarante-trois livres
Yeres, feize cent foixante-cinq livres.
Saint-Tropès, quarre cent livres.
Sallon, quinze cent feize li vres.
Mondragon, trois cent quarante livres.
Grignan, trois cent quarante livres ..
Les Baux, trois cent quatre livres ..
•

•

o

•

du Roi, tenu.à Ver..
failles le cinquieme jour d'avril mil Cept cent f01Uotcttrois. Signé, PH ELYPEA UX.
FAIT &amp; arr8té au Coofeil d'Etat

1

•
•

,
1

0

1

�,

6

.LETTRES-PATENTES

DU ROY

Du l8 Décembre '7 6 J.
OU 1 s! par la grace de Dieu, Roi de France SC de Navarre"
Comte de PrO'Vence, Forcalquier &amp; Terres adjacentes: A tous ceux:
&lt;psi ces préfenres Lertres verront) SALUT, Dans la néceffité de pourvoir
~ux befoins i11di[pen[ables de l'Etat, en aual1dant que les c1rconŒances
nous permettent de nous livrer à tou'S les arrange mens que 110US avons
en vùe, pour établir une forme d'admilliŒracion qui procure à la fois
le foulagement de nos Peuples &amp; l'amélioration de nos Finances;
N?us avons ordonné, par notre Edit du mois d'avril mil [ept cent
{oJXanre-rrois, q.ue les Villes &amp; CommuMutés de notre Pays de Prov~n,e, c"mprifes dans l'Etat arrËté en notre Con(èil", &amp; annexé au:.
dIt ,Edit, payeront annuellement à notre Tréfor royal pendant lix
3nnees, à commencer du premier janvier' prochain, les fommes
pour le(q'1leUe~ chacune d'elles eŒ comprife' audit . Etat: Et voulant
~,ue le(Jlccs VIlles &amp; Communautés éprouvent" dès-à-pré(el1t l'effet de
J1:1tClltIOl1 où. nous ,fomme~ de diminuer la cotité annuelle des impolinons, &amp; meme den abreger la durée, auai--tot qu'il nous fera poffible d'exécuter le plan d'adminiŒration que nous nous propo[ons, li
C~S CAUSES, &amp; autres à ct! nous mouvant, de l'avis de notre Con-Cd , &amp; de notre certaine- fcience, pleine pui{fànce &amp; amorité royale ,
NOlls avons, par ces Préfentes (ignées de notte main dit déclaré JI, '
ordonne' d
'~ G
l
VI- '
1
0115 d
, 'eClaroas
&amp; ordonnonS'·, vou\Ol1"S &amp; " nous plaît, que
les , (i':( ,an~ees 'pendant leCqu,eUes il a été ordonné pal' notre Edit du'
d avnl m 'I fepc cent fOlxallce-rrois, que les Villes &amp; Communau't~s e .notre P.ays de Provence payeroiem les fômmes fixées pour cha'.
cuner' cl elles
pu l'Etat annex é aild'Eu'
"
.
,
.
lt
lt , rLOient
re'd Ultes
~ cmq
années:
COllleCUtlves
',
' prochaIn
, : Voulons en'
.
' à comm"nce
_ r du premler
Janvter
outte
r.l'
r
, que'1 fur
fc' le montam armue 1 d elUlteS
lOmmes,
pendant lefdites cino&lt;
annees 'r1 Ol,t mo d"l!re,&amp; remIs
' à chacune defdites Villes &amp; Commu"1
..
naut
' un liIxteme,
'
1a quatrieme année U11 '
' . és,&amp; IpVOlr'
l
, ' ,la tl'Oilie
1 me annee
t letS,
a Cll1quleme annee la mOlCle
'
d e ce qu'elles auraient à payer
dans
de chac une d elultes
r.J'
'
annees, Dero!1eons à cous Edits &amp;
' l 1e Cours
D
ec aranons,
' lXecre contraire à la prérente
Dé 1 .&amp; à SCout ce qUI'Œ
e ou pourrait
fi
c arauon, 1 DONNONS EN MANDEMENT à'
, &amp;
eaux le, Gem tenans notre C 'd C
, n o s ames
-vence à Ail(
our es omptes &amp; Aides unies de ProgiŒrer &amp;
cqoulleteC'~s Pr,e[e lltes ils ayent ?l faire rire, publier &amp; re•
nu en lce es garde
br
d
'
en point Celon leur forme &amp;li
.r , 0 ler~er &amp; executer e polllt
teneur, aux copies de[Càuelles, collation -

L

n;01ci.

1

'1

l

1:

,

1

1

tlé::s rar ,l&gt;un,.de nos a~é,s ~ [éaux Conreillors-Sectetaires, voulons qtle

fOI [Olt, aJoutee comme ~ longmal : CAR tel cŒ notre plailir, En témoin
de quot , nous avons faIt mettre notre Scel à cefdiees l'ré[ente •• O"nné
1 Ver[~tlles le d,ix-huitic:me jour de décembre, l'an de grace mil (cft
çent [OIunte-t\:Ols, &amp; de notre ~eglle le : quarante-neuvitme. Signl .
L9 U1S : Et plus bM, Pat: le ROI, Cemte de Provence. Pl;itLYl'EAUll.
Vu au Coufeil, DE L'AvERI&gt;Y.

Extrait des RegiJlres de la Cour des Comptes Aides &amp;
Finances de ProvenCe.
'

v

u

par la ~our , les Chambres a~emblées) l'tdit qui ordonne
,
que les ,V tlles .&amp; les Communautes de llrovc:nce, comprifes en
1 Etat y annexe, payeront annuellement au TreCor royal pendant Gx années, à commencer du p~emier janvier 17 6 ~, les fommes pour \ef.quelles elles y font compn[es, donné à VerfaiUes au mois d'avril 17 6 3
ligné, LOUIS, à côté, vira, Faydeau, &amp; plus bas, par le Roi, Corn:
te de Provence, Phelypeaux, vû au Conreil, Bertin, [ceHé d'un
grand Sceau de cire vc:rce à double que\le; ledit Etat de fixation arrê~
té au Confcûl le 5 dudit mois d'avril 17 6 3, ligné, PhelypeaulC. Les
Lemes-patentes d0nnées à Verfailles le 18 décembre 17 6 3 ,fcellées d'un
grand Sceau de cire jaune, ligné, LOUIS, &amp; plus bas, Phelypeaux ~
."û au Confeil, de l'A verd y : Et les conclu(ions du Procureur général
du Roi: Et oui le rapport de Me, Jacques-Jofeph-Gabriel-Benoit d'An.
dré, Chevalier, Confeiller du Roi en la Cour, tout con(ideré. DIT A
:ETE que la Cour a ordonné l'x. ordonne que ledit Edit, en(emble les
Lettres patentes" feront lûs &amp; publiés à l'Audience, le plaid tenant, &amp;
cnregifrrés aux Archives du Roi pour être exécutés Cuivant leur forme
&amp; teneur, [ans préjudice des droits de la Province, &amp; fanS' que l'ail
pui{fe inférer dudit enregif\remenr, auquel ladite Cour n'a con[enti
qu'attendu la né-ceffité pre{fante des fecours donc l'Etat a befoin pour
commencer fa libération, qu'il pui(fe jamais être impofé fur les Peuples de ladite Province aucunes taxes, linon de leur cwn[e?tem~nt, &amp;
pour la répartiûo n de dons volontairement acco~dti a~dlE SeIgneur
Roi par ladite l'rovine!:;. &amp; à la charge que les ImpOÎlhons que les
Communautés pourront délibértr pou~ le parem.ene des (~mme~ qu~
leur zele fournira audit Seigneur ROI en executl~n de fadtte peclata~
tian, ne pourront être levées qu'~n vertu d~ per~l~on, ~e ladtte CoUtl
conformément aux Réglemens qut ont t~U )OU~S ete [UlV,IS dans la Province: Et feront copies collationnées dudlt EdIt &amp; de[dnes Lettres Pa~
~
,
c .! 'h
{fc' - &amp; au..
tentes, enCemble du préfenc Anct, envoyees aux .xnt:c au ees,

�~
$ du Red'ort de la Cour. pour y ~cl"e .lûs ) puhliJs Sc enregir.
Jdg~. 1 di Cour à ceux qui dallS leCdlces S6néchau«èes rem,,~s : etll}Olfont ;: I~~ des Subftituc$ du Procureur général du Rai. &amp; à
··liflènt
tr.
d'y terur
. Ja
.
brues lllMO
d $ les autres JUrl. a"létlons dud'IC Reuort.
·es. Su cdu~s anrtifier la Cour dans le mois ; ordonne de plus que
nam &amp;
en ce
'Cc
A ' Cc
•
• é
leCdit: Edits &amp;: Lettres patentes &amp; le pr~ ene rdree R e~ontp
Impl'lm .s.
. ell 1a C our des Comptes , Aides &amp; Ftnances
Fait
. , r. u A01 en rovenc~.
réant à Aix) le 17 févrie,r 17 Gf. CQllauonne, j~nt' • ILHA UD.

•
1

,a

~~~:~~~~~~~~~~~~~~:~~
A. A 1X, Chez la Veuve de J. David &amp; Hprit David, Imprimeurs
du Roi &amp; de NolTèigneurs de la Cour des Comptes. 17 66 •

~~'~~~~~~~tc~
~~~~
~
~. {§; ~ 't.'&gt; ~ ~ ~ ~ I(§. ~ tft.~""';:C\o
~ «'..Jo ~
..tYt tft.~ -&lt;?r

1

1

.

r(!}II

E DIT DU ROY

Ed't &amp; Lmres tJ4tenW ont été IMs &amp; publiés) l'Auditl11u
Les )r..rx
H) aits I r
,
1d
Procureur
tenant, 1e 1 1 j j:'ev rt'er 176...,. , oui &amp; ce reauerant
"
..n 'le r.'
l' gmer"
" d LII
D',
iarés aux Archives de 'Sa Majej&gt;e, julVtmt Arret e ,'"
• ~1I1,
(y enreg'j'
ÛMr Jiu 17 dudit mois. Signé AILHAUD.
,

:~~
'-....

.

.,

Portant création de Cent vingt mille livres de rentes
héréditaires au principal, au denier vingt-cinq, de
trois millions, &amp; aliénation d'icelles au Pays &amp;
Comté de Provence.
Donné à Fontainebleau au mois de Décembre 17 6 ).

Enregiflré

et),

la COltr d(s Comptes&gt; Aides &amp; Fint:mces de Provenu.

par la gracc de Dieu, Roi de France &amp; ' de NavarL OUIS,
re, Comte de Provence, Forcalquier
Terres Adracenres:
&amp;

A tous préfens &amp;

., ,

Jo

à venir;

AyaD[ confidéré que la diminution de l'intérêt de l'argent doit procurer entre autres avantages celui de rapprocher dans la balance de la fortune publique
la valeur des terres de celle des contrats &amp; effets de toute na.
tl1~e répandus d~ns le commerce, &amp;. celui de diminuer la malTe
des dettes de l'Etat, en augmentant les fonds defiiné~ à fa libé.
ration, Nous avons jugé que des objers auŒ inrérclfans pourle bonheur de nos Sujets &amp; le bien d~ l'Etat, méritoient tolite
notre atrcnriotl. Cependant ne voulant, pour opérer ladire di.
minution, urer que des moyens Je.s plus conformes à notre juftice &amp; à notre bonté paternelle pour nos Su jers, Nous avons
réColu d'employ.er tous les fonds do[;)t nous pourrons difpofer ,.
&amp; de nous procurer par la voie d'empr unt à un denier plus
~vantagcux ceux qui nous feronr nécelTaires pour ,embourfèr les
dettes les plus 0néreuies; &amp; pour accéJeter le iuccès d'une opération auŒ importante pour le· bien public ~ nous aurions inréSALUT .

A

.

�~

J
'
'
ott rel1'lbomrement rucceffir du capital, avec l'accroiLretnent ruccC'lrtf

p~ les plus capables d'y contribuer efficacement par
re n··e 1es Cor"
,. d .
"
[id ' tl'on des avanta""cs qu Ils olvent eux-memes ell rcu-

.,

la con 1 era
t&gt;
•
d'
., d
opre
libération
&amp;
nous
aurIons
erermlne
e
fer pour leur pr
'd'E
.du crédit de pluGl'urs de nos Pays
tars : en cooaI'd"r
110US
" .
C
[équencc nous avons faIr demander par nos omml.(f'
aires a\ l'ACf.:mbJéo génélaJe des Communautés du Pay.s de Provp~ce co~­
voqllée à Lambciè le dix novembre der mer , I.e cr~dlt d.udlt
Pays, pour un emprunt de trois. mi~lions au demer vll1gt-cmq.,
exempts de taure retenue des Vlngoemes &amp; peux (ols, pou~ ltvre du Dixieme, laquelle Comme nous defhnonsJ,a \acqu,lttement de dettes plls onérellfes ; &amp; pom effeétue( ll~S -.a - .pre~ent
J.:intention où nous Commes de ne profiter de la dlt11111UtlOn
OLl taux de l'intérêt que pOUl' employer annuellemen~ une plus
forte lbmme à l'exrinétion {ucceffive des dettes de l'Etat, nous
a\'ons annoncé que nOliS affC'éteri~ns p'o~r la [ur(':té" &amp; le rembour[ement dudit c:.morunt de troIS tnllllOl1S, la me me fomme
de trois ceut mille li~res ql1i yauroit été defiinée s'il .eût été
au denier Vingt; filr qt~lOi ladite A(fem~lée .générale des Communautés nous a donne des marques fatlSfalfanres de (on zele
&amp; de fon emprdfemt"nt à concourir au bien de notre fcrvÎCe ,
cn prenant unanimement le rreize dudic mois de novembre une
Délibération conforme à nos inrentions. A CES CA USES &amp;
autres à cc nous mouvans , de l'avi~ de notre Confeil, &amp; de
notre certaine fciencc, pleine puiffance &amp; autorité royale, Nous
avons pal' le prérent Edit perpétuel &amp; irrévocable, créé &amp; créons
cent vingt mille livres de rentes héréditaires, à rairon du denier
vingt-cinq, lefquelles nous avons vendues &amp; aliénées audit Pays
&amp; Comté de Provence ) pour en jouir par ledit Pays, à commencer du premier janvier de l'année prochaine mil Cepe cent
foi.xante-fix • à la charge de payer à notre Tréror royal la [omme de trois millions de livres pour la finance principale defêf.
cent vingt mille livres de rente, &amp; pour l'entiere fûreté. tant
du pavemerH annuel de ladice rente, que du -rembour[ement
fl1cceffif du capital d'icelle, nous avons aŒgné, affeété ~ hypothéqué la (omme de trois cent mille livres que le TréCorier
dndit Pays retiendra chaque année (ur les fommes qu'il aura à
payer au ,"FréCor !oyal, &amp; dont il l.ui fera tenu compte en vertu du preCent ~dlt [ur fa fimple quittance. Voulons que de lad.
fo~me. de trOls cent mille lIvres il en foit employé cent vingt
~lne lIvres. au ~ayement d~ la rente au denier vingt-cinq du capual de trOIS mIllions de h.vres, &amp; cent q\latte-vingt miHe livres

lé{ulr~nt de l'il1térê~ de la.partie. du c~pital qui ~ur.a été éreinte.' juCqucs a ce que ledit capICal [Olt entIcrcment eteInt &amp; amorti &amp;
t&lt;;H1S !cs fr:ais de contra,cs d'emprm;t &amp; de rembourrement acq'uittes. Autonfons en con[eqnencc les Procmeurs des Gens des TroisEtats du pays d~ Pro,v~n~e '. à emp,runrer a~ nom dudir Pays ~
conformement ~ la deltberatlon de l Affemblee générale du treize
n?vembre der?ler , &amp;: fous les ~m1l'ances &amp; hypothequcs portees pa r le pre[ent EdIt, la (uCdJtc Comme de etois millions de

.

•

l

livres à. confrirutÎon de rente au denier vingt-cinq, avec exemption de tom payement &amp; retenue des Vingtiemes) &amp; deux fols
pour livre ~u ~ixi~me.. V?ulons en outr.e que les rentes qui
feront con(htue~s a pllX d a.rgent rur le~tt emprunt au profit
des Gens de malO-morte, fOlent dech;ngees de tOl1S droies d'amorri!lèmcns, &amp; que les contrats, quittances de rembourfement
&amp; autr es aétes concernant ledit emprunt, foient exempts de nos
droits de Contrôle &amp; de fceau. SI DONNONS EN MANDEMENT à nos amés &amp;. féaux, les Gens tenant notre Chambre des Comptes &amp; Cour des Aides unie à Aix, que Je préfént Edit ils ayent à faire lire, publier &amp; régifirer, &amp; le contenu en icelui garder, obferver &amp; exécuter felon fa forme &amp;
teneur, nonobfiant tous Edits, Déclarations, Arrêts, Régkmens J
&amp; autres chofes à ce contraires, auxquels nous avons dérogé &amp;
déroglOns par le préfenr Edit, aux copies duquel collationnées
pa! l'~n ~e n~s amés &amp; f~a~x Ç~nreillers-Secretaires, voulons que
fOl fOit aJoutee comme a 1 orIgmal; CAR tel eft notre plaiGr.
Et afin que ce [oit cho[e ferme &amp; fiable à toujours, NOliS Y
avons fait meme notre [cel. Donné à Fontainebleau au mois de
Décembre, l'an de grace mil fept cent foixante-cinq , &amp; de notre
regne le cinquante-unieme. Signé, LOUIS. Et pLsJS has: Par
le Roi, Comte de Provence. PHELYPEAUX. Vi'l an Con[eil~
DEL' A VERDY. Et fcellé.

Lu,regi{lres
publié à l'Audienct, le pillid tenllnt, &amp; mfoitt ~nrlgij1rl
déS Archives de Sa Mllje/fé, pOlir être
Je/on
/lUX

exùllti

fil forme &amp; teneur, à llf, chllrge qu'il ftrll compté en III Chllmbre
par le Tréforier dt# Pays) à la mllnÎere accoutM'711e, des Irois millions de ia fimmce principaie des rentes hùcdùaires créles pli!'

�;

-

~

4'
Ir.'
d'
mille livr~s
1ft! ted'Il .,.
~ rejorrer
·011 r~·
,
d
'f ..1.. dn Irou cel;
,'
,
'T' : r;.
lE t cr
, 'fi
les [am'nes 1/t tI aIt ra JI paye r au ~ l'ejor
Imir cb/l1 fle :'JfJiJe/ /;s Irois cent ""i/Le livres employées ""If, pa.
rgy.1-l, p OllY t'Ire i'I / " l'm/;of~rfe(IJt'l'Jt dlJ capital, &amp; aux frais des
yem mt dtd's, renft's 'f ~~ ld-" rem '.JO/Ir fèment , tefq/tettes rentes fero'l1t
t /lIs empYII -J v
"
'
j"
1.
d d' Tl Ir;. .
r;I(S en dépeizfe (FHt fuLtemmt d,,'ms le compte, Il tt rejor~er,
A ml]
,oltr
' fer t expriml dans iefdtts contrats d emÀ compt&amp;
er dfl ,l
qfU . fixe' en adminriftYlttion p4r les Promreurs
l'J t
• qfll aura et e
.
P
s, à com 'fJ('f}CCr dit premier !a.f}~ier.dernte~, en r~p~o~tant
:Y
pt bl. Les extraits des delzberatton! qft: a14ront ete pa,.
l
ar
e
com
a •
,
. ,fi 'fi '
d fi'
P
:r; , e r,'J'et avec les atltres pIetes JII,.1 cat/ves e on
eux prtJes a C Jf.
.
'
1 c
d
'
' t l'Arre't dft 17 de ce motS. Fazt en Il
ollr
es
compte) fiUlvan
,
r;"
A'
1
CampUs, Aides
Fi~ances du Roz en Provence 'Jeant a IX) e
IJ février 1700. SIgne [0 RE G 1 ER.
,

f

1

2b~&amp;mrt%, X~.zt5,&amp;~~ r~ ~t ~,;j5,

J

cd

i:1pa'

&amp;.

,E DIT DU
"

Po R TA NT création d'un Office de ConfeillerClerc au Parlement de Provence.
Du mois de Juillet 1768.

•

Regifiré en Parlement ..
OU IS) par la grace de Dieu, Roi de France &amp; de Na.
varre, Comte de Provence, Forcalquier &amp; Terres adja~en­
res : A tous préfens &amp; à venir) SALUT. Nos amés &amp; féaux les
Gens tenant notre Cour de Parlement audit Pays de Provence,
nous onr très· humblement repréfemé , que les grandes &amp; importantes conGdérations qui ont engagé les Rois nos prédéce{feurs
à établir dans nos Cours de Parlement un certain nomore de
Confeillers Clercs, pour y concourir avec les Confeillers Laïcs
au bien commun de l'Eglife &amp; de l'Etat, porterent Louis XII
dans l'infritutÎon du' Parlement de Provence, à Y créer quatre
Offices de Con[eillers Clercs, dont le nombre auroir été fort
augmenté depuis lad. inllirution &gt;- puifque par l'article deux cenr
vingt de l'Ordonnance de Blois. il fut réduit à celui de fix, &amp;
que [ucceŒvement par les ditférens changemens arrivés dans cert\!
Compagnie, &amp; par la converfion qui y auroir été facilement
opérée des Offices de Conreillers Clercs en Officts de Conreillers
Laïcs, il ne refte plus à l'réCent qu'un Ceul Office de Confeiller
Clerc. Les incotlvéniens qu.i {ont nés d'une telle rédl1é1ion, fo;t
par rapport aux inftruélions criminelles qui Ce font conjointement
par le Juge royal &amp; par le Juge d'Eglife, foit en ce qui con·
çcrQC le choix des Magiftrars qui doivent affifter au Bureau gé~

L

,

�•
r;

%

, 1 d"s décimes &amp; Chambres eccléGaf'liqllcs) 3uroient déterminé
nera ..
.
1 .(1", C- b f' ~
l10tredire Cour de n?us .filppher, pO~Il' n,c pas al çr, LI, 11!{er
plus long· rems lln&lt;:: reJuébon G COiHraIrC a 1ordre &amp; :1,.1 u(agc
obfcrvé d.ltlS [OlItes nos aurr~s COllrs de PJrl~men.t, qU,Il nous
plCtr créer &amp; ériger l!n dcuxlet:ne Offi.:e de Con(~I~lcr Clerc; &amp;
pour rendre cerce creation G Jn~portan~e, plus al(ee. ~ p'lllS fa.
cile notredite Cour nous aurolt paretllcmet:t füpplle d accor.
der 'au premier acquereur dudir Office •. Icç InoJérati?ns CJl\'~lIe
ore attendre de nocre bonté, &amp; d'y affdl:~r , pour 11It tel1lr hm
de gages, une partie de ~eL\x que .nou~ ~ulrions. con(crvés à .notred.
Parlemenr par notred. E,itr du mOIs de lulLer mil (cpt cent ctoqllante.deux, portant exrinB:ion &amp; fnppreffion d'un Office de Conf~i! ler
Laïc &amp; de le faire jouir des Gx minots de franc-falé en f.lliant
ce(fe; la répar~irion que nOliS en aurio'ls fai~e p~r notre (uCdit
Edit: (ur quO! voulant donner de n?uve,aux temolgnages. de notre bienveillance &amp; de narre proreébon a une Compagnte dont
le zele &amp; l'arracbemenc pour nous &amp; pour notre fervice nous
[ont parfaitemenc .connus. A CES CAUSES &amp; autres conGdérations à ce: nous mouvantes, de l'avis de notre Con(eil , &amp; de
notre certaine [ciencc, pleine plliiT.li1cc &amp; ~urori[é royale, nous
a.vons; par le préfcnt É.iic perp~cuel &amp; irrévocable. dit, Cl:arLlé &amp;
ordonné, di(ons, Cl:atuons &amp; ordonnons, voulons &amp; nous plaît
ce qui fuit.

1

~e gages rur cenx de mille C'Înquantc livres qui lui (ont dûcs

a radon ~c la ,fi~,ancc ~c l'Ot1i~;c

1

ART 1 C LEP REM 1 E R.
,

Nos ConCeillers Clercs en notre Parlement de Provence feront fixés au nombre de deux, à l'effa de quoi nous avons créé
&amp; érigé, créons &amp; érigeons un Offi::e de Con(eiller Clerc aud.
Parlement, all~ ga~es de neu.f cent cinquante li~res à prendre
fur ceux de mtlle cinquante lIvres que nous aurIOns confervés
à !10rredic Parl~ment, par l'article de~x de notre Edie de juillet
mIl [eE;&gt;t cene cl~quante-dellx, pour eCre !e(dits gages de neuf
cene cinquante lIvres employés à l'avenir dans les états at"rêtés
en !l0tre Con/cil, &amp; être payés [ur les ql1ittances du pourvû
dudtt Office &amp; [es fuccelfeurs, &amp; les cent livres reftantes conti.
nuec&lt;?nt ~ êt~e employées dans f.lO(dits états au nom de la Compagme, a qUI elles (eront payées fLlr les quittances de celui qu'elle
nommera pour les recevoir.
II. Con[ento~s &amp; permettons que pour dédommager notredit
Padement dudlt retranch:ment de neuf cent cinquante livres

•

•

de Con(elllcl' l.l&gt;ù:

étCÎnt par

~o[re, ~dlt de JUIllet mIL (ept cwql1âme·deux. qui lui arprdenr,
'11 pu~Oe .vendre à .r0n plus ,grand profit &amp; utilité, l'Office CIté
par ~ artIcle premIer .du pre{enr Edit. lui fatfanr, cn tant que
be{oIn) ceŒol1, renllre, &amp; don de tous les deniers qu'il pOUl ra
.relirer du prix dudit Office,
III. Les G,x minors d~ [el don.t jouiiToit Je qU:ltrieme Préfid("Ot,
&amp; .le quatnem,e Con[~llI~r. [Ulva.nt la rep3ltition que nous en
aV.lons ordonne. par 1 article trOIS de norredit E:Jir de juillet
ml~ (ept cent cl~quante-dellX" appartiendront à per péruiré :mdit
Office de Conf~tlle.r Clerc) .derogeant, pou,r cet dret , &amp; pour
le contenu en 1 article premIer de notre pre[cnr Edit aux articles deux &amp; trois de celui de juillet mil (cpt cem ~inquante.
deux.
IV. Voulons &amp; .entendons, que Îllr le contrat de \'ente pafTé
au nom de notredlt Padement, les oroviGons [oient npédiées
[ans difficulté à l'acqllereur que nous· jugerons digne de nOlle
agr~l11ent, [ans q~'il foit tenu de payer aucune finance &amp; aucuns
drons en nos revenus ca(nets, donc oous l'avons difpenfé &amp; diCpenfons.
V. Delirant traiter toujours plus fa\'orablcment notredit Par.
lement, &amp; lui procmc:r une vente plus avanrageule du fu(dit
Office de Confeiller Clerc, voulons que les proviGoos en [oient
expédiées, en payant feulement par l'Jcquerellr le dloit du marc
d'or (ur le pied du tiers des droirs ordinaires, iuivanc la n· o.
dération accordée par les Réglemens pour les Offices de 00U"elle création, ainG que le tiers (eulement des droits du Garde
des Rôles du [ct'au &amp; des pro"iGons.
VI. Le pourvû dudic Office, &amp; fes [uccdfeurs ; jouiront de
tous les honneurs, dl oi ts, privileges &amp; pl eJOgar ives am ibués aux
Offices de même J1acure, ainG &amp; de la même maniere qu'en
jouir ou qu'en a dû jouir le pourvû d'un pareil Office co notred.
Parlement &amp; pour mettre une jllfre égaliré dans le (ervice &amp;
dans le') fonB:ions, nous 2pprouvons &amp; ordonnons l'exécution
du Réglement fait par notredite Cour de Parlement, en date du
douze avril dernier. SI DONNONS EN MANDEMENT à nos
amés &amp; féaux les Gens tenant notre ('our de Parlement de
Provence, que norre préfenr Edit jls aieor à faile lire, publier
&amp; régiCl:rer (même en rems de Vacations), &amp; te ContŒu en
icelui garder, ob(ervcr &amp; exécuter {don fa forme &amp; teneur:
J

�•

4

1

.

..

. .

5

.

l ft notre pldiGr. Er afin ql1e ce folt choîe ferme &amp; fia.
te "'ours no .lS y avons flit m~[tre norre îccl. Donné à
bCIAR;
e a rou]
,
"1 fi
fi .
Verfailks au moïs d~ juiller, l',an de grace . mG 1 ept ~en~ LOOlxauntse· • &amp; de notre regne
le cinquante-trol
le me. PSIgne
l '.
h lIlt
.
p
Et plus 6~s : Par le ROI J Comte de rovencc. HELYPEAUX.

?'

v , pllblil &amp;

mrégij/rf, Olti
~e reflltrant le Procureur GI.
mrat du Roi pOlir cIre execute JeLon fa forme &amp; teneur.
&amp; copies du prifen; Edit forant envoyées IMX. ~énlch~uJJëes ~u Reffort, pour y hrt 14, publi( ~ enré~ij/ré: E'!Jotnt ~u~ Subjft!l#s du
Procureur Général d'l ROI d Y temr /11 main, &amp; den urlifier IIJ
COllr dans le mois, foivllnt l'Arrêt de ce jour. A Aix en P"r:[emmt,
tes Chllmbres l11femblées, te JO Juillet I7ÔJ.
Signé, DE REG INA.

L

EDIT DU Ra
fixe à la fomme de huit cent livres l'indemnité dûe à chacun des quatre Greffiers
criminels de la ville d'Avign.o n , par la fi,ppr~ffion de leurs charges.

QUI

Dcsmné -.1 Ver[aiHes au mois de Septembre 17 69.

Regifiré en Parlement.

L

•

•

.

ua

p

,..

di

A AIX, chez; Efpdt David, Imprimeur
du RQi &amp; du
. Paclement. 17 68.

..

OUI S, par la grace de Dieu, Roi de France &amp; de Navarre,
Comte de Provence, Forcalquier &amp; Terres adjacentes: A tous
pl'éfens &amp; à venir, SALUT. Nous avons reçu les très-humbles fupplications des quatre anciens Greffiers criminels de la ville d'Avignon, qui nous ont fait l'epré[enter que par notre Edit du mois
de mars dernier qui [upprime leurs Offices, il ne leur a été accordé
aucune indemnité; que notre amour pour la jufiice, &amp; l'attention
que nous avons eu à ménager tous les intérêts légitimes de nos
Sujets de la ville d'Avignon &amp; Comté Vénaiilin, ne permettent pas
de douter que la difpofition qui doit concerner lefdits Greffiers,
n'aie été obmife dans l'Edit contre notre intention, qu'ils Ont recours à notre autorité pour faire ce{[er le préjudice qu'ils en re~
çoivent, efpérant que nous voudrons bien les traiter auili favorablement que les autres Greffiers fupprimés qui ont tous reçu une
indemnité proportionnée à l'importance de leurs Offices. A CES
CAUSES, de l'avis de notre Con(eil , de notre certaine fcience~
pleine pui{[ance &amp; autorité royale, Nous avons fixé à la [omme
de huit cent livres. l'indemnité dûe à chacun des quatre Greffiers

--~-_.

--

�•
,

~

. 1

criminels de la "i1le d'A vi&amp;"non, p~r 1~ ruppte~on de leur~ cha~ges
ordonnée par l'article premIer, de 1EdIt du mOlS d~ mats dernIer,
laquelle [omme leur fera payee par la Communaute des Notaires,
fur le montant des Offices dont nous Jeur avons fait don 'par le
même Edit. sr DONNONS EN MANDEMENT à nos amés &amp;
féaux Con[eil1ers , le~ Gens tenant notre Cour de Padement à Aix,
Gue notre préfent Edit ils aient à faire lire, publier &amp; régifuer,
&amp; le contenu en icelui garder , obferver , exécuter &amp; faire exécuter felon fa forme &amp; teneur; &amp; afin que ce foit chofe ferme &amp;
fiable à toujours , nous y avons fait mettre notre fcel. Donné
à VerfaiUes au mois de feptembre, l'an de grace mil {ept cent
foixame - neuf, &amp; de notre regne le cinquante - cinquieme. Signe',
LOUIS. Etplus bas,' Par le Roi, Comte de Provence.PHELYP.EAUX.

Vijà,

DE MAUPEOU.

'Il

L

/

U, publié .&amp; enre'giflrl, oui &amp;- ce refJue'ram le Procureur 'General
Roi, pour être exeCuu' fuiyant fa forme &amp; teneur, &amp; copies tfu.
prifent Edit firont enyoye'es aux Selze'chauJ1e'es du reJfort , pour y être
112., publie' , &amp; enre'giflré " Enjoint aux SubflitulS du Procureur Gelle'raI du Roi J'y unÎr la main, &amp; J'en certifier la Cour dans le mois.
A ALX en Parlement, lu Chamores affemDlées, le 12 oc1obre l7 G9.
S~gné DE REGINA.

A AIX, Chez Efpric David, Imprimeur du Roi &amp;: du Parlement.

17 69.

--

~---

.

�6

/

•

QUI fupprime les Œuvresfoas les titres de

Croix, de la dévote Confrairie des
chands Drapiers, &amp; de Notre-Dame
Conception, établies à Avi§onon, &amp; en
les revenus à l'Aumône §oénérale de
Ville.

La

Mar..
de la
affeè1e
ladite

Donné à Verfailles au mois cIe Décembre 17 69.

.
L

'Reg iflré en Parlement.

OUIS, par la grace de Dieu, Roi de France &amp; de

Navarre, Comte de Provence, Forcalquier &amp; Terres
adjacentes: A tous préfens &amp; à venir, SALUT. Les mêmes
motifs qui nous ont déterminé à éteindre &amp; fupprimer dans
notre ville d'Avignon les œuvres dites du Cancel, de la
petite F u1l:erie &amp; de l'Epicerie, pour en appliquer les revenus à l'œuvre de l'Aumône générale, nous engagent à
étendre cette difpoGtioll à l'œuvre dite de la Croix, à celle
des ~archands drapiers, dite de la dévote Confrairie, &amp;
à celle de la Confrairie fous le titre de Notre Dame de la
Conception, ci-devant régie &amp; admini1l:rée par les Greffiers
de la Cour de St. Pierre, fupprimées par notre Edit du mois
de mars dernier. A CES CAUSES, de l'avis de notre Conreil,
&amp; de notre ,ertaine fcience, pleine p\li1Tançe &amp; autorité
1

•

•

--.-

----

-

�z
royale, nous avons, par !lO?"e 'pr~fent Edit per]?étuel &amp;
. e' ocable éteint &amp; [uppnme, eteIgnons &amp; fuppnmons les
Ifr v ,
.
f:
1 .
de
res précédemment etabl'les à AvIgnon
IOUS es titres
{:lCroix de la dévote Confrairie des Marchands drapiers,
&amp; de N~tre Dame de la Conception, dont les biens &amp; revenus feront &amp; demeureront' affeaés à l'Aumône générale
de ladite Ville, à la charge d'acquitter les anniver[aires fondés par les bienfaiteurs, &amp; de payer au Mont de Piété la
fomme de quatre mille livres en augmentation du capital de
ladite œuvre; voulons à cet effet que les direaes &amp; biens
fonds appartenam aux dites Confi-airies [oient incefIàmme~t
mis en ~n~e avec les formalités requifes, par les Adminif.trateurs de l'Aumône générale, pour acquitter la fomme par
110US adjugée au Mont de Piété, des premiers deniers en
provenans, &amp; placer le [urplus au profit dudit Hopital de
l'Aumône générale, conformément aux d:[pofÎtions de notre Edit du mois d'août mil [ept cent quarante-neuf. SI
DONNONS EN MANDEMENT à nos amés &amp; féaux
Con{eillers, les Gens tenans notre Cour de Parlement à Aix,
que notre préfent Edit ils aient à faire régi1l:rer, &amp; le
contenu en icelui garder &amp; ob{erver Celon [a forme &amp; teneur.
CAR tel eft notre plaiGr. Et afin que ce [oit chofe ferme &amp;
fiable à toujours, nous y avons fait mettre notre [cel. Donné à V~rfailles au mois de décembre, l'an de grace mil [ept
cent {o.lxa?te-neuf, &amp; de notre regne le cinquante-cinquie_
me. Slgne, LOUIS. Et plus bas: par le Roi, Comte de
Provence. PHEL YPEAUX. Vira, DE MAUPEOU. Et {ceIIé.
1

,

'puhlie' ~ enregfre': o~i. &amp;&gt; ce rer/ueral1t le Procureur General au
Rot, pour ,Ure execute jùl1lal1t fi forme &amp;&gt; te !leur
&amp;&gt; copies du
préfin; Edit ~,firol1t ~ll.'JI0y,e'es il .l~ Se'nechau~'e d'Ayi;nolZ , pour y
itre lu, pubite, &amp;&gt; enregijlre : ETljOUlt au Suhjhtut du Procureur Geniral du Roi Ir tenir la main, &amp;&gt; d'en certifier la Cour dans le mols
fm,'JIant l'Ardt de ~e jour. A Aix en Parlement, les Chamhres a.J1em~
"lees, le 24 Janyur IJ').4. Signé, DE REGINA.

,

,

-

,

L u,

_.

Â

AI X, chez

•

ESf,l\Il' DAVID,

Imprimeur du Roi &amp; du Padclllcnc.
1770.

1

,

�.

1
•

EDIT DU RO
•

Concernant les Offices de la Cour des Comptes,
Aides &amp; Finances de Provence.
Donné à VerfaiUes au mois ~'A vril 1780.
Enrlgi(lré en la. Cour des Comptes ,. Aides &amp; Finances Je
P'{)!)Ience..

•

pat Ta grace de DieU', Roi de France &amp;: de Navarre "
Comte de Provence, Forcalquier &amp; Terres Adiacentes, à touS
préfens &amp; à venir: SALUT •. Par notre Edit du mois de Décembre
mil [ept c&lt;::nt (oixante-quatorze·,. nous avons rétabli notre Cour
des Comptes, Aides &amp; Finances de Provence, qui avait été fupprimée par Edit du mois de' Décembre mil fept cent foixante-onze.
Par autre Edit du mois de Juin mil fept cent foixante- quinze,..
nous avons fixé le nombre des Officiers qui compoferoient à l'avenir notredite Cour des Compt~s, Aides &amp; Finances de Provence ,
ainli que la finance de cha~un de leurs Offices: Nous avons par
te' même Edit difpehfé du payement de cette finance, ceux qui fe'
trouvaient: alors pourvus defdits Offices, &amp; nous nous Commes'
Léfervés de l'exiger de leurs fucceffeurs. Il nous a été xepréfenté
depuis que la confiitutÏon aéluelle de notre dite Cour J ne conférantpoint aux Offici~rs qui la compofent la pf,Opriété de leurs Offices t
ils n'étaient point affurés de les tranfmettre à. leurs enfans, &amp; quecette incertitude pouvait faire naître le découragement &amp; devenir,
préjudiciable au bien de Ta JuRice. Dans cette circonfiance nous:
aY.ons penfé que nous donnerions; aux Offic:im qui compo[ent ce.

L

,

o U l S,

.

A

�(

%

Tribunal, une noul'eJ/e marque de nOtre proteél:ion &amp; de la fati.l:
faBian que nOus avons de leurs fervices, fi nous rendions dès il
pré{cm héréditaires les Offices d01'lt !Is fe trouvven.t pOtlCVUS, à
charge de .payer par eux encre les mams du Tre[oner de nos revenus ca[uels, la fomme que nous fixerons, pOllr la totalité des
finances de[dits Offices. A CES CAUSES, &amp; autres à ce nous mouvant; de J'avis de notre Con[eil &amp; de notre certaine [çÎence.
pleine -puilTance &amp; autorité royale, interprétant nos Edits des mois
de Décembre mil [ept cent foixante-quatorze &amp; Juin mil [ept cent
foixame-quinze, &amp; Y ajoutant en tant que Gle be[oin, mol,lS avons
dit, ftamé &amp; ordonné. di[ons, fiatuons &amp; Ci&gt;rclonnons, voulom;
&amp; nous plaît ce qui fuit:
.J

"

. ART

'1 C L E

F 1\ E MIE 1\.
•

'

,

1

Notre Cour des Comptes, Aides· &amp; Finances de Provence, fera
compofée ~ l'avenir d'.uo Premier Préfidenr, de cinq Préfidens, de
trente-fept - Confeillers, de deux Avocats Généraux, d'un notre
Procureur Général, &amp; de deux Subllituts, conformément à l'article
pr~mier de notte Edit. du mois de juin mil fept cent foixanteqUInze; les autres OfficIers de notredite Cour feront &amp; demeureront au même nombre auquel ils ont été fixés par notredit Edit
à la réferv.e des Greffiers en chef, qui fe;ont ci-après réduits a~
nOII;lbre de trois feulement.
'
II. Nous avons réduit &amp; Jl)odé.ré les finances defdits Offiees
?xées pa.r led~t ~~it, fçavoir; cell~ d~ chacun des cinq Préfiden;
~ 'luarant~ ml~le lIvres; celle de chacun des trente-fept Con[eillels
Cl .vmgt-mille lIvres; celle de chacuf,l des deux Avocats Généraux à
vlOgt-q~atre !llille livres; celle de notre Procureur Général à quara~te I;rll~le lIvres.; celI~ de chacun des deux SubUituts à quatre
mille hUI; cen~ I.Ivres. Le[queUes !llances formen.t en totalité la
fO,mme .d un mIllIOn trente-fept mIlle fix cent ]jvres ; n'entendons
ne~nmoms comprendre dans ladite fixation l'Office de Premiex:
Prefi~ent, fu.r leq~e1 nous nous réferyons de faire connoître dans
la fUite nos lOtentlOns
~ l 1. N'entendons ~on plus compr&lt;mdre dans ladite fjxation les
trOIS Offices de Greffiers en chef dont les finances ont été pa ées
en rys Nvenus cafue,ls '. à l'égard d~[quels ii ne fera rien chalgé.
I
l'Offi' dOUS avons etemt &amp; fuppnmé, éteignons &amp; fupprimons
, ce e ~reffier e.n chef, Garde-facs de notredite Cour des
ÇOlllptes, Aides &amp; Fmances, 1% réuni{fons les fonétions dudit Offi,

.

l

Ci:e aux trois premiers ci.deiTus mentionnés, pour être exercées
par I;s titllla!re~ d'iceux, lefquels en percevront les émolumens,
fans. erre. oblJges de. nous . .;ayer .la finance fixée par l'article cinq
dudlt Edit du 1\101S de )UlO mIl [ept cent [oixante-quinze de
laquelle nous les quittons. &amp; déchargeons.
'
. V. Aut~ri[ons le~ Officier-s de notredite Cour des Comptes ,
Aides &amp; Fmances, a payer en Corps entre les mains du Tléforier
de nos revenus cafucls, la totalitè des finances defdits Offices à
l'effet.' par chacun defdits Officiers, de pou~oir réfigner l'Office
dont Il .eft ,aéluellemen~ pourvu, . en fav~ur. ~ un f~jet que nous
aurons Juge capable den ftmtemr la dlgOlte &amp; d en remplir leS'
fonéèions, &amp; auquel nous aurons accordé notre agrément.
V 1. Permettons aux Officiers. de notredite Cour des Comptes,
Aides &amp; Finances d'emprunter en nom colleélif toutes &amp; chacuneg
les fommes qui fe~ont néceffaires à l'effet d'~cqué~ir les Offices qui
compo[ent nouedae Cour, &amp; pom la furere dudlt emprunt, nous
les autorifons à affeéter par privilege &amp; préférence le montant
defdites Finances, indépendamment de leurs- biens propres &amp; perfonnels.
VI r. Voulons que'· notre Com des Comptes, Aines &amp; Fi nancesfoit admire à verfer fuccefIivement, dans l'efpace d'un an, à
compter du jour, de l'enrégifircment du pedent Edic, ès mains du'
Tréiorier de nos revenus ca[uelS', ladite fomme de un million
trente-[ept mille fix Gent livres, en divers pa-yemens· , dont le'
moindre ne pourra cependant être au-delTous de cent mille livres;
ce faifant, que les intérêts de ladite finance, tels qu'ils feront cia.près fixés, courent en faveur defclits Officiers, ou du Corps de
ladite Cour, du premier jour du quartier où lefdits payemens-au!Oient été fa-Ïts, &amp; en proportioR d'iceux.
V II J. Si l'emprunt que notre Cour fera obligée d'ouvrir lui '
devenoit trop onéreux dans la.· fuite des tems, nous l'autoTifons
dès à pré[ent à ouvrir un fecond emprunt à un denier plus a\'an-tageux que le premier par la forme de la reconllitution, à condition que les fonds ainfi empruntés, ferom uniquement dellinés :
à. amortir le premier emprunt, fans pouvoir être djvertis à aucun ·
autre objet, pour' quelque caure &amp; fous quelque préteXte que ce
puiiTe être. , .
,
IX. Le T Tefoner dé nos · revenus ca{uels dellvrera aux OfficJers
de notrcdite Cour en noms wlleâifs-, à me{ure des payemens qui Jui feront faits {ur ladite fomme de un million trente-fept mi!1e
fix. cens Ji Vles ').des quittances· de finance defdits Offices, conforme$~
1

•

Aij

�• -4deux CI-·dtr.
·"df.
à Ja fixation ' portée par J'artIcle
e~lus. La propnete
euelles quittances de finance fera tranfml[e par le Corps des
6fliciers de ladite Cour, au profit d~ chacun de, [cs membres ou
de lelJrs fucceileurs, acquéreurs defdICS Offices, a meru~e, des va ...
canees d'icelles, le prix defquels tran{ports. fera ~mploye a mefu~e
des mutations, aux rembourfemens des den.'ers ql1l fero~t empruntes
, Ollr l'acquifition defdites finances, de mamere que lefdlts. emr.runts
Fe trouvent totalement éteints après la va~ance du dermer VIvant
des Officiers aétuellement exiClans dans ladIte S:our..
.
X. Les pr.emiers pourvus defdits Offices, qm ~es aurOlent acquIs
Ge notredite Cour des Comptes, Aydes &amp; FlOances, ne feront
tenus de payer d'autres &amp; plus forts droits de mut~tion &amp; de marc
d'or, que ceux q~i nous feront payés par les OffiCIers de nouvelle
création en premlere finance.
.
XI. Nous avons attribué &amp; attribuons, pour les gages defdJtes
finances' fçavoir deux mille livres à chacun des cinq Préfidens de
notredit; Cour ~ille livres à chacun des trente-fept Confeil/ers,
douze cens livr;s à chacun des deux nos Avocats Généraux, deux
mine livres à notre Procureur Général, deux cens quarante livres_
à chacun de fes deux Subftjtuts, lefquels gages feront employés
dans l'état de ceux de nos Cours de notre Comté de Provence,
&amp;, leur feront payés, quant à pré[ent, en malTe, ta~t qu'ils n'auront difpofé-d'au~unes quit~anc~s defdits Offices ~ &amp; ce., fans ~ucune
retenue des dixleme &amp; vlOgtleme, ou autres lmpofiuons mlfes ou
à mettre, en Cluelque te ms que ce foit, dont nous difpenfons per-fonnellement '~s Officiers aétue1s de notredite Cour, compris dans
l'état anot!xé à notredit Edit du mois de juin mil fept cent {oixante
&amp; quinze, {ans que cette grace puilTe être étendue à ceux q\Ji leur
fuccéderont erdits Offices; &amp; à mefure que notredite Cour aura
.difpofé defdites quittances de finance en faveur des nouveaux pourvus, lefdits nouveaux pourvus feront employés per{onneIJement
dans l'état defdits gages, chacun pour la portion qui les concernera. ,
XII. Les titulaires aétuels, compris dans. l'état annexé à notre
Edit du mois de juin mil [ept cent foixante &amp; quinze, jouiront des
penfions qui leur ont été attribuées par l'article (ept dudit Edit,
foit qu'ils continuent d'exercer leurs Offices, foit qu'ils s'en démettent, par . réGgnation ou autreme~t, lefquelles penGons leur feront
payees amG &amp; de la meme mamere que les gages attribués auxdits
Offices par notre préfent Edît.
XIII. Nous avons affigné &amp; aaignons les fonds deClinés au paye.,uent des gages ~ penUons énom:és aux ~rticles huit &amp; neuf de
A

)

~ot.re préfent Edit, [ut les .den.iers proV'en~ns .des impoGtions levée$
-a tme de don gratUIt ou vmgtleme &amp; capitatIon dans notre Comté
de Provence, fans que ladite affignation puiife jamais être changée
·.r0~r quelque c~~fe &amp; [ous. quelq~e prétexte que ce pujlTe êrce;
-a ,1 effe~ de qUOI 11 f~ra .verfe ~efdlts fonds jurqu'à la concurrence
necelTalre, par le Trefoner dudlt Pays, entre les mains du Rece veur
Général de.s finances d~ Provence,. ch~rgé .d'acquiner lefdits gages
de lix mOIs, en lix m0';5' au premle.r Janvle: &amp; premier juillet de
·chaque annee, de mamere que lefdm OffiCIers &amp; leurs créanciers
n'éprouvent aucun retardement pour le payement d'iceux.
XIV. Dans le cas où notredite Cour ayant acquis en corps la
totalité defdits Offices, il s'en trouvera quelques-uns de vacans ou
dont les titulaires ne vo~dr?nt pas. acquérir le~ fina~ces, elle j ~ulra
~n, corps des gages attnbues auxdus Offices Jufqu'a ce qu'il y ai t
e te par nous pourvu.
XV. Maintenons &amp; confirmons notredite Cour des Comptes J
Aydes &amp; Finances de Provence, dans la jouilTance des épices ,
droits d'enrégiflrement, émolumens, menues néceffités &amp; privileges
attachés à leurs Offices, pour en jouir ainG qu'ils en Ont joui 0\1
dû jouir avant mil fept cent foixante &amp; onze, fans dérogation
néanmoins aux Edits, concordats ou autres aétes réduétifs defdit~
droits, enréglClrés ou pa{ïes depuis ladite époCiJue; &amp; à tet effet ,
voulons que l'ar le Premier PréGdent, &amp; {tar les CommilTaires qui
(eront à ce députés par notredite Cour, il foit dreiTé un nouveau
tableau de tous lefdits droits, lequel, après avoir été par nous
approuvé &amp; confirmé par Lettres-Patentes expédiées à cet effet ,
&amp; adrelTées à notredite Cour, fera affiché dans les Bureaux Oll fe
perçoivent lefdits droits ainfi tarifés.
XVI. Celui qui, après le décès ou la démiilion du lieur de
Joannis, fera par nous pourvu de l'Office de notre Procureur Générai en notredire Cour, jouira annuellement, à compter du jour
de fa réception dans ledit Office, d'une [omme de fix cens livres
pour indemnités des mc:nus fraÏs &amp; dépenfes de fon Secrétariat ;
&amp; le Doyen des Confeillers jouira d'une [omme de mille livres ,
qui n'aura lieu cependant qu'après l'extinél:ion totale des penlions
accordée5 aux Officiers de nOtredite Cour, par l'article [ept de
notre Edit du mois de juin mil [ept cent foixante &amp; quinze, le
tout conformément à l'article dix du même Edit, voulons que
Jefdites peniions &amp; indemnités foient payées lorfqu'il y aura liell j
ainli &amp; de la même maniere que les gages attribués aux Officiea;
de notredite Cour par l'article huit du préfCllt Edit•

�..

o
(),

XVII. Seront au furplus nos Edits des mois de décembre mir

{epr cent ~oix~nte &amp; quatorze,. &amp;, juin mil {;pt ~ent foixan,te &amp;-,
'fuinze, executes en tout ce qUI n y. dl pas deroge par Je prefent.
SI DONNONS EN MANDEMENT ~ nos amés &amp; féaux les Gens
cenans notre Cour des Comptes, Aydes &amp; Fimmces, à Aix, que··
notre préfent Edit ils aient à faire lire, publier &amp;- régifleer, &amp; Je
contenu en icelui garder, ob[erver &amp; exécuter felon fa forme &amp; .
teneur: Car ter dl notre plaiftr : Et afin qtle ce foit choCe ferme &amp;
&amp;able à toujours, nous y avons fait mettre notre fcel. Donné à
~erfailles au mois d?aveil l'an de geace mil [ept cent quatre-vingt"
&amp; de notre regne Je llxieme. Signe LOUIS: Et pills bas, Par Je
Roi, Comte de PrQvence. AMELOT. ;Yu· au Confeil, P'HELYPEAVX.
Et fcellé.
U, puhlie' &amp; enre'giJlré, oui &amp; ce r.equeram le Procureur Glneral,
du Roi, pour étre gardé, ohferve' &amp; exécute' jùiyant jà forme &amp;
teneur; de'clarant ladite Cour que l'Edit du mois de de'cemhre '77' ,
dtJigne' dans le prifent Edit, eft à la date du mois de fiptembre de lad.
/llmee, &amp; fera ledit Edit imprimé &amp; '!f/iché par-tout où. befoin fira
confôrmeinent
l'Arrêt de la CONr, les Chambres 4femble'es, du 2~
'fyTl~ 1~80. -4 dix le .2.6. IZyril '.z8o. Silné, FREGIER;

L

a

•

2

;

i.

li

15

•

il!

A AIX, chez Efprit Thvid , Impe meUf du
Roi &amp; de la COJ.r
des Comptes. 17 80.
•

�&lt;

...
•

8
1

ctl~~fAl~~~~:~fAl~~~~~Wl~~
A Aix, chez la Veuve de J. David &amp; E[prit David. 176r.

~~~W~rP~~:·~1~p~~r1J~r;J~~~~

EDIT -DU ROI,
Portant fuppreffion de la Subvention générale établie
par l'Edit du mois de feptembre dernier: Et qui
ordonne que pour en tenir lieu, il fera payé un
nouveau Vingtiémc, av:c augmentation dç la Ca ..
. .
pttatton,.
Donné à Ver failles au mois de Février 1760.
Enregijlré en III Cour des Comptes, .Aides &amp; FifJIJnCfS dt Provtnu.
ü U l s, par la grace de Dieu, Roi de France &amp; de Navarre ,

Comte de Provence, Forcalquier terres adjacentes: A tous
L
préCens &amp; à venir,
Le defir que nous avons d'allier avec
&amp;

SALUT.

•

). les ménagemens qu'exige la firuation de nos Peuples, les nouveaux fecours qui nous [ont neceffaires pour terminer par une
paix prompte &amp; folide, une guerre entrepriCe pour la défenfe
des intérêts de notre Couronne &amp; du commerce de nos fujets.
nous a portés à faire examiner de nouveau dans notre Confeil,
les différens expédiens qui nous avoient paru les plus propres à
remplir un objet auai digne de nos foins qu'il eft conforme à
mme inclination. Les preuves que nos peuples ne ce1fent de nous
donner de leur zele &amp; de leur affeétion, ont excité notre amoUI:
paternel à chercher les moyens de pourvoir à leur foulagement,
en fubfiiruant à des impofitions, qui. par leur multiplicité &amp; par
la maniere dont le recouvrement devoit $'en faire, auroient pû
•
leur devenir plus à charge, la demande d'un fecours extraordi.
naire, dom la forme &amp; la perception nous mettroient, par la
rentrée preCque entiere d1l produit dans le Tréfor royal, en état
de Latisfairc aux dépenCes indifpenfabl.es. C'cft dans cet e(prit qu'en

A

�,
~

•

éteignant &amp; fuppriman~ la Subvention généra!e étab1i~ par ,n~tre
Edit de feptembre dernier. nous demandon~ a ~os fUlets, a tttre
de (ecours extraordinaire, un nouveau V~ngtteme &amp; les ~~ux
fols pour livre d'icelui, à compter du mOIs d'Oétobre dermer,
pendant la préfente a.nn~e &amp; pendant l'année. 17 6 ~, ave.c une
augmentation de Capnatlon [ur ceux de noCditS [ulets qUI. nous
ont paru le plus en état de 11 Cupporter, tels que ceux qUI dans
nos Provinces de taille réelle, ou dans leCq uelles le fouage eft
établi, font imporés dans les rô}es de ~a Capit~tion ~ des fom~.es
qui, en indiquant l,eurs facultes, dOl.vent faue preCu~er qu Ils
peuvent contribuer a cette augmenratt?n, &amp; ceux qUI dans ~os
autres Provinces ne payent point la ta.llle ~ Nous avons to~t heu
d'attendre que la cdfation de tou.s les lmpots &amp; autres ,drO\:s que
nOLIs fupprimons, fera un mouf pour les engager a faue ce
nouvel effort. Ils ne doivent pas douter que CenGbles à leurs
befoins, nous ne foyions, de notre part, continuellemenc occupés
du foin de diminuer leurs charges, par l'ordre le plus fevere dans
l'adminiftration de nos finances, &amp; par l'économie la plus exaéte
dans nos dépenfes. A CES CAUSES, &amp; aucres à ce nous mouvant,
de l'avis de notre ConCeH, &amp; de notre certaine fcience, pleine
pui1fance &amp; autorité royale, nous avons par le préCent Edit perpétuel &amp; irrévocable, dit, ftarué &amp; ordonné; diCons, fiatuons
&amp; ordonnons, voulons &amp; nous plait ce qui fuit:
ART 1 C LEP REM 1 E R.
Voulons que {ur les mêmes rôles. &amp; en la même forme &amp;
maniere que fe perçoit le Vingtiéme établi par notre Edit de
1749, il foit levé fur tous nos fujets, à compter du premier oc- A
tobre dernier, &amp; pendant le cours de la préfente année, à titre
de fecours extraordinaire, uri nouveau Vingtiéme, avec les deux
fols pour livre d'icelui; exceptons néanmoins les parties comprifes dans les rôles d'Înduftrie, &amp; les Propriétaires des maifons
de notre bonne ville de Paris, au moyen &amp; en conGdération du
p,ayemen~ du r~chat d~s boues &amp; lanternes, que nous avons exprcCfement dl[pen[es &amp; dl(pen[ons du payement du Vingtieme compris au préfe.nt article. Ordonnons pareillement que dans celles
de nos Provlllces, dans lefq uelles la taille eft réelle, ou dans
l,e~q~elles le fouage eft établi, tous ceux de nos fu jets qui ont
ete unporés dans les rôles de la Capitation de l'année derniere
1759? à.la (omme de vingt-quatre livres &amp; au dcffus, tant pour
le pnnclpa~ que pour les quatre fols pour livre; &amp; dans nos
autres Provinces, ceux qui ne payent point la taille, feront tenus
de payer le double de leur Capitation avec les quarre fols pour

3

livr.e d'icelles; c:~mme 3uffi que tous Officiers de nos grande &amp;
petIte ChancellerIes, enfemble les Banquiers &amp; tous particuliers
. Fermiers ou Régiifeurs de nos droits, pourvûs de charges emplois &amp; com~iifions de finance,. ou autres places emporta~t rece~te &amp; manle~en~ de n.os dent~rs ou autres deniers publics,
rneme ceux qlll apres avoIr exerce pendant dix ans de femblables
charges, places, emplois ou commerœ, Ce Ceroient retirés (e~
rone tenus de payer, outre le premier doublement ci-de(fl1~ ordonné, un fecond doublement de leurs premieres cotes enfembtc
!es, quatre fols ~o.ur livre, le. tout ~u!fi pour la préfe~tc: année;
a 1 effet de qUOl Il ne fera pOlllt arrete de nouveaux roles, mais
feront !eCdites augmentations levées &amp; perçlles en vertu de notre
préfent Edit, fur les rôles aétuels, &amp; fans qu'il en (oit bcCoin
d'autres.
1 I.
Les mêmes impoGtions auront lieu pendant l'année J76r, à
l'exception des parties comprifes aux rôles d'Induftrie, que nous
diCpenfons du nouveau Vingrieme.
1 1 1.
En conCéquence des di(poGtions ci-deffus, éteignons &amp; fupprimons la Subvention générale établie par notre Edit du mois de
feptembre dernier, fans préjudice néanmoins de notre Déclaration
du ~ de ce mois. SI DONNONS EN MANDEMENT à nos
amés &amp; féaux les Gens tenant notre Cour des Comptes, Aydes &amp;
Finances unies de Pro't'ence à Aix, que le prérent Edit ils ayent à
faire lire, publier &amp; regiftrer; &amp; le contenu en icelui garder, obferver &amp; exécuter Celon fa forme &amp; teneur, nonobilant tous Edits,
Déclarations, Arrêts &amp; Réglemens à c~ contra~res, auxque!s nous
avons dérogé &amp; dérogeons par le pre[ent Edu; aux cople.s duquel, collationnées par l'un. de .nos. am1s &amp; féaux, C?n~et.l1ers­
Secrétaires voulons que fOl fOit aJoutee comme a 1original :
CAR TEL ~ST NOTRE PLAISIR. Ee afin que ce foie chofe ferme,
fiable &amp; à toujours, nous ~ a~ons f~ie mettre notre ~cel. DONNÉ
à Verfailles au mois de fevrler, 1an de grace mil fept cent
foixante, &amp; de notre regne le quarante.cinquiéme. Signé LOUIS.
Et plus bas: Par le Roi, Comte de, Provence, ftgné PHELYPE AUX.
Vû au Confeil , BERTIN. Et [celle.

v , publié &amp; regiflré, oui &amp; ce reqtlerant le ProcureNr glnl-

L rat

dU) Roi., pour ttre exùuté Jeton [a form( (}

1(1I(llr

1

�•

r ......

l'

~~~:~~~~~~~~~~~~~:~~~
A A IX, Chez la Veuve de J. David &amp;. Efprit David, Imprimeurs
du Roi &amp; de NoLTèigneurs de la Cour des Corn pres. l 7 6 5'

,

EDIT DU

Ra

Concernant la liberté de la fo'rlie &amp; de l' ~ntrù d~$
Grains dans le Royaume.

Du mois.· de ' Juillet 17 6 4-•

•
EnrtgiJIré

e?J'

III .cour dts Comptes, Aides &amp; Financts dé

L OUIS,

•

..

•

Proven(e~

par la grace de Dieu, Roi de France &amp; de Navarre".
Comte de Provence',. Forcalquier &amp; Terres adjacentes: A -tous
préfens &amp; à venir, Salut. L'attention que nous devons à tOUt ce
qui peut comribuer au bien de nos Sujets, nous a parris à écouter
favorablement les vœux -qui nous Ont été adreifés de toutes parts.
pour établiT la plus grande liberté dans le Commerce des Grains,
&amp;, révoquer les loix &amp; les réglemens qui auroient été faits précédemment pour le rdhaindre dans ,des bornes trop étroites. Après
avoir pris les avis des perColines les plus éclairées en ce genre, &amp;
en avoir mûrement délibéré en notre COflfeil, nous avons cru devoir déférer aux infutnces qui nous ont ·été f~ites pour la libre exportation &amp; importation des Grains &amp; Farines, comme propr~ à
animer &amp; à étendre la culture des terres, dont le produit dl la
{ource la plus réelle &amp; la · plus sûre des richeifes d'un Etat, à entretenir l'abondance par les magaGns &amp; l'entré~ des blés étrangers,
à 'e mpêcher que les grains ne {oient à un prix qui décourage le Cultivateur, à écarrer le monopole par l'excluGon fans retour de toutes pcrmiŒons particulieres, &amp; par la libre &amp; eoticre concurrence
dans le Commerce, entretenir enfin emrC': les différentes Nations
cette (;ommunicarion d'éc~nge du fup~rftll av~c le nécdfaire, fi

A

9

�~1 0

,

r

~~~~~

conf01 me ~ l'ordre"
20
d'humanité qui doivetabh l?lr la divine Provide
reconnu qu'il étoit df~t ammer to~s les Souvcrarncs~
aux v"es
ne
de nos peuples
b
de nos rOlOS continuel
ous avons
&amp; pour les ferm'ic~ de notre juUice pour les pro Sri~~l;r le bonheur
avec tant d'em ~tr) de leur accorder une fib P, r~~ des terres
. prcuemenr; &amp; no
~ cne qu Ils deGre
&amp;
cru devoir
a .t1 e toute crainte de rerour
,~s mal :h~~ds &amp; négocians
ne.lallfer aucune inquiétude :\ ceu~ux I~!), prohl~J[~ves. Mais pour
aU-=z !cs avamages que doit p
ql U1 ne Cenurolenr pas encote
il nous a paru llécelfaire de fil'ocurcr a.liberté d'un tel commerce
t
.
xer un priX au !7ra'
d l'
'
oute exporrauoll hors du royau
G' ~ ln au· e a duquel
blé Cerait monté à ce prix' Et me en erOlt lllterdire, dès que le
cune occaGon d'exciter l'indLla~~me ndUs ne de~on.s négliger ail·
en même rems la N . 0 - ' f ' ~ous avons reColu de fa vorifer
,.
aVlbatiOn rançOlCe en affurant
I.v
&amp;d aux e~Ulpages fr}l1çois, exctll(ivemen~ à tous autres a~~ t~!l fleaux
es graIns exportes. A CES CAUSES &amp;
\'
n port
vane ' d \' . d
c
r
'
autlies ce nous mou. ! e aViS e ~~trc onlcil, &amp; de notre certaine Ccience, leine
pt}l!1ancc ~ ~utortte royale, nous avons, par le prérent
er·
petuel &amp; Irrevocable, dit, O:atué &amp; ordonné, dirons ftatuo~s &amp;
ordonnons, voulons &amp; nous plaît ce qui Cuit:
'

J';

r~~ ~~edLol [ole1ll~ellc perpér~~~~o1s mem~

•

,

ART 1 C LEP REM 1ER.

N ot~e'Déclaration du

t

2-5 mai 1763, concernant le libre tran[port

'-des grams dans notre royalJme. avec permiffion d'en faire des magaGas, enCemble les Lettres patentes interprétatives d'icelle du S
mars dernier, feront exécutées Celon leur forme &amp; teneur; e~ conféquence • voulons qu'il ne pLliffe êrre donné aucune atteinte à ladite circulation dans l'intérieur.
1I. Permettons aina à tous nos Sujets, de quelque qualité &amp;
condition qu'ils plliffent être, même les Nobles &amp; Privilégiés, de
faire commerce de toutes efpeces de grains, graines &amp; grenailles,
légumes &amp; farines, {oit avec les Regnicoles. foit avec les Etrangers,
&amp; de faire à cet effet tels magafins qu'ils jugeront nécelfaires, (ans
qu'ils puiffent être recherchés, inquiétés ou aftrain~s à a~cunes f~r·
malités , autres que celles portées par le préfent Edtt, n~ que le~dlts
ns
Nobles &amp; Privilégiés puHrent être affujétis à aucunes ImpoÛUO
pour raifon de ce commerce feulement.
,
us
III. Voulons en conféquence que la f~rtje àXctranger.de
tO ar
CJ1t

grains, graines, grenailles &amp; farines, IOlt enneletn

des Comptes. 1765'
~
-Q)\

.~~~.

~

~ &amp;.JI ~ &lt;'0 • ~ ~

mettr~~

Edtr

1

~~

'Y:Ii
~ ;) . ~ &amp;
E(ptit David, Imprirr. eutS
ik

libre P

r
f

•

de Préfidens dan
du Royaume .

d'Août 1764.

&amp; Finances de

PrDv(nc~•

de France &amp; de Navar.
:r &amp; Terres adjacentes '
,tre les différens moyen~
,r a procurer aux Baille, le dégré de confid6en de la JLlffice un des a remplir no; inten.
nombre d'Officiers que
.de fupprimer des Offi: ~ftence qu'à des beCoinS'
'ue ~ gAu'après avoir, auom pu ~ous le permetpluficurs de ces Offices
=,ux de PréGdens des Pré:
~ autant plus volontiers
Ique poftérÎeure à l'Edi~
nfidérer ces ~jé&lt;7es cerndes. Bailliages b&amp; Séné.
ROIS nQS PrédéceCèur .
le pl~s grand avantage
dernIer refiort en macas, &amp; en. d'autres cas.
1

�10
3
.,
. ux feules exceptions
&amp; l'1l11lt3tlOnS
portees par,
terre ~ rare ~er , ~ Faifons très.expreffes inhibitions &amp;. défenCes a
les amc eSOuffilv~ns '&amp; a' ceux des Seigneurs&gt; d'y mettre aucun ob[tous nos
CIers
1
'
ue ce
tacl~ ou empêchement en aucun cas &amp; (ous que que prerexte q
'rf'.
•
"
') S uli'. rlai.'Ines , ne J'fera perPUlne etre,r. • des blés feJgles
mercI
l V ' La lortle
,
".\
"1
r. .
'r,
qua
1t'
.
à-préfcnr
l'ufqu
l
ce
qu
J
en
10lt
I &lt;,
mile par mer&gt;
l'
S' par
V 1nous
par les pons de C~laJS,H 3InraCIery, '
autrement 01'donl1e' , que
fi
cn eur, 1erD UI1Kerq ue , Fecamp ' Dieppe , lt. Havre, Rouen,
)
B fi P L '
bour Caen, Granville) Morlaix , ~t. Ma 0, rt' , ort... OlllS••
g, Van,
nes la Rochelle , Rochefort, .Bordeaux.1 Blaye,
N ames,
&amp; l'LIon; , exbourne • Bayonne " Cette Vendres, Mar[ellleV&amp; ' Tou
fT
f
'
portation ne pourra en être fa,ire que (u~ des a;~Jca~x rançoIs,
dont le Capiraine &amp; les dellx. t1e!s au molOS de 1equlpage feront
francois, fous peine de confi(catlon,
Deliram pourvoir par l'in~roduaion des ~lés étra.ngers, dans
notre royaume, à ce que le ble \ ne monte p~~ a un .prIX onereux
à nos peuples, nOl1S permettons a [Gus nos SUJets, &amp; a rous Etrangers de faire librement entrer dans le, royaun:e , [ur tou~es e[pece,s
de vaiOèaux indifiinétemenr , tous graills , graInes, grenallles , farrnes &amp; légllmes venant de l'étra.nger, en payant les droits o,donnés par le préfent Edit,
V I. Dans le cas néanmoins où contre notre attente, &amp; malgré'
les dpérances légitimes que donne la libre entrée derdits blés étran~
gers, J~ prix du blé [eroir porté l la fomme de douze livres dix
fous le quintal, &amp; au-ddfllS , dans quelques-uns des ports ou des'
lieux {irués [ur la fromiere de notre royaume, &amp; que ce prix [e
fcrGir fooreou dans le même liell pendant trois marchés conrécutifs, voulons que la liberté accordée par les arricles précédens,
dem~ure fufpendue dans ce lieu, de- plein droit, &amp; [am qu'il [oit
be!oln d'auclln nou\'eau réglemenr. Faifons en cOl1Œq uence très.
~xpreffes inhibitions &amp; défentes dans ledic cas, à tous nos [ulers, de faite fortir aucuns grains par ledit lieu, ju[qu'à ce que, .
[ur l~s repré[entations des Officiers dudir lieu, qui feront ad:c{f~cs a~ ~~ntrôleur Général de nos finances, l'ouverture dudu ,heu ~lt ~t~ ordonnée en notre Confeil, à l'effet d'y rétablir
la hberte generalc &amp; indéfinie pour l'enrrée &amp; la [ortie des grains, '
fal:~.9ue , dans aucun cas, nos Gouverneurs, Commandans , Cornatres départis, &amp; autres nos Officiers, puiffem donner cl ce '
llJet aucunes permiffions particulieres.
VlI. Le Ble-froment fera affujéti à l'entrée du Royaume à
1

ItJ,,[ormtmtl;t

4 i' Ardt dll

Jlldit Edit mvo)üs

I~

4

dM prt/Jê

SlnlchlJlljfl((s
mrrgiflrûs; tAiI

IJIIX

, (t;'e lûrs&gt; pu6tiles &amp;
elire/Ir geÎzérlJl d'l .R~y d, 1mir Ilf ",
~ans le mois, de Irurs diligences. FlJÎt
Aides &amp; Fin,Jncts d'4 Roy e~ Pr07lçN8
Il'0 I. Signé F RE G If, R.

1

r e~~

, ) el\!).. ~

PrDVrnUl'·

V:

e Navardjacentes :
JS moyens
Bail\ '-eaux
confid6:e , un de
.os intenficiers qu
des Offi·
es beroin~
,
aVOIr. aue permet..
~. es Offices r
li des Pré)Iontiers,
'e à l'Edit
ges corn&amp; Sénééceflèur ;
avantage'
en ma..

1

\

\

;r,1

)

1

fes E:as:"

l

�•

4un droit d'un pour cent, &amp; les Seigles. menus grains. graines, gre~
nailles, farines &amp; légumes, à celui de trois pou!" cent: Voulons
né,lOnloins que lefdirs grains ne payent à la fortle de notre Royaume. que le droit d'un delui pou~ cent; à l'~ffet de quai
ceux qui voudront .faire e~.trer &amp; ~ortlr ces de~rees, feront te~
nus, {ous telles pelOes qu Il apP.1ruendra. de fatre aux B~reaulC
établis (iu les frontieres de notre royaume pour la perception de
nos droies, des déclarations conformes aux Réglemens, des quan.
.
tités &amp; qualités defdites denrées.
V Ill. Permettons à tous Etrangers ou Regmcolcs, de faire
entrer toutes efpeces de grains dans notre Royaume, &amp; de les
y laHfer en entrepôt ~ fçavoir, .les ,Blés . pendant, un an , c5c
les menus grains, graines, grenailles. farmes &amp;. legll mes pendant fix mois [eulemenr, pendant lequel te ms Ils pourront les
exporter librement à rE.tranger ., f?i~ en nature de grains, foit
en farines, [ur tous valtfeaulC Indllhnétemenr, fans payer aucuns
dro irs; &amp; ils ne [aont atfujétis à payer les droits portés dans
l'article précédent, que dans l~ cas où le(dires denrées feroient
introduites pour la con(olJlmauon des habuans de notre Royaume) ou après l'expiration du terme fixé pour l'entrepôt.
1 X. Dérogeons à tous Edits, Déclarations &amp; Réglemens à ce
contraires. SI DONNONS EN MANDEMENT à nos amés &amp;
féaux les Gens tenant notre Chambre des Comptes &amp; Cour des
Aides unies à Aix, que notre préfcnr Edit ils aient à faire lire.
publier &amp; regifrrer, &amp; le contenu en icelui garder, obCelver &amp;
exécuter Celon fa forme &amp; teneur. nonobfrant toutes cho[es à
ce contraires: Voulons qu'aux copies du préfent Edit .. collationnées Pl[ l'un de nos amés &amp; féaux ConCeillers-Secrétaires, fQi foit
ajoutée cOl11me à l'original: CAR td eft notre plaiGr. Et afin
que ce Coit choCe ferme &amp; fiable à toujours, nous y avons fait
mettre norre .ccel. Donné à Compiegne au mois de Juillet, l'ao
de grace mil [ept cent foixaore-quatre. &amp; de notre regne le
quarante-neuvieme. Sig"l. LOUIS. Et plus blJs : Par le Roi/ Com...
te de Provence, PHELYPEAUX. Et ft~tté.
. ,

•

5
a

•

-,

LETTRES PATENTES

DU R 0 1,-

,

Qui fixent les Droits de [ortie fS d'entrée fur les
Grains, &amp; qui permettent la circulation &amp; [orti~
de toutes e[peces de G,r aines, en payant les droits
Y mentzonnes.
•

1

•

Du 7 Novembre 1164.

OUIS, par la grace de Dieu, Roi de France &amp; de Navarre ~
Comte de Provence. Forcalquier &amp; Terres adjacentes : A
nos amés &amp; féaux les Genstenanc notre Chambre des Comptes
&amp; Cour des Aides à Aix. Salur. Il nOus a été repréCenté, télativement à l'exécution de narre Edit du mois de juillet dernier ,
qui permet la libre entrée &amp; [ortie des Grains, graines, grenailles, farines &amp; légumes, à la charge d'un droit qui doit être perçu fur chacune defdites denrées. à l'entrée &amp; à la fortie de ces
denrées. que le[dirs droits ayant éré établis proportionnellement
au prix defdirs grains, ils feroient toujours variables comme leur
')rix, &amp; que leur quotité pourroit faire naître des conteftations
l'ntre les F.::rmiers &amp; Régitfeurs de nos droits. &amp; les Négocians
(lui feroient le commerce de ces Grains s'il ne nous plaifoit
' :s fixer d'une maniere plus précife. Nous avons été également
id(ormés que plufteurs Négocians avoient prétendu que les Grailles gratfes propres à faire huil-es &amp; toutes autres 110n comeftibles.
{Itoient comprifes dans les di(pofitions de cette loi, quoiqu'il
u'y en ait pas été fait mention, &amp; nous avons reçu pluGeurs re &gt;réfentations tendantes à ce qu'il nous plût .lever la prohibition
lui a eu lieu juCqu'à ce jourd~hui, de la (ortie defdites Graines ~
. ': donner par-là de plus en plus &amp;5 marques de notre attention à encourager la culture dans notre Royaume, en procurant
ln nouveau débouché aux produtlions de plufieurs d. (es Pro-

L

J

�10

r

&amp;r.\.~.~. ~ ~~~~ ~W t" '§). ~~~~~;) :~~
1

1

J

1

6

vinees. Nous avons bien voulu entrer dans les vues qui nous étoient
propofées, &amp; nous avons ré[olu en conCéquence de pourvoir d'une maniere fiable ft.IC tous ces objets qui intérefl'ent auill effentiellement le bonheur de nos Süjels, en évaluant les droirs à rai~
fon du quintal, &amp; en permettant la libre cIrculation, ainG que:
l'enrrée &amp; la Conie des Grains propres à, faire huile, &amp; autres non
comefiibles. A CES CAUSES, &amp; autres à ce nous mouvant, de
l'avis de notre Con{eil , &amp; de notre certaine {ciencc, pleine pui[.
fance &amp; autoriré royale, nous avons dit &amp; ordonné, &amp; par ces
Pré{enres Ggnées de notre main, difom &amp; ordonnons ce qlli fuit :
Que le droit établi par notre Edirclu mois de juillet dernier .,
à l'entrée &amp; à la {ortie des Bleds, Graines, Farines &amp; Légumes,
ne fcra plus dorénavant payé [ur l'cfiimation du prix de chacune
deCdites denrées: Voulons qu'il demeure fixé à rai{on de l'évaluation que nous en avons fait faire; Sçavoir, pour la fortie, für
le Froment, à (ept deniers &amp; demi par quintal; {ur les Farines .
un [01 pa r quinral; [ur l'Avoine, Gx deniers par quintal i [ur les
Seigles , Méteils, Orges, SarraGns, Maïs &amp; autres menus grains,
cinq deniers par quintal i filr les Feves &amp; autres- légumes &amp; grains,
fept deniers par quinral: Pour l'entrée, fur le Froment, à un [01
trois deniers par quintal; fur les Farines, iix fols par quintal; .
fur les Avoines, trois {ols par quintal i [ur les Seigles, Méteils,
Orges, SarraGns, Maïs &amp; aurres menus grains &amp; grenailles, deux
fols Îlx deniers par quintal; (ur les Feves &amp; au tres légumes &amp;
grains, trois fols (Gpt deniers par quintal. Voulons qu'à l'avenir
les graines de Lin. Rabette , Navette, Colza, &amp; autres femblables, propres à faire huile, puiffent librement circuler dans
l'intérieur du Royaume, en exemption de tous droirs, &amp; qU'elles pui{fent entrer dans le Royaume &amp; en fortir , en payant un
droit de cinq pour cent à la (ortie, &amp; de trois pour cent à.
l'entrée.; lefquels droits nous avons pareillement fixés , fur une
évaluation commune, à Gx [ols par quintal à la fortie , &amp; à trois
fols Îlx deniers par quintal à l'entrée. SI VOUS MANDONS
que ces Pré!entes vous ayiez à faire lire, publier &amp; regiil:rer, &amp;
le contenu en icelles garder, ob[erver &amp; exécuter de point en
point .Celon leur forme &amp; teneur , 110nobllant toures chofes à ce
con~ralre~. CAR tel dt notre plaiGr. Donné à Fontainebleau le'
feptleme Jour de Novembre, l'an de grace mil [ept cent foixan~e­
quatre, &amp; de not~e regne le cinquandeme. Signé, LOUIS. 'E~
piNS bas: Par le ROI, Com te de Provence) PHU. y P E ft. UX. El fit 1;'.

nit David, Imprimeu,s.
!S Comptes. 17 6 5.

R
de Préfidens dan
rJ-u Royaume.

• Finances de

P17JVt'nc~.

: France &amp; de Navar&amp; Terres adjacentes:
: les différens moyens
à procurer aux Bail, le dégré de confidéde la Juffice , un de"

à remplir nos intenombre d'Officiers qu
e fupprimer des OffiLence qu'à des beCoing
' aVOIr.
. au-: ,. qu.
apres
lt PLI ~ous le permetlufieurs de ces Otfices ..
" de Préiidens des Préurant plus volontiers ,
ue poftérieure à l'Edit
Gdérer ces Siéges cern es Bailliages &amp; Séné~ois nQS PrédéceCèur
e plus grand ' avantage '
dernier reOort en m a....
as ) &amp; cn_d'am·res cas"

•

�'1mpJ iIl:CUt$

7

1 ï 6 J.

US Ilblils &amp; erJregiftrls, olli &amp; et requertlnl le Procurcur
Inlr!' dt# Roi, pOlir être exécutés .folon l(flr forme &amp; teneur,
.~gmt'ment ~ t'Arrêt du S Mllrs, mots COf/rllnt : ordonne que CDçon) or
,
du fi'uJMI
r,J . Edtl. &amp; ae
.1
1Il Dec1artltto1l
.
ies Jûcrnent cotltlttonnus
~i.deffilS, flront reH'Jifos tlU Procllreur ~én.ér~l du Roi, pour être
mvoyùs li fls SlIbftiluts dans tes ]urt(dt8tons du Relfort de tll
Cour, pour y être liÎs , publi/~ éJ; enre$tflrls : e~joint aux Su~{IitMts
du Proçtlreur glnérlll du Rot d y t~mr II! mam J &amp; de certifier tll
COllr de leur diligence dans le motS. Fatt en la Cour des Comptes,
Aides &amp; FÙMrJces du Roi en Provence, féant JI Aix, te l J Mllrs
I10 J. Collationné. Signé J F REG 1 E R.

L

1

,

1

.

~nf

dan

me.

• ProVt11ct'.

,

ararJjacenres;
s moyen
. au Bail.
:le conGdéce , un
. cl
oos mten·
fficiers qui
: des OffiJes beroin~
.
C

•

.1. T

arOlr. aule permetces Offices
1

ns des Préolon tiers
re
à \'Edi
,
eges com &amp;

én'.

'dec feur
avantage '

:

n ma-

rcs cas

-

�-

10

r

~~~~~~~~~~~~S~~~3:~~
A A 1X, Chez la Veuve de J. David &amp; Efprit David, Imprimeu,s,.
du Roi &amp; de Nolleigneurs de la Cour des Comptes. 17 6 5'

~~:~~~~~~~~~~~~~~~ :~~

EDIT DU R
•

Po R TAN T fupprcffion des Offices de Préfidens dan
les Bailliages eJ Sénéchauffées du Royaume ..
•

Donné à Compiegne au mois d'Août 1764.

Enr-egiflré m /11 Cour des. Comptes ~. Aides &amp; FifJances de
J

OU 1 s, par la grace de Dieu, Roi de France &amp; de Navarre, Comte de Provence, Forcalquier &amp; Terres adjacentes:
A tous préfens. &amp; à venir: SA LUT. Entre les différens moyens
qui nous ont été propofés pour parvenir à pl'Ocurer aux Bail.
liages &amp; Sénéchauirées de notre Royaume', le dégré de confidération qui leur d! néceffairc pour le bien de la Juffice , un deceux qui nous ont paru les plus propres à remplir nos intentions , a été de réduire ces Siéges au nombre d'Officiers qui
peut être néceffàire pour le fcrvice, &amp; de [upprimer des Offi·
ces dont la plûparr ne doivent leur exifrence qu'à des befoin9'
preffans de notre état; c'eff dans cette vlle,. qu'après avoir. autant que les circonfrances de la guerre ont pû ~ous le permettre, réuni ou [npprimé fucceŒvemenr plufieurs de ces Offices,.
nous avons cru devoir fupprimer tous ceux de Préfidens des Préfidiaux; nous nous y fommes porcés d'autant plus volontiers,
que la création àefdits PréGdens, quoique poftérieure à l'Edit
de 1551, avoit en quelque Corte fait conGdérer ces Siéges comme des Tribunaux dillinéts &amp; (éparés' des Bailliages &amp; Séné·
chauffées "tandis que le [eul objet des Rois nQS Prédéceffeur ;
avoit été de donner à ces Sieges, pour le plus grand avantage '
de leurs Sujets, le pouvoir de juger en dernier reOort en ma....
tlë.re dvile &amp; criminelk dans de certains cas, &amp; en. d'autres ,as"

L

f

ProVt'nct'~

�"'2,

k droit de faire exécuter leurs Jugemenç par provilion ~ nonobr.
rane &amp;: fans préjudice de l'appel: J.a fuppreffion. de ces Offices
nous a paru d'autant plus convenabie , qu'en rendant' par ce
moyen aux Lieurenans généraux &amp; aux Lieutenans criminels
ou autres premiers Officiers de nos Bailliages &amp; Sénéchauffées'
qui fone en même temps Siéges Préûdiaux, une prééminencé
donc ils n'auroient jamais dû être privés, &amp; en' rapprochant
leCdits Siéges de leur état allcÏen &amp; primitif, nous fupprimerons
un titre qui doit être réfervé à ceux qui ont l'honneur de pré.
fider à nos Cours &amp; Con(:ils fupérieurs : Mais quelque deûr que
nous ayoni de roir promptement exécuter nos intentions à cet
égard, nous avons cru qu'il étoit de notte jufi'ice &amp; de 'lotre.
bonté de permettre à C&lt;Jux qui font aél:llcllemenl' pOllfVÛS defd.
Offices, de conrinuer l'exertice de leurs fonél:ions, jurqu'â leur
démiffion ou. leur , décès: Nous avons trouvé également iufte
de les indemnirer, ou leurs repréfenrans , de cette fuppreffion,
&amp; de charger du payement de ces indemnités, ceux des autres
Officiers deCdirs Siéges qui en profiteront, Mais ne voulant pas
c.ependant que le rérabWftlment que nous leur procurons dans
leur premier état, leur puiffe deveuir onéreux, nous nOlIS Corn ..
~es portés à leur témoigner notre fatisfaél:ion de leurs fervices,
en ajoutant aux émolumens de leurs Offices les gages &amp; le Francraté qui avoienr été attribués à cem, des PréÎldens des Préû..
diaux, dont ils auront indemniCé les propriétaires, &amp; en leur
accordant dè~·à préfent le Franc.falé dont jouiffoient les pourvûs
des Offices aél:ueUement vacans; nous nous réCervons même de
venir au recours de ceux defdits Officiers que nous jugerons n'a:voir p.1S encore été fuffifamment dédommagés des Commes qu'ils
auront été. obligés d'acquitter par le rembourfement defdires in.dt!mnités. A CES CAUSES, &amp; autres conûdératÏons à ce nous
mouvant, de l'avis de notre Confeil ,'&amp; de notre certaine fcience, pleine puilfance &amp; autorité royale ~ nous avons par notre
p,réfent Edit perpetuel &amp; irrévocable , dit, ftatué &amp; ordonné;
di(ons , ftatyons &amp; ordonnons, voulons eSt nous plaît cc qui
~t :

ARTICLE PllEMIEB..

Tous les Offi~=s de Pr.éÎ1den~ dOl l'réûdiaux, qui Ce trouve~
fDnt. vacans au Jour de 1enreglftrement de notre: préfenr Edit
~er~nt Be demeur~ront éteints &amp; fupprimés, comme nous le;
Ctclgnons &amp;: fupprunons pat notredit Edit.

.

.. rI. A l'égard de ceux ?efdit?Offi-:cs qui feront remplis audit

•

,

r

Jour , voulo~s q~~ lorfqulls vaqueront par more, démlŒon Ol
au.tre',l1enc, lis {Olcnt &amp; d~n:eurent pareillen~ent éteints &amp; {llpprImes, comme .nous les etelgnons &amp; (uppumons, audit cas.
par l~ préfent Edlt, fans qu'il puifiè être expédié à l'avenir des
provlGons deCdits Offices, ni qu'ils puiifenc être rétnblis Lous
quelque prétexte que ce foit.
III. L'indemnité qui -fera dûc aux propriétaires de la finance
des Offices de PréGdens des PréGdiaux, qui font aétuellcmcnt
vacans, leur fera payée par égales portions) avec les intérêts d'icelle, à ~ompter du, ic;&gt;ur de .r~nregiftrem~nt du préfent Edit ~
par les Lleutenans Generaux ClVlls &amp; les Lleutenans Criminels
ou autres pr:emiers Officiers de pareille nature &amp; qualité de norl .
Bailliages '&amp; Sénéchau1Tées.
~
1 V. Nofdits Lieutenans Généraux, Lieutenans Criminels ou
autres premiers Officiers [lI(dits, feront pareillement tcnu~ de
payer &amp; rembourfer, par égales portions, aux pOUlVÛS defdirs
Offices de Préûdens, au cas de démiffion, ou a leurs héritiers
ou ayant caufe , en cas de déces, une indemnité proportion:
née à la valel,Jr de leurfdits Offices, avec le3 intérêts de ladire
indemnité, à compter du jour de la vacance; au moyen de
quoi les pourvûs de[dits Offices ou leurs repréfentans, ne pourrOnl: en difpo[er, même fous prétexte du rcta~d du r mbourfcment de ladite indemnité.
V. Et Oll il fe trouveroit que 1\10 defdits Lieutenans Généraux
Civils , Lieutc:nans Criminels, ou autres fu[dits premiers Officiers de nos Bailliages &amp; Sénéchauffées , auroit acquis, avant
l'enregiftreml'nr du prérent Edit, la propriété de l'un defdits Offices de Préûdens, il ne pOlll'ca prétendre aucune indemnité,
ni être tenu à contribuer à l'indemnité, qui [l'ra dûe pour rai(011 de l'autre Office de Préûdent, laquelle, audit cas, demeurera en entier à la charge de celui defdits Officiers qui nc: feItouveroir pofféder aucun defdits Offices de PréGjcns;
VI. Lefdites indemnités (erontréglées à l'amiable entre les pardes intérdrées , Gnan en notre Confeil, en la maniere accoutumée; à l'effet de quoi les Parties remettront, audit cas, leurs
titres, piéces &amp; mémoires entre les mains du Contrôleur géné~al de nos finances; .&amp; , faute par ceux qui prétendront être en
droit de demander une indemnité, d'avoir fait ladite rl'mi(e, dan
lG ~élai de ClX Illois après l'cnregilhcmcnt de notre pré(~~t Edit ,
Al) )

�•

.4

ou après 'la vacance de l'Office, les intérêts de l'indemnité ne
commenceront à courir que du jour de la demande.
VI1. Les héritiers ou ayant cauCe des pourvûs d'Offices de Pré.
Giens qui n'auroient pas {arisfait, avant leur décès, au payement des droits de prêt &amp; d'annuel, ne pourront demander aucune indemnité pour rairon de la Cuppreffion deCdits Offices.
VI {I. Les gages des Offices de Préfidens, pour cairon defquels nos Liemenans Généraux Civils, Lleutenans Criminels Ol!
autres auront payé dans les cas marqués par les précédens articles l~s indemnités appartiendront auxdics Officiers par égales
portiom, &amp; ce à compter du jour de l'enregifrremenr de notte préCent Edit dans nos Cours, à l'égard des Offices aél:uellement vacans; &amp; à l'égard des Offices qui vaqueront à l'avenir,
à compter du jour de la vacance deCdits Offices: Voulons en
conféquence qu'ils roient employés dans nos Etats pour rai{on
derdirs gages, par un {eul &amp; même article, avec ceux pour lerquels ils y Cont déja employés à caufe de leurs Office., à la
charge feulement de jullifier que les Offiœs dont ils demanderont les gages (ont vacans , &amp; qu'ils ne fOllt point tombés en
nos Parties cafueHes.
1 X. Les gages des Offices de PréGJens, qui {ont aél:ucl1ement
vacans en nos Parties ca{uelles, &amp; de cellx qui pourrolH y vaquer
à l'avenir, continueront d'être employés dans nos Etats pour être
,dillribués par nos ordres, par forme d'augmentation de gages,
à ceux des Lieutenans Généraux Civils, &amp; Lieurcnlns Cri minels, ou autres qui auront contribué anx rembouCemens dont
nous les avons chargés par les articles précédens J dans le cas où
nous jugerions qu'ils n'current pas éré {uffifamment dédommagés par la jouiU'ance des gages des Offices qu"ils auront rembourrés.
X, Les Lieutenans Généraux Civils, Lieutenans Criminels ou
~l1treS premiers Officiers de no{dits Bailliages &amp; Sénéchauirées,
jouiront du Franc-Calé attribué auxdits Offices d,e PréGdens, par
égales portions, &amp; par augmentation au Franc·Calé qui auroit
été attribué à leurfdits Offices: Voulons en conféquence qu'ils
foi~nt em~loy~s dans nos Etar~ d~s Gabelles pour ledit Franc1àle; Cçavolr , a compter du premIer oél:obre prochain pour le
Franc·Calé des Offices aéluellement vacans ; &amp; par rapport aux
O!fices aél:uellement r:mplis, à compter du premier oél:obre qui
{wvra la v.acance defdus Offices, Cans que leCdits Officiers [oient

J

J

J

J

tenus de juftifier d'autres pieces que de leurs ,proviaons, &amp; ~e
l'extrait mortuaire, Olt de la démilIion du dernier pourvu de l'Of..
fice de PréfBent.
X 1. Les Lieutenans Généraux Civils, Lieutenans Criminels ou
autres premiers Officiers de pareille nature &amp; qualité de nos
Bailliages &amp; Sénéchauifées, ne (eront pourvûs à l'avenir que fous
le tir rcprimirif de leurs Offices , fans qu'ils puiffent prendre
d'autre titre &amp; qualité, &amp; notamment celle de Préûdent : Voulons en conféquence qu'ils ne [oient tenus de payer autres ni plus
grands droits de prêt &amp; d'annud) de mutation, de proviGons &amp;:
de receptions ) que 'ceux dont [ont tenu~ leutfdirs Offices, &amp; ce
nonobfrant les différentes auriburions que nous leur avons faites
par notre préCent 'Edit.
XI!. Voulons au furplus que lefdits Officiers continuent de
.jouir de toutes "les prérogatives"&amp; fonél:ions attribuées à leurCd.
Offices, &amp; même qu'en attendant la vacance defdits Offices de
PréGdens, ils puiifenr) en leur ab[ence J préfider; {ça voir , 1('s
ILieutenans Généraux ou autres ayant les mêmes fonélions, au
Jugemenr de tour es affaires civiles au premier &amp; (econd chef de
l'Edit; &amp; les Lieutenans Criminels ou autres premiers Officiers
ayant les mémes fonél:ions, au Jugement de toures affaires cri minelles, juger préGdialement; comme auffi qu'ils puiifenc r ~ .
'ciproquemenc aŒller au Jugement derd. affaires civiles &amp; crim i.
nelles, le tout conformémenc aux dirpoGtions des Ordonnances,
,Arrêcs &amp; R.églernens intervenus à ce rujet, fans que le Lieure'nant général &amp; le Lieutenant parriculier, ou autres Officiers
de pareille nature, puiffent, en aucun cas, préGder au Jugem ent
des affaires criminelles, ni que le Lieutenant criminel, l'A1fdfeur
,criminel ou autres Officiers de pareille qualité, puiifent préGder
au Jugement des affaires civiles. SI DONNONS EN MANDEMENT à nos amés &amp; féaux ConCeillers, les Gens tenant norre
Cour des Comptes, Aides &amp; Finances à A'ix) que notre préfent
Edit ils ayent à faire lire, publier &amp; regill:rer, &amp; le conteou en
ic~lui garder , ob{erver &amp; exécuter (elon {a forme &amp; teneur,
n0nobfrant tous Edits, Déclarations. Réglemcns, &amp; autres choCes à ce contraires. auxquels nous avons dérogé &amp; dérogeons
parnorre préfent Edit; aux copies duquel, collationnées par
l'un de nos amés &amp; féaux Conreillers·Sécrétaires , voulons qu e
foi foit ajoutée comme à l'original: Car tel cll: notre plaiGr. Et
afin que ce Coit ,hore ferme &amp;. fiable à toujours J Nous y avons

J

\

(

1

�~

fait mettre notre (cel. Donné à, Compiegne au moi s d'août
l'an de grace mil [cpt ccnt foixante-quatre , &amp; de notre regne le
quaran 'c neuvieme. S;gné, LOUIS, Et phu bas : Par le Roi)
Comte de Provence. PHELYPEAUX. Et fcellé.
publiè &amp; enrégi~ré, oui &amp; ce requerant le ProclI,reur ·
gentral du Roi, pour être exécuté felon fa forme &amp; teneur
çonformlment ~ "Arrêt d/~
Mt"; , mois courant; ordonne que co~
pirs c8Lllltiormées de [' lidit ci-defftls, feront rt'mi[es au PrOC/lrellr
glnlral du Roi pour être envoyé ~ [es Subflittets dans les ]uri[diélilns du Reffort de III Cour, pour y être 11Î- , publié &amp; emégijlré:
Enjoint Il,JX subflituts du Procureur Général d" Roi d'y tenir tli
main, &amp; de certifier la COllr de leurs diligences, dllns le mois.
Fllit en ta Cour des CompUs • Aides &amp; Finances du Roi en ·
Prrwm(e. fllI7Jt ~ Aix 1 te 1+ Mai 170f. Signé. FREGIER.

L

V,

'0

•

\

(

�...,

•

•

,

•

••

..

•

.•
•

.~

••

•

/

..

�•

•

,

"',.
. -'
-

;. .

•
,
.
.

.

~

,.t.

--k

.

..' ""'••
:'- 0'...

.~.'.

•

•

,

.•,...
-:.

. ;•

.

,

,

. . ... .

~

~'-~

...

~~--.--

.••
\

~•

,

•

,"1

.... 4;.
,"

.

.•.

EDIT DU ·ROY,
CONCERNANT

.
&lt;

f''''~-

•

"

\

.. .

,;,

•

~~~ ~~~~ 0

/

,

•

•

r"

•

-....
\

"

.

,:'

•

•••

•

.•

,.'
,.

•

l'."''''

U 1 S, par la gr ace de Dieu, Roi de France &amp; de
Navarre: A tous préCens &amp; à venir, SAL U T. Nou s
avons employé les premiers momens de la Paix à diminuer, autant qu'il étoit poiIible, le poids aes Impolitions qu'une Guerre longue &amp; difpendieufe nous
t, av oit forcé d'augmenter, à rendre à la libération des
Dettes de notre Etat l'aél:ivit~ que cette même Guerre
avoit [u[pendue , &amp; à établir dans nos dépen[es le plus d'économie, &amp;
dam nos Finances le plus d'ordre que la Gtuation préfente pouvoit le
permettre. Après avoir voulu cOllnoître par nous-m~me, avec l'exaétitude
la plus {crupuleuCe, le montant de nos revenus, &amp; la maffe des Dettes
de l'Etat, augmentée conGdérablement pendant la Guerre, NOliS avons
reconllU que ces opérations l~'éroient pas encore [uf!ifantes pour remplir
les vues que Nous nous Commes propofées, &amp; pour affurer à nos Etats cette
force &amp; cette [plendeur , qui peuvent feules maintenir la tranqu illité , &amp;
faire le bonheur de nos Peuples. Nous avons [emi que le produit du Vingtiéme dell:iné au payement des dettes, ne pouvant y être appliqué en ems
de guerre, fans {urcharger d'ailleurs nos Sujets, il en r6[ulteroit, ou que
cette Impolitioll deviendroit perpétuelle, contre nos intentions, 01# que ,
pour la remplacer, Nous nous trouverions dans la nécdTité de recourir à
des relfwurces encore plus onéreu(es. Nous avons également (end que ,
tant que Nous laifferions fublill:er les retards dans les payemens, &amp; les
anticipations [m 110S revenus) auxquels Nous avons été forcé par les dé.
pcn[es de la derniere Guerre, en préférant cet inconvénient aux impo.lirions qu'elles auroient exigées, il [el' oit difficile) &amp; peut-être impof-

A

,

''i...."

~.•JI ....... ~ç..:~
-

\,:9~'

Donné à Ver Cailles au mois de Décembre 1764.

•

.,
,

la lihération des Dettes dt l'Potat • /-o",~.~~
/.Ô~\,t.OUE.
;~

.11...

•• .

�,

-1

r

1

fible, de rétablir d'~ne
. {ùre &amp; prompte. l'ordre &amp; l'êco.llomi&lt;l
cl s routes les parties des dlfferent 5 charges de notre Etat. Rien ne
~~s a paxu phu propre à rempli de~ v~es fi dignes de Nous, &amp;;
à dOllnep. nos Peuples de nouveaux temOlgnages de notre affeétion.
que de parvenir à.l'entiere e~tillétion des Det;es de, notre Etat par une
voie a{furée, contInuelle 1 ·exIll:ance l'ar elle.meme&gt; 1I1dépendante de tOU$
événemens, lX de toures autres dépen{es ; telle enfin qu'en procurant do
plus en plus aux capitaux des, d~ttes une enri~re ftabilit~ p~r l'acc~i{fe_
ment progreffif des fonds deft1l1es à l~s .amortlr ~ les ,CreancI~rs .de 1/Et~t
&amp; n05 Peuples n'aycnt plus qu'à [ecu~tlhr ~es fruits d un.e Op~l'atlOll equItable &amp; (olide. dont ils auront la [atlsfaéboll de re{fennr de Jour en jour
les avalJ{a&lt;res , [ans avoir à craindre de nOllvelle~ Impolitions, Cell: pout'
?"emplir c~ objet fi imére{fant, ~ pour faire éprouver aux propriétair~~
des bie ;1s fonds les effets de l}OS [0111S parc1I1e1s) que Nous avons cru devOlI:
con{acrcr d'abord à cette libération un fonds qui) [e trouvant pris dan~
la dette même, Nous mît à portée d'établir plus de proportion dans la.
contrib~tioll aux dettes dont les créanciers ne notre Etat I)e [ont pas moin~
tenus que nos autres Sujets; ce premier .fon~s [cra donc co~pofé, [oit du
produit d'un droit par forme de contnbutlon que Nous Impo[erons [ur
les anciens contrats, payable en deux ans, {llr les arrérages ,mê,n:,e def..
4irs contrat' [oit d'une rente annuelle [ur les arrerages ou 111tereCs des
aurr(!s conCl'a;s &amp; des effetS au p0rteUI; dûs par notre Etat, [oit enfin d'un
Vixieme que Nous établirons tant [ur I~s remes viagcres) avec ac~roiC..
[ement, que [ur les g9ges, taxations &amp; e.molumens de tou~ ceux qlll rom
cmplbyés dans le maniement de ,110S Fl11an~es l. Nou.s a)~uterons à ce
12remie r fonds la plus grande parue ,des arrerages &amp; lnte~·ets des dettes
l:embourCées, dont Nous ne nous re{erverons que ce qUl Nous a paru
néce{faire pour faire jouir [uccdIivemen( les cultivat~urs des terres. des
fruits de cette libération, &amp; par ce moyen la Calife des Amortl{fe ..
mens [e trouvera avoir un accroi{fement continuel &amp; indépendant de
tous les antres objets de nos finances. Nous y ferons enfin ver\er de
nos deniers) toUS les ans, les Commes que nous avons jugées néceC..
[aires pc(ur accéJerer le cours d'une opération fi utile; &amp; fi ces [om ..
rpe~ paroil1ènc inférieures à celles que nous y avons d'abord deCl:inées,
il rera facile de rec011110Ître q,u'il n'y avoit auc'me autre 'Voie de pour ..
vair .2li payement des incéréts des dettes contraétées pendant la derniere
Guerre, que nous nous trouvons obligé de conll:ituer. Vabandon que
nou, f&lt;llirons en même-rems d'une partie çonlidérable d'intérêts &amp; d'arrérage6 qui re [eroient éteint$ à notre profit, rendra par leur accroiflèmen~
le fonds d'amorti{femem plus con6dérable qu'il ne l'était luparavant&gt; &amp; la
libération plus prompte qU'elle n'eût pu l'être; de fone qu'en [atÎsfai{ant:
1 ce que nOtre équité exige de Nous) nous rapprocherons) par un amar..
1

1

/

••

3
tilfement ~ l'abri de toute interruption &amp;. tou jour~ croilfant) le moment
auquel notre Etat [e trouveroit libéré des detees donc il dl: aujourd'hui
furchargé. Et pour l'enciere exécution des vues que nous nous Commes
proporécs, nOLIs établirons deux C:lÎlfes , l'une pour le payement des arrérages, dont nous ferons exaéèemenr les fonds, l'autre pour le rembourCement des capitaux dont les fonds que nous venons d'tndiquer. feront
totalement réparés de nos revenus. &amp; tellement réputés appartenir aux
créanciers de notre Etat, qu'ils ne puilfent être employés à aucun autre
u{age qu'à celui du rembourrement de leurs capitaux. Nous chargerons
en m~me-tems deux Commilfaires que nous choifirons dans notre Cour
de Parlement de Paris&gt; de veiller aux opérations de cene Cai{fe, &amp; nous
formerons, des Officiers de notredite Cour, une Chambre qui, [ans déranger l'ordre ordinaire de la JuO:ice) O:atuera Cur tout ce qui pourra conCerner le[dits amorri{femens, &amp; réglera rommairement &amp; [ans frais les difficultés qui [urviendroienc à ce [u jet. En rendant ainh llne juO:ice égale à
tous nos [u jets, &amp; [ans porter préjudice à la culture des terres. ni au
commerce, notre Etat fe trouvera libéré en un nombre d'années peu C011fidérables, eu 'égard à la ma{fe totale de [es dettes, nos peuples [eront [oulagés [uccellivement pendant le cours de cette libération, l'ordre [e rétablira dans toutes les parties de l'adminiftration ; &amp; c'eCl: avec la {atisfaéèion
la plus [enGble que nous (airons connoÎtre nos volontés [ur des objets qui
nous mettent à portée, non-feulement de [outenir les diminutions que
nous avons accordées à nos [ujets [ur les impoGtions ordinaires) mais
encore d'annoncer d'autres remi[es , ainfi que les époques de la ce{fation
entiere des deux Vingtiemes, &amp; de voir augmenter chaque jour la confiance) le commerce, la population, la félicité de nos peuples &amp; la
Nôtre. A CES CAUSES, &amp; autres à ce notls mouvant, de l'avis de
notre Conreil , &amp; de notre certaine [cience. pleine pui{fance lX autorité
Royale, nous avons, par le pré[ent Edit perpétuel &amp; irrévocable) dit,
ftatué lX ordonné) di[ons, ll:atuons &amp; ordonnons, voulons &amp; Nous
plaît ce qui fuit.
ART 1 C L E P REM 1ER.

Les Rentes conll:ituées fur les Aydes lX Gabelles) fur les Tailles. (Ut
nos cmq Grolfe~ Fermes, fur nos Domaines, fur notre Ferme des Pottes,
fur les Droits lur les Cuirs, {ur le fond de la Cailfe des Amorcilfemens,
fur les Deux Sols pour Livre du Dixieme, &amp; [ur nos aUtres revenus {ans
exception. fous quelque dénomination, lX de quelque nature que Ce [air,
les pames employées dans nos Etats annuellement&gt; &amp; autres ponant intét rêts, {oit pour rembourCemenr d'Offices ou autres quelconques, les effets
' payables au Porte Ut' , par nous créés on différens tems ~ même les {omme~

A ij

�-"":.::'
..,..

5

.of

ou rentes dues par les Corps, Villes, Bourgs, &amp; Commu!1autés d'Habi·
tans ou d'Officiers. pour emprunts faits pour les be{oins de notre Etat) &amp;
toutes les (ommes exigibles ou non exigibles de notredit Etat, qui (eront
dûes au premier Janvier 1765 ' (eront rembourrées en la forme ci après
pre {cri te.
II. Les Capitaux de(dites Rent,es, ou autres effets portant arrérages
ou intérêts) (eront rembourrés (ur le pied du denier vingt du montant deC.
dits arrérages ou intérêts, fi mieux n'aiment les Propriétaires de{dites Rentes ou effets, ou leurs repréfemans, demander leur rembour{emem {ur le
pied de leur valeur au jour auquel ils en ont acquis la propriété conformé.
ment à ce qui dl: pre{crit par l'Article X de notre Déclaration du 21 Novembre 176 J. N\!ntendons néanmoins comprendre, dans la préfenre diC.
poLiüonles Rentes {ur les Aydes &amp; Gabelles, celles (ur les Corps. Villes.
Bourgs &amp; Communautés, à l'égard de{quds il n'en auroit pas été autrement
ordonné) &amp; que les Propriétaires jufhfierom , dans les délais qui Ceront
ci-après prercrirs, polféder à tirre {uccellif ou équipolent à (ucceffion, ni
les autres Effets que 1erdits Propriétaires ou repré{emans audit titre) ju!l:i
fieront leur avoir été donnés en payement d'une dette effeaive) montante
au capital defdits Effets, le{quels feront à toujours rembour{ables (ur le
pie~ du capital orig!uaire,' ct&gt;n~ormémellt à ce qui eft prefcrir par ledit
AI:tIc!e X de notredne DeclaratIon du 21 Novembre 1763. Voulons pa.
redle~ent que le~ Rentes à crois pour cent) créées par notre Edit du moÎs
~e Mail 751 , (oient rembourrées [ur le pied du Capital au denier vingtcmq du moncant d~~ a.rrérages qui leur ont été attribuées par ledit Edit.
1 I~. Les Proprietaires des rentes &amp; effets mentionnés dans les Articles
premier &amp; fecond de notre préfent Edit, qui doivent être rembourrés fur
le pie~ du ~enier vingt du m0ntant de leurs arrérages ou intérêts, autres ne~nmo1nS .que les e~ets a~ Porteur) [er0l1t tenus de rapporter dans
fix mOl~) d~ Jour ~e 1e,nr~gl!l:l:ement de notre Edit, au Greffe de la
Chambre qu~ f~ra cl,apres etabhe, leurs contrat~) effets) ou autres tirres " &amp; de J~(bfier de leur propriété, {oit par une expédition de l'immatricule, (Olt par l'extrait de leurs titres) à l'dfet de leur en être d
d
C
'tr. '
d 1 d'
on ne
par. eux ommlUatres e a Ite Chambre) des Certificats numérotés fur
~apll!r ~ommun &amp; exempts de tous droits de contrôle) {ur le{quels certificats Il leur fera pafTè par les Prevôr des Marchands &amp; E h '
d
. b
V'll d "
•
c evms e
n~rre onne 1 e. e ~al?S , des tJt-res nouvels) dont il leur fera délivré
'.
u e groflè) pour erre Jomre à leurs anciens titres' &amp; (eront ler.J l· t
fi
àl '
)
lU S cet tt·
, ca~ anln~xes .a mmute deCdirs cines nouvels) &amp; délivrés (ans frais.
. II cl 1ft ,era IOlfible à rous leCdirs Propriétaires, de faire couper le ca
tta e alts cont~ats &amp; .effets ) en autant de titres nouvels qu'ils ju eron;
g
proros, fans neanmoms que le principal pui{fe être moindre de mille
4

1

1

r

livres pour chaque titre l1Ouvel, à l'effet de quoi ils pourront fe faire
expédier autant de certificats portés par l'Article précédent, qll'ils aurollt
de titres nouvels ~ faire pa!fer; &amp; feront lefdits ritres nouvels timbrés des
mêmes numéros qlll! ceux defdits certificats, &amp; enregiftrés, tant à ladite
Chambre, qu'au Bureau de de l'Hôtel de notre bonne Ville de Paris.
V. Ceux qui prétendront devoir être rembourfés {ur un pied plus fort:
que le denier vingt du montant des arrérages ou intérêts de{dirs Con.
trats &amp; Effets, feront tenus de rapporter dans le {u(dit délai de {i" mois
leurs titres de créance pardevant les Commi{faires établis par nos LettresPatentes du li Novembre 17 6 3 ' lefquels (eront remis ès mains &lt;1U Greffier
qui fera par Nous nommé) pour y ~tre pourvu ain{i qu'il appartiendra,
&amp; leur être, S'Il Y échet) délivré par deux d'entr'eux des certificats,
le{quels certificats feront repréfenrés à la Chambre établie ô-après, pour
~tre convertis en nouveaux certificats numérotés, &amp; être enfuite délivré
des ritres llOUVelS, le cout ell la forme portée par l'Article 111 ci-ddfus ;
ce qui fera pareillement exécuté à l'égard des Contrars à trois &amp; quatre
pour cent, par les Commi{faires par Nous à ce dépurés.
VI. Il fera libre aux Propriétaires des effets payables au Porteur, qui
ont été par Nous créés en différens tems pour fubvenir aux be{oins de
Notre Etat, de les garder en nature) auqueol. cas ils feront feulement tenus
de les faire emegither &amp; numéroEer au Greffe de ladite Chambre, conformément audit Article III ci-de{fus; ou de les faire convertir 'en Contrats) &amp; dans ce dernier cas, ils feront tenus de les rapporter à ladite
Cha.mbre de notre Parlement, à l'effet de leur être délivré des certificats
fur le(qllels il leur fera expédié, en la forme ci-de{fus portée) des Contrats de conftitution, où la natUre &amp; la date defdits effets feront énoncés,
à peine de nullité; après quoi le{dits Effets feront brûlés en la forme pref.
criee, par l'Article XI de notre Déclaration du l. 1 Novembre 1763,
VII. Tous ceux qui prétendront avoir à exercer [ur Nous des droits de
quelque nature que ce [oit, ou des créances qui ne [eroient pas encore
liquidées, &amp; à la liquidation de{quels il n'auroit pas été par Nous Pourvû
ju{qu'à ce jour, Ceront tenus de fe pourvoir pardevant lefdits Commi{fai.
res établis par nos Lettres-Patentes du l.S Novembre 116" &amp; d'y re.
préCenrer leurs tirres &amp; mémoires dans le même délai de {ix mois, pour J
fur l~avis qui Nous Fera par eu.x donné, ~tre ~atué &amp; ordonné ce qu'il apparnendra ; ce qUI fera pareIllement execute pardevanc les Commi{faires
qui auroient été par Nous députés pour la liquidation d'aucune defdites
,
creances.
VIII. Auffirôt après ladire liquidation, que nous voulons être faite
dans l'année qui fuivra l'expirarion des délais portés en l'article pl'écé.
dent &amp; dans l'article XII ci-après, il fera par nous créé dans ledit délai,

(
\

(

�,

(
J

6
,.
ordinaire telles Rentes qu'a appartiendr!, le(quelles feront
en 1a forme
.
' r. Ed·· 1
. Cc 'à
fIi ,"
à tolites les '
difpo(inolls de notre pre lent
I~, e tout JU qu
a uJettes
des Borderaux ou Etats de liquidation qUI feront par nous
c~nêc~rret1Cneotre Con{eil &amp; mis fous le contreJcel de l'Edit, &amp; feront les
arr tes en
'/1.'
&amp;r numerotes
"
eS palT"~s en con{équence enreQ:lLlres
au
Rellt
Ut
,
,
u.
\
"1
C ontrats de
Greffe de ladite Chambre ci-après établie, trOIS mOLS apres qu 1 sauront
été pa!Ies , à peine de nullité d'iceux.
.
1X. Aulurôt que les Propriétaires d~{dlts Con~rats &amp; Effets auront
e ' d rr
r.
il leur fera délivré
repré{enté leurs Titres en l a rorme Cl- ell~s pr;lCrlte ,
.
par les Greffiers des Certificats de la remlfe d Iceux, contel'la~t ~;n:lOn
de la date deCdits Contrats, de leur nature " &amp; du nom du Pr?pr~etalre ,
fur la fimpie repréfentati~n de{quels ,Certificats.' touS Tre{oners. &amp;
Payeurs feront tenus d'acqumer les arrerages defd1tS Co~:tra~s" ~e ~~m:
que fi la Gro{fe étoit repréCentée; ~e ~out, j~fqu à ce qu Il ait ete dehvrc
des Titres nouvels; auquel cas, lefdlts Cer~lficats feront rendus ~ar 1er.
dits Propriétaires, &amp; brûlés en la forme qUi fera par nous prefcme.
X. Tous ceux qui n'auront pas repré{enté leurs Contrats ou Effets
dans les délais &amp; eu la forme ci-delfus ordonnée, feront &amp; demeureront ,
à compter du jour de leur expiration, déchûs de plein droie, &amp; fans qu'il
fait ue{oill d'aurre Loi ni d'aucun Jugement, des arrérages ou intérêt!!
de{dires Créances ou Effers , le (quels ne courront plus à leur profir ju{qu'à
ce qu'ils aient fatisfait aux difpofitions de notre pré{ent Edit; défendons
ell conCéquence à tous P:l.yeurs &amp; Tréforiers) à peine d'en répondre en
leur propre &amp; privé nom, de payer après ledit délai aucuns de{diti arrérages ou intér~rs) juCqu'à ce que ledit Certificat leur [E)it repré{encé;
auquet cas, leCdits arrér;).ges ou intér~ts reprendront le'urs cours;). compter
de la date dudit Certificat, &amp; les intermédiaires feront remis à la Cai(fe
des amoni(femens; &amp; à l'égard des créances non liquidées, dont les Ti.
tres n'auroienr pas été repréCentés dans les délais ci- de(fus fixés) elles demeureront nulles &amp; de nul effet de plein droit, &amp; {ans qu'il (oit beCoin
d'autre Loi ni de Jugement, à compter de l'expiration defdits délais,
fans qu'elles pui(fent être rétablies en aucun cas, &amp; fous quelque prétexte
que ce foie.
X I. Seront &amp; demeureront pareillement déchus de toutes prérenrions
tous Propriétaires de rentes ou effets qui prétendroient être rembourrés ~
un denier au.de{fus du denier Vingt du montant de leurs arrérages ou in.
téth~, ' :\\ .cas qu'ils n'a~ent pa~ reptéfenté leur~ titres &amp; mémoires dans
les delalS c~-dea:us preCcms) &amp; Ils ne pourrollt erre rembourrés qu'à rai.
fOI1 du demer VlIlgr du montant defdits arrérages ou intér~ts.
X ~ 1. Vo~lons nlanm.oin~ que leCdits délais Coient d'un an pour ceux
deCdits Ren:lers ,PrOpriétaires ou Cr.éanciers qui [one en pays étrangers

,

dans 1105 Cot0l1k s. oecidetnllles. &amp; de deux ans l'our ccux qui font
~t ns nOS Colonies onemales 1 comme auŒ que !efdits d élais ~ ainfi que
a droies de mutation &amp; autres ci-après établis par le préfent Edit, ne
l cs
'
à l"egar d des Propneraucs
.,.
des l'entes lur
r.
r
corrmcnc cm a\
cour11')
ç
leldits
Corps, Villes, BO,urgs &amp; CO~lP1unautés d'Habita.ns.' que ou jour qui
fera par nous régie da~s la fuite, .en la form~ Ord1l1~lre.
X Il 1. Toutes les creances [u[dlres convertIes &amp; ltquidées , aipfi qu'il
dt pre{cri~ par notre ~réfe~t Edit.' reront rembour~ées hlcceffivement des
deniers qUi y feront n-ap.res ddhlleG, le[quels fervIront de fonds perpé..
ruel &amp; invariable d'amortJffement de toutes les dettes de pOtre Etat dûesau premier Janvier 17 6 5 , &amp; feront réputés appartenir à fes Créanciers.
[ans que le cours dudit arnortiffePlent puiffe être [u(pendu, fans aucun
prétexte, PlêPle en tems de guerre, &amp; fans que lefdits deniers puitfenc
êr re employés à aucun autre \l{age, à peine de concuffioll.
XIV. Il fera déformais établi en notre bOllne Ville de Paris, comrne
Nous l'établiffàns par notre préfent Edit, deux Caiffes féparées, dont
l'une fera defrinéc à l'amorriffement &amp; rePlbour[ernent des titres nouvel.
~ nouveaux contrats paffés en exécution de notre Edit, ~in6 que des
effets payables au porreur repréfentés &amp; numérotés en la forroe çi•.detfus
prefcrite, &amp; l'autre au payement des arrérages &amp;. intérêts defdits titreli
pouvels, contrats &amp;. effets, à compter des tix premiers Illois de l'armée
~ 7 6 6, à l'exception feulement de ceux des re'ltcs t'crpéçuelle$ çrÉçs cn
l ï 2. 0 &amp; 172. l , &amp;, des rentes viaperes &amp; t&lt;&gt;ntines, l~fquels fer&lt;&gt;nt payés
comme par le patfe) &amp; fur les ,me~es fonds, Nous rcfervant de po~rvoir
par nos Lettres patel1tes adre{lees a nO$ Cours en la forme Qrdmaire , i
tout c~ qui pourra concerner la comptabilité Qefdites Cai{fes.
X. V. Et pour régler tout ce &lt;lui aura trait a\lxdits amoni{femens, &amp;=
juger [ommairement les contefiations qui pourront [urvenir à ce [u jet,
Nous avons établi &amp; êtabli{fons, dans notre Cour d~ Parlement de Pads ,
une Chambre qui s'arremblera dans la Chambre de l'Edit, tous les [arnedis
de cbque femaine, même en temS de vacations, lk plus [auvent s'il dl;
nécdfaire, &amp; commencera [es féances le premier [amedi après l'enregi[..
trement de notre préfent Edit; &amp; fera ladite Chambre compofée des
deux anciens Préfidens de notredite Cour , de d~ux Con[eillers-Clercs, &amp;
dè quatre Confeillen.LaYcs de la Gl'and~Chambre, d 'un Con{eiller de
chaque Chambre des Enqu~teli, &amp; Requ~tes d'icelle, lefq'uels Con(eiller5
feront choifis dans lefdites Chambres de notre Pàrlement en la manie~c
accoûtumée, &amp; d'un des principaux Commis au Greffe de la Grand'.
Chambre de notredite Cour, qui tiendra regifrl'e des Délibérations ~
Or4.onnances de ladite Chambre, lequel l'egifire fera Ggné par celui
Qura préfidé. Les féa~es de ladite Chambre feront ouvertes par notre Pre.'-'
l

qm

•

,.

�.
.

~ ï
Cour, &amp; 1

ourra Y alIifter &amp; y prélider,
.
pre'fjdellt
en
notredlte
P
l
nll ec
.
qu "1
J
e 'Jucrera a' propos •
lor[q ue [es occupations le. l.~1 !e(ci%:t~~:~[:ilf~s en ladite Chambre chan~
Voulons en outre que molt1~ e
. fi' .' lée par nos Lettres Pa~
(Tcnt toUS les deux ans) en la forme qUl era reg
D
tentes que nous ferons expe'd'1er.
.
' !l:ance &amp; en dernier
X V I. Ladite Chambre co~noîtr.a en preml%:v~:1ir rélativement aux
reffort) de toutes les difficultes qUI. pourront
'[cement dei fonds
.
d 1 d' C' tr. d'A rtl{femens, &amp; au ver
mo
. ' urroient s'élever
opératIOns e a !te al11e
de!l:inés à ladite Caiffe ) el\[emble. des c0l1te!l:~t10ns q~~t~és en exécution
IV
·tr.al1ce d'au.
au [uJ'et de la validite &amp; executlon des C.ernfi€ats
.
r
(' .
, 11
lilè pren d re connOlm
du pré[enr Edit) laos rourer?ls qu e e .pu d l ro riéte de[dites renres
e a p. p
cr
ni'
CUll es demandes ou conrefratlons au [u Jet
ets
'i"
d
[d
tes
rentes
ou
ew
)
ou effets ni de [ai fies réelles ou mob1 lalres e 1
l 1~
)
, ,
d d'
en provenans ; toutes e·
d'ordre ou de preference es elllers
é
d 'I·llll.ance
n
.
d' "tre port es comme
quelles demandes ou conrefiations COl1tll1Uerol1:
e.
)
&amp;
ar le paffe) pardevant les Juges ordinaires qUl en dOlven: C~l1nOlt1C ,
feront les matieres de la compétence de ladite Chambre) Jugees pa~ ~~~
pIes Ordonnances reneues [ur les conduLions de notre . Proczr~fil 1e~
néral. par les Membres d'icelle) au.nombre de ~e~t au mOinS, u~ Imp es
Mémoires écrirs [ur papier ordinaire, {lIn~ ml.111fie~e de Procureur, &amp;
(ans droits ni Frais) ni papier ou parchem1l1 timbre: &amp; li aucuns con~
/lits étoient formés entre ladite ChaRlbre &amp; les autres Chambres de notl;e
Ge~
.
Par lement ) ils fe ront réa/;) lés par l'avis de nos Avocats &amp; Procureurs
lleraux) en la mal1Îere accoutumée.
.
X VIL Seront en outre par Nous commis) par nos Lettres re~lfhé~s en
notredite Cour de l)arlement , deux Officiers d'icelle) pour veiller JOur.
nellement aux opérations de ~adite C,aiffe des ~mo~t.i~em~ns, le[qu~ls
Officiers auront pareillement entrée, [eance &amp; VOIX 'dehberatlve enladlte
Chambre.
X V 1II. Le produit des deux Vingtiemes) tant qu'ils auront cours,
conformément à l'article X LVI II ci-après, enremble celui des deux [ols
pour livre du Dixieme, fera verré dans la Cailfe des arrérages, à commencer du premit r Janvier 1766) &amp; artendu que le[dits fonds ne [eroient pas
fuffi[ans pour l'acquit des arrérages &amp; intérêts que ladite Caiffe fera chqrgée de payer, &amp; pour fournir) en m~me tems, à la CailIè des Amortif.
femens , les Commes que neus entendons y faire ver[er annuellement)
ainfi qu'il fera ci-après ordonné; Voulons qu'il [oit remis chaque année
à ladite Caiffe des arrérages, le [upplément des fonds à ce necdIàires)
tant [ur le produit de nos Fermes générales, que [ur celui des recettes
générales de 110S Finances, &amp; autres de nos revenus fur lefquels la plus
grande par tie defdites tentes fe trouve ailignée.
•
A

.

•

XIX.

,

~ 1X. Voulons que j~rqlt'i 1'e,nticr rembourfement des d~ttes d~ notre

E

exifl:antes au premier Janvier 17 6 5 ) les fonds de ladite Callfe des
A~~rtilfemens (oi~nt co~po[és des ,fommes que nous y ferons vel:[er an~
1Ltellemenr par ladIte Cadle des Arrerages. du momant des deux tiers de,s
:rrél'ages &amp; intérêts des rcntcs &amp; effeq q l:ti feront rembourrés chaque ar~
llée i compter du premier Janvier 17 66 ) du montant du tiers des arré.
rag;s des rèntes viageres &amp;: tontines qui s'éteindront) à compter du même
jour, du produit du cdr0it de mutation qui fera ci-après établi) du dwic
repn:renratif d'icelui, qui fera retenu annuellement [ur les intérêts &amp; arré~
rages, &amp; du dixleme d'amortilfement qui fera payé fur le~ gages) taxations) profits &amp; émoLumens de ceux qUI [ont charges du maniement de
110S finances; le tout) ain{j qu'il fera réglé par les articles fuivans.
XX. Il fera verré dans la CailIè des amorriircmens) pat la Cailfe des arrérages ) dix millions pendant chacune des années 1 766 &amp; • 767) [ept mil.
lions pendant chacune des années 1 768 &amp; 1769) cinq millions en 1770 &amp;
J 771) &amp; trois millions pendant chacune des années 1771 &amp; [uiv~ntes 1
ju[ques &amp; compris l1787; fans toutefois qu'il foit rien innov~ en c~ qui
concerne l'emploi des vingt millions que Nuus avons dell:iné a ux rembour[emens qui doivent fe faire pendant l'année 176 S en notre CaitIè des
amonifIèmens établie en (749) ainG qu'il a été fait pe.ndant la préfente
année ; lefdites Commes feront verfées en ladite CailIè des amortilIèmens
en quatre termes égaux de quartier en quartier) &amp; if fera fait mention pal
le Trérorier de ladite Cailfe de tous I~s articks de recette &amp;. dépenfe ) [ur
deux Regill:rcs féparés ) écrits fans aucun blanc) &amp; dont les feuillets auront
éré paraphés par premier &amp; dernier par l'un des Commiifaues mentionn~.
en l'ar~icle 17 ci-delThs.
X X 1. Le tiers des arrérages de toutes les Rentes viageres ~ Tontinef
qui s'éteindront à notre profit) à commencer du premier Janvier 1766"
Olppartiendra pareillemel,t à ,laClite Cailfe, là l'effet de &lt;tuoi ,les Payeurs def.
dites rentes feront tenus de l:emettre à fa fin d(: chaque année au Tré[orieE,
de ladite Caiife des amorti!femens) un bordereau Far e\lx. certifié véritable:
de touces les parties de Renees viageres " Tontines éreintes à notre profit ,
à compter dudit jour premier Janvier 1766, du montapt defquels borde..,
reaux les fonds feront par Nous fairs pour U1'1 tiers à la CailIè des amortiffemens au prc.mier JuilLet rte chaque année, à commencer en 1766.
.
X XII. Il fe~a employé dans nos Etats, les deux tiers des arnérages de
tentes perpétuelles donc le rembour[emenr aUFa été ordonné &amp; re~u &gt; à
compter du jour que l'es arrérages auront celfé pour le propriétaire du con...
trlU ) &amp; le tièrs feulement defdits arrérages fera &amp; demeurera éteint à No.. 1
tre prpfit, &amp; rayé de nos Etats de l'année {uivame ; Voulons qu'il fo~t fait.
~l1ds des deux tiers teftaO$, comme par le paJ1C, a\lx payeurs dc(dice+

•

(

~

-

,
(

"

�,

-

r

10

, ompter dudit J'out", &amp;. que ledit fonds foÎt par eull temls lIa
rentes 1 a c
.
r d l'
'dl
" ,
d
Caif1ê des amonilfemens en cOnJéquen~e e, extraIt e a Qlulttaél1;e, ,.
ur(emem du contrat qui fera remis auxdlts Payeurs par e Tr wner
rem b0
,
l' r fi'
1
de ladite Cai{fe ; à ['effet de quoi il fera immatrlcu e 1a11S rais pou~ a perception des deux tiers des anérages dudit contrat, ~erquels lm (erol1~
payés fur fa I!lui~tallce , lignée de l~i ~J '~e ['Ull de [es CallIi~rs , de l~ même
nlân{ere &amp; à la même lett'l:e qtie l'ecolel1t les arrérages de[dlts çonttats.
X X 1II. Et à l'égard des effets payables au porte,ur cO!l(ervé: en na~u~e,
qui al!roient été rembourrés, voulons qu'avant qU'Ils pUl[[enr erre bruIes ~
ainli qll'll e~ porté par l'Article 1X de notre Décla~ari/o? du : 1 Nov/e~bre
17 Gs) il [oit fait un bordereau dt) montant des 1l1terets qUI leur ~tOl~nr
attrlbués , dont les deux tiera feront verfés [Gus les ans, par le Tre{imel'
de la Cai{fe', des arrérages, dans la C~iflè des Amo.rtjlfemel~s? &amp;, ce ell
quatre payemens égaux à chaque trimenre de, JanvI~rJ Avnl, JUlllet &amp;
O&amp;bre, fur la quittance du Trérorier de la?I~e &lt;;a 1[[e. ,
X XIV. DeGrant accélérer encore plus la ltberatlOl1 defdICCs dettes, &amp;
nous mettre ~ porrée de. procurer par la fui~e d~~ foulage mens aux Proptiétalres des bi~ns fonds, en fai{ant ' contribuer l'es créanciers de notre
Etat à l'acquirtem'ent de ces detres, voulons qu'il {oit payé à hdite CailTè
des Amoniflèmens, ulr les contrats &amp; l'entes aŒgnées {ur 110S Tailles, &amp;
Mir nos Aydes &amp; Gabelles &amp; autres 110S revenus, ju{~u'au dernier Décembr. 17 J 7, ainil que CUl' celles dûes aux termes de l'Article premier de notre pré{em Ed,it, p"r tes Corps, Villes &amp; Communautés d'Habitans, un
.troit de m\ttatibn~ lors de chaque changement de propriété, par fuccef~ons coHatéral'e.'l feulement, donations &amp; legs, autres que ceux faits en
ligne dire&amp;e , par ventes, tranfpons, éch:l11ges, réconnitutiol1$. ou par
quelqu'autl;.e voie que ce pui{fe être qui [urviendra, ~ compter du jour de
~enregi{hement de notre préfent Edit, foit avant. foit après les liquida_
l'ions èi-de{fus ordo~ées: lequt!l droit fera &amp; demeurera fixé à une année
du revenu defdites renté,s &amp; effets. Voulons néanmoins qu'à l'égard des
co'ntt'ats &amp; fommes dûes par les Corps, Villes &amp; Communautés d'Habitans,
il en foit ufé ainfr qu'li efi p0né en l'Article X II de notre pré{enr Edit.
Vouloùs pareillement qu'il ne puiiIè y avoirouverrure au payement du droi;
d,e mutation pIns d'une fois dans le cours de la m~me année, pour rai{oll
d'ouverture de fuc;:ceŒon collatérale) donation ou legs faits en collarérale.
xx v. C~ux :mxquels 1;1 faculté de vendre, &amp; aliéner lefdits contrats
&amp;: Tentes en 1'nter4ite par les Ordonnances, feront tenus &lt;le p"l'er annuelle~el1t au, profit de l~dite Ca!1fe de,s Amott,ifTèm~ns. à compter du pre. 4'
j
~ler J~nvI~~ 17 65, Nr repre{entauon ducltt droIt de mutation, &amp; pour
J,
1.
l homme 'VI~ant, mourant lk éonrl'aél:ant&gt; au Tréforier de lWidite CaiJIè
\ li
des Amottl1fomen~ ,le ~llinzi~me du montant de~ arrérages des contrat
,1
.
~,

.

&lt;

lI'

de rentes dont ib fe, trouveront Pl'op'ri.~tliires au joo'r de ,l~et1tegil\ren:ent
'd
one préfent EdIt, ou de ceux qu Ils pourront acqueul' par la [uIte;
en
"
'd
fi 1
r'
ce qui fera ~xecu{e ~~ vOdle,l' e dl'et~llu~ ur es 3!rerages deldHfs l:en~es,
fans préjudI~e tou,teraiS U\~lt r~It e mu{atl~n four " les acqUl6uoni
"nouvelles qUI {erolent par eux faItes dans la {UIte defdus contrats, le~quel fera payé confOlmément ~ ce qui d}: Pl'efc."jt par l'article précédent.
, X X V 1. Dans tous les cas où ledit qroit de mutation aura lieu, il fera
payé par le nouveau Propriétaire: permettons tcutefois de l'acquitter en
deux payemens égaux d'anllée en année par délégation {ur les arrérages.
'le{quels, audit cas. feront perç~s par le Tré(orier de la Caiife d:s .Amor..
'tiifemens, nOllobfrant toutes falLies ~ OptOliUOMS &amp;. autres empechemenl
quekonques.
XXVII. le~ délégations permi[es par l'Article précédem, feront fai.
tes fous tîgnature. privées au nom du Tréfoder de la Caiffe des J\lmcnitr4'mens, l&lt;:quel, en cQnféquence , donnera, en marge dudit Contrat, ~uit­
'tance du droit de mutation, avec mention 'lue ledit droit a été payé en une
délégation {ur les arrél'ages: voulons que fur le vu de ladite 'cltlégation
les arré,r ages ainLi délégués fo)ent payés audit Tré[orier [ur [a (impIe quitrance, fans aucuns frais d'immatricule, &amp; fans qu'il [oit aifujéti, ni à.rerréfenter le Contl'ar, ni à faire lignifier ladite délégation qu'ü joindra ~
[a quittance) &amp; remettra au Payeur.
.
X X V 1 II. les arrérages de[dites Rentes Ile pourront ~tre F~yfS aux
nouveaux Propriétaires d'icelles, qu'en juflifiant par eux aux TréforÎel's &amp;
Payeurs que lefdits droÎfs de mutation out été acquittés, &amp; (ewnt tenus r
l~[dits Tré[oriers &amp; Payeurs, de rapponer, lors de }çurs comptes, les qui~
.tances dudit droit l à peine el'cn "répondre enlcur propre &amp; pl'ivé ncm.
XXIX, En cas que le Contrat, dom le droit de mutation auroit été
payé par délégation fm les arrérages, foit Hn:bcUI[é ayant 'lue la délég~­
tion ait pu avoir fon effet en entier, ce qui pourra reflér dû [ur ledit droit
[el'. retenu par le Tréforier de la Caiife de-s Amoniflfm&lt;:11s [ur les d('nier~
dudie rernbourfement.
XXX. Et où il fe trouverait que le chalJl;ement de Fopriété de{dit$
Contrats eût été déguj[c:" en quelque ,maniere que ce pÛt être, pour éviter
Je p~_yemel1r dudit Droit, il (cra orcdol1.né, par ladite Ch:lmbre , é&lt;ablie pat
l'Article XV ci-deifus , (,ur k Requifuoire ~c lilotl'e Procureur GJ!l1&amp;raJ, que
le principal defdits COJ~tr:m (erp .8(. dem~.tt11a coufjfqu.é) (ans que la pré.
fc.ute di{poCjçi~n, Ipuiff&lt;; eue ré}nltée ,cOJJIllllÎninalvis:e ; &amp; [.er.om. ,&amp; 'c!lemeure..
l'ont, audit C:l!S) le[,di~.s Cont1.ats étcims &amp;. {;'llpprimés à compter cl u jour
de la confi[cation. Voulons néanmoins que les arrérages d'iceux, khus DU
à échoir ,contjnU~Dt: d'êtte pWté6 01 cn&lt;1tiet d,a ns nos Etats, &amp; {oi~nt fer\lS ~ar J,e T.r~9~~r .t-c.,.li Cil' tfe: èe~ hmolci{[fmcns en la fe fJir.e ci, ddfu.
1

�th
prt!rcrice. Ju(qu'} l'entiere exrifJéHon de rJ or
o J
lUI es dettes de l'Etat exillanres,
.
au prennel' anVler 17 6 5.
X X X I. Il fera en ounoe prélevé &amp; ret
.
ellU a corn
d
JallVJer
1765 , par tous Tréforiers Paye
&amp;'
pter LI premIerdite CailIè des A morciffemens un' dl' . urs
a~tres, &amp; .verfé dans lad es arré"
tr
,Xleme
&amp;" "
d
tous Ies Errets payables au Porteur ment'
l' [ages r IlHerers e
lOnnes en Art VI
d Ir
d
.
CI- euus, e
toutes 1es Rentes perpéruelles par No cl'
1
us ues, autres que Il
nees en 'ArtIcle XXIV ci-delfus de R
V'
ce es mentIon,
sentes
lao-eres
a
a
"t1C
·
mens, &amp; d ltes Tontines, de tous arréraae OU
lb,
Y nt accrOllle:anlltlellemenr pour échanges acqu' r
b S d
~nrerc:ts que Nous payons
•
llltIons
,
raIts
ou office tî
&amp; non rembourfés, de toutes les [0
"
SUpprImes,
nos Etats pour gaaes auament tO mdmes employecs. annuellement dans
"
b
,
b
a IOns e gaaes droIts d'e
tIans. rentes, inrérc!ts &amp; aUtres f(
1 b d/
xerClce, taxa_
~tre, à J'exception feulement tal~U~ que que 1l0m!llatlOn que ce puiaè
au dixiéme de retenue que d'
e ceux qUi a~rOlent écé déja alfu jéris
attributions de tous Officie" e~ gaJg~o' augmel1[atI~ns de gages, &amp; autres
XXXII
[S
e UnIce &amp; de PolIce
. Les etats qui {Ollt par No
•
payement de tous les arrérages &amp; inr ~s arilt~~so tous les ans pour le
dent au dixiéme d'amorrilIèmenr 3 fer~~ecs a urus par I:Article précé.
feront tous Payeurs Tréforiers &amp;
. lt mentlOn de ladIte retenue &amp;
de remettre tous les 'trois mOlos "u Ta~/~e~ teldJus l' à peine de concuŒ~n
"Œ
a
lelOrter e d" C 0t1C
~
II eI?ens, le montant defdites retenues fi
~ Ite allie des Amor..
le ~n~eitre prJcédem. {uivant les Dordel~:~e quo Ils a'urone payé pendant
,arretes, dom &amp; de quoi ils de
"x qUI en aUTOnt été par Nous
pIe quittance dudit TréCorier meurerOllt qUlttes &amp; déchargés [ur la .GlU'XXXIII. Er ail moyen d;s dl'
les Arric~es XXIV. XXV, XXVI O[ts de mutatIOn &amp;: autres établis ar
:x~X[ precédens, Voulons que t;u~~~I!, XXVHI, XX1?C, XXX P&amp;:
{OIent &amp; demeurent à pe"
am Contr:ns ou aurres Effi
.Denier, Contrôle Am to~tl1lte exempts de ta Ils droits de COI ets
r. 1S ' mUllement &amp;: d
entleme
qu'~ l'avenir ils puifrent é~r~ouffi
~~tore~ généralement quela
l( a mon e quelque nature ciu~ ce uilfc. u)etl:~ a aucune charge, ni
~us q~elque prétexte que ce {oit P, e etre, 111 à aucunes réduétioll
dlfpofinons prercrites par
' 11 entendons tOUtefois dér
"
S
glemens &amp; Coûcumes de Il:~~e Ordonnances, Edits, Déclarati~!se[ a~~
l'i"finllation, leGquelIes fer
Royaume, au {ujet de la n' /T-'.' 1 Re~
r ' br·
one exéCUtée
eceulte de
jO[t C10ln né:lnmoins de f o'nfi
s comme par le pal17 r.
".
0

0

1

1

0

1

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1

1

•

1 •

0

1

•

"1

0

kpnq'{t,

d

0

0

i~:~:e:r

les Contrats

~~jal i~G~~~!e:nti~:~ n~Ufelds quJ 'au~:~rq~;~
Loix &amp;-

en
Outre
pa '
IDem ~ i. çompte" g,,, pl"c:~er r a~ profit de ladite Caiffe des Am
XXXIV '11 Cc
•
era

utton

e[dltes

~a.ny,e~ J 76.; ~ [1iÎ"VlUlt l '

es

"Ir.

. Oftlne..
Ctat$ qUl au.ront'
étct

1

1,.

été'par Nous arr~tês touS les ans, loe dixi~meo des intér~ts que nous payon$
à nos Fermiers, [oit généraux, fOlt partlcuhers, Tréforiers généraux ou.
particuliers, Receveurs généraux de nos Finances, Adminifrrateurs des
poites, &amp; autres nos Fermiers &amp; Régilfeurs de panie de 110S revenus &gt;
pour raifon de prêts ou fonds d'ay,ance par eux faits, ainG que de toUSl
bénéfices , taxations, attributions &amp; émolumens de tous nos FeJ"miel.1s,
Receveurs, Tré[oriers &amp; autres, [ans exception, chargés, à quelque titre
que ce [oit, du maniement de nos Finances.
XXXV. Lorfqu'il fera verfé tous les ans dans ladite Caiffe des
Amoniflèmens une fomme de vingt millions, au moyen des arrérages
d.es rentes, {oÏl viageres, foit p,erpéruelles, qui lui [ont attribuées par
les Articles XXI, XXlI &amp; XXIII ci-deffus, voulom que le droit de muta.
tion établi par l'Article XXIV ci-deffils , celfe enrieremenr d'être perçu.
XXXVI. Les fonds verrés dans ladite Cailfe des Amortilfemens pendant
le Cours de l'année J76f., c0nformémenr aux di[po{itions de notre pré[en~
Edit, feront employés au rembour[ement dont Nous aurons fixé les Epoques par des Lettres-Patentes adrdfées à nos COU1"S, que. Nous ferons
expédier en la forme ordina,ire.
XXXVII. Tous les Contrats ou Titres nouvels qui auront été palfés,
&amp; tous les Effets au Poneur qui auront été repré[entés, aillli qu'il dl: pre!:'
crit par notre pré[enr Edit, Ceront rembourrés des deniers ci-deffus deltinés à faire les fonds de ladite Cai!Jè des Amortiflèmens , &amp; ce par la voie
du [ort, &amp; de la maniere qui fera ci-après preCcrite.
XXXVIII. Le montant des capitaux defdits Contrats &amp; Effets qui de..
vronr forcir chaque année de la roue de fortune, aïnli qu'il fera dit ci..
après, fera arr~té par ladite Chambre au mois de Décembre de l'année
précédente, &amp; à commencer au mois de Décembre de l'année 1765 j &amp;
dans le cas où Iefdits capitaux excéderoient le montant de la Comme à rem..
bourrer pendant le cours de l'atanée , ils le feront l'année fuivante des pre..
miers deniers qui [el1ont verrés dans la Cailfe des Amortilfemens.
XXXIX. Il fera fait alll)uellement au mois de Janvier, à commencer
en 1766", dans l'une dei Salles de l'Hôtel de notre bonne Ville de Pa..
ris, en pré[ence de deulJ Commilfaü..es de ladite Chambre 3 de nOire Pro.
cureur Général, 01:1 de l'un de fes Subltituts , dy. Prevôt des Marchands ~
&amp; de l'un des Echevins de nottiedite Ville. &amp; du Greffier de ladite
Chambre, un Tirage des Numéros des Contrats &amp; Effets à rembourrer
dans l'année, à l'effet de quoi, [cront mis dans la roue de fortune tous
les Numéros, tant des Effets payables au Porteur, que les Propriétaires
allront conCervés en nature, &amp; qui aUl:ont été repréCentés &amp; numérotés
de nouveau, que des Titres nou.vels &amp; Contrats qui auront été paffés &amp;
numérotés en exécution de notre pr6Cent .Edit, &amp; il fera tiré le nombr~

C

1~

•

�"1,f

des NamJros Iléceffail'es pour complerrer la Comme atl'~rée par ladice
Chambre en exécurion de l'article précédent.
X L. Il fera, lors dudit Tirage, dre{fè par le Greffier de ladite Chambr" un Procè~ verbal &amp; Etat des Numéros qui feront forcis de la roue de
f~l:cune {uiv~1Jt !'ordre de. leur t~l'age , &amp; il en .fera par lui remis une expédmon au TreConer de ladHc Ca,{fe des Amort1{fernens; &amp; fera ledit Etat,
apr~s av~ir été ?gl?é
par~p~é par .ceux. q~i auront affill:é au Tirage,
conformement a 1artIcle precedent, Impnme par ordre de Numéros &amp;
publié dans les principales Villes de notre Royaume, &amp; par-tout où befoin
fera.
XLI. Les tirres de rentes qui feront à. rembouefel', en exécurion de
l'article XXXVII de notre préCem Edit, &amp; les quittances de rembourre.
mens ferout préfentées à ladite Chambre &amp; le Tréforier de la Caiflè des
AmorrifIèmens ne pou~ra dél~vrer les de~iers qu'en vertu d'une Ordonnanc.e rendue fur I,e vu d,es mres, de laquelle Ordonnance, il fera tenu
~eg.Iihe pour ~rre emarge par}'un des deux Commi{faires mentionnés en
1artl~le XVII cl-delfus, auŒ-rot apr~s que le rembourfement aura été ef.
{eéèue; &amp; 9ual1~ allX effers payables au Porteur, con{ervés en nature, ils
{erC?nr r~mb~urfes [ur!a (cule repréfemation de{dits effets, au Tréfo1'Îer
den. la. Cal{fe
des Amoccl{femens,
&amp; brûlés enfuÏte con!Qrme'me t \
.
r .'
l"
,
n a ce q Ul
el~ plel~l1C. par artJcle XI de notre Déclararion du 2. I- Novembre 1 6
&amp; par 1 artIcle VI de notre prérent Edit.
7 3,
X L Il. Les rembour{emens indiqués pOllr chaque anne'e r .
d" rt
,
cl"
,Ietont IVlles
en .q~a~re epoq~e,s, e troIS .mols en trois mois, {ùivant les Rôles &amp; Etats
qxuvlUer?l1dt ;rretes pa~ le~dlts deux Commiffaires mentionnés en l'article
Cl- enus, &amp; depofes au Greffe d 1 d'
CI
b
r
rJ' C ommlllaires
'ff"
d e vel'11el' à c e 'e a Ite d lam
re;
&amp; lerOnt tenus
l elUlts
d'
.
C'
ff'
.
&amp;
\
qu
aucuns
es
elUel'S
ne
refrem oilifs
·
en 1ad Ite alne
a ce qu'il Cc •
'd' d .
. '.
.elt proce e e Jour à autre au rembour{e1 d' C'ff'.
ment de{dlts capitaux, tam qU'II Ce trouvera de fond d
Cl"1
r· .
s
ans
V• 0 ul ons qu 'à cet errer
1 IOlt Imprimé &amp; affiché
d l ' a Ite
. fi . aille'.
mage) des Liftes indicatives des numéros des'c ans e mOlS ql1l llivra le
rembour{ement échéra en chacun derJ'
. ontrats &amp; effets, dont le
. ,..
lUitS quartIers &amp; que 1
.' .
( ' U lI1ter~ts de(dtts Contrats ou effets ce{fent de lei
es al.re.l~ges
du quartier, dans lequel leur rembour[el11ent !ur2~t ,r?l~~ a~premleI )Ollt
X LI!I1. Le Tré{orier de la Cai{fe des Arno tÏ{f
e III lqU •
2Ucun rembourCemenc de Rentes, {ans Cc
rI. emens ne pOI~rra effeauer
priété &amp; Groffes des Contrats de{d' ~ aIre lemettre les Titres de prodes ConCervateurs des hypothe Ites entes, &amp; en out~e un Certificat
d'oppohtions audit rembourfemequ~sJ/lour conftater qU'lI n'exifre point
Jes oppolitions qui pourroient étnt'fi c :;ons nulles &amp; de nul effet touret
des Confervateurs des hypotheq:: ~rrr: sbaut~ement qu'entre les mains
:; a Icm· O\.lrlemem defdits Contrats.

'!'

cl.

r. .

15
X LI
Dans tous les cas où les propriétaires deCdits Contrats ou Effets
auroiem négligé à recevoir dans le (ours de l'année, à compter du premier jour du quartier dans lequel ledit rembourfemen~ aura été indiqué
par la lifte ci-deffus prefcrite ; com.me ~u~ , lor{que lefdlts rembour.Cemens
n'auront pu ~tre effeél:ués dans ledit dela.l , faute de ra~porter les .mres &amp;
pieces néceffaires, ou pour caufes de [alhes ou OppOhtlOns: lefd1ts Con~
trats ou effets feront rejenés de l'Etat de rembour[emens, &amp; les fonds en
[erone employés par augmentation au~ rembour{emens ~ui . [erol~~ ~aits
dans l'année {uivantc. Voulons toutefOIS que, lorCque le[dltS p~opnetatres '
[e feront mis en regle, ils [oient rembourrés dans le cours du mois de Janvier de l'année qui Cuivra celle dans laquelle as [e [erone pré[entés, fans
néanmoins qu'audit cas ils pui{fent répéter aucuns arrérages ou intérêts;
&amp; à l'effet de ce que delfus, il fera arr~té annuellement dans le mois de
Décembre par ladite Chambre, U1l état des parrie-s réclamées pendant
l'année dont le monrane fera réfervé fur les fonds deftinés aux rembour[emens 'de l'année {uivame ; &amp; olt il {e trouveroit des' [aiGes ou oppohtions:
(ubhframes, les deniers feront dépo[és où il appartiendra, [oit du con[enrement des parties ÎntérefIees, [oit par Ordonnance de ladite Chambre , {ans qu'ils puiflènr refter dans ladite Caiffi: ; ce qui fera pareillement
ob[ervé, toutes les fois qu'il en fera ainG ordonné par ladite Chambre de
notre Padement, [ur la demande des parties intérelltes.
X LV. Il fera remis au r.ontrôleur Général de nos Finances, au coQ'lmencement de chaque quartier, à commencer au mois de Juillet 1 7"6 ~
un état exaél: &amp; certifié par les deux Commiffaires mentionnés en i'article
XVII ci-deifus, tant de la recette qui aura été faite en ladite Cai!fe des
amorrilIèmens, que des rembour{emens qui a.uront été effeaués pendant
le quartier précédent, pour nous en être par lui rendu compte.
XL VI. Et afin que la totalité des ' deniers defrinés à faire .les fonds de
ladite Caiife des Amorrilfemens, [oit employée uniquement aux rembour.
[emens ci-delfus prefcrits, voulons que tous les frais qui pourront être
faits en exécution de notre pré[ene Edit, même ceux des titres nouvels ,
foient payés des fonds de notre Tré[or Royal, que nous aurons à ce deftinés.
X LVI 1. Toutes les di[poGtions contenues dans notre prtfent Edit, [e..
ront exécutées irrévocablement &amp; à perpétuité, (ans qu'elles puiLTent être,
fous aucun prétexte, changées, [u[pendues o~ détruites en quelque forme
&amp; maniere que ce pui{fe être, &amp; nonobfram toutes Ordonnances, Edits,
Déclarations, Arrêts ~&amp; Réglemens contraires, auxquels Nous avons dé-.
rogé &amp; dérogeons par notre préfene Edit. Voulons en con[équencc; que,
s'il y étoit contrevenu, le droit de mutation établi par notre pré{ent Edit
ne puiffe être perçu, ni le{dites retenues des dixieme &amp; quinzieme con...
tinuées) ~ peine de concuffion; &amp; au moyen d.. tout ce que de!rus ~ J~

v:

\

�•

16
~rt;.mens écablie par l'Article"
XIVd
ci-deifus, ' fera ~ de~
Oif{è d eS A mortme
l'''-r'ogée à celle créée par notre
Edlt
e Mal' J 749.
mcurera LllD
'1'
à du PmOlSI d
'
X LVI II. Er pOUl' dOJl11er dès-à. prelem nos eup es es temOlgnages
du delir que Nous avons de parvenù' à leU!' ,procurer tous le: {oulagemens
ue ourra Nous p~rmettre l'état de: 110S affaIres, voulons gu au m,oye~ des

:liCp!6,;0", d, no'"

2.~:s

l'A.~icl,

d,,~orr~.

' cellèra d'être perçu au 3 1 Decembre 1767, les nouveaux Dons gradont Nous avons o,donné la p''''p,ion p"
VIL
dite Déclaration du 2. r NDvembre 17l'l3, ne nou~ ,\Olent plus payes, a
commencer du premier Janvier 1767, que pou~ mOl~le de ~e à qUOI Nous
les avons modérés par l'Article VIII de ))o[re~lte D,eclaratlOn, &amp; que le
premier ViQg~ieme celfe c:l:êcre perçu au premIer JUIllet 1 ~72, SI DONNONS EN MANDEMENT à. nos amés &amp; féaux Con{eIllers les Gens
tenans notre Cour de ParlemellD à Pari" gue notre pré{ent Edit ils aienr
à faire lire, publ~el' &amp; regilher, &amp; le contenu en icelui garder, ob{erver &amp; exécuter [dou, fa forme &amp; teneur, llo/lobllanr toutes chofe, à ce
conrnaires. Voulons qu'aux copies du pré{enr Edit, collationnées par l'Ull
de 110S amés &amp; féau'X Confeillers - Secreraires foi {oit a joutée comme à
J'original. CAR. tel efr norre plai{jr. Et afin que ce {oit cho{e ferme &amp;
fiable à toujC')urs&gt; Nous y avons fait mettre notre Sce!. DONNE' à Ver.
failles au mois de Décembre&gt; l'an de grace mil [ept cent {oixame-guatre ,
&amp; de notre Regne le cinquantieme. Sign/, LOUIS: Et plus bllS, Pat' Je
Roi&gt; PHELYPEAux. Pifa, LOUIS. Vu au Con[eil, DE L'AVERDY. Et {cellé
du grand Sceau de cire verte, en lacs de {oie l'Ouge &amp; verre.

,'

,

.

p;i(,,,, Edit; ù,dip&lt;ndamm,,,, d, C,cond Vmgn,m,

'

Regiftré, oui, ce requérAnt le Procureur Général du Roi, pour êtu exécH"
fe/on fa forme &amp; teneur&gt; à III charge que les difpojitions. de l'Article X XV
ne pourro~t , en AUcun ~AS, être appliquées Aux mineters, interdiu &amp; fobftiIUés, Je réfèrVAnt la Cour d'être en entier de délibérer fur les caufes &amp; l'em.
Hi
l'loi, des Rentes 9
crilCl en
de l'Article PlI! du préfènl
Ed" : Et for" le ROI tres-hllmhlement fopphé d'employer au rembourfement
Jes deltululi/II
les flmmes 9ui, aHX termes des Articles XX (:1
XXXrl dHdlt Ed!t, forment Je fonds d'amortiJTement pour l'année 17 ! ;
6
CQ11Jme IZfllfi ,tç f'lIrt ver;;,. d"l1;( III Glifè,
auJlitot 9 J'élltt
Heforant
dt !eJ
le permett,.A" lit
arrerages des Rentes qui
, dt! rente, VIAgeru qUI s'etelndront : Arrêté en outre qu'il

fe~ont,
~"Irtllfes

17
circonftAnce, ît ne reprtfentoit pas audit Seigneur Roi, qu'en vttin fls Peu
plIS s'/puiJeroient, Ji L'éCO(10111/e la plu,rrigottreuJ( dans les ,tlpenfes indif-s
fenfàbles, tes mcfores IeJ pLus promptes pour l'ami/ioration des revenus de
l'Etat&gt; pOHr te retranchement ~lbfolH &amp; c./fcélif d~ toutes les dlpenfcs qui n'ont
point un objet direEl &amp; cJ{ctltùl a f.t confervation 0- a l'ccl.tt du Trône, ne
concourent avec celles que ledit Seignel4r Roi veut bien prendre pOftr l'amor.
tijJèment des dettes; que c'cft avec /cs plfts vives mjranccJ que fln Parlement
fupplic,ledit
de fe faire remettre tes états de dépenfes des diffé.
rens
e Deparumens ",nterleltY! ~ 1740, &amp; de les compllrer avec les états " 1-tuels;
ne
aucuns acquus de comptllne 'lue pour les, objets pfJltr
zls fant deftlnes par leur nature,
mettre des bornes" 14 gémrofité de fln
cœur, en n'accordant que des graces bien méritées, 6' de Jè faire remcttre
fous tes yeux la Déct.cration dH 1 7 Avril J 759 , pour en comparer les difPoJitions avec t'état lIalte! dcs penfions: Et jèra repréfènté Audit Seigneur Roi,
qu'une adminiftration fHgc &amp; écollo m :que dans t outes les parties de la recette
&amp; .de ta dép enje , cft le jèHi moyen de mettre ledit Seigneur Roi à portét de
fUlvre les mOlivemens d: ,fo;] cœh: pour des Sujets fide/ es , &amp; de remplir les
Il veu: bien prend:elour leur
.. Et copies
collationnees dudtt Edtt envoyees aux Blltlltages &amp; Senechauffees du ReJfort,
pour y être lu, publié &amp; regiftré; enjoint aux Subftituts du Procureur Gé.
néral du R{)i d'y tenir la main, '&amp; d'en certifier la Cour dans te m ois foi.
va,nt l'Arr?t Je ce
A p'4rÏs en Parlement, toutes tes Chambres ;Jfem.
, dtx-fopt Decr.mbre mil fept cent flixante-quatre.

Se~~neur,R.(Ji

1 pcrme:t~e

d~

engag~men; /olem~els q~

~lm I~

fefèl'~els

f!~lttgem:nt

~oHr.

Signé) D U F R.

A N C.

conf;'Hen~e

d'Amor~ijJfmenJ.

!

FJ~"l1çes
totalt~e ~eJ.
,.embD,,~jies &amp;.
["" f.u, "N /1." ... D'tN'AIi", '" lA for,," "din.i" À l'offit dt /,{Nppl;"
~e. ~on.fdérer de qllt'!e ImpOrtance il cft d'apporter les :emeACJ les plus efficACt!
,,1 'P·if'~,nt "" F",~" 1'; 'bligmt l,dO. Se!gne"" /1.,;", re,,"";~ "prh

~:M;1 Af1tue; de pAti( , A des moyens extr/lordjnalru ROuI' 1IJ!lIrer la libér./llio
fIIf

Etllr. k?!!.e fln Pilrl(11Imt IIPIIIUJllmJÎt à fin d';qir, Ji, dllfll une pareillen
firçonftllnce

J

- -A PARI S, chez p, G. S'M 0 N, Imprimeur du Padement il'
rue de la Harpe, à l'Hercule, 17 64.
'

••

�...•

•

..
•

1

~~~:~~~~~~!G~~5'12~~~ :~~
\

A A IX, Chez la Veuve de -J. David &amp; Erprir David, Imp1imeur
du Roi &amp; de Nolfeigneurs de la Cour des Comptes. ) 7 6 7.

~~;~~~~~~~~~~~~~~:::;.;~;a
•

EDIT DU ROY,
.-

Portant qu'à l'avenir l'intérêt de l'argent .fera
fixé au Denier vingt-cinq.
,~\~~t.;,
~'-

\~.\l ~

Donné à VerCailles au mois de Juin I166. 'r1~ l' ....

. .' ..l\"1....
"'&lt;ft--' .... ~\~ (

..:;

Regijlré en la COHr des Comptes) Aide! &amp; Finance! de Provence,

,L

O U 1 s, par la

'grac~

de Dieu, Roi de France &amp;:
de Navarre, Comte de Provence, Forcalquier &amp;
Terces adjacences:' A tous préfens &amp; à venir, SAI. UT.
Nous avons efiimé que rien ne feroit plus utile à l'agriculture &amp; au commerce de notre Royaume, que de fixer pour l'avenir l'jnrér~t de l'argent fur le pied du D enier vingt-cinq du capital: Nous y avons été déterminé
par l'exemple des Rois nos prédéceffeurs, &amp; par la néceŒté de rétablir plus de proporrion encre l'argent &amp; les
différents objets qui tom bent dans le cOrnmtTce. A CES
CAUSES, de l'a\,js de notre Confei1, &amp; de notre certaine
{çience, pleine puiifance &amp; autorité royale, nous avons
par Je préfenc Edit perpétuel &amp; irrévocable, dit, llatué
&amp; ordonné, difons, llatuons &amp; ordonnons, voulons &amp;
flOUS plaît ce qui fuit:

J

r

r

,

A n T Je L E P R B MIE R.
A compter du jour de l'enlegjfiremC:llt de notre pré-

•

•

�.

",

t Denier de la conlHrution iera SC demeurera
~en,td asltt'o~te l'etendue de notre Royaume,. Pays, 'ferEd'

"'Ir'
r
du D eab
eluance,
a rahon
tes
.
nana bll.
nant tons Ed'ICS , D'enIer v
"
l
c1arattons ou antres Réglemenrs a ce contral~es, a llxq,ue s
s a.vons dérogé &amp; derogeons par notre prefent Edit.
nou
1

Ille

a

a. Seigneuries de notre
~
.
' 1'nge-cinq du capital,

l .

Défendons en conféquence très-expre{fém~nt à touS Nou1res Tabellions &amp; autres perfonnes publtque5, ayant
droit 'de paffer &amp; recevoir des .aé1:: s" 8( contrat~, d'en
1 paifer à l'avenir aucu~s, por~ants ~nte~ecs fur u~ pl~d plus
fort que le Denier vingt-cinq, a peine de privation de
leurs offices, d'être lefdlts aé1:es 8( contrats déclarés ufuraires, 8( d'être procéd~ extraordinairement contre les
pr~teurs; com lne éluffi défendons à touS Juges de rendre
aucuns Jugemens Oll Semences de condamnation d'intérêts à un Oenier plus fore que celui fixé par notre prélent Edit.

III.
Declarons nulles &amp; de nul effet les promeffes qui
pourroient ~cre ci-après paffées fous fignature privée,
avec un intérêt plus fort que le Denier vingt-cinq.

1 V.
Les reconaitutions de rentes dûes à un Denier plus forc
que le Denier vingt-cinq, ne pourront fe faire, fous
les, peines
prononcées, que fur le pied du De. ci-deffus
.
Iller Vingt-cl nq.

, 3
!es ~ Cou,r de,s Ai~es unies ~ Aix, que notre préfent Edit
Ils aient a faIre llre, publter &amp; regifirer, &amp; le contenu
en icelui garder, obferver &amp; exécuter felon fa forme 8(
teneur, nonobetant toutes chofes à ce contraires. Voulons qu'aux copies du préfem Edit, collationnées par l'un
de nos amés &amp; féaux Confeillers - Secretaires" foi foie
ajoutée comme ~ l'original : C~R tel e!t notre plaillr.
Et a fin que ce fOIC chofe ferme &amp; !table à toujours, Nous
y avons fait mercre notre fcel. Donné à Verfailles au mois
de juin, l'an de grace mil fepe cent foixanee-fix, &amp; de
notre regne le cinquante-unieme. Signé, LOUIS. Et plus
bas: Par le Roi, Comte de Provence. PHELYPEAux.
Vû au Confeil, DEL'AvERDY.
---

--- ------,- --

.

---------------------------~
.

u, publié &amp; enregiflré) olti &amp; ce requerllnt

L
genéral du Roi, pour être exécllté feton fa forme &amp; teneur
conformément à t'Arrêt dl" mars, mflis courlent : Ordonne qu;
le

PrCCfl.rtlir

J

copies collationnées de l'Edit ci-deffitS ,feront remifes 1111 Procureur
général du Roi, pOllY être m'Voyées dans Les SénéchauJfàs &amp; 1111_
tres Juges du reffort de la Cour, pour y être publié &amp; enrégiftré:
Enjoint a1tX Officiers qui remplifJent aBueliement dlfns les Sénéchteuff'ées, tes foné/ions des Subjfitus du Procureur générAL dll Roi.
&amp; À [es Subflituts dllns tes lIutres Jurifdié/ions du reffort, d'y Il ..
"ir ta main, &amp; d'en certifier La Cour dans Le mois. FIIÎt en III
COllr des Comptes, Aides &amp; Financeç du Roi en Provmc(, [éllnl.9
Aix te 0 mllrs I7D7. Signé, Al LHAV D.

v

Nenrendons néanmoins rien innover aux contrats de
con!ticu~ion.' ~illets portant promelfes de palfer contratS
?eco~ibt~tlon, &amp; aucres a~es.faits, ou Jugem~nts rendus,
)uCqu au lour de la publlcatlon de nocre préfent E1ic,
lefquels feront exécutés comme ils l'auraient pâ ~cre auparavant. SI DONNONS EN MANDEMENT à nos
amés &amp; feaux, les Gens tenant not(c Chambre des Comp"

•

,

�•

EDIT DU ROI,
CONCERN.j.NT LES ORDRES RELIGIEUX,
~ùè'\

0' \l''\ -' t,,,.
0%
.~ i.\\,.',.\' c.~.

Donné à VerCailles au mois de Mars 1768.

Regiflré en Parlement le

L

,

2

Mai 1768.

",'

,,\ . / /&lt;~.,

'J

''''

·G.E

\:U'l

,,\!"

OU 1 S , par la grace dè Dieu. Roi de France &amp; de Navarre, Corn..

te de Provence, Forcalquier &amp; Terres adjacences: i\ tous préCens
&amp; à venir: SALUT. Nous nous Commes toujours fait un devoir, ~
l'exemple des Rois nos prédéceClèurs. de faire éprouver les effets de
norre proteétion à ceux de nos Sujets qui. animés d'un deGr Gncere de
la perfeCtion 1 Ce con[acrent à Dieu par des vœux Colemnds de Reli..
gion • &amp; qui, en renonçam ainG aux emplois extérieurs de la [ociété
ci vile, ne ceIrent pas de lui rendre les {ervices les plus importans pat:
l'exemple de leurs vertus. la ferveur de leurs prieres &amp; les travaux dl!
miniCl:ere auxquels l'EgliCe les a affociés. Mais plus la Profeffion reli..
gieufe dl: [ainte &amp; utile, plus l'affeCtion que nous portons à ceux qui
}'embraffent doit excüer notre vigilance {ur tout ce qui peut affoiblit
la di(ciplille monallique, au maintien de laquelle eCl: attachée la confer..
vation des Ordres Religieux: &amp; quoique Nous ayions la [atisfaCtion de
voir dans notre Royaume un nombre conGdérable de Religieux offrir
le [peCtacle édifiant d'une vie réguliel'e &amp; laborieu{e, il n'en dl: pas
moin., de notre devoir d'écarter avec foin tout ce qui pourrait introduire dans les Cloîtres le regret &amp; le repentir, y altérer l'eCprie pri..
mitif des regles qui y ont été (agement établies, &amp; Y amener, avec 18
relachement, tous les malheurs qu'il entraîne. C'e(l: dans cet e{prit que
Nous nous Commes fait rendre compte de tout ce qui e(l: émané ju[qu'ici
de l'autorité ecdéliafiique &amp; du pouvoir fouverain dans une matiere fi jm~

A

•

�•
"

,
J

Nou~

reCOlltlU que l'une &amp;. l'autre avoient eu prÎncipa_
'
,
1a vocatlOl1
.
P
J
At:: d'a(furer
par des épreuves &amp;d es precauClolls,
~emq:llC ell vu
,
,
'1
f d 1 d' r.' l'
ui s'engaO"ellt l'obéilfance, qUI dl: e ner e a lLClp Ine, par
de ceulC q
~,
. d
1es par la"
l"
':dages
&amp;
précifes
&amp;
l'exécuu)ll
es
R
eg
reUl1101l
&amp;
un·
des L 0 J
,
,
d l' •
1
.
preŒ&lt;Jn pui(fallte des exemples" ~a fi &lt;atloll e age auque 011.pO'Jrl'OIC
être admis à la ProfeŒol1 .Reltgleu(e N -Jus a donc parl.l de vOir êtl'e le
premier objet de notre attention, comme
mOy~ll ~e plu~ propr.e ~~
prévenir les ddl1gers d'un engagement ~re~nat,ure: SI cet age a varie
dans notre Royaume, 6 dans des cems eloignes .1 enfant offert par [es
arens dès l'âCTe le plus tendre éLOit cen[é irrévocablement engagé. fi
P
'1 qu ' apres
, un condans d'alltres ~tems cec engagement n 'aéce' ·Juge, [ce
femernent form~l donné dans l'~ge de la réflexion &amp; de la mlturité, li
dans la Cuite tes Ordonnances d'Orléans &amp; de Blois ont fucceaivement
retardé &amp; avancé l'époque de la Profeffion ReligieuCe, ces divers changemens, dOllt Nous avons pefé les cau[es &amp; les effets, nous 01\[ COllvaincu q uê cetre époque, variable fui vant les tems &amp; les circonaances, avoit befoin d'~rre de nouveau déterminée pa~ no~re autorité; &amp;
nous avOl\S cm qu'il étoie de notre fageffe, en Nous rérervant d'e,,pliquer encore nos intentions après di" années, d'éproll ver un terme
mitoyen encre ceu" qui ont été fucceaivement pre(crits, &amp; qui ne fût ni
alfez reculé pour éloigner du Cloître ceux qui y [eroient véritablement
appellés, ni a(fez; avancé, pour y adruettre ceu" qu'ull engagement téméraire pourroit y conduire : Nous avons donc choiu pour les hommes le même age que celui qui a été prefcrit par l'Eglife pour leur
èntrée dans les Ordres Cacrés; &amp; à l'égard des filles, nous a VOllS préféré nge aUlluel it d\: le plus ordinaire de pourvoir à leur établi(f'ement; '!' nous nous, \ommec; d'autal"l,.t plus déterminés à déroger ainfi
aux: LOlX: de nos Predeceffeurs, que Il Nous pouvons eCpérer de voir,
par cette précaution, les Monafl:eres [c remplir de Rdigieux: fervens
/5(. fideles à leurs engagemel1s, Nous aurons en même--tems h cOI1[olatiOl1 de rendre à l'EgliCe des Sujets utiles, dont des vœu" fairs avec
légéreté ~ précipitltion, aUl'Oient pû la priver, &amp; de procurer aillu
a.ux: premiers Palteurs Ull [ecours, que la rareté des Miniltres ecrentleiS re~d de jour e.n jour plus nécecraire, Après avoir ain6 fixé l'âge
auquel tl fera permis dorénavant d'entrer ell Religion, Nous avons
potté nos viles ,[ur tes Loix al les Confl:itutions religieuCes) donc la
~Iarté, ~a précluOll , &amp; [ur-tout l'autoriCatioll ~ font fi néce({àire~
pOUt ~anr dans les Cloîtres la [ource des diffentions
y maintenir
13 ?a\~ Sc la régularité, &amp; affurer à ceux qui les' habitent, la
proteéh()~ des deu" {&gt;uiffances, Nous avons donc cru que le feCGl1d. obJet de notre attention) devoit être d'obliger les Ordres
,

t

#"

Oltane,~

aVO!1S

"

~

A

1;

1

,~

Re1Igleux a le procurer eux - mêmes, conformément au vœu de
l'E?life, &amp;, en. [~iv~11t ,les formes ,cano~iques, n corps de Confti4
tUt10~S" &lt;JUl fut a 1abn J~ t,ome ll1certltude &amp; de t~ute ambiguité ;
&amp; qUI, JOll1t aux me[ures differ,entes que Nous avons pnCes pour chaque
efpece de monafi:eres, put ra11lmer dans tous la ferveur de leur inaitution primiti vc, Mais ces premieres précautions ne [eroient pas en4
core fuffifantes, fi, en fuivant la route tracée par les faints Canons
al les Ordonnances du Royaume, nous ne faiGons pas connoÎtre no;
intentions [ur le nombre de Religieux qui doit être dans chaque M04
naftere, Une trifi:e expérience a fait connoître, dans tous les tems, que
ies meilleures vocations s'affoibliffent dans les Communautés peu nom.
breuCes; qu'it efl: prefque impoffible ù'y foutenir l'obCervance de la
Regle &amp; la décence du Service Divin) &amp; d'y prévenir le (dachemel1t des mœurs, fuite necelTaire de celui de la diCcip\ine : c'e~
par cette raiCol1 que les Pap:s, les Infl:ituteurs &amp; les Réformateurs
des Ordres Religieux ont exigé, dans différents tems, qu'on ne
fondac aucuns Monafl:eres, [ans y placer le nombre de Religieux
[uffifant pour vaquer à tous les devoirs de la vie cénobitique: c'ell;
auai par ce même principe que ce nombre de Religieux fait toujourl
Wl objet prin,cipal dans les Loix ùes Rois nos Prédécelfeurs, qui ont
ordonné la réformation des MonaO:eres, &amp; qu'en particulier le feu Roi
notre très-honoré Seigneur al BiCayeuL informé qu'il y avoie des Tri..
bunaux dans fOll Royaume, ou la Conventua\ité étoit regardée comme
impre(criptible, jug~a à propos, p'ar [a Déclaration du mois de mai
mil ux cens quatre-vingt, de réduire l'effet d'une jurifprudence trop générale aux Abbayes &amp; Prieurés, où il y auroit des lieux réguliers &amp;
des revenus [uffifants pour y entretenir dix à douze Re\igieux, au moins.
Si des Loix 6 falutaires n'ont pas produit tout l'effet qll'oll pouvoit
s'en promettre, il Nous a paru indi(pen[able d'y ajouter toUt ée qui
pourroit en affurer l'exécutidn, &amp; de fixer d'une maniere plus préciCe,
&amp; l'élativement à \'InO:itutioll de .chaque Monafl:ere, le nombre de R.e..
liCTieux dont il doie être compofé; ainG, [ans exiger rigoureufement
p~ur les maifons réunies en ~'lgl'égQtions, lé nombre de Religieux
porté par les Loix d'un grand nll).,nbre de ces COhgrégations , nous nous
[ommès bornés à celui qui nous' a paru abfolumenr nécelfaire pour fadsfaire aux devoirs de la vie commune, à l'acquit des fondations, &amp; ~
la célebration du Service Divin, Nous avons exigé un plus grand nombre
de Relioieux dans les Monalteres non unis en Congrégations, qui étant
tout à la fois Maifons de Noviciat ~ d'Etude al de réûdence, préCentent plus d'empl.:&gt;is &amp; d'ob(ervance à remplir; al en proportionnant ainli
'
au~ befoins do chàque MonaG:ere le nombre de ceux qui doiyeQ( y t~

1

Aij

�•

4
pris en m~n?e-t,e~s les pn~cautiol1S ~e~ plus efficaces

r Nous aV'OIH
»de ,
ompromettl'e les 1nterets des Ordres ReligIeux, ceux des
pas c
.
d
1
.11 ne
&amp; d Diocefes &amp; les drOIts des Fon ateurs que nous vou ons
Pour
es .
)
,
,.V1 es. . lablement
reupeél:és.
C'efl: par ces d·ffi'
1 erens moyens, q Q en
ecre lIlVIO
,. d· r· 1·
&amp; 1 lA l
éloignant des Cloîtres l'imprudence, 1111 .1lCI P ~nel d e brie ac )el~~n~) l~OUS
uitterons des devoirs que nous 1mpOle a ou e 'qua !te. e ou110US acq
\. r
'
1m
verain tempGrel &amp; de Proteél:eur de l'Eg ne) &amp; qu en remp 1 ant ce
fllJe noUS devons à la Religion &amp; à 110S SU jets) nous donnerons a~x
Reliaieux une nouvelle conlifl:al'lCe, &amp; les rendrons plus que JaO r d re S
1:&gt;
'l'E gni
&amp; a' l'E ta~.
mais rerpeél:ables
aux yeux des Peuples J &amp; Utl·1es a.
1 e
A CES CA USES &amp; autres à ce nous mouvant) de l'aVIS de notre Confell
&amp; de notre certaine (cience) pleine plliffance &amp; autorité royale, Nous
avons, par le prérent Edit perpétuel &amp; irrévocable, dit , ~atué ~ ~r­
donné, di(ons, ftatuons &amp; ordonnons, voulons &amp; nOUS pl ait ce qU1 [Ult:
ART 1 C L E ! ' REM 1 E R.

Aucun de 110S SU jets ne pourra, à compter du premier Avril 17 69'
s'engager par la Profeqïon mOI1~fl:ique ou réguliere: s'il n:a ~,tteint , à
l'égard. des hom~es J I:age de VIn.gt un ans accomphs; &amp; a 1egard des
filles, celLli de d1x-huit ans paretllement accomplIs; NGUS réfervant )
3fJrès le terme de dix années, d'expliquer de nouveau nos intentions
à ce [ujet.
II.
Fai[ons en conCéquence très-expreffes inhibitions &amp; défen(es à to.us
S1.1périeurs &amp; Supérieures de Monalteres ~ Ordres &amp; Congrégation!!")
Chapitres &amp; Communautés Régulieres J de quelque qualité qu'elles
puiffent être, &amp; à tous autres) d'admettre, fous aucun prétexte) noCd.
Sujets à ladite Profeffion, avant l'age · ci.deffus pre(crit. Voulons que
les Profeffions qui feront faites avant ledit age, [oient déclarées nulles
&amp;. de nul effet par les Juges qui en doivent connoître, même déclarées, par 110S Cours de Parlement) nullement &amp; abulÎvement faites,
fur les appels comme d'abus qui pourraient être interj~ttés en cette matiere par les Parties intéreffées, ou par nos Procureurs Généraux. Vou- Ions que ceux &amp; celles qui feroient leCdites Profeffiol1s avant ledit age.
foient &amp; demeurent capables de fucceffion) aillu que de tous autres
effets ci vils.

III.
1?éfendons aux Supérieurs &amp; Supérieures deCdits Ordres, Congrégations &amp; Communautés Régulieres ) d'admettre à la ProfefIioll aucwn Etrangers non natura\i[és; comme auffi d'accotder un! place mo·

•

5

naeale atlxdits Etral1ger~ , de les aggréger ou affilier l leur Ordr~'
Congrégation ou Communauté, le tout [ans avoir préalablement o~
tenu .dcs Lettres de naturalité dûement cnrégiilrées, dont il fera fait
~entlOn dall~ ~es A0es .de Vêtule) .P,rofeCfion, Réception, Aggréga.
Hon ou Affiliation) a pellle de l1ullne derdits Aél:es &amp; d'être le[dit;
Supérieurs ~ Supérieures. pour\~i~is [uivant l;exige~ce des cas. Défendons pareillement auxd1ts Supeueurs &amp; Superieures d'admettre dans
leurs MaiColls ceux de nos Sujets qui auroient fait Profeffion dans dei
Monafteres Gtués hors des Pays de notre obéiffance.
1 V.
~xhortol1s I~s. Archevêques ~ Evê.ques de notre Royaume, &amp; néanm :&gt;lI1S leur enjoignons de proceder 111ceffamment à la viGte &amp; réfor~Htiol1 .des Monalter~s q~ü [ont .r0~m.is à. leur j~ri[diél:io~) à l'effet d'y
ec:e m~l11t.enu.e ou retabh.e la dl[c1phl1e monaillque, [Ulvant leur pte..
rnlere lI1ftnutlon) fondation &amp; regle, comme auŒ d'examiner les {ta..
tuts &amp; réglemens particlliiers de chacun. de[dits Monalteres , pour ~tre,
lerdits (taturs &amp; réglemens J réfprmés &amp; augmenrés s'il y écheoit, réunis
en un feut &amp; même corps, &amp; revécus) G fait n'a été, de nos Lettres
patentes adreffées à 110S Cours de Parlement, en la forme ordinaire.

V.
Seront pareillement tenus les Supérieurs Généraux, ou Per(onl1es déléguées par eux en la forme de droit, &amp; Supérieurs particuliers dc:s
Ordres ou Congrégations Régulieres ) de procéder inceffamment) chacun en ce qui \es concerne, à la "iute &amp; réformation des Monafte·
tes dépendans de(dits Ordres ou Congrégations ; voulons en outre,
q~e, par les Chapitres derdits Ordres &amp; Congrégations ) qui feront
à cet effet afIemblés) [oient pri res teltes merures &amp; délibéraüons q u'it •
appartiendra, pour réunir en un (eut corps les ConltitutÎons, Statuts
&amp; Réglemcns defdits Ordres ou Congrégations) à l'effet d'être , s'il Y
écheoir, approuvés par le Saint Siege, &amp; munis J li fait n'a été , de
nocre autorité, [uivant les formes uGrées en notre Royaume, &amp; fan~
qu'autremellt il pui([e y être fair auçUll changement.

VI.
L'Article XXVII. de l'Ordonnance de Blois (era exécuté {elQn fa
forme &amp; teneur : Voulons en con(éq uence , que cous Monall-eres 1
qui ne {ont (ous Chapitres Généraux J &amp; qui (e prétendent exempts d~
la Jurifdiél:ion des Archevêques &amp; Evêques Diocé{ains, {oient tenu~ Ji
dans un an pour tout délai, de demander à [e réunir à quelques-unes
des Congrégations légitimement établies dans notre Royaume, à ltetfec
d'obtenir notre permiffioll, conformément à la Déclaration du mois do
juin 167 l , paffé lequel te ms , demeureront leCdits Monaf\eres lmmé-r

-

•

�•

:.;

X.

•
Diocé(ains, nOl1obfrant
~ll" Archev~q ues &amp;. Eveq tle~
.
dlBte~nt (OUlnl~ mptioll ou pfi vilege à ce contraHes.
•.rIo rtf&lt;:rVo, exe
VII.
~ ,
1 C
,Olf'~
e les Hopitaux, es ures,
d'H mes autreS q u ,
fi
s les Mona{l;eres
om . ' dûement autori(es, erolH cam·
TOII,
,
&amp;. Ecoles publtques
r.· , rcavoir les M(&gt;t1a!te.
] SèmtnQlteS
, '
'près prelcnt , l',
.
eS(és. dll 1,om'u&gt;re de Reltple~x C1-ade quinze Religieux au ,mOl,ns ) n~n
po non réunis en CongregatiOns" (ont réunis en' COllgr~~at1on) e
resmpds le Supérieur; &amp;. eeul' qUI ter pareillement le Supenetlr: n~us
c: it Religieux au mO,ins, ,(anls caov~: des Archevêques &amp;. EvêqllesCD1~.
h
\
Olr pns B S " ,
d (fc'
'nos
ou,s
ré{ervant, apres av
ar Lettres patentes a te e~s a le titre de
céCains, d'excep:er, P
de(dits Mona(\:eres &lt;lUI, par 1 b Ct .
en la forl1l~ ordtnal~e, n~:~:e de leur étab\ilfement, o~ p~r bt~' e ~~~l:
1eu[ fonc1at1o\~, par a(i
paw'ltLoient exiger de 11 y eta Ir q
d~ li~ll)t OÙ 1\5 [ont H~e~,
, .J
b e de Rehgteux:.
mOU.1U~e nom t
VII Il
"
fi'
'd
le nombre de Religieux xe
N'éntoo aOns aLl-' ktl'plus comprenLd~~ aIlS autres qui ne s'engagent , 'd
les Freres alCS, ou
,
1"
r.
&amp;.
par l'artide prece ent,
d
Congrégations Re IgleuleS ,
qualicé dans leRs ,r ,res °d~ Chœur' laiffons à la prudence
qu'en cette
r
. appeUés e1Igleu",
)
d
revéui
ne
LOnt
pOint
' l L de{d'its Freres, eu egar au ...
q
'
de regter e nomIDre
de~ Supéneubrs r '
d haque Mai{on particuliere.
nuS {3c aUx elOlIlS e· c
1X
'
•
,
bés o~ Prieurs, {oit Commendata~l1es, COli:
Ne p'o unont les Supér1eu~s, Ab
C ngtégations, &amp;. qU-l {e ttou(\:
s
non
teUniS
en
a
. l N
Régu\iers, des M ona ere , d
. e Religieux y compns es o·
)
~
r' de m01l1S e qUl\1Z
&amp;.
VDlont etre
compo\e~,
em de \'enrégi(hement
pur
\e Supéneur , al\ t'nom
S .
(1;-'
vices) tans cJmpter
Ed't recevoir aucuns de nos uJets, p.a c
blication de notre p~e~nt d l 'te[dits Mona(\:eres, excepté ceux qUi
ledit- ~ut, à \a Pr~ ~ 10n ,an: de la llblication de notre pré(ent EdIt,
P 9uan d même its auroient obtenu
roient· {Uns le NOVICiat au JOu 1'"
aggtéger {)u affiliér aucunS Re IgreUl' 'd
leCtlits Mona(teres, ou leur
Y
b évoles pour entrer ans
1 rJ'
.~
des permllllo ns ou (ln
Oat. e Clau(\:raux qu'autant que elulCS
donner aucune place Monacale : ~ll . C ,s conform"ément à l'Artide VII
Mont(\:eres auront ~ar nous ete exce~es ~ e &amp;. E.vêques Diocé[ains à
dOl notre préfent Edit". (auf auX Ar ev
~ 1'eux dans le{dits MopôUtvoîtllU réta~U([!!~ent dudit l1?rtîbt~rd~e
la même Obrervanée,
naftètes, ?llI! unlOn cl luttes du me,me ,
~
1 lus avantaCTeux
011 l '\10\\ propo[er tel autre paru qUI leur paroltra e p 'G' n lal:&gt;for.
~ "ta Ke\i~\on ~ à l'Btat) pour être le t9ut par no~ a\\totl e e

.

Ne pourroQt les Ordres ou Congrégation~ Monalliquel ou R~P!1e­
tes de notre Royaume, cOllferve~ plus de deux Mon3tlere. dan. nocre
bOllne Ville de Paris, Be plus d' un (eul dans les autres VH1es, Bourgs
ou Lieux de no(dits Etats) à moins que le nombre de Religieux, porté
par l'Article va de notre préCeJlt Edie, ne Ce erouve rempli dans tous
b autres Monafl:eres dépendans deCdies Ordres ou Congrégations, ou
qu'il n'en ait été obtenu de Nous une permiaion exprç(fe par Lettres Pa.
tentes adre(fées à nos Cours ell la forrne ordinaire. leCquelles ne
feront accordées qu'après avoir pLis l'avis des Archevê'lues&amp; Evêques
DiocéCains.
XI.
Voulons que dalls les premiers Chapitres de(dits Ordres ou Con.
grégations qui (eront a (femblés ) il Coit pris telles me(ures &amp; délibé.
l'ations qu'il appartiendra pour l'exécution des Articles VIT &amp; X de
notre préCem Edit, pour être, s'il y a lieu) le(dites délibérations,
aucori{ées par nos Lettres Patentes en la forme ordinaire, &amp; n'être
les MaiCons évacuées qu'après l'enrégilhement de{dices Lettres , fauf
aux Suptrieurs Généraux ou Particuliers, après ledit enrégiltrement,
de (e pourvoir pardevant les Archevêques &amp;. Evêques Diocé[ains,
pour les unions &amp; [uppl'elIions faites, (ui vant les formes pre(crires par
les Saints Canons &amp; les Ol'donnances du Royaume, &amp; les Décrets
rendus en con (éq uence) revêtus de 110S Lettres Patentes, conformé.
ment à notre Edit du mois de Septembre 1718.
XII.
Toutes les di{po{itions de notre pré(ent Edit (eront exécutées relo ll
leur forme &amp;. teneur, &amp;. ce nonobfl:am tous Edits, Déclarations) Arrêts
&amp;. Réglemells auxquels Nous avons dérogé &amp;. dérogeons par ces pré.
, [entes, en tant que de be{oin, en ce qui pourroit y être contraire.
SI DONNONS EN MANDEMENT à nos amés &amp;. féaux Con[eil!ers,
les Gens tenant notre Cour de Parlement à Aix, que notre pré{ent Edit
ils aient à faire lire, publier &amp;. regi!trer, &amp;. le contenu en icelui garder,
obCêrver &amp;. exécuter Celon (a forme &amp; teneur) nonobltant toures cho(es
à ce contraires: Voulons qu'aux copies du pré(ent Edit, collationnées par
l'un de nos amés &amp;. féaux ConCeillers - Secretaires, foi fait ajoutée
comme à l'original. CAR tel e(t notre plaiGr; &amp;. afin que ce Coit choCe
lerm~ &amp;. ftable à toujours, Nous y avons fait mettre notre [cel. Donné
à Ver{ailles au .mo~s d M1rs, l'an de graq: mil [ept Gent {oixante--~uic,
&amp; de notre regne le cil)qu~ lte-tl"OiGeme. Si.gné, LOUIS. Et plus bAS:
Par le Roi, Comte de Provence. PH EL YPEA ux. Vifa LOUIS. Et fceJ16
dll grand Sceall de cire verte, en lacs de {oie rouge ~ verte.

1

°

1

y

l '

re.

1

1

lU

me oi'di

~re.
\

.

r

;'1e

'~

•

•
•

�14
y
,

,
te

•

1

'i

•

[

14

'iJl'

oui &amp;- ct' reqrllrant le PrOCftrfi~r
v, pllb/il &amp;. ,mregt r;, xiClifl Jelon fa forme &amp; t&lt;neur,
Gin/rat d'l Rot, po elre et mvoyùs ~IJX Sinlchauffées du
&amp; copies
pr;fen~ / Il
mrégiftri: Enjoi'nt atlX SubfJiRefforl, pOJJr y elre ~"~
d' tmir ta main &amp; d'en certifier 14
tJtts dll Procureur, Gen:,~a t't'Arrêt de ce i;ur. A Aix m Parll.
Coltr dans te motS, Jlltvan
, 6S
'ment, les chflmbt'es affimblûs, te 2 ~i~né~ D'E R. EG INA..
J

.1

L

d',

d,e

bt?&amp;
pr

EDI'T DU ROI,
Portant augmentation de Deux fous pour livre
en fus des Droits ~ E tablijJement ~ SupprejJion
&amp; Modération de dijJérens droits.
"lQUt;.

,

\0'&lt;,.\

~\ ;,&lt;,

,~~~} ~' I

Donné à Verfailles au mois· d~Août 17 "~cl~.:(J9Y
~~

EnrégiJlré en la Cour des Comptes, Aides &amp; Finances.
,

,

,
•

1

Â

•

9

f:

"

AIX, chez Es p RIT D A V 1 0 Imprimeur du Roi
&amp; du Parlement. 1768.

•

-

OUIS) par la gl'ace de Dieu) Roi de France &amp; de N.varre~
~ Comte de Provence, Furcalqpier &amp; Terres adjacentes : A tous
préfens &amp; à venir; SALUT, Pe([uadés que nous ne pourrons procurer
à nos [ujets les avantages d'ulle paix honorable &amp; (ulide) qu'en continuant d'opporer à nos ennemis lés plus puiffalls efforts, Nous avons
jugé néce/laire dè nous alfurer dè~·à·prérent un recours extraordinaire.

L

Nous aUI ions ddiré qu'il fùc encore poffibre de n'employer d'autres
relfources que celles de l'économie dans nos dépenfes, de l'amélioration des différentes parries de nos finances, &amp; des emprUIlCS.
M:Jis les dépenres extraordinaires qui [Ollt la fuile indi(pcn(abfe de
ta continuation de la guerre; la ferme réColution où ~ous Commes de:
remplir avec fidellté Cous les engagt' mens que nous avons pris, &amp; la
fituation de nos finances. nous fOl cent à nous procurer de nouveaux
funds €lui nous donnent tes moyens de (acisfaire à ces dépen(ès) &amp;;
afFermilfent en m~me cems la confiance des créanciers de notre Etat.
Après avoir murement réfléchi [ur les différences proPO{i[ÎOllS qui
nous ont été faites) nous avons préféré l'augmentation d:s droits [IiC
lès cQI1(ommations, à UIle: impofition direétc {Ut les per[onnes ou fuc
les p.ropriétés ..

A

•

•

�•
lidé ' t'lue cette forme de perception ~toit ta nloins
Nous d'Ons c,~n ~ rell~ d'Ollt le recouvrement occalionneroit moins
que c eCOlt ce
I.J
d'
oncre.,
,
m arant la valeur aé1:ue1 e QU marc
argent,
de fraisil &amp; ~lu e~oi~ole~ de l'établiffement du droit principll) la plû3
ce
avec d edqu l'es p.a yereient encore, malg1é l'augmentation fucceffive
,é
'Il
fiup.
ParC es ellre 1·
des
droits
plus
moder
s
que
ceux
qu
e
es
des Se us pour 1vre ,
1

ure

perteient alers.
. d
.,
db'
Mais cemme neus ne nous écarterons jamais ~sd ~nnclpes . e ante
&amp; de jufl:ice qui 11eU"5 animent, neus avons te Ult ou ,enuerement
r.
.,
elques Droits que nous avens cru les plus onereux ~ 110S
luppnme
qu
r
d·t!:'
1 &amp; notamment ceux efabl'IS lUr
laerents 0 b'jeU d C con CcomFeur es, '1 l' Iltere([cnt plus particulierement la c1affe la plus indigente.
mauen qu
r
d"
l'
.Cl.
Nous avons tout lieu d'efpérer que ce leceurs extraor maire, exaçte
~oonomie que nous comit:uerons d'apponer d~ns nos dépenfes) &amp;. te
reteur de la paix, nouS (hfpenferont de recouru aux aut~es re{fources
que nous femmes affurés de trouver en tout tems d.ans l amour &amp; la
fidélité de nos fujets. A CliS cAUSES, &amp; autr~s à ~e 110US ~ol1van~ ,
d~ l'avis de netre Confeil , &amp; de netre certame [clenc:, pleu;e pUlf.
rance &amp; autorité coyale, nous avol~s pa~ le pré[entEdlt perpetuel &amp;
irrévocable, dir, fiawé &amp; ordonne; dl{ons, fiatuQlls &amp; ordollllolls)
voulons &amp; noUs plaît ce qui [uit:
1

ART 1 C L E P REM 1 E R.

Il fera perçu ~ netre pr~6t, à ~omp[er

?u jour .de l'~nrégil1:rement

&amp; publicatien de Iletre prefent Edit, Ju[q~ au dernier d~cembr; 179;'
inclulivement, outre &amp; par.delfus les Huit fous pour hvre, el10nceS
en notre Edit du mois de février 1780, Deux nouveaux fous pour
livre en [us du principal de tous nos droits indil1:iné1:~ment quelconques, feit qu'ils {oient levés à notre profit, ou qu'ils aient été aliénés ~ cédés, concédés ou abonnés; &amp; de ceux perçus au pr~fit des
Etats, Provinces, Villes, Communautés d'habüans &amp; d'OffiCiers &amp;
Hôpitaux, à quelque titre que ce [oit; en (~rce que teuS .le[dit-s
dreits [e trouvent affujettis au payement des DIX fous pour ltvre à
notre profit, pour le rems qu'ils devrollt durer, en exécution de no·
ne préfent Edit &amp; de celui du mois de février 1780; le roue aux
feules exceptions p(mées par les articles VI , VII, VlII &amp; IX ci-après.
II. Déclarons fujets auxdits Dix fous pour livre pour le tems qu'ils
fubG(leront, le montant de tous les abonnemens par nous accordés, &amp;
les compoGtions particulieres faites paur tenir lieu de la perception de
droits de quelque nature qu'ils [oient, par les Fermiers, Régilfeurs &amp;
Admini{hateurs de nos droits à aucuns Etats , Provinces, Pays,
ViUes, Communautés, Seigneurs &amp; Particuliers, ain" que les fommes

'.
,

'"

.

J

fi~es qui nous [Ollt payées annuellement par quelques P(ovÎnces.
Villes &amp; Communautés, pa~ repréfelltacion des oé1:rois municipa ux.
Il 1. Dans toute~ les PrOVInces , de. notre R?yaume ou le privilege
de la vente exclu~ve du (~bac a heu, le prIX ell fera augmenté de
~latre [o.us par. 1.1 vre '. p~lds de marc, fans néanmoins que ladite
a~~C1e,ntatlon pUlrIe avelr he.u peur les tabacs de cantine qui feront
dehvres ~ nos Troupes, 111 pOUt ceux qui feront defl:iné~ pour la
Traite des Noirs.
.1 V. Sera perçu à notre profit .le doublement des droits qui Ce per.
C;olVem aé\:uellemt:nt fur les HuIles &amp; Savens fabriqués dans nOfre
Royaume ou venans, foit des Pays étrangers, foit de n'Os Provinces
non. [u jettes . auxdi~s .droi:s .dans celles où i!s Ont lie.u; f~aYoir., Six
demers par h vre d huile d olive. amende, nOIX &amp; pOlfIon; TrOIS deniers par li vr~ d'hufle .de rhérébentine, lin .• chenevis &amp; autres graines;
Un feu par livre cl hUile de plus graad p.nx; Trente fous pat quintal
çle [avon, avec les Dix feus pour livre en fus dudit doublement.
V. Il fera perçu ~ nou'e profit, à l'entrée &amp; palfage de notre'
bonne ville, fauxbourgs &amp; banlieue de Paris. outre les droies aé1:ueIs
&amp; les Dix fOUi pour livre d'iceux ., Six deniers_ pAr livre pefam d'huiles
&amp; de {avons de toute e[pece; un cinquieme d'a~gmentatioll du priA.
cipal des droits qui [e perypi vent [ur les beis carrés; le dQublement
des droits qui [e petçoi vent en princ! pal [ur la chaux, le platre ~ les
moellens bruts &amp; piqués, la pierre dure, la pierre de Saint-Len, la
tuile, la brique &amp; l'ardoi(e; D.x livres par quintal de glaces brutes
&amp; polies indifl:iné\:ement, [ans déduGèion du poids des caiffes &amp;. emballages; Quarante fous par quintal de plomb œuvré &amp; non œuvré; .
U 0 fou par livre pefant de fucre &amp; caffo'n ade. de teutes fortes.; Deux
fous par livre pe{ant de oafé de quelque (j[pece qu'il {oit, ou de
q~elque pays qu'il vienne; Un fOll par livre pe{alH de cire &amp; bougie
jaune ou blanche. de toute e[pece; le tout a vec les Dix fous pour
livre · ell [us.
. V I. N'entendons oemprendre dans les difpolitions ci-d~lfus les
droits [oigneuriaux ou féodau"" fixes ou cafue\s, &amp; droits d'échange,.
tant dans nos direé1:es &amp; , mouvances) que dans cdles des Seigneurs
particuliers, le[q\lels par leur nature ne !ont pas fufceptibles de ladite
impoGtiol1.
VII. Exemptons ju(qu'à ce qu'il en ait été autrement par nous ,
ordonné, tant des anciens Huit fous peur livre, que des Deux nouveaux établis par notre préfent Edit, le prix du fel dans l'étendue
de nos gabr\les d'AtCaco, le prix du [el d'ordinaire dans notre Comu~
de Bourgegn~; les droies de mcfurage ~ minage ~ fiellage-, hallage,

.

AÏ)

�",-

4

pl

ge &amp; autres de {emblable nature, perceptibles Cur les grains &amp;
fa~;J:5; les dlOits pour la con(ervat~oll des hypotheq ues.; les droits
de Quatre deniers pour livre ~u priX de.s ventes d~s biens-meubles;
le droit de Huit deniers pOlilr hvre du prix des be/haux vendus dans
les marchés de Sceaux &amp; dt: Poi(fy, &amp; les articles de droits dOllt le
principal (eroit au-de{fous ,de Gx d~?iers. .
V Il I. Exemptons ju(qu à ce qu 11 en ait eté autrement par nous
ordonné, tant des Deux (ous pour livre prorogés par nocre Edit du
mois de février 1780, que des Deux nouveaux fous pour livre établis
par notre pré(ent Edit '. les dro~ts [ur}e ·beurre, &amp; celui de C?llZe
fous dix deniers par vOie de bOlS à bruler dans notre bonne vIlle,
fauxbourgs &amp; banlieue de Paris, les droits d'Amirauté, nos droits (ur
l'eau-de-vie dans la Flandre maritime &amp; le Hainault : voulons que
lefdits droits ne {oient a(fu jettis 'qu'à Ctx (ous pour livre.
IX. Exemptons des Deux fous pour livre établis par notre pr é(ent
EJit, tes droits de Greffes, amendes &amp; droits ré{ervés qui Ce .p erçoivent dans , les Cours &amp; J uri (diétions,
X. Supprimons 1 tant en principaux que Cous p&lt;}ttr li \'te, les droits
qui avoient été accordés aux Communautés des ,Epiciers, Chapeliers,
Tanneurs, Corroyeurs &amp; Charcutiers de Aotre bonne ville de Paris)
fur les épiceries, drogueries &amp; jambons, chapeaux fin, &amp; chapeaux
de laine J peaux de bœuf, de vaohe, de veau , de mouton &amp; de
chev.al, &amp; (ur les porcs; tous le[q uels droits fe perçai vent aé\:uellew
ment à notre profit.
X I. Supprimons, tant en principaux . que fous pour livre, les droits
qui fe perçoivent ~ notre profit [ut les . fayences &amp; ve~rerit:s.à l'entrée
de notre bonne ville de Paris.
XII. Réduironi au cinquieme les droits qui [e perçoivent à notre
profit à l'entrée de notre bonne ville de Paris. [ur les légumes (ecs,
tels que les pois, les feves &amp; les lentilles; [ur les harangs frais &amp;
faures; fur les fromages frais &amp;. {ecs de toute e(pece, &amp;. {UL' le po.ilfon
d~eau douce: &amp; nous réduirons à moitié nos droits {ur la volaille
&amp; le gibier &amp; (ur les œufs à l'entrée de notre bonne ville de Paris.
. X II I. Les droits ; qui {e perçoivent an profit, (oit de notre bonne
vllle d.e Paris, {oit des Hôpit~ux de l.adite Ville, (ur qudques. uns
des objets énoncés en notre prefenc Edit, continueront d'être perçus
co~me par le. pa(fé, &amp; ce) [ans égard aux alllgmentations &amp; dimi.
tl~t1ons pre(cmes par le préfent Edit; &amp; demeureront alTu jettis au'JC
Dlx (ous pour livre à notre profit.
Nous avOl:S déchargé &amp; déchargeons dl! payemenc des droits
réferves fur les boa &amp; les foins de toute eCpece dans tout notre
1

Xly.

.. ---

S

Royaume, tant 'en principal que (ous pour livre, les hame1ux J ~carts,
maiCol1s détachées &amp; dépendances des villes, bourgs &amp; chefs-lieux
affujettis auxdics droits: Ne feronc pas compris dans la décharge les
maÎ{ons contigues auxdies chefs-lieux, ou qui n'en [c:roient ft!parées
que par une rue, un chemin, Ull pont ou des 'jardins , le!quelles
demeureront alTu jetties comme par le palfé.
X V. Eteignons &amp; {upprimons dans tout notre Royaume, à l'exception de notr~ b:&gt;nne ville de Paris &amp; de celle de Rouen ; la percep~ion en prInCIpat &amp; (ous pour livre des choics ci· devant attribués
aux Offites d' Auneurs, Conttô\.eurs ., ViGeeurs &amp; Marqueurs de wiles:
Eteignons &amp; [upprimons de même dans tout notre Royaume, à l'exception feulement de nOCre bonne ville de Paris, la perception en
principal &amp; (ous pour livre des droicsci-devant attribués aux Offices
d'A uneul'S, Contrôleurs • ViGceurs &amp; Marqueurs de draps; &amp; de
Jaugeurs, Contrôleurs &amp; Vilieeurs des poids &amp; me(ures: lefqueh Offi.
ces ont été [upprimés par Edit du mois d'avril 116&amp;, avec rHerve
defdics droies à notre profit; le tout juCq u'à ce qu'il en ait ·été pat
nous autrement ordonné.
X V 1. Les Cuppreffions &amp; rédufrions de ,hoits accordées par notre
préCent Edit, n'auront lieu qu'à compter du jour de la publication
d'icelui: voulons que les droies ouvertS emérieurement à cette époque,
[oient payés comme par le palfé.
X V U. Derogeons à tous Edits, Déclarations, Lettres patentes &amp;.
Arrêts qui pourraient contenir des diCpolitions contraires à celles de
notre pré(ent Edit, que nous vou\ons être exécuté en tout (on contenu. SI DONNONS EN MANDEMENT à nos amés &amp; féaux les Gens
teuant notre Chambre des Comptes, Cour des Aides à Aix) que notre
pré(ent Edit il, aient ·à faire lire, yubl.ier &amp; regi(her, même en, te ms
de vacations, &amp; le concenu en lCeluL garder, obferver &amp; exc:cuter
Celon (a forme &amp; tenelfr: Car tel db notre plaiGr ·; &amp; afin que ce
foit chore ferme &amp; frable à toujours, nous y avons faie ~ettre notre
{cel. Donné à Ver(ailles au mois d'août , l'an de grace mt! (ept cent
quatre-vingt-ull, l'X. .de notre fegne le huitieme. Sign/, ~OUIS. Et
plus bas: Par le ROI, Comte de Provence. AMEL~T. Vifo HUE na
MIROMENIL. Vu ail CGln{eil, PHELnEAux. Et [celle.

LETTRES D ·E JUSSION.
s,

OU 1
par la grace de Dieu, Roi de Fra.nee l'X. de Navarre"
Comte de Provence, Forcalquier &amp; Terres adJacentes: A no.s ames
l'X. féaux ConCeillers les Gens tenant notre Cour des Comptes J Aldes &amp;

L

�6
. nees l Aix' S.ALt7T. Nous vous avons adreffé ~ le J 7' aOût dernier
,
' .
.
dl'
,
e f.dit du même mOlS, pprr2nc augmenranon e So $ pour hvre en .,
notf
, bl' rr.
li
fT:
&amp;
d' .
'
{us de diff~rens D,roi cs , eca l:lemeIH,' ur~relllon ' mo eratIon .d'autres
Droits. MalS au heu de proceder à 1el1l'eglftremelH de notre Edit, vous ,
JIOUS avez adrelfé un Mé~oi~e, dans lequel vous. ,nous. avez pré[enté
les morifs que vous avez Juge cap~bles de ~lOUS ,de~ernHne: ~ en emp4cher l'exécution en Provence; maIs nocredu Edlt ecant general pour
tout notre Royaume, la jurtice que nous devons également à , toutes
nos Provinces, ne 110US _permet pas d'en dirpenrer ulle au préjudice
des autres; vous ne devez pas craindre que l'exécution de cet Edic
puiCfe elltraÎner, pour la Prov'ence, aucun inconvénient. Ce n'eft point
à· l'augmentation du prix du Sel, mais à d'aurres caures qu'il faut
attribuer la diminution du nombre des bertiaux. L'impôt {ur le Sel eft
celùi donc l'expérience a fait connoÎtre que la perception eft la plus
facile &amp; la m0ins onéreu(e pour les peL1ples; &amp; la Provence , eft
d'autant moins dans le cas de [e plaindre de la nouvelle augmentacion,
que le Sel y coueant plus de moitié moins que dans les deux tiers de
notre ROX3ume, ra contribution dans ceete augmentation ne formera
pas fa moitié de celle que les autres Provinces auront à ruPPOrter;
ih en ell: de mSme du doublement des droies (ur les HQiles &amp; Savon$ qui s'y tdbriquenc, d'ull abonnement teHemenc modéré qu'il ne
forme pas un cinquieme de cç que pl'oduiroit la perception en nature pour notre compte. D'ailleurs, le doublement de droits ordonné
fur les Huiles &amp; Savons étrangers, joint aux ancions droits qu'ils
fupporte,nc à leur entrée dans n'otre Royaume) affure toute préférence .
aux HuIles &amp; Savons que la Provence fera pa(fer dans nos autres
Pr~~Îl1ces; &amp; l'exécution de notre Edit ne panera aucun préjudice aux
ptlVlleges de notre Pays de Provence, que nous Commes dans la ré(olution de maintenir. A CES CA ~SES &amp; autres à ce nous mouvant) nous
voulons, v,ous mandons, &amp; ttès-exprelfémcmc enjoignons par ces pré.- "
fcmes fig,~ees de notre main, (ans attendle ,de. nous autre plus exprès ,
&amp;- plus a~.olu comma,ndement : q~e cefd. pré(enres, que nous voulons ,
vous 0r~1r de prem~ere &amp; finale J UŒOIl, vous ayez incontinenc &amp; &lt;
fans. Je/al, eoutes affa..tres ce(fances &amp; pollpo(ées, . à procéder à la vérificatIon &amp; enrégillremenr de nocredic, Edit du mQis d'août dernier
Jev,ant &amp; ôeant, comme nou~ levons &amp; ôtons, par cerd. PI'é(ences., lOU;
pretextes &amp; .conlidération~ qui poqrroiene vous
cvn p-êcho,r : Car tel
c,Cl: notre plallÏr. ponné à Ver{allles I~ vingt-deuxieme jour de février"
~a~ ..Je grac~ ~111 repe cent quarre-V1I1gt.deux, &amp; de noere l'egne le .
()1tleme. Stgne, LOUIS. Et pius bill. : ,Par le Roi, Comte de
P tovenc:e. A14 I;;J.&lt;&gt;T. ,Et [cellé.
.
J:Jna

en

•

:T

US, pub/i.él &amp; mrégiflrés die.

~Cs-exprès

commandemmt

ail R,; ~

porté p~w [es Lettres de premtere &amp; fit1l!.le JujJi.on) du 2. 2. févrù,.
dermer; 0111 &amp; ce requei ant le Proliurwr Général du Roi, pour être exl.
cutés conformément .1 "Arrêté de ce jOler ) &amp; feront ledit Edit, Lettrel
de, JI-ejJi.on, cttfcmble ledit .Arrêté) imprimeS &amp; affichés par-tout où hefom fora; &amp; coptes collattol11zées du tout remifes au Procureur GéTléral
dit Roi pour être par lui envoyées aux V/fitm rs des Gabelles &amp; aux
M~Î~res dIS Por'tS" ~Oflr J être pareillement lus, publiés &amp; enrégiftrls:
E~Jomt ~u,'l( Subftztut.s du. Proc'!reur Général d'y tenir la main Gd ,en Ct ri pt, l.a Cuur al': molS. Ftltt en la ,Cour des Comptes, Aides G:1;
Fmances de PIOVt;1Ce, les Chambres a;fembleeI, le 2.2. mars 17 S2..
Signé, AIL H AV D.

L

Extrait des Regijlru des Délibérations de la Cour des
Comptes, Aides &amp; Finances de Prove.nce.

Du

vingt-deux mars mil [ept cent quatre-vil;gt-deux, les Chambree
cl(femblées.
M. le Premih Prélident ayant donné connoitrance A la Cour du
vœu qui lui a été porcé pàr les Procureurs du Pays, fondé (ur les
a~urances de la bonté du Roi, les plus faices pour inrpirer la plus
VI ve confiance.
Conlidéranc que li par l'adhéGoll C01111ue des Etats chacu~ des
membres de ladice Cour n'a plus, comme citoyen, qu'à imiter, applaudir &amp; encourager la (oumiffion re(p'eél:ueuCe des Admini(trateurs,
elle ne peut que [e taire (ur le (acrifice volontaire &amp; momentané
d'une conftiturioll qu'il eft de la juftice &amp; de l'intérêt du Sei.glleur
Roi) de protéger &amp; de maintenir comme un des moyens les plU'S
propres à lui a(furer les (ecours que fOIl peuple). [ans eUe, [e verroit
bielltôt dans l'impuilTance de lui offrir.
Regardant lad. Cour (on emprelIèment à (e prêter au delir du Sei..
gneur Roi comme un gage des remifes, des recOIUS &amp; des modifications
dont elle ne deliroic l'annonce que pour pouvoir accélerer l'exécmion
des ordres de Sa Majefté) portés dans [es Lettres de premierc &amp; finale
Juiliol1) du vingt-deux février dernier)
A arrêté que le Seigneur Roi fera très-humblement (upplié,
'1" De raLfurer par une loi modificative de [on Edit du mois d'août
J78I) les peuples de [on Comeé de Provence fur les con(équences
~u'on pourroit tirer des diver[c:s diCpolitions qu'il renferme, pour en
induire une {ubverlÏon toeale de [a conftitutioll " de (es loix particu..
lieres ) de res ftaeucs, us &amp; coûrumes.
1. o. D'accorder au Comté de Provence une indemnité [ur l'a~men.

�8
. d p;" du Sel laquelle fera employée aux recours des COn'ltauon ,u 1 sr. plus pauvres
' .
•
&amp; qUI fe trouvent arr érag ée~ en vers les
mllnautes e es Vil!ueries {eul
'
.
' .
moyell de faIre
porter 1a mo d erauon.
ecev eurs d
Q .
,
r. b'
.
fiR 'la c1alfe des citoyens la moills en état de lU Ir un ImpOt que le~
ur ds de 1 ()(, J auroient dû écarteJ de la Provence, &amp; dont la Cour
accor
.
de rec
' 1~mer l'"
' Ile
peut le di{penfer, en toute occahon,
executlon ..
30, Une diminution fur l'abonnement . lies Hu~les ?e confommatl,oll ,
demande d~au~ant plus jufte, ~ue . le drolt en IUI-meme attaq,~e ,d un.e
rnaniere plus direae la conftltut1~n de la ~rovenc.e en ce qu tl e(a~ht
~ne Rêve royale fur un objet Jeja fournIs au payement des demets
royaux 8{. provinciaux.
40' D'étendre à la fortie de l'~uile ~e Provence par les. Provil:ces
du" Royanm.p l'exemption ~u droit ~e CI\1&lt;:luaL~te, :ols par qU1l1tal, atnli,
qu'eHe a \ieu pO,ur la rome de: ladue HUile a 1etrang~r par les pons
&amp; froll tÎpres de Provence.
SQ; De Cl&gt;1J!irmer la prome!fe ' faite à la derniere A{femblée géllér~e
des C om munautés de réd uil e à q ualre [ols pour livre l'augmentation
des Dom g l,~tllitS extraordinail:es portée l'Br ' l'arricle deux de l'Edit,
fans que· de ladi te dl(poli rieB &amp; du prél-ent enrégiftrement on puiCfe
en i nférer rien de cO;!lrai le aux loi" de la Provence qui s'oppofent à
l'élabliITerT)ent d'un 1)011 par voie légiOative.
6 0 ; Que Sa Majcllé fera tl è!&gt; humblement flippliée de perer dans
fa Cagellè les Cuites que pourroit avoit pour le commerce de la Pro-vence la di(propmtion des droits pelçus [ur les Huiles &amp; Savons à la
Conie ue ce Cnmté Qans les Provinces uu Royaume} &amp; notamment ,à
la Douane de Valence 1 à celle de Lyon &amp; à l'entrée de -Palis.
A anêté en oUtre que flll( les objets ci-de!fus il (era fait audit Set~
gneu t Roi de (1 è~ · h umbles &amp;. Il è ~.1 efpeé\:ueuCes itératives remontrances
puur obt~ni( de Ca bùnté &amp; de Ca ju(hce qu'il veuille bien fixer le
moment de la pail() comme celui qui . mettra fin à l'exécution d'un
Edit aulIi funefte au comme!(;e de la · Pro.vence gue contraire à fa
conllilUtÎon; ,'3( que cependant extl ait en f(,)rme du plé(ent Ar[êté fera
ince~amm:nt ·adrelTé par I,e . Procureur Général de Sa Majefté au Se;.
crelalre d Etat ayant le .Departement de la Provence pour êlre mis {Oll'S
les yeux dudit Seigneur Roi comme un témoignage de 1'~béi{fallce de
(a C?ur des Comptes, Aides &amp; Fl11ances de Pl o \·el·lce ; &amp; que pareils
'eXt.r~1tS en forme Ceront envoyés à M. le Garde des Sceaux, &amp; au
Mlntlhe chargé du Departement des Finances~ Signé ALI3ER T AS à
l'origil 1al. ColiaticlOné. Signé; AILHAUD.
)
..
A

1

li

'"

A AIX, chez. Jofeph David, Imprimeur du Roi· &amp; de la COU1' -des-,
Comptes. 1,782..
.

,
•

�</text>
                  </elementText>
                </elementTextContainer>
              </element>
            </elementContainer>
          </elementSet>
        </elementSetContainer>
      </file>
    </fileContainer>
    <collection collectionId="1">
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="1">
          <name>Dublin Core</name>
          <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
          <elementContainer>
            <element elementId="50">
              <name>Title</name>
              <description>A name given to the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="30">
                  <text>Monographie imprimée</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
            <element elementId="41">
              <name>Description</name>
              <description>An account of the resource</description>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="32">
                  <text>Ouvrages imprimés édités au cours des 16e-20e siècles et conservés dans les bibliothèques de l'université et d'autres partenaires du projet (bibliothèques municipales, archives et chambre de commerce)</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </collection>
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="910">
                <text>Edits du Roy, datés de 1691 à 1781</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="49">
            <name>Subject</name>
            <description>The topic of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="911">
                <text>Actes royaux</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="20374">
                <text>Législation royale</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="912">
                <text>14 édits concernant la Provence (années numérisées: 1691-1781)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="39">
            <name>Creator</name>
            <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="913">
                <text>France. Parlement de Provence</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="48">
            <name>Source</name>
            <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="914">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence), cote RES 34727/1-14</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="45">
            <name>Publisher</name>
            <description>An entity responsible for making the resource available</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="915">
                <text>s.n. (Aix-en-Provence?)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="40">
            <name>Date</name>
            <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="916">
                <text>1691-1781</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="47">
            <name>Rights</name>
            <description>Information about rights held in and over the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="917">
                <text>domaine public</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="918">
                <text>public domain</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="46">
            <name>Relation</name>
            <description>A related resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="920">
                <text>Notice du catalogue : http://www.sudoc.fr/201468085</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="1047">
                <text>Vignette : https://odyssee.univ-amu.fr/files/vignette/RES_34727_Edits-Roy-vignette.jpg</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="42">
            <name>Format</name>
            <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="921">
                <text>application/pdf</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="922">
                <text>14 vol. </text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="923">
                <text>[84] p</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="924">
                <text>25 cm</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="925">
                <text>In-4</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="44">
            <name>Language</name>
            <description>A language of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="926">
                <text>fre</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="51">
            <name>Type</name>
            <description>The nature or genre of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="927">
                <text>text</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="928">
                <text>monographie imprimée</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="929">
                <text>printed monograph</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="38">
            <name>Coverage</name>
            <description>The spatial or temporal topic of the resource, the spatial applicability of the resource, or the jurisdiction under which the resource is relevant</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="931">
                <text>France. 16..</text>
              </elementText>
              <elementText elementTextId="932">
                <text>France. 17..</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="90">
            <name>Provenance</name>
            <description>A statement of any changes in ownership and custody of the resource since its creation that are significant for its authenticity, integrity, and interpretation. The statement may include a description of any changes successive custodians made to the resource.</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="933">
                <text>Bibliothèque droit Schuman (Aix-en-Provence)</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="43">
            <name>Identifier</name>
            <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="8254">
                <text>https://odyssee.univ-amu.fr/items/show/36</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
    <tagContainer>
      <tag tagId="68">
        <name>Finances publiques -- France -- Ancien Régime -- Ouvrages avant 1800</name>
      </tag>
      <tag tagId="69">
        <name>France. Cour des comptes, aides et finances de Provence (1555-1790) -- 18e siècle</name>
      </tag>
    </tagContainer>
  </item>
  <item itemId="37" public="1" featured="0">
    <fileContainer>
      <file fileId="158">
        <src>https://odyssee.univ-amu.fr/files/original/1/37/Registres-Parlement_1616-1664.pdf</src>
        <authentication>be9ac70076d9c587a9da7cabac26d1a8</authentication>
        <elementSetContainer>
          <elementSet elementSetId="4">
            <name>PDF Text</name>
            <description/>
            <elementContainer>
              <element elementId="92">
                <name>Text</name>
                <description/>
                <elementTextContainer>
                  <elementText elementTextId="1079">
                    <text>DE PAR

L E ROY

Comte de Prouence.
E F FEN CES rres-exprdres {ont fai&amp;es à tous Ic:s {ubie&amp;s de Ca Majefté de
quelque efiat &amp; condir'ion qu'ils foyenc de leucr ou a{fembler aucuns gens de
guerre, de pied ou de Chcual, &amp; de tenir la campagne, (ans auoir pour ce falfe
commiffion exprdfe de {adiee M&lt;lje/lé, lignee de l'vn de Ces Secretaires d'Etlat,&amp;
Icellec du grand Sceau . Et de rnçfme cft ddfendu à tous le{dics Cubieéts prendre
l,eceuoie paye &amp; appointe ment,s'enroo\ler:du aurremcnr,s'en gager,obligcr, o~ entreprell~re
')ucr l.es armes pour aucunes peleonnes quelconques que pour fad ite Majc:!le, &amp; le fc:rulCe
11&lt;:,&amp; ce foubs la charge &amp; conduite de ceux la Cculs qui aurone lc(dices commiilions:&amp; dl
Jnnt crcs-exprc:{fc:ment à tous Gouuerncurs de~ Prouinces,Lieutenan~ Generaul" au Gouemëtd'jcelles,Capitaines,&amp; Gouuerneurs des Villes&amp; Cha{leaux,Preuo{ls des MaceCchaux
'aillifs, Vill"ene(chaux;leurs Lieucenans, &amp; autres Officiers &amp; Ccruiteurs dcfa Majdl é de faire
.• uer le{ditcs offances,s'oppoCer à tOUt ce qui fe fera au preiudice d'icelles ,l'empeCcher par
___-&lt;cs voies a eux pOlfibles, faire apprehender les concreuenans, &amp; iceux punir (euerernent fç'''''11 la rigueur des ordonnance~,&amp; en cas de rditlence,lcur courre {us, &amp;les tailleren pieees; &amp;
~ cee effeét s'a{fembler auee leurs amis J &amp; les gens de guerre qui font {oubs leurs ehargrs.
''''1e ~~ffi ceux des garnirons. &amp; mefmes les communes en cas de necefIité, &amp; coutCS au~rfs
lu'I1s pourront plus commodement &amp; promptement meure en{tmble en l'dlendue de
étcs charge~,&amp; n'obmeme aucune cho(e de {oing ô, de diligence pour faire quel.l volon.
adiee MaJdlt (oit en cela {uiuie &amp; executee,&amp; à fin qu'ellc foiccogneuë de cous,&amp; que pern't'n pui{fe pretende çaufc ô'ignorance. Sadite Majdlé enioint auai rres.éxprdfémenc
's GouuernetJrs de Ces Pcoulnces, llcutenans Generaux &amp; auues fes Officiers (ufdirs .que
.. " d'euxc'n drciét foy.ainft qu 'à eux appartiendrôl ils fat:enc publIe ra ron de trompe &amp; cry
'''; c par cous les lieul( accou(tumez la preCente Ordonnance, &amp; icelle c{lroiétcment garder &amp;
,er en ladl&amp;e cftenduë de leurs charges. Falél: à Paris Je xi.iour de Septcmbre 1616.

L 0 V Y S.
Signé PH E LI P P E A V X.

, Chitmhre ordonnle en temps de vaccat;ons ... ordonné f5 ordonne que lad,Oe Ordonnance (m' tn·
-'gif/rte ~ regtjlres de la Cour,poureflrt gardee f1 oh/mm de poinO en pomO felon fa fDrme eS /t81 À ce que nul n'en prefende c"uft d'ignorance. de la volonté dtfo ataiefttftrA kut publiee .. voix
npe fi cry public p..r 10114 les lieux eS cdrttfours de ctjft VIlle d'eA,x IKcouflumtZJ,fJ neAnlmoins
ès en (tronl tnuoytZJ Pli" lOU/es les ViUei (S/Ieux Je J" Prou;nce pou,. '1 eftreftmbl,J,kmtnl leui
~g,,,,lee fJ ohftruie ftlon ft forme é5len'!!.r.~'!'..a À:Aix ln l4d1él, Cb"m~l.k 2+ S'Pt,mf,,,,ldll•

•

�LETTRESPATENTESDV
Cont en ant deffinees ~ tOHi fis [ubieéfs de ne foire aucunes leuees de gens de guerre, foubs
fans expreffi eommifion de la Mlliefté.
OVYS PAR LA GRACE I)E DIEV ROY DE FRANC
Comte de Prouence. rorcalquier &amp; terres adiacentes, A tous ceux qui ces prrCent" lettru vnront,
par pllJaeurs noz lettres Pacentes.&amp; OrdonDaDcel: mdme cdle du z. iour de Septembre dernier exprl
faire leuees ou a{femblce, de gens de guerre. Cans auoir CommiCsion de DOUS pour ce faire. agnce de 1\
de nol1:re grand {ceau ,Et fait auf,i detfeoce. à tous noCdlas rubieas de s'eng2ger.obllger prendre folde ou ap
nous,&amp; feulement (oub, ceux qui auroDt Dofd,lles Commifsions, Nous (omen c. loute,fois aduertis que pluae
trcuieDDent,&amp; fe ltceotient de recha.cher,engager,&amp; a(feurer des Soldats.&amp;gens de guerre. les arrer &amp; rettnir pour
droot ayder .Ie, mettre en{emblr: Ce qui ne peut &lt;Che qu'à mauual(e iotfOtion,mefpris de nofit(, aUlhorité,&amp; au preiudice de no/he
y vouhis pourueoir. NOVS POVR CESTE CAVSE. par te bon aduis de la Royne noilrr teo honorée Dam~ &amp; Mere.des Prioce'
&amp; priocipaux de ooChe CODfeil: A VON S par ces prefeDtes agnées de Doilre main. fait &amp; fai{on. ic. ratifue. , &amp; treHXprt(fes d,t
quelque eilat,qu~lite &amp; coodition qn'j[, Coyeot,de retenir.arrer,&amp; arrt/lu aUCUDS gens dr guerre,de pied ou de (beual daos ce 1&gt; .~ n\
ble,ou le. tenir autrement il la campagne.~our quelque caure ou pretexte que ce PUI(f. eilre.'ll, n'ont Commif,ion de nous
aa~ ,~ Ccellee de Do/he grand {ceau pour ce f~ir •• Et de mdme auons detfeDdu,&amp; d.tfendoD. à tOUS nofdiéh (ubitlh. prcD:
méc ,s'érool/ rr ,ny en aucune man iere que cc Coit s'offrir eDgager.obliger.ou entreprédre de porter les armrs pour autre perf&gt;
nolhedill Cel uice. &amp; {oubs la charge 8; conduite di ceux la feuls qui auront Dordiaes Cômiffions ,Dcclarant ceux qui y COl"
infraéleurs de noz ordonnances. commaDdemeos &amp; d,fftDCes. &amp; auoir fncouru. comme ea ce cas ils eDcourront les pei
Ordonnances: Si ce D'cil que daos quatre iours apres la publicatioD d~, prdcDter eD noz.Cours de Parltment,ou es Iurifdif
domiciliez &amp; iuaiciables s'aillent eux mcfmes dcfDoncer aux ~f( ffes d'icelles.&amp; y declaraot &amp; recognoi(fant leurs fautes, ~
demeurer eo leur debuoir, Eoioignant à ceile fiD à tous GOl&lt;luerneurs de DOZ Plouirrccs.Lituttnan. Gtntraux aLX gOUUfl(\
neurs de noz Villes &amp; places tenir I~ main &amp; s'tmployer cux mrfmrs à l'fXêcution de nofdilles ddfeDccs,s'oppofu aLX COntI
nODcez • &amp; n'auront faia la declaration &amp; prom! ([es fufd llles par toutes voy es de force &amp; autru a flJX pofsibln,&amp; qui depeD
charges, Comme auC,i aux Preuoas de noz COUfiD' les Mare{chaux de rraDce. Gtoeraux ProuiDciaux ou autru ,noz VÏlbai
faire exalle rechercbe defdilh cootreueDQnslcha[cun &lt;n l'dleDduë de I~urs ,harges.infol mtr,drcfl ttfT (actif (Lx,lcs plendl
&amp; parfaire leur plocez extraordinairement .lu iuger, faire punir &amp; ,hailier par les voyel &amp; p'einn Cufdilles de (10, OrdonDa
conque; &amp; CD cas de reallance Ce faire af.iaer des forces qui {er'bnt Dfct(faires, &amp; qu'ils pourront plus commodf rotot &amp; pro
(üs,&amp; faire que la force en demeu re à Iullice,D'obmettant aucune cbofe qui depende de leur deunir .cOiDg &amp; diligent't pour l'eDtI
diaes drlfeDces, SI DON NON SEN M fi. ND E MEN T à noz Amel. &amp; Ecaux Confeillers les gens tfnans DOare COl,
preremes ils fa([~nt lire. publier. &amp; regiarer en noared i(te Cour.&amp; par tous les Sieges &amp; lietlx publics de leur rdrort Decc(fair
garder,fuiure,&amp; obfnuer depoiDt eD point par les voyes &amp; rigueurs de nofdiéhs Ordonnances. MandaDt.i noilre Procureur
Ces{ub(lituts y tenir la main.&amp; faire toutes les pouduittes &amp; diligences Decdlaires.&amp; qui·drpeDdront du débuoir dt leurs cha
TES MOI N G dequoy nouuuons fait mettre DOare {eel àccfdiae. prefentes, DON N E' à Paris le 16. iour de Noue ,
6/. de Dol1re regne le {eptieCme. Signé. L 0 V Y S, Et {ur le (epli. Par le Roy Comte de Prouence. PH EL 1 P P E fi.
de ciria uue fur doublequeuë.

AVTRES LETTRES PATENTES D

•

v

Par le[queUes (a eMaie/fé veuf que ceux qui reee/cront les eontreumllnts aux dejfènas portées par la ",'
16',6, cy dejJUJ, ayentlamoytie de! amandes qui foront adiugees àfl~,{f:e Ma;eflé contre /if.

B
~

0 V Y SPA R L A G R ACE D E DIE V ROY D E FRA NeE E TuE

N A'

R

'1\

1'(

"G,

- . " '. Comte de ProueDce.rorcalquiu &amp; terres adiaceotc!, fi. Dot amez &amp; feaux Con{eillers les gens tenans Dolhe Cour de Parlement à' 1\\ •Salut: Nous
: vous auons par ooz lettres d~ dcclaratioD du 16, d~ cc pre{ens mois. ordonnè de proceder, &amp; f~ire p~oceder extraordinairement &amp; par la rigueur de
.
~ noz OrdonnaDcrs.coDtr~ tous ceux qui Ce !reuueront auoir contreueDU aux dcffences y declar cfs : Si ce D'cil que dans quinze iours apres la publication
d'icdles en Doilrcdiae Cour,ou ez.luriCdillionsqui y re{forti([tnt leCdias contreuenaDss'ailleoc eux mefmes de{noDcrr &amp; y dcclarer leur faute,auec promt(fede
n'y pl1,ls retomber;&amp; de demeurcr de la en auaDt rD leur d,uoir. Et bien que tour noz Cubita, {oyeoc tcnus &amp; 09ligez l'il! ont cognoi(fance de ces conrrauentio! de
les reuelcr en iuilice, Neancmoins Qfin de leur dODner d'autant plus d'occafion de Catisfairc CD cela à leur dCIJolr , &amp; le. recompeDfer du {eruice qu'ils nous y reD.
dront. NOV SAC ESC A VS E S auons declue &amp; deciaroDs par ces prefentes agnees de Dolhe main, que Doilre volonte ca, que ceux qui reuderont &amp; def·
fereront il pofire Procureur Geotral ou fes t'ubilicut!.anoD au Grdle. de no(lndiae Cour,ou en nux dcfdiaes Iurif4illions.les COlltreUtnlns à Dofdiaes deffCDces
qui ne Ce (eront dcfnoncrz eux mdmes Cuiuat nordille! Icmes de declalatiô,&amp; dans le té!ps y prt/ix.ayent &amp; leur foit alfeai: &amp; oldonc,Côme par cefdillel prdrn.
teS'nous leull affeOcns, attrib uos,&amp; ordonna! la moitie des amédes &amp; cODfiCcatioDS qui nous reront adiugees contre rux ,outr.e que s'il, CODt coulpabtes de mdme
faute,elle leur {oit remi{e &amp; pardonnee:Comme dez il prrCent nous la leur remettons. qaittons &amp; pardonnoDs, &amp; D'enteDdoDI qU'ils en Coyent aUCUDrment recber·
chez ny inquietez. S [ V 0 VS MAN DON S &amp; ordonDons que ceCdiaes preCeDtes.ai na que les (u{diaes du 16.de ce mOIs. &amp; en Cuitte &amp; execution d'icelles.
vous ayez il faire rcgiilrer,poblier,garder &amp; ob(eruer ,&amp; Iddias denonçiateurs iOlJï, ",vCer de leur contenu &amp; entier effea.Cans qu'il y Coit aucuDeme!U cODtreurnu,
C fi. RTE L dl oeltre plaWr. Donnéà Paris lez!. iour de Nouembre,l'3n de grace mil
cens [(Ze , &amp; de oofire regn .. le {eptic{me, Signé, L 0 V y S, Et plus
bas, Par le Roy Comte de Prouence. P HEL 1 PP E V X' Deuc:menc (cellees du grand fcd de cire iauoe fur (impIe qucuë,

ax

Teneur de l'A rrell: donne par la C our de Parlement de Prouence [ur la verificatIon des [u(diéles deux lerues.
A CO/Ir ordonne q~e fur le r~ply de! Lettre! Patante! du Roy prefentem'it leuëJ,ftra mil leui! &amp;' publiees prefent &amp;' requerat le Procureur General dulteJ.
f.5 feront enregifirm e'5treg1jim d'ueUe.pour eJlre gardm C7' obftrueeJ felon leur forme &amp;' teneur, foront prol lamm à[on de trompe rt# ,ry publte par
tolU les lieUX &amp;' ctlrre/oUfJ de cefte "PlUe d'Aix, &amp;' expediezextral6l! aud,t Procureur General du Roy pOUT e"uoyer à ,bafcun deJ Siege! de ,e rrfJàrt pour y
eflre femb/ablement leij(Jlpubl/Ces,enregiflms,gardees obferuees,&amp;' publlte! par tolU les I"ux &amp;' carrefourJ accoufiumez. EnioinEl à tOIl4 LieutenantJ de Se-

L

rtJ

nef,hatJP,[,uier~,Puuo~,IugeJ,(7 autre! Offimr! tenir /a mam à /'obferuationd'iceUes) mformer deJ contraumftons, &amp; ad/mtlr la COHr de leur! dillg,nces
dam hu/Elame,a peme de [uf}ent/orl de leurs ,bargeJ. Fa/El 1Aix tn P",rlement le dou'l,jefme '1Jecembre 1mil fix cenjfete,

CoUation

Signé EST 1 E N NE .
•

•

t~

faiEle.

�1
t

(

1\

EXTRAICT DES REGISTRES
DV

PAR LEM EN T.

A C 0 VR

,

-

-

preuoyant [ur la reg uefle à elle prefen-

rée par le Procureur General du Roy:A ordonné,&amp; ordonne que l'information
~~~~ ia com mencée par les Officiers du lieu de Cannes, de l'a{failinat commis en la
perronoe du Marquis de Moncenegrt: &amp; aurres de ra [uyee, {ur le grand chemin,
{c ra continuée par le Prcuoft des Marefchaux de ce pays, lequel fe uanfporcera
rie (di cs 1ieux,&amp; fera deuës dilIgences de {aiGr &amp; arrefter les per{onnes du Capi taine Chabert
de Thollon,&amp; Phederic de Nice,&amp; complices dudit a{falfinar: &amp; inftruira ledit proces iu{ques à
[cntence de gueftion,&amp; diffinitiue excl uGuemenc: Auquel enioint de faire dre{fer de gIbets &amp;
potences en diuers endroits du bois de Leftares.&amp; aux proprietaires &amp; particuliers des lieux circonuoiGns dudit bois, de couper ou faire couper res de terre les arbres d'iceux qui {ont dans
ledit grand chemin,en telle qu;:ntit~ que ledit grand chemin {oit de la largeur de vingccannes.
fra nc &amp; libre de toure force de bo is,&amp; autres empefchemens. Et ce dans trois iours apres la fignifi ca tion que leur fera faiéte du prdent A rreft: Autremen r &amp; il faute de ce faire, ledit têps pa{fé.
Ordon ne que ledit Preuoft fera faire ladite cuuppe de bois aux fraix &amp; defpcns,tanc defdits propl inai res gue des hab itans de~ lieux circon uoifins ,cOluf de 1uy dhe faiét taxe conue qu'il Olppartiendra pour {on {ejour.Faiétinhibitions &amp;deffences à tous les {ubieéts du Roy de cefte Prouin.
cc:, de quelque dignite &amp; qualité qu'ils (oyent ou pui{fent eftre,de faire aucune leuce de ges de
guerre fan s commiifiô exprc{fe du Roy &amp; artache de la Cour,à peine d'eftre dcclarez crimineux
de Ieze Majefté. Enioinét audir Preuoft &amp; aurres OfficieC5, cn(embie aux Con Culs &amp; habirans
des Villes &amp; lieux de cefte Prouince d'arrefier&amp; conftiruer prifonniers ceux qui {e treuueront
ainG efleuez en armes, {oit en rroupes ou autrement, &amp; audit Preuoft&amp; luges de leur faire &amp;
parfaire leur procez,comme ennemis du Roy, &amp; repos du public, (oit pour la confi{cation de
leurs corps, biens,razement de leurs maifons, tant Seigneurialles que autres: &amp; en cas de reftftance leur courir {us ~ {on du tocquerain, &amp; lestailler en piece. Neantmoins ordonne qu'~ la
diligence dudir frocureur General &amp; de {es {ubftituts,(era informé contre les contreuenans,&amp;
fera le pre{cntArreft leu &amp; publié par cous les lieux &amp; carrefours de celle ville d'Aix,a cry public:
&amp; expedié extraiéts audit Procureur General, pour enuoyer à chafcun des Sieges de ce pays,
pour y eftre femblablement leu, publiè,gardè,&amp; ob{erué: En{emble tourc$les villes &amp; villa·
ges de ce re{forr, à fin que per{onne n'en prerende caure d'ignorence. Faiél: au Parlement
de Prouence [ceanc a Aixle neufuiefme Dccembr~ mil fil ccns Ceze.

ru

a

•

•

�DE PAR
DE

-

LE

CON

PRO VEN C E·

y AN T SAM AIE STE' par {cs Lettres Patentes de declaration du 16,de Nouembre

fait tres-exprdres dc:ffences en Cuitee d'autres precedentes à tous {es {ubieéts de quelqucol';l\._
&amp; condition qu'ils {oyent de leuer, tenir &amp; mettre en {emble aucuns gens de guerre,ou
chercher,arrer,cetenir.affeurer ou {oldoyer,u ce n'efi pour [on {eruice, &amp; en venu de (es
Patêtes,de comiffion lignées de l'vn de {es Secretaires d'Efiat,&amp; Ceellées de {on grand Ceau
pareillement ddfendu à tous Ccfdiéts {ubieéts de prendre &amp; rcceuoir paye, folde ou appoi~~..".
ment, s'enrooller ou en aucune autre façon que ce Coit s'obliger. engager ou entreprendre de porteries armes pour autres perConnes quelconques que pour fadiéte Majefié, &amp; {oubs la charge &amp; conduiéte de ceux la
{culs qui auront (eCdiétes commIiIions:&amp; declaré tous ceux 'lui y contreuiendroyent rebelles &amp; criminels de
leze Majefié. Elle à iugé necdfaire pour retenir d'auantage (efdiéts {ubieéts en deuoir d'ordonner, Comme
en pareil cas elle a ordonné cy deuaoc,&amp; ordonne encores de pre[ent àtous Gouuerneurs de fes Prouince$, fes
lieutenans Generaux au gouuernement d'icelles, Capitaines &amp; Goullerneurs de fes villes &amp; places, Preuoils
des MarcCchaux, Vi~baillifs, V i{fene{cbaux,leurs Lieutenans &amp; autres (es Officiers, Ceruitcurs &amp; fubieéts,-que
chalcun d'eux obfernant &amp; fai{antcndroiét foy, &amp; commea eux appartient obCeruer en cequi eil de leurs poulIoirs, charges &amp; iurifdiét:o ns , ou au (rement en ce 'lui dependra d'cu x leCdiétes ddfences ainu qu'il leur a 1"d..,"__...1
mandé cn (uitee defdiétes lettres de declaration: Ils aycnt à s'oppofer ouuertement à roUt ce qui {e fcra contre
la volonté lU {diéte de fa MaJeflé; ~mpe[ched cefit fin non Ceulemen t lefdiétes a(femblées &amp; /cuécs de gens de
guerre:mais aulft les recherches,praticques,recenues,arremens &amp; a{f~urances que l'on en fera. tenir la main &amp;
s'employer à ce que les contreuenans aufdlétes deffences {oyent pris &amp; apprehendez,punis &amp; challiez delcurs
re belhons,de(obei{fances &amp; contrauentions par la rigueur des.ordonnances, Et en cas de refillancclcur
rir &amp; faire courir {us,&amp; les tailler en pie ces', {ans acception de perfonne quelconque. Et pour c'd! dfeét s'a{·
(embler auec leurs amis &amp; les gens de guerre &amp; autrd efians foubs leurs charges: comme aulft ceux des garni(ons voiunes ,&amp; mcfmes les communes, AuCquelles Cadiéte Majefié enioinét tres-expre{fement de s'y por.
ter &amp; emplcyer au premier commandement ou aduis qu-elles en auront, &amp; toutes autres forces qu'ils pourront promptement ioindre &amp; mettre enfemblc,fans obmettre aucune (orte de {oing &amp; de diligence pour f.lire que {adiéte Majc:fié (oit obeye &amp; feruie en cda,comme il importe à (on authorité &amp; au repos public, &amp; ce
{ans attendre autre ordre ne commandement d'elle. Et pour ne lai(fer aucun en doubte de {eCdiétes deffences
&amp; commandemcns, SAD 1 C TE MAI EST E' mande &amp; ordotlne aufdiéts Gouuerneurs &amp; {ès Lieutenans generaux au gouuernement defdiétes Prouinces, comme aulft à Ccs Baillifs &amp; senefchaux de faire publier la preCente Ordonnance par tou.d es Carrefours des Villes &amp; Bourgs &amp; autres lieux publics de leurs
charges: Comme aulft aux Pro(nes des Paroi(fes, foires &amp; marchez ,la fai[ant efiroiétement garder &amp; ob{eruer. Et ayant Coing que tous {es autres Officiers en ce qui depend d'eux : &amp; fuyuant fefdiétes lettres dedecJa.
ration tiennent la main &amp; renden t le mefme deuoir à l'exccution d'icelle. Faiét à Paris le 9. iour de Oecem.
bre mil fix cens (eze,
L 0 V Y S.
P H E. L T PiA P 3.

�,

•

s

LETT'RES PATENTES DV ~or, PORT A7(T 'VEFFE3(CE'S
fts fubie8s de foire aucunes leulel de gens de gum-e, {Ans J'txpreJfo Commifoondtfo M"Î

o VY S parla grace,de Dieu Royde France&amp;de Nt
Comte de Prouence, Forcalquier &amp;: ·terres adjacentes. A cous ceux qui ces pre[entes lettre
Salut. BIen que par le.s Declarations que nous auons cy deuant faiét expedier pour empercher les
.de gens de guerre qUI [e font en·no1l:re Royaume, Pays, terres, &amp; feigneuries de nofire obcïJIlatl
.
[ans noftre congé &amp; permilIion. Et mc[mes par celle dù vingt-quatric[me Ianuier dernier nous ayon.
falét commandement exprés à tous nos Iufiiciel'S, de proceder extraordinairemet COntïe les conrreuenats aux deffences
porttes par icelles. Nous tommes neantmoins aèluertis q~e plu{ieurs de nos {ujeéts ne lai{fent de retenir &amp; arrer des gens
de guerre [oubs diuers pretextes, [ans que pour cela noldits Officiers [e [oient encor mis en deuoir de les faire chafiier
exemplairement, comme nous leur auons mandé par no {dites lettres. Er d'autant qu'il importe grandement à noftre
[eruice, que les deffences conrenuë~ cn nofiredite Declaration .d u mois de Ianuier dernier {oient {oigneu{èment obferuées, afin d'y obliger d'autant plus nos {ujeéts. Nous auons iugé nece{faire.de les faire de nouueau publier aux lieu~ac­
coufiumés à ce que aucuns n'en pretendent caure d'ignorance, &amp; d'en ordonner l'enregifiremenr aux Greffes des Baillage5, Sene{chau{fees , &amp; autres iuri{diétions Roya·lles. Po v R CES C A V SES, &amp; aurres conuderations à ce nous œouuans. Allons co con{cqucncc de no{dites lettres de Declaration du vingr-quatridine Ianuier dernicr, &amp; conformement
à icelles, diét &amp; ordonné, dirons &amp; ordonnons, voulons &amp; nous plaifi , qu'à la diligence de nos Procureurs generault
&amp; leurs Subfiiruts en chaque iuri{diétion Royalle, il {oit informe contre toutes fortes de per[onnes de quelle qualité &amp;:
&amp;: condition qu'Ile [oient, qui font ou feront des leuées de gens de guerre, lOir de pied ou de caeual dans nofire Royaume, Pays, terres, &amp; [eiglleuries de nofire obeï{fance &amp; prote.étion, ou qui entreprendront d'en retenir, arrer &amp; arrdt!:
er';"",.o:::~
foubs quelque pretexte que ce {oit: Comme aulIi contre tous les [oldats &amp; gens de guerre, qui auront l'rins &amp; receu arres,
paye ou appointemcnt, ou qui [e [ont offercs, engagts, &amp; obligés de poner les .a:rmes, li ce n'efi ,en verru de nos Commillions {ignés de l'vn de nos Secretaires d'Efiat, &amp; [edites de noH:re grand Sea:u. SI DON NON S en mandement à
nos amez &amp; [caux Con[e.illers les gens tenans nos Cours de Parlement, Baillifs, Sene[chaux , leurs Lieutenants, Preuofis
de nos cou{ins les Mare[chaux de France, &amp; tous autres nos Officiers qu'il appartiédra, que ces pr.e[entes ils ayenc àfaire
regifirer, en[emble nofire [ufdiéte Declaration du vingt- quatrie[me Ialmier d·ernier, &amp; le contenu en icelles faire entretenir &amp; ob[eruer. Et à nofdirs Procureurs generaux &amp; leurs Subfiitllts de faire toutes poudùirres &amp; diligences pour l'exe:cucion d'icelles, à peine d'en re{pondre en leurs propre priués noms: Car td.efi nofire plailir. En te/rnoin dequoy nous
auons faïét mettre nofire [cel à ce[dites pre[enres. Donné à Paris le premier iour de Iuin l'a n de grace mil ux cens vingt,
&amp; de nofire regne le ollzie[me. ligné L 0 v YS, &amp; [ur le reply Par le Comte de Prouence. PH E L 1 P -E A V x, &amp; deuë.
ment [eellées du grand Seau de cire iaune, {ur double queuë.

TENEVR

DE L'ARREST

•

DE VERIFFICATION

A Chambre ordonnée en temps de Vaccations, A orJonné &amp;' ordonne 'lue lefdltes lettres p"tentes {tront enrtgiftrées et Rt,j.
1
. [lm J'icelle pOlir eflre garaées &amp;' obferuées felon leur forme rtJ leneur. Et aJin 'l"e perfonne n'en preten"e CAlife d"gnt""nce
feront Itllës rg- proclamé,. à {on Je trompe (7 cry p"blic , par tous [ie"x (t/ ,arrefours de cefle ~ille d'AIx, &amp;' e:cpeallt.
;1IJrAi61s au Procllreur general âJ4 Roy, po"r enuo)er. ,hM"n des Sieges Je ce PII,S, aJin a'yeflre femblablement le,,;s &amp;' publléts, mreg'.
ftrtel, gardées@- tJbjerutes. Enjonfl il tO"S Lie"ttnant Je Senefchal preuofl Jes MArtflhilux ou ftJ Lieutenans, Vlglller~ &amp;' Autrll
OjJicim, etnir la mAm à t obferuation d,Clllel, informer dts contrtluntiom,faifi, fi emerifonnerles ContrlllenAnJ , &amp; "Juertlr lA Ch"mhre ae lellrs alligmctJ dans hu/61aine , à peine de Jufptntion de le"rs ch.,ges t (fJ' "utre arbltrl';re. Fai61 à Aix, en la ChAmb" ord.,,:
née en lemps de Vac&amp;at;onl t le Iroifilfm, ludlel m,lfix cellS -Pingt.

(1

Collation dl: faiél:c.

ligné ES TIENNE.

�•

D E PAR L E ROY·
Et Monféigneur le Duc de GuyCe, Prince de Ioinuille, Pair de
France, Gouuerneur &amp; Lieutenant General pour ie Roy
en Prouence, Admirai des mers de Leuant.
~~ru RE S-E X PRE S SES inhibitions &amp; deffen-

ces font faiétes àtoutes perfonnes de quelq ue qua·
lité &amp; condition qu'elles [oient, de charrer à l'arquebufe, las &amp; la{fades, en l'e{landuë de cette
Prouince à quelque forte de gibier que ce foit, cleffendu par les ordonnances de fa Majei1é,fur peine aux contreuenans de trois traiéts de corde. A l'obferuation dequoy il eil:
enjoinél: aux Viguiers &amp; Confuls defdites villes &amp; lieux, de
tenir foigneufement &amp; exaétement la n1ain, chacun en fon
terroir &amp; re{forc,fur peine de trois cens liures, &amp; d'en refpondre
enleur propre. Faiél:àAixie ql1atriefm~ Iuilletl621.
f

DE GVYSE.
Etplusbas,

BOVROALOVH .

•

�•

..

EXTRAI-CT DES REGISTR
de Parlement:

,

;.

,
\

,

•

,.
•

..

'.

t,
•r
.,.•." ,
~

f

cr
•"

1

A Chambre ordonnee en temps de Vaccations les Prefidents &amp; ConCeillers
dl:ants à la ville aCfemblez , prouoyant fur l'aduis qu'elle a eu âe la leuee de
gens de guerre cn Dauphine, par ceux de la Religion pretçndue refor..
mec &amp; ouy [ur cc le Procureur genereral du Roy, &amp; les gens des trois Ellats
de ce Pays de Prouence. Prc:Cent Meffire Charles de Lorraine Duc de Cuifc,
Pair d,e ~rancc Gouuerneur &amp; ,Lieute~ant general pour (a MajeO:é audit Pays. A En joinét
~ enJomét au~ C~nf~ls des Vllles &amp; heux dudit Pays, de faire bonne &amp; feure garde, tant de
lOur que de nUlét,a pClOe de refpondre en leur propre des inconueniem que pourroient arriuer, Et au Seigneur de Beynes, de faire femblablcment garder le Chaileau dudit Beynes, fur
les me[mes peines, &amp; faire declaration dans huiétaine preciCément apres l~ lignification
du prefene Arreil, s'il entend de continuer ladite garde à fes de[pens, autrement fera procedé à
la demolition d'jccluy, conformement aux Arrefts precedents aioli qu'il appartiendra. Fai~
inhibicions &amp; deffences atoutes per(onnes de quelque eilat condition &amp; qualité qu'elles foiër,
di: faire aucune leuee de gens de guerre à pied ou à cheual, (oubs quelque pretexte &amp; occalion
que ce foit, fans l'expces commandement du Roy, permiŒon dudit lieur Gouuerneur ou de
la Cour, &amp; de tran[poner hors la Prauince aucunes armes, poudres, mefches, &amp; aurees munitions de guerre, à peine de la vie, Eojoinét aux officiers &amp; Con[uls dddits lieux, faifir&amp; arreiler les contreuenants par forme de coqueling li beCoin eil, &amp; en aduercir promptement la
Cour à leur diligence fur mc[me peine. Et neantmoins que fera informé des cQntràuations
par le Cammi(faire que fur cc fera dc:ppud:. Pour l'information faiéte rappom.e &amp; (ommuniquec au Procureur general du Roy, y ordonner ce que de caifon. Ordonne auŒ que ,leCdits
Cô[uls feront perqullicion des armes, poudre &amp; munitions qui fe trouueront en leurs vJlles &amp;
lieux, &amp; le mettront par roolle-, 9-u.'il~ enuoyeront pardeuers le Greffe de la Cour, tout incontinant fur me[me peine. Et que la Compagnie du Preuoil des Marefchaux fera augmentce de
vingt-cinq Archers, qui auront les mefmes efmoluments que les autrcs ordinaires, aux defpens dudit Pays, &amp; pour vn mois tant feulement, faufd'cilre continuez li beCoin cil. Et fera
le prelènt Arreil executé à la diligence des Procureurs du Pays, leu &amp; publié à fon de trompe
&amp; cry public, par tous les lieux &amp; carrefours accouilumés de de celle ville d'Aix. Et extraiéts
enueyez par tous les Sieges du Sene[chal dudit Pays, &amp; autres villes &amp; lieux d'ic~luy. ~our y
eilre fcmblablement leu, publié, gardé &amp; ob[erué (don [a forme &amp; teneur. Falét à AIx! en
la., Chambre ordonnee en temps de Vaccations, le dix.hui~iefme iour du mois d'Aouil mil fix
vlngt-vR.

ligné

E S cr J E N N B.
1

�·',

,"

....
~.

.. ...;:"J'. •
-.

o VY S

par la grace de Dieu, Roy de France &amp; de Nauarre,
~~Ii~ , Comtede Prouence, Forcalquier &amp; terres adjacentes. A noChe
cher &amp; bien Amé le Preuoft Prouincial de noftre Pays &amp; Comté
de Prouence : Salut. Ayans efié aduertis des leuees fecretes
de gens de guerre. tant de cheual que de pied, qui fe font en
nofiredié\: Pays, &amp; que mefmes on erre &amp; engage pluGeurs perfonnes
fecrettment par voy es indeües &amp; Illicites. Et eftant important au bien de
nofire feruicc d'en faire faIre vne exaé\:e recherche pour en defcouurir la verité,
&amp; faire punir ceux qui s'en trouueront coulpables.
A ces caufes nous voulons, vous mandons,&amp; tees· exprdfement enj oignons
par ces prefeRtes fignees de noG re propre main, que vous ayez ainformer dili.
gemment &amp; exaétement defdites,leuees. prendre&amp;aprehender tous ceux qui
fe uouueroRt coulpablcs, {oit ceUX qui s'entremeflcnt &amp; Îmmi{fent de leuer &amp;
engager lefdirs gens de guerre fans Commiffion fignees de nous. &amp; contrefignces par l'vn de noz Amez &amp; feaux ConfeIllers en noftre Coofeil d'Efiat
&amp; Secretaires de noz commande mens • {oie ceux qui fe feront lIez &amp; engagez
à eux; Faire &amp; parfaire leur procez iufques à Sentence dIffinitiue incluGuemenc
Preuofiablement &amp; en dernier rdfort, les formes en tel cas requifes par noz
Ordonnances gardees &amp; obferuees. De cc faire vous auons donné plain
pouuoir. authonré, commiffion &amp; mandement {pecial. Mandons &amp; commandons il tous noz Officiers, lufiiciers &amp; fubjeéts qu'à vous en ce fairant ils
obeytfent,prefient &amp; donnent conforr,ayde &amp; pnCon fi be{om dl, &amp; par vous
requis en font : Car tel cft nofire plaiGr. Donné à Sainét Germain en Laye,
le cinquiéme iour d'Oétobre l'an de grace mil fix cens vingt-fix, &amp; de noHre
regne le dix-feptIéme.
Signé LOVYS.

Et plUl hM par le Roy Comte de Prouence.

LE BEAVCLERC.

Et facHees du grand {ccl de cire jaun~ à fimplc ql1eüc~

.

,

�EXTRAICT DES REGISTRES
DE PARLEMENT.
V R larequefle prefr.ntee à la Cour par les ScÎndics des Procureurs en icelle. tendant aux fins pour les caufts y contenuës,
deffenfes efiro faites àtous Soliciteurs, &amp; autres de mefme qualité qui n'ont aucun ferment àla Jullice , de drdfer aucune requelle, ny donner aucuns coparants qU'Ils ne [oient lignez defdits Procureurs) ou de leurs Subllitués en leurs abfences, à peine de mil liures,
&amp; aux Procureurs qui le fouffriront fouz mefme peine. &amp; neantmoins que fur
les contreuentions en fera informé. Veu ladite requelle refponduë par le Procureur General du Roy n'empeCchant la recharge du iourd'huy: Tout eôfideré.
DICT A ESTE' ~ quelaCourayanteCgardàladiterequelle,afait&amp;
faie inhibitions &amp; deffenfes à tous Soljciteurs &amp; autres de pareille qualité &amp;
qui n'ont ferment à la Iullice', de drdfer aucunes requefies ny comparants , &amp;
iceux prefenter qu'ils ne {oient fignez par les Procureurs, ou en leur abCence par
leurs SubllÎ[ués,ny faire aucune procedure du faié\: &amp; charge defdits Procureurs,
à peine de faux &amp; de cinq cens liures d'amande. &amp; aux Procureurs de le permettre, à peine de mil liures &amp; de (u{pention ,-&amp; Cur les eontreuentions qUI feront
faites en fera informé par le premierIugt Royal, ou HUlffier de la Cour. Or.
donne auffi que le prefent Arrell fera affiché à vn Tableau &amp; poCé dans la Salle
du Palais, afin que nul n'en pretende eauCe d'ignoran€e. Publié ala Barre du
Parlement de Prouenee .Ceant à Aix, le vingt-neufiéme Oé\:obre mil fix cens
vingt fixe
CoDa/ion eft foill.

•

•

Signé

•

EST 1 EN NE •

,

l

�'0
EXTRAICT DES REGISTRES

~

1

~c

;'

.

"

de Parlement.
A Co", pmuoy,", ru, " "quifitio" [,il!, p" l, Pman,u, g,"ml du
Roy. A fait &amp; faiét inhibitions &amp; deffences à tous les Lieutenants des

- - Sieges,luges Royaux &amp; Subalcernesoecette Prouince, d'efiargit ny rela.
- xcr aucun prifonnier criminel lors qu'ils auront faiét Sentence, &amp; qU'JI Y
aura eu appel d'icelles,ou des decrets,foit par le querellant,querellé, ou par le Subfiitut dudit Procureur general, ny fe meller de compo[er ny appointer aucun procez criminel ny querelle, à peine de fufpenfion de leurs charges,&amp; de trois mil liures
d'amende. Le\jr enjoinét, &amp; aux Subfiituts dudit Procureur general d'aduenir la
Cour de mois en mois de tous les crimes &amp; procez criminels qui arriueront en leurs
lurifdiQ:ions de l'efiat &amp; qualité d'(ceux, &amp; des diligences qu'ils auront faiCles fur
mefme peine, &amp; aux Greffiers defdits Lieutènants &amp; luges, de mander ou enuoyer
pardeuers le Greffe criminel de la Cour auŒ de mois en mois le roolle de toutes les
informations qui auront ell:é faiétes, &amp; tenir Regill:res d'icelles à peine de fufpenfion de leurs charges &amp; de cinq cens liures d'amende. Et à ce que nul n'en pretende
caufe d'ignerance, Ordonne qu'excraiél:s du prefent Arrell: feront portez par tous
les Sieges de cette Prouince par l'vn des Huilliers en la Cour, pour y ell:re leu, eoregill:ré, gardé &amp; obferué Celon [a forme &amp; teneur. Et à ces fins enjoinét aufdics Lieutenants'&amp; Subll:ituts ducHt Procureur general, de mander extraiéts dudit Arrell à
cous le[dits luges Royaux &amp; Subalternes de leur reifon pour l'obferuation d'iceluy.
Fai&lt;1: au Parlemeni: de Prouence [ceant à Aix, &amp; publié à la Barre, le vingt-troifiéme
Mars mil fix cens vingt-fept.
Collationné.
,
Signé FVLCONIS.

�•

17
l

E~~raiél: des RegiO:res de la

Cour des Comptes:

~Gr\ NT R E Louys Mounier, Nicolas Galloc, &amp; autres particuliers de la ville

de TaraCcon, demandeurs en requdie tendant à calfation du capage dont
di queCl:ion) &amp; faire dire qu'a l'aduenir il n'en fera impofé aucun, d'vne part.
Et les ConCuls &amp; Communauté de ladite ville,deffendeurs. Et encore.s ledit
Mounier appellant de Sentence &amp; procedure du Viguier de ladite ville, .&amp;
encor demàndeur en ca!fation d'cmprifonnement. Et lefdits ConCuls intimez &amp; deffendeurs, d'autre. LAC 0 V R DI C T ~'il a eCl:é bien appel lé par ledit
Mounier appellant, mal, nullement, &amp; incompetemment Sentencié par le Viguier: Et fans
auoir cfgard à fa procedure, comme nulle &amp; incompetante, a relaxé &amp; relaxe dlffinitiuement ledit Mounier. condamne les Confuls &amp; Communauté du dit T arafcoll aux defpens de
cette qualité moderez à dix liures. Et li a faiél: &amp; faia inhibitions &amp; deffences, tant audit
Mounier 'lue à cous autres, de faire aucune leuee de deniers fur les fubjeél:s de fa MajeCl:é [ans
la permi{fton de la Cour, à peine de mil liures &amp; autre arbitraire. Et ayant efgard àla requeCl:e
d efdits oppofans, a faiél: &amp; faiél: inhibitions &amp; deffences aux Confuls de ladite ville de Tara[con &amp; autres de cette Prouince, de faire à l'aducnir aucuns capages ny impolitions extraordinaires fans expre!fe permi{fton du Roy, ou de la Cour, à peine de dix mil liures &amp; autre arbitraire, fans defpens, &amp; pour caufe. Faiél: en la Cour des Comptes, Aydes &amp; Finances du
Royen Prouenee, feeant àAix, le feiziéme Iuin millix cens vingt-fert.

Collation eJl foiOle;
Signé

D

CHA 1 S.

p dixJeptiéme luin audit an mil fix cens 'Vingtfept, le fufdit Am(l &amp; tout [on contenu a eJlé

inrhimé &amp; fignifié aux Confols &amp; Communauté de la 'Ville de Tarafcon ,parlant aux perfonnes
de Simon de Raoulx Efcuyer, &amp;' Franfois Camion Bourgeois dudit Tarafcon , trouue'1\ en cette 'Ville
â Aix, &amp; ce en qualité de Deppute'1\ de ladite Communauté dudit Tarafcon : comme ils ont dia pour
le fubjea dudit Arre(l, leftueiJ ont dia que pour efuiter Arre(l in forma, acceptent la fignification,
fans prejudice des droias de la Communauté requerant coppie) pour foire 'Voir de ft reIJonce, au/quels
dias Deppute'1\ leur auoir foia les inhIbitions t5 dejfences portees pal: ledit Arre(l, aux fins f§ fur les
peines y contenuës, f5 leur auoir expedié coppie dudit Amfl &amp;' prefont exploia, par eux Yequife. FaiOl
par moy HuijJier foubs-figné.
Iso AR D.

r

Dudit iour dix-feptiéme luin; (rgnifit ledit ArreJl &amp; toût [on ~ontenu à MaiJlre Pincens 'ProcNreùr
aduerfaire parlant'" luy, lequel afeulement requis coppie. Faia pal' mOl HuijJier [oubs-figné.
1 s 0 AR D.

�1 '1..

•

Extraiél: des RegHtres de Parlement:

IIBI
,

v R J"'qu,n, prof,.", à J, Ch,m b" o,donn" ,. tom p' d, V,,:

cations par Jean Louys Dumas de Cafl:ellanne Baron d'Alemagf1e,
General des Galleres du Sieur Duc de Sauoye, tendante afin pour les
caufes y contenuës, faire dire &amp; ordonner qu'illuy fera permis de faire
trauailler à'l'entiere confl:ruQ:ion des deux Galleres qu'il auoit f.1iCt: commencer
cn la ville de Marfeille, &amp; les remettre à efl:at, que fi fa Majefl:é en à befoin elles
{oient prefl:es pour fon feruice, offrant de faire palTer les obligations &amp; fu bmillions
'à Henry de Vieu Sieur de Noyers, que lefdites Galleres ne forciront du Porr &amp;
Haure du dit Marfeille, que fadite Majefl:é, ou la Chambre, n'y aye prouueu.
Veu l'Arrefl: de la Chambre donné fur ce [ubieCt: le onziéme de ce mois, ladite
requefl:e, les conclufions du Procureur general du Roy contenuë aux Regifl:res des
deliberations de la Cour, &amp; la recharge du iourd'huy: Tout confideré.
'
DiCt: a efl:é, que la Chambre a ordonné &amp; ordonne que le Roy fera aduercy de
l'efl:at auquel eftoient lefdites Galleres. Et cependant foubs fon bon plaifir, a
permis &amp; permet la continuation de la fabrique d'icelles en palTant par Jefdirs de
Cafl:ellanne &amp; Vieu, les fubmillions &amp; obligations pardeuers le Greffe Ciuil de la
Cour, de ne forcir lefdites Galleres fans l'exprclTe permillion de fa Majefl:é à peine
de confifcation de corps &amp; de biens. EnjoinCt: aux Officiers, Confuls dudit MarCeille, &amp; Garde de la chaifne du Port &amp; Haute de ladite ville, d'y tenir la main, &amp;
à la deffence de la fortie portee par le precedent Arrefl:, à peine de refpondre en
leur propre des inconueniens qui pourroient arriuer, dix mil liures d'amende &amp;
autre arbitraire. A fait &amp; faiCt: inhibit ions &amp; deffences audit de Cafl:ellane &amp; à cous
autres, de quelque efl:at &amp; qualiré qu'il foit, d'arrer ny faire leuee d'aucuns Soldats
&amp; Mariniers, fans la permillion de fadite Maj efl: é à peine de la vie. Et à ces fins le
prcfent Arrefl: fera procl amé à fon de trompe &amp; cry public par tous les lieux &amp; carrefours dud it Marfeille &amp; autres villes &amp; lieux où befoio fera afin qu'aucun ne pretende caufe d'ignoranc·e. FaiCt: à Aix en la Chambre ordonnee en temps de Vaccations, &amp; publié à la Barre le treiziérnc Aoufl: mil fix vingt-fept,
Collation cftfaiEle.

Signé

ESTIENNE.

�1

\

•

Exraiél des Regifires de Parlemènt.
A Chambre ordonnee en temps de Vaccations ~
prouoyanr fur la requilition faJéte par le Procureur
generaJ du Roy. A ordonné &amp; ordonne qu'il (cra
enjoinétà lOus les Gouuerneurs &amp; Cappitaines particuliers
de Ja Prouince des lieux &amp; places, tant Maritimes que de la
fromiere, de fe retirer tout incontinent &amp; (ans delay dans
)e(dites places, pour y (eruir le Roy, àpeine de refpondre
en leur propre de lOUS les inconueniens qui en pourlOicnc
arriuer, &amp; d'ellre proccdé contre-eux (uiuant les Ediéts &amp;
Ordonnances de (a Majeflé. Et à ces fins extraiét du prefent
Arrefl (era deliure aux Procureurs du Pays pour en faire faire
les ligmfications, ce qu'ils feront dans huiét ipurs, à peine
de refpondre auffi en leur propre des inconueniens qu'vn
plus long retardement pourroit cau(er. Faiét à Aix, en la
Chambre ordonnee en temps de Vaccations, &amp; publié à la
Barre le treiziéme Aouft mil fix cens vingt-(ept.

CoUation eft foiae .
Signé

ESTIENNE.

�1
1

EXTRAICT DES REGISTRES
.

.

de Parlement.

œJ A

•

Chambre prouoyant [ur la requiGtion faiéte par le Procureur general du
Roy, a ordonné &amp; ordonne qu'il fera enjoint
à toutes les Villes &amp; lieux de la frontiere de
cette Prouince, de fe prouuoir d'armes &amp; munitions de guerre, pour la conferuatÎon defdites villes &amp; lieux dans quinzaine precifen~ent,
aduertir la Cour de leurs diligences, &amp; enuoyer le roolle pardeuers le Greffe ci uil de la
Cour dans le me[me tem ps, à peine de rerpondre en leur propre de tous les inconueniens qui en pourroient arriuer, &amp; fera le preCent Arreft fignifié aux de[pens des Procureurs du Pays. Faiél: à Aix, en la Chambre
ordonnee en temps de Vaccations &amp; publié
à la barre le treiziéme Aouft. 1627.

œ

Collation cft faiétc.

Signé

EST 1 E N N E.

�•

EXTRAICT DES REGISTRES
de Parlement.
V r ce "lUt le Procureur general duItoy a remonfrré
à la Cour les Chambres affemblees, qu'ayant pIeu
à Dieu fauorifer les iufres armes du Roy, &amp; Iuy
donner viaoire contre fes ennemis, en la defaiae
des Anglois, aduenue le huiaiéme du mois palfé
en l'Ille de Ré, pour raifon dequoy les principalles
Villes de ce Royaume en ontfaié't des resjouïffances publiques, &amp;
rendu graces à Dieu, il feroit à propos de faire le mefme en cette
Ville d'Aix, &amp; autres Villes &amp; lieux de cette Prouince, requerant
y efrre proueu.
La Cour a ~rdonné &amp; ordonne que àce jourd'huyferont rendues
gra~c~ publiques à D~eu" dans l'Eglife ~etropolitaine S, Sauueur,
&amp; le Te Deum chante, ou elle affifrera a la maniere accoufrumee,
&amp; que Dimenche prochain fera faiae Proceffion folemnelIe, &amp;
feux de joye en cette Ville, &amp; à ces fins enjoint aux Confuls &amp;
particuliers de ce faire, &amp; d'affifrer à ladite Proceffion. Et afin que
nul n'en pretende caure d'ignorance fera le pre[ent Arrefr leu &amp;
publié à [on de trom pe, &amp; cry public par tous les lieux &amp; carrefours
de ladite Ville accouil:.umés) &amp; ex~raias expediés audit Procureur
general pour dhe eu uoyés par tous les Sieges de ce Reffort, &amp;
autres Villes &amp; lieux de la Prouince où befoin fera pour yefrre leu
&amp; publié : Et pareilles aél:ions de gracc;s &amp; joye rendues, enjoiné't
aux Con[uls defdites Villes &amp; lieux d'y fatisfaire, &amp; aux Officiers
d'y tenir la main à peine de fu{pen(ion. Faia au Parlement de
Prouence [eant à Aix, &amp; publié à la Barre le premier Dec.embre
·millix cens vingt-{!&lt;pt.

[oUation ejl jaitl,;
SignéE S TIENNE .

•
•

•

�1

EXTRAICT

DES

REGISTRES

de Parlement.
Vr ce que le Procureur General du Roya reprefenté dhe venu :rfa notice qu'il
y ~ dans cdte Prouince pluGeurs particuliers qui font debteurs de grandes
Commes appartenantes à quelques particuliers habitans de la ville de Nifmes,
Icfquelles ils font exiger foubs le nom de per{onnes empruntées,qui cft de tres
pernl
e conIequence, puis que ladite ville &amp; les habitans {ont notdirement rebelles, &amp;
dedarez tels par les lettres parentes de [a Majdté, &amp; au moyen de ce, requis qu'il en fuft
informé, &amp; commiŒon expediec pour faire [aiGr par toute l'dtenduc de ce re!fort tout cc
qui fe treuuera appartenir aux habitans de ladIte ville de Nifmes. DIe T A E STE' que
la Cour a ordonné &amp;ordonnc ,que fur le contenu en la {ufdite plainél:e, il en fera informé
par les Officiers des Sieges ou luges Royaux premier requis pour les formation rapporree,y
eftre ordoné cc qu'il appartiendra par raifon, &amp; cependant a permis &amp; permet audit Procureur General du Roy, de faire faiGr toutes &amp; cha[cunes les fommes, deniers &amp; facultez qui
fe treuueronc appartenir au{dits habit ans de ladite ville de Nifmes, A faiél: &amp; faia inhibitions &amp; ddfences à toutes perfonnes de quelque efiat qualité &amp; condieion qu'ils foient de
leur prdl:er le nom, pour l'cxaaion &amp; reCOlluremenr deCdits de"iers &amp; facultés à peine de
trois mil liures d'amande &amp; aucre arbitraire; Et neanrmoins aladite Cour {oubs le bon plaiGr de {a Majdté adjugé aux denoncÏlteurs des biens, meubles, debtes, &amp; autres droias apparrenants aufdits rebelles, le quart de ce qui fera defcouuert à lcur diligence; Enjoina aux
debteufs deCdits rebelles de faire dedaration &amp; denonciation de ce qu'ils leur doiuent pardcuant lefdits Officiers ou luges Royaux dans la hui(1aine, à peine en cas de defcouuerte
d'ailleurs, d'cfire contrainas pour le double, dont la moitie appartiendra au denonciareur.
Et fai{ant la declaration foubs le mcfme bon plaiGr de [a MajeHé, ladite Cour a declaré &amp;
declare qu'ils feront tenus quietes du quart des fommes qu'ils deuront. Et afin que aucun ny
pretende caufe d'ignorance, ordonne que le prefenr Arreft fera publié à fon trompe &amp; cry
public par tous les lieux &amp; carrefours de cefte ville d'Aix accouftumez,&amp; exrraias enuoyez
par mus les Sieges, pour cHre femblablemene leu &amp; publié à l-a dIligence dudir Procureur
General du Roy. Publié à la Barre du Parlement de Prouencc: feane à Aix,le vingr-qua.riéme Feurier 1628.
Collation efl fa jtle .
. Signé

EST l E N N ç

,
1

�•

If
1

EXTRAICT 'D-ES REGISTRES
\

de Parlementlt
A Cour prouoyant fur la requiftcion verbalement faiac par
le Procureur general du Roy. A faia &amp; faia inhibitions &amp;
ddfences à tous Greffiers de Sene(chal &amp; des Admirautez,
Œ;~~~ 1uges Royaux. &amp; autres des Iun(dlétions fubalcernes de cette
prouince. de porter ny enuoyer aucunes procedures criminelles en ori.
ginaux hors ladite Prouince, pour 'qu'elle caufe &amp; occallon que (\e (oit,
~ins (eulement les excraias d'icelles deüement collationnees, ci peine de
trois mil liures d'amende &amp; {ufpenlion de leurs charges: Et à tous
Geollicrs des PrifoRs Royaux, &amp; autres des Seigneurs feodataires dudic
Pays. de rran{duire aucuns prÎ[onmers criminels hors ladite prouince J
fans l'exprdfe permillion de la Cour J fur me{mes peines flue deffus l &amp;
de punition corporelle. Et afin qu'ils n'y pretendent caure d'ignorance.
ordonne qU'extraiél:s du preCent Arrell: feront expediez audit Procureur
general du Roy pour ell:re enuoyez par tous les Sieges, pour y ell:re
leu, enrcgill:ré • gardé J &amp; ob[erué Celon (a forme &amp; teneur. Enjoinél:
aux Subltituts dudit Procureur general tenir la main à l'execution dudic
Acrell:: mander extraiél:s d'icduy à tous les lieux cha{cun en leur Reffort
~ me[mes fins J &amp; aduertir la Cour de leurs diligences dans le mois. à
peine de mil Jiures &amp; autre arbitraire. Faiél: au Parlement de Prouence
Cceant à Aix. &amp; publié à la Barre le quatorziéme Auril. mil fix cens
vingt-huiét.

Col/ation e.ft flieu.

Sign é F V L CON 1 S.

-

�De par le Roy.
N cmruiuant la deliberation ce jourd'huy fajae par la Coue
de: Parlemenc de Prouence. &amp; à la requelle du Procureur ge-:
ocraI du Roy. JI cft mande au premier des Huiiliers de ladirc
Co ur, Sergent Royal ou autres Officiers fur ce requis, de
faire inhibitions &amp;. ddfcnces de par le Roy &amp; ladite Cour fur cenaines
&amp; grandes peines à Frere Barthelemy le Vieux de Ni Ife , Religieux
de l'Ordre des Peres Minimes, d'exercer aucunes charges dans le cen.
pent dudit Ordre de la ville de Mar{eille, &amp; faiélc enjonétion au Su.
perieur dudit Conuenr d'y prouuOlr d'yn autre, &amp; de donner audit
Frere le VICUX lobedience dans vn autre Ccnuent de Ja Prouincc &amp;
qui {oit au Ju,u9 d'icelle, pour y demeurer comme Religieux, {ans
y pouuoir exercer aucune charge: De ce faire vous donnons pouuoir
&amp; comroiilion par ces prefentes, &amp; mande à tous lutliciers &amp; Officiers
de fa Majefte, que à vous en ce faifant obeïffent. Donné à Aix en Par.
lement foubs le fceau du Roy, le premier iour du mois de Decembre,
Jlli! fi" CC~S yingt:huiét.
PIIr 1" Cour.
Sign~ ESTIENNE.

1

1

�•

J)
\

POVR LE RESTABLISSEMENT DV CO

- - decefleProuince, auec celles duDauphiné, Languedoc, Co~1té
~ d'Auignon,&amp; Principautéd'Orenge, du Gxiéme Feurier, - -- . _.
-----.---- - ~ --- mil fix ·cens vingt-neuf.
Eil:é arrcfié que l'entree fera refiablie en la mefme Iibmé qu'elle efioit auparauant l'inteÎdiuo lcette Prouince,&amp; les Prou in ces du Dauphiné, Languedoc, ville d'Auignon, Comté V cnaiJIio.} &amp;
&amp; Principauté d'Orenge, conformement aux articles qui en[uiuenr.
PRE MIE REM E N T, que ladite eorree &amp; commerce ne fera que pOUt les perfonnes, hardes &amp;
&amp; pour le beftail gros &amp; menu, tant pour la b~uche, que pour le labourage, &amp; de tous fruids
[eruanes d'aliments , qui pourront eftre tran[porté de l'vne en l'aurre de[dites Prouinces-, IQit
&lt;ticuliers qui les ont de leur creu, ou par les Marchands &amp; autres per[onnes qui en pourront faire traficq : Et qu
dl: des marchandifes de quelle qualiré qu'clles [oient, demeu~eraladite interdition ju[ques à cc qu'autrement i
du commun aon[entement de[dites Prouinces.
~e le commerce &amp; communication de ladite Prouinee du Dauphiné en la forme cy delfus prefcripte
rera re!traina pour les Balliages, villes &amp; 'Village~ qui [ont au deça de l'lfere, toute la ville de Grenoble
:p~ur1a ville de Vienne incluGuement, montant en haut le long de la riuiere du Ro[ne: &amp; ce fai[a'nr demeu
terdition pour talls les lieux qui [ont defpuis ladite 'Ville de Vienne excluGuement, iufques àl'emboucheure
le Ro[ne, y comprenant Auaer.i ue , Saina Vallier, 'Cerrieres, Seruy, Tain, le peage de Rouffillon, Sain '
la ville de Romans, Moirans, la Co(l:e S. Andrt, Bourgoin, Saina Chriftofle, &amp; Saina Robin, Et au regard
1 l'entree demeurera prohibee iu[ques à ce qu'elle [oie refta'blie par le Bureau de la ville de Grenoble, apres quoy
viendront dudit Vigille,feronttenus de rapporter amftation des,Confuls de ladite ville de Grenoble, de r cftat de la a
dudit Vigille, autrement ['entree leur fera rcfufee.
.
Au regard de la Prouince de Languedoc, le commerce &amp; communi cation fera remis en ·Ia mefme Iiberr€, d ' uis
riuiere d'Orp, à commencer du lieu de Ribes où elle prend [a [ource, iu[ques à fon emboucheure en la Mer proche M~ 5
lignan: &amp; depuis ledit lieu de Ribes iufques au S. Efprit, fors &amp; excepté les lieux de Lodun&amp; [on terroir, Chafelan,Or[a
Coudoulet, S. Elbenne, Tre[que, Conault, Gonjac, S. Viaor, de la Co(l:e, Venejan, S. Pons, S. Paul, Pongilla
Valliquieres, Maumou{fcnes, la Chappelle, Puy vauderdfe, le Pin, S. ~intin, &amp; S. Vi6l:or de las DulIes.
Et pour cc qui dl: de Jadite ville d'Auignon,&amp; C0mté VenailIin, auront encree: fçauoir ladite ville d'Aui~gn
~;t;7~~
lieux de Bonnioux &amp; Menerbe ,en rapportant feulement bullertes defdirs lieux: &amp; pour Oppede, Maubec, Roblll
Taillades, en rapportant leur bu llettes coneremarquees à CauailJon. Et pour Caumont) Chafteau-neuf, Damy,
quieretes, Vedene~ , Pont de Sorgues, S. Sauornin, Cha(l:eau-Aeuf du Pape, Bedarrides, Gigognao, &amp; EO[raigu~,
rapportant leurs bullettes contremarquees à leurs palfages : Et pO!lr Ic:s autres lieux qui auronc llbre cncree dans Auigno
r eneree leur e(l: acc0rdee ,en rapportane acrdl:adon des Confuls d'Auignon qu'ils one l'encree dans ladite ville, demc:u a
l'ineerdicion en [on encier pour le Curplus· des autres lieux dudit Comtat VenaiLIin.
Et au regard de lad,te ville &amp; Principauté d'Orenge, auront la mcfmeentree en rapportant-btlllettes de fancé, (ontr
marquees à leurs palfages.
Et ann que la preCente dcli'beration foit vnani mement gardee &amp; obf"rueeen chafcune defJites Prouinces, feront mis
appofés des Tableaux aux Portes &amp; entrees des villes &amp; lieux d'icelles, par authorité &amp; ordre de cha[cune d'icelles q
iouïlfent du re(l:abhlfement du commerce, contenants lc-s lieux prohIbez &amp; ddfendus, enforre qu'il n'en ardue aucun a
bus ny inconuenient.: Et pO ll r dl:ablH d'autant mieux la communication deCdites Prouinces ,ne pourront aucune d'icc
donner entrce aux I,cu x delfendus , htns.au prealable en donner aduis les vns aux autres : Et s'il arriuoir (ce que Dieu
vueille)qu'aucuns lieux de Prouence fulf':j1t affiigez de concagionjl'entree &amp; communication ne leur pourra pareilleme
e(l:re donnee [ans en aduertir lefdites Prouinces.
Et arriU'lnt qu'aucl1ns !teux deCdires Prou in ces fuffent affiigez de contagion, il en fera promptement donné aduis
vns aux autres, de bonne foy, &amp; fans defguifemenr.
Et pource que cy deuant il elt arriué qu ·on a faia courir pluGeurs faux bruias de la contagion, dont aucuns lieux dIt
reçeu beaucoup de dommages : auant proceder à l'entiore interdition , feront cnuoyez per[onnes capables [ur les Iteux
pour en recognoill:re la verité, &amp; en faire rapport.
__:c:.::::;::;
Les mJarchandiCes [oreant de Prouence auront le paffi ge libre efdites Prouinces de Dauphiné, Auignon, Conlté Venai[fin, Ville, &amp; Principauté d'Orenge, fauf à elle de ne les eeeuoir &amp; donner encrée en leUtS villes, li bon ne leur Cemble, comme pareillement fera donné J.bre palfage aux marchandifes de ladite Ville d'Auignon, &amp; Comté VenailIin, pour dhe por·
~écs hors du Royaume, fans quelles puilfcnr dire receuës ny debitées en cefte Prouincc fous quelque pretextcque ce [oit.Et
a ces fins en fera faia des ordonnances par ordre de chaCque Prouincc.
Et [c . on l}etoOC leCd,res Prouinces reciproquement aduis du palfagc des gens de guerre,&amp; des ordres qlli auront e e JS
pour ce [ujea, comme g~neraJlcment de toutes chores eoncernances la con{eruation de la fanté publicquc.

------------------,----------Jmfri"!.~ ~ e;Aix, ~~r
~ ~ Jmfrim:u~ ~u 'J{fJ ~ @- de ~~~~t~ Pi~~~
EST lE N N E

A.V D,

�,

'1:0

Extraiét des Regifi:res
de Parlement.
'l1'&gt;t"-9i'i"i~i:J:.J.m A

Cour prouoyant (ur la requi(jtion faiae parle Procureur general du Roy; A enjoina &amp; enjoina a rous ceux qUI auronte1té
arrez &amp; enrollez, qui auront donné parolle. ou receu argent pour cet effea aux leuees qui (e font en cc Pclys par commandement
du Roy, dl! (c rendre aux quartiers des lieux qui leur auront eaé prefcripcs
foubs les Capitainesquilesauront arrez: Et afauce de ce, ordonne qU'Ils
feront conarainas par les 0 fficiers des lieux par empri(on nement de leurs
per(onnes, &amp; enjoina aux Officiers des lieux de leur faire &amp; parfairclc procez, &amp; aduenir la Cour de leurs dIligences, à peine de [u(penrion de leur
charge,&amp; d'amende arbitraire. Et neantmoins qu'II fera Informé par les offi ciers des lieux, des defordrcs,excez,&amp; violences commlfes par les gens de
guerre conrre les (ubjeél:s du Roy, habitans audn Pays. A fala &amp; falél: inhibitions &amp; deffences au(dits Célpitaines de changer oy Înteruertir les routtes des ri eux de leurs logemeos qUI leur ftronc ordonnez par le Geur Gouuerneur de cette Prouince,&amp; pour rai (on de ce exiger aucuns droiéb des Comunaurez. Eraufdirs ConCuls de(dites Communaucez de faire aucunes
compoGeions ny payements pOlU ce (ubj "a, à peine quant aufdns Capiealnes d'amende arbitraire : Etau x admiOlarateurs qui feront le(dites compofit ions à pe ine du quadruple, fans le pouuoir rejetter {ur le corps des Communautez. Et en outre,ordonne que les Capiraine~ qui font leCdites leuees,
baillero n t les no ms, (urnoms, &amp; lieux des demeurances des gens par eux le.
mz pour eare enregiflrez ez Greffes des Sieges ordinaires. Et fera le prefent
À rrea en uoyé à la di11 geoce des Proçureurs du Pclys par tous les Sieges de la
ProulOce , pour eare leu, publi é, gard é, &amp; ob{eru é (el on Cà forme &amp; teneur.
Publié à la Barre du Parlement de Prouence, tèant a Aix, le quatorziémc
Fcurier mil {i x cens vi ngt- neuf.
Cof/arion cft foi8u .
Signé E STIENNE.

•

�{.

ExtraÎét des Regiftres
de Parlement.
lm A

Cour prouoyant [ur la requiGtion faiéte
par le Procureur general du Roy. A enjoinét
&amp; enjoinél: aux ConCuls des villes &amp; lieux de cette
Prouince, de fe prend~e garde &amp; veiller [oigneufe-.
ment que ne foit commis aucun abus, deCordres,
excez &amp; violences par les Soldats qui pafferont ou
logeront au[dits lieux &amp; leur terroirs, &amp; de venir
porter leur plainCte à la Cour, pour y efhe par elle
pourueu ainG que de rai[on , à peine de reCpondre
en leur propre &amp; priuez noms des inconuenients
qui pourroient arriuer. Et aufquels ConCuls &amp; à
tous autres Adminifhateurs defdits lieux: A [aié1:
inhibitions &amp; deffences de conuertir les viures en
argent, fur meCme peine. Et extraiéts du prdènt
Arrefl: feront enuoyez aux lieux où befoin fera,
à la diligence des Procureurs d L1 pa ys. Fa iét ~ Aix
en Parlement, le feiziéme Feurier, mil flx cens
vingt·
neuf.
.. .

œ

'-

CoOlirion tjl fo;au.

Signé ES TI E N NE.

�•

•

J

Extraiél:: des Regiftres
de Parlement.
V R la Requelle prerent~e par les Confuls &amp; Communauté de la
ville de Digne, tendant aux fins pour les caufes y conrCDues, faire
dire &amp; ordonner qu'il leur fera permis de tenir en Jadnc. ville la:
Foire qu'ils ont accoullumé de tenir le Lundy apres le iour des Cendres: à la charg(; qu'ils feront bonne &amp; Ccure garde : Et neantmoins
garder &amp; obferuer les Arrdl:s de la Cour fur le faia de la Camé, &amp;
foubs telles autres precautions que plaira à la Co ur ordonner. Veu par la Cour'ladIte
requelle du Gxiéme du prefent moys de Feurier refpondüe , efire monllree au Procureur ~en eral du Roy: Conclu{jons dudit Procureur general du Roy. Autre re-'
quelle a mefmes fins: Tout conGderé.
,
DIe T A EST E' que la Cour ayant e{gard à ladite requelle: A permis &amp; permet aufdlas Confllis &amp; CommunaUté de' Digne,' de tenir ladite FOire pource qui
regarde 1e befl:ail gros &amp; menu ( à la charge que les Confuls refpondront des inconuenienrs que pourroient arriuer ) &amp; d'corées &amp; chofes comdhbl es tant feulement, &amp; ce aux qualitez &amp; reglemenrs faiéès pour la Canté. Publié à la Barre
du Parlement de Prouence feant à Aix, le dix-fcptiéme Feutier, mil Gx cens
vingt-neuf.

ColUrion eJl foiaC-/.

Signé ESTIENNE.

�\

2.)
1.

"

Extraia des l\egiftres
de Parlement.

fi

;

A Cour prouoyant (ur la requifition faiél:e par le Procureur general
: du Roy, fur les excez, de{ordres, rençonnements. extorGons.
voyes de faiél:, meumes, viole men ts &amp; autres violtnçcs commifes
dans çe pays, tant (ur les Communautez que particuliers. par les gens
de guerre qui y ont pa{fé. Aordonné &amp; ordonne qu'il en fera informe par
les Lieutenants des Sieges &amp; rdforts de cette Prouince : &amp; par les luges or,
dinaires des villes &amp; lieux. ]e(quels pour certaines caufes, elle a à ces fins
commis, au(quels cft enjoinét d'y proceder en toute diligence, &amp; enuoyer
l'extraiét des informations dans huiétaine precisement, apres la fignification du prefent Arreft, àpeine de (u{pention de leurs charges, &amp; d'amende
arbitraire, pourfur icellesdlre pourueu par la Cour ainfi que l'exigence
du cas requIert. Et à ces fins fera le prefenr Acreft enu.pyé à tous les Sieges
de cette Pro~nce, &amp; figni6é au{diél:s Lieutenans &amp; luges. à la diligençe
des Proçureurs du pays. Faiét à Aix en Padement le vingt-fixiéme Feurier,
mil fix cens vingt. neuf.
Collation ejl faiBe.

Signé ES TI ENNE.

•

--

�Extraiét des Regiftres
de Parlement.
[1

A Cour. Les Chambres alT"embées. prouoyant fur la requiGdon

,

verballement faiék par le Procureur generaI du Roy. A ordonné
-'
&amp; ordonne que tous les ordres &amp; reglements faiéh par la Cour t
taut pour la police de la fanté publique, que Garde des portes feront gardez &amp; obrt:ruez confor~ément aux precedents Arrefts. A fatét &amp; faiét
inhibitions &amp; deff~nces à toutes per(onnes de quelque cfrat &amp; condition
q 'ils foient d'y contreuenir, fur les peines quane aux pIebces de punm n corporelle, &amp; aux autres de mil liures d'amande &amp; autres arbitrai.
re, pour laquelle (eront à l'infrane &amp; effeétuellemenc gagez &amp; employec
cl la pa{fade des pauure~. A enjoinét &amp; enjoinétaux Procureurs du pays de
continuer les Garde$ &amp; Intendants auCdiétes portes, apeine de rcfponore
en leur propre des inconucnirnts qui pourroient arriuer. Et auCdites Gardes
&amp; Intendants. de faire exaétement garder tous les precedents reglements ~
à peine de cent .liures chaCcun d'eux dez à preCene declarées, appliquables
com me de {fus. E~ àce que nul n'en pretende caufe d'ignorance, fera le
preCent Arrett leu &amp; publié à fonde trompe &amp; cry public par tous les lieu"
&amp; carrefours de cette ville d'Aix accoufrumez, &amp; affiché aux portes de
cette ville. Faiét à Aix en Parlement le vingt-tixième Feurier, l11illix cens
vin ge~neuf.
Signé

(

EST 1 EN N E.

1
•

�-

Extraiét des RegHl:res de Parlement.·

Mr

R 1. "q",n, p"r,n"" 1. Cout 1" Ch.mh""tr,mhl"" p" En;,nn,

, Suan, Sieur de la Croix,tendanr à ce pour les cau[cs y contenues, qu'ayant
[a Majdré be[oin de huiét cens Mulets pour [eruir à porter les vi ures de [on
armée qui doit palfcr en Piemond ...&amp; delà au recours de Cazal,laqucllc leuée
delirant de faire en ce pays de. Prouence en ayant donné la commiilion audit Geur de
la Croix : il deGre icelle faire executer 1 &amp; à ces fins auoir permiilion de la Cour,
Sur ladi terequefie ce iourd'huy pre[entee, ladiéte Commiilion donnée à Grenoble
le dix-[eptiéme du pre[ent mois, ligné Louys, &amp; plus bas Phelipeaux: Conc/uGons
du Procureur ge neral du Roy, inCeree dans le regiihe, &amp; ouys dans la Chambre les
CO!1[u!s d'Aix Procureurs du pays, &amp; ledit lieur de la Croix, Tout conGderé,
DIe T A E S r E r que la Cour) les Chambres alfemblées, fai[ant droiét [ur ladite
requefie: a permis &amp; permeraudit de la Croix de loüer'dans la Prouince iu[ques à la
quantité de huiét cens Mulets,autres que Ceux qui Ceruent au labourage, &amp; ce outre
&amp; parde/Tus les [eize cens Mulets ja Ioüez &amp; arreftez par le Geur Gouuerneur , ferua nts àl'armée du Roy, en payant le loüage, &amp; foubs les conditions qui feront accordées auec les Procureurs du pay s, &amp; ledit la Croix, conformement à ce qui a efié
desja con uenu pour les autres Mulets ja arrefiez, en baillant par ledit la Croix caution
dans ce pays, ou dan s le Dauphiné, du retour d'iceux, &amp; a/Teurance en cas de perte
prouenanr du faiét de la guerre, iu[ques à la Comme de cent cinquante mil liures ,
Id quelles cautions pa/Teront les obligations d'efire tenus en cas de plaid de [ubir
Jugement pardeuant la Ceur : &amp; à ces fins cD iront domicile dans cette ville dans
huiétain(.:, dan s lequel temps ledit la Croix rapporrera extraiét deCdites caurions
pard euers le Greffe Ciuil de laCour. A enjoinét &amp; eojoinét à tous Muletiers &amp; autres
de reueler les Mul ets qu'ils auront, &amp; leur faia inhibitions &amp; deffences les cacher oy
'tranCm archer hors de la Prouince , à pein e de confi[cation &amp; punition corporelle.
E't audit cas , à permis Ô(. permet audit la Croix de les faillr de l'authorit é de Il Cour,
en payant le loüage. Et àcc que nul n'en pretende caufe d'ignorance, fera le pre[ent
Arrdl:leu &amp; pub lié à [o n de trompe &amp; cry public par tou s les lieux &amp; carrefours de
cette ville d' Aix accou fi umez,&amp; extraiél:s enuoyez à la diligêce des Procureurs du pays
par toutes les villes &amp; lieu x de cette Prouince ) pour y efire pareillement Jeu &amp; publi é,
gardé &amp; obferu é fel on fa form e &amp; teneur. Faiét à Aix en Parlement Je vingt-Gxiéme
feurier mil fi x cens vin g t-n euf.
Collation eft fdi{le.
Signé EST 1 E N NE,

\

�1

Extraiét des Regi(lres de Parlement.:

..

A Cour prouoyant fur la requifition faiél:è
par le Procureur general du Roy, [ur l'aduis
qu'il a eu que rordre de la garde des villes &amp;
lieux de cette Prouince eO: grandement re1afché ,
qu 'il a be[oin d'eare renouuellé,puis que le mal dure
encores au Comtat. A ordonné &amp; ordonne qu'il
fera enjoinét aux ConCuls des villes &amp; lieux de ce
Pays, de continuer l'ordre fur le faïa: des billettes &amp;
certifficats, à peine de refpondre en leurs propres des
. inconuenients que pourraient arriuer, &amp;aux voyageürsd'en prendreà peine de reffusde l'entree.Etàce
que nul n'en pretende caufe d'ignorance, fera le pre ..
Cent Arrealeu &amp; publié à [on de trompe &amp; cry public par tous les lieux &amp; carrefours de cene ville d'Aix
accoufl:umez, &amp; extraiéts en uoyez à la diligence des
Procureurs du Pays" par toutes les villes &amp; lieux de
cette Prouince, pour y eare pareillement leu &amp; publié, gardé &amp; obferué felon fa forme &amp;teneur. Faiét
à Aix en Parlelnent, le dixiéme Mars, mil fix cens
y ngt-neuf.

•

Collation cft foic1u.
Signô

ESTI E NNE;

-

1

!

�f

j
1

,

Extraia: des Regifires
de Parlement.
. A Cour prouoyant fur la requiGtion verbal-

.,..-.",,J'"''

•

Jement faiae par le Procureur general du
Roy: A renably &amp; renablit tous les Pons qui
eGoient fupprimez long de la Riuiere de Durence,
à la charge que les ConCuls des villes &amp; lieux où
font e(lablis lefdits POftS, mettront vne Garde aux
defpens des proprietaires,de laquelle ils refpondront
pour contreluarquer les billettes des pafTants. Faia
inhibitions &amp; deffences aux Pontaniers de paner
aucuns gueux dans cette Prouince, ny autres, qui
n'ayent leurs billeçtes, conformement aux precedents Arrens, à peine de punition corporelle. Faiét
à A ix en Parlement, le vingt-vniéme Mars,nül fix
cens vingt- neuf.
Collafion eft foiel:.-&gt;.

Signé

1

1
,

i

!

1
(

,i
•l

,
)

i

·

,

•
1

,
\

,
\

,1

,•

1
\

·1•

ESTI EN NE.

1

j

t.
1

�1
J

ESTAT DES VIVRES

~VE

LE ROY

veut &amp; ordonneef1:re dHlribuez a ux gens de G·uerre
dans les Efiappes que fa Majefté falél: dreITer en fa
Prouince de Prouence, laquelle difhibution fa Majefté·
entend ·eUre faiéte feulement à ceux qui [e trouueront
effeéHuement preCenes.
Premierement l'Infanterie.
Chacun Soldat deux pains, vne
liure &amp; derny de chair, moitié bœuf
moitié mouton, vn pot de vin me[ure
de Grenoble, qui dl: au peu pres la pince
mefure de Paris, par iour.
A chafcun Sergent trois pains, deux
liures de chair, deux pots de vin, vingt
1 liures de foin, &amp; quatre picotins d'auoi·ne pour ux cheu&lt;1ux, me[ure. de Grenoble.
Au Mai!l:re de Camp dix-huiél: pains,
dix-huiél: hures de chair, douze pors de
vin, Gx-vingts lJures de foin, &amp; vingtquatre picotins d'auoine pour ux -cheuaux.
Au Capitaine douze pains, douze li.
ures de chair, huiél: pots de vin,huiél:ante liures de foin, [cize picotins d'auoine
'
pour quatre cheuaux.
Au Lieutenant huiél: pains, huiél: liUres de chair, lix pors de vin, quaranre
liures de foin, &amp; huiél: picotins d'auoine
pour deux cheuaux.
A l'Enfc:igne , Gx pains, Gx liures de
chair, quatre pots de vin,quaranre liures
de foin,&amp; huW; picotins d'auoine.
Au Serge!}t Major pareille dllhibution que le Capitaine.
Au Mardchal de Logis, comme le
Sergent.
'
Au Commi!l'aire à la conduitte, pa~
rcille dill:nbution que le Capitaine.
A l'Ayde de Sergent Major quatre liures de chair, quatre 'pains, deux pots de

t

A

- J

1

I ~~ I
1

1

1.

1

1

1

l

,1

1

1

1

1

1

1

( auaIJerie.
Cha[cun Caualier par iour fera.
fourny derny quinral foin,Gx picotins d'auoine, quarre pains, trois pots
de vin,trois hures,de chair.
'Le Capita'ine 'prendra pour huiél:.
Le Lieutenanr pour lix.
Le Cornette pour quatre.
Le Mare[chal de Logis pOUl trois:

A

1

Carabins.
Cna[cun -Carabin vingt liurc:s de
foin,quatre me[ures d'auoine,trois
pains, deux pors de vin, &amp; deux hures d~
chair.
Le Capitaine prendra pour lix.
Le Lieutenant pour quatre.
Le Cornette pour trois.
_
Le Marcfchal de Logis pour deux.

1

Faiél: au Camp de Suze, le vingt-quatriéme iour de Mars mil fix cens vingr1
neuf.
Signé L 0 V Y S.

1

1

1

1

1

1

1

I~I
1
1

vin, vingt liures de foin, &amp; qUàrte picotins auoine.
Au PreuoO: dudit Regiment, pour luy
&amp; [es Archers douze pains, huiél: liures
de chair, huiél: pots de vin, foixanre Iiur,es f6in,&amp; huiél: picotins auoine.

A

1

1

~

1

1

Et Plus bas.

__________________

A A l X, Par

EST 1 E N N E

D A V 1 D, Imprimeur du Roy, &amp;

P HEL 1 P E Â V x,

------------lie
1

ladite ville,

16%.9·

_

,
1

,

,
1

r

1

�•

,

Extraiél: des Regif1:res de Parlement:
A Cour a ordonnt &amp; ordonne que les ordres &amp; reglements fai6h par le Roy du
vingt-quaméme Mars dernier, au Camp de Suze, fur le palfage de fes trouppes en
cette Prouince, feront gardez, obferuez, &amp; promptement executez felon leur fOI me
~~fJiri~ &amp; teneur : Et à ces fins que les Eftappes feront drelfees aux lieux où les routtes ont
e
les par le Roy,&amp; fourni.es fuiuant le Reglement faill: par la Cour ,pour les dfeltifs tant
feulement: &amp; pour cet eff,ll: feront nommez gens de qualité, &amp; à ce cognoilfalls, pour fe tranfporrer fur les Iteux qui leur feront deftinez pour y faire drelfer &amp; fournir lefdites Eftappes à cottitt des feux, &amp; à la maniere accouftumee. A ordonnt &amp; ordonne que les Confuls du chef des
Vigueriats feront l'exaUlon d'icelles dans ledit Vigueriat 1 &amp; concederont quittance aux lieux
de/quels Ils les exigeront,&amp; dont ils tiendront bon &amp; loyal controolle, conrrcGgné par le Deputé
du Pays, auquel a donné &amp; donne pouuoir de nommer telles perfonnes dudit Vigueriat que b(:lll
Iuy femblera pour fe tenir aux lieux defdites rouetes pour la di!l:riburion des viures: &amp; au moyen
de ce a pel mis &amp; permet auCdits Deppurez du Pays de prendre dans lefdirs Vigueriats tout ce que
fera necelfaire: pour ce fubjell: faire faire ouuerture des greniers &amp; . caues des particuliers en pre[ence des Officiers &amp; Confuls defdits Ireux, &amp; drelfer procez verbaux fur les empeCchements &amp;
contreuentions qui arriueronr , &amp; faire faire certlfficats aufdits ConCuls de ce qu'ils prendronr,
contreGgnez par lefdlts Depputez du Pays, &amp; du toUt aduerrir diligemment la Cour pour eftre
par elle prouueu Cur les contreuwtions (iJÎuanr la rigueur des Edill:s. A enjoinll: &amp; enjoinll: au[dits Confuls &amp; habitan s defdits Iteux, d'obeir au(dits Depputez du Pays à peine de rebellion, &amp;
aux OffiCiers de leur prefier ayde &amp; alliftanee à peine d.\: dix mil liures d'amende &amp; autre arbitraire. A f.lill: &amp; fa Ill: inhlbitions&amp; deff~nces aufdits Confuls des lieux de changer les ordres e{l:ablis
par le Roy, &amp; Reglemenrs de la Cour, &amp; conuertir les viures &amp; fournitures en argent à peine d'en
refpondre en leurs propres, fans le pouuoir rejecter fur le corps.d.efdites Communaurez: &amp; al1X
Depputez dudit Pays de le foufflir fur les mefmes peines. Enjoinll: aux Bollangers &amp; autres, de
faire le pain du poix de douze onces, bonté, &amp; qualité requife a peine de la vie. Et afin que nul
n'en pretende callfe d'ignorance, fera le prefent Arreft mandé aux Vigueriats &amp; lieux feruants
d'aide, &amp; auues où befoin fera de la Prouince, pour y cftre leu &amp; publié à fon de trompe &amp; cry
public à la maniere accoufiumee, gardé, &amp; obCcrué fdon fa forme &amp; teneur. Faill: à Aix en
Parlement le dernier Mars mil Gx cens vingt-neuf.

Collation ejl fai61e.
Signé

EST 1 E N N E.

�ESTA' PPES
DRESSEES PAR ORDRE DV ROY
ET FOVRNITVRES

ORDONNEES POVR

ICELLES PAR SA MAIESTE'.
Pour l'Infanterie.
A PRE MIE RER 0 V 'r T E fera à la Breulle, &amp; Hubaye,pour
trois mil hommes par iour, durant lix iours : &amp; fera fourny pour
chafque iour, quinze charges &amp; demie bled, reduittes en farine,
reuenant pour lefdits lix iours , cenr charges de bled, dont fera fourny
&amp; payé pour cha(que iour fix mil pains, à rai(on de deux pains pour
Soldar, le iour, poi(anr douze onces la piece,&amp; ce pour cha(que Eil:ape.
Plus fera fourny à la rai(on que delfus, en chair, vingt-quatre mil
liures par E!l:ape, durant fix iours , reuenant par iour pour trois mil
hommes , quatre mil liures chair, [oit en Bœuf ou autre chair.
Plus en vin feize mil pots de vin pour En:ape,mc(ute d'Aix, reuenallt
par iour ,trois mil pots pour trois mil hommes,
Plus quatre cens quintaux foin par En:ape, durant Icfdits fix iours ,
reuenanr par iour, pour le(dits trois mil hommes, (oixante fix quintaux
&amp; deux tiers.
Et en dcrnicr licll [oixante charges auoine pour En:apes , rcuenant à
dix charges par iOllr, dc huiél: eymines chafcune, pour lefdits trois mil
hommes,ou en dcffaut d'auoine , de [cigl c, orge, ou autre gros bled.
Au[quels lieux de la Breulle &amp; d'Hubayc,a en:é donné.lP0ur ayde les
lieux du Viguefiat de Seyne, excepté ladite ville de Seyne, &amp; cncores
auront pour ayde les villes &amp; lieux du Vigueriat de Colmars &amp; Val de
Barreme.
La (econde Eil:appe , fera la Motee du Caire, &amp; Valernes, où y [cra
fourny à la railon que delfus, &amp; luy ellé donné pour aydc, la ville &amp;
.
Vigueriat de Silleron,
La troifiéme En:appe, fera Peipin, Bigno(c, &amp; Chan:ea uneuf, à la
Il)cfme rai[on &amp; fourniture que delfllS, &amp; leur ea donné pour ayde, Siflcron, &amp; (a Viguerie.
La quarriéme fera Forcalquier à la fourniture que delfus,&amp; fera [upportee par ladite ville de F on.;alq uier.
La cinquieftne fera à Ceire!l:e , aux qualitez que dclfus, &amp; (era [upportee par les li eux de la Vigu erie de Forcalquier, y comprins ledit
Ccirdre, excepté ledi t Forcalquier.
La fi xiéme fera à Apt, &amp; [cra (upportee par la (eule ville: d'A pt, &amp;
à la me(me rai(on qu e delfus.
La (eptiéme, à Merindol, la Roque, &amp; Ferriol, comme delfus •
&amp; (era (l1pporree par la Viguerie d' Apt, ledit Apt &amp; Ceireae non comprins,&amp; le(dires trouppes palferont le port à Mallemort,
La huiél:iéme fera à Noues, &amp; (era (upportee par le Vigueriat de Tha·
ra[con, excepté la ville de Thara(con, Orgon, &amp; Sainél: Remy.
La nep6éme, (era à Bo rbon, fl1pportee par le Vigueriat de TharaCcon, excepté Ic(dits Tharafcon , Orgon, &amp; Sainél: Remy.

L

~ant

à la Caualerie.

A PRE MIE RE EST A PP Il [era~ Seyne,&amp; Cera fourny mil cent
trence-cinq quintaux foio.pour laditc Eil:appe,pour deux mil, deux
CCI~S (eptante Mai1l:res ,pour dix iours, reuenant par iour, cent treize
qUlOtaux &amp; derny foin, pour deux cens vingt-Cept Mai1l:res.
Plus. fera fourny cent fcptancc cinq charges auoine pour lefdies
deux mil deux cens (eptante Mai!l:res pour les dix iours, que vient par
lour pour deux cens vingt-fept Mai1l:res,dix-Ccpc charges &amp; derny.
. Plus fera fourny dix mil pains de douze onces picce pour le(dits dix
lo ur~ au(dlrs deux mil deux ccns Ceprante Maiil:res, que vient par iOllr
auCdlts deux cens vingr-fcpt Mai!l:res,mil pains durant les dix iours .
. Plus, fera fourny aux (ufdits pour lefdits dix iours, [cpt mil pocs de
Vil1,reuenam par iour CCpt cens pocs mefure de cette ville.

L

Et 6nalement fera fourny aux [uCdits, &amp; pour leCdits dix iours, [cpt
mil liures chair, moitie bœuf, moitié autre chair, reuenant par iOllr du.
rant le[dits dix iours,fept quintaux.
.
Et a c!l:é donné audit Seyne pour aide, Riez &amp; Valen[olle pour tout
le vin: Syauoir,Riez pour les deux tiers,&amp; Valenfolle pour l'alltre tiers,
&amp; pour le furplus des fourniturcs de ladite En:appe , fera fupporté par
le Vigueriat dc Digne,&amp; ville de Seyne,la ville de D igne exempte.
La [econde E!l:appe fera à Digne, où fera faié} pareillc fourniture, &amp;
en la forme que delfus, &amp; par la (cule ville de Digne. Laqyelle ville de
Digne aura pour aide, pour le foin tant Ceulcment , les '
' ~ Riez &amp;
Valenfolle,chaCcune pour fon tiers.
La troiliéme Cera aux Mées à la fayon que delfus ,
il\é de
Mouaiers , &amp; Puimoilfon, chafcune pour vn tiers de t \
te fourniture,
La quatriéme (era à Vinon &amp; Sainél: PoIlés Durence, ~ ainli que
delflls,&amp; feront alIi(l:ez : Sçauoir, ledit Vinon, de la ville &amp; Viguerie
dc Barj oux, &amp; Sainél: Pol,de la ville &amp; Viguerie d'Aix.
La cinquiéme fera à Rougnes, Peyrolles, &amp; Meyrargues,en la forme
que de lfus,&amp; Ceront alIin:ez du Vigueriat d'Aix, fans y céprendre Sainél:
Chamas, M iramas, Grans &amp; lfI:res, pour eare de!Hnez pour aides à
d'aut res He ux.
La lixl émc (cra à Orgon auec Ics me (mes fournitures que deifus, &amp;
Cera a!lifl:é de Sallon, S. Chamas, Grans, &amp; Miramas.
La fcptiéme (era à Sainél: Remy fuiuant l'ordrc que dc:ifus,&amp; fera allifié d'ln:res &amp; des Baux.
Et 6nalement la' huiél:iéme [era à Thara(con,[upporcee par ladite vllle
Ceule.
Er à tout ce que delfus,a en:é procedé [uiuant les ordres, reglements,
&amp; taxe faiél:e par fa Maje!l:é au Camp de Suze, le vingt-quarriéme Mars
mil fix cens vingt-neuf.
Outre ce/eront en:ablis des Batteaux &amp; Barques pour le palfage der.
dites trouppes fllr les riuieres qui feront à leur palfage : Sçauoir, pour
l'Infanterie au lieu de Mallemort, &amp; à ces 6ns (eront conduiél:es audit
lieu les Barques de Mirabeau,Perruys, Cadenet, &amp; Orgon, par les Con(uls defdites villes &amp; lieux où le(dites Barques CODt Ccituees.
Et pour paifer la Cauallerie , feront conduiél:es à Vinon les Barques
d 'E[parron, Greoux, &amp; S. Pol par les Con(uls de(dits lieux, incontinent
apres que le commandement leur en aura en:é faiél:.
,
Et 6nalement feront deppute:z dix-fept pet(onnes de quallité, ou
plus fi beCoin e(l:, pour (e tranfporrer aux chefs des Vigueries d'où les
E(l:appes [ont c(l:ablics , pour faire faire les prouifions nccelfaires pOUt
lefdites El\appes, &amp; ordonner de la fourniture &amp; cooduiél:e d'icelle,
&amp; à ces 6ns enuoyeront aux lieux des En:apes, des gens dudit Vigueriat
des plus experimenrez , pour fe tenir à ladite Eil:appe, &amp; faire la dillributiOIl des viures aufdits Soldats, &amp; autrement donner tels autres ordres qu'ils iugeront nece:ifaires, leCquels tiendront rc[peél:iuemeot bon
&amp; loyal conrroolle de toutes lefdires fournitures qui feront failles, tane
par ledit Vigueriat , que par les lieux de [dites Eil:appes , lefquelles
fournitures (eront apres rembourcées par le Pays à la maniere accounumee. Faiél: à Aix le dernier Mars mil tix cens vingt-neuf.

DE

G A V TI E R Vicaire General, Premier Procureur du Pays.
,

L.

D E BON 1 P Ait

A V DIB E R T

15

Alfefi'eur d'Aix, Procureur du Pays.

Con[ul d'Aix, Procureur du Pays.

BEA ,V l' 0 R. T

Greficr,

0(

&lt;

�f

1

31
Extràiét des RegHl:res de ParlelUent:
A Cour a ordonné &amp; ordonne que les ordres

•

&amp; reglements faiél:s par le Roy du

vingt;-quatriéme Mars dernier, au Camp de Suze,fur le pafiàge de fes trouppes en
cette Prouince, feront gardez, obferuez, &amp; promptement executez felon leur forme
. &amp; teneur: Et à ces fins que les Eil:appes feront drelfees aux lieux où les routtes ont
"lL"Uil'" par le Roy,&amp; fournies fuiuanc le Reglement faia par la Cour,pour les effeaifs tant
feulement: &amp; pour cet effea feront nommez gens de qualité, &amp; à ce cognoilfans, pour Ce tranCporter fur les lieux qui leur feront defhnez pour y faire drelfer &amp; fournir lefdites Efi:appes à cottité des feux, &amp; à la maniere accoufl:umee. A ordonné &amp; ordonne que les Confuls du chef des
Vigueriats feront l'exaaion d'icelles dans ledit Vigueriat, &amp; concederont quittance aux lieux
defquels ils les exigeronr,&amp; donc ils tiendront bon &amp; loyal concroolle, concrdigné par le Deputé
du Pays, auquel a donné &amp; donne pouuoir de nommer telles pedonnes dudit Vigueriat que bon
luy femblera pour fe tenir aux lieux defdites routtes pour la difi:ribution des viures: &amp; au moyen
de cc a permis &amp; permet aufdits pepputez du Pays de prendre dans lefdirs Vigueriars cout cc que
fera necelfaire: pour ce fubjea faire faire ouuerture des greniers &amp; caues des particuliers en prefence des Officiers &amp; Con{uls defdirs heux, &amp; drelfer procez verbaux fur les empefchemencs &amp;
contreuentions qui arriueront , &amp; faire faire certifficats aufdits Con fuIs de ce qu'ils prendront,
contreGgnez par leCdits Depputez du Pays, &amp; du tout aduerrir diligemment la Cour pour efi:re
par elle prouueu fur les conrreuentiollS {i!Îuanr la rigll~ur des Edias. A enjoinél: &amp;enjoina aufdits COllfuls &amp; habicans deCdits lieux, d'obeir aufdits Depputez du Pays à peine de rebellion, &amp;
aux Officiers de leur prefl:er ayde &amp; alIifl:am:e à peine de dix mil liures d'amende &amp; autre arbitraire. A faia &amp; faia inhibitions &amp; deffences auCdits Con fuis des lieux de changer les ordres efl:ablis
par le Roy, &amp; Reglements de la Cour, &amp; conuenir les viures &amp; fournitures en argenc à peine d'en
refpondre en leurs propres, fans le pouuoir rejetter fur le corps deCdites Communaurez: &amp; aux
Depputez dudit Pays de le fouffrir fur les meCmes peines. Enjoina aux'Bollangers &amp; autres, de
faire le pain du poix de douze onces, bonré, &amp; qualité requiCe a peine de la vie. Et afin que nul
n'en pretende caufe d'ignorance, fera le prefenc Arrefi: mandé aux Vigueriats &amp; lieux feruancs
d'aide, &amp; autres où be[0ll1 fera de la Prouince, pour yefi:re leu &amp; publié à fan de trompe &amp; cry
public à la maniere accoufi:umee, gardé, &amp; obCerué [e1on [a forme &amp; teneur. Faia à Aix en
Parlement le dernier Mars mil Gx cens vingt-neuf.
Collation ejl faille.
Signé ES TIENNE.
ES SIE V R S les Confol~ des 'Vil/es f§ lieux de la Prouince qui doiumt contribue~' à la ~urnitllre
des Eftappes quiferont dreJ!ees par Mej!/eurs les Depum:,de la part du Pays, pour l ejlablijfement ft}
ordres qu'il conuient donner aufdues Eftapes, fuiuant f5 conformement à l'Amft de la Cour cy deJ!'w tranfcript
à l'E(lappe drelfee par ordre du Roy, f5 àladeliberation del'aJfemblee particulierede ce iourd'hI4Y, 'VOt/4 ne
ferez.fal4te de jatisfoire &amp;' contribuer chajcun de 'VOlt'! à ce qui 'VOUJ fera ordonné f5 prefcript plUJ particulierement par lefdits Sieurs Deppute'l.., chafcun aux Eftappes de leur defjartemrnts, &amp; dans le temps f§ liet. qu'ils
"POUJ ordonneront, @r en rapportant par 'VOf/4 certificat de lafoul'~iture des 'Viures ou foU/','a~eJ de ceux q~i
feront à ce commw par lefdits Sieurs Deppute'1(, elle 'VOUJ fera l'embourfee par le Hayl amfi qu Il ejl aeco/lft/lme.
Faill à Aix ledit iour dernier de Mars) milfix cens 'Vingt-ne/if.

M

DE G A V T 1 ER Vicaire General, Premier Procureur du Pays.
L. DE BONI l' AR 1 s, Affclfeur d'Aix, Procureur du Pays.
A v DIB E R T ConCal d'Aix, Procu~eur du Pays.

BEA v FOR T

•

,

Greffier.

J

�"

~t

/

EXTRAICT

DES REGISTRES

de Parlement.
rœJA Cour prouoyant fur la requiGtion faiéte
par le Procureur general du Roy. A fuprimé
les Gardes qui ont eflé cy.deuant eilablies par les
Procureurs du pays aux Ports qui font le long de la
riuierede Durence. Aufquels enjoinél: &amp; enjoinél:
de fe retirer en leurs maifons : &amp; dez à prefene a defchargé &amp; dercharge le pays de leurs gaiges &amp; de[..
pence, ce que leur fera fignifié à la diligence des
Procureurs du pays, fur peine que telle derpence
qu'ilsferot parcy apresfera rejetté fur eux. Enjoint
neantmoins auxC5[uls des villes &amp; lieux plus proches defdits Ports, d'efiablir vne perfonne de probité pour demeurer aufdits Ports, &amp; faire executer .
les Arrens concernant la fanté, aux defpens toutesfois des proprietaires d'iceux, iurques àce que
autrement roit ordonné, à peine d'en rerpondre en
leur propre &amp; priué nom des inconueoients que
pourroientarriuer, &amp; autre arbitraire. Faiél à Aix
en Parlement letroiGéme Auril mit Gx cens vingtneuf.

œ

r•

,
!

,

,
•

Collation cft faille.

Signé E ST 1 E N N E.

t

1·
~

l

!

�1

(

EXTRAICT DES REGISTRES
de la Cour des Comptes,. Aydes &amp; Finances.
V R la requiGtion V"efbalement faiae dans la Chambre du Confcil par le Procureur generai du Roy, afin qu'en l'occaGon qui Ce preCentc du palfage des Armees de fa Majdl:é dans la
Prouince, fuiuant l.es commandements, &amp; ordres que Cadit~ Majefté en a donnez, il pleuft à
la Cour de rafrefchlr les Reglements qu elle a cy-deuant faléh fur les Eftapes, fournitures &amp;
diftributions .des vi ures qui doiuent dire faiél:es aux gens de guerre par les Commllnautez
de ladite Prouince, à ce qu'il n'y Coit commis abus. LAC 0 V R a ordonné &amp; ordonne,
que les Procureurs des gens des trois Eftats de ce Pays pouruoiront exaél:emeoc, &amp; au'ec diligence à toUt ce
qui cft requis, pour l'execLltion des volontez &amp; intentions de fadite Majefté, fuiuant &amp; ainG que par elle leur.
a efté commandé. Et à ce qu'aufdites Eftappes, &amp; diftributions de viUl'es, n'arriue aucun abus, de{ordre, ou
[uppoGtion,foit à J'incereft &amp; prejudice du feruice de fa Majefté, du bien general de la Prouince,ou des Communautez d'icelle en particulier, conformement aux Arrefts &amp; Reglemencs generaux &amp; particuliers cy-deuanr faias par ladite Cour, ordonne que par toutes les villes &amp; lieux efquels fadite Majefté a ddhné le paC[age de Ces Armces,les Eftapiers &amp; Concroolleurs qui y feront eftablis tiendront fidelle regiftre de ce qu'ils receuront &amp; diftribueronr, foit du creu des habitans, ou des lieux qui leur feront baillez pour aide~ ,&amp; deliureront leurs certiffications deüement conuoollees de rout ce qui fera fourny pour eftre diftribué aux aél:uellement feruancs, Cur les roolJes qui feront expediez par les Cappitaines ou autres Officiers des Compagnies
ayans de ce pouuoir, ainG &amp; par l'ordre qu'cft preCcript par les Reglements. Et pour cuiter les fuppoGtions
&amp; abus qui y pourroient eftre faias par les particuliers au prejudice des Communautez,&amp; par elles à l'intereft
du Pays, ordonne qu'incontinent apres lefdites fournitures faiaes, le Confeil des villes &amp; lieux fera alfemblé, &amp; en iceluy efieu &amp; deputé telles perConnes qu'on aduiCera pour rechercher toutes les bulettes, eftats, &amp;
parcelles des particuliers,en drelfer vn eftat au vray, liquider ce à quoy elles monteront (le Scyndic des Forains appellé) repreCenter iceluy au ConCeil pour eftre prouueu à l'acquittement defdires fournitures, &amp; deliberé des pourCuites qui auront d'eftre faiél:es pour leur rembourfemenr s'il y eCchoit: Et en cas d'oppoG[ion,
ou autre different procedant defditesfournitures &amp; diftributions de viures, rembour{ement d'iceux, &amp; de la
leuee des aides, fubuentions &amp; contributions qui feronr donnees aux Communautez pour fatisfaire aufdites
Eftappes &amp; fournitures, les panies fe pouruoiront à la Cour pour leur eftre par elle faiél: droia, fuiuant les
Edias &amp; Ordonnances du Roy &amp; Reglements de fon ConCeil, {ans retardation routesfois de ladite fourniture, attendu ce dont s'agi ft. Et au furplus ordonne que les Reglements cy-deuant faiél:s, mefmes ccluy du
mois de luin mil cinq cens quatre-vingts dix-huia, feront gardez &amp; entretenus felon leur forme &amp; teneur :
&amp; cn cas d'abus, fraude, ou concreuention aufdits Reglements, il en fera informé par les luges Royaux des
lieux, ou autres plus prochains, pour lefdites informations veües par la Cour, y proulloir comme de raifon.
Et neantmoins a faia &amp; faia tres-exprelfes deffences aufdüs Procureurs du Pays d'accorder aucun rembourCement de fournitures, n'eftans de la qualité que delfus: Et aux Auditeurs des Comptes des Communautez
de les pa (fer &amp; alloüer ez comptes d'icelles, à peine de trois mil liures &amp; autre arbitraire. Et afin que cet Arreft
foit notoire &amp; obCerué par tous ceux qu'il appartiendra, Ordonne qu'extraias en feront enuoyez par ledit
Procureur general à tous les Sieges &amp; lieux de la Prouince où befoin fera, pour y eftre leu &amp; publié, enregilhé
aux Greffes &amp; Maifons Communes,gardé,&amp; obferué [clon Ca forme &amp; teneur. Faiél: en la Cour des Comptes,
Aydes &amp; Finances du Royen Prouencc [eant à Aix, &amp; publié à la Barre le troiGéme iour d'Auril mil Gx cens
vingt-neuf.
CO//~/ionn!,

eM E N

C,

�/

,

DE PAR LE ROY
Comte de Prouence.
A MAI EST E' ayant ordonné l'dl:abliffement des E!l:appes cn fon pay-s de Prouence pour
, les [rouppes de fon armee, tant de Cal,1alIerie que d'Infanterie qui doiuent pa(fer en Lan •
. guedoc, &amp; reglé la quantité de viures &amp; fourrages qui doiuent y e!l:re di!l:ribuez tant aux
Chefs &amp; Officiers, qu'aux Soldats. Sa Maje!l:é faiét tres-expreffes inhibitions &amp; detences à
tous Soldats &amp; autres de quelque qualité &amp; condition qu'ils foient, au[quds le[dites Efl:appes doiuent
e!l:re fournies, de demander à ceux qui feront commis pour le fourni(fement de[dires Efl:appes &amp; la
difl:ribution des vi ures &amp; fourrages qui feront en icelles, aucune cho[e de plus que ce qui e!l: porcé
par le reglement de [a Majefl:é, ny de commettre aucun exceds ny violence contre lefdits Commis en
quelque forte &amp; maniere que ce fait, fur peine de la vie. Ordonnant fa Maje!l:é au Preuofl: de la
Conne!l:ablie, PreuoG: des bandes &amp; des regiments, de faire publier la pre[ente Ordonnance à la tefl:e
des regiments 6c compagnies de Caualerie, &amp; tenir la main à l'execution d'icelle. Donné au Camp de
Suze cc feptiéme Auri! mil ux cens vingt-neuf.
Signé

L

° VIS.

Et plus bas

P HEL Y P E A V X .

----------------------•

ORDRE DES ESTAPPES DE PROVENCE .
La quatriéme à Vinon &amp; S. Paul [ur Durence.
La cinquiéme à Rognes,Meirargues &amp; Peirolles.
E Crotes &amp; Baratier, à Hubayé , &amp; la 1 La uxiéme à Allein au lieu 'd'Orgon, attendu
Breou!le, premiere Efrappe.
que le Roy y ira loger allant à Thara[con où
La feconde, à la Motte du Caire &amp; Valerne.
il veut aller loger.
La croiGéme, aller paffer la Durence fur le Pont 1 La fepti éme à Sainél: Remy:
de Sifl:eron, &amp; aller à Pepin, Bignols, &amp;
La huiétiéme à Tharafcon paffer le Rho[ne,
1
chafreau-neuf.
Prendront les Efl:appes [uiuant l'ordre efrably
La quatriéme à Forcalquier.
aux lieux cy deffus, e!l:ant tres-expreffement deLa cinquiéme à Ceirefl:e,
fendu à toUS gens de guerre de ne prendre au tre
La uxiéme à Apt.
1 cho[e [ur leurs hofl:es, ny les molefl:er en aucune
La feptiéme à Merindol, Laragne &amp; Feriol.
façon que ce foit, [ur peine de punition, à q uoy
1
La huiétiéme pa(fer la Durence à Mallemort,
faire les Capitaines, Chefs,Officiers &amp;Commif&amp; aller à Noues qui dl: la derniere.
1 faires auxconduittes tiendront la main Cu r peiLa neufiéme à Thara[con où ils pa(feront le
ne d'en refpondre en leur propre &amp; priué nom :
Rofne.
feront faire vn ban à l'entree de chaCcune Efl:ape
pour cet effeét: Et outre que pour la Cauallerie,
'Pour la Caualerie,
1 que Gaux lieux oùils logeron~ il n'y a point d'aE Sauynes à Seyne, premiere E!l:appe.
1 uoine, ils fe cotenceront de felgle &amp; orge.
Fai6l au Camp de Suze le {eptiéme iour d'Auril
1
La deuxiéme à Digne.
mil Jix cem vingt-neuf:
La troifiéme à les Mées.
Signé Lü VIS.
P H E L Y P E A V X,
Er pIns bas
'Premierement pour Llnfanterie.

D

1

D

�•

1
1,
•

Le Duc de GuiCe Prince de Ioinuille, Pair de France
.Gouuerneur &amp; Lieutenant generar pour le Roy
en Prouence, AdmiraI des Mers de Leuanr.
1

•

Es IRAN S pouruoir aux plainél:es qui nous font faiél:es par les Commu=
nautez qui font contribuables aux Eftappes eftablies dans la Prouince
pour la nourriture des gens de guerre qui y doiucnt patrer, de ce que
les Marchands &amp; autres qui ont faiél: prou ilion de foin &amp; auoyne,
les leur veulent vendre à beaucoup plus haut prix qu'ils ne valent, en
forte qu'il leur eft impofIible de pouuoir fatisfaire aux fournitures qu'il
Nous ordonnons que lefdüs Marchands &amp; .autres qui fe
leur cft enjoina d'en faire.
trouueront auoir prouilion de foin &amp; auoyne, les vendront &amp; debiteront à rai[on de
trente deux [ols le quintal de foin, &amp; de douze liures la charge d'auoyne, li mieux
ils n'ayment les donner au prix courant : Et en cas de reffus, il eft mandé aux Officiers des lieux où le[dites d'enrees fe trouueront, de les faire expedier &amp; dcliurer audit
prix au[dites Communautez) fur p~ine de refRondre en leurs propr~~ du prejud,ice que
le feruice du Royen pourra receUOlr. Falél: a Mar[etlle le quatorzleme lour cl AUrIl .'
mi! fix cens vingt-neuf.

G V Y S E~
Et plus bas ,

B0

V RDA L 0 V E,

~
\,
J,

�Extraiét des Regifi:res
de Parlement.
A Cour proüoyant {urla requiGtion faiél:e par le Procureur ge:
neral du Roy. A faiél: &amp; faia inhibitions &amp; ddfeoces à toutes
per(onnes de quelque enat, qualité &amp; condition qu'elle [oient,
,~~~fjr~~ d'empefcher aux Subjets de fa Majené le trafic &amp; commerce aux
parties de Thunis, Algers, &amp; Coftes VOlGnes , au prejudice du traitement
faiél: par San {fon Nappollon, pour les marchandJfes du creu dudlc pays
tant {eulement, à peine de pUOltion corporelle. Ordonne neantmoins gue
Je prefcnt Arreft fera leu &amp; publié à fon de trompe &amp; cry pu blic dans la ville
de Mar(eille, &amp; autr~s villes &amp; lieux lelong de la Cofte, à ce que nul n'y
pretende caure d'ignorance, &amp; (ur les contreuentions en fera informé par les
Officiers des lieux: &amp; exuaiéts d'jceIuyenuoyez ala dili gence dudit Procureur general ,par toutes les villes &amp; lieux de ladite CoGe. Faiél: àAix en
Parlement le onziéme May mil Cix cens vingt~ne~f.

Sign6

ES TIENNE.

•

�Extraiét: des Regiftres
. de ·.Parlement.
A Cour prouoyant fur la requiGtion faiéte
par le Procureur general du Roy. A faié1:
~'àiiF.jiJt~ &amp; faié1: inhibitions &amp; deffences à. tous les
Marchands Paquetiers de cette Prouince , &amp; à
tous autres qu'il appartiendra,d'aller d'vn Village à
l'autre pour vendre leurs marchanJi[es , à peine de
cinq cens liuresd'amende,&amp; autre ar bitraire, &amp; ce
iufquesà çequ'autrement l'oit ordonné Etafln que
nul n'en pretende caure d'ignorance, fera l'excraié1:
du pre[entArreft leu &amp; publié par tous les lieux &amp;
carrefours de cette ville d'Aix accouflumez, &amp; extraias feront enuoyez ~ la diligence des Procureurs
du Pays, par toutes les villes &amp; lieux de ladite Prouince,pour y enre pu blié, gardé, &amp; ob[erué Celon
fa forme &amp; teneur. Faié1: à Aix en Parielnent , le
quatorziéme May mil Gx cens vingt-neuf.

1

Collation ejl faiClç.

Signé

EST 1E N N E.

1

r

�1

,

Extraiét des Regifires
de Parlement.
~I A Cour prouoyant [ur la requifition ver-

ballclnent faiéte par le Procureur general du
Roy. A ordonné &amp; ordonne que les Ports d'Orgon &amp; de Noues feront reflablis alternatiuement
d'vn 1uais à l'autre: &amp;. a ces fins que ce1uy d'Or..
gon fera reflably pour vn mois, à commencer au
premier de Iuin ,&amp;. celuy de Noues fupprimé pour
ledit temps, &amp; apres ce1uy de Noues remis pour
femblable temps, &amp; ainG fubfecutiuement iufques à ce que autrement foit ordonné. Fait~ Aix
en Parlement le vingt-huiétiéme May mil fix cens
:vingt-neuE

."

•.

,1_

1

Collation eft foi[le.

Signé

ESTIENNE.

•

�,

-

~xtraia des Regifl:res

de Parlement.
VR la remonfirance faiél:e à la Cour. les Chambres alfemblees, par le Procureur ge':
neral du Roy: QE.e combien tous Arrefis, lugements, CommifIions, Mandements &amp;:
Executions de la Chambre des Comptes, &amp; Cour des Aydes de ce pays, que gi{fent
en execution, deu{fent efire faiél:s en dcüe forme intitulez du nom du Roy, &amp; [eelez
du [eel de la Chancellerie de [a Majefit efiablie pres de ladite Cour, [ans que les officiers defdits Comptes &amp; Aydès, pui{fent les [eeller de leurs [ceaux &amp; cachets particuliers J
lefqu,e1s doiuent efire renuoyez à MonGeur le Chancelier, ou à MonGeur le Garde des Seaux, pour
efire rompus &amp; cizaillez [uiuant le reglement [ur ce faiél: par le feu Roy Henry le Crand de tres-heureufe memoire, au mois de Mars mil cinq cens nonante-neuf, conformemét aux anciennes Ordonnances
de l'an mil cinq cens cinquante-trois, mil cinq cens cinquante cinq: Toutesfois lefdits Officiers de ladire Chambre des Comptes, &amp; Cour des Aydes de ce pays, font faire les expeditions , CommifIions, - D.::!!~~==~:::
&amp; mandements fur les requefies que leLlr [ont prefenttes, tant pour contrainél:es' que autres aél:es,
portant executions foubs leurs [eaux &amp; cachets particuliers, ôc en retiennent les emolumens à la notoire diminution des droiél:s du Roy, &amp; de [on Seau, qui font les plus anciens de [on Domaine &amp; patrimoine de la Couronne, au mefpris de la Souuerainett &amp; authoritt de fa Majeflt &amp; de ferdites Ordonnances &amp; Reglements, requcrant au moyen de ce yefire proueu, la matiere mife en deliberation.
LAC 0 V R, lefdiétes Chambres a{fembltes: A faiét &amp; faiét inhibitions &amp; deffences à tous les
Subjeél:s du Roy de cette Prouince, d'obeyr aux mandements &amp; commifIions eCmantes du corps de
ladite Chambre des Comptes &amp; Cour des Aydes, portans execLltions, que feront e"pediées foubs les
Seaux &amp; cachets particuliers des Officiers de ladite Chambre des Comptes &amp; Cour des Aydes, &amp;recognoifire aucuns d'icelles procedant dudit corps qu'elles ne foient intitulées du nom du Roy, &amp; [eelltes
du fceau de fa Chancellerie, à peine de mil liures d'amande &amp; autre arbitraire, defpens,dommages &amp;
inrerefis des panies. Et à tous Huilliers; Sergents, &amp; autres Officiers, de faire aucuns exploiéts &amp; executions en vertu de te!les Commillions, à peine de faulx , nullitt des procedures, priuarion de leurs
charges, &amp; punition corporelle. A enjoinét &amp; enjoinél: à cous les Lieutenans de Senefchal, luges Royaux
Viguiers, &amp; autres Officiers des villes &amp; lieux de cetre Prouince, de tenir la main à l'obCeruation du
pre{ent Arr efi, faiGr &amp; arrefier les contreuenants, faire verbaux, &amp; informer defdires conrrauenrions,
&amp; aduercir la Çour de leurs diligences, à peine de fufpention de leurs charges &amp; d'amende arbitraire. Et
aux Confuls defdites villes &amp; lieux de donner allifiance &amp; main forte aufdits Officiers quand ils en fel'Ont requis, à peine de trois mil liures d'amende en leur propre, fans le pouuoir rejetter fur le corps
des Communautez. Enjoinét aulli aux Subfiiruts dudit Procureur general du Roy de tenir la main à
l'execution du pre{ent Arrefi fur les mefmes peines. Et ann que aucun n'en pretende caufe d'ignorance,
fera ledit Arrefi enuoyt à tous les Sieges de ce Relfon, pour y efire leu &amp; publit vn iour d'Audience,
cnregifiré aux Greffes d'iceux, &amp; publié à fon de trompe &amp; cry public en cette VIlle d'Aix, &amp;. autres
villes &amp; lieux de cette Prouince, pour y efire gardé &amp; obfcrué Celon fa forme &amp; teneur. Faiék à Aix en
Parlemcnt le crentiéme May mil Gx cens vingt-neuf.
,

Collatio,!
Signé

•

•

ESTIENNE.

eft fo~a~

�4°

Extraia: des Regiftrcs
de Parlement.
A Cour, les Chambres alfemblees, prou oyant Cur la requilition faiac: par le Procureur
g~neral du Roy, &amp; pour la plus grande [cureté de cefte Ville, a~tendu que dans la ,PIOulnce ya quelques lieux arreints de mal contagieux, a ordonne &amp; ordonne que d hors
en là n'~ aura en ladi te V die que trois portes ouueHes, [çauoir.' celle ~e Sainél: Iean , les
CordelIers ~ I?ellegarde, &amp; les autres demeureront fcrmees lU[que~ a ce que autr~ ment
[oit ordonne. A faié1: &amp; faiél: inhibirions &amp; deffences aux Gardes qUI feront dl:abhes aux
Portes de Bellegarde &amp; des Cord elters de ne laiffcr entrer dans la Ville aucuns dhangets de quelque qualité &amp;.condüion qu'ils puiffent eare, ny pour quelque pretexte quece foi t, ains entreront tous par la porte
de Salnél: lean. Faiél: femblables deffences aux G ardes de ladite porce Sainél: lean de lalffer entrer dans
la VIlle aucuns earangers,ny aurres fans bonne bullett es, {uiuant &amp; conformement aux Arreas &amp; Reglem ents de ladire Cour f,liél:s fur la famé publique, Cur les peines y contenues. Et ~eantmoJns cnjoi~[ aux
Confuls de cefte VIlle, &amp; auCdites Gardes de n'ouurir les porces d'icelle qu'a pres CInq heures de matin, &amp;
les fermer precifement à huiél: heures du [oir. A femblablement enjoinél: aux Procureurs du Pays Je r!:~
mettre toUt incontinent &amp; fans delay les Gardes, tant aux Pom qui Cont long la Riuiere de Durence, que
a ut res Porcs où befoin fera, &amp; deffences auCdites Gardes des Porcs de biffer palfer aucuns de la Prouince
[.1n5 bonnes bIllettes, &amp; pour les earangers fans atteaations, ny au/li lailfer palfer aucunes march:wdiCes
venant des Prouinces earangeres à peine de la vic. Et femblablement enjoinél: aufdits Confuls de Clfte
Ville de remetcre les Gardes par routes les aduenues du terroir d'icelle pour la conCeruation de la fanté,fur
p eine de l'efpondre en leurs propres &amp; priuez noms de tous les inconueniens qui pourraient arriuer. A pareillement faia inhl birions &amp; deffenc&lt;:s aux ConCuls des villes &amp; lieux de ceae prouince de lailfer entrer
dans lc(d ires vil/cs &amp; lieux aucuns ven ans du colté du Dauphiné qu'ils n'ayent paffeporrs &amp; certificats des
lieux de leu rs demeures &amp; re{idances,&amp; vil/es &amp; lieux où ils auront paffé &amp; fejourné,à peine de la vie.Et auCquels a enjo in&amp;&amp; enjoina de faire les bullertes aux Habitans des villes &amp; lieux en la forme prefcripte par
les precedents Arrea5, &amp; ce fur meCme peine. Et neanrmoins enjoint à tous les earangers qui font en ceHe
VIlle, &amp; qui ne pour(uiuenc veritabl eme nr &amp; cffcél:uellement des procez, de vuider icelle dans vingt-qIl3tre heures preciCemenr à peine de dix mi 1liures contre les perfonnes de qualité, &amp; de punition exemplaire
contre les autres. Er cncores à tou S les Gueux à fTeine du fouër, &amp; afin que nul n'cn pretende caulè d'ignorJ nec, fera le prc(cnr Arrea leu &amp; pu b li é par cous les lieux &amp; carrefours de ceae Ville d' Aix accouaumrz
&amp; ex eraias d'I cc luy feront mandez par toutes les vill es &amp; lieux dudie Pays à la diligence des Procureurs d'iccluy, pour y care garde z &amp; o bfcru ez {elon {a forme &amp; teneur, &amp; mis par affiche aux pones de ceae Ville.
F.aiél:a AIX en Parlement le dcuxiéme luin mil {jx cens cens vingt-neuf.
Collation ejl fai[le.
Signé EST l E N N E. ·-

•

�1

i

41

Du

quatriéme .Iuin
mil {ix cens vingt-neuf
IlE E Bureau a faiét &amp; faiét inhibitions &amp;deffences
~ à tous Ro(ldiers &amp;CabareHiers, tant de cette

ville d'Aix que Faux-bourg d'icelle, de loger aucuns e(lrangers que leurs bulettes ne foyent efl:é conGgnées à
la Porte de S. Jean ,&amp; deüement atteO:ées parles Intendans d'icelle, aufquels enjoinél: de ce faire, à peine d'en
refpondre. Et fera la prefente Ordonnance leüe &amp; publiéeàfon,dè trompe&amp; ·cry public par tous les lieux &amp;
carrefours decette ville accou(lumez, &amp; mife par affiche &amp; placards, tantà ladite PorteS.Jean queautresqui
demeureront ouuertes ~ &amp; Trelis diS Faux-bourgs d'jcel1e ,afin qu'aucun n'en pre'tende caufe d'ignorance.
Pour éxtraill du R egiftre des delibera/ions
du 'Bureau de ta flntl.
LEV EZY.

.,

�•

•

•

-

Extraia des Regiftres
de Parlement.
~I A Cour prou oyant [ur la requilition faiéle

__- _ par le Procureur general du Roy. A ordonné &amp; ordonne qu'il fera [urcis aux Marchez des
villes de Pertuis, Forcalquier &amp; Mano[que, pour
quinzaine, &amp; iufques à ce que -a utrement [oit ordonné. ,Et à ces fins le pre[entAneO: [t:ra leu &amp; publié à ion de trompe &amp; cry public par toutes les
villes &amp; lieux de cette Prouince, à la diligence des
Procureurs du Pays, à' ce que nul n'en pretende
. caufe d'ignorance. Faiét à Aix en ~arlement le Ieptiéme Iuin mil Gx cens vingt-neuf.
~-

Collation e(l faille.

-

Signé

ES TI ENNE.

•

•

�·Extraiét des Regiftres
, de Parlement.
œ A Cour prou oyant fur la requiGtion faiéle

~par le Procureur general du ROy. A ordon..

né&amp;ordonnequefurledefchireméc &amp; contrauen_ tions faiélesaux ordonnances du Bureau de la [an ..
té de la ville de Manofque, en fera informé par le
premier luge Royal, ou Huiffier de la Cour, pour l'information faiéle, communiquee audit Procureur general, &amp;!apportee y ordonnerce qu'il appartiendra parrai{()n. Et neantmoinsenjoinél aux
Officiers tant dudit Mano[que que autres villes &amp;
lieux de la Prouince, de faire executer les Ordonnances des Bureauxde la fanté, à peine de rerpondre en leur propres des inconuen~ents que pourraient arriuer. F aiél: à Aix en Parlement le feptiéme Iuin mil Gx cens vingt-neuf.
Collation e(l foiéie.
Signé

1

EST 1 EN N E.

1

•

�t

•

. ..

".

,;O'I·t
. ,.
\,

~

1

Extraiét: des Regiftres
de Parlement. -

~I A Cour prouoyant fur la req'uifition faiaè .
." . - par l~ Procureur general du Roy. A ordonné &amp; ordonne que vri du coflé de Digne faifant
profefIlon d'O peratèur &amp; de guerir les relaxez, fera
arreflé &amp; enchai[né, à la diligence des Procureurs
du pays. Enjoinél: au Lieutenant de Digne, &amp;
Côfuls de ladite ville, &amp; autres des villes &amp; lieux de
,cette Prouince,de prefter tout ayde, faueur &amp; main
forte fur l'execution du pre[ent Arrefl, à peine de
re[pondre en leur propre &amp; priuez noms des Înconuenients que pourroient arriuer. Faiél: à Aix 'en
Parlen1ent le feptiéme Iuin wil fix cens vingt-neuf.
~plJation

•

efi fait/( .

�1

.

-

Extraiél: des Régifi:res
de Parlement.
requiGtion f~iéle
par le Procureur general du Roy, a interdiél:
&amp; deffendu le commerce de tout le Dauphiné en
cette Prouince, fors pour ceux qui viennent de la
part ou pour les affaires du Roy, &amp; pour Je beflail
de la Boucherie, en eflant purifié {uiuant le Reglement. Enjoinél: aux Officiers &amp; Confuls des villes
&amp; lieux de cette Prouince de tenir la main à l'execution du prefent Arrefl: à peine de dix mil liures
d'amende, &amp; autre arbitraire. Et à ces fins ordonne
qu'il fera leu &amp; publié à [on de trompe &amp; cry public
pa toutes lefdites villes &amp; lieux, à ce que nul n-'y pre. tende caufe d'ignorance. Faiél à Aix en Parlement ·
le douziéme l uio, n1il Gx cens vingt-neuf. /

A Cour prouoyant

{ur la

Colla.tion efi foi61t.

Signé

EST 1 EN N E.
1

,

�Extraia des Regifi:res
de Parlement.

1

~I A Cour prouoyanc fur la requifition faiae
- par le Procureur generaldu Roy. A faiét .
&amp; faia: inhibitions &amp;( deffences aux Portiers &amp;
Gardes des Porces de: cette ville d'Aix, d'ouuri r
icelles [oit de nuiét ou de iour, pour quelque caufè
que ce foit,fors aux i10urs &amp; heures qu'elles OÎ1t accou{1umé d'e{1re ou uertes, à peine du foüet. Et fera
l'extraiét du pre[ent Arrefl: mis par affiches au x
portesde ladite ville, à la diligenGe des Confuls dï celle, à peine d'an1ende arbitraire. Fait à Aix en
Parlement
le
{eiziéme Iuin mil fix cens vingt-neuf. .
- _. .......

C-dlation e(lfai6le.

Signé

EST 1 EN N E.

&lt;

•

/

�41

Extraia des Regiftres
de' Parlement.
•

[1

,

A Cour prouoyant [ur la requiGcion faiéte par le Procureur gene:
~'
raI du Roy. A ordonn , &amp; ordonne que la Malfon où Chaficauredon &amp; [a fi~ mme {onc morts, dan51a villtl' de Digne, fera pla.
cardee: Et neancllloinsque les Habitans' de ladite ville de Digne fe contiendront de ne commercer auec au cuns lieux circonuoiGns pour.le [~rnps
&amp; efpace de vingt iours, &amp; iu(que~ à ce qu 'aurrement {oit ordonné, durant
lequel temps l'cnuee leur dl. interdite. Ec à ces fins {uiuant le precedent
Arretl: Ordonne gue la Foire gui fe deuoit tenir Lund y prochain dans ladite ville de Digne. fera [u·pprimee. A faiét &amp; faiét Inhibirions &amp; ddl'ences
à tous les habicans des villes &amp; lieux dccccce Prouince,.de hanter ny frequenter durac ledic temps dans laditeville de Digne. peine de la vie. Et afin 'lue
nul n'en pretende çau[e d'ignorance,Cera le prefentArrefi publié a[on de tlOpe &amp; cry public par tous les lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix acoufiuxnez, &amp; extraiéts enuoyés ( àla diligence des p rocureurs du pays) par loutes
les villes &amp; lieux dudir pays. pour y ellee {emblablement leu &amp; publIé.
gardé &amp; ob{erué Celon fa forme &amp; teneur. F aiét à Aix en Parlement le
fciziéme luin mil fix cens vingt-neuf.
Collation e(lfaifle.

a

Signé

ES TI ENNE.
1

•

�\

Extraiét des Regiftres
de Parlement.
_

~ .. Cour prouoyant fur la requifitiC'n faiae par le Procureur
~ _; .. _ general du Roy. A faia &amp; faiét inhibitions &amp; dtffeJ'lCls à
___ : _ lOutes perlônnes de quelque etlat &amp; condition qu'ils (oient. d'aller

ioüer au Mail. ny à la Paume aux leux qui (ont hors la ville: Et aux
Maillres d'iceux de le permettre, à peine de mil liures &amp; autre arbitraire.
A faiél: pareIlles inhibitions &amp; deffences à tous les Habitans de certe ville
d'Aix: d'aller en tr&lt;?uppe aux Eglifes qui fone hors icelle .fur mefme peine.
Et afin que aucun n'y pretende caufe d'Ignorance, fera le prefent Ar~eft
publié à fon de trompe &amp; cry public par toUS les lieux &amp; carrefours dudit
Aix accoufiumez, à la diligence des Con Culs 'de ladite ville. F alél: au
Padement de Proucncc [eane: à Aix, le feiziéme luin mil cens vingt-neuf.

ux

CoUation efl faine.

Sign6

ES TIENNE.

1

•
•

1

\

�·

Du dix-huiétiéme Iuin
mil ftx cens yingt-neuf.
-

Il

.

'

1
l

En~ delibe,é quc 'ou ,e.le. Porres de la viII. fer on' ou uerre. d u,an' la

~

recolte, &amp; iufques àce que aucrcment foit eLle.ordonné par la Cour: Auf,.
quelles Porres fera cLlably de bonnes Gardes qui refpondront des incon- uenÎcnrs que porroient arriuer , &amp; donneront billett~s à tous ceux qui voudront
fortir hors de la ville, le nom &amp; furnom defquels feront ioferez dans icelles, cnCem.
bIc la datte du iourqu'elles feront expçdiées, &amp; feront figoees par l'vn deCdits In.
tendans. Et àce qu'à tous foit notoire, fera l'extraiét de la prefente Ordonnance
affiché à chacune defdites Portes, à la diligence des Confuls.

f
t

Pour Ixtraill du 'Del,berilliont elu
7Ju~~~ ~e

III Jllnt~.

SEI N T G 1 R 0 N S.
l

,

�r1

,
)0

Extraia des Regifl:res
de Parlement.

_· '"
11

•

~ Cour prouoyant fur la reqqifition v.erb~le~~~t faié'te par le Pro~
" . " ! : cureur general du Roy.
A fala &amp; fala lOblbItlons &amp; ddfences a
~ _ routes perfonnes de quelque el1at &amp; qualitez qu'ils [oient, tant de
eefte ville d'Aix, Mar{eille, Aubagne,&amp; autres villes &amp; lieux de ce{l:e Prouin.
cc, d'aller la veille &amp; iour de Sainél: Iean prochain en l'EglI{e diél:e Saïnél: lean
. de Garguler,(ci{e aux terroirs de Roqueuayre &amp; Gemenos, apeine de cinq
cens lIures &amp; autres arbitraires. Et afin que aucun n'y pretende caufe d'i.
gnorance, fera le pre{ent Acre fi leu &amp; publié par tous les lieux &amp; carrefours
de ce{l:e ville d'Aix accoufiumez, &amp; excraias enuoyez ala diligence des Pro.
cureurs du pays aux Confuls de la ville de MarCeille &amp; lieux circonuoifins,
pour y e{l:re femblablement leu &amp; publié, gardé &amp; obferué Celon fa forme
&amp; teneur. Fala aAix en Parlement le dlx-huiaiéme luin mil fix cens
vingt. ne~f. .
Collation eflfa i[le.

Signé
•

EST 1 EN N E.
\

�•

)\
1

!

,

1

1

Extraiét des Regifi:res

,'
91

\
1

1

•

,,

•
"

de Parlement.

A Cour prouoyant fur la requifition faié\:e par le Procureur
- ' :~~ _ general du Roy. A fajét &amp; faiét inbibitions &amp; ddfences à toUS
- - - ceux de la Religion pretenduë reforrnee non natifs, Citoyens &amp; Habitans de la ville de Manofque. de frequenter le lieu diét la Bafiide Blanche, pour l'exercice de ladite Religion, iufques àce qu'autrement Coit diét
&amp; ordonné, à peine de trois mil hures.
Et quant aux natifs &amp; babitans
de ladite ville ordonne qu'ils prendronc bullette de Canté, laquelle Ils feront
contremarquer par celuy qui fera commis audit lieu dIa la Bafiide BlanchC.",
par les ConCuls de ladite VIlle, à peine de la vie. Enjoinét aufdits Confuls
d'y deputer &amp; commettre perfonne capable. &amp; tenir la main à l'execution
&amp; obferuation du prefent Arrefi àpeine de refpondre des iDconueniens qui
pourroient arriuer, &amp; autre arbitraire. Et fera le prefent Arrefi leu &amp; publiédans ladite ville &amp; lieux circonuoifins. afin que perfonne n'y pretend&lt;:
caufe d'ignorance. Publié àla Barre du Parlement de Prouence feane à Aix,
Je vingt-cmquiéme Iuin mil fix cens vingt-neuf.

,

CoUlltion tfl foille.
Signé

E STIE NNE.

l '

\

\

t

,
1

�•
•

Extraia des Regiftres
de Parlement. '
m
œ
,

A Cour prouoyant fur la requiGtion faiae par {eProcureur general
du Roy, declare que les Moi{fonneurs venanH des Prouincs dtl
Languedoc &amp; Dauphiné n'auront point d enuee dans cette Prouinee: Et ceux des villes &amp; lieux de Digne, Reillanne, &amp; trois lieux aux enuirons rerpfaiuem~nt dans les autres vIIle5 &amp; lieux dudit pays. Et pour
cc ux qui viendront d'autres endroiéts oldonne qu'ils prendront bullettes
de {ante' des villes &amp; lieux d'où ils derpawroflt qu'ils feront contremarquer
aux villes &amp; lieux par où ils pa{feronr, leur a falét &amp; falét inhibition5 &amp; def{en{es d'y contreuenir li 'peine de: la vie. Et a toutes (ortes de: per{onnes de
quelque ellat &amp; qualité qu 'elles roient de les errer &amp; loüer par lts chemim.
m ais bien dans les villes &amp; lieux·( leur bullclte de (ame preallablemet veuii)
à peine de refpondre des inconueniens qui pourroient arriuer, &amp;autre arbi. traire. Ordonne aulfi que /es Con fuis de celle ville d'Aix (\;lont feparer les
Moi{fonncurs qui entreront dans ladite ville, en quarre diuers endroléts
d'icelle qu'ils defigneronr. Et a6n que per{onne n'en pretende caufe d'i.
rance, fera le pre(en t Arretlleu &amp; publié par tous.lés lieux &amp; carrefours de
ladite ville accoullumcz, &amp; extraiéls enuoyés pour cllre femblab!emenc
leu &amp; publié par toutes les villes &amp; lieux de ce pays. Publié à la Barre du
Parlement de Prouenee {eant à Aix ,le vingt-cinquiéme Juin mil fix cens
vingt-~euf.
Co/llfllÏon efl pille.

Sign-é

ESTIENNE,'

•

•

•,

�EXTRAICT DES REGISTRES
\

de Parlement.

.'

.•

~

•

A Cour les Chambres alfemblées , prouoyant [ur la requiGtion faiae par le Procureur ge.
-'
. neral du Roy,&amp; veu les lemes ~ ~lIe e(crip~e~ par les Con (1.l.ls des Mées,&amp; autres ~irc~nuoi.
:
. - Gns de la ville de DIgne. A enjomél: &amp; enjOlnél: aux OffiCiers &amp; Con Culs de ladite Ville de
- Digne de reG der dans icelle pour y donner les ordres qui y Ceront necdfaires: Et au cas
qu'ils en fulfent (orris, leur enjoinél: d'y r'entrer tout incontinent &amp; fans dilay, à peine d'eO;re pourluiuis crimlOellement, &amp; de refpondre de rous les inconueniens qui à faute de ce pOllrroient arriuer.
Comme auai leur enjoinél: de fair~ fermer la mai(on du nommé ChaLl:eauredon, a!Ii[e dans ladite vilJe, à chaux &amp; (able. A faiél: &amp; faiél: inhibitions &amp; deffences à toure forte de per[onnes de quelque
qualité &amp; pour quelque pretexte que ce Coir de l'oum'ir à peine de la vie. Ordonne que l'exercice de
la Illfl:ice cillile y fera CurciCe pour vn moii, (auf pour la criminelle d'y efl:re procedé àl'accoufl:umee.
Er pour le Reffocc a permis &amp; permet au luge de M oulhers de l'exercer durant ledit temps. Ordonne
aulIi que ladite ville de Digne, lieux de Marcoux &amp; Entrages feront gardez par les villes &amp; lieux de
Seyne, Moufl:iers, Thoard, Riez, Slfl:eron, &amp; Mezel, leCquels dl:abliront de bonnes &amp; (eures 'Gardes
aux aduenües deCdires villes de Digne,&amp; lieux de Marcoux,&amp; Enrrages,pour empercher que per(onne
ne Corte pour communiquer &amp; Frequenter ailleurs. A faiél: &amp; raid: iuhibitions &amp; deffenc.:s 2UX PZ[:
ticubers deCdices villes &amp; lieux de Cortit d'iceux, &amp; à toutes (orces de per(onnes de les hanter &amp; frequencer Cur mefme peine de la vie.
Outre leCquelles Gardes ladite Cour a nommé d'Office Balchazard de Veteris Cadet du ReueLl:, &amp;:
François de Bealfmond E[cuyers de cerre ville d'Aix, pour auoir l'intendance d'icelle, leur preCcrire
&amp; ordonnner tout ce qu'lis iugeront à propos pour le bien de la (anté:Et encores pour faire fournir au(dics lieux de Digne, Marcoux, &amp; Entrages, &amp; à leur defpens les medicaments &amp; autres chofe~ dont
ils a'lrOnt beCoin, dont l'aduance (era faiél:e par lefdires villes &amp; lieux de Seyne, Moufl:iers, Thoard,
Riés,Sifl:eron &amp; MezeJ.Qge les lieux qui Cont à deux Iieües pres defdites villes &amp; lieux de Digne,Marcoux &amp; Entrages, (e contiendront les vns les autres fans fe communiquer en n'eux , ny ailleurs durant vingt iours, ou que autrement Coit diél: &amp; ordonné, fur me[me peine. Q!!.e les Gardes qui
eLl:oient à Chenerilles, efl:ablies par les Con(uls de Digne (eront changées: Et en leur place enjoint
aux Con fuIs des Mées d'yen cLl:ablir incontinent &amp; Cans di lay,à peine de refpondre des inconueniens
qui pourroient arriuer,&amp; d'amende arbitraire. Enjoint aux habirans de ladire ville de Digne, lieux
de Marcoux &amp; Encrages, d'obeïr aux Gardes &amp; Intendants, &amp; aux aurres villes &amp; lieux de leur preHer ayde &amp; allifl:ance (ur meflUe peine de la vie. Et pour l'execution du prefent ArreLl: a commis
M . Honnoré d'Agut Con(eiller du Roy, lequel pOUt cet cffeél: s'acheminera fur les lieux où befoin
fera, &amp; pour ice!uy farre publier &amp; afficher aux lieux où il iugera CLl:re neceffaire afin que pcr[onne
n'y pretende caure d'ignorance. Publié à la Barre du Parlement de Prouence (cant à Aix, le vingthuiél:iéme luin mil lixccns vingt-neuf.
Collation ejl fa iCle.
Signé EST 1 EN N E.
=:=

�ARREST DE LA

COVR DE PARLEMENT

de Prouènce, portant Reglement aux Habitans de Reillanne, &amp; lieux . --'
- - - circonuoiGns, pour la con[eruatÎon de la [anté publique. ---

[1

A Co V R prouoyant Cur la requiGtion verballement faié\:e par le Procureur g9neral du Roy fur les neceffirês des habitans du lieu de
Reillane à prdent affligés du mal conragieux, apres auoir ouy le rapport du Comiffaire fur ce depmé,&amp; veu le rapport fur ce faié\:par
"" GralIi &amp; Saluator Medecins, a permis &amp; permet à ceux qui auront charge des Confuls &amp; Comunauré du die lieu de Reillane, affcmblés en la meilleure forme que faire fe pourra, d'achepter &amp; prendre en cette Ville d'Aix, ou autres Villes de ce Pays qu'ils auiferont, tous
medicaments neceffaires aux habitans du dit Reilane pour leurs maladies: Et à ces fins leur a donné &amp; donne pouuoir cn vertu de la charge &amp;
procuratio qu 'ils en auront d'obliger pour relachepc ladite Cômunauté de Reillane &amp; biens d'icelle. Leur a aufIi permis de loücr les Portefaix
&amp;Parfumeurs que fe trouueront neccffaire:; pour fi ruH à ladite Communauté durant 1(: temps de la maladie contagieufe, à tels gages qu'ils
accorderont auec iceux, Et à ces fins ordonne que les Confuls dudit Reillanne, affemblé le Confeil d'icelle Communauté en la forme accoufiumee en tel temps, ou autrement en la meilleure forme que faire fe pourra, fel'ont procuration à telles perfonnes qu'ils aduiferont leur
dtre plus affidez, ez villes de Forcalquier, Manofque, ou lieux de Ceirefie , Monr-jufiin , &amp; autres circonuoiGns dudit Reillanne, portant
pouuoir de s'employer pour ladite Communauté à coutes ocurrences, en tqut ce qu'il fera de befoin pour le fecours d'icelle, tant pour le faiél:
des malades, que autres efianes audit lieu, ou dans fan terroir: Et àces fins d'emprunter pour icelle &amp; pour le pre[ent (foit en la ville de
Manofque, ou autres villes &amp; lieux qu'ils auiCeront ) la quantité de vingt charges bled, moitIé anonne ou froment, &amp; moitié feigle, le{quels
grains lefdits Depputez feront expedicr aux Confuls de ladite Communauté, ou autres Intendants depputez par icelle fur la police &amp; fanté
dudit lieu: &amp;. ce en pain qu'ils feront bien &amp; deuëment aprefier, &amp;leur bailleront en trois diuers endroias des lieux &amp; gardes dudit terroir:J
que Jean de Guillen de Salla, André de Martin, &amp; Bermond, E[cuyers qui ont efiés efiablisIntendans par ledit Commiffaire fur ce depputé
par la Cour, pour furueiller generalement fur le faia des Gardes efiablies fur les confins du terroirdudit Reillanne, aux lieux voiGns &amp; lim"
trophes dudit terroir, trouucront efire plus commodes: Et ordonneront pour y efire faiae communication auec ceux dudit Reillanne, &amp; ce
en pre[ence des Gardes y pofees, &amp;des Chefs d'icelles, en la forme&amp; façon requiCe, pour empefcher toure communication auec les Habitans
dans ledit Reillanne &amp; fan terroir. A ladite Cour faiét &amp; faié\:inhibitions &amp; deffences à coutes per[onnes dudit lieu de Reillanne qui font, &amp;
fe trouuent attaints du mal contagieux, de forcir de l'Infirmerie dudit lieu, ou Cabanes aufquelles ils auront efié mis, ou des lieux qui leur
auront efié baillez pour leur demeure, à peine de la vie: Et tant à eux que à tous qui conuerfent &amp; fon t menez auec iceux, de s'approcher en
aucune façon des maiCons, bafiides, ou cabanes aufquelles font &amp; habitent de perfonnes qui font en famé, ny s'approcher en façon quelconque defdites confins, &amp; lieux où les Gardes &amp; Barrieres font po[ees aux lieux limitrophes dudit terroir, &amp; de communication, au[quelles les
vi ures , medicaments, ou autres chofes neceffaires feront porcees, pour leurs efire difiribuees, &amp; ce fur mefme peine.
Et pour les empefcher de ce faire, &amp; cous inconueniens que pourroient arriuer par le menange de tels malades, ou qui ont conuerCé auec
iceux d'auec les autres qui l'one en faneé: A ladite Cour donné pouuoir au Viguier, ou autres Officiers de la Iufiice ordinaire dudit lieu Con fuis
&amp; IntendanrG de la famé &amp; pollice d'iceluy, y mis &amp; efiablis par lefdits Confuls, foit dans ledit lieu ou aux Infirmeries &amp; refie dudit terroir, _
d'empefcher que tels malades ou qui viennem en guerifon dudit mal ne fortent des Infirmeries, ou de leurs cabanes &amp; lieux-qUi leur feront efié
baillez pour leur demeure &amp; limites, qui leur en feront efié baillees par tels Intendans fans la permilIion d'iceux, &amp; qu'ils n'ayene paffé le temps
&amp; rerme qui leur Cera baillé &amp; efiably , &amp; à ce faire les y conrraindre. Et à mefmes fins ordonne ladite Cour que le Reglemene qui Cera faié\: &amp;
dreffé de l'aurhorité d'icellé,tane [ur le faia des Infirmeries touchant les malades, que pour l'ordre &amp; pollice des autres chofes y neceffaires pour
le prefent, pour tous les autres dudit lieu qui [one dans ledit terroir que y fera à ces fins enuoyé, y fera exaé\:ement gardé &amp; oblerué.
Er enjoim auCdits Viguier &amp; Confuls, &amp; Intendans depputez pariceux, de les y faire exaétemcnt garder &amp; obferuer, à peine de mil liures d'amende pour chacun d'iceux, &amp;de refpondre en leur propre des inconuenients qui en pourroient arriuer. Et à mefme fins ordonne &amp; enjoinél:
aurdits Vîguier ,Confuls &amp; Intendans y mis &amp; efiablis pour ce que ddfus ,d'y demeurer &amp; tenir pied: Sçauoir lefdits Viguier &amp; Confuls dans
ledit lieu de Reillanne: Et Iefdits Intendans Aans le terroir d'iceluy tant que le mal contagieux y fera &amp; cominuera, à peine de trois mil liures
d'amende conere chacun des contreuenants, &amp; de refpondre en leur propre de cous inconuenienrs qùe pourroient arriuer par leur abfence ou
abandonnemene dudit lieu. Et cependant &amp; par prouiGon: Ordonne &amp; enjoiné\: auCdits Intendants &amp; autres qui y ont efié mis en charge
pour le faié\: de la fanré ou police, d'obeïr aux commandemenrs qui leur ferone faié\:s par lcfdié\:s Viguier &amp; Confuls, &amp; garder les ordres que
par eux feront efiabhs &amp; donnez, tant pour le faia de la fanré, que autres, à peine de cinq cens liures d'amende contre cha{cun des con'treuenants. Et a ladite Cour donné &amp; donne pouuoir aufdits Confuls (en cas de mort ou maladie deCdits Intendants de la fanré ou police ja
par eux mis &amp; efiablis) d'en nommer &amp; en mettre d'autres de la qualité &amp; capacité requife. Et en cas de deceds d'aucun deCdits Confuls qui
fone à pre Cent en charge, ou empefchemem pal' maladie de pouuoir exercer, ordonne que l'vn des anciens ConCuls fera tenu exercer la charge
en fon lieu &amp; place de ceux qui one efié aux precedenees années, &amp; de proche en proche: à tous Icfquels enjoiné\:s d'accepter lefdites charges,
&amp; les exercer bien &amp; deuëment , à peine de cinq cens liures comre chafcun des reffufans, &amp; de refpondre de tous les inconuenienrs, dommages
&amp; interefis qui en pourroient arduer. A mcfmes fins, ordonne qu'il fera Ggnifié de l'amhorité d'icelle: Et enjoinaau Seigneur dudit Reillanne
en cas de mort de fondit Viguier, qui efi à preCent dans ledit lieu, ou qu'il fufè enfermé pour ledit mal contagieux, d'en efiabJir &amp; mettre vn
aUtre au lieu &amp;place d'iceluy pour y faire la me[mc charge.
Et pour regard des Gardes efiablics par ordonnance dudit Commiffaire fur ce deputé fur les confins &amp; limites du terroir dudit Reillane,or:
donne ladite Cour qu en cha{cun des lieux &amp; terroirs circonuoiGns ou leCdites Gardes font efié poCees, y aura vn des Soldats ou autres pcrfonnes qui Ont efié mis aufdites Gardes qui Cera fait chef dcfdits Soldats &amp; Gardes y efiablies en chafcun defdits lieux, pour commander les autres,
Soldats y mis en garde, lequel fera nommé par lefdits Inrendans generaux ja efiablis par ledit Commiffaire, &amp; par chaCcun d'iceux en fon endroia refpeé\:iuement aux lieux où leur a efié donné pouuoir pour y furueiller generallement, &amp; lefqucls y feront employez par iceux pour aI1er, foit à pied ou à cheual faire les rondes &amp; reueuës neceffaires defdites Gardes, tant de iour que: d-e nuié\: aux endroi&lt;ls que fera trouué plus
neceffaire, à cha{cun de{quels Chefs,ainfi dleuzpar lefdits Intendans,fera payé par chaCcun mois la fomme de (fente liures par les Commun~u­
tez qui ont baillé &amp; fourny les Soldats chafcune pour fa cottité, &amp; ce par proulfion, &amp; rauf de leur efire faié\:e plus grande taxe,par la Co~r s'11,Y
efchoit, &amp; fauf d'en faire pour regard defdites Communautez. Et à ce que Je prefent Arrefi foit mis en nottice à toUS les Habltans dudu Rel~
Jane: Ordonne qu'il y fera pubhé, &amp; que placards &amp; affiches de l'Extraié\: d'iccluy en fel ont mis, tant à la porte de l'EghCe que aux portes dud~t
fieu, &amp; autres endroléts d'jceluy &amp; lieux voiGns que befoin fera,&amp; quïl fera aufIi publié cn tous les lieux voiGns &amp;. limitrophes du terroir dudlt
Reillane,&amp; {emblables placards Cerone mis &amp; affichez aux portes d'iceux ou des Eglifes defdits lieux. Publié àla Barre du Parlement de ProucD:
ce [eant à Aix, le vingt-hui~héme Iuin, mil fix cens vingt-neuf.
Signé

EST 1 EN NE:

�..
..
J

EXTRAICT DES REGISTRES
de Parlement.
,

""'."'.I&gt;l

A Cour prouoyant [ur la requilition verbal/ement faiél:e par le Procureur general du
Roy. A declaré &amp; declareque toUte forte d'inll:ruél:ions &amp; iugemens dc:s procez ch
maeieres ciuiles,celfcront fans qu'il y puilfe efire rien faïa:, diét,&amp; ordonné,iufques
~_~ àceque autrement y [oit pourueu,à peine de nullité des procedurc:s,dcfpens domma., _
ges &amp; interell:s co~tre les pourfuiuans,fors pour les caufes minimes,criminelles,priuilegle,es , aufquellc:s fera procede felon que le cas le requerra,&amp; n'y aura pour raifon de cc:, qu'voe
AudJance dans la Chambre tous les Samedys, à huis clos, dans laquelle n'y entreront que les Aduo cats, Procureurs, &amp; les parties li la matiere le requier. Comme aulIi celferont ~ Ic:s Collcges,
Vniuerlicez, Leçons, The{es, &amp; aétions publiques ,quinzaine apres la publication du prefc:nt Arrell:,dans laquelle les'Reél:eurs feront faire les examens pour l'année prochaine fi bon leur [emble.
Et au moyen de ce,enjoinél: aux ell:rangers, &amp; aux vagabons &amp; gens fans adueu,de vuider la ville,
autrement fera procedé contr'e ux ainG qU'Il appartiendra par raifon. Prohibe &amp; deffcnd ladite
Cour l'entrée dans cette Prouince de coute (orce de marchandi{es venans des Prouinces efirangeres. Faiét inhibitions &amp; deffences à coutes perfonnes de quelque: qualité qu'clics foient de les y
porcer,ou faire: porte:r,à peine deconfi{catioll de{dires marchandi{es,qui feront àl'inllant brullécs,
&amp; autre arbitraire. Et pour celles du crc:ududir Pays, enjoinét à ceux qui cn f~ront le tranfpon
d'vn lieu à l'autre,de rapporter certificat des lieux où ils feront les chargemr:ns &amp; defchargemeos,
à peine de crois mil liures d'amende, Er quanc à la marchandi{e communement appdlée Elhalfe,
en a prohibé &amp; deffendu, prohibe &amp; dcffend le trafflc &amp; dcbite, àpeine de punition corporelle
concre les concreuenam.
.
Ordonne que les Eglifes &amp; Conuents qui Cont au dehors la ville, d ~ meurcront fermez:
Enjoinél: aux Superieurs de remettre pardeuers le Bureau de la [anlé, le roolle des Religieux gui
font dans leuls Conuents. Leu r a faiét &amp; raiét inhibitions &amp; d,ffences d'y rec cuoir aucun s aurreS
iuCques à cc qu'autrement l'oit dit, à pe:ine d'efire mis en quarantaine, &amp; toUI à faiét [c rm~z.
CommeaulIi feront fermez tous les Logis &amp; Cabarets qui (onr pareillement hors ladite ville.
Faiét inhibitions &amp; deffences aux proprietaires ou fermiers, de les ouurir,ny retirer aucun, à pc in e
quant aux proprictaires,de confiCc.l tion defdirs Logis &amp; Cabarc~s) &amp; aux Fermiers) de la Gallere,
Enjoinét au Viguier de faire tenir les ruës nettes, &amp; muléler par amendes les particuliers qui ùn
rendront reffLlfans,à peine de fufpenGon de {a charge, &amp; aucre arbitraire. Et Cera le prcfeor Arrell: leu &amp; publté par tous les lieux &amp; c:mcfours de cette ville d'Aix accoufiumcz, &amp; extraiéJ-s de)jurez au Procureur general du Roy, &amp; Procureurs du Pa ys, pour l'eouoyer par toutes les vill es lX
lieux du dit Pays, pour yeLlre Cemblablemenc leu &amp; publié afin gue perConne n'y pretende C3llfc
d'ignorance. Publié à-la Barre du Parlement de Prou cl1ce feant à Aix, le dernier iour de !UJ[l •
millix cens vingt-neuf.
Collation efl!airf...
Signé ESTIENNE .

•

••

�,

/

•
,

Extraiét des Rëgiftres
de Parlement.
lm1 A Chambre prouoyant fur la requiiition
lE verballement faiél:e par le Procureur gene~
raI du Roy, &amp; veu la lettre e[cripte par les ConfuIs de la Cômunauté de Thara[con. A ordonné
&amp; ordonne que l'entree , frequentation, &amp; corn·
munication auec les particuliers habitans du lieu
d'Aramond demeurera furcife pour quinzaine.
. Faiél: inhibitions &amp; deffences à tous les habitans
dudit lieu de Ce communiquer &amp; Frequenter dans
cette Prouince ·, &amp; à ceux de cedit pays de frequen·
ter ledit lieu &amp; habitans d'Aramond durant ledjt
temps, ou que autrement foit ordonné, à peine'
de la vie. Faiél: ·à Aix, en la Chambre ordonnee
en "temps de Vacations~ &amp; publié à la Bane le
neufiéme Iuillet mil fix cens vingt-neuf. .
. ... _.. _ - . - - - ..-

- .

Signé

.. .

E ST!E NNE;

c~~~~~on

ejI fliilt~'

1

�DES

REGISTRES

de Parlement
PRE S auoir eM ouys le Rapport des Commiffaires depputez par la t&gt;e1ibcration de
la Chambre du iour d'hier fur la vilite par eux faiéte aux Boutiques des Marchands de
cette ville d'Aix, &amp; les condulions prinfes par le Procureur general du Roy.
La Chambre a ordonné &amp; ordonne que fur les abus commis par les Marchands de
cette Prouince en l'achept des marchandifes,contre les. Arr.dh &amp; Rcglements de la Cour, &amp; in tendis
que feront dreffés par le Procureur general du Roy, il en fera informé par Maifires Louys Arnaud.
Arnaud Bermond, Antoine Gautier, &amp; André Ballon Confeillers du Roy, pour les informations
rapporrees efrre procedé 'contre les coulpables ainli qu'il appartiendra par raifon : Et cependant
Efprit Martin. Iacques Sezanne, &amp; Mathieu Fache Matchands de cette ville d'Aix, feront prÎns
&amp; faifis au corps, menez &amp; conduits aux prifons de ce Palais pour y dl:re ,d ctenus iufques à ce que
autrement foit ordonné, &amp; ne pouuant dhe aprehcndés feront criés &amp; adjournés à trois
briefs iours pardeuant ladite Chambre, &amp; leurs biens railis &amp; annotez à la main du Roy, fuiuant l'ordonnance. A faiét &amp; faiét inhibitions &amp; ddfe.nces à tous les Marchands de cette Prouince. &amp; autres perfonnes de quelque efrat ,qualité, &amp; condition qu'elles foient. de poner ny faire
entrer dans cette Prou in ce aucune forte de marchandlfes de quelle qualité ny pour quelque caufe
ou pretexte que ce foit, venants des Prouinces voiGnes, conformement au precedant Arrefr, ny
d'achepter dans les villes de Marfeille &amp; Tarafcon ,aucune forte de Marchandifes hlanufaéturees
ou qui ayent pallé par ladite ville de Lyon, qui font de prefent aufdires villes de Marfeille &amp; Tarafcon à peine de connCcation de corps &amp; de b ien s. Et pour celles qui font deja dans cette ville
d'Aix, &amp; qui ont paifé par ladite ville de Lyon, ordonne qu 'elles feront portees à l'Infermerie pour
y efhe purgees &amp; purinees conformement au Reglement. Faiét auffi inhibitions &amp; deffences
au [dits Marchands d'en receler aucunes à peine de la vie. Enjoinét à tous lefdirs Marchands de
drcffer le rolle &amp; denombrement des MarchandiCes qu'ils ont de prefent, &amp; iceluy remettre dans le
jour ( quant à ceu x de cette ville d'Aix) pardeuers le Greffe ciuil de la Cour, &amp; pour le9 autres pardeuers les .Greffes des villes &amp; lieux où ils font habirans pour y auoir recours quand befoin fera, à
peine de trois mil liures &amp; de punition exemplaire. Comme auffi leur enjoinét de tenir vn Liure
dans lequel ils eCcrironc tous [es achepts des marchandlfes qu'ils feront, le lieu où elles font manufaéturees, &amp; le nom de ceux defquels ils feront lefdits achepts, fur mefme peine &amp; autre arbitraire.
Et pour prouuoir aux abus qui fe peuuenr commettre de nuiél fur l'entree defdites marchandifes
prohibees ou autrement, ordonne qu'il fera faiét guet &amp; patouïlIe par les Capitaines de ee!te ville
chacun en fon quartier, aufquels enjoinét de failir les contreuenants, &amp; iceux remettre entre les
mains de la Iu!tice auec les procés verbaux qu'ils auront faiéts: Declarant dés àprefent le tiers des
conn[cations &amp; adjudications appartenir à ceux qui feront le[dites caprures, ou qui denoncieront
à la Iu!tice les contreuenancs. Et afin que perfonne n'y pretende caufe d'ignorance fera Je preCent Arrdl: leu &amp; publié en cell:e ville d'Aix, &amp; extraiéts enuoyés par toutes les villes &amp; lieux de ce
pa~s à la dilige.nce des Procureurs des Gens des trois E{l:ats, poul} e!tre fem,blablemenr leu &amp; publie tant ame SIeges de ce reffort que carrefours, pour elhe garde &amp; obferue felon fa forme &amp; ten eur. Faiét en la Chambre on;l onnee durant les Vacations du Parlement de Prouence feallt à Aix.
le dix-fcptiéme Iuillet mil fix cens vingt-neuf.

CoUatioN efl fai6!e.
Sig né

ESTIEN NE.

�•

DES

EXTRAICT

m

REGISTRES

de Parlelnent

A Chambre ordonnée durant le~ Vaccations, les PreGdents &amp; Con[eillers ell:ants dans la
'" Vlile affemblés, prouoyant [ur la,requilition verballement faiae par 1:: Procureùr general
du Roy. a fait &amp; faiél: inhibitions &amp; deffences aux particuliers de cette Prouince d'aller trafiquer &amp; negocier dans les Prouinces du Languedoc &amp;Dauphiné, iu[ques à ce que autrement [oit
ord6né à peine de la vie. Et au moyen de ce les Ports &amp; Barques efbns le long de la rluiere du Ro[ne
feront abarus &amp; oités. Prohibe &amp; deffend ladite Chambre aux Barquiers &amp; Ponraniers de trajener
aucun d'vne Prouince à l'autre, fors pour les affaires du Roy. [ur meCme peine. Enjoinél: aux Confuis des villes &amp; lieux limitrophes dudit pays d~ Dauphiné d'eitablir de Gardes, &amp; tenir la main à
l'obCeruation du prdent Arreit , à peine de re[pondre des incol1ueniens qui pourroient arriuer, &amp;
autre atbicriaire. A faiél: &amp; faiél: aufIl tres expreffes inhibitions &amp; deffences à tOUS les parriculiers
habitans des villes &amp; lieux qui [ont depuis la riuiere diél:e de Verdon en haut tirant vers Digne &amp;
Riez, de [e communiquer entre eux, ny pafrer ladite- riuiere pour de[cendre plus bas dans ledit
pays durant vingt iours, &amp; aux parriculiers des villes &amp; lieux qui [ont au de ça ladite riuiere
de Frequenter ny ncgocier au delà Jadiéte riuiere de Verdon durant ledit temps, excepté
pour lës propres affaires -du Roy, &amp; l'authorité de [a Iuitice.
Et pour cet effeél: ordonne
&lt;Jue (eront eitablies de Gardes aux Ponts &amp; Barques qui [Ont [l][ ladite riuiere, au(quel!es
Gardes faiél: dcffences de biffer paffer aucun de quelle qualité qu'il [oit, &amp; leur enjoinél: de tenir la
main à l'execurion du pre[ent Arreit, fors aux cas cy deffus re[erués, Cur melille peine de la vie.
A permis &amp;. permet nearftmoins aux llabitans defdites villes &amp; lieux qui [ont au delà ladite riuiere de
Verdon non infeél:és , pour leur moiffon &amp; recolte de loüer de Moiffonneurs aux villes &amp; lieux
plus proches non arcaints ny [oubçonnés de ladi te maladie, le tout fous bonnes Gardes &amp; billettes
qu'ils prendront auCdües villes &amp; lieux, &amp; à leurs de{pens. Faiél: ladite Chambre inhibitions &amp;
dcffences tant au[dirs MoifI'oneurs que Gardes d'y contreuenir [ur me(me peine. Et pour le trajeél:
de la riuiere de Durance ord&lt;?nne qu'il n'y aura fur icelle que trois Barques, à Mirabeau, Pertuis, &amp;
Orgon, demeurant tous les autres Pons abbaw s. Faiél: inhibitions &amp; d effences aux proprietair.es
de les redreffer à peine de re410ndre des inconueniens gui pourroi ent :uriuer: Et aux Bateliers &amp;
Pontaniers d'y paffer aucuns, fors aux cas Cu{dits, dont il s [erone affeurés par les cerrificâtionsdes
Officiers &amp; Confuls des villes &amp; lieux, à peine d'ell:re pendus &amp; eitranglés : Aufquelles Barques de
Mirabeau, Pertuis, &amp; Orgon, Ceront dl:ablis par le[dits Procureurs des Gens des trois Ell:ats, de
per[onnes de probiré de[quelles ils re(pondront, pour voir les billettes &amp; paffëporrs de ceux
qui [e preCenteront, le[quelles feront par eux contremarquées, le tout aux de[pens des Fermiers &amp;
Rentiers de[dites Barques. Et,afin que l'Arreit [oit notoire à cha cun ordonn e qu'il fera leu &amp; publié en cell:e ville d'Ai x par tou s les lieux &amp; carrefours accouitumés, &amp; excraiél:s expediés auCdics
Procureurs des Gens des crois Ell:ats pour l'enuoyer par tout où beCoin [era, poury ell:re leu &amp; pu Faiél: en la Ch ambre ordonnée durant les Vaccablié , gardé &amp; ob(erué [e1on [a forme &amp; teneur.
cations du Parlem ent de Prouence [cant à Aix, le vingt-troiliéme Iuillet mil lix cens vingt-neu f,

•

1
•

1

1

Collation ejl faiéle.

Signé

1

•

EST 1 EN N E.

f

l

�,

Extraia des Regiftres
de Parlement.
par le Proc~reur general du Roy, que aucunes
des villes &amp;-lieux de ce Pays ont refuCé l'entrée aufdites villes &amp; lieux, à ceux
qui [Ont deCpartis de cefie ville d'Aix le iour d'hier.
La Chambre ordonnée durant les Vacca tians , les Prelidcnts &amp; Confeillers
c!lans dans la ville alfemblés, a ordonné &amp; ordonne que Cur ledit rdfus, en ce qui fera à
faire en cef\:c ViUe_d'Aix, il en fera informé par Mai!lre de Boyer ConCeiller du Roy,
&amp; hors d'icelle par le premier luge Royal, ou HuilIier de la Cour, pour l'wfol111 atiol1
rapportée. enre procedé contre los c9ulpable~ comme perturbateurs du repos public.
Neantmoins enjoina à tous les Con Culs des villes &amp; lieux de ce Pays, de donn er libre
cntree dans lefdites villes &amp; lieux à tous ceux-qui departiront de cene ville d'Aix, portans
BuUette &amp; Certificae de1eur Canté, (ignée par les Con[uls, tant que la Caur fera [cante,
à peine de confi[caeion de corps &amp; dc biens. f,e afin que l'Arren [oit notoire, fera leu &amp;
pubhé à [on de trompe &amp; cry pllblic, . &amp; enuoyé aux Sieges de ce Relforr, pour y cfire
pareillement leu &amp; publié, gardé &amp; ob[erué Celon Ca forme &amp; teneur. Faia en la Ch~mbre
ordonnee durant le~ VacCations dll Parlement de Prollence) [eane à Aix, &amp; publié à la
Barre le premier iour d'Aoun) mil fix cens vingt-neuf.
Col/ation cft [aille.
ESTIENNE.
Signé

Il

v R ce qui a eflé repre[enté

-

�~o

•

Extraiél: des Regifl:res de Parlement.

lm] A Chambre ordonnee durant les Vacca~
tions, les PreGdents &amp; Con{eillers e!l:ans
dans la ville aITemblez. A faia: &amp; faïa: inhibitions
&amp; ddfences aux Con{uls &amp; admini!l:rateurs des
Communautez des villes &amp; lieux de cette Prouince, de renuoyer ceux qui Ce -pre{enteront aufdites
villes &amp; lieux atteints de la maladie contagieufe :
Leur en joïnél: de les arrefler,&amp; faire garder en q uelgue lieu efcarté,à bonnes &amp; [eures gard~s, aux defpens de qui il appartiendra&gt;&amp; en donner promptement aduis à la Chambre à peine de confifcation
. de corps &amp; de bie.ns. Et fera le prefent ArreH enuoyé par toutes les villes &amp; lieux de ce Pays à la diligence des Procureurs des gens des trois Efl:ats ,
pour e(l:re leu &amp; publié, gardé, &amp; ob(erüé [elon [a
for me &amp; teneur.Faiél:en la Chamhre ordonnee durant les Vaccations du Parlement de Prouence ,
[eant à Aix, &amp; publié à la Barre le [econd iour
d'Aouft, mil Gxcens vingt-neuf. .

œ

,

,

•

Collation eft foi61c

Signé

ES TIENNE.

1

�1

1

col

•

Extraiél: des Regifires de J!arlement~

_
~

•

A Chambrcordonnée durant les Vaccations, prouoyant (ur la re:
- . ~. , quifi[jon verbalement faiéte par le Procureur general du Roy. A
. ' . ordonné &amp; ordonne que les Con[uls des annccs mil fix cens vingt
fept, &amp; {ix cens vingt-huiét, demeureront aides des Confuls de.la pre [enre
annee, pour en[emblement uaiéter, conferer,&amp; refouldre tOUt ce qu'li conuiendra faire pour la direétion &amp; conduine des affaires communs, &amp; de la
l'ollice, execution des Arrells, &amp; generallement à tout cc qui fera requi~ &amp;
necelfaire. Et pour Lieucenaons du Viguier[ur leroolle par luy remis,a pnns
&amp; nommé d'office au quartier de Samét Iean,
Bris. Au quartier des
Augullins,lean Auditfccdy.Au quauier des Freres Mineurs.LclU(en~ Legnn.
Au quartieqfe Bellegarde, Iean Tromper, Au quanier de Nollr, Dame,
Iacques Parete. A la Bourgade de Sainét Iean,Antoine Saurat Bourgeois.
Ee à la Bourgade des Freres Mineurs,André Bonnet HUlffier exploiétant pJr
toue le Royaume, aufquels fera remis vn ballon de lullice. Et leur a ladice
Chambre donné &amp; donne, cha[cun en ron de(panemenr. plein pouuoir &amp;
auchorité, en la mefme forme que le Viguier en chef.a par toute la ville .
Enjoinét tant au Vigui~r. ConCuls,&amp; Aides des Con[uls, &amp; Viguiers, Intendan ts,&amp; SurÎncendants,de rdider dans ladite ville,&amp; faire ce qui ell de la fonétion de leurs chargès,à pcifl~ de trois mil liures d'amêde, &amp; autre arbitraire.
Enjoinétauili àtous les Habicans de la ville, deql;l'elle qualité &amp; condition
qu'ils roient de leur obeyr, preller aide &amp; ailillance a peine de la vie. Et afin
que J'Acrell foit nocoire à cha[cun , [cra leu &amp; publie {on de trompe &amp; cry
public par tous les heux &amp; carrefours de cette ville d'Aix Olccou(lumez.
Faiét en la Chambre ordonnee durant les Vacça(ions du Parlement de Prouen:.:e {'pane àAix. &amp; publié ala Barre, le (econd t\oull. mil Gx cens vingtneuf.
Collation tjl fo tc.1e.
Signé ESTIENNE . •

a

J

�Extraiél: des Regiftres de Parlement:
•

A Chambre ordonnée durant les Vacca:
tions prouoyant fur la requifition verballement faiéte p~r le Procureur general du
Roy ,a ordonné qu'il feta enjoinél: aux Muletiers
qui ont accou{1:umé de faire les voyages &amp; voiture
du PoiŒon ,de continuer ladite voiture à peine du
foüet. Et aux Confuls des villes ' &amp; lieux par où ils
doj~ent paffer, de leur donner libre entree pour cet
effeét, en rapportant bullette de farné -de cette ville,
c~formement à l'Arrell du premier de ce mois,
autrement feront l'vn des conru Is des villes &amp; lieux
reffufans,adjournez à C9111 paroir en per[onne pour
refpondre fur ce dont ils feront enquis par le Commiffàire qui fera depputé, pour ce faiét enre ordonnéce qu'il appartiendra par raifon. Et afin que nul
n'y pretéde caure d'ignorance, fera le prefent Arrefl:
leu &amp; publié par tous les lieux accouflulnez, &amp; affiché par toUt où befoin fera. Faiét en la Chambre
ordonnée durant les Vaccations .du Parlement de
Prouence [èant à Aix,&amp; publié à là Barre,le troifiéme Aouft,mil fix cens vingt-neuf.
,

t

Collation e.ft foi61e

Signé

ESTIENNE.

•

�..: ...;.

z;;;: -

,
1

•

Extraiét des Regiftres
de Parlement.
~'&lt;9a..~

A Chambre ordonnée durant les Vacca~'

tions prouoyant fur la requiGtion faiae par
le Procureur general du Roy, a enjoinél:
&amp; enjoinél: à ceuxqui [erontnommez pour Gardes aux Portes de cette ville, de s'y tenir ailiduellement le temps qui leur fera ordonné, à peine de
cinquante liures dez à prefent declarée, &amp; autre arbitraire. Et afin que per[onne n'y pretende caufe
d'ignorance, fera le pre[ent Arrefl: leu, publié, &amp;
affiché par tous les lieux &amp; carrefours de cette ville
d'Aix accoufl:ulnez. Faiél: en ta Chambre ordonnée durant les Vaccations du Parlement de Prouence [eant à Aix, &amp; publié à la Barre, le troi-.
fiéme Aou{l~ milGxcensvingt-neuf.
~-

---

. - ..

,-

Csllatio1i4' faiéle
Signé

ES TIENNE.

•

,,

�Extraiél: des RegHl:res de Parlement:
V R l'aduis donné àla Cour du reffus faiél: par les Conruls &amp; ad-

minillrateurs des lieux de Cabriezl Pe!i(fane, Allen, Auriol, Lamberc, Malemorr, &amp; de J'ordonnance renduë par le Bailc &amp; Lieutenant de luge du lieu de Sainél: Canat àla requifition du Procureur !un(diétionnel, porcant deffences aux Con{uls &amp; à tous autres de permettre que aucuns entrent dans ledit lieu cl peine de milliures,du iour d'hier.
1,.a Chambre ordonnee durantles Vaccations, A ordonné &amp; ordonne
que l'vn des Canfuls de chaCcun defdits lieux de Cabriez, Peli(fane, Auriol,
LambeCc, Malemon,Alenc,&amp; le 7laile dudit lieu de Saint\: Canat (eront adjournez à comparoir en perfonne, pour refpondre (ur ce dont (eront enquis
pardeuant le CommiŒaire que (era depputé. Et cependant enjoinét aux
Confuls &amp; adminillrateurs defdices Communautez, &amp; autres de ceue Prouince, de donnerlibre cntree à ceux qui dc:Cpartiront de cette vi'lle d'Aix,
auec bu lette &amp; cercifficat, conformement al'Arreft du premier de ce mois,
auec leurs hardes &amp; meubles àpeine du foriet &amp; de la Gallere, &amp; de nois mil
liures d'amende en leur propre, (ans le pouuoir rejetter (ur le corps de la
Communauté, &amp; fur les reffus &amp; contreuentions' fera informé par le premier luge Roya),ou Huiffier de la Cour: Et Cera le prefene Arrea enuoyé par
tout ce Pays à la diligence du Procureur general du Roy, afin que per(onne
n'y pretende cauCe d'ignorance. Faiél: en la Chambre ordonnee durant !es
Vaccacions du Parlement de Prouence (eant à Aix, &amp; publié cl la Barre, le
troifiéme Aouft, mil fix cens vingt-Deuf,
CoUl4tion eft fliEle.
Signé ESTIENNE.
•

�•

Extraiét' des Régiftres
de Parlement.

rm A Chambre ordonnée durant les Vacca~
œrtions, prouoyant [ur la requiGtion faiéte par
le Procureur general du Roy, A faïél: &amp; faiél: inhibitions &amp; deffences à toutes per[onnes de qu'elle
qualité &amp; condition qu'eUes [oient, de tenir aucuns
di[cours tendans à pillage,ou autres reditions, à pei~
ne d'eare pendus &amp; eflranglez: Et [ur les contreuentions, ordonne q uÏl en fera informé par tous les
Con[eillers en la Cour, qui procederont au decrer,
&amp; feront faire les captures des coulpables,&amp; inaruiront les procez iu[ques à Arreil Et afin que per[onne n'y pretende caufedïgnorance,ferale pre[ent
Arrefl: leu, publié, &amp; affiché par tous les lieux &amp;
carrefours decette villed'Aixaccouflumez. Publié
à la Barre,du Parlement de Prouence,en la Chambre ordonnée durant les Vaccations, le troiGéme
Aou~,~i!
~ens vingt-neuf.

9x

C~llation éjl foi6le

Signé

ESTIENNE.

•

,

�)

Extraiét"des Rêgiftres
de Parlement.
lm A Chambre ordonnèe durant lei Vaccations; prou oyant fur la

œ

-.

requificion verbalement fajéte par le Procureur general du Roy.
A faiét &amp; faiét inhlbicions &amp; ddfences à tous les particuliers, chefs
.de mai(ons de cette ville cl' Aix,cle forcir &amp; abandonnerla ville pour quelque
caufe &amp; pretexte que ce foit,{ans permillion de ladice Chambre, à peine de
nois mil liures d'amende dez à preCc:nt declaree ,appliquables aux pauures,
pour Icfquelles fera procedé.dez aulli ton leur defpare,à la vente &amp; dcliurance de leurs biens,meubles,&amp; immeubles, nonobnant oppoficions ou appellations quelconques, pour le(quelles ne fera differé,&amp; de reCpondre. outre
ce, des Inconucniens qui pourroient arriuer,&amp; autre arbitraire. Et {ur merme
peine, enjoinél: à ceux qui en {ont {onis. de Ce retirer dans ladite ville trois
iours apres la publication du preCent Arrell:. Faiét inhibicions &amp; ddfences
aux Greffiers de la Mairon Cémune dudit A)x, &amp; àceluy qui fajét les bulettes, de bailler aucunes bulettes, ny ceniffications au(dits chefs de maiCon, à
peine de punition corporelle. Et afin que per(onne n'y pretende caure d'i.
gnorance, (era le preCene Arren leu,publié,&amp; affiché par tous les lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix accoufiumez. Faiét en la Chambre ordonnée
durant les Vaccations du Parlement de Prouence {eane à Aix, &amp; public à la
~a([~, ~e quatri~~e Aoull:, mil fix cens vingt-neuf.
1

Collation eJl foi61e

Signé

ES TIENNE.

•

�1

1

,

Extraiél: des Regiftres
de Parlement.
.,

A Chambre ordonnee durant les Vaccarions; les PreGdenrs &amp; Con(eillers
,
eaans dans la ville alfem blez, prouoyanc Cur la r,equiGtion ver balement faiéte
_. _
par le Procureur general du Roy. A ordonne &amp; ordonne qu'.! (era baillé
bullene &amp; cenifficat aux femmes, cnfans, vallees, &amp; Ceruances qui voudront (ortir auec
leurs hardes &amp; meubles, &amp; aux Muletiers [aiCant le traffiq: Faiét inhibitions &amp; deffences aux Greffiers de la MaiCon Commune de cette ville d'Aix, &amp; au faiCeur de bulJertes
de donner aucuns ceteifl1c.ttsny bullntes aux chefs de mai Con qui peuuent [eruir en la
necelIité pre[enee [Jn5 permifIion de h Chambre à peine de la vie, &amp; aux Gardes des
portes de les lailfer (ortir à peine de trois mil liures d'amende &amp; au cre excm plaire. Enjoïnét lad ire Chambre aux ch efs de mai(on qui fe [ont abCencez de la ville de s'y retirer
dans trois iours apres ra publication du pre(enr Arrea qui (era [aiét en ladite villc:, autrement &amp; à [.lute de ce faire, leurs maiCons (eront ouuertes, &amp; fera procedé à la vente
de leurs biens meubles, immeubles iu(ques à la concurrance de trois mil liures portees
par le precedent Arrea, le(quelles [~ ront employees pour la nourriture des pauures.
Et aan que per(onne n'y pretende caufe d'ig noracc, [era le prefeut Arrert: publié,&amp; affiché aux carrefours &amp; aux portes de cette ville d'Aix, &amp; extraiéts en uoyez aux villes &amp;
lieux où befoin {era, pour y eare pareillement leu &amp; publié, gardé &amp; ob{erué Ce/on fa
forme &amp; teneur. Faiét en la Chambre ordonnee durant les V aècations du Parlement
de Prouence (eane à Aix, &amp; publié à la Barre,le Gxiéme Aoua,mil Gx cens vingt-neuf.

Il

1

Collatjon efl faiéle.
Signé EST 1 E N N E.

,

1

l

1
t

�•

,

.Extraiét: des Regif(res
de Parlement.
m

A Chambre ordonnée durant les Vacca-

~ tions,les PreGdents &amp; Confeillers eftants dans
la ville affemblez , prouoyant fur la requifition ver~
ballement faiéte par le Procureur general du Roy, a faiét &amp; faiét inhibitions &amp; deffences à routes peï[onnes de q uelq ue enat, qualité &amp; condition q u'elles [oient, d'aller parla villeapres la reuaiéte[onnée,
fans Iumiere, &amp; que ce ne foit pour caufe Jegitime,
à peine de punition corporelle. Et fera le pre[ent
Arreft leu, &amp; publié par tous les lieux &amp; carrefours
decettc ville d'Aix accouflulnez,afin que perfonne
n'y pretende caure d'ignorance. Faiét en la Chalnbre ordonnée durant les Vaccations du Parlement
de Prouence feant 1Aix, &amp; publié à la Barre, le
fixiéme A nua, mil fix cens vingt-neuf.
Co!/ation ((1 [aiRe.

Signé

EST 1 E N N E.

•

�1
"

Extraia des Regifl:res
de Parlement.

"
BIJ

A Chambre ordonn~e durant les Vaccations, les Prelidents &amp; Con{eillers
~ ~. ' 1 . efl:anes dans la ville a{femblez, pro~oyant (u~ I.a requiGt.io.n verba lIem~nt
"
. .. faJélc par le Procureur general du Roy. A en)omél: &amp; enjoJnél: &lt;lUX ConCuls .
&amp; Admini.fl:rareurs des villes &amp; lieux de ce pays, de reçeuoir dans lefdites
villes &amp; lieux ceux qui voudront y habiter [onans de cette ville d'Aix, tant que la
Chambre y fera {eante, ayans permiŒon de ladire Chambre, auec lcars familles,
hJrdes, &amp; meubles, Cur les peines ponées par le prècedent Arrefl:.
Ne:tntmoins
ordonne qu'il (cra informé Cur les contrauencions &amp; refus qui {one efié faiéls, par les
Commi{faires qui feront depputez, Ic[quels s'achemineront à ces fins {ur les lieux pour
faire mettre le pre(ene Arrefl: à execution, (ailir les coulpables, pour leur cfl:re le procez fai[t.&amp; parfaiél: ainli qu'il appartiendra. F3iél: en la Chambre ordonnée durant
les Vaccarions du Parlement de Prouence (eane à Aix, &amp; publié à la Barre le lixiéme
Aoufi, mil {ix cens vingt-neuf.

CQllation éfl foiEle.
_Signé

EST lE NNE.
1

,
...

.

'

�1

~~~~~--~~r-~~~~~I

10

Extraia des Regifi:res
de Parlement.
A Chambre ordonnee durant les Vaccations, prouoyant fur la requj{jtion
verballc:mc:nc faiél:e par le. Procureur gc:neral du Roy. A enjoinél: &amp;
enjoinél: aux Prieurs de la Confrairie de 1.1 MiCericorde de cette ville
~~rii1rn&gt; d'Aix, de continuer la quefl:e dans les maiCons, à peine de mil liures
applicables aufdiél:s pau ures. Et à ceux qui [ont desja fonis, d'y reuenir, fur les
peines portez par les precedents Arrcfl:s. Et ahn que pedonne n'y pretende caufe
d'Ignorance, fera Je prefent Arrel!: Jeu, &amp; publié par tous les lieux &amp; carrefours
accoufl:umez de certe ville d'Aix.
Faiél: en la Chambre ordonnee durant les
Vaccations du Parlement de Prouence [eant à Aix, &amp; publié à la Barre le {eptiéme
Aoufl:, mil fix cens vingt-neuE
.

Cql/atiqn eJi fliC/t.

Signé ESTIENNE.

�J

!

•
•

1/

Extraiét des Regiftres
de Parlement.
A Chambre ordonnee durant les'Yaccations, prouoyant (ur la requiGtion
verballemem faiae par le Procureur general du Roy. A faid: &amp; faid:
inhibitions &amp; deffences aux Medecins, Chirurgiens, Apothicaires, &amp;
Boulengiers de cette ville d'Aix, de fonir de la ville: leur enjoind: d'y
a
pour feruir le public en l'occaGon prefente, foubs les gages que leur feront
ordonnez parla Chambre, à peine de1a vie. A faid: auffi inhibitions &amp; deffences aux
Greffiers de la ville.&amp; faifeur de bullmes, de leur bailler aucune bul/etes &amp; certificat,
fur mefme peine. Ordonne auffi que ceux qui font d ~sja {orcis, reuiendronr dans les
trois iours portez par l'Arrd! du iour d'hier, autrement palfé iceux, {edid: Arrdl: (era
clCecuté. Faid: en la Chambre ordonnee durant les Vaccadons du Parlement de ProUCDce feant à Aix" &amp; publié à la Barre le feptiéme Aoufr mil Gx cens vingt-neuf.

1

t

Collation eJl fli6le.
Signé ESTIENNE.

1

•

�Extraiét des Regiftres
de Parlement.

fil

A Chambre ordonnee durant les Vaccations, prouoyant [ur la requi""'
Grion verballement faiae par le Procureur general du Roy. A cnjoina
&amp; enjoina aux Mu[niers d'arrell:ee dans la ville, &amp; continuer leur trauail
ordinaire, &amp; par preference feruir les pauures : Leur a faia &amp; faia inhibitions &amp; ddfences de fonie de la ville, à peine d'ell:re pendus &amp; ell.rangJez.
Et afin que I·Arrell. [oit notoire àtous: Ordonne qu'il fera leu, publié, &amp; affiché
par tOUS les lieux &amp; carrefours de cette ville d'Ai/, acoull.umez. Faiél: en la
Chambre ordonnee durant les Vaccations du Parlement.-de Prouence [eant à Aix,
&amp; publié à la Barre le huiél:iéme Aoufi, mil Gx cens vingt-neuf.

Collation efi faille.
Signé

EST 1 E N N E.

�•

•

.

1-3
,

Extraiél: des Regiftres
de Parlement.
A

Chambre ordonnée durant les Vaccations, pro·
uoyant fur la requilition verballement faiéte par le
Proèureur general du Roy, a declaré &amp; declare le negoce,
&amp; trafic ouuert entre Jes Habitans des villes &amp; lieux non
foupçonnez de la maladie contagieu[e ,eflants au delà la
. Riuiere diéte de Verdon: Et àces fins, a permis &amp; permet
au[diétsHabitans de conduireen cette ville d'Aix leur be..
fiail, bleds, &amp; autres cho[es commeilibles, en rapport,ant
bullette &amp; certificat de [anté des villes &amp; lieux d'où ils departiront. Et afin que per[onne n'y pretende caure d'igno~
rance, fera Le pre[ent Arre il leu, &amp; publié par tous les lieux
&amp; carrefours de cette ville cl' Aix accoufiulnez, &amp; extraiéts
enuoyez par toutes les villes &amp; lieux où be[oin fera , pour y
eare pareillement leu &amp; publié. Faiét en la Chambre ordonnée durant les Vaccations du Parlement de Prou ence
feant àAix, &amp; publié à la Barre, le treiziémeA~u(1, nlil
fix cens vingt-neuE
Collation cfi fo iRe.

Signé

EST lE N NE .

••

�•

•

\

14

Extraiét des Regiftres
de Parlement.
•

!.

..

A Chambre ordonnee durant les Vaccations , prouoyant fur la.
requifitJo~ verballement fai~c par le Procu~eur general du Roy t
. a ordonne &amp; ordonne qu Il n y aura que trOIS Porces ouuertes en
cctte ville d'Aix: Sçauoir. Sainét Iean, les Cordeliers, &amp; Bellegarde. Et
quanc à celles des Augufiins, Nofire Dame, &amp; Sainét Louys ,demeureront
fermées, &amp; ne feront ouuertes qu'a leur tour de fepmaine en fepmaine , &amp;
fera commencé par la Porte de Nofire Dame, Cauf de faire ouurir les petires
portes communement appellees porti(fols, audit cartier des Augufiins,
pour la commodité de la Fontaine: &amp; de Nofire Dame, pour la commodité de l'HoCpital Saiflét Jacques, au(quelles (cront à ces fins dlablis deux
Gardes pour ouurir &amp; fermçr : Leur faiét inhibitions &amp; deffences de les
ouurir pour autres vfages, à peine de punition exemplaire. Et afin que perfonne n'y pretende caule d'ignorance, Cera le preCene Arrcfi publié aux
carrefours, &amp;. affiché aux Porces de ladite ville d'Aix. Faiét en la Chambre
ordonnee durantles Vaccations du Parlement de Prouence (cane a Aix,
&amp; publié àla Barre le dix-huiétiéme Aouft mil fixcens vingt-neuf.

Il

Signé ESTIENNE.

Collation tJI Jaiéle.

�..

~

.:;

,

-

.

•

.

•

1)

Extraia: des Regifi:res
. de Parlement.
rD A Chambre ordonnée durant les Vaccations, pro~'
LB uoyant [ur la requifition verballement faiae par le
Procureur general du Roy, a permis &amp; permet à ceux qui
viendront des terroirs de cette ville d'Aix, Perricard,
Thoulonnet, Plan d'Aillane ,&amp; Saïnél: Marc, auec certificat de leurs Mainres, d'entrer par quelle porte qu'ils voudront: Et à ceux qui viendront de trois lieües aux enuirons
rapportans bul1ettesde fanté des villes &amp; lieux d'où ils departiront, d'entrer par les Portes de Bellegarde, &amp; des Cordeliers, au[quelles à ces fins fera mis plus grand nombre
d'hommes pour la garde: Et pour ceux qui viendront de
plus loing , ne pourront entrer que par la Porte de Saina
Iean, à la maniere accoufiumée. Et fera le prefent Arrefi
affiché à chafcune defdites Portes, afin que per[onne n'y
pretende caure d'ignorance. Faiél: en la Chambre ordonnée durant les Vaccations du Parlement de Prouence [eane
~Aix, &amp; publié à la Barre, le dixhuiaiéme Aoufl, mil
fix cens vingt-ne~f.
Collation (fi foitle.
Signé

EST 1 E N N E.

�•

Extraiél: des Regiftres
de Parlement.
ra A Chambre ordonnée durant les Vacca:

prouoyant [ur la requifition verbal~
lement faiéte par le Procureur general du Roy,
a ordonné &amp; ordonne qu'il fera eO:ably (pour la
conferance des villes d'Arles, &amp; Marfeille, auec
cette ville d'Aix) vn lieu le plus commode que
fera aduifé par les Confuls dudit Aix, en prefence
du COlnmiffaire que fera depputé pour pouruoir
aux occurences qui [e prefenteront. Faiét à Aix
en la Chambre ordonnee durant les Vaccations,
&amp; publié à la Barre, le dixhuiétiéme Aoufi, mil
fix cens vingt-neuf.

la tions,

Collation e(i fli5le.

Signé

ESTIENNE.

�•

1

11
J

1

Extraiét: des ~egifl:res
de Parlement.
[1

A Chambre ordonnée durant les Vaccations; prouoyant (ur la

" ~I r." .

requiGcion verbaLlement faiae par le Procureur general du Roy ~
!Ji '
a ordonné &amp; ordonne qU'Il fera enjoin~ aux ConCuls &amp; Adminifirateurs des villes &amp; lieux ez enuirons de cette ville d:Aix ,de permettre
aux Habitans dc: fdites villes &amp; lieux, &amp; autres, d'apponer en ladite ville
d' I\ ix, bois, charbon, denrées, &amp; generallement tout ce qu'ils auoient
accoufiumé d'y apporter; Et pOl.1r cet elfeél:, leur faire donner buUettes, &amp;
Iesrece uoir aprcs danslefdites villës &amp; lieux, àpeine de mil liures chafcun
en leur propre. (ans le pouuoir rejetter fur le corps de la Communauté, &amp;
de punition corporelle. Et afin que t'Arrd! Coit notoire: extraiél: cn fera
delioré à l'vn des Huiiliers de la Cour, qui s'en yra par toutes les villes &amp;
lieux, faire les in thimations requif::s &amp; necdfaires. Faiél: en la Chambre
ordonnee durant b Vaccations du Parlemem de Prouence [eant a Aix, &amp;
publie àla Barre le vingt-troiGéme Aouft. mil fix c~ns v~ngt:neuf.

1

1

t

Signt

t

EST 1 E N N E.

fo((at~~~ 'fi fo~t1i:

1

�~~~----~~~~--~----~~~I
. ...
.
"

1

1

Extraiét des Regifrr_es
de Parlement.
A Chambre ordonnee durant les Vaccations • prouoyant fur la
" requi(j[Îon vcr~alle~~nt faiétc par le Procur~ur general du ~?y,
a faJ(~\: &amp; falél: mhlbmons &amp; deffcnces aux Pneurs des Conframes ,
vulgairement appellées luminaires.qui font dans les Eglifes de cette ville
d'AIx, d'aller queller dans lefdites Eglifes: &amp; leur enjoinél: de demeurer
chafcun à leurs bancs, pour y receuoir les aumofnes, à peine de cinq cens
liures &amp; autre exemplaire. Et afin que l'Arrdl foit notoire à tous, fera
. affiché aux Porres defdites Egli(es. Faiél: en la Chambre ordonnee durant
les Vaccations du Parlement de Prouence feant Aix, &amp; publié à la Barre
le vÎ~gt-ttoifiéme Aoull mil fixcens vingt-neuf.

m
• 1

a

Sjg~é

.,

Collation efi fliat.

ESTIENNE.

�lJ

Extraia: des Regifires
de Parlement.

)

IlitIA Chambre ordonnee

durant les Vacca:
tions prouoyant fur la requiGtion verballe_
ment faiél:e par' le Procureur general du Roy;
a ordonné &amp; ord'onne que tous les Locataires des
maifons de cette Ville d'Aix, demeureront dans
icelles aux rentes accordées: Et au moyen de ce,
leur a faiél:, &amp;faiél: inhibitions &amp; deffences de changer leurs nleubles d'vne mai[on à autre,iufques que
autrement Coit ordonné, à peine de cinq cens liures
&amp; autre arbitraire. Et fera l'Arrefi publié par tout,
affin que perConne n'y pretende caure d'ignorance.
Faiél: a Aix en la Chambre ordonnee durant les
,Vaccations, &amp; publié à la Barre le vingt-[eptiéme
Aoufl:, mil fix cens vingt. neuf.
j

,

Collation èfl flitle.
Signé

EST.f E NNE.

�l

EXTRAICT DES RE, iISTRES
,

."

de Parlement.
V,R c~ que le Procur3ur general du Roy a remon~ré#qu'il reçoie tous les iours de plaintes de ce que fous pretexte de la contagion, de laquelle éett'è
~ Ville d AIX ~ll: foubçonee, les Confuls &amp; autres qUI comandent cn pluGcurs villes&amp; lieux dc cette Prouince,refu[ent de receuoir, laiffer paffer,&amp; 10~~~,~- ger,.,ceux qUI [ortent de ladite viIle,en[emble ceux qui y viéncnt pour y apportcr blés graï'ns,&amp; autres denrees pour la prouiGon &amp; neceiIiré de la ville,
&amp;les en.pe[cbet tant par de~ny&amp; reffus des bIllettes, que par violence &amp; voye de faiét : les vns malicieufemet &amp; [editieu{emer, pour troubler lercpos publIC? &amp;
foubs couleur d,e la p~ll:e dllll[er le pays, en formant vn party de rebellion &amp; de defobeïffance conn'e l'authorité du Roy, &amp; de fa Iuftice : les autres [cdUléts
par les faux bruItS qUI courent de la qualité &amp; progrez de ladite contagion, Et combien que la veriré de l'ell:at &amp; famé de ladite ville leur aye ell:é notifiee par
les prece~~nts Arrdh donnez par ladite C~1Jmbre, &amp; confirmez ,de viue voix par l~s Si~urs C~mmiff~ires quiJ... [ont acheminez en diuers ,endroiét~ pour
des-abu,el les peuples, &amp; que la continuatIOn de la [eance de ladite Chambre en ladite vIlle, [Ole vn eUident tq
'aO'e du mdleur citae d Icelle qu on ne
Veut figurer: Neantmoins le de[ordre a paffé iufques à la rebellion en quelques lieux qui one refufé l'entree a\.
~miffaires, auec mefpris, fedirions,
&amp; tumultes: &amp; pareillement aux Recepueurs des deniers du Roy, &amp; à leurs Commis: choCe de tres pernicieu
., veu que l'enrrée ne peut efhe interdite par les Subjeéts à leur Prince, ny à ceux qui le repreCentent en la dill:ribution de la Iull:ice Souueraine,
u~ la deffcnèe eft vn aéte de{pendant du
commandement qui ne peut ell:re exercé par linferieur, contre (on filperieur, Coubs quelque preeexeeque ce [oit, n~ pouuant la cauCe de l'inrerdiétion du com-,
merce efhe iugee en dernier reffore que par le Parlement l auquel le Roy aa~tribué l'authorité Souueraine dela Police priuatiuement à toUS autres, par le Reglement contraditoire donné au Con[eil d'Eftat de {a Majell:é, le 2.1. Septembre 156 o. deuëmene verifié, &amp; enregiftré aux rcgifires de la Cour, lequel a ell:c:
inuiolablement, paiGblement, &amp;c6neinuellement gardé &amp; obCerué audie pays, &amp; paniculieremenr [ur le faiét de la contagion, de la police de laquelle
ledîc Parlement en a rouGours cogneu &amp; iugéainG qu 'il ell: notoire à vn eha[cun, &amp; a erré praétiqué aux precedentes pell:es qui ont affiigé ledit pays ez années
mil cinq cens huiétante-[epe, nonante-vn, &amp; nonante-Cept, mil Gx cens vingt-vn, &amp; de la preCentc année, comme ell:ant la police l'vne des principales, &amp;
plus importantes parties de la Iull:ice. Et d'autanrqu' à caure de la deffence de l'entree dudit Aix , en pluGeurs lieux dudie pays, le commerce a entierement
ceffé en i,e1uy, ladite ville abandonnée de la plus grand partie de [es habirans, &amp; pre(que deferte, &amp; tout le menu peu,?le qui a accoufiumé de/entretenir.f
[oie dela culture de la terre, de l'indull:rie de [es mains, ou de la voiéture du befl:ail : reduit à la faim, &amp; à la macv1.::.ite : outre la perte noroire des droiéts du
Roy,tant en Ces Fermes, qu'en la recepte des deniers de [a Majell:é,&amp;que la continuati6 de ces de[ordres q ui fe commettent iournellement foubs pretexte de
la pell:e, ne tend qu'à l'aneantiffement de l'auehoricé de la Iull:ice Royale audit pays: ruine ineuitable de la capitale ville d'jccluy, &amp; à la maniftll:e de{olation, &amp; indubitable dell:ruétioll de ladite Prouince, l'vne des plus il11porrantes de ce Royaume, requeranr y ell:re prompeement pourueu par la Chambre,
n'empefchant que pour retrancher la Cuitte de tane d'inconuenients &amp; de mi{eres, donner loiGr aux efprits abufez &amp; deçcus, de fe recognoiftre, &amp; oll:er tOUt
pretexte aux [edieieux, &amp; perturbateurs de la tranquilité publique, que la Chambre apporte: par prouiGon telle moderation qu'elle aduifera à la communication du commerce, pour la plus grande affeurance de la faoré publicque: {ans prejudice toutesfois ny alteration d~ l'authorité du Roy, [oit aux libres fon{lions de {a Iull:ice, ou en la recepte de [es deniers, &amp; autres affaires concernants le bien de [on [eruice, &amp; pour cee-effeét requis que [erone fajétes iterariues
inhibitions &amp; deffences, tant aux Capitaines, Con[uls, &amp; autres qui commandent ez Villes, Bourgs, &amp; Villages dudit pays, que à tou s les Habitans de[dits
lieux, d'empeCcher ceu-x ql~i forciront de ladite vill~ ayans certification des ConCuls dudle Aix, d'y paffer &amp; loger : A la charge neantmoins ~ue les Magill:rats
&amp; leurs famIlle, &amp; ceux qUi aUJont expreffe COl11I:mffion du Roy ou de ladite Cour, [OIt pour lefal ét de la Iufl:lcc.'ou ~ou r la recepte des ~enl c rs dcfa ~ I ajellé,
~ du pays, &amp; autres affaIres concernant (on [crlllce, auront lIbre eorree par roue, en, rapportant \ ourr: la certificatJOn des Confuls d AIx ) pCI million partlculIere de ladite Cour, ouy ledit Procureur,
Et pour le regard de ceux ql1J [ortlront duda Arx, fOlt pour le com merce, ou pour aurres occaGo ns ay
bullerres &amp; certifications des Con[uls de ladite ville', I~s ConfuJ s &amp; H abitans de[dites vill es &amp; lieux leur donneront !ogc,menr &amp; rerraiél:e, tam pour e~x, a~~
leur bell:ail, hors lendos defdltes vdJes &amp; lIeux, leur fal [ant fournir VlUres, &amp; leurs vend ans les [rlllers, gralOs, d enrees, &amp;au rres chofes qu'il voud q
achepter, en payant raifonnablement: ~'il foit enjoinét ~u[dits Confuls, Garoes dés Porres, &amp; fa&amp;ur de billettes, de donner ~c billette at1ldlt~ paria~~;
[onans dudlt AIX, ou y venans porter grams, [rUléts, denrees, &amp; marchandl{es , ou autrement, en quelque façon que ce [Olt. Et quant a ~, x a
~
voudront prendre retraiéte dam lefdltes vill,cs ~ lieux, qu'ils s'abftiendron~ pour tel ',emp~ gue le[dires ;dles &amp; li.:ux adui[erone, au~c deffe~ces d'y ~rre~~~1
aucuns trouble ny empe[chcment, le tollt a peme de cnme de Ieze-MaJell:e, &amp; que 1Arrell: [Olt enuoye part tOUt, pour ell:re publIe, gatde , &amp; obfe~~é r
La mari.erc mife en dehberation.
'
LAC HAM BR E ordonnée durant les Vaccations, les Prelldents &amp; Confeillers efl:ants dans la ville affemblés,a faiét &amp; [aiét iteratiués inhib' ,
,
ffences aux Gouuerneurs des places, Capitaines, Confuls, Adminiftrateurs, Habitans, &amp; autres qui comandent dan s les villes &amp; lieux de ce pay ~~IOI1S &amp; del'entrée dans Ic(dires villes &amp; lieux aux MagHhars, leurs familles, &amp; ceux qui auront expreffe commiffton du Roy ou de ladite Chambre, [oit s,, 1empercher
lu ll: lC,e , recepte, de~ deniers d~ fa Majell:té &amp; du pays, &amp; autres affaires concernant le feruice ,du Roy, e~ rapporranr ( outre la ce~ti6catiol1 d!s~~n~ fal(~t: de la
pern1JtUon partlcuhere de ladite Chambre, ouy ledit Procureur general. Et quant aux particuliers qUl voudront prendre retraléte &amp; dCI1'leur er. d, uls d AIx)
villes &amp; lieux s'abll:iendronc d'y entrer pour quelques iours, ainll que fera aduifé, &amp; iugé'l1eceffairc par les Con[uls &amp; Adminiihateurs dcedit ' I~ns le~dites
cftans logés en lieu d'affeurance, &amp; commodément, afin qu'il ne leur mefarriue, à leurs de[pens, Et pour ceux qui forciront dudie Aix pOUr I~ VI es &amp; lIeux,
pour autres occaGons, aya,nts bulecces &amp; certificats des Con,Culs de l~dite ville, e?joinét aufdits Gouuern,eurs d~s pla~e~,Capirain~s, ConCuls,&amp; ~~l~;~erce ou
donner logement &amp; retral~e, tant pour eux que leur bcll:aIl, ~ors 1enclos deCdltes vII,les &amp; lIeux, leur faire fOUl11lr VIUI es, &amp; leui vendant les fruiél:s ,d~ ~cur
dcnrees &amp; autres cho{es qu tls voudront achepter, en payant ral[onnablcment, EnjOint auffi aux Confuls, Gardes des portes, &amp; t:,tfe ur de bill
: gtalns,
.. ceux qui feront fortis de ladite ville d'Aix, ou à ceux qui voudront venir daos icelle portans grains, fruias, denrees, marchandifes, &amp; etres d en dc:li_
cc foit le tout à peine de crime de leze Maidl:é, Et affin'que perfonne ne pretende caufe dignorance fera le p ~el1eraJJemen~
,
1
1
l
'II
l'
relent A
&gt;.
CD
d' Aix Be cxtraiél:s de/iurés au Procureur general du Roy pour es eouoyer par toutes es VI es &amp; leu x de Ce
rrell leu
'gardé &amp; ob[erué Celon [a forme &amp; teneur. Faiél; en la Chambre ordonnée durant Ics Vaccations du Pari pays, pour y ell
,
"
el11ent d
re
I:r1111er Aouft mIl fix cens vmgt-neuf.
e Prouence
Collation en 1'. '
-,

~

Signé

J' J 4/éle,

�91

)

Extraiél: d~s Reginres de Parlement.

III VR

la remonftrance faiéte à la Cour par le Procureur general du Roy, des plaintes qu'il reçoit, qu e
foubs pretexte de la contagion, dont cette ville de Paris en
affligée, les Gouuerne.urs, Capitaines, Maires Efcheuins ,
&amp; autres Officiers qes villes circonuoiGnes, mefmes des
Bourgs &amp; Villages qui font fur les aduen ues ~ grands chemins de ladite ville de Paris, refu[ent de receuôir, lai{fer pa{fer, &amp; loger ceux qui viennent de cettedite ville, &amp; les empefchent par violence &amp; voye de faiét,meflnemec les viuandiers &amp; autres qui Ce retirent en leurs maifons : qui eft entreprinCe prejudiciable au public, dont peut aduenir grad fcan·dale &amp; incon uenient: requeroit y efire par la Cour pourueu
[uiuant &amp; conformement aux Arrens donnezen l'an 1596.
La matiere n1ife en deliberation. La Cour a faïa: &amp; faiél:
inhibitions &amp; deffences tantaux Gouuerneurs &amp; Capitaines, Maires, Efcheuins, &amp; autres Officiers qui [ont ez villes
Bourgs &amp; Villages, fur les grands chemins, aduenües, &amp; ez
enuironsdecette villedeParis, quedu re{fort,qu'à tous habitans defdits lieux, d'en1pefcherceux qui [ortirôe de la ville
de Paris,d'y paner &amp; log~r,à peine de crin1e de leze-Majeilé.
Et à ce qu'aucun n'en pretende caufe d'ignorance, fera le
preCene Arrefi leu &amp; publié par les carrefours &amp; Faubourgs
de cette ville de Paris, &amp; à toutes autres vi lles &amp; lieux où
befoin fera . Faiél: en Parlement le deuxiéme Septelnbre,
•
mil fix cens dix.. neuf.
- - - -.-- --

Signé D

V T IL LE T.

,

1

�•

Extraia des Rêgifl:res
de Parlement.
V R ]a Requdl:e prefentee à la Chambre ordonnee en temps de
vacca rions par les Con[uls &amp; Communauté de cette ville d'Aix.
rendame afin pour les caures y cOJl(enuës, faire dire &amp; ordonner
dhe c:fhoiétemenr enjoinét aux Confuls, Adminifirateurs. Gardes
des portes des villes &amp; lieux. où lçs depurez defdirs Con(uls (e pre[enteront, tant pour J'.I.chept &amp; rçception des bleds ja errez, que pour
l'achept &amp; recepdon des mourons pour la fourniture de la Boucherie, &amp; pour autres
denrees vtilles ~ la Ville, de donneJ libl e entl"eç! leur apparoj{fanc de bon Certificats, &amp;
pdlet~es, fur peine de rriilliures en leurs propres, nonobftant tous pretextes, &amp; demeurer cijargez de tous les inconucniens qu'i fJ ute de ce pourroient arriucr en cette ville,
IX foubs tellesaucres peanes que plairra à hChamhre ordonner. V E V ladite Requef1:e
reCponduë par le Procureur general du Roy,~ la recharge du jourd'hl1y: Tout coGderé.
DI ç r Â EST E " que hl Chambrt: a ordonné &amp; ordonne, &lt;]u'll fera enjoina au~
G,quQerneurs des places, Capitaines, Con Culs • AdmiOifir (curs, H âbltans, &amp; autres,
qui commaC)denr dans les V~J1es &amp; Lieux de ce Pays, où les deputez defdits Confuls fc
pn:(cmerom pour receuair les bleds errez, mourons, &amp; autres deorees pour la proui..
(ion deladite Ville, ou pour f,üre d'autres achepts,de leur donner logement &amp; retraiéte,
tant pour eux que leur beflail, leur fairçfournir viures, &amp; leur vendre ce dequoy ils au~
ron~ befoin raifonnablemenr. Enjoinél: aufIi aufdits CO!Jfuls ~ faifeur de BiJ]ettes,d'cn
ddiqrer à ceux qui feront fards de l/l.dite VIlle d'Aix, ou à ceux qui voudront y venir,
p~:&gt;urranr grains, froiéts, deorees, marchandi[es, &amp;. generallement tout ce qui fera ne~e(faire, à peine de crime de le;ze Majefié, trois mil liures d'amende contre cha {cun des
contreuenans, &amp; autre arbitraire. faiét à Aix en la Chambre ordonnee durant les
V~ççation~~ f:t publié ~ Ja )3arr~, le cin~uie[me Septembre ~il lix cens vingt-neuf.
Ço/(at~on

,

efl foin,.

�1

•

Extraiét des Rêgiftres
de Parlement.

•

•

~IA Chambre ordonnee duran't les Vacca:
- : -- tions, prouoyant fur la requiGtion verballe-,
ment faiéte par le Procureur general du Roy,
a faiél: &amp; faiél: inhibitions &amp; deffences aux Con{uls
&amp; Admjni{1:rateurs des Comunautez des villes &amp;
lieux de cette Prouince, de receuoir aucuns Soldats
des Regiments congediez, qu'ils n'ayent faiéts
leurs quarantaine de fanté: &amp; pour cet effeét, lefdits
Soldat~ feront conduits auec Guides de ville en
ville, iu[ques au lieu de leur nailfance pour faire
ladite quarantaine. Et afin que l'Arrefl: [oit notoire,
fera publié en cette ville, &amp; extraiéts en uoyez par
toutes les villes &amp; lieux de ce pays. Faiét a Aix en
la Chambre ordonnee durant les vaccations, &amp; publié à la Barre le dlxiéme Septembre, mil fix cens
vingt~neuf,
----. ,follat~on

Signé

efl foi6le.

ESTIENNE.

(

•

,

J

1

�1

1

~xtraia: des Regifi:res

de Parlement.
ra
lB

.

A Chambre ordonnée durant les Vaccations, prou oyant . (ur la
requifition verballement faiéte par le Procureur general du Roy,
a faiét &amp; faiét inhibitions &amp; deffences à routes per(onnes de quelque cO:ac.
qualité, &amp; condition qu'elles foien t, de receller aucunes fortes de maladies.
{oit ordinaires, ou extraordinaires: leur enjoinét (ou à ceux q uife trou ueror
dans la mai[on où tel malade fera) de fortir ala feneO:re,&amp; par le plus proche
voifin ,ou autre qui pa (fera par la rüe, demander les Intendants, &amp; à iceux
declarer ledit mal, &amp; Ju{ques à ce que autrement foit dit, de [e contenir
dam Jefdites maifons, à peine de confifcarion de corps &amp; de biens. Enjoinél:
aux Coubs-Intendancs de chafque rüe, de tenir rooHe des per{onnes qui font
d.ms chafcune des maifons, de leurs defpartements, &amp; faire la vifiee deux
fois le iour, foy faire exhiber lefdites per{onnes, &amp; les voir marcher, à ptine
de punition exemplaire. Et fera informé {ur te rtcdlement des maladies par
le premieI luge Royal, ou Huiffier, pour l'information rapportée, eO:re or·
donné ce qu'il appartiendra. Et afin que l'Arrefi {oit notoire, fera publie,
&amp; affiché par tous les lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix accouflumez.
Faiél:a Aixen la Chambre ordonnée durandes Vaccations , &amp; publié à la
Barre le d~xiéme Septembre, mil fix cens vingt-neuf:
Coll~~i~n eJI fo!Elç.
Signé EST l E N N E.

�,

Extraiét des Regiftres
rde Parlement.
vR

ce que Mail1:re HonnOlé d'Agut ConCe:iIler du Royen la Cour,Commilfaire Depputé pour
~ executer l'Arrel1: donné le vingt-huiéliéme luin dernier les Ch abres alfemblées concernat le falél
de la maladie de la ville de: Digne: a remol1:ré en ladite qualité. que le quinziéme du mois d'Aoul1:
dernier il auroit mis en la quarantaine de purification M. Gaudin Aduocat en la Cour. M. Boyer
Receueur du Taillon,premier &amp; [econd ConCulsde ladite viIle,&amp; tOuS les autres Habitans d'icelle el1:ans au
terroir de Marcoux, en nombre de quatre-vingrs &amp; deux perfonnes, fuiuant le denombrement qu'ils en
auroient donné enfuiue de fon Ordonnance; &amp; reçeu encores en la mefmc quarantaine de purification,
le Sieur de Sauonne,&amp; pluGeurs autres eLl:ans dans le terroir de ladite ville de Digne.finilfant le:fdites quarantaines le vingt-cinquiéme de ce mois, apres lcCqueIles auroir ordoné que les vIlles &amp; lieux circouoiGns de ladite ville deDigne donneroiet des lieux en leurs terroirs aufdirs Confuh &amp;Habitans pour y faire les quarataines de fan té. Et parce que Icfdites villes &amp; lieux circonuoilins pourroient faire difficulté receuoir en leurfdits
terroirs lc:fdi&amp;s-Con[uls &amp; Habitans de ladite ville de Digne aufdites quaranraines de fanté, que leur fera
cnjoinél de ce faire, fur relIe ,reine que la Chambre arbitrera. Et parce que M. de Tabaret Sieur de Chafaud
Lieutenant principal du Senefchal au Siege de ladite ville de Digne, fe trouue auoir acheué fa quarantaine
de fanté enuiron le quinziéme de cc mois, que plaife à la Chambre le commettre auffi à l'executÏo de l'ArreLl:
qu'elle fera prefentemet,auec pouuoir d'ordoner en fuitte dudit AtreLl: du vingt-huiéliéme luin, &amp; cduy-cy,
fur les occurrenceS des affaires &amp; faiél de la fanté, faire garder &amp; ob[eruer les ordres &amp; Reglements par luy
Commilfaire faiéls concernant ladite fanté, &amp; prouuoir [ur le tOu;:, alOli que la Chambre verra bon eLl:re.
DIe T A EST E' que la Chambre ordonnee en temps de Vaccations, a enjoinél &amp; enjoinél à toutes les
villes &amp; lieux des enuirons de ladite ville de Digne, donner des lieux dans leur terroir palfé le vingt-cinquiéme de ce mois, au[diéls Gaudin, &amp; Boyer premiet &amp; fecond Con Culs de ladite ville de Digne, &amp; à tOUS les
autres Habitans d'icelle qui font dans le terroir de Marcoux, &amp; dans le terroir de ladite ville ayant acheué
1 a qllaraotaine de purification ordonnée par M. Hqnnciré d'Agut Con[eiller du Royen la Cour Commi[[aire depputé pour la fanté de ladite ville, pour y faire les quarantaines de famé foubs G:Hdes raiConnables,
&amp; aux defpens des gardez, à peine de dix mil liures dez à pre[ent dedarées contre les refu[ans. Et à ces fins,
a commis &amp; commet M. de Tabaret Lieutenant principal du Senefchal au Siege dudie Digne, pour mettre
à deüe &amp; enciere execution le preCent ArreLl:, faire garder &amp; obCemer les Reglc:mems &amp; ordres dl:abbs par
ledit CommiiTaire concernant la fanté de ladite ville de Digne, &amp; ordonner pour le faiél de ladite famé Cur
les affaires &amp;occurrences qui fe prefenteront concernant ladite ville, &amp; aduertir la Chambre au mois de fes
diligences. Faia à Aix en la Chambre-ordonnée durant les Vaccations, &amp; publié à la Barre le dixiéme
Septembre, mil Gx cens vingt-neuf.

Il

Co!lation cft fai8e.
Signé

EST 1 E N N E.

�•

r

Extraiét: des Rëgifrres
de Parlément.

DI

A Chambre ordonnee en temps de Vaëcations ~ prouoyant (ur la

_ requiGtion vcrballcment faiéte par le Procureur general du Roy,
a falét &amp; fait\: inhibitions &amp; deffences à toutes perfonnes de quel-:
que efiat, qualite, &amp; condition qu'elles foiene, d'aller à la 'chalfe auee ar~
quebufes, fur les peines portées par les Ediél:s du Roy, Arrefis &amp; Reglemets
de la Cour. Enjoint\: au PeeuoO: des Marefchaux, &amp; lès Archers, de Caifir
les comreuenants: Etaux Gardes des Portes les arquebufes que les particuliers voudcom forcir de la ville. Et afin que l'ArreO: foit notoire J fera publié par cous les lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix. Faiél: à Aix en la
Chambre ordonnee durantles Vaccations, &amp; publié à la Barre le djxiéme
Septembre, mil fixcens vingt-:neuf.
Collation

Signé

ESTIENNE.

-----,

éjI foifiç:
~

•

�1

Extraiét des Regiftres
de Parlement.

,

,

~IAChambre ordonnee dur~nt les Vacëa:

.
. cions prouoyant fur la requjfi~ion verballe-,
ment faiél:e par le Procureur general du Roy,
a faia &amp; faïél: inhibitions &amp; deffences à toutes per[onnesde quelle qua1ité &amp; condition qu'elles [oient,
d'aller, ny Frequenter dans le terroir de Venelles: Et
au fai(eur de billettes, &amp; Gardes des Portes, de
bailler aucunes biHettes, à peinede punition exemplaire. Et fera le preCene Arr~fi leu, publié, &amp; affiché aux carrefours &amp; Portes de cette ville d'Aix,
affin que perfonne n'y pretende caufe d'ignorance.
Faia a Aix en la Chambre ordonnee durant les.
Vaccations, &amp; publié à la Barre le douziéme Sep:
tembre,
mil fix cens vingt.. neuf..
.
-' - - .
-.

fol~at~on ëfl fl~a~.

Signé

EST 1 E NNE.

i

1

1

i
1

~,

�Extraia: des Rëgiftres
de Parlement.

,
,

A Chambre ordonnée durant les Vaccations; prouoyant fur la requiGtion verball,
ment faiéte par le Procureur general du Roy) a permis &amp; permet à tous les particulier
de cette ville d'Aix faiCants faire leurs vendanges, &amp; à ceux qu'ils y employeront, dt
[ortir de ladite ville auant iour , à la charge qu'ils n'y pourront r'enrrer qu'il ne foit iour.
Leur enioinét de quitrer le trauai!, &amp; fe retirer re[peaiuement auant la nuiét, à peine de punitIOn
exemplaire. Et fur meCme peine, enjoinét aux Gardes des Portes de tenir la main à 1obCeruation du
preCent Arreft. Leur a allai per,nis &amp; permet d'aller loüer les perfonnes qu'ils auiferont, :.lUX Huttes
qui[ont du cofté de Saina Eurrope, &amp; Barret, prenans biller te &amp; certificat de l'Intendant defdites
Huttes, ou Gardes: FaiQ; inhibitions &amp; delfencc:s à ceux qui feront loüez, de [e rerirer en autre part
que auCdices Hurtes, à peine du foüet. A faiét&amp; faiétmefmes inhibitions &amp; delfences à tous lefdits
particuliers [airant leurs vendanges , d'entrer par la Porte de Saina lean : leur enjoinét d'entrer par la.
porte de leur cartier,fors aufdiéh parriculiers du cartier de S.Ican,auCquels a permis &amp;permet d'entrer
&amp; faire entrer leurs raiGns par les Portes des Auguftins &amp; Sainét Louys, aufquelles Porres (enfemble
celles de Bellegarde, les Cordeliers, &amp; Noftre Dame) ferOnt eftablies des perConnes de Gardes pour
y demeurer durant leCdires vendanges: &amp; deux PayCJns pour recognoiftre le menu peuple qui forcira
&amp; entrera. Ordonne que ceux qui viendront auec du beftail pour vendanger, rapporteront billette
des Con[uls des lieux, &amp; ceux qui viendront des Baftides , des Intendants des carriers, &amp; demeureront (les gens de trauail &amp; beftail ) Ceparez en rrois Places: Sçauoir, à celle des PreCcheurs, de Noftre
Dame, &amp; des Fontettes. Faiét inhibitions &amp; deffences aux Grapilleurs &amp; Rapugaires, d'aller d'vn
terroir à l'autre, à peine du foüet: &amp; pour cet effe6\: les Archers du Preuoft des MareCchaux [e tiendront aux aduenues pour [ailir Jes coulpables. Ordonne que tous les particuliers faiCans vendanges,
feront raus les iours deux certificats: ou s'il ne [çauent eCcrire, fera faiét par vn Notaire, ou leur proche voiGn, contenant le nombre des per[onnes , tant hommes que femmes quïls employent au faia
de leur vendange, l'vn defqucls certificats demeurera entre les mains de ccluy qui fera Je charroir
des raiGns , qu'il exhibera à chafque voyage aux Gardes des Porres, pour y matre le veu : &amp; J'alltre
à ceux qui feront employez pour coupper les raiGns, qu'ils exhiberont le foir fe retirant dan s la ville
ou aux Huttes. Faiél deffences auCdits parciculiers d'admettre en leur comp ~ goie aucun dh anger 'lU
ne [oit nommé dans la billette des proprietaires qui les auront loüez, à peine dû foü er. A tà iét l!&gt;
faia auai inhibitions &amp; deffences à EOUS les particuliers, de donner à manger ny à boire à ceux qu
condui[ent les Prdfoirs ,communement appelIez Deftreignaires, à peine de punition ex emplairt
Et affi n gue p'erfonnc n'y pretende caufe d'ignorance, fera le pl eCeot Arrcft leu, publié, &amp; affich,
par tous les lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix accouftumez. Faiél en la Chambre ordonné.
d urant les Vaccations du Parlement de Prauence [cant à Aix 1 &amp; publIé à la Barre le quinziéme Septembre, mil {ix cens vingt-neuf.

a

Sign é
•

ESTIENNE•

1

�•

•

,

1

1
•

r

Extraia: des Regiftres
de Parlement.

Il

A Chambre ordonnée durant les Vaccations, prou oyant fur la requili. ' _ ~io~ ~e~balJcment faW:e 'par le Procureur general du Roy, a faia &amp; faia
.
mhlbJt10ns &amp; deffences aux Con fuis &amp; AdminHhateurs des Communautez des villes &amp; lieux de ce pays, de refufer le paffage à ceux qui fortene , ou qui
veulent venir en Cette ville d'Aix, ny permettre qu'il foit exigé aucune chofe
pour les Guides, à peine de mil liures d'amande chafcun en leur propre, fans le
pouuoir rejeccer fur le corps des Comtnunaucez. à peine du quatruple. Et fur
mefme peine (&amp; de refpondre des inconuenients qui pourraient arriuer) leur enjoina
de donner retraiae, logement, &amp; viures, en payant rai[onnablement, aufdias
particuliers qui forciront de ladite viiie d'Âix, afin qu'il ne leur mef-arriue. Et afin
que perfonne n'y pretende caufe d'ignorance: fera le pre(ent ArreCt leu, &amp; publié par
tous les lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix, &amp; excraias expediez audit Procureur
general, pour les cnuoyer par toutes les villes &amp; lieux de ce pays. Faia à Aix en la
Chambre ordonnée durant les Vaccations, &amp; publié à la Barre le vingr-quatriéme
Septembre, mil {i x cens vingt-neuf.
Collation

Signé

eJl foiae.

EST l EN N E.

1

f

\

�•

~o

•

Extraia des Regiftres
de Parlement.
•

m
œ

A Chambre ordonn~e durant les Vaccations ,. prou oyant fur la
requi{ition verballement faiéle par le Procureur general du Roy.
a ordonne &amp; ordonne que le Reglement faiél par le Bureau de la
Police. &amp; Santé. furla taxe du Befiail pour les Vendanges, fera gardé&amp;
ob[erué : Et aces fins. a faiél inhibitions &amp; deffences aux Muletiers de prendre dauantage qu'il n'eft poné par ledit Reglement. ny receller leur BellaiJ,
à peine de confi[cation dudic bellail) &amp; pUnItion corporelle. Faiél auffi inhibitions &amp; deffcnces à lOUS les particuliers de cette ville d'Aix, de donner
plus grande fomme qu'il n'eft porté par ledit Reglement, à peine de
cinq uante liures. &amp; de con fi (cation des iaifins. Et [ur les defordres, difcours
de mefpris, recellcment de beftail, ou perception de plus grande fomme
que dudit taux. fera informé par les Viguiers des Quartiers, aufquels a commis, &amp; pour proceder aux captures s'il y dchet. Et afin que per(enne n'y
pretende caufe d'ignorance, [era le pre[cnt Arrefi leu, publiè, &amp; affiché par
tous les lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix accouftumez. Falél à Aixen
la Chambre ordonnee durant les Vacca1iÎons, &amp; publié à la Barre le vingtquatrieme Septembre, md {ix cens vingt-neuf.
Signé

ES TI ENN E.

•

..

..... ~ 18('
.• .q/~

•&lt;'.IA1\\'c"

1

�1
.,

Extraiét des Regiftres
de Parlement.
V R l'aduis donné à la Chambre ordonnée m Vaccations, que les
Confuls, &amp;: AdminHhateurs du lieu de Rians ont ddfendu l'entrée dans;
ledit lieu aux particuliers du lieu de Ioucques , [ans que audit lieu il y
aye aucun [oup~on de mal contagieux : Ouy le Procureur general du Roy.
LAC HAM BR E a ordonné &amp;: ordonne que l'vn des Confuls dudit lieu de
Rians, fera adjourné à comparoir en perfonne pardeuant elle, pour refpondre
fur ce dont il fera enquis par le Commilfaire depputé, pour fes refponces communiquées au Procureur general , &amp;: rapportées, eftre ordonné ce qu'il appartiendra:
A faïa &amp;: faiél: inhibitions &amp;: deffences à tous les Con fuis &amp;: Adminiftrateurs des
villes &amp;: lieux de ce pays, de s'oil:er l'entree les vns les autres, [ans permilIion de
la Chambre, fauf en cas d'aucun excez de pefte, d'y prouuoir par prouihon tant
feulement, à peine de trois mille liUres en leur propre, punition exemplaire, &amp;:
de refpondre des inconuenients qui pourroient arriuer. Et ann que per[onne n'y
pretende caure d 'ignorance: fera le prefenc Arreft enuoyé en toutes les villes &amp;:
lieux de ce pays, pour y dl:re leu, publié, gardé &amp;: obferué felon fa forme &amp;: teneur.
Faiél: à Aix en la Chambre ordonnée durant les Vacc!tions , &amp;: publié à la Barre
le vingt-quatriéme Septembre, millix cens vingt-neuf~

Colta/ion efl fliae.
Signé

"\

1

ESTIENNE.

•

�1

Extraiades Regiftres
de Parlement.
~

1

A Cou&lt; pmuop", Cud, "q uiGdon v"b,lI,m,", f,ill, pu J, Pm,~"n&lt;

general du Roy, &amp; ouys dans la Chambre les Confuls de cette vdle 4AIX,
.
- 'c
a ordonné &amp; ordonne que tous les habitans de ladite ville de quelle
qJalité &amp; condition qu'ifs foient, fe contiendront, dans leurs maifons
durant quinze iours, à commencer Ieudy prochain dix-huia de ce mois, \eur a faia
&amp; faia inhibitions &amp; deffences d'en {onir à peine de cent liures, &amp; autre exemplaire,
fors &amp; excepté les Officiers politiques, Intendants, Soubs-incendants, &amp; autres qui feront employés au faia de la Police, Medecins, Chirurgiens, Apothicaires, &amp; Boulengers, enfemble les Laboureurs &amp; gens de trauail qui auront befoing de rrauailler à la terre, &amp; ne pourront fe communiquer par la ville, mais forciront &amp;
r'entreront par la porte de leur quartier y prenant billette. Enjoina aux Intendanrs
&amp; Soubs-Intendans de fe renir par les rues, &amp; faire fournir aufdits particuliers ce
qui leur manquera durant ladite continance, à peine d'amende arbitraire. Et par
mefme moyen a faia &amp; faia inhibitions &amp; dcffenees aux particuliers habitans aux
Ba!bdes du rerroir dudit Aix de fe frequenrer les vns les autres durant ledit temps,
ny hanter &amp; frequen~er dans ladite ville fans le declarer à la'porte, &amp; Yauoir prins
vne guide, conformemenr au precedent Arrelt à peine de la vie. Et affi~ que
perfonne n'y pretende caufe d'ignorance fera le pre[ent Arrel! leu, publié, &amp;
affiché par tous les lieux &amp; carrefours dudit Aix. Faia au Parlement de Prouence
feant à Aix, le ,quinziéme Oaobre mil Gx cens vingt-neuf.
Collation efl faille.
Signé 1 ST 1 EN N E.
-

C'.~

,

�. 1
1

35

De par le Roy.
T PAR ORDONNANCE DE MONSIEVR M. HONNORE' D'AGVT,
Con{eiller du Royen {a Cour de Parlemenc de Prouence. Commilfaire depputé
par ladite Cour, à la Sur-intendance &amp; direél:ion de la grande Ipfermerie de
cette ville d'AIx, pour prouuoir au Calm des ames des malades em peUez, &amp; aux
abus qui fe pourroient commettre à l'arriuée d'iceux dans ladire Infermerie.
Sont faiél:es inhibitions &amp; deffences à roUtes per(onnes--d"e quelle qualité &amp;
condition quelles [oient dans ladite Infermerie,&amp; charge qu'ils ayent dans icelle.
d 'approcher &amp; fou'iller le[diél:s malades, que premierement le Pere Corme de Cucuron Religieux
Capucin (ou en [on ab[ence, le Pere Fidelle de Vaifon, aulIi Rebgieux Ca pucin) les aye approchez pour les ouyr en ConfelIion li be[oin eU, d'efcrire &amp; mettre par inuentaire routes les chofe~
que lefdits malades auront &amp; feront porter pour leur v[age &amp; necelIitez dans ladire Infermerie, &amp;
me[me l'argent, bagues,&amp; joyaux (s'ils en ont) dont ils s'en failÎronr pour les leur rendre en cas de
conualelfance, ou à qui appartiendra, tenant controolle de l'employ de la defpence qu'ils feront
dudit argent duran t leur maladie: &amp; en cas de mort, aux Corbeaux d' enleuer le corps, &amp; entrer dan,
la chambre, &amp; Huttes d'iceux, pour les porter au charnier, quéledit PereCo[me ( ou en [on ab[ence
le Pere Fidelle) ne leur aye commandé, le roUt à peine de la Vie,' Et au{dits malades reuenants en
conualelfance, de prendre &amp; diuertir aucune choCe les vns aux autres {ans ladite permilIion, foubs
la me{me peine. A declaré &amp;declare ({ortans lefdits malades de ladite Infermerie pour cUre mis aux
Huttes de purification) ne pouuoir porter quant &amp; eux, àutre cho{e que ce que leur aura appartenu
en propr.e à leur arriuee &amp; {ejour dan s ladite Infermerie: &amp; à ces fins, vilÎte &amp; de{criprion fera faiéte
par ledit Pere, de ce qu'ils porteront en {ortanr. Veut neanrmoms ledit Commilfaire, que les
habits, couueHes', &amp; linceuls, appartenans aux mortS, {oient dlftribuez : Ccrauoir Ie{dirs habits, aux
pau ures plus necelIiteux de ladite Infermerie : &amp; lefdites couueHes &amp; linceuls, remiîes ez mains de
Donne Anne Pattette, pour {eruir àl'yCage &amp; beCoin de ladire Infermerie : &amp; du tour en eftre tenu
controolle &amp; memorial par leCdits Peres Capucins, enCemble dez l'arriuéede{dits malades ,mons,
&amp; {ortie d'iceux de ladite Infermerie ,'dont ledit Commilfaire en charge leur deuoir &amp; conCcience.
Faiél: commandement à tous ceux de ladite Infermerie, de les honnorer, refpeéter &amp; obeyr, enfemble Rougier Maiftre Chirurgien de ladite Infermerie, cha[cun en ce que conceme leur charge, [ur
la meCme peine de la vie, &amp; autres que leur fera indiéte par ledit Comrnilfaire, (uiuant la plainéte
que lefdics Peres Capucins, &amp; ledit Rougier ChirLJrgien luy feront. Et aux fins que aucun n'y
pretçnde caure d'ignorance: Ordonne ledit Sieur Cbmmilfaire, que ta preCence Ordonnance fera
im primée, &amp; affichée au coin &amp; autres lieux plus en1Î-ocnrs de ladlte Infermerie. Faiét à Aix le
feiziéme Oél:obre) mil {ix cens vingt-neuf.

,!lr commandement de mendit Seignetl~
[onfeiller (fjr Commiffaire)
73 RIANSO N.

•

�34
Roolle de Meilleurs les Prdldents, Confeillers, &amp; autres
Officiers de la Cour de Parlelnent de Prouence.

PR.ESIDENTS.

M

OnGeur M. Vitlcens Anne de Maynier, premier PreGdcnr.
MonGeur M. Laurens Coriollis) recond PreGdenr.
MonGeur M. Iean Baprifl:e du Chaine, rroiGéme Prdidcnr.
MonGeur M. Jean Louys de Mounicr, quatriéme PreGdenr.
MonGeur M. Gabnël EHienne, cinquiéme PreGdenr.
MonGeur M. Iean Baprifl:e de Forbin, Gxiéme PrcGdent.

Confeillers.'
.711 ES SIE V R S.

Jean Pierre Olliuier.
Jean Venel.
Iullien de Perier.
Jacques d'AIbert.
Honnort d'Agut. Iean Bapri!h: de Boyer:
Jea n Augu!bn Flotte.
Raymond de Maynier.
Nicolas Claude Fabry.
Alexandre Thomaflin.
Iean B ~ pt ifl:e de Couuce
Lou ys Arnaud.
Art1:lud Bermond.
Louys de Paule.
Louys Hugues Dedons:
Allexandre de Galliffet
Prd idenr aux Enquef.l:cs.
François de Sc. Ml rc .
Amboine Gautier.
André B,dlon.
Louys de Layder.
Scipion de Forcira.
Ièan de Layder.
Jean Augufl:. de Forefl:a,
McJchion Mazarguc:s.
Pierre de Laurens.
Jean Ioannis.
Gafpard de Vileneufue.
Iean Anthome Thoron.

•

1

•

Scbafl:ien d'Alberras.
Lazarin Suffren .
Raymond Efpagnet.
Charles Guenn.
Iean Roux.
Leon de Valbelle.
Louys d'Anrelmy.
Jean de Guiran PreGdent
aux Enquef.l:es.
Scipion Chailan.
Pierre Trichaud.
,

Gensdu Roy.
.:?vf ESS 1 EVRS.

Iean Efiienne Th oma[{jn,
Aduocar general.
Pierre de Cor mis, Aduocar
general.
Louys François de Rabaffe,
Procureur general.
Pierre Guerin, Procureur
general.

Greffiers.
.711 AIS T RES.

Iean Efl:ienne&gt; Greffier
CÎuil.
Clàl.Jde Fulconis, Greffier
Crrminel.
Melchion Orcin, Greffier
Criminel .

/

Gens des
pauures.
.;M AISTR ES.

de Galice;
Aduocat des pauures
Poulas, Procureur
des pauures.

Huiffiers.
Gilles Bayon, premier
HU1[{jer.
Monnet Tromper.
Iean Vmcens.
Iean Auriol.
André Capio :
Guillaume Pelegrin;
George Artaud.
Amhoine Marcel.
Iofeph Perret.

�De · par le Roy.
T PAR ORDONNANCE DE MONSIEVR M. HONNORE' D'AGVT,
Con[eiller du Royen [a Cour de Parlement de Prouence. Commilfaire depputé
~t:::Ai"~'\ par ladite Cour, à la Sur-intendance &amp; direétion . de la grande Infermerie de
1iIG~'1I
cette ville d'Aix, [ur ce que ceux qui font dans ladite Infermerie pourroient
doubter li le Pere,Fidelle de V ciCon Religieux Capucin, a le mefrile pouuoir dans
ladite Infermerie que le Pere Corme de Cucuron aulli Religieux Capucin. Ledit
Commilfaire a dedaré.&amp; declare ledit Pere Fidelle auoir le mefme pouuoir que
ledit Pere Corme, de commander &amp; faire les me[mes fonél:ions conjoinél:ement
ou [eparément, &amp; en l'abfence l'vn de l'autre, toutes telles que l'vn pourroit faire l'autre n'y elbnt
prerent. Et au moyen de ce enjoïnél: à tous lefdits de ladite Infermerie de luy prefter &amp; rendre l'obeïrfance portee par la premiere Ordonnance, foubs les mefmes inhibitions &amp; peines y contenuës. Et
adjouftanr à ladite Ordonance a enjoint &amp; enjoina à tous les Gardes de ladite Infermerie de veiller
[oigneurement à la garde d'icelle, ne bouger de leurs poftes ( que lor,s que les Peres Blaife &amp; Mathieu
Religieux Capucins Intendants au dehors de ladite Infel'merie, garde d'icelle, &amp; pour faire obferuer
les ordres aux Hures des conualelfans, de puriffication &amp; fanté ) li ce n'eft.qu·ils foient commandés
par lefdits Peres, &amp;leur obeïr à peine de punition corporelle, &amp; de rendre tout ce qu'ils auront receu
auparauanr de leur [olde. Faiél: aux Barrieres de ladite Infermerie ce vingt-cinquiéme Oél:obre
mil lix cens vingt-neuf.
.,.,..r;nI/f

'Par ~Dmmandement de mondit Seigneur
. Confei/ler (!fT Commijfaire,
~RIANSON •

•

�•

~

EXTRAICT DES REGISTRES
DE PARLEMENT.
E V le procez verbal, &amp; informations prinfes par Maifhe Arnaud Bel'mond ConCeiller d"
~~f2'Itj~'\" Roy, &amp; CO'llmtff,lII e dcputé {ur l'ell:at de la Camé Je la ville d'Aix: Et le rapport faiél: par
~~i~ lès Medecins, Chirurgiens à ce commis: Enfemblc les procez verbaux fur les puraficatiôs
L.1&lt;
des maifons qui auoiét d'té mrcél:ées. Ouy le Procureur general du Roy: Toutconlideré.
La Chambre ordonnée en Vac;lriom, les Preliden s &amp; Confeillersatfemblez, a remis &amp; rdiably le
negoce &amp; communicarion des lubitans de ladite ville d'Aix auec les autres villes &amp; lieux de fanté de la
P rouince. Et au moyen de ce, ordonne qu'ils auront dés ce iourd'huy libre entrée par toutes les villes
&amp;. lieux de ladite Prouince. A [aiél: &amp; faié\: inhibitions &amp; deffences aux Officiers, Confuls, &amp; Admini llrueurs d efdites villes &amp; lieux, de les refufer, ny empefcher lediél: negoce, à peine de mille liures
d ':tmende en leur propre ) &amp; autres exem plaires. Enjoinél: au Lieutenant general des~miffions, ~
lieutenant Criminel du Siege de ladite ville, de fe retirer par tOUt le vingt-neuf de ce mqi~àpeinede
{u(pcnri on. Er quand à ladite Chambre : a dedaré &amp; declare qu'elle s'y retirera le Dimàir?lkd crnier
dudiél: m0iç, pour y continuer l'adminifhation de la Iufbce au fubj eél:s de fadite M'ljdl:é. Enjoinél:
aux G effiers d 'y faire porter les facs &amp; regifl:res; aux Aduocats &amp; Procureurs de s'y rendre: &amp; au Geo11er J'y traduire les pn(onniers à bonne Ô(. [cure garde, à peine d'améde arbitraire. Faiél: en la Cham- '
bre des V acation s du Parlement de Prouence [eant à Sallon, (à caufe de la pe!\:e dont la vllle d'Aix
cfl:oit affljgée) &amp; publié àla Ruee le vingt-lixiéme Aouft mil lix cens trente.

Col/atiOlZ'efl foitle.
Signé

CHAILLAN Commis.

' ;t~ 0

V Y S par la graee de Dieu Roy de France &amp; Nauarre, Au premier de~ Huilliers de 'naRre
~ Cour de Pallemenr d e Prouence, ou noftre Sergent fur ce requis: Salue. Nous à la reque!\:e des
Loo(ul5 &amp; Com lTIll nauré, Manans &amp; Habitans de noftre ville d'AIX, &amp; [uiuant l'Arre!\: ce iourd'h ny
clonné par nofl:rediél:e Cour, ou Chambre par ôous ordonnée durant les Vacations cy dernier, pat
exrraiél: [oubs le co nr refeel de noChe Chancderie attachée. Te mandons &amp; commettons p ar ces pre[ entes, monfl:rer &amp; lignifier bien &amp; d t üemem l, dit ArreH aux Officiers, Con[uls, Admintfirareurs, &amp;
G ardes des portes , ponts, &amp; paa:lges des villes &amp; lieux dudit pays, à ces 6ns y contenües: &amp; àce qU'Ils
n 'cn peuffm, p retendre caufe d'ignorance, leur faifant inhibitions &amp; deffences de refu[er, nyempec.
cher le negoce&amp; cntrée d ans leur[dites villes &amp; lieux, aux habitans de nofl:lediél:e ville d'Aix, rapport Jns bill ett e de fanré , à peine de mill/ures d'améde en leur propre, &amp; autres exéplaires. Neancmoins
lig nifies ledit Arr efl: aux Lieu tenants general des Subrniffions, &amp; Criminel du' Siege de ladire ville, de
fe rend re dans icelle par toUt le vin g t-neuf d e ce moiç pour y faire 1a fonél:lOn de leur charge, &amp; y continuer l'admim-ftranon de la Iuftice à nos Subjetts, à peine de [u(penrion &amp; autres arbitraires. Ec au
furpl us) m onftr es &amp; (jg~ ifi e led it Arrefl: à tous qu'il apparriendra, afin gu'ils n'en pretendent cauf.:
d'i gnorance: d e cc fl ire te donnos pouuoir. Donné à Sallon à noftrediél:e Chambre, le vingc.lixidine
Aouft) J'an de g race rnilfi x cens trente J &amp; de nofl:rc rcgne le vingt-vniéme.

':Par la Chambre;
8t dcüement fcellée.
•

Gvr0:J&lt;.:.

�J

t

!

Extraia des Regifl:res
de Parlement.

,

vR

ce que le Procureur general du Roya repreCenté auoir reçeu plu~ ' Geurs plainétes des parriculiers de cette ville d'Aix, de ce que s'efians
rcfugiez aux villes &amp; lieux des enuirons, pendant le temps que ladite
,
ville efioit affligée de la maladie conragieufc, ayans faiét quelques achepts
de grains pour leurs prouilions , les Confuls &amp; Adminifirateurs defdites yilles &amp;
lieux ne veulent permettre la Corrie deedits bleds: moins encores de celuy qui a efté
recueilly dans leurs bafiides &amp; terre, que les aucuns ont dans leCdites villes &amp; lieux,
&amp; de leur rentes: ce qui eft de tres-mauuais exemple, &amp; perilleufe confequence,
requerant y cftre proueu.
La Chambre ordonnée en Vaccations : a permis &amp; permet aux particuliers de
cette ville d'Aix, de faire porter dans ladite ville tous les bleds qu'ils auront recueilly dans leurs baftides &amp; terre, ou qu'ils auront achepté aux villes &amp; lieux des
enuirons pour leur prouilions : enCem ble leurs rentes. A faiét &amp;,[aiét inhibitions
&amp; deffen ces aux Officiers, Confu/s, &amp; Adminiftrateurs dcCdites villes &amp; lieux, de
l'empeCcher, à peine de mil liures d'a mande en leurs propres, [ans le 'pouuoir rejercer fur le corps des Communautez, &amp; autre arbicraire. Faiét aAix en la Chambre
ordonn ée durant les Vaccations, &amp; publié à la Barre Je cinquiémc Septembre,
mil fIx cens trente.

Il

Collation
Signé

,
t

•

eft faiae.

ES TI EN N E.

i

.
•

i

:

1

•

r

�JS
1

.·Extraia .des Regiftrës
de Parlement.
, lm A Chambre

ordonnée en Vaccations prouoyant[ur la requifition ,verbalement faiél:e
par le Procureur general du Roy. A enjoinél: &amp;
enjoinél: aux Confuls &amp; Communauté de la ville
de Digne, &amp;autre villes &amp; lieux de la Prouince, de
publier vn lieu commode, ou faire faire des huttes
au dehors l'enclos de leurs mtlrail1es, pour y loger
. les Soldats &amp;autres qui viendrôt des lieux fufpeél:s,
. à peinede mil liures &amp; autre arbitraire. Faiél: en la
Chambre des Vacations'du Parlelnent de Prouece
fe-a nt à Aix, &amp; publié à la Barre le onzie[me Sep~
tembre, mil Gx cens trente.

œ

~ollation

Signé

ESTIENNE.

eJl fliae:

�1
1

1

1

·.

De par le Roy.
Et de l'Ordonnance de Meilleurs du Bureau
de la Santé de cette ville d'Aix.
L el1 ordonné &amp; enjoinél: à tous les Trauailleursde cette Ville, lors
qu'ils fe voudront louër, de s'affembler le {oir &amp; le matin, ceux du
cartier de S. Iean en la place de Sainél:e Marie Magdaleine. Ceux _
du cartier des Augul1ins , en la place au dernier l'Eglife de nofrre
Damel'Anonciade. Ceux du cartierdeBellegarde~ en la place des trois Ormes.
Ceux du cartier des Freres Mineurs, en la place des Fontetes. Et ceux du cartier de Nofrre Dame, en la place au deuant l'Eglife SainélSauueur. Et deffences
leur ~ont faitl:es d'y cOntreuenir {ur peine d'ell:re chaffez de la ViUe.

- - - - --- - - - - - - : - - - - - - - - - Comme aufli il efr ordonné à ceux des particuliers de cetce Ville qui ont du
bled àvendre, d'en porter les monfrres, &amp; {e tenir en la place des Prefcheurs, debiffant le marché ordinaire aux efrrangers. Et quand aux Viuandiers, il leur
dl: auai ordonné &amp; enjoint de {e tenir au lieu qui leur fera defriné par les
ConCuIs-: auec deffences aufdits particuliers &amp; Viuandiers d'y concreuenir,à peine de vingt liures. . .

. :~ '.

,

�\00
\

•

Extraia des Regiftres
de Parlement.

";
81

A Cour prouoyanr à la conreruation de la fan~é en cette Prouince, &amp; à ce que par les
~ " " .~ " eftrangers qui viennent des lieux peftez le mal n'y [oit porté. A ordonné &amp; ordonne, con. . 3' formemem aux precedents Arrefts, que les villes &amp; lieux limitrophes du Comté de Nice,
Terre-Neufue ,&amp;Dauphiné,eftabliront de Gardes filr les aduenües des chemins, pour empefcher le pa!fage aux eftrangers qui viendror defdits lieux peftez. Et pour les per[6nes qui feront nacifues du Languedoc, &amp; Comté, feront cooduitei de lieu en lieu auec Guides iufques aux cofins de cedic pays: Et quand à ceux qui ferOnt natifs de la Prouince, leur feront aufIi donné de Guides delieu en
lieu, iuCques au lieu de leur domicile, pour y faire quarantaine: &amp; n'eftants en eftar, ou ne pouuans
cheminer,feront ladite quarantaine aux terroirs defdiaes villes &amp; lieux limitrophes, aux defpens des
villes &amp; lieux dont ils fcront natifs, Cauf d'en faire . A faia &amp; fait inhibitions &amp; deffences, tant aufdits
dl:rangers, que à ceux du pays, de contreuenir aux Reglemens, &amp; eorrer dans la Prouince [ans billete
de [anté) &amp; Guide, à peine du foüet, &amp; de la gallc:re: &amp; aux Bateliers &amp; Ponraniers gui font [ur la duiere Je la Durence, de les pa!fer lùr mc:[me peine. Enjoina aux Con[uls defdiétes villes &amp; lieux limitrophes, de tenir la main qu'ilne [oit conrreuenu au pedent Arreft, à peine de payeren leur propre la
de[pence qui fera faJéte pour le re[Our de ceux qui feront trouuez contreuenants, &amp; de refpondre
des inconuenic:nts gui pourraient arriuer, &amp; autre arbitraire. Eafin que per[onne n'y pretende caufe
d'ignorance, à la diligence des Procureurs des gens des rrois eftats, le prefent Arreft fera leu, &amp; publié
aufdiaes villes &amp; lieu x limitrophes, &amp; autres de la Prouince. Publié. à la Barre du Parlement de
Prouence feant à Aix, le quatriéme Oétobre, mil {ix cens trente,

Collation eft faja~,
Signé

E STIEN NE.

~--------------------------~--

•

Extraiét: des RegiChes de Parlement.

L

A Cour prouoyant [ur la requiGtion verballement faiae par le Procureur general du Roy.
A ordonné &amp; ordooe q ue l'Arrdl du quatriéme Oétobre dernier, portant Reglc:meot fur l'emrée
des Elhangers co ccue Prouinee, fera executé, gar dé &amp; ob[erué de: poior en poiot feloo fa forme &amp;
t eneur. Et pour cet cffcét: Enjoinét aux LieU! enans de Sene[chal de: Deaguignan,Gralfe,Forcalquiee,
&amp; Digne, &amp; aux Con Culs defdites villes &amp; lieux de Draguignan, Gralfc) Digne, &amp; Sifteron, cha[cun
en droit foy , d "y tenir la m ai n, faire proceder à l' eftablilfemçnt defdites Gardes, &amp; à l'eoticee executian, &amp; obCcru3tion dudit Arreft, à peine de refpondre des inconuenients que à faute de ce
pourraient arriuer, &amp; autre arbitraire. Publié à la Barre du Parlement de Prouenee [cant à Aix.
le troihéme Decembre mil fix cens trente.

Collation eft faiél,e~
Signé

ES TI ENNE.

i
•

�",

10 \

Extraia des Regiftres
de Parlement.

\

lI1l Pres auoir ouy MaiGre Louys d'Arnaud Conreiller

.' du Royen la Cour, CommiLTaire par elle depputé
pour informer de renatde la [anté de la vi He de Marfeille,
en ruine de ladeliberation de ladiéte Cour, du {econd dece
mois, &amp; le Procureur general du Roy. Tout coniideré.
Dja a erré: ~e la Cour a ordonné &amp; ordonne que l~s
particuliers, &amp; autres de ladiéte ville de Mar{eille, auront
libre entrée par toutes les villes &amp; lieux de la Prouinee, rapportans billetes de {an té. A faïét &amp; faïét inhibitions &amp; deffenees aux Officiers, Con[uls, &amp; .l\.dminjfirateurs de{diétes villes &amp;lieux, de les refu[er,:1 peine de trois mil liures ,
defpens, dommag-es, -&amp; intererrs. Publié à laBarre du ParlelTIent de Prouenee (eant à Aix, le cinquiéme Oétobre
mil.fix cens trente.
Collation
Signt

f

1

1

,•
1

t
;

i
l
1

~

1

~
r

1• .

,
1

1
•

l
i

f

1
l,

!•

1
1

J,

)

l

rfl faiRe.

ESTIENNE.
1

•

•

�•

1

r

~xtraia

des Regiftres
de Parlement.

1

~~ A Cour prouoyant fur la requifition faiéte par le

la Procureur general du Roy. A ordonné,&amp; ordonne

qu'il fera informé par le luge d'Antiboul fur le traficq &amp;
negoce faïa par quelques particuliers du coné de Saïna:
Laurens, dans le Comté de Nice, pour l'information rapportée, enre ordonné ce qu'il appartiendra par raifon. Et
cependant ECtienne Vegade rentier de la baGide du Broc,
viendra en perfonne pour informer la Cour des faith dont
il fera enquis. A faïét &amp; faiél: ireratiues inhibitions &amp; def..
fences aux fubjeél:s de fa MajeClé en Prouence, de trafiquer
- ny canuerfer direétement ny indjreéte~nent dans les terres,
ny auec les fujeél:s du Duc de Sauoye, à peine de la vie .
Publié à la Barre du Parlement de Prouence feant à Aix, le
quinziéme Oétabre, mil fix cens trentf'

•

Collation efl Jaitle.

Signé

•

EST l E N N E,

1

�\

ARREST DE LA COVR DE P ARLEMEN T
de Prouence , portant deffences à toutes perfonnes de quelle

,, --",

qualité &amp; condition qu'elles [oient, d'accepter ny exercer '
aucune charge d'E11eu dans ladite Prouince. '
V R ce que le Procureur general du Roya repreCenté ~ la Cour, que combien l'Ediél: portant ell:ablilrement de
dix Bureaux &amp; Sieges d'Efieél:ions daos cc Pays de Prouenc!:, deuil: ell:re preCenté à ladire Cour,veu qu'il contient
ereél:ion de trois cens cin'1uante nouueaux Officiers, la fonél:ion de(quels embralfe vne grande partie des droiél:s
Domaniaux de (a Majell:é, &amp; de la police des villes &amp; lieux dudit Pays, peages, deniers communs, rc:parations de
ponts, chemins, murailles, &amp; œuures publiques, dont la cognoilfance appartient en dernier relforr au Parlement,
(uiuant (on inelicurion, Et que d'autre-parr, il frappe le plus grand coup en ladire Prouince,qu'aucun aurre qui
aye celé auparauantenuoyé, comme reuoquant &amp; aneantilfant,non (eulement rous les vieux priuileges concedez
audit Pays par les anciens Comtes de Prouence, &amp; confirmez par les Roys qui leur ont (uccedé , &amp; (pecialement par (a Maje!1:é à pre(ent heureu(ement regnant : mais au/Ii toures lcs anciennes formes &amp; coull:ume~ ob(eruées en ladire Prouince (ur l'adminill:ration
d icelle,en l'impolitioll,leuée,&amp; payement des deniers necelfaires, tant pour les droiél:s dellbs au Roy, qu'aurres nece/Iircz occurran'res,foit au corps dudit Pays ,ou des CommullaUtez particulieres, (oubs le(quelles formes &amp; couelumes,ladire Prouince s'ell: rousjours
conframmenr,fidellement,&amp; à (es propres de(pens,mainrenuë dans l'obeïlfance du Roy,&amp; de la Couronne, &amp; renuer(é puilfamment
tous les effortS de (es ennemis, &amp; me (mes des ell:rangers vo ili ns , qui &lt;:nt plulieurs fois artenté de l'en dillraire : &amp; qu'au moyen de cc,
la premiere coglloilfallce d'vne li grande innouation deuil: appartenir audit Parlement, conformement aux anciennes loix &amp; vCagcs,
praél:iquez en ce Royaume: Neantmoins ledit Ediél: n'a eelé pre(enté que à la Chambre des Comptes,&amp; Cour des Aydes, lors (eante
à Tholon ,à cau Ce de la pell:e qui affligeoit cette ville d'Aix: Et outre ce (ans attendre (on aduis,ou (on reffus, &amp; (ansappeller les Procureurs du Pays,on a voulu proceder à l'execution d'iceluy, à occalion dequoy ladite Prouillce a ell:é remplie de croubles &amp; de diuers
mouuemens,tl1multes,&amp; Cediriolls,qui s'augmentent de iour à autre, tant pour le mefpris de l'ordre; accoull:umé d'ell:re obCerllé en la
veriffication des Edïél:s, que pour l'apprehenfion de la nouueaucé, laquelle agitte de diuer(es craintes ledit Pays,rant en corps,que en
tous Ces ordre &amp; parties, pour l'alreration de la nature, &amp; qualité des Tailles , qui Cont, &amp; ont tOl1sjours ené puremenr reelles audit
Pays, &amp; telles dcclarées par plulieurs Arreth contradiétoiremcnc donnez au Con Ccii d'Etht de (a Majcelé, &amp; Parlement de Paris, &amp;
leCqueiles neantmoins Cont rendues per(onnclles par les cotriCations qui (c font pat leCdits Efieus,oucre les gages annuels,(e mootant
enuiron cent dix mil liures, &amp; le grand droiél: de leuée, à raiCon de quinze pour cent, attribué auCdirs Efieus, de toudes deniers qu i
Ce Icueront Cur le(dites Villes &amp; Commllnautez du dit Pays, pour quelque cauCe que ce Coi t , ce qui reuiendroit à cres-grande Comme
d'argent, ve u l'immcn{ité des dcbees pour leCqueis il fa ut impofer, enCemble des charges ordinaires &amp; occurrantes : tellement que la
coneurrence de tant d 'i ~terell:s,&amp; de (urcharges nouuelles, accompagnée de grandes miCeres,qui ont defolé ladite Prouince, tant par
les incommoditcz de la pene,que par la deCpence,Ceiour,paflàge,rauages, &amp; dégats incroyable des armées &amp; gens de guerre, &amp; infertilité des [aiCons,qui la reduit au point de la famine, accable tellement les cCprits des habitans dudit Pays. qu'vne partie d'iceux menalfene de quitter la culture de la terrc,&amp; l'exercice des Arts &amp; Meniers ,&amp; tramferer (on domicile &amp; fes moyens hors de la Monacchie,(oubs pretexte de ne vouloir preparcr le profit aux nouueaux Efieus, &amp; de ne pOlluoir viu re dans cette nouueauté: Et l'autre (e
di(poCe à de re(olutions &amp; deliberations, de l'execurion defquelles ne pourroit reUffi r que l'emiere ruine,fubllerlion,&amp; dell:ruél:ion de
ladite Prouince,au grand prejudice du Cemice du Roy,&amp; du bien du Royaume,veu l'importance d'icell.;, &amp; encores à la diminuation
du (eruice Diuin,veu que les Religieux mandiants ne trouucnt plus les aumo(nes &amp; charitez accoull:umées, (oubs la crainte de ladite
nouueauté, Et d'autant que (adite Majené n'a ell:é encores informée au vray de ram d'inconueniens qui reüffiroiem de l'ell:ablillement &amp; execution dudil' Ediél: : A requis tres-humbles remonll:rances ell:re faiél:es à Cadite Majell:é pour la reuocation du dit Ediél:
d'c ll:abli{fement des Elleus audit Pays de Prouence : Et cependant ( d'autant qu'il n'y a point de remede plus prompt &amp; conuenable
pour arre!1:er le cours de taot de de(ordres, &amp; rell:ablir la tranquilité &amp; Ceureté publique audit Pays,que de faire celfcr le pretexte qui
l'altere) requiert enre Curcis à l'execution dudit Edi6l: des Eficll6,(ous le bon plailir du Roy,&amp; iu(ques à ce que par (a Majefl:é y ait ené
poumeu, Et neantmoins deffences ell:re faiél:cs à toutes (ortes de perfonnes de quelque ell:at,q ualité,ou condition qu'elles foient,de
faire aucunes a{femblées illicites,émotions,ny tumultes, (oubs pretexte deCdits Efieus,ny autrement, (oubs les peines contenues aux
Ediél:s &amp; Ordonnances du Roy: Et enjoinél: à tous les Officiers &amp; Con(uls des villes &amp; lieux, d'y tenir la main , informer des contrauentions, &amp; aduertir la Cour de leurs dilige.nces.
LAC 0 V R, LES CHA M B RES AS SEM BLE ES, prouoyant Cur ladite requilition, A ordonné &amp; ordonne, que tres-hum':
bIcs remonll:rances (eront faiél:es au Roy par (ondit Procureur general, (ur les diuers cuenemenrs que l'Ediél: d'Efieél:ion peut produire en cette Prouince, prejudiciables à (on (eruice : Et cependant, [oubs (on bon plaifir, A faW: &amp; faiél: inhibitions &amp; deffences à
toutes per(onnes, de quelle qualité &amp; condition qu'elles (oicnt,d'accepter, ny exercer aucune charge d'Eleu dans ce dit Pays, (oit par
commiffion , ou en tiltre, à peine de dix millinres , Sc autre atbitraire, A faiél: &amp; faiél: au/Ii inhibitions &amp; deffences à toute (orte de
perConnes, de faire aucunes alfemblées iIlic3Îres, émotion, &amp; (edition, (oubs pretexte derdits Eaeus, ou autrement, (ur les peines porté~~ par les Ediél:s &amp; Ordonnances du Roy. Et afin que per(onne n'en pretende .cau(~ d:ignorance, (er~ le pre~ent Arcell: leu, &amp; pubhe a (on de trompe &amp; cry public par tous les lieux Be carrefours de cette Ville d AIX, &amp; autres Villes &amp; heux de la Proulnce.
Enjoinél: aux Officiers, &amp; ConCuls de(dites villes &amp; lieux, de tenir la main à l'obCeruation, &amp; au(dits Officiers d'informer des contrauentions, &amp; aduertit la Cour de leurs diligences, ~ peine d'amende atbitraire, Faié\; au Padement de Prouence (eant à Aix, &amp;;
publié à la Barre le clix-huiaiémG Odobre, mil ûx Gens trente.

...

Sjgn~ ESTIE~N~~

,.

i

l'

�,~xtraia
m

œ

j

l

11
\

des Regiftres
de .Parlement.

1

.,
)

A Cour les Chambres aITemblées, prouoyant [ur la

req uiGtion verballement faiéte par le Procureur gene,.
raI du Roy. A enjoinét &amp; enjoinét aux particuliers de cette
ville d'Aix,de quelle qualité &amp; condition qu'ils [oient,d'aller
à la garde quand ils [eront 'colnmandez par les Capitaines,
ou Officiers des quatiers , à peine de dix liures d'amende
pour chafq ue fois qu'ils manq ueront, applicables, deux tiers
au paliures de l'Rofpitai Sainét Iacques dudit Aix, &amp; l'autre tiers aux Sergen ts des Capitaines de{dits quartiers, pour
laquelle feront gagez effeÇluellement. Et afin que per[onne
n'y pretende caufe d'ignoréloce: fera le prefent Arrefl: leu, &amp;
publié à fon de trom pe &amp; cry public, par tous les lieux &amp;
carrefours dudit A ix accouflumez. Faiét à Aix en Parlen1ent , les Chambres aITemblées, le douziéme Nouembre
mil Gx cens trente.
•.

Çollation e.ft fljae,
Signé

EST IENN E.

1

1

r

\

1
1

1

1

}
r

t

!

J

!,

�Extraia des Regiftres
de Parlement.
V R c~ que le Proc::ureur general du Roya reprefeoté efire venu à {a notice, qu'il
y a pluGeurs particuliers de la ville d'Aix refugiez aux villes &amp; lieux de la ProplOce,
qui ont quantité de vin dans leurs maifons en ladite ville d'Aix, duquel ils ne
fe peuuene fecourir : &amp; que pour empefcher qu'on n'en forre fans ordre, &amp; donner
moyen aufdits particuliers de s'en {ecourir, y doit dire faiél Reglement, &amp; ainli le requerane.
LAC 0 V R a ordonn.é &amp; ordonne, que aux Conferances qui .fone aux enuirons de la ville
d'Aix, feronc faias de canals de bois de la longueur de deux cannes &amp; demy, fur lefquels en
prefence des Intendans defdites Conferances, a permis &amp; permet aux particuliers de ladite ville
d'Aix, de receuoir le vin qu'ils feront porter dé leurs mai{ons, done ils rapporteront certificat
des Confuls. A f.·üa &amp; faia inhibitions &amp; deffcnccs aufdits Intendants de permettre aucune
forte de communication, à peine de [cfpondre en leur propre des inconuenients qui pourroienc
arriuer, &amp; autre exemplaire. Et aufdits particuliers d'en faire marchandife, à peine de confifcation . Faia au Parlement de Proucnce {eant à Sallon , le vingt-troiliéme Auril mil lix cens
trente.

.

,,

1

Collation efl JaiRe.
•

Signé

,,
.

ESTIENNE.

- - -..- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

,

Extraiél: des RegiCl:res de Parlement.

,

.\

..

,

V R la Requdre prefentée à la Cour par les Con fuIs &amp; Communauté de la ville de Pertt;Îs,
tendame à ce qu'JI foit permis'-aux Habitans d'icelle qui font refugiez aux villages circonuoilins,
à caufe du m,II contagieu x , de faire: forrir du vin pour leur vfage foubs telle precaution que plaira
à la Cour ordonner, attendu qu'il ne s'en rreuue pas aufdics villages. Veu ladite requeHe du dixhuiél:iefme du prefent mois de Januier. concluGons du Procureur general du Roy n'empefchant les
fins de la requdl:e dans les Conferances dl:ablies. Autre requefie à mefmes fins: Tout conGderé.
Dr CT A EST E' que la Cour ayant e{gard à ladite requefie, a permis &amp; permet aux particuliers
de ladite vi Ile de Pertuis, de porter le viù qu'ils ont dans icelle aux Conferanccs efiablics, &amp; aux refugiez aux lieu x circon\JoiGns &amp; autres de le reçeuoir foubs les precautions portées par les Arrefis
&amp; Reglements de la Cour. Publié à la Barre du Parlement de Prouence feane à Aix, le vingtvniefme ranuier, mil Gx ccns trente-vn .

S

i

,•

Collation efi fàiéle.
Signé EST 1 E N N E.

j

�\

\ G
,

De par le Roy.
j

ET DE L',ORDONNANCE

DE

MONSEIGNEVR

le Prince, premier Prince du 'fang; premier Pair de France, Lieutenant
general pour le Royen [on Armée de Proue~ce.
OVR pouruoir à la feureté &amp; tranquillité de cette Peouince, &amp; obuier aux deCordees qui pourroient troubler le tepos des
habitans des Villes,&amp; du plat Pays: De l'aduis du Confeil qui dl pres de nôus; Nous auons fait &amp; efl:ably,faifons &amp; efl:abliffons
le prefent Reglement par formede prolJiGon, &amp; Coubs le bon plaiGr de fa Majefl:é) pour efl:re gardé &amp; obferpé felonla forme
&amp; teneur) iu{ques à ce que par Cadice Majefl:é yait efl:é autrement pourueu.
Attendu que le repos de la Vllle d'Aix efl: de notable confequence pour le refl:ede la Prou in ce , &amp; qu'il efl: tres-important ail
feruice de (a Majefl:é de donner quelque ordre particulier pour fafeureré, outre les gens de guerre que nous y laWons en garnifon : ce qui ne
peut eC1:ro mieux executé, que compofant le Confeil d'icelle, de perfonnes dont la 6deliré &amp; affe6bon au feruice du Roy, nous foient entierement cogneuës,pour feconder aux occaGons les Procureurs du Pays &amp; Con fuIs de ladice Ville, &amp; efl:abliff.lot des Capitaines, aufquels les mefmes qualitez Ce rencontrent, pour commander aux armes d'icelle. Nous auons ordonné que dorefnauant, &amp; à commancer du iour &amp; datte
du prerenr Reglement : ne pourront cfl:re appeliez aux Affemblées Je la Ville d'Aix, tant pour les affaires d'icelle, qu'autres occurr~nces qui
pourroient Cumenir, autres que ceux derquds le rolle a ellt arrefl:é audit Con[eil efl:ant pres de nous: ny efl:ablir autres Capitaines que ceux
contenus audit rolle, &amp; duquel coppie lignée de nollre main, &amp; concreGgnée de l'vn de nos Secretaires, a efl:é dcliutée aux Confuls J &amp; mife
ez mains du Sieur Baron de Bras en preCence ·de Ces Collegues, pour efl:re IOferée aux Regifl:resde ladite Ville.
.
Sera ledit Confeil conuoqué &amp; affemblé en la forme&amp; maniere accouHumée. par les Con[uls de ladite Ville, qui feront tenus de faire enuoyer les billets aux [oixance Con[eil/ers contenus audir ro/le, leCquds leront obligez de s'y troll uer , à peine de trente liures d'amende, au
payement de laqueJle ils [eront contraints pu rOUCes voyes deuës &amp; raiConnables : (ans neancmoins qu'il foic befoin de plus grand nombre
que de trente-deux defdits Con[eillers , [uiuant !'vCage ordinaire, pour rcloudre les affaires qui Cc pre[enceront audit Conreil, &amp; (ans que ledit
elbblilfemenc ainli fait, puiffe nu ire ny prejudicier à l'a.duenir aux Libemz, Ptiuilegc:s , &amp; Reglcmens anciens de ladite Ville, $'il n'en cft autrement ordonné par (a Majefl:é.
-../
.
Auront les ConCuls l'entiere adminifl:ration &amp; droit de donner "ordre neceffaire pour la garde de ladiee Ville, cn l'abfence de Monfeign~ur
Je Olle de GuyCe. &amp; apreile départ du Sieur de Soycourt. de cette-ditee Ville, [ans qu'aucun Magifl:rat s'en puiffe me lIer ou en prendre cognoiflance: les droits neantmoins precendl1s par quelques-vns pou r ce regard, demcu'rans en leur entier.
,
Seront les armes qu i [ont en la poffellion des habitans de cette Ville d'Aix, #&amp; qui peuuent efl:re de preCene dans leurs maiCons, (jeuées en
IJdite Ville, ou aux enuirons d'icelle, tant ccl/es qui ont efl:é cy-deuanc tirées de l'Ar{enal public. que celles qui leur appartiennent en leur
particulier, remifes audit ArCenal ,dont feront drcffés deux inueneaires, l'vn pour les arènes-publiques appartenances à la Communauté, &amp;
l'autre pour celles des particuliers, qui Ceront miCes en lieu Ceparé, pour leur efl:rei-cfl:iruées en remps &amp; lieu, cc qui ne [e pourra faire fans l'ordre
de cduy qui commandera pour le [eruice du Roy dans ladire Ville, ou Deliberation du corps .d'icelle, (uiuane les occurrences qui s'cn pre[c:nteront, à peine conce ceux qui auront manqué à remettre lefdires armes, de con6fcatÏon d'icelles, &amp; de cinq cens liures d'amande,· payable par
corps,&amp; applicable moirié aux Ho[pitaux de 'adite Ville, &amp; l'autre aux nece!Titez de la Mal(on commune d'icelle, &amp; autre plus grande s'il y
e[choit, (ans rouresfois que les armes Heu qui [ont à roüet, ou fuGl, les eCpées, halebardes. cuiraffcs &amp; corcelets appartenans aux particuliers J
{oient comprinfes au preCene article,
.
D t ffendons à touS Procureurs du Pays, Confuls. Sin dies. &amp; alltres Magifl:ratsde la PJOuince, de faire cy.apres aucun achept d'armes, fans
permiLlion exprelfe de Ca Majefié, [oubs quelque pretexte &amp; occaGon que ce foit.
Dcffendons pareillement à toutes pedonnes de faire aucunes aifemblées publiques ou·particulieres , de iour ou de nuia, rans permilIion, &amp;:
en pre[ence d'vn MagHhàt • à peine de la vic. _
.
Et en cas d'efmotion publique, ou affemblées fans permi!Tion (nonoblhnt quelque prerexte foubs lequel elles puiffent efl:re faires) Nou,
enjoignons aux ConCuls de faire armer les cartiers pour fe falfir des autheurs &amp; de leurs complices, les confl:iruer prifonniers, de faire en forre
que la force demeure au Roy &amp;à la Iufl:ice, &amp; du tout dreffer procez verbaux, qu'ils mettront ez mains des Subfiituts du Procureur general de
la Ma jefl:é • au [quels nous ordonnons d'en pour[uiure innam ment la punir·ion : &amp; à faute par les Capitaines des carriers, leuts Officiers ou 501dats,d'aflifl:er lesConfuls,fera contr'eux procedé comme contre les coulpables defdites efmorions, IX ne pourront dhe armez que ceux auCquds
les armes aurontcfl:é données &amp; mifesen main par lefdits Con Culs ou Capitaines , à peine contre tous autres qui fe crouueront {al{is de quelques
,
.
armes au prejudice de J'ordre cy-d effus, d'efl:re chafl:ie7. comme pertubateurs d? repo.s publi 7·
, ..
Seront obligez les Officiers des Communautez,de ten ir vn Regifl:re des DelIb.eranons qUi feront pnofes aUr Confetls &amp; A~c:mblees d IceUes,
dont les fuelilers G:ronf cortez &amp; paraffez par lepremier Conful &amp; Gre;ffier d~fdltes Co~muna?rez, pourcmpefcher que Iefdltes Dehberauons
ne puiffent efl:re en aucune faljon changées ou alrerées en autre f~ns qu ~I!;s 0 auront ene refolues.,
. ,
, ,
'
Et ahn de contenir les habitans des V.lles &amp; du plat Pays en paix, amlUe, &amp; mutuelle concorde, Nous leur enjoignons de s vnlr touS tn(cmbl à ce qui eH du reruice de (a Majefl:é,&amp; à leur conleruation &amp; (eureté: Leur dt:ffendons tres-expreffé(1ient de !'entre-injurier ou quèrcler pour
ce ~ui s'cCt pdffé, ny fe reprochet les \'OS au.J autres aucunes des chofes arriuées pendant les derniers defordres &amp; efmotions, à peine de punauoB
exemplaire.
Il
• Cc ' d r R 'fi: d" Il
Er fera le preCent Reglement leu pu bliqucmrne en l'AlI'emblée de cetre-dite Vi e. &amp; an cre ans es eg. ~es .Ice e. &amp; coppies d'icelur
cnuoyées aux Villes &amp; Communautez principales de cette Prouince, à la dlhgence des Procureu~s du Pays·ro ut yefl:re f(' roblablement leuës &amp;:
en re Ilhées.En joignon6 am, Lieutenant de,S,cncCchal , Confuls,Confeillcrs , &amp; tOU5 autres OffiCle.rs ?e lufl:lce~&amp; &amp; des Iles &amp; ~ommunautez,
de re~lir la main à l'cxecution d'iccluy chacun endroit [oy,à peine de refpondre en !eu~ prop~e &amp; ptlue6~om~es lnccouenlents qUI s'en pourroient
tnfuiure, pre)udiciables au [eruiee de fa Majefl:é, &amp; repos de la Prouince. Fala a AIX le vlngt-neu cme lour de Mars mil lix cens trente-vn.

yi

Signé

HE NR Y

DE

BOVRBON.
PERRAVLr.

�•

1
1

LE Dve DE GVYSE, PRINCE 'DE
Ioinllille,Pair de France,Gouuerneur de Prouence,
Admirai des Mers de Leuant,&amp; Lieutenant
general de I:Armée du Roy.
Vr les aduis que nous auons des abus qui fe commettent iournellement
aux bleds gue l'on fort de ceue Pcouince, pour tran[porrer aux lieux
circonuQiGns d'icelle, dont le general du Pays qui s'en treuue en extrc:me
di(cw: &amp; necelfiEé , [("'joit vn intereft &amp; prej udice tres-grand, auguel il
dl: necdfaire de pcomptement pouruoir. A Ctt effeél nous fai(ons inhibitions &amp;
deffences tres-exprdres à toutes per[onnes, de guelgue qualité &amp; conJition
qu'elles [oient, de forcir oy tranfponer à l'aduemf , par mer n y par terrre, aucuns
bleds ny autres grains de cercedite Pcouince au x circonuoi{jnes, [ur peine de la
confi[cation defdlÎs bleds &amp; des barques,vai(feau x, cheuau x,mulets,&amp; autres beftail
qui les conduiront .. voulant gue la prefente [oie publiée pa r coures Les villes &amp; lieux
de cettedite Prouince, à la ddigc10ce des Sieurs Con{uls de la ville d'Aix Procureurs
. du Pays, àce que perConne n'en pui(fc: pretende caufe d'ignorance. Faiét àMar[eille,
le Cepticme Auril, mil Gx cens tente-vn.
Sign é

G V Y S E.
Et plus bas,

B0 v

Jt D A L 0 V E .

�,..

~
....•

Du huiétiéme Iuillet,
mil fix cens trente-vn.
[1

E Bureau de la fanté prouoyanc aux ordres qui doiuent dhe donnez pour la Camé
1
de la ville. A ordonné que quatre perConnes de qualité feront garde à chafcune des
.
portes ouuertes de la ville, aufquelles feront aél:uelle rdidence durant trois iours, &amp;
apres changez par les Sieurs ConCuls, &amp; que les habitans des Bourgades fourniront deux
hommes chaCcune à leurs deCpens,qui C~auront lire &amp; e[crire,pour eil:re gardé à chaCcun crellis
d'ic~lIes, auCquels eft deffendu de lailfer [ortir &amp; entrer per[onne de la ville de quelle qualité qu'ils foient, [ans bi lierre imprimée, à peine de cinquante liures, &amp; de·pun ition exem plaire"faifant bonne garde au[dits trellis, &amp; aél:uelle rdidence à iceux, &amp; pour ce faire fera dl:ably deux Intendans, per[onnes de qualité, par les Sieurs Con[uls à cha[cun quartier, qui
auronr le Coing de vilirer les porres &amp; crellis iournellemenc, auCqucls le Bureau a donné
pouuoir de faire ob[eruer rigoureu[ement cerre Ordonnance, drelfer procez verbaux con··
ue les contreuenans, pour y eil:re par apres ordonné ce que de rai[on .
En ourre que tres exprelfes deffences [ont faiél:es à toutes per[onnes, hommes &amp; femmes,
de s'jngerer, penCer, &amp; mediquamenter aucuns qui Ce creuueroient accains de charbons,&amp; aucres [emblables maladies qu'ils ne l'aycnt reuelé aux Intendans des quartiers,&amp; à rous chef,de
maiCon, leur cil: enjoinél: de faire me[me reuelacion, [oubs femblable peine. Et afin que perConne n 'y pretende caufe d'ignorance, fera la pre[ente Ordonnance leuë, &amp; publiée à [on de
trompe &amp; cry public par tous les lieux &amp; Carreffours de la Ville, &amp; aux Fauxbourgs d'icelle, &amp;.
mis des affiches aux portes &amp; coings.
IS 0 A RD.

Secretaire.

l

�Extraiét des Regiftres
de Parlement.
A Cour [ur l'aduis qu'elle a eu gue dans aucunes Prouinces voilines onF faia
leuée de gens de guerre &amp; amas d'armes, à faia &amp; faia inhibitions &amp; ddfences
à toutes perfonnes de quelque citat qualité &amp; conditié&gt; qu'elles foient, confor~
memenr aux Lettres patrentes du Roy cy deuant verifiées, de faireaucllne leuée
. de gens de guerre à pieds ny à cheual en cette l'rouince, [ans expreffe commiflion de fa Majefté, attache du Gouuernc:ur de ladite Prouince &amp; des Procureurs
du Pays, &amp; enregi{harion de leur commif{jon au plus prochain SIege où la leuée [e fera conformement à rOrdonnance,à peine d'eitre punis comme criminels de leze Majeité &amp; perturbat'eurs
du repos public. Enjoint aux Lieutenans de SeneCchal &amp; autres Officiers de ce [effort, d'informer diligemment des contrcuenrions, failir &amp; arreiter prifonniers les contreuenants , leur faire
&amp; parfaire le procez &amp; aduertir la Cour de leurs diligences, à peine de refpondre en leur propre
de tous les inconueniens que à faute de ce faire s'en pourroient e.n[uillre: Etaux ConCuls des viIIcs
&amp; lieux où lefdires contreuentions pourroient eitre faiaes, de pareillement [aiGr les contrcue,nants faire main-forte all[dirs Officiers &amp; veilIer foigneufement à lexecution du pX'::f::i1t Arreit
foubs mefmes peines. Et à ce que nul n'en pui{fe allegller caufe d'ignorance, ordonne quel'exnaia du pre[ent Arreit fera enuoyé à tous les Sieges du Senefchal de ce Pays, pour y eitre leu,
publié , gardé &amp; ob[erué felon fa forme &amp; teneur. Publié à la barre du Parlement de Prouence
fe!lnt à BrignolJe) le vingt-deuxiéme iour d'Aou!l: mil lix cens trente-vn.

r

L

"

i

Collation eft piae,
Signé

CHA 1 L LAN

CommIS .

.'

t

,
•

11

�,

•

.

TAXE DE L'AVGMENTATION
du Seau [ur les Lettres qui s1expe dient en I~
Chancelerie de Prouence , fuiuant les
Lettres de Declaration du Roy du
16. Oétobre 1631. Publiées en
ladite Chancelerie le 8.
iourdeMaY I6 32 •.
"-

Ettres de relief d'appel) re[ciltons, anticipations, de[ertions ~ conuerGons d'appel en
oppoGtion, fur-an nations ,commiŒons pour aŒgner pa nies, debitis, &amp; autres Lettres
fimples qui payoient dix fols, payeront vingt fols, qui dl: dix fols a'augmentation, .

L

Arrdh, annexes, &amp; autres Lettres doubles qui payoient foixante-trois fols neuf deniers~'
payeront quatre liures treize fols neuf deniers, qui dl: trente [ols d'augmentation.
Benefices d'inuentaire qui paya ient Gx liures fept fols Gx deniers, payeront fept liures
dix-[ept [ols Gx deniers, qui dl: trente fols d'augmentation.
Committimus qui payoient vingt fols , payeront foixante fols, qui dl: quarante fols
d'augmentation.
Lettres de foy &amp; homm age qui payoient dix fols, payeront trois liures dix [ols, qui eft
trois liures d'augmentation.
'
Lettres Gmples de contrainte pour le payement des ccn[es , lods, trezains, &amp; autres
droitts Seigneuriaux qui payaient dix [ols , payeront vingt fols, qui eft dix (ols d'augmentation : Mais celles qui feront en form-e de terrier pour faire recognoi{he les CenGers &amp;
autres redeuables, payeront Gx liures dix [ols, qui eftGx liures d'augmentation.
Les Requeftes Ciuiles qui payaient trente [ols
quatre liures d'augmentation.

J

payeront cinq liures dix [ols, qui d!

Lettres de chartres, pardon &amp; remiŒon, &amp; pour cfter à droia , payeront Gx liures
d'augmentation,

,

�•
1
(

111

De par le Roy.
lm1l

De par ManGeur le Viguier,
&amp; Meffieurs les Can[uls.

ViDant l'OrdoDn.nce de Monfeigneur le MarcCchal de
,p Vitry Gouuerncur de ce Pays : Ell: enjoïnét àtous les ha" bitans deladite ville, de queJ1e qualité &amp; condition qu'ils
"foient • d'aller cl la garde de ladite ville, &amp; obeyr à ce que par leurs
Capitaines &amp; OfficIers leur fera commandé, &amp; ce, à peine de trois
Jiures d'amande pour chafcun contreuenant, pour la premiere fois,
&amp; pour la (econde, de plus grande,pour lefquelles ferom gagez real.
lement, &amp; de faiét, fans fuppo're, (uiuant les Ediét, de fa Majefié.
Et afin que per[onne n'y pretende caufe d'ignorance, cries feront
faiétes par tous les lieux &amp; carrefours dudit Aix accoufiumez. Faiét
à Aix ce dix,Cc:pti éme Aoull: mil fix cens trente-deux.

Pttr Ordonnance at e71tefàill SiturJ Con(uls.
GAZ E L Secrtfa;ru.

•

�,

1J

2.
,

EXTRAICT

1111

DES

REGISTRES

du Confeil d'EClat.

\

,

v R J"'q.,ft, pr&amp;.t!eau Roy pari" Co.C.J, &amp; hahi"., d, Ja viii, d'A i" &amp; ,.rr,,,,",o.-

firanccs faites à fa Majefié au nom des principales villes &amp; Communaucez de {on Païs de Prouen~
ce,tendame à ce qu'il plai{e à [a Majefié [ans s'arreller à l'Ordonnance proui{ionnelle de Monlieur
le Prince de Condé du vingt-neuf Mars mil Gx cens trenee-vn,&amp; autres qui peuuec auoir efié faires
en con{equence par les Gouuerneurs de ladite ProuÎllce, les refiablir cn- leurs anciens priuileges : cn verru
defquels illeur a de rout temps efié permis de faire l'éleébon &amp; nomination de leurs ConCuls &amp; Confeil de
leurs MaiCons Communes en route libuté: attendu que le fujec pour lequel ils en one ef\:é priuez pcndanr les
années dernieres cdre maintenant que ladiee Prouince efi dans vne enricre obey(fance, &amp; qu'clic en a rendu
tous les ccfmoignages pofIlbles duranr les ~l1ouuements du Lang'leooc, IcCqueh clic cH preltede conrinuer
[clon Con deuoir cn toures aurres oecalions, Sa Majdl:é diane en (on Con{eil, ayam e{gard à ladire Rcquelte &amp; remonflranccs, fur l'd(fweance qu'elle a que cous les habirans des villes &amp; aurres fujees de ladire
Peouince, ne s'éloigneront iJn1ais de la ndeliré qu'ils luy doiuent, f.lns s'arrefier à ladite Ordonnance du
vinge -n: ufiéme Mars mil lix cells trenre-vn , &amp; aucresinteruenues en con{cquence d'icelles, a ordonné &amp; ordonne que leCdiles Villes &amp; Communaurez feronc refl:ablies en la libcné &amp; jouï(fdnce de leurs anciens pei-udeges , &amp; ce fai{ant leur a permis cy-apres de proceder à l'éleél:lon de leurs Confuls &amp; Con{eils ,de
Malon Commune, au temps &amp; en la me[me forme qa'e1les auoient accouflumé auparauant ladite OrdonOlnce du vingc- neunfme Mars millix cens trente-vn , fans qu'elles y pLli(fcnc efire troublées pour (juc:Igue
cau {e &amp; conGd eracion que ce {oit, à la re[erue toutesfois du premier Con{uJ &amp; A(fdfeur de la ville d'Aix, &amp;
d u premi er Conful de Tlura{con &amp; de BrignolIe ', deîguels [adire Majdré pour bonnes conlidcrations impo rtantes à {on lerLlice , bien &amp; repos de ladite Peollince a recenu la nom inJCion • permettant neanemoins '
au{dùs habitans de IJdite ville d'Aix en ce qai concernera lcdi( prt;miCl Conful, d'co prefemcr crois à [aoire
Mdjefté, :i l'éleél:lon dc{q l,els ils procederonr d'ores-en-auanE par ch acun an le prcmier iour d'Aoufi, à commencer dés le pro~hain, {don les formes pratiquées en {emblables occurranccs, pour en Cuiere des nomt-nations qu'ds aurone toliétel,&amp; {ur l'aae qu'ils en enuoyeront à {J: Majefl:é eflre par eUe cnoify ccluy gu'c1le
aura plus agreable: Er poar le regard de la re{erue de ladite ville d'Aix &amp; premier Conful de Thara[con /!&lt;:
Brtgl1olle, elle s'cfl re[\:ruée l'enticee dl[po{irion d'y pouruair de: telles p-er[onnc;s que bon luy femblcra, fam
que les Con{uls &amp; Illbitans de{dires vilfes puiffent faire ny pretendre aucune pre[cnraeion [uree {ujea , &amp; ce
pour quelque année encores, &amp; ja{qacs àce qu'autrement ûc efté ordonné par Cadrre Majeflé, laquelle ordonne ail Gear de Vmy MareCchal de FIance, Gouuerneur &amp; fon Lieutenant General en ladite Prouince, &amp;
à {a COllr de Parlement d'Aix,chacun endroi&amp; Coy ~ de tenir la m,ain à l'execa!Îon da prefelle Arrdt: enjoignant à {on Procureur General en ladire Cour faire pour ladite execLlcian les ddigeces requi{es &amp; necelf.lires.
Faiél: lU Con {cil d'Efl:at du Roy. tenu à raina Germain en Laye Je quatei,[me iOUE d'Auri! mil li" cens
trenee-trois.

r

EV par la Cour Arrefl du Conftil JEflat du Roy dll (j.aÏriémè Auril Jernier,r;) Ltftm f"tentt! [U1' ice/u) defdil! iour
fi an ./ur le reflablijfement des Communautr'{de cefte Proltince mieurJ libertez cr priuileges, de proceder aux éleElionJ
Jn C1Infuls &amp;- Adminiflrawlr! des Maifom Commune~, nonobftant l'()rdonnance dulieur Prince tU Com/i JI, '&lt;IÎngt-neujirm~
Mm milJi:uens trente- "Pn .&amp; autrmJui peuuent auuir eflé faiteJ t7wmflquence par les GouuerneurJ de Ittdift 'Prouince.
,ommeefl cOn/mu alldlt Arreft fi Lettre! patentu ,.par lefquelle; tft Inpmtf à ladite COI. ' de tenir la mlfin à/'extfutiDn dudit
ÂrrefJ,oayle Procureur Genm.l du Roy~toltJ- IOTlJiderl, '7&gt;IC'T .4 ESTE' , '1I4Ç ,'a Coura o,.darmé &amp;- ordonne '1'"
ledit Rmjlfora. publié aux Siege! deJRejfortJ, afin 'lue performe n'erJ'pretemle callft Jignoranfe, (f/;' emegi(lré éJ regiflm du
o'Majfo"J CommuntJtlc.f 'ViUeJ fililUx de la Prouince, pour eflre gardé (7 executé lelon fa form~f5 tentur ,fans approb&amp;lion-de-l'adJreffo me-ntiollIJée autlit Amj1 &amp;- Lettres patentes, l!.ai~ au Parll",-e~ de ~roue1U~ foa,nt 4 eAix ,,11 troifief'M.
'-in ,.il[lX ,mslrerJte-trQ.Ii.

V

1

Conation cft faiae~

Sign~

E. S'Il E. N N It.

1

�•

Il 3

De p:ar le Roy.
ET NOVS MARQYIS DE VITR Y,

1

•

. premier Mare(chal de France, Lieutenant
general en Brie, G&lt;?uuerneur &amp;
Lieutenant general 'pour le
R6y en Prouence.
L dl: ordonné à cous les accufez des efmocions de cette Ville fur
leCquels il y a eu' jugement ou decret , qui Cc font rendus icy en
noil:re ab[encc contrc l'intention du Roy &amp; les termes de l'abolition que fa Majeil:é a accordéé à Ja Prouince , qui leur ddfcnd
très-expreffement l'entrée de la ville d'Aix, d'en fortir dans ceCoir_
Enjoignans à noil:re Preuoil: Prouincial de tenir la main à l'execution dc noil:n: prefente Ordonnance) fe faiGr-des contrèucnans , &amp; les' éonil:i[lJcr
priConniers, pour dl:re pupisfdon J'exigence du cas. Et afin que per[onne n'en
pretende -,~u[e d'ignorance, noil:re pre[ente Ordonnance fera leüe &amp; publiée en
œtce Ville, &amp;: affichée aux Poms &amp; lieux publics d'icelle. Fait à Aix ce quatorziéme jour de Septembre mil Gx cens trente-trois.

NIC0LAS DE L'HOSPITA L VITRY.
Par .711 onJeigneur,
CHA R LEM AG N E.

'Du mefme jour quatorzjéme Septembre mil fix (cm tw,te-troù, NOIIJ Sebaflien Boniard,
~ntoine Feraud, Paul Valicr ) &amp; Matthieu Brun Trompettes de la maiforJ Commune de cette 'Ville
d'Aix. auom leu &amp; publié l'ordom1allcc de Monfeignetir le Marefchal de Villy GOt/llemeur de cc
Pays, ry-deJ!lu, à Jo~ de tJ'ompe &amp; cry public ptll' tOIlJ les lieux ft} camfoUI'! de ladIte 'ViUe el Aix
trccouJlume~, &amp; affiché placards aux portes 0 (OIngs accouflumez.. d'icelle· En fol de 'Vei'ité n01l1
Jommes fouJligne7( @!r mar1ue~
Scbail:icn Boni ~ r-d; Antoine Feraud, PauTValier, .Matchinl Brun.

..

.

1
t

1

f
•

�•

IJ 4

;

r

Extraié1: des Regiftres
de Parlement.
co

A
V R lcs Chambres aŒemblées; pouruoyant fur la requilition
fait,ç par le Pr.ocureur gel}eral du~oy : A ordonné Be ordonne que
ledit Procureur ge.nera~ fera fes d~lgences afin cl~ faire remettre pardeu"Crs le Greffe 'de ladite Cour les procedures &amp;: lugen~ens rendus fur
les mouuemens arriuez en cette Ville d'Aix, &amp;: autres villes &amp;: lieux de
la l'couinee ez années mil (i" cens trente, &amp;: mil (ix cens trente-vn,'
pour ce faid: dhe par e\le procedé à la veri6carion des Lettres d'abolition od:royéc$
pour raifon de ce par le Rey .aioG qu'tl .-appartiendrapar raifo~. Et cependant fuinant
J'intention de fa Majefté portée pH lefdltes Lettres, ordonne que Paul deChafteauneuf,
Je Cheu,dier fan frere, &amp; le Prieur Corriolis, feronc prins &amp; failis au corps par tOUt où ils
feront treuuez, mençz &amp; conduits aux prifons du Palais pour y dl:rc detenus iufques
qu'autrement [o,it ordonné. A faia.&amp; faia inhibitions &amp; 4effenfes à tous ceux contre
defquels y a cu decrers d'adjournemenr perConnc;l, prinCe de corps, ou iugement, d'hanter ny frequenter de jour ou de nlJ-Îa dans Iddire ville d'Aix, à peine d'dhe defcheus du
fruia &amp; effea defdite~ LertI:es d'abolition : Et à toutes perfonnes de quelque efiat,'
qualité, &amp; condition qu'elles foient, de les receler à peine de mil liures d'amande, &amp;:
d'cfire punis comme ,complices dudit crime. Et pour cet effca les noms defdits condamnez &amp; preuenus feront mis és mains des Preuoft des Marefchaux, HuiŒers, &amp; Serg~ns, pour les fai(ir &amp;: confiituer prifonniers eftans trouuez dans ladite Ville. Ordonne
auŒ 'que des ças &amp; crime dç-facrilege, ~ autreS referuez par lefdites Lettres d'a,b olition,
frra informé à la diligence dudic Pro.cureur general par, les Commi{[aires qui feront depurez, premier luge Royal, ou HuiŒer. Et au moyen de ce, a permis &amp; permer audit
Procureur general de Ce poUruOiT par monitoire pour auoir la reuelation defdirs faias.
Et fera le pre{ent Arreft leu &amp; publié à fon de rrompe &amp; cry public par tous les lieux
&amp; carrefours dudie Aix accouftumez, &amp; extraias , enf.c:mble le roole defdits condamnez
&amp; preucnus, affichez aux portes du Palais &amp; de ladite Ville, afin que perfonne n'en pretende caure d'ignorance. Publié à la Barre du Parlement de Prouellce [cam à Aix, le
troiGéme Od:oblc mil Gx cens trcnte-trois.
Co"at~on efl foiat.
Signé EST 1 E N N E.

...,....

•

!..

,-

f

",

�115

Extraiét des Regifires
de- Parlement.

•

•

. '-_

Pres auoir e1ll: veuë par la Cour les Chambres alfemblées , la Lettre à elle
e[cripte par le Sieur Marquis de Sainét Chamont Lieutenant general pour
le Royen cette Prouince, dattée du trentiéme Oétobre, enfemble la lettre
defa Maje1lé adrelfame à laditeCour,du cinquiéme duditmois,fur le rappel
du Sieur Mare[chal de Viny aupres d'icelle, &amp; enuoy dudit Sieur de
Sainél Chamont pour faire ladite charge de Lieutenant general en ladite Prouince. Extraia:
de l'vn des articles des in1lruétions à luy données par [adite Majefté, porcant entr'autres
cho{es, de faire toutes les fonébons deladite charge de Lieutenant general pour {adite Maje1lé , comme fi ledit Sieur Marefchal de Vitry eftoit hors de la Prouince. Ouys les Confuls
d'Aix Procureurs du Pays: Et le Procureur general du Roy,ainli qu'eft contenu au Regillre.
La Cour a ordonné &amp; ordonne quefa Majefté fera promptement aduertie de ce qui s'eft
palfé, &amp; àces fins, extraiétde la lettre dudit iour trentiéme oaobre, luy fera enuoyé: &amp;
cependant enjoint ho us Gentils-hommes, &amp; autres delaP~ouince, defe rendre proche de
la perfonne dudit Sieur de Sainét Chamont, pour [eruir le Roy foubs fes ordres &amp; commandemens, à peyne de defobeïlfance: Et à tous Gouuerneurs des Places, Capitaines des
Chall:eaux &amp; Forcerelfes, Procureurs des Gens des trois Eftats, Officiers, Confuls, &amp;
Habitans des villes &amp;lieuxdudit Pays, dduy obeyr, prefl:er ayde &amp; alflll:ance, à peine
d'efl:re declarez criminels de leze Majefté , &amp; [pecialement au Gouuerneur de Tholon,
Capitaines, &amp; autres commandants les Regiments de la Tour, &amp; Vaillac, Viguier, Cont"uls, &amp; Habitans de1adite ville,d'obeyr aux ordres &amp; commandemens dudit Sieur de Sainét
Chamont, [ur meune peine que deffus , &amp; de refpondre de tous inconueruents qui en _
pourroient arriner. Et fera le prefene Arrefl: enuoyé aux Sieges du reffort de ladite Com:,
pourefl:re enregifl:ré, leu, &amp; publié en tous les lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix, &amp;
autres lieux dela Prouince , afin que per[onne n'en pretende caufe d'ignorance. Publié à la
Barre de la Cour de Parlement deProuence [eantà Aix, le dernier iour d'Oétobre millix
çens trente-quatre.

(oUation
(

Signé EST 1 E N N E.

eJl f aic1e.

�J

1

j

1
1

i

Extraiades Regiftres
de Parlement.
A Cour prouoyant [ur la requiiition verbalement faï6l:e par le Procu':
reur general du Roy. A faïa, &amp; faïa inhibitions &amp; deffences ~ toutes
per{onnes de quelque eftat, quallité, &amp; condition qu'eUes (oient, de
iaiiijii~ [emer aucuns bruits, ny tenir aucuns di[cours tendans ~ [edition, ou ~ _
alterer le repos &amp; tranquilité publique en cette Prouince, àpeine quant aux Nobles
pour la premiere fois, de dix-mille liures d'amande, ~ la [econde, de punition
exemplaire: &amp; aux autres de la Galere. Et afin que per[onne n'en pretende caufe
d'ignorance, [erale pre[ent Arreft leu &amp; publié par tous les lieux &amp; carrefours de
cette ville d'Aix, &amp; autres villes &amp; lieux de la Pr-&lt;&gt;uince. Publié à laBarre du
Parlement de Prouence [eant à Aix) le fixiéme Nouembre mil fix cens trentequatre.

'1

1

i
.!

Collation efl faiéte.
Signé EST l E N NE •

•
•

1

•

�1·
t

117.

Extrai a: des Regiftres de
la Courdes Comptes.
V R la Requefte pre[entée par les Procureurs des gens des trois
E1l:ats de ce Pays de Prouence, contenant que bien aucuns Ediéts
ny Lettres Patantes qui portent [urcharge [ur les peuples, ne puiC[ent eftre executées dans la Prouince , qu'au prealablé n'ayent eftc
verifiées &amp; enregiftrées pardeuant les Cours, à quoy la cognoilfan.
. ce de t~lIes nouueautez appartient, ouy les [uppliants; Toutesfois, ils ont eu notice
qu'il y a eu quelques Parti[ans dans ce Païs ,qui font leuée d'vne impolltion [ur tous
les Hoftes &amp; Cabaretiers; [ans qu'ils ayent daigné de pre[enter leur Commi1Iion à la
Cour, ny la notifier aux hlppliants, qui pourroient de[couurir en la voyant que [a
Maje1l:é a e1l:é [urpriCe, &amp; Me1Iieurs de [on Con[eil, ou que peuc-eftre il y a quelque
foupplelfe,qui eft ordinaire à ces porteurs de nouneautez, &amp; pource requierent qu'il
pleu1l: àla Cour ordonner, qu'il fera enjoint au porteur de ladié!e Commi1Iion , de
Cout incontinent &amp; [ans dilay , remettre ladiéte Commi1Iion és mains du Sieur Procureur general du Roy, pour icelle communiquée aux [uppliants, y apporter tels contredits que de rai[on, &amp; cependant que deffences feront faié\:es au porteur d'icelle
Commi1Iion, &amp; à tous Hui1Iiers &amp; Sergents de faire aucunes executions [ur les {ÏIbjets
du Roy à peine de concu1Iion , &amp; de dix mille liures d'amande. V E V ladiél:e Reque1l:e du onziéme de ce mois apointée pour eftre monftrée au Procureur general du
Roy, la reiponce d'iceluy requerant ladié\:e Commi1Iion luy e1l:re remi[e , pour icelle
veuë prendre telles conclullons qu'il appartiendra, dudit iour:la recharge de ladié\:e
Requefte, &amp; tout con!lderé.
DI CT A EST E' que la Cour a ordonné &amp; ordonne, qu'il fera enjoint au por-:,,'
teur des Edits,Arreft du ConCeil dont il s'agit,de remettre le tout és main$ duProcureu
general duRoy pouren pour[uiure la verification &amp; enregiftrement, &amp; iu[ques à ce
qu'il en [oit autrement ordonné. A faié\: tres-exprelfes deffences à tous Hniffiers &amp; Sergents, &amp; autres qu'il appartiendra, de faire auwnes executions [ur les [ubjets du Roy, à
peine de concu1Iion, &amp; de dix mil liures d'amande. Faié\: en la Cour des Comptes,
Aydes,&amp; Finances du Roy enPronence,[eam à Aix,le onziéme Decembre mil !lx cens
[rente-quatre.
Collationnf.
Signé, ME Ne.

1·

1

�li S

De par le Roy.
ET

MONSEIGNEVR

LE

MARQVI

de Saïnél: Chalnond, Cheualier des Ordres du Roy,

Confeiller en Ces ConCeils, &amp; Lieutenant general
" ---- pour [a Majefié en Prouence.

,

E S grands armemens &amp; preparatifs de guerre qui (e font en muers endroiéh proche des frontieres de ce Royaume, ayans obligé fa Majefté de mettre fus pied des puif[antes armées pour repouifer les entreprinfes de [e5 ennemis contre le repos public de
Ces uljets, il eft necelfaire de pouruoir maintenant à la Ceureté des Prouinces, meîmes
de celles qtùconfinent les Pays eftrangers , afin que la valeur de la Noblelfe, &amp; du peuple qui les
habitent, ne demeure inutile faute d' auoir penlè de bonne heure aux moyèns de la faire valoir à
rauantage du Ceruice du Roy, &amp; de la conCeruation d'icelles.
Pour cet effet nous ordonnons à tous les Gentils-hommes, &amp; autres perConnes capables de
porter les armes dans cette Prouince ,de Ce pouruoir dans ..quinze iours "'pres la publication des p!!:Centes, d'armes, &amp; debons cheuaux, pour eftre en eftat de marcher à la campagne au premier
ordre qu'ils en receuront de nous.
Nousordonnons pareillementàtous les habitans des viUes de ce Gouuernement, de Ce fournir
dans quinzeiourschaCcund'vnepicque,oud'vnmouCquet, &amp;de munitions de guerre: &amp; aux
Con Culs &amp; Capitaines des quartiers, de tenir la main à1' execution de noftre preCente Ordonnance,
&amp; de nous certifier de leurs diligences, &amp; nous aduertir auffi-toft apres leCdiéh quinze iours expirez , de la quantité d'armes &amp; de munitions de guerre, &amp; çlu nombre des Coldats qu'ils nous pourroient fournir en cas de beCoin pour la conCeruation de la Prouince.
Nous ordonnons encores à tous les Gouuerneurs des Places de Prouence, &amp; leurs Lieutenans:
Comme auffi à tous Capitaines, Lieutenants ,EnCeignes, &amp; autres Officiers des Regiments qui y
tiennent garniCon, de Ce rendre en leurs charges dans quinze iours apres la publicati6 des preCentes,
de n'enpartir iuCquesà nouuel ordre, &amp;de tenirIesCompagnies &amp; morte-payes que Ca Majefié
y entretient, bien complettes &amp; en bon efiat, (ur peine d'eftre procedé contr' eux comme dei6beif-.
fants aux commandements de Ca Majefté , abandonnans Con Ceruice, &amp; deffaillans à leur deuoir.
Nous ordonnons encores àtous les Officiers qui ont charge ou employ dans les armées duRoy,
ou ez Garnirons, qui Cont hors de cette Prouince, de Ce rendre en leur deuoir dans quinze iours
apres la publication de ces pre(entes , (ur les me(mes peines que deilils. Et afin que per[onne n'en
pretende caure cl. ignorance, (era noftre pre(ente Ordonnance leuë, publiée dans toutes les villes de
cette Prouince, &amp; affichée ez carrefours accouftumez. Faia à Arles le vingt-quatriémeiour de
Mars mil fix cens trente-cinq.
.
Sigaé SAINCl' -:CHAMOND.

, P tir mondit Seigneur~

HVGO?'(,

-

�1

Extraia des Regiftres
de Parlement.
Pres auoir elté veuë par la Cour la Lettre à elle efcrÎte par le Roy, dauée
de Neuf-Chaltcl le feiziéme iour du mois de May dernier. Ouy fur cc le
Procureur general de fa Majelté.
LAC OV R a enjoint &amp; enjoint à tous les Gentils-hommes,&amp; autres
capables de porter les armes, de fe tenir prelts, &amp; mettre en equipage
conuenable à leur qualité, pour feruir le Roy au premier ordre qu'ils
en auront du Sieur Gouuerneur de la Prouince , à commination qu'à faute d'y auoir
fatisfaiét, Cur le premier mandat fera procedé contre les defailJans par condamnations
d'amandes, &amp; apres par la declaration de la perre de leur Nobleffe , &amp; decheance de
touS priuileges, fuiuant l'intention de fa Majelté contenuë en ladite Leme. Enjoint
aux Lieutenans des refforts, &amp; luges Royaux, de s'informer de ceux qu'y manqueront,
&amp; enuoyer leurs procez verbaux pardeuers ladire Cour: Et aux Sublticuts dudit Procureur
general, d'y tenir la main, à peine de fuCpention de leurs charges. Et fera Je prefen~
Acren leu &amp; proclamé par tous les lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix accoulturnez,
&amp; extraiéts expediez audit Procureur general, pour les eouoyer au x Sieges de[diéts
{errons, pour y eltre femblablement leu &amp; publié, afin que perfonne n'en pretende
caufe d'igno~ance. Publié à la Barre du Parlement de Prouence [eant à Aix, Je douziérne
iour de ~i1 ox cens trente-cinq.
Collation cft faille.
ES T IENN E.
Signé

,
J

�1

l

,Extraiét des Regiftres
de Parlement.
.. ." A Chambre ordonnée en Vaccations prouoyant {ur la requi1ition
-.
. verbaUement faiéte par le Procureur general du Roy, Afait &amp; faiét
_
.
. inhibitions &amp; deffences aux Greffiers des Iurifdiétions Subalternes
de cette Prouince, tant de Sene(chal, Submiffions, de l'Admirauté, que Ordinaires , d'exiger les deux [ols pour liure (ur les e[pices qui feront taxées ~ux
Sentences, iu[ques à ce que par la Cour apres la Sainét Remy prochain ait
efte deliberé [ur la pre(entation de l'Ediét portant l'eftabliifement dudit droiél,
à peine de trois mil liures &amp; autre arbitraire. Faiét àAix, en la Chambre
ordonnée en tèmps de Vaccations, &amp; publié à la barre le vingtiéme luillet
mil fIx cens trente' cinq.

'.

CoUlllion
Signé

)

(

eJI faiélt·,

;

ESTIENN E"

1
,

,

,
\

"

,

�1 2.. t

•

\

LETTRES

PATEN'TES

DV

ROY

Portant deffences à tous Soldats tant Nobles que roturiers,
- - -- de quitter le feruiçe de fa Majefié [ans congé, ~- ~--- [ur les peines y contenuës.
-

li

0

r

VY S parla grace de Dieu Roy de France &amp; de Nauarre;

Comte de Prouence,Folcarquier,&amp; Terres Adjacentes: A toUS ceux qui ces pre[entes Lettres verront, Salue.
Nous auions toufiours creu quele feul ddird'acquerir de l'honneur qui a pàru en tout temps dans l'cfprit
des François, [croie capable de retenir vn cha[cun dans [on deuoir pendant les occaGons prefentes,fans qu'il fufi befoin
de faire valoir les peines que les Loix ont ordonnées contre ceux quiy ddfaillene : mais !'experience nous faifant voir
toUS les iours, à nofiregrand r~gret, que la plus-pare, non feulement des Soldats enroUez dans nos trouppes; tant de
Caualerie que d'Infanterie, mais des Chefs &amp; Officiers quiles commandent, au lieu de prendre foin de retenir dans le
feruice ceux qui Cont foubs leur charge, leur donnent eux-me{mes l'exemple de la deCertion qu'ils commettent, abandonnant leur charges fans congé: comme fi par vn employ de peu de dUI:ée qu'ils quittent prefque auffi-tofi qu'il leur
a cfté donné, ils auoiene [uffifamment acquis la qualüé de gens de guerre, &amp; éuité le blafme que peuuent encourir
ceux qui dansvne neceffité publique de [eruir (on Souuerain, ou fa Patrie, demeurent oyGfs dans leurs maiCons: Nous
auons dhmé àpropos, pour preuenir les grands inconuenients qui en pourroient arduer, d'vfer à l'aduenir de la feuerité portee par les anciennes Loix contre les deferreurs , do~t le crime n'efi pas moins preju'diciable à l'EIht, pour efire
cauCé par l'impatience, ou la legereté, lors que les Armées [one en campagne, ou en-prefence des ennemis, que s'ils fG
retiroient du peril par vne pure Ia[cheté.
.
ACE S C A V SES, Ayans fait mettre cet affaire en deliberation en nofire Confcil ,où efioient aucuns Princes
'de no!1:re fang, Officiers de no!1:re Couronne, &amp;: autres grands &amp; n9tables perfonn3ges de no!1:redit Confeil : De l'aduis
d'iccluy, &amp; de no!1:re certaine fcience, pleine puHfance &amp; authorité Royale; Nous auons dit, declaré, &amp; ordonné:
di[ons, declarons, '&amp; ordonnons, voulons &amp; nous plai!1:, en interpretant &amp; declarant les peines portées par les anciennes Ordonnance s milieaires, que tous foldats enrollez dans nos trouppes, tane de Caualerie que d'Infanterie qui
auront quitté ou quitteront cy-apres le feruice fans congé, (ce lié du Seau du Regiment, ou du Capitaine de Caualerie,
foyent punisde mort. ~e les Chefs &amp; Officiers qui fe feront retirez des Armées fans congé de nos Lieutenans generaux, deuëment Ggnez &amp; {celIez: s'ils (ont Gentils-hommes, foyent degradez des armes &amp; de noblelfe eux &amp; leurs
fuccelfeurs declarez roturiers à perpetuité, &amp; eux incapables de ia~ais poffeder charges dans la guerre. Voulons &amp;
ordonnons qu'ils foyenc comprins cy-apres aux roll es des tailles, &amp; impofez pour icelles par les El1eus &amp; alfeeurs,
à peine d'en refpondre en leur propre &amp; priué nom. Et pour les autres de condition roturiere, qu'ils foyent degradez
des armes ,&amp; condamnez aux Galeres pour le temps qui fera arbitré par nos luges. Voulons auffi &amp; entendons que
pour declarer les peines portées cy-delfos contre ceux qui s'en feront rendus dignes, il foit faia: vne exaél:e recherche
par les Intendans de la lu!1:ice qui feront par nous enuoyez dans les Prouinces, ou par les luges des Iicu~, de ceux qui fe
feront retirez en leurs mai [ons , dans l'e!1:enduë de leur lurifdia:ion, à peine d'en e!1:re refponfables cn leurs propres &amp;
priuez noms, &amp; d'amande arbüraire contre le[dirs luges qui n'en feront leur deuoir. Si donnons en mandement à
nos amez &amp; Feaux les gens tenans nos Cours de Parlemc:ns, &amp; Cours des Aydès, Intendants de no!1:re lu!1:ice en nos
Prouinces: Baillifs, Senefchaux, Preuo!1:s, luges, &amp; leurs Lieutenans: PrcGdents, El1eus, &amp; Con trolle urs [ur le faia:
de nos Tailles, &amp; tous autres nos lufiiciers &amp; Officiers qu'il appartiendra, que ces prefentes ils falfent publier &amp; enregi!1:rer cha[cun el! l'e!1:enduë de leur relfort &amp; lurifdiétion, &amp; le contenu en icelles garder &amp; obferuer felon leur forme
~ teneur fans y contreuenir, n'y permettre qu'il y foit contreuenu en aucune maniere : Enjoignant à nos Procureurs
generaux en nofdüesCours,&amp; leurs Su bfl:ituts,d'y tenir la main felon le deuoir de leurs charges :Car tel e!1: no!1:re plaiGr.
En tefmoing dequoy nous auonsfaiét mettre no!1:ee feel àcefdites prcfentes. Donné à Chantilly le huiétiéme iour du
mois d' Aou!1:, l'an de grace mil fix cens trente-cinq. Et de no!1:re regne le vingt-fixiéme: Signé. L 0 V YS.
Et fur le reply : Par leRoy Comte de Prou~nce. SE R VIE N. Et feellées da grand Seau en circ jaune fur double queuë.

,

--------r------------------------

Teneur de l'Arre!t.
f5 ordonne que for le reply defdites Lettres, fera mw qu'elles ont eflé leuès prefint &amp; j·êquerant le
Procureur general du Roy, (t) feront enregijlrées e::::, Regijlm de la Cour, leuë's (fir publiées par tOIl4 les lieux &amp;' camfours de am

L

tA Chambre a ordonné

ruillr d'Aix accouflume:: :" &amp;' extraié/s d'icelles ferollt deliure::::, audit Procureur general , pour les enuoyel' allx SiegeJ f.5 l'efforts de la Cour,
njin d'y tflreflmblablemenr leuès ,publiées ,gardée! ) &amp;' executéesfelon let/l'forme&amp;' teneur. Enjoint aux Subflitu/J du Procureur gmlral
du'7\0) d) tmir la main , &amp;' aduertir la Cour de leurdiltgence, à peine def ufpention de leurs chalg;es: à la (ht1l'ge de ICI reprffenter ap,'e~
la ~a~nél1{emy, Faiq à ,!ix ~nla Chambre ~rdonnée en tempsde V accatioTJJ , le troifiéme.Septrmbre ~il (ix um mnte-(;nq,
--Collatio n dt faift e)
· 1
SIgne
ESTIE NNE.

,

�1

LEM A R ~V 1 S

D E VIT R Y,

Premier Marefchal de France,Lieutenant general
en Brie, Gouuerneur &amp; Lieutenant
general pour le Roy en ~roue11.ce.
L ell: ordonné à tous Poudriers de vendre les poudres au prix
I..-.."q ordinaire) auec deffences à routes per{onnes de les troubler,
ny (uruendre le{dites poudres en cette occalion) comme
cho{e qui importerait au public) &amp; contraire au feruice du
Roy dans le temps pre{ent où il faut que la Prouince (oit
armée pour fa conferuation. Mandons aux Con{uls des villes &amp;: lieux
de nofue Gouuernement) de tenir la main àl'execution de nolh~ pre{eme
Ordonnance) de laquelle (attendu qu'on en pourra auoir be{oin en diuers
lieux) l'lOUS entendons que foy [oit adjouftée aux coppies deuëment
collationnées ) comme au pre{ent original. Faiél: à Cannes ce vingtvniéme iour de Septembre, mil lix cens trente-cinq.
Signé

NICOLAS

DE L'HOSPITAL VITR Y.

Par

~onfèigneur)

[HARL8MdGNB.

�t

•

Extraiét des Regiftres
de Parlement.
[1

A Chambre ordonnéedurast les Vaccations, lesPreûdents &amp; Con.
~
{eillers ell:ans dans la ville atremblez , prouoyant {ur la requifition
faiéte par le Procureur general du Roy: A enjoiné\: &amp; enjoint à tous
les particuliers de cette Prouince qui feront enrollez par les Con{uls des lieux,
en roécauon pre{ente, de {e rendre prompts &amp; faciles, &amp; obeyr {ur le pied
de la {olde qui fera taxée par les Con{uls defdites villes &amp; lieux, autrement,
&amp; {ur le reffus, ordonne que les ref{U{ants feront menez &amp; conduits au Port
&amp; Havre de la ville de Tholon pour y {eruir le Roy dans les Gaieres, tirant
la rame, iu[ques qu'autrement [oit dit &amp; ordonné. Enjoinét aux Officiers
&amp; Con[uls des lieux, d'y tepir la main, ~ aduertir la Cour de leurs diligences ,à peine d'amende arbitraire. Et afin que per{onne n'y pretende caufe
d'ignorance : fera le pre{ent Arrell: leu &amp; publié par toutes les villes &amp; lieux
que befoin fera. Faiél: à Aix en la Chambre 'ordonnée en temps de Vaccations , &amp; publié à la Barre le vingt-feptiéme Septembre 3 mil fix cens trentecmq.

{'ollation: eft faiéte.

Signé

ES TI ENN E.

\

�1

1

1

(

Extraiét des Regiftres
.de Parlement.

_[1
=

A. &lt;:OVR ~r~uoy~n~(urlarequüition~uProcureurgeneralduRoy.

~ _ ;', _ A fata &amp; faIt mhibmons &amp; deffences a toutes perfonnes de quelque
eftat, qualité, &amp; condition qu'elles [oient, de faire aUCUl'le leuée, ny
amas de gens de guerre en cette Prouince, fans Lettres patentes du Roy,
attache, &amp; ordres accouftumez, à peine d'efue declarez criminels de leze
Majefté. A tàiét &amp; faiét inhibitions &amp; deffences aux Communautez de bailler
aucune Comme de deniers àceux qui foubs pretexte de faire de leuée, deman- ·
deront carner ou logement ,ny d'entrer en aucune compofinon pour rai[on de
ce , à peine de pure perte' au propre des Con[uls qui feront tels traiétez.
Ordonne que des abus, concullions, &amp;extortions ja commifes, &amp; que le
feront à l'aduenir, en fera informé en cette ville d'Aix, par Maifrre Charles
Guerin Con[eiller du Roy, &amp; hors d'icelle, par le premier luge Royal,
ou Huillierde ladite Cour ,requis. PubliéàlaBarreduParlementdeprouence
[eant à Aix , le quatrié~e Oétobre mil fix cens trente-cinq.
Collation ejl fai[fe.
Signé
ESTIENNE .
_

\

•

,1
,.

,

- z _ _

,

f

�1~5

LE

MARQVIS DE

VITR y,

Premier Marefchal de France, Lieutenant
general en Brie, Gouuerneur &amp;
Lieutenant general pour le Roy
en Prouence.
•

J_

•

L cft ordonn~ à tous les Gentils-hommes de noftre
Gouuernemer, quiCont obligés de Ceruir le Roy,&amp; autres
ayans fief, de Ce rendre aupresdenous dix ioursapres
la publication de nofue prefente Ordonnance, foubs
les peines portées par les Ordonnances de fa Majefl:é.
Enjoignans aux luges des lieux qu'il appartiendra, de faiftr les terres
de ceux qui y manqueront, ainft qu'il a efté praétiqué en tous les
autres endroits du Royaume, &amp; de nous faire fçauoir la diligence qu'ils
y auront apportée, pour en donner compte à fa Majefté , le tout conformément au commandement qu'elle nous en a faiét par fa defpefche
du trentiéme Septembre dernier. Faiét à Cannes ce croiliéme iour de
Decembre mil ftx cens trente-cinq.

. NICOLAS DE L'HOSPITAL VITRY.

Signé

Par Monfeigneur,

,

CHARLEMAGN E.o

•
•

!

1
•

�/

LOVYS DE VALOIS

COMTE D'ALAIS,

Colonel general de la Caualerie legere de France,
Gouuerneur &amp; Lieutenant general pour le Roy
en [es Pays &amp; Armée de Prouence.

VR les plaintes qui nous ont eflé faiétes par

•

plu.fieurs Con fuis des villes &amp; lieux de cette Prouince, qu'il leur cft impoffible de pouuoir faire executer le Reglement par nous faiél: le vingtneufiéme Auri! qernier pour l'eftablilfement de la Milice, à raifon d'vn
homme pour feu, attendu que les habit ans defdites villes &amp; lieuxfe rendent reffurants de s'enroller Cur le choix &amp; eileél:ion qui en: eft faite par lefdits Confuls,
&amp; que les hommes plus propres &amp;,habiles à cetté fonél:ion, font monopole &amp; intelligence pour demander des [alaires annuels, ftables, &amp; continus, encores qu'ils ne fulfent
effeGl:iuemenc employez horsae leurs maifons, qui feroit contre noftre intention, &amp; trop
gr:id:! furcharge aux Co.nmunaucez,ce qui rendroit nofrre-ditReglemêtinfruél:ueux,nous
requerans à ces fins lefdits ConCuls d'y pour-uoir par nofrre authorité , en forte que le retardement ne leur fufr imputé,&amp; leur oél:royer les contrainees neceffaires contre le{d. habirans
ACE S CAVS J:. S, Nous ordonnons aux Confuls de toutes les villes &amp; lieux de la
Prouince (en cas qu'ils ne trouualfem le nombre à quoy ils font tenus entre gens volontaires
qui Ce prefentalfent pour efue enroUez aux conditions dudit Reglemet) de namer &amp;. choiftr
Cans aucun abus, Cupport, ny conniuence, le nombre d'hommes qu'ils doiuem prefenter
Cuiuant nofrre-dit Reglement, les plus Cuffifants &amp; capables qu'ils pourront trouver dans
leurs lieux, pour en eftre fait l'enroUement par nous ordonné, aufquels habitans qui {e trouueront nommez par lefdits Confuls , nous enjoignons de Ce tenir prefrs, &amp; fe mettre cn
eftat de Catisfaire àcequileur fera commandé par lefdits Confuls en fuite de nos ordres,
Ioitpour,la leuée, ou reueuëde1adite Milice, à peine d'y efrre contraines par toucesvoyes
deuës &amp; raifonnables , mefmes par emprifonnemen t de leurs perfonnes , &amp; eftre punis {uinant la rigueur des Ordonnances, àquoy lefdits ConfuIs tiendront la main dont ils demeureront refponfables en leurs propres. Faiél: à Aix ce cinquiéme iour de luin mil ftx cens
trente-huiél:.
Signé LOVYS DE V ALCIS.

Par Monfeigneuy,

c::MÂ RE S CO T:

?P S fnaoimom J foults lt! 'Pillt s &amp;- Communau/ut, It Utlt prouinu , dt prtpa'tr t11 ailigt11rt Its hommtJ &amp;- 4fmu
'!tI'ils (ont Um" chAcun dt fournir J cottiré de Itlm fttlX ,pour la Milice lafJfletlt nou. allons ' D,donné, 6- tjlablit Auee
1trmt/lon du Roy, (dM l'Oraonna11Ct faiéle It 'lIingtmuj;me tOIlT d' Au,il dt,ni" ,la,!uellt a tfté puh/iét fa, IDUU etlle Prouin,r : &amp; de {t uni, prtlls 6- t» tJlat d tf/rt a/flmbltz, p,'urt» eft't faiélt ;'lContintnt 14 rtutut au prtmur m"n"t111e»l 'III ils
ln auront, 6- s'il tft bt/oin ,ftlon Its occurranus, 111ay,htr aux liellx au(qflels il Ifllr (tr~ par noU4 ,ommanaé. c..Ma"aon~
AUX Co"fù!s d'y /tmr la mai" • J pti11l d eftre rtj}onfoblts du relMatmmt au {truier du Roy. Fam" diX CIftplüme iDurdt

N

r"in milJi" cens Irenlt·hl/k1.

Signé

LOVY S DE

VALOIS.
PAr c..Monfligufur ,

&lt;.MA R li. seo T .

�LOVYS DE VALOIS COMTE

D:ALAIS~

legere pe Fr~nce J
Gouuerneur &amp; Lieutepant generai pour le Roy
en [es P~ys pc Armée de PrO\.lence.
.

Colon~l gener~l d~ 1ft CrJu~leri~

o v S ayant efté faiél: ('i~uoir de pluûeurs Villes, Vigueriats &amp; Communautez,
qu'il y a grande ~ifficuté qu'ils puilfent tomber d'accord du choix &amp; efled:io~
des Officiers necelfaires d'eftre nom~e~ pour la conduite dela Milice par nous
9rdonnée, attendu les diuerfes opinions ou partialitez qui {e {ont formées fur
ce fujea ; loinél: qu'ell:ant ordonné que les Compagnies feront compo[ees de cent hommes, &amp; qu'il ne quae!re pas en aucun lieu que ce nombre puilfe yeftre preci(ement reglé~
&amp; les hot1ul1e~ colloquez par le commun accord &amp; con(entemenc defdites Villes ~ Commun~utez 4 nous n'y interpo(ons noll:re f?ing &amp; authorité
NOV SOR 0 0 NNON S qu'incontinent &amp;? ~ans q4-ipze iours au plus tar~ toutes les Villes &amp; Vigueriats
nous enuoyeront, ou entre les mai~s de noftre Secretaire, les noms des Officiers qu'ils
auront efieus d'vn b,oI1 accore! &amp; con(entement : Et pour celles qui n'en ont pa~ enCore$
dIeu ou pû demeur~r d'accord, elles nous enuoyeron~ les noms &amp; qualitez de plufieurs
~e ceux qu'ils, eftÎ1~ent capables {,$C [uffifants d'eftre admis aU)Ç charges de Capitaine,
Lieurenans &amp; Sergents, afin que nous en f~fIions le choix &amp; no~ination &amp; rordre de la
diftribqtion &amp; collocatiqn des hqml~es Celon la proximité &amp; commodité des lieux plus.
voifins pour refpondre plus diligemment à leu~Chef en cas de befoing &amp; (l,'Alfemblée.
Mandons aux Sieur$ Confuis d'Aix Procureurs du Pays, de tenir la main à rex~cution
de cette Ordonnance, &amp;. d'en enuoyer qes coppies deuëment collationnées aux Conru!.&gt;
des Communautcz Chef~, de Viguerie de cette Prollince, &amp; uù il (era befoing. Faia à
Aix , ce treiziéme iour de lLûn. mil {lx cens trente-huiét.
Signé

LOVIS

DE

V ALOIS

P ar, Jvfonfeigneur
MARESCOT

•

1

�EXTRAICT DES REGISTRE S
de Parlement.

'.

A co VR prou oyant lirr la requiiition verballement faia:e par le Pro~
cure ur general du Roy: A faia &amp; faia inhibitions &amp; deffences à touS
Armuriers, &amp; autres, de fabriquer, vendre, ny debirer aucunes Dagues
communement appellées Daguettes , Oll Bayonnettes, àpeine de confi[cation,
cinq cens liures d'amande, &amp; autre arbitraire : Et àtoutes perfon.nesde quelle
qualité &amp; condition qu'elles foient, d'en por_ter, à peine de mil liures d'amande,
&amp; autre exemplaire. Enjoint au Lieutenant principal au Siege de la vilkde Mar[eille', de faire la viûte par tout où befoin fera, faiûr &amp; Cequçlb:çr lefdites Dagues,
&amp; proceder contre les contreuenants par la dec1aration des peines portées par le
prefent Arre.(l. Et afin que perfonne n'en pretende caufe d'ignorance, fera le
prefent Arreftpublié par tous les lieux &amp; carrefours dudia Marfeille, &amp; . autres
de Prouence feant
villes &amp; lieux de la Prouince. Publié à la Barre du Parlement
.
à. Aix , le quinziémeFeurier mil ûx cens trente~neuf.

.

Collation eft faiéle .
Signé

EST rENNE .•

!

1
1

1

1

;

1
1

l

1

1
t

l

1
f
!1

�1

f;;, j

•

LOVYS DE VALOIS COMTE D'ALAIS.
Colonel general de la Caualerie legere de France,
Gouuerneur &amp; Lieutenant general pour le Roy
en [es Pays &amp; Armée de Prouence.
VR 'ce qui nous a ellé reprefenté qu' encores que par les Arrells &amp; Reglemens du Con{eil du Roy, deffences {oient faiétes à tous partiouliers de bailler aucuns Cheuaux , {oit
de P~lle; Relais, ouLoüag~ , à aucu~s ~llrangers, en quelque fa~on &amp; maniere que
ce fOlt paffans par cette Proulnce, auec lnjOnétlOn de les adreifer aux Maillres des Folles
&amp; Relais pour nous ellre par iceux pre[entez, &amp; en nollre ab{ence, àqui il appartient; me[mes
aux autres per[onnes d'en rolier au}\: lieux où le{dits Polles &amp; Relais {ont ellablis, à peine de confifcation des Cheuaux, &amp; de cinquante liures d'amande: N eantmoins le[dits particuliers ne biffent
d'en lolier au[dits efirangers, &amp; à autres, pour les conduire &amp; porter où ils defirent aller, au lieu de
les adreffer aufdits Maiil:res des Folles pour y en prendre de Pofie ou de Relais, ainfi qu'il efiponé •
parle[dits Reglemens; &amp; que le[diéh eil:rangers &amp; autres, prennent de Chenaux ou Mulets au
Comtat d'Auignon ,ou de Nice, aHans &amp; reuenans d'Italie; &amp; que plufieurs Courriers venans de
l'vn &amp; de l'autre coil:é, quittent la Poil:e, &amp; entrans en cette Prouince, en prennent de loüage pour
paifer [ecrettement, &amp; n'eil:re recognus, &amp; que les Maillres des Fofies des lieux de Lalllbe{c,
Rou(fet, &amp; autres de cette Frouince,condui[entles Courriers quelquesfois par les trauer[es,n'ellans
point amenez à nous pour lçauoir s' tls ont de paifeports valables, ou le {ujet de leur voyage, &amp; qu'ils
peuuent aller conferer en des mai[ons particulieres e{cartées des grands chemins, &amp; Y porter, ou
aprendre des nouuelles, &amp; former des deifeins au prejudice du {eruice du Roy &amp; à nollre defçeu.
Pour à quoy remedier autant qu'il nouS fera poffible; N ons enjoignons aufdits Maifires des Polles
de cette Prouince, de tenir des Cheuaux en nombre [uffi[ant,conduire les Courriers paffans de
Polle en Polle, &amp; non par les trauer[es, ainfi qu'il eil: porté par leur efiabliffement, {ur les peines
portées parles Edith &amp;Reglemens. Deffendons aux Voituriers ellrangers de porter aucuns ulr
leurs Cheuaux &amp; Mulets, [ans fe declarer à rentrée de cette Prouinc.e , afin qu'ils y ob{eruent les
Reglemens &amp; Ordonnances Royaux; Et à tous Hoil:es , Habitans , &amp; Particuliers de cette Prollince, de ne donner aucuns Cheuaux ou Mulets aux ellran&amp;ers paifans dans lediét Pays, ains de les
adreifer aux Maiil:res des Polles &amp; Relais pour ellre par eux pre{entez &amp; conduits ainfi que. deifus ,
{ur les me[mes peines des Arrells &amp; Reglemens , aufquels ( &amp; particlllierement à ceux des lieux de ·
Lambefc,&amp; Rouifet ) nous enjoignons de nous adreffer tous les Courriers incontinant à leurarrillée
en cette ville d'Aix; &amp;aux autres, en tous les lieux où nous ferons proche d'vne Fofie. Etafin que
ces pre [entes [oient notoires à toUS; ils les feront imprimer, publier, &amp; afficher par tous les lieux &amp;
endroits accoufiumez , &amp; conformement aux Arrells &amp; Reglemens, les luges Royaux plus proches des lieux où il fera contreuenu àla pt:e{ente Ordonnance, feront informer des contreuentions
pour en ellre par eux ordonné ainfi que de raifon. En te[moing dequoy nous auons àces pre{entes
fignées de nofire main, contrefignées par nollre Secretaire ~ faïét appo{er le cachet de nQS armes,
A Aix ce [eiziéme iour de Mars mil fix cens trente-neuf.
Signé
Veu,

Signé

LOVYS
, DE VALOIS.
~.

BOC~~R T.

P IIr

~onflignfUr ;

�•
\ ~O

toVYS DE VALOIS COMTE D'ALAIS :'
Çolonel general de la Caualerie legere de France,
Gouuerneur &amp; Lieutenant general pour le Roy
- -- -- - en (e~ Pays &amp; Armée de Prouence.
V R ce qui nous a efté repreCenté que pIufieurs retirent dans leurs mai[ons,
bafrides, &amp; metairies , les Soldats de[erteurs &amp; fugitifs qui ont reçeu argent,
&amp; {e [ont volontairement enroUez aux Regimens &amp; Garni[ons qui {ont en cette
Prouince.leur baillencmoyen de s'e{uader quand les Officiers de{dits Regimens
&amp; Garni[ons y vont, accompagnez des Preuoft &amp; Archers pour les arretter, &amp; faire
challier Celon la rigueur des Ordonnances, leurpreftent la main , {ecours, &amp;ayde, &amp;empe[chentle[dits Officiers, ce qui tourne au prejudice du {eruice de [a Majefté, me{pris de
(es Ordonnances ) &amp; emperche que la luttice n'en {oit faiéte, ettant de l10ttre deuoir d'y remedier, &amp; faire que le{dires Ordonnances [oientexaétement ob{eruées. Nous deffendons
tres-expreffément à tons de quelque qualité &amp; condition qu'ils {oient, de cette Prouince,
de donner retraite , {ecüurs, ou afftftance au[dits Soldats de{ertcurs &amp; fugitifs, à peine de
{oixante liures d'amande contre cha{cun de{dits contreuenants, dont moitié fera pour les
frais de r 0 fficier à qudeditSoldat fera , &amp; rautre moitié au denonciateur, &amp; de plus grande
peine s'il ye{chet. Enjoignons aux Con{uls, luges, &amp; Officiers de tous les lieux de cette
Prouince,qu'aufft-toft qu'il y aura vn de{dits Soldats de{erteur à leur notice &amp; cognoiffance,
de le declarer &amp; en aduertir {on Capitaine ou Officiers, &amp; ce-penda~t s'en {ai{il' , {oubs pareille peine, en leurs propres noms, {ans la pouuoir rejetter {ur le corps de leur Comunauré,
pour eftre le{dits de{erreurs chaftiez Celon la rigueur de{dites Ordonnances , s'ils n'ont leur
congé {igné de leur Maiftre de Camp, ou Capitaine, &amp; {eeIlé du Seau du Regiment, ou
cduy des Gouuerneurs des Places &amp; Forts où il ya Garni{on. Mandons au Preuoft, &amp;
Lieutenant de la Mare{chauffée de cette Prouince, &amp; Officiers, de tenir {oigneu[ement &amp;
exaétement la main à l~execurion de cette pre[ente Ordonnance, &amp; d'aller où ils feront
appellez pour cet effeét, àpeine d 'en re{pondre en leurs propres ~ Et aux luges de cha[cun
lieu, de la faire lire, publier, enregifi:rer , &amp; afficher où be{oin [era, afin qu'elle {oit notoire
à tous, &amp; qu'ils en faffent la Iufi:ice. En te[moingdequoy nous auons à ces pre{entes {ignées
de noftre main, contre{ignées par nofi:re Secretaire, fait appo[er le cachet de nos armes.
A Aix ce neufiéme iour d'Auril mil fix cens trente-neuf.
Signé

L OVYS DE VALOIS.

Et plus bas,

Par ~on/eigneur ~
~.dRESCOT.

�De par le Roy.
V treiziéme Auril mil {lx cens trente-neuf, dans la
Chambre du Confeil, a ell:é faia: requilicion à nQ.us Lieutenant genc:ral, par le Procureur du
Roy, remonll:rant que parles Lemes Patantes de fa Majell:é, &amp; Reglements en fuitte, du
quatorziéme Feurier dernier,concernant la conuocation de l'Arric:re- Ban en cette Prouine e,
cnregifircz IÎere le Greffe le dix-huiétiéme Mars: Tous les Nobles feodataires de nofire
re!fort ont eu notice de l'intention de fa Majefié, tant par eojonélions, que cries faiéles à fon de Trompe &amp;
cry public, Cclon nofire Ord onnance du mefme iour, &amp; imprimés, qu'aurions faie faire à cet effct,pour mieux
faire fçllloir la volonté de radiae Majcfié: Si bien que tous les Gentils-hommes poffcdans Fiefs [e [croient
alfemblez en cette Ville pour pouruoir à ce que befoin efioit touchant ledit affaire. Et d'amant que dans lefdits Reglemenrs, &amp; co ccluy de l'année n1il {ix cens trenee-cinq, article feiziéme; le Roy veut &amp; ordonne ~
que non feulement les Gentils-hommes po!fedanrs Fiefs foient tenus audit Atricre- Ban,mais encorcs tous fc s
autres fujets flifam pl ofdIion des armes. &amp; viuans Noblement, quoy qu'ils ne po!fedcne aucuns Fiefs, ains
autres biens, foit en roture ou rcntcs coofiicuécs, \cs obligeants audit Arriere-Ban. foubs les mc:fmes peines,
lerquelles perConnes nous Cc rait mal-ayfé de dc:ligner &amp; differenter, &amp; flauoir leurs biens, fans vne exaa:e &amp;.
bien difficile recherche, &amp; mefmes par trop longue, veu que au quinziéme de May fc doiuenr [[OUuer cn la
premiere monfire cn cette Ville d'Aix,&amp;. que doit venir d'eux mefmes (comme faifancs profdIion des Armes,
&amp;. viuans Noblement) de fc produire &amp; rep.refenter à feruir le Royen cette occa{ion, Et d'ailleurs, gu'i1s (çauent la portée de leurs renres gue à la fin fcroient recogneuës, efiant par cpnfequent bc:foin de leur faire (çauoir plus parciculierement l'intention de fadiae MajeLlé en ce que les touche, Nous a requis ordonner, que
en tous les lieux &amp; VIlles de nofire re!fort, Coient mifes affiches &amp; placards contenant ledit Article feiziéme,
afin que ceux qui font de la qualité n'cn pretendent caufe d'ignorance, &amp; que en cas de contrauention foie
procedé contr'eux fuiuant l'intention de fadiae Majell:é,
NOV S LI E V TE NAN T GE NE RA L, prouoyant fur la requiGtion du Procureur du Roy;
Auons ordonné qlle feront mi, affiches &amp;. placards en toutes les Villes &amp;. lieux de nofire reClon, &amp; mcfmes
aux Portes des V tlles &amp;. des Eglifes, portat ledit conuoy de l'Arriere-Ban,fuiuat ledit Reglemene article feize,
àce que nul de la qualité n'en pretende caufe d'ignorance) pour fe trouucr à l'equipage ordonné par fadiac
Majefié cn cetce Ville d'Aix, le quinziéme du mois de May prochain; Et à ces fins, le contenu dudit Article
fera mis [ur la Prdre par l'Imprimeur du Roy, pour en ell:refaia: placards &amp; affiches aux fins requifes, à ce
que aucun n'en pretende caufe d'ignorance. Deliberé àAix dans la Chambre du Confeil) l'an &amp; jour que
de(fus,

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -Teneur dudic Article feiziéme,

T J'autant que fa Majefié a eu aduis qu'il ya dans fon Royaume bon nombre de perfonnes faifans pro[ellion des Armes, &amp; viuans Noblement qui ne po(fcdenr aucuns Fiefs, mais ont d'aucres biens, foit en
roture, ou rentes cOI1ll:ituées, veut &amp;. entend qu'ils foient obligez &amp; contraints par les peines portées cy.deffus, de rendre le feruicc du Ban &amp;. Arrie.re-Ban en perfonne, &amp; en equipage requis s'ils (0 fone capables,finon
de p~cr pour eux vn homme qu'ils feront obligez d'entretenir durant le temps du Ban &amp;. Arriere-Ban,
au &amp;leCme equipage qu'ils feront obligez de feruir.

E

Tour extriJiEl du Regif/re cauriJ/1t de 14 ChiJmbre d" Conflil d'4 Siege gener4l tfAix, fi de f Article fti't"e d"
Reglement[4ia1'4 rft Maie/N, le I~mtiém..e J"iUe~ mil fi~ ~ç,!~ ~r~nte-ci1J9'(u~ I~ conGlloVciJt1ion yde 1'4'!.ie~e-BIf'!..
SIgne,

D :

�\

1
f

1

DE PAR LE ROY
Comte de Prouence.
A Majefré preuoyant qu'il pourra arriuer en [on Pays de
Prouence, .&amp; dans le voifinage d'iceluy, des occalions où
le [eruice de fa Nobleffe luy pourra efrre neceffaire :
A ordonné &amp; ordonne que les Gentils-hommes, &amp; autres
tenus au Ban &amp; arriere-Ban de ladite Prouince, dont la
,conuocation a efré ordonnée, [e tiendront prefrs à marcher
où il leur fera commandé par le Sieur Comte d'Alais
Colonel general de la Caualerie legere de France~ Gouuerneur &amp; 'Lieutenant
general pour [a Majelté en ladite Prouince, &amp; [eruiront en icelle, &amp; dans [on
voifinage, [uiuant [es ordres, pendant la pre[ente année, [ans qu'ils puiffent
eltre reputez auoir [atisfaiél au [eruice dudit Ban &amp; arriete-Ban, qu'en raportant certificat dudit Sieur Comte d'Alais du [eruice ' qu'ils auront rendu pres
de luy , ou [uiuant [es ordres pendant la pre[ente année. Mande &amp; ordonne [a
Maj efré audit Sieur C omte d'Alais, de tenir la main àl'execution de la prefente,
&amp; à cha{cun des Sene[chaux de ladite Prouince de la faire publier &amp; executer
en l'efrenduë de [on reffore, auec la diligence requi[e. Faiél: àSain&amp; Germain
en Laye le treiziéme May mil {ix cens trente-neuf
Signé

•

i

L OVYS .
Et plus bas ,

S V.BLET.

i
1

!

�Extraia: des Regiftres du
Confeil d'Eftat.
V R cequi a ellé remon!héau Roy,qu'aumefpris
de l'Arrdl de fon Conreil d'Enar, du dix-huiét Auril dernicr, la Cour des Comptesp
Aydes &amp; Finances de Prouencc, a pris connoiffancc de l'cmpri(onncment fait de la
per(onne de lean Thomé,en vertu des contraintes dl:cernc:es par le Sr. Comte d'Alais,
Gouuerneur &amp; Lieutenant general pour [a MajcClé en ladite Prooince,faute de payement des Commes aufquelles la Ville dc Digne le troauoit cottifée pour la {ubfifiancc
des gens de guerre, &amp; a non (eulement caffé ledit emprifonnement, mais auffi condamné M. Ican Boyer,Commis de M. Pierre Gaillard TreCoricr dud it Pays, en cent liures, pour les dommages
&amp; intercfis dlldit cmprifonncment, bien qu'il fuG: interdit par ledir ArreG: à ladiCte Cour de connoifire des
ex::cut ions faiéles en vertu des contrain tes dudit Sieur Gouuerneur, Sa Majefié mettant en confideration que
fi {es enrreprin(es auoient lieu,les payemens de (es troupes, &amp; conCequemment fon {eruice, en fouffriroicnc
. beaucoup de retardement &amp; de difficulcez. Vcu ledit Acrefi du 18. Am il 1638. &amp; ccluy de ladiéte Cour des
Comptes,Aydes &amp; Finances de Prouence,du 14- iour de lanuier 1639. SA MAIESTE' ESTANT EN SON CONSEIL,
A ca!fé, reuoq lJé, &amp; annullé ; ca!fc, ceuoque, &amp; annulle ledit Arrefi, &amp; fait dcffences iteratiues à ladiGle Cour,
&amp; tOus autres luges, de connoifire des executions &amp; emprifonnemens faits &amp; à faire en verru des contraintes
du Gouuerneur &amp; Lieutenant general en la Prouince,pour les leuées accordées à {a Majcfié, &amp; concernans Con
feruice,à peine de nullité,&amp; à toutes perfonnes de [e pouruoir contre icelles aUlcurs qu'en fon Con{eil,où s'en
cG: retenuë &amp; retient la connoi!fance, à peine de mil liures d'amande, &amp; de toUs de{pcns dommages &amp; intereils, Veut en outre fadiCte Majefié, qu'en cas que ledit Boyer ayt cfié courraint ail payement de lad. fomme
de cent liures, elle luy foit rcfiituée incontinent &amp; fans delay par ledit Thomé,&amp; qo'à ce faire il fait contraint
par toutes vayes deuës &amp; raifonnables, mefme par cmpri{onnemenc de {a perfonne,comme pour les propres
deniers &amp;: affaires de fa Majefié.Fait au Conreil d'Efiat du Roy,tenu à S. Germain en Laye,{a MajeG:é y efianr,
Je vinge-vniéme May mil Î1x Cens trenee-neuf. Collationné, Signé, Sv BLE T.

o VIS

par la grace de Dieu Roy de France &amp; de Nauarre,Comte de Prouence,Forcalquier,
&amp; Terres Adjacentes; A nofire Huiffier ou Sergent, premier [ur ce requis, Salut. Nous te
mandons &amp; comandons,que l'ArreG: dot l'extraiCt eG: cy-attaché {OlJS le cotrefeel de nofire
Chan ccllerie, ce jourd'huy donné en noG:re ConCeil d'f{bt,nous y efianc J Tu fignifies à touS
qu'il appartiendra, à ce qu'ils n'en pretendent caufe d'ignorance, &amp; ayent à y obeyr &amp; fatisfaire, fuiuant &amp; au dc:fir d'iccluy : leur fai{ant de par nous tres-expreffes inhibitions &amp; deffences d'y contreuenir,fur les peines y contenuës; De ce faire,&amp; toutes autres lignifications,affignations,comrnandemeDts,conrraintes, deffcnfcs, &amp; autreS aCtes &amp; exploits requis &amp; nece!faires pour l'cntiere execution
de nofircdit Arrefi, te donnons pouuoir, fans pour ce demander autre congé ny pcrmiffion : Car tel cG: nofire
plai{ir. Donné à S. Germain en Laye, le vingt-vn iour de May, l'an de grace mil Gx cen$ trente-neuf, &amp; de
nofire rcgne le trentiéme. Signé, L 0 V 1 S, Et plus bas, Par le Roy Comte de Prouencc, Sv BLE T,
Et {cc liés du grand Seau decire jaune fur {impIe queuë.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - _.. _--

'An milfix cens trente-neuf, (7 Je dix-neufluillet, e/J "Pertu de la Commijfton letlée jùr l'Arrefl au Cqnfeil aEflat de ft
:M. ajeflé, en datted,vvingt-t,m May dernie1',fignées L OVI S, (7 pllu baJ !JaTte Roy Cqmtede '1'rouence S VB L ET,
feellée1 (7 ~ontre-feeliées du grand Seau de cire jaune, le tout cy-joÎlJO!. [ertifion! 11ql14 H'ltjJier Audianr;er pour le Roy aU
Siege general de cette 'Ville â Aix, exploitant par tout le Royaume de Fra'Jce,[oubJ-figné, al~oir intimé (7fignzfié le contenu autlieArrefl (7 Lettres, à N oJJeigneurl de /a [our des CO"!!teJ, Aydes (7 FinanceJ et1 ce Pays de PrqUelice , parlant à la perfonne
tle Monfieur .'M, Jean de Gallaup Sieur de [haflueil, Umfeil/cl' du Roy, e5[on Procureur general en ladiCte [qur J 4n Iju'i~
,,'en pretendent cauft âignorance, à au[quels ay faiCt les iteratiueJ inhibitions ei dejfences J contenuè't , lequel S~e~~ tle fhaflll~~~
11 feulement resuli 'D'Pie, à/U1J eXlJeaiée par mal dit fluifie~.joljbJ-figné.

L

--- -- . ~ -

. '" { -

-

-"-

-

'CAZ~N~~f.~~;

-

�1

•

Extraiét des Regiftres
de Parlement.
~ I A.

co VR prouoyant fur la requifition .fa!te

.' : - par le Procureur general du Roy: A enjOInt
&amp; enjoint aux Confuis de cette ville d'Aix, de
faire fonner la retraite cous les [oirs à neuf heures ~
Et au Viguier, &amp; Capitaines des cartiers, de faire le
Guet, le(dits Capitaines chafcun en leur cartier, &amp;
ledit Viguier par toute la ville, [aiGr &amp; emprj[onner
ceux qu'ils trouueront [ans lumiere. Enjoint aux
particuliers qui feront commandez par ledit Viguj{:r
&amp; Capitaines, de fe rendre faciles, &amp; obeyr , à p~ine
d'enre gagez pour vingt-,cinq liures. Et fera le p[efent Arre!1 l~u &amp; publié par tous les lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix, a~n que perfonne n'y pre~
tende caure d'ignorance. Publié à la Barre du Parlement de Prouence [eant àAix, le quatriéme A oun
-mil fix--cens trente-neuf.
.-

•

--- - ......

---

--

..

CoOiUion e.fl flia~.

Signé
.,

EST IENNE.

•
,

.

'

•

•

•

�1

t

!

LOVYS DE VALOIS COMTE n'ALAIS;
,

Colonel general de la Caualerie legere de France,
GOlluerneur &amp; Lieutenant general pour le Roy
en Ces Pays &amp; Armée de Prouence.
y AN T cy-deuant conuoqué la Nohlelfe de cette Prouince en
Cuitee des ordres du Roy, de {e rendre en la ville de Frejus, au
fixiéme Iuin dernier; &amp; en {uitte fait reueuë de ceux qui {e font
pre{entez , nous les aurions congediez pour {e retirer dans leurs
mai[ons auec leur train &amp; equlpage , iu[ques à nouuel ordre.
Et d'autant que pour plufieurs confiderations il dI: necelfaire que ladite Nohleffe
foit de nouueau [ur pied, &amp; en efl:at de feruir Je Royaux occations pre[emes:
Nous ordonnons à tous ceux qui {ont de ce corps, &amp; à ceux tenans fiefs, de {e
rendre en diligence auec leur train &amp; equipage, en la ville de Frejus, &amp; pour le
plus tard au dix-liuiéhéme de ce mois, où nous leur ferons {~auoir les ordres
qu'ils auront à tenir, tant pour le {eruice du Roy, que feurté de cette Prouince.
Faiél: à Aix ce huiél:iéme Aoufl: mil fix cens trente-neuf.
Signé

LOVYS DE VALOIS.

T ar c§Jfonfeigrieur ,
c§JfAR ESCOT.

..

�EXTRAICT

DES

REGISTRES

de Parlement.
1

i

A COVR prou oyant [ur la requiCttion
faiéle par le Procureur general du Roy; .
A faïa &amp; faïa inhibitions &amp; deffences à
toutes per[onnes de quelque efiat qualité &amp; condition quelles raient, de femer aucuns faux bruits,tenir
aucuns difcours , foit de menaffes ou autres tendants
àCedition, à peine d'eilre dec1arez perturbateurs du
repos public, &amp; punis [uiuant les Ordonnances:
Et fera le prefent Arren deliuré audit Procureur
general, pour le faire publier par toutes les villes &amp;
lieux de la Prouince. Ordonne que des contreutntians en fera informé en ce qui fera à faire en cette
ville d'Aix par M. 1. B. de Boyer Confeiller du Roy,
&amp; hors d'icelle par les Lieutenants des re{forts,luges
des lieux, au fq uels en joint d'y tenir la main, &amp; ad uertirla Courde leurs diligences , à peinede mil liures,
&amp; autre arbitraire. Publié à (a Barre du Parlement de
Prouence, [eane à Aix, le neufiéme Aoufi mil fix
cens
trente-neuf.
---- .....Collation eft fai{It,~

Signé ESTIENNE.

�•

...
1")1

Extraiét ~es Regiftres
de Parlement.

!

A c .o V R prouoyant [ur la requilition faié\:e p.ar le Procureur
generai du Roy; A faia &amp; faia inhibitions &amp; deffences à toutes
per[onnes de quelque ef1:at, qualité &amp; condition qu'elles {oient,
d'aller par les ViJles &amp; lieux de cette Prouince, &amp; par les chemins,
marquez, ou de[gui{ez, àpeine de confi{cation de corps &amp; de biens: &amp; à tous
Hoftes, Cabaretiers, &amp; antres per[onnes de les retirer &amp; loger, {ur me{me peine.
Leur enjoint aufIi-toft qu'ils les verront, ouen auront notice &amp; cognoilfance, de
le declareraux Officiers de Iuftice plus proches, {ur peine d'eftre declarez fauteurs &amp; complices, &amp; punis de {emblable peine. En en cas d'aucuns crimes,
ou deliéh commis parcelles gens, ordonne qu'il leur fera couru {us par authoriré de Iuftiee , au [on du toding. Enjoint aux maiftres des logi~ &amp; mai[ons où
Ie[dits deliéts pourr~ient eftre commis; de {e (aiGr des mal-fàiéteurs, crierau
meurtre, &amp; reclamer l'afliftance des voiGns, &amp; au(dits voiGns de (ortir promptement auec armes, fi b~(oin eft, pour les aprehender &amp; conftituer pri[onniers,
à peine de mil liures d'amande, &amp; autre arbitraire: &amp; (era le pre(enc Arreft leu &amp;
publié par cous les .lieux &amp;. carrefours de cette ville d'Aix, &amp; autres de la Prouinee, afin ql1e per[onne n'en pretende caure d'ignorance. Publié à la Barre dll
Parlement de Proucnce, {eant à Aix, le neufiéme Aouft mil fix cens trente-neuf.

, Collation eft faiéfe.
Signé ESTIENNE.

,

i

�EXTRAICT

REGISTRES

DES

J

de Parlement.
~1!l

1

1

•

A COVR, les PreGdents &amp; Confeillers

efl:ants en la ville extraordinairement a[..
femblez, prouoyant [ur ta requifition faite
par le Procureur general du Roy; &amp; yeu la lettre à
elle e[crite par le Sieur Comte d'Alais Gouuerneur
&amp; Lieutenant general pour le Royen ce Pays, du
dix-neuf du prerent mois; A ordonné &amp; ordonne
que 'les Lieutenants aux Sieges &amp; Senefchau!Iées
dudit Pays,feront de nouueau publier l'Ordonnance
dudit Sieur Gouuerneur, .du huiéhéme dudit mois,
[ur la conuocation de la NoblefIe, &amp; autres {ujets au
Ban &amp; arriere-ban, aupres de luy-, tiendront la main
à l'execution cl' icelle, &amp; en donneront aduis à ladite
Cour à la huiétaine. Faiét à Aix en Parlement, le
DImanche viogt-yniéme iourd'Aoufl:, mil fix cens
trente. neuf.
\

•

Signé_ ESTIENNE.

1

,

�•

•

RANCOIS Bochart de Chainpigny~
Con[eiller du Royen {es Confeils d'Efrat &amp; Priué, Maifue des
Req uefres ordinaires de (on Hofrel,Intendant de la luftice, Police , Finances, en la Prouince &amp; Armée de Prouence; Atous
ceux qui ces prefences Lettresverront,Sa,lut. Veu la requefte à
nous p're[entée par M. Pierre Gaillard T re[orier general des gens des trois Efrats
de ce Pays , tendante afin que pour euiterle retardementdu{eruice du Roy, &amp;
empercher le di[per[emem aux gens de guerre pour la garde &amp; con[eruation
de cette Prouince ) qui ne peuuent filblifrer s'ils ne (ont payez de leurs Mouftres
&amp; [ublifiances ),ainli qu'il efr porcé par les eftats qui en ont efré enuorez par (a
Maj efié : il no us pleufr ordonner que la leuée des deniers defiinez pour l'entretenement de deux Regimencs ) &amp; au'cres garnirons des places fortes de cette Prouince , fera faifre par preferance à tous autres, me{mes à celle qui [e faïa par
Maillres Anthoine &amp; Pierre Maurels. Yeu ladifrerequefte, &amp; tout conlideré.
NOV S ayante[gard à ladite requefte,copformemencauxordresde [a Majefté;
Auons ordonné que la leuée de.&gt; deniers deftinez pour la noutrirure &amp; [ubfifiance des troupes &amp; garnirons des places de ceue Prouince, fera faiéte &amp; continuée par ledit M. Pierre Gaillard) par preferance à tous autres) me{me à celle
de[dits Maifrres Amhoine &amp; Pierre Maurels, attendu rvrgence neceflité des affaires de (adifreMajefré. Fai[ons deffences àtoutes per[onnes de concreuenir à.
no1l:re pre[ente O~donnance, à peine de tous de{pens dommages &amp; interefrs.
Mandons au premIer Huiffier ou Sergent Royal [ur ce requis, faire pour l'execution des pr-:[entes ) tous exploits requis &amp; necelfaires : De ce faire lily donnons
pouuoir. Faifr à Antibes, le premier iour du mois de Septembre mil [lX cens
trente-neuf, &amp; deliuré [oubs le feing &amp; [eel de nos armes.
S~gné BOCHAR T .

Et plus bas, Parmondit Sieur,
IOLY.
Et {eellé du cachet de [es armes.

-

LAdi,1e Ordol1fl411Ct flgnifilt Au(dits Siturl tMAurtll en ptr(onnt, It troifilmt Stpttm~rt mil jix cenl
',mte-muf, pA' Tfifil' Jlrgm, /fIlAI." Siege gmtr.1 tI Aix.

1

�Extraia des Regiftres
de Parlement.
liR1I A co V R

prouoyant [ur la requiGtion
_
faite par le Procureur general du Roy: A ordonné &amp; ordonne que les Arrens par elle cy-deuant
rendus [ur la prohibition de la Charre, &amp; port des
~rquebu[es , feront de nouueau publiez en cette
ville d'Aix. Enjoint au Preuoil des Marefchaux,
Huiffiers &amp; Sergents, de tenir la main,à l'execution,
faifir &amp; em prifànner les contreuenants: à peine de
cinq cens liures: Et aux Gardes des Portes, &amp; du terroir, de venir defferer audit Procureur general du
Roy, ceux qu'ils verront [ortir defdites Portes,&amp; pa r
,ledit terroir, auec des Arquebufes , à peine de fef'pondre des dommages qui [e feront aux champs,
&amp; autre exemplaire. Publié à la Barre du Parlement
de Prouence [eant à Aix, le troiGéme Septembre
fii cens trente-neuf.
mil
- .-

..- - -

Collation

Signé

\

eJl fait1e

ES TIENNE .

••

J

�t
•
1

•

LOVIS DE VALOIS COMTE D·ALAIS,
Colonel general de la Caualerie legere de France,
Gouuerrieur &amp; Lieutenant general pour le Roy
en [es Pays &amp; Armée de Prouence.

•

,

.'

V R la connoiifance que nous auons des derpences exceffiues qui fefont parmy les Communautez de cette Prouince, en voyages &amp; deputations inutiles pardeuers nous,
qui font le plus fouuent praéliquées &amp; recherchées par les
adminifrrareurs derdid:es Communautez, pour des legeres
caufes &amp; petites neceffitez, ce quireuient à vne tres-grande
foule pour le peuple; defllants y remedier , &amp; foulager cette
Prouine des chores qui dependent de nous,&amp;la tirer de cette exceffiuedefpence; Nous ordonnons aux Confuls des Villes &amp; lieux de ce Pays, qu'à mellire
qu'ils feront obligez de recourir à nous pour les affaires de leurs Communautez,
de nous repre[enter par lettres parciculieres, oureque1tes qu'ils figneront,&amp; nous
les enuoyer par des Meffagers à pied, pour en receuoir les jugements &amp; ordol1nances, telle que la Iuitiee de leurs cauCes pourra requerir , [ans que pour raiCon
de ce, leCdits ConCuls puiifenr venir, ou enuoyer des perfonnes à cheual , à peine
d'eftrere[ponCables en leurs propres de telles defpences ,qui feront par eux fupportées,fans lespouuoirrejetrer fur le[diétes Communautez, fauf pour les cas
que nous jugerons les deuoirmander pour venir exprés, &amp; eftre ouys en perfonne. Et afin qu'ils puiifentexecuter noftreprefente Ordonnance,e11e feraenuoyée
à la diligence des Sieurs ConCuls d'Aix Procureurs du Pays, aux chefs de Vj guerie, pour icelle faire publier partout où be{oin Cera. Fait à Frejus, ce vingtiéme
Nouembre mil fix cens trente-neuf.
•

Signé,

LO VIS DE V ALO 15.

Ptir Monftigneur ~
e5YARESCOT.

•

�LOVYS DE V.A.LOIS COMTE D'ALAIS
/" Colonel general de la Caualerie legere de France,
Gouuerneur &amp; Lieutenant general pour le
Royen Ces Pays' &amp; Armée de Prouence.
o v S ayant eil:é repre[enté

par plu!ieurs Gentils-hommes de
cette Prouince, que s'eil:ans mis en de{pence d'achepter des
Chcuaux pour [emir le Roy [oubs noftre Commandement à
la Connoçation generale que nous auons faiéte cette année
de la Nobleffe, qui [ont obligez par nos ordres de les garder,
pour demeurer en eftat de [eruir quand ils feront appellez;
Il {eroit e[chen que quelques-vns de leurs creanéiers les auroient [aws pour
autre nature de debte que celle de l'achapt des Cheuaux, ce qui eil: expreffément deffendll par les Ordonnances Royaux. Nous deffendons à toutes per[onnes de quelle qualité &amp; condition qu'ils [oient, de faire aucune {aiGe ou
arreft {ur les Cheuaux des Gentils-hommes {eulement qui {e trouueront al10ir
efté pre{ents aux . Conuocations que nous auons faiétes qe laditc Noblcffe ,
n'entendant que cette pre{ente Ordonnance s'ell:ende à la faueur de cellx qui
n'y ont comparu, &amp; qui n'auront nos certificats de leur' {eruice : comme auJ11
n'entendons exclurrc les vendeurs des Cheuaux fi aucuns yen a , de pouuoir
[ai!ir leurs Cheuaux, &amp; {i.1Îure leur cho{e propre apres les termes erchem.
Faiét.à Frejus cc vingt-deuxiéme iour de Nouembre mil!ix cens trente-neuf.
Sign ~
,

L0 VYS

DE

V A LOI S.

Par e7t1onfeigneur .

r!M A RESCOT.
l

�,

LOV y S DE V ALOIS COMTE D'ALAIS,
Colonel general de la Caualerie legere de France,
"Gouuerneur &amp; Lieutenant general pourle Roy
en "[es Pays &amp; Armées de Prouence.
VR ce qui nous a"eM remon1l:ré par les Sieurs Confuls d'Aix Procureurs du Pays, ue les Communantez de la Prouince {e pour...
roient rendre reffu ntes de payer les fommes dont elles (ont cottifées par l'e1l:at de aits Sieurs Procureurs du Pays, en {uitte des
Deliberations J &amp; erniers eftats de l'A{femblée generale des Communautez tenuë à Frejus le mois e Nouembre dernier, pour le rembourcement
de la (omme de douze mil liures que le Pays a payée pour la reuocationde l'Ediét
des Ho1l:es &amp; Cabare1l:iers , en [uitte de l'Arrefl: du Con{eil, laquelle Comme de
douze mil liures {e troune defl:inée par ladite derniere Aifemblée, à l'acquitd'vne
mon1l:re des gens de guerre, qui n'e1l:ant pas payée, le {eruice du Roy en {ero~t
retardé, nous reqllerants au moyen de ce, vouloir faire expedier contrainte con'tre le{dites Communautez reffufantes, &amp; par me{me moyen pour leur rembourcement fur Iefdits Ho1l:es &amp; Cabare1l:iers. ACE S C A V SE $, Nous ordonnons aux Communautez de la Prouillce de {atisfaire au payement des Commes à
quoy elles {e trouueront cottilèes par l'efl:at de{dits Sieurs Procureurs du Pays,
&amp; en deffaut , qu'elles y (erone contraintes par toutes voyes deuës &amp; raifonnabld ,
à la maniere accoufl:umée ) attendu la defl:ination dé{dites douze mil liures , pour
le rembourcement defquelles Commes cocci{ées, les Hofl:es &amp; Cabarefl:iers feront
par me{me moyen con1l:raints par les melines voyes. Faiél: à Aix ce vingtiéme
Decembre mil {ix cens trente-neuf.
Signé

LOVYS

DE

1

t•
1

t

1
1

[

1

1

!

,1
•

~

ft
•

t

l
•

1

VALOIS.

f
(

~

·,

Par ~onfeigneur,

f

t

c5l1.A RE SCOT.

1

f
1

1

1

1

;"

•

1

f

,

f

�Rançois Bochart de Champigny Confeiller du Roy
en [es Con{eils d'Ell:at &amp; Priué , Maill:re des Requell:es ordinaires de [on Holl:el ,
Intendant de la Iull:ice, Police &amp; Finances en la Prouince &amp; Armées de Prouence :
A tous ceux qui ces pre{entes Lettres verront, Salut. Veu la Requell:e à nous
pre [entée par Maill:re Pierre Gaillard T re{orier des gens des trois Ell:ats de cette
Prouince, tend ante à ce que tous les gens de guerre, tant des Garni[ons, que des Regimens qui [ont
en cette Prouince, ayent à prendre &amp;receuoir dudic Gaillard,tant pour le payement de leurs apointements, que pour leurs {ub{illances, les e[peces d'argent, &amp; autres monnoyes telles quc lcdiét
Gaillard les aura re&lt;jeuës des Communautez de cette Prouince , &amp; {uiuant les bordereaux qu'il en
rapportera,deuëment aCteftez;&amp; àccceffet commetre &amp; deputertel qu'il nous plairra pour affifter à
la recepte qu'en fera ledit (li ppliant,&amp; aux payements qui en feront faics,que dcffenccs [oient faiétes
ez habitans des villes &amp; lieux de cette Prouince où [ont &amp; feront le[dits gens de guerre en Garniron,
de refFll[erd'Îceux le[diccs c[pcces d'argent, &amp; autres monnoyes qui leurs feront par Illy données en
payement, pourleurs denrées, &amp; autres cho{es qu'ils auront prilès d'iceux) [ur les peines portées
par les Declarations de [a Majefté : Tout confideré.
NOV 5 ayant e[gard à ladite Requefte, Auons ordonné &amp; ordonnons que tous les gens de
guerre, tant des Garni[ons, que des Regimens qui {ont en cette Prouince, prendront &amp; receuront
dudit Sieur Gaillard, tant pour les payements de leurs apointements) que pour leurs {ubfill:ances,
les efpeces d'or au poids, &amp; pour le prix qu'elles valent, conformément à l'!..p eclaration de {adiéte
Majefté {ur lefaiétdes monnoyes : &amp; pour les e{peces d 'argent, &amp; autres monnoyes, telles que
ledit Gaillard les aurare&lt;jeuës des Communautez de cette Proul11 ce , &amp; {uiuantles bordereaux qu'il
en rapportera deuëment attell:ez , &amp; ce fai[ant ,conformément aux Declarations de [adite Majefté,
allons fait &amp; fairons tres-expreŒes inhibitions &amp; deffences à toutes per{onnes de quelque qualité &amp;
condition qu'elles [oient, de poirer les e{peces d'argent, &amp; autres monnoyes ayant cours, ny de
reffu[er icelles, [ur les peines portées par le[dites Declarations; &amp; en cas de reffus , permettons à
ceux qui feront le[dits payements, de configner lefdites e[peces d'argent. Enjoignons aux Con ulis
des villes &amp; lieux de cette Prouince où [ont &amp; feront le[dits gens de guerre en Garni{on , de tenir la
main à l'execution de la pre[ente Ordonnance, &amp; icelle faire publier &amp; afficher par tous les lieux
publics &amp; carrefours de[dites villes &amp; lieux, àceque du contenu en icelle l'on n'en pretende caure
d'ignorance, le tout [ans abus. Mandons au premier Huiffier ou Sergent Royal [ur ce requis, de
faire pour r execution de noll:redite pre{ente Ordonnance, tous exploits requis &amp; neceŒaires, de ce
faire luy donnons pouuoir. Faiét à Aix le douziéme Mars mil fix cens quarante, &amp; deliuré {oubs
les rein g &amp; [cel de nos armes.
'signé BOCHART.

Par mondit Sieur

�•

. Extraiét des Regiftres
de Parlement..
m

A Cour prouoyant [ur les aduis qu'elle a euë

œ

de la maladie contagieufe au lieu d'Orfan au
Comtat,&amp; autres du Languedoc: les Confuls d'Aix
Procureurs du Pays mandez dans la Chambre, leur
a enjoint de commettre &amp; et1ablir aux formes de la
Prouince, de per[onnes de la qualité &amp; probité requife aux PortS le long de la Riuiere de Durence,
pourempefcher que ceux qui viendrontdefdits lieux
n'ayent point d'entrée dane; la Prouince, auCquels
enjoint de (e tenir àleur de(partement ,&amp; faire le deuoir de leur charge, à peine de mil liures &amp; autre
èxemplaire. PublIé à la Barre du Parlement de Prouence lèant à Aix, le vingt-neufiéme Mars mil Gx
cens quarante.
•

Collation cft foi8e •

Signé ESTIENNE.

•

�,

1

,

Extraia: des R,egiftres
de Parlement.

III

A COVR prouoyant fur Icsaduisqu'elle a cu de qllclquCllleeq d. maladie
.
arriuezen la ville d'Arlcs, &amp; à la conferuation de la fanté on cene ville d'Aix,
les Confuls d'icelle ouys : A ordonné &amp; ordonne que les Arrefts par elle faics
fu r la fonie des gueux mandiants, &amp; gem fans aducll ; enfemble fur le neroyement des
ruës &amp; c1oa-ques ,feront de nouu~au republiez ~Enjoint au Viguier &amp; aufdits Confuls dca
tentr rcfpeébuement la main à l'cxccution, à peine de rcfpondre en leur propres des iQ~
conuenients quc pourroient arriuer. Ordonne que Ics Panes de Saint\: lean, Bellegarde;
&amp; des Cordeliers, dcmeureront OUllertes pour l'encrée des eflrangersqui viendront auec
billetre de fan té: &amp; celles des Augnllins, Nollre Dame, &amp; Saina: Louys, {epmainc par
Cepmaine, aufqueHes Portes Teronc ellablis des Intendants par lefdits Con fuis ,de la qualiré &amp; probité requiCe, pour prendre garde que per(onne n'encre fans fa billette i aufqucJs
Inrenddnts enjoint de fe tenir à leur deuoir duranr les iours qui leur {crane marquez,
à peine de vingt-cinq liures contre chacun des contreuenans, applicables à la difcrerion
de: la COllr; pour Icfqucllçs a permis aufdirs Confuls de les faire gager par J'vn des Huiffiers
de la Cour, &amp; de faire proceder à la vente des gageries nonobllant oppoGtions ou appellalions quelconques pour lefquelles ne fera dlfferé. Comme autfi feronnfiablis par lefdiu
Confu Is, des lnrendants à chaCeun cartier de la ville, aufquels enjoint veiller {oigneufernent à leur deuoir ,&amp; donner lesaduis necelfaires, fur mefmepeine,&amp; plus grande s'il y
c(choir. En joint aux pl oP' ietaires des iardins &amp; maiCons des Bourgades, de faire fermer
les aduenues &amp; porres qui abourilfent au dehors, par toUt Je jour, autrem1:nt &amp; à faute de
fe faire, à permis &amp; per met auCdits ConCuls de le faire faire aux frais &amp; dcfpens deCdits
proprierdircs, pour lelquels feront contrains, &amp; les gageries venduës, nonobllant oppo(Juan ou ap pellation quelconques. Et fera Je prdent Arrefi leu &amp; publié par tous les
lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix accoullumez, afin que perConne n'cn pretende
CluCe dïgnorance_ Faiét à Aix en Pal Icmenc) le dixiéme Auril milllx cens quarante,
Signé

EST 1 E N N E.

Collation

eJl faiae

t

,
,

1
1

�•

•

•

Extraiét des Régiftres
de Parlement.
A C 0 V R prouoyant fur les aduis qu·eUe a eu de quelquës
acces de maladie arriués en la ville d'Arles, les Confuls d'Aix
Procureurs du Pays ouys : A interdiét l'entrée à ceux qui
viendront de ladite ville d'Arles, iu[ques à ce que autrement
[oit. ordonné. Et à ces fins ordonne que [eront faiétes billettes
de [a:1té par touteS les villes &amp; lieux de la Prouince , pour le[quelles ne fera
payé plus haut de deux doubles tournois. Faiétinhibitions &amp; deffences aux COl1{llls &amp; Adminifirateurs de[dices villes &amp; lieux de receUOlr aucuns (ans billette,
à peine de refpondre des inconueniens qui pourroient arriuer : &amp; (era le pre(ent Arrefi deliuré au[dits Procureurs du Pays, pour l'enuoyer par tout où
bclôin fera. Faiét au Parlement de Prouence ~ (eant à Aix ~ le dixiéme iour
d'Auri! mil fix cens quarante.

Collation
Signé

eft faille.

ESTIENNE.

1

•

t

l

•
,
•

�•

,

Extraiades Regiftres
de Parlement.
A COVR apres auoir ouy les Confuls de cette ville d'AIx
Procureurs du Pays: A ordonné &amp; ordonne que iufques àce
que la maladie contagieu{e eftant à Cauaillon aye ceffé, ou
que autrement par ladite Cour {oit dit &amp; ordonné, les Ports
de Malemort &amp; Orgon demeureront {uprimez , la Corde leuée,
&amp; les Batteaux tirez à terre: Faiét inhibitions
deffences aux Barquiers &amp;
Pontaniers de les remettre fans la prenuffion de ladite Cour; paffer , ny trajetter aucun, à peine de la vie. Enjoint aux Officiers &amp; Con{uls defdits lieux
de Mallemort &amp; Orgon, de tenir la main à ce qu'il n'y {oit contreuenu, à
peine de trois-mil1iures, &amp; de refpondre en leur propre des inconueniens qui
pourroient arriuer, &amp; autre arbitraire. Et fera le pre{ent An'cft deliuré au{dits
Procureurs du Pays pour les faire publier &amp; executer Celon fa forme &amp; teneur.
Faiét à Aix en Parlement le quinziémeme Auri! mil fix cens quarant::.
Colfation ejl Jaiéfe .

Signé

ES S T lE N NE .

•

,,

,

�Extraiét: des Regiftres
de Parlement.
A COVR pro~oyant à la conferuation de la {anté en cette Prouince, les Con{uls d'Aix Procureurs du Pays ouys : A enjoint &amp;
enjoint aux Coi}Culs des villes &amp; lieux de la Prouince, d'efl:ablir
pour la dillribution des billettes de {anté, de per{onnes de la qualité
&amp; pr-obité requi[e, au[quels enjoint de s'informer dela veritable qualité de celuy
qui demandera billette, &amp; du {ejour que celuy qui paife aura fait dans le lieu d'où
il depart, &amp; e{crire eux-me{mes la datte au long &amp; {ans chiffre. Ordonne auili
qu'en tous lieux, tant de la di!hée que couchée;, billets {eparez, &amp; marquez de la
marque du lieu, feront deliurez aux paifans, {ans qu'ils {e puilfent {eruir du
veu mis aux billettes des lieux precedents; faiél: inhibitions &amp; deffences à tous
ceux qui {erontcommis au[dites billenes, d'en deliurer aucunes en blanc, n'y à
per[onnes [uppoîees : &amp; à toute per[onnes de quelque qualité &amp; condition que
elles {oient, de [e [eruir d'aucunes billettes faulces ou {uppofees ,à peine de la vie.
Ordonne que tous les Cabarets &amp; Logis efl:ans le long des chemins ,feront fermez; fait inhibitios &amp; deffences aux proprietaires d'y receuoir per[onne, li mieux
Je[dits proprietaires (quant aux Logis) n'ayment [ouffrir que àleurs de[pens'y [oit
efl:ably pour Intendant par les Conullsdes lieux, vne per{onne de la probité requi[e, pour recognoifl:re les billettes de ceux qui aborderont, &amp; pour leur en deliurer à leur depart. Et [erale pre[ent Arrefl: deliuré au[dits Procureurs du Pays afin
de l'enuoyer par rout où be[oin fera, afin d'ycfl:re leu &amp;executé Celon [a forme &amp;
teneur. Faiél: à Aix enParlement lequinziémeAuril mil lixcens quarance.

•

•

,

�.\ \ D

Extraia: des Regiftres
de Parlement.
A COVR a ordonné &amp; ordùnnequ'il fera
. enjoint aux Officiers, Confuls, &amp; Adminifiraceurs des villes &amp; lieux de la Prouince, d~, donner
promptement aduis à la Cour des accidens de la maladie contagieufe qui arriueront aufdites villes &amp;
lieux,' &amp; d'y pouruoir par prouifion, conformément
a ux precedents A rre{ls &amp; Reglemens de ladite Cour
iufques à ce que autrement fur lefdits aduis aye efié
ordonné, à peine de refpondre des inconueniens qui
pourroient arriuer, &amp; autre arbitraire. Et fera le
preCene Arrefi deli!-ué aux Procureurs du Pays pour
l'enuoyer par toutes les villes &amp; lieux afin que perfonne n'en pretende caure d'ignorance. Publié à la
Ba.rre du Parlement de Prouence [eantà Aix, le dix[eptiéme Auril mil Gx cens quarante.
Collarion tj1 foiflu.
Signé

EST I E N N E.

•

�•

1

~

1

Extraiét des Regifrres
de Parlement.
E V par la Cour le procez verbal fait par le Viguier de cette ville
d'Aix, le treiziéme du prefent mois d'Auril, &amp; les billets mentionnez enice/uy, treuuez aux arbres efiants à la Place des Prefcheurs
de ladite ville j Et les concluGons du Procureur general du Roy:
Tout conGderé.
DI CT A EST E', QEe la Cour a ordonné &amp; ordonne que fur ledit
verbal, circonfiances &amp; dependances, fera informé par Maifire ViUeneufue
Confeiller du Roy., pour J'information rapportée, cfire ordonné ce qu'il appartiendra par raifon: Et a permis &amp; permet audit Procureur general-d'obtenir Monitoire, &amp; ice/uy faire publier. Ordonne que lefdits· billets feront retenus au
Greffe, &amp; paraffez par le Greffier, &amp; procederàla verîficationdes caraél:eres &amp;
lettres de{dits placards, par toute maniere de preuue : neantmoins a mis &amp; met
les nommez Riquet, Giberc ,BurIe, Regis, Leraud, Gaillard, Pinchinat J'airné,
Meuoillon le gros, le Cheualier de Sainél: Eftienne, &amp; Caire Chirurgien, (oubs
la proceél:ion du Roy, de ladiél:e Cour, &amp; des Conlitls de cette ville, faiél: inhibitions &amp; deffences à toutes per{onnes de leurs meffaire, à peine de la vie. Faiél:
au Parlement de Prouence (eant à Aix, &amp; publié à la Barre le dix-{eptiéme Auri!
mil Gx cens quarante.

Collationné.
Signé

FVLC ONIS.

�•

Extraiét des Regifrres
de Parlement.
mAC 0 V R a ordonné &amp; ordonne que les

œ

Confuts &amp; Adminifirélteurs des villes &amp; lieux
de la Prouince, eflabliront des lieux commodes dans
leur terroir, pour y donner retraite aux per[onnes qui
aborderont, &amp; aufquels pour aucuns foupçon rentrée fera refufée : Etleurenjoint de leur faire fournir
les viures,&amp; ce dont ils auront befoin,en payant,auec
les precautions neceITaires , &amp; de faire parfumer à
leurs depart lefdics lieux. Et fera le prefene Arrefl:
deliuréaux Procureurs du Pays, pour eUre à leur diligence enuoyé par toutes les villes &amp; lieux de la Prouiric---e. Pubhé à la Barre du Parlement de Pro'uence
(eantà Aix~levingtiéme Auriimilfixcensquarante.

1

j

t

t
l

Collation eft faiéle.

Signé

ESSTIENNE.
1

1
!

f

1

1

,

{

\

1

�•

Extraia des Regifires
de Parlement.
A CQVR aordonné &amp; ordonne que tous les particuliers du lieu de
la Tour-d'Aiguez {e contiendront, &amp; ob{erueront les ordres qUl {eront eftablis poux la {anté audit lieu: leur a fait &amp; -fait inhibitions &amp;
deffences de quelle qualité &amp; condition qu'ils {oient, de les entraindre, quant
aux pIebés, àpeine du foüet &amp; de la Galere: &amp; pour les autres, àpeine de trois
milliures &amp; autre arbitraire: Et {ur me{me peine,leur a faitt deffences de s'arrouper, ny tenir aucuns di{cours tendant à me{pris contre les Officiers, Con(uls,
&amp; Intendants, ordonne que des contreuentions en (era informé par le{dits officiers quela Cour a commis. Et afin que per(onne n'en pretende caure d'ignorance, fera le pre{ent Arreft publié par tous les lieux &amp; carrefours dudit la T ourd'Ayguez. Publié àlaBarre du Parlement de Prouence {cane à .Aix, le vingttroi!léme Auril mil !lx cens quarante.

Collation eJl faic1e.
Signé

ESTIE NNE.

1

�ORDONNANCE

DE

MONSEIGNEVR
L'ARCHEVESQVE D'AIX,

Sur le [ubjee des ne'ceilieez pre[entes.
o VIS

par la gracede Dieu ,&amp; du Saintl: Siege Apol1:olique Archeue(qued'Alx :
A tous fidelles Chrel1:iens de nol1:re cher Troupeau de la Ville &amp; DioceLè d'Aix j
Salut &amp; beneditl:ion en nol1:re Seigneur Ie[us-Chril1:: Comme nous ne deuons
attribuer qu'à nos pechez,le jufte {ujetque Dieu a de nous enuoyer le Reau duquel
il nous menalfe ; auffi Commes-nous obligez d'employer tous nos [oins pour vous
porter à del1:ourner ce glaiue qui pend [ur vos teftes, pui(que tous les moyens de[quels la prudence
humaine [e [erc pour nous en garantir {eroit...en vain, li Dieu par [a bonté infinie, touché de nos larmes, nos prieres &amp; nos jeu[nes neles diuertit. C'eft ce quiae[meu l'affeétion paternelle que nous
àuons pour vous,de vous exhorter en nol1:re SeigneurIe[us-Chrift , de recourir à luy d'vil cœur
vrayementrepemam &amp; humilié, afin Clue parvn renouuellememde vie VOlIS ta(chiez àl'appai(er,
vous re(ouuenanc qu'il eft ~aintenant temps de vous addonner plus que iamais :l.llX jeu(nes,pneres
aumo{iles, &amp; autres exercices [piri:cuds de(quels nos anciens Peres [e {ont (eruis pour la deliurance
de {emblables dangers qui opererom le meGne effed: en vons,li vous entrez dans les me(mes di(po- .
litions. Nuus exhortons donc, &amp; 'en tant que d~ be[oin ordonnons à tous les fidelles Chreftiens de
l'vn &amp; l'autre (exede cette Ville &amp; Dioce[e,de[e preparer par vne bonne Confeffion ; à vne Communion generale qu'ils ferom en diuers iours des trois {emaines flùuantes, à compter de Dimanche
prochain vingt-neufiéme du pre{ent mois, aux Egli[es de leurs quartiers, à cene intention qu'il
plaife à Dieu ddl:ourner [on Ire., nous pre[eruer de Peil:e, &amp; donner la Paix. Et pour {e mieux di(po(el' àce diuin Sacrement, jeufnleront les Mercredis, Vendredis, &amp; Samedis de-r vne defdites {emaines, &amp;iufques à ce qu'il aye plû à Dieu nous deliurer de ce danger, feront les Prieres in[erées aux petits Liures que nous auons ordonné eil:re imprimez àcet effet, aux heures qui y [ont marquées, ou
en cas d'empe[chement, à celles qui leur feront plus commodes j &amp; ceux qui ne [~aue!\tlire,diront
le Chapelet à cette meGne intention, les exhortant en noil:re Seigneur Ieflls-Chriil:, de renouueller
leur deuotion, par le Mifèrere qu'ils diront à genoux (s'il [e peut) à [ept heures de matin, &amp; quatre
heures de [oir, ain{i qu'il eil:oicde couftume au ligne de la Cloche que noil:re Eglife Metropolitaine
cOl1tinuëra à donner, &amp; que toutes les Egli(es de la Ville &amp; Dioce(e donneront à la meGne heure,
pour aduenir ceux de leur Parroi{fe ou quartier. Eten particuher, exhortons les peres, &amp; chefs de
filmille, par la charge que Dieu leur en a donné, &amp;lecompte qu'ils [ont obligez de Illy rendre, de
ceux q ni (ont (oubs leur conduite, d'alfembler leurs enfans &amp; domeil:iques, le [oir deuant que prendre leur repos; &amp; apres auoir fait leur examen de con(cience, dire alternatiuement les Litanies des
Sainéh, &amp; Prieres qui (uiuent; &amp; ceux quine (çauentlire, le Chapelet, ne permettant pas qu'aucun
de CCliX qui [ont (oubs leur charge pa{fent ces trois [epmaines [ans s'el1:re confelfé &amp; communié à
l'intention cy-delfus exprimée, &amp; auons concedé Indulgence de quarante iours à tous ceux &amp;.
celles qui praéhqlleront les {u(dics exercices de piecé, e(perans que {i vous ob[erucz fidellement
nos aduis &amp; Ordonnances, vous arracherez des mains de Dieu le glaiue duquel il nous menalfe,
&amp; obtiendrez la ~ni(ericorde de {a bonté infinie que ie vous [ollhaitte. Donné à Aix le vingt-quatt:iéme Aurilmil Gx cens quarante.

Signé

L 0 VIS .Archettefque cl' Ai.,&lt;,

�"

Extraia des Regiftres
de Parlement.
VR la Requefteprefentée à la Cour par les Confuls &amp; Communauté
de cette ville d'Aix, tendante à ce pour les caufes y contenuës , de &amp;ire
dire &amp; ordonner que toutes les Guides &amp; Gardes qui feront eftablies,
[oit aux Infirmeries pour la purification des Marchandifes , que pour la garde de
per[onnes en cette ville d'Aix, que encores pour ceux qui abordent la Porte
Sainét Iean, [ufpeéès , au[quels faut donner de bonnes guidd, feront obligez de
les payer par aduance ; &amp; (ur le refus, qu'ils y (eront contraints par toutes les ,
voyes de Iuftice , comme deniers priuilegiez. Veu la Requefte du jourd'huy :
Tout confideré.
DI CT A EST E' , Q!!e la Cour a ordonné &amp; ordonne,que les particuliers
gardez payeront les Gardes, &amp; lefdits Con[uls feront les aumces; &amp; quant aux
Marchandifes, la quarantaine &amp; purification (e fera aux de{pens de la Marchandi{e, pour te(quelles quarantaine, purification, &amp; Gardes qu'auront efié payées
par le{dits Con{uls, contrainte leur (era laxée pour le rembour{ement d'icelles.
Publié à la Barre du Parlement de Prouence, (eant àAix, le vingt-[lXiéme Auri!
mil fixcem quarante.
Collation tjl fai[fe.
Signé ES T lE NNE .

[fi

•

•

�LOVIS DE VALOIS COMTE D'ALAIS,
Colonel general de la Caualerie legere de France,
Gouuerneur &amp; LieuteIlPnt general pour le Roy
en [es Pays &amp; Armée de Prouence .
•

,

YANS re~eulesordres tres-exprés du Roy,pour faire publier en cette
Prolùnce, que chacun des Gouuerneurs particuliers, luges, Officiers,
Con(uls,&amp; à tous 'autres generalement qui ont charges; euffen t à faire
arrefl:er cous les Soldats qui pafferoient (ans congé figné de leurs Capitaines, tant des gensdeche~al,que de pied, &amp;feellé du Seau du Regiment, on
de la Callalerie, dont ils nous donneroient aduis ; Nous aurions fait [~auoir &amp; publier le(dits ordres, me(mes adjoufi:é les nofl:res en'conformite, qui ont efl:é imprimez, &amp; enuoyés par tous les lieux de chacun reffort oùs'efl:end nofl:re authorité,
&amp; efl:ans depuis aduenis qu'il y a plufieurs , tant de la Caualerie , que de l'Infanterie, de[erteurs de leurs troupes, qui s'e(uadent de r Armée du Roy en lealie,m~G
mes ceux des Regimens &amp; Garni(ons qui (ont entretenus en ceete Prouince ; Ee
de(uant (atisfaire àla volonté de (a Majefl:é, &amp; à noitre deuoir. Nous mandons
à tous les Gouuerneurs particuliers,leurs lieutenans, aux luges, Officiers, Conhlls, Maifl:res des Ports &amp; paffages , &amp; à tous autres (ur le(quels noitre poulloir
s'efl:end,de prendre (oigneu(emene garde chacun dans leur efl:enduë, de ne lailfer
palfer aucuns tels qu'ils (oient, qu'il yait apparence d'eitre de r Armée d'Italie, ou
des Garni(ons de cette Prouince, (ans les arreiter, examiner, voir les Bulettes,congez,ou palfeporrs,d'où ils [one partis; Et en cas qu'il [e treuue aucun manq uemellt
oudefautà ces formes, les arreiteronepoureitremis auxPri[ons Royalles, &amp; leurs
procés faits &amp;chafriez par les luges, Celon la rigueur des Ordonnances, dequoy
ils nous donneront aduis. Et afin que cette pre[enre Ordonnanee [oit notoire à
tous, IJOUS l'auons faiéteimprimer &amp; enuoyée, pour eitre leuë, publiée, affichée,
&amp; enregiitrée par tous les lieux de cette Prouince. Fait à Aix, ce vingt-(cptiémc
A lril mil fix cens quarante.
Signé, L 0 VIS DE V A LOI S.

P 4r mondit S eÎgneur •
,

~ARESCOT.

�•

Extraiét des Règiftres
de Parlement.
,

A Cour prouoyant rur la requi1ition faitle par le Procureur general du Roy, ouy le rapport des Commiifaires deputez pour la
garde de la Porce; A ordonné &amp; ordonne, que {ur les excés &amp;
violences commifes les dix-huia du prefent mois, par Montade,
&amp; le vingtiéme dudit mois par le Coullet, aux Gardes &amp; Intendans de la Porte de Saina Iean de cette ville, il fera procedé par Maiit:res de
Villeneufue,&amp; de Laurens C6{eillers du Roy ,à l'audition des Archers &amp; Intendis
de ladi61e Porte, &amp; aux tefmoins que le Procureur general du Roy produira. Et
cependant, lefdits Montade &amp;le COllllet feront prins &amp; fai1is au corps, menez &amp;
conduits aux Pri{ons du Palais, pour y dl:re detenus iu(ques que autrement {oit
ordonné; &amp; ne pouuant e!l:re apprehendez,feront criez &amp; adjournez à trois briefs
iours, leurs biens {aifis &amp; annotez à lamain dl1 Roy ,[lIiuantl'Ordonnance. Ordonne auffi que le ~rello!l: des Mare{chaux continuëra d'enuoyer deux Archers
tous lesiours, pour {e tenir à ladite Porte auec leurs Cazaques , au{quels enjoint
d'executer ce qui leur (era commandé par les Commiifaires de la COl1rqui {ont à
ladiéte Porte. Faiétinhibitions &amp; deffences ladiéte Cour à toutes per[onnes, de
quelque e!l:at, qualité &amp; condition qu'elles [oient, d'offencer de faia ny de paralle, les Intendans &amp; Archres qui {erontà la garde de ladiéte Pane de Sainél: kan,
àpeine de la vie, &amp; (era le prdent Arre!l:affiché àladiéte Porte. Faiét à Aix en
Parlement le vingt-vniéme May mil fix cens quarante.
Collation efl fai[le.
Signé, ESTIENNE .
•
•

�•

Extraiét des Regifi:res
de Parlement.
A Cour prouoyant fur la requifition verbalement
faite parle Procureurgeneraldu Roy; A declaré &amp;
declarequ'il ne re tiendra aucuneFoire en cettévilJe
d'Aix,le iour de la Fene de Dieu, auant ny apres, fors &amp;
.excepté pour la debite deschairs ralées qui viendront dans
ladite Ville,des vil1ag~s voifins, auec Billette de Canté, &amp;
foubs la franchife de ladite Foire, à la n1aniere acoununlée,
&amp; que ledit iour les Portes de ladite Ville demeureront fer~
mées iu[ques apres midy: enjoint aux Confuls d'y tenirla
main. Comme auffi a faia: &amp; faia: inhibicions &amp; deffences
aux Confulsde la Ville de Digne, de permettre la tenuë de
la Foire prochaine en leur Ville, à peine de refpondre en leur
propre des inconuenients qui pourroient arriuer. Et afin
que per(onne n'en pretendecaufe d'ignorance/era le prefent
Arrefl deliuré audit Procureur general du Roy,pour le faire
publier en cette ville d'Aix, &amp; autres lieux où be{oin fera.
Faiét à Aixen Parlement,ce 4. Iuin 16 4 0 .
Collation e.ftfaiéle.

Signé. ESTIENNE.

•

�,.

••

1

Extraiét des Regiftre s
de Parlement.
A COVR prouoyant [ur la requilition verballement faite par
le Procureur general du Roy: A fait &amp; fait i~hibitions &amp; def:IH!4~ fences aux Moi1fonneurs de cette Prouince,d' aller dans leComtat
&amp; Languedoc pour y moilI'onner , à peine du foliet &amp; de la
Galere: Et à tous les proprietaires ou rentiers des Bafiides de ce
Pays,
receuoir aucuns MoilI'onneurs dans leur[dires Bafiides, &amp; pour la
couppe deleurs bleds, que leur billette defanté n'aye efié pre[entée auxCon[uls
ou Intendans de la [ancé des villes &amp; lieux, dans le terroir deCquels le[di6l:es
Bafiides feront a{fi[es &amp; [cituées , &amp; que le veu n'y aye efié mIS, à peine de cinq
cens liures ,&amp; dere[pondre de tous lesinconueniens. Er [erale pre[ent Arrefi leu
&amp; publié par tous les lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix, &amp; extrai6l:s deliurez
auxPmcureurs du Pays pourIes enuoyerauxlieux où beCoin [era, afin d'I efire
leu, &amp;queper[onne n'en pretende cau[e d'ignorance. Publié à la Barrredu Parlemencde Prouence [eant à Aix, le [eiziéme Iuin mil fix cens quarante.
Colla/ion eJl faiéle.
Signé ESTIENNE.

\

�•

,

Extraia: des Regiftres
de Parlement.

•

A COVR p'rouoyant fur la requiGdon verballe,!,cnt faite par le Procureur general dlJ
Roy; A permis &amp;. permet aux particuliers d'Auignon &amp; du Comtat qui ont BaO:ides &amp;
tenemens en cette Prouince, &amp;. autres, d'y venir pour donner ordre à la cueillette de
leurs g,ains, &amp;. autres affaires qu'ils y auront, en rapportant patfeport de famé du Vice_~j",~' auàlt Au-ig-a6n. deuëment feellé. &amp;. en la forme qu'il faut, qui fera auprealable prefenté aux
Con fuis des villes &amp;.Iieux où lefdits tenemens (cront affis &amp;. fcituez, pour y mettre le veu. Fait inhibitions &amp; ddfences aufdits Confuls de leur donner aucun trouble oy empefchc:mcnr, à peine de
toUS defpens, dommages &amp;. intereO:s ~ Et aufdits particuliers de fortir de!dites BaO:ides &amp;. tenemens
pour retourner dans ledit Comtat) fans la permiffion &amp;. Bulettc defdits Confuls , à peine de punidon
exemplaire. à la charge neantmoins que les habitans de la PlOuince polfedans biens audit Comtat,
&amp;. terroir d'Auignon, ferone pareillement reçeus dans leurs Bafiides &amp;. tenemens pour faire leurs
moitrons. fur les cenificats qu'ils apporteront des luges &amp;. Confuls des Villes de Tharafcon, Barbentane, Sainél: Remy, Noues, Chafieau- Renard, &amp;. Orgon, les certificats deuëmenc lignez &amp;. (celiez
du Seau dcfdlCS Officiers: Comme aulIi tous ceux qui foniront de la Prouince pour aller en Auignon
pour les affaires du Roy, &amp;. autres aff.iÏres importans, feront reçeus foubs des certificats. Publié à la
Barre du Parlement de Prouence feam à Aix, le feiziéme luin mil lix cens quarante.
Collation ejl faiae;

--

Sign~

ES TI E N NE,

Viuant l'Arrdl ce- jourd'huy Jonné par la Cour de Parlement de Prouence, dont l'extraiél: dl:
cy-dc!fus, &amp;. é la requefie du Procureur genera 1 du Roy: Efi mandé &amp;. commis au premier des
Hu iffiers di: ladite Cour, ou Sergen r fur ce requis, le (ufdir Arrefi meme àdeuë &amp;. cmiere execmion
fdon fa forme &amp;. teneur, &amp;.-à ces /lns faire cous exploits de Ggni/lcarion) enjonél:ion, commandemens, &amp;. antres que feront requis &amp;. ncce!faircs à tous qu'il appaniendl a, Comme auŒ dl mandé à
tous Con Culs , luges &amp;. Officiers des villes &amp; lieux mentionnèz audit Arrcfi) chafcun endroit foy, de
faire executer ledit Arrcfi auŒ en ce que les concerne [ans y conHeucnir, &amp;. [ai, e pour raifon de cc.
tout ce qu'ils iugeront efire uccetraire : De ce [àire cfi donné à chafeun de vous, pouuoir &amp; commif{jan; Mandé &amp;. commandé à tous lufiiciers, Officiers &amp;. Cujcrs, qu'à vous ce fairant foit obey.
Donné à Aix audit Parlement, le fejziéme iour du mois de luin mil Gx cens quarante.

S

Par la Cour)
/

(

Signé

EST 1 EN NE.

.\

1

�1

•

1 61

t

r

,
;'

Extraiét des' Regiftres
de Parlement.

A COVR prouoyant {ur la requifition verbalement faiae par le
Procureur general du Roy, a fait &amp; faiét inhibitions &amp; deffences
aux proprietaires des baftides , &amp; autres, de receuoir aucuns Moiff6:iiiiiiJïrg {onneurs pourtrauailler dans leurs tenemens, que la billette de {anté
n'aye efté veuë à laPone des villes &amp; lieux oùle(dits tenemens (ont (cituez: &amp;à
toutes per{onnes de coucher aux Heres, &amp; dans les Y ros , hors des Maiftres &amp;
proprietaires, ou autres qui feront par eux ~ommis , à peine du foüet: Ordonne
que par les Con{uls de(dices villes &amp; lieux, (era eftablyvn Intendant pour prendre garde qu'il n'y {oit contreuenu. Et {era le pre(ent Arreft leu &amp; publié par tOllS
les lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix accouftumez,&amp; autres villes &amp; lieux de
la Prouince,afin que per{onne n'en pretende caure d'ignorance. Publié à la Barrre
du Parlement de Prouence {eant à Aix, le vingt-deuxiéme Iuin mil fix cens
quarante.
Collation ejt f alc1t',

Signé

•

ES T I EN NE.

1

•

�•

\

Du vingt-cinq de Iuin
mil fix cens quarante.

\

E Bureau a enjoint &amp; enjoint à toutes perfonnes de quelle qualité&amp; condition qu'elles
foient, de s'aquiter du deub de leurs charge~
lors qu'ils auront ellécommis pour garde aux Portes ,,--.
de la ville, autrement &amp; à faute dece faire, ordonne
qu'ils feront gagez pour la Comme de cinquante liures
.Et 'à ce que nul n'en pretendecaufe d'ignorance, fera
la pre[ente Deliberation publiée à Con de trompe &amp;
cry public partous les lieux &amp; carrefours de cette ville
d'A ix accou(lumez.,
. .
Pourexlr"itl des Delt/,erations du 1Jureau de la(anté,
Signé

BQ NN ET.

1

i
1

�•

,

•

,

Du vingt-cinq de Iuin
mil fix cens quarante.
E . Bureau ordonne qu'il Cera enjoint aux Officiers &amp; Con{uls des
villes &amp; lieux de cette Prouince, auffi-tofr qu'il Ce trouuera quelqu'vn
attaint &amp; decedé de maladie {ufpeél:e, d'en donner aduis promptement au Bureau auparauant que faire enterrer les corps, afin qu'ils pui1fent
cfrre de nouueau vllitez par les Medecins &amp; Chirurgiens de cette ville, &amp; ce
quant aux villes &amp; lieux proche de cettedite ville: Et quant aux autres, en
donneront aduis aux villes plus proches, pour efrre procedé à la vilite &amp;
rapport par les Medecins &amp; Chirurgiens d'icelles, lequel enuoyeront pardeuers le Greffe du Bureau, à peine de mil liures en cas de contreuention, &amp;
de refpondre en leur propre &amp; priué nom des inconucnients qui pourroient
arnuer.

[1
,

Pour ~xlrllilJ ael 'D~/i"erlllio1ZJ du Bureau de lafonté
lm" en III viUe â .dix,
Signé

BONNET.

•

�1

1
1

1
1

1i
!

1

1

1
1
l

Du vingt-cinq de Iuin
mil fix cens quarante.

1f

i,,

E Bureau a faïa: &amp; faia: inhibitions &amp;
deffences à toutes perfonnes de rien acheter par les chemins que la billette de ceux
qUI vien ront nJaye efié veuë à la Parce, à peine de
cinquante liures. Et l'Ordonnance publié en cette
ville d'Aix, &amp; autres villes &amp; lieux de la Prouince,
&amp; affichée aux Portes.

t

f
1

pour exlraili des Deltberalions du 7Jureau de lafant;,

,

Signé

1

BON NET.

1

1

t

1

•

1
1

!

�)

1

.'

,

•

,

Du .vingt-cinq de Iuin
mil fix cens quarante.
Iim E Bureau a enjoint &amp; enjoint aux Confuls
~

des villes &amp; lieux de la Prouince, de prendre
garde quand il y aura quelque beClail dan~ leurs
terroirsattaints de quelque, maladie communiquable ,d'empefcher ladebite d'iceluy, &amp; faireenrerrer le
befiailqui[era mort de telle maladie, fans permettre
que la chair [oit touchée ny mangée, à peine de refpondre des inconueniens. Et fera la pre[ente Ordonnance publiée,&amp; enuoyée par toutes les villes &amp; lieux
de la Prouince.
Touf extraiS du Deliberations du ']Jure"u delaflnté,
Signé BON NET.

(

�/

Du vingt-cinq de Iuin
mil ftx cens quarante.
E Bureau a faia: &amp; faia: inhibitions &amp;
deflences à toutes perfonnés de faire amas
&amp; achepter, ny vendre aucuns vieux
haillons pour quelque caufe &amp; pretexte que ce [oit,
à peine de cinquante liures d'amande. Et fera la prefente Ordonnance publiée &amp;enuoyée par toutes les
villes &amp; lieux de la Prouince.
Pou~exlrai{/ des

Deliberations du llureau de LA fontl,

Signé

BO NN ET.

�11
.1

.,

Du neufiéme Aouft
mil ftx cens quarante.

•

E Bureau àdeliberé, que les particuliers qui
viennent du terroir auec CertifI1cats pour
entrer dans la ville,lai!Teront lefditsCertiffi'cats aux Intandans de la porte par laquelle
ils entreront, &amp; apres rerorcans par la me[me porte,
reprandront lerdits Certifficats , &amp; Yfera mis le veu.
Potfr êx/rajél des DeltUera/ions du
Si~né

'l3t~r(au d~

1

1
1

là (anlé

BONNET.
\

1

•
•

�,

i

• 1

Du neufiéme Aouft

1

mil fixcensquarante.
~~m E Bureau à de liberéque les Sieurs ConCuls
pren dort la peine de vifiter les Bourgades, &amp;
ferot rehauffer les murailles, fermer les portt'S &amp; fenefires conformement à l'ArreL1:de la Cour:
t t cepandant deux particuliers de chafcune Bour- .
}'ade durant trois iours , Ce treuueront le matin a la
D( Ht t" , pour recognoifire fi ceux qui entrent dans la
',: i Ile [ont des habitans defdites Bourgades;
l )

.

ij
•

•

(
!

·f
1

,,

1

l,
J

sâbé

BO NN ET.

t

•

�.

,

, Extraiét des R egiftres
de Parlement.
,,",~

A Chambre ordonnée durant les Vacca-

tians, prouoyant fur la requiGtion verballe..
ment faiél:e par le Procureur general du Roy,
&amp; à la con[eruation de la fanté publique: A ordonné
&amp; ordoneque le terroir du lieu de la Tour d'Aiguez
fera bloq ué, &amp; mis des Gardes par les Confuls &amp;
A dmlni{hateurs des lieux voiGns; Faiél: inhibitions
&amp; deffences à tous les particuliers dudit lieu, d'en
, [oP:lr, à pejne de ]a vie. Et quant à ceux qui voudront fairequarantaine; Ordonne qu'ils fe preCenteront à la plus prochaine Barriere pour la demander.
Enjoint àceux qui reront à ladite Barriere d'en donner aduis au Bureau de fanté pour y ellre pourueu,
à peine de punition exemplaire. Pubtiéà la Barre du
Parlement de Prouence feant à Aix , le creiziéme
Aoun lnil fix cens quarante,

•,

1

Collation e(l fallie.·
Signé

EST 1 E N N ~.

1

f

!

l

�ll

Extraiét: des Regiftres
de Parlement.
•

A Chambre ordonnée durant les Vaccations, prouoyant fil[
la requifltion verballement faiae par le Procureur generaf du
Roy, &amp; à la conferuation de la fanté en cette l'rouince : A faia
&amp; faia inhibitIOns &amp; deffence~ à toutes perfonnes de q lIelquc
cfiat, qualité &amp; condition quO elles foient , de guéer la Riulere de
la Durence , peine de la vie. Ordonne que par les Confuls&amp; Adminiftrateun
des villes &amp; lieux limitrophes des endroits où ladite Riuiere cft gueable, feront
efrablis, de per[onnes de la qualité &amp; probité requi(c, pour empefcher que perConne ne guée ladite Riuiere, à peine de re(pondre en leurs noms propres &amp;
prillés , des inconuenients tIui à faute de ce pourroient arriu~r. Et fera le pre[enc
Arreft deliuré aux Procureurs du Pays, pour le faire publier par tous les lieu'
audelà ladlte R iuiere, &amp; notifier aux Conulh des villes &amp; liellx voilÎns d'tcelle \
afin de proceder à l'efrablilfemenc de(dires Gardes, &amp; à leur dcffaut, vn lOur
apres ladlte notification, a permis &amp; permet au(dits Procureurs du Pays de fair e
ledit efrablilfement aux de(pe:1s defdites Communautcz voilÎnes. Publié à b
Barre du Parlement de Prouence [eant à AIX, le t.l."Cizleme Aoufr mil lÎx cen,
quarante.
CollatIOn 'ejl {-'lié//'
Signé ES T 1 E N N ç:.

•

•

�•

•

,

Extraia des Regiftres
de Parlement.
A Chambre ordonnée en Vaccations, (ur la requitirion verballemenr faiae par le Procureur generaJ du Roy, en con{equencedes Reglemens desja faits pour la gard~desPorces dela
pre{ence ville i A faia &amp; faia inhibitions &amp; defferices à toutes
perfonne~ de q udque cllat, qualité &amp; condition qu'elles {oient,
r pour la pourmenade par le Trellis delaPorte de saüa Jean ,àpeinede
cinq cens liures &amp; autre arbitraire. Enjoint aux deux Archers qui (ont commis à
la gardedudicTrellis, de tenir , &amp;empefcher ladite {ortie : Faiél inhibitions
&amp; deffences à toutes perfonnes de leur mesfaire à peme de la vie. Enjoint tant
aux Intendants qui feront nommez pour la garde de ladite Porte: de Saina: Jean,
que àceux des autres) de s'y cenirdepllis le matin iufques au {oir, prendre (oing
qu'il ne me{arriue , à peine de cinquante liures pour laquelle (eront gagez (ans
lilpport. Et fera le prefent Arre!laffichéaufdites Portes 1 afip que perfonne n'en
pretendecaufed'ignorance. Publié à la Barre du Parlemèht deProuence feanç
àAix) le vingtiéme Aoufr ü1il fix ce~s quarante.
Collation eJl faitl~.
Signé · EST 1 E N N E.

s'y

�•

•

Extraia: des Regiftres
de Parlement.

, 1

A Chambre ordonnée durant les Vaccations, prouoyant à la
conferuationdeJa(antéen cette Prouince : a faiét &amp; faiét inhibitions &amp; deffences aux particuliers de la ville de Pertuis, &amp;
du lieu de la Tour-d'Aiguez, affligez de la maladie contagieu[e,
de gueyer la riuiere de la Durence , ny aller par ladite Prouince
peine de la vie: Enjoint aux Confuls des lieux voilins de leur
en donner pour les oonduire aux li~ux où ils voudront aller faire quarantaine,
àpeine de trois-mil liures en leur propre, &amp; de refpondre des inconuenienrsqui
à faute de ce pourroient arriuer; Faiét inhibitlOns &amp; deffences au(dits particuJiers de quitter lefdites Guides, [ur me[me pere. Enjoint auai aux Gardes qui
(ont efl:ablis le long de ladite rilliere , &amp; autres enproits ,de s'y tenir auec armes,
faire le deuoir de leur charges, &amp; empe[èhede paifage de-ladite riuiere à ceux
dudit Pertuis, &amp; la Tour-d' Aiguez. Et ahn que leur [oit notoire, le prefent
Arrefi: fera publié en ladite ville de Pertuis, &amp; lieu dela Tour-d'Aiguez. Publié
à: la Barre du Parlement de Prouence [eant à Aix, le trente-vniéme Aouft mil
lix cens quarante.
Signé

,

ESTIENNE.

,
1

�1
1

&lt;•

•

•

1
,,

Du

fixiéme Septembre mil fix cens quarante,
dans le Bureau de fanté de cette ville d'Aix.

N voyant la requene prefeorée par les particuliers de la V~lIe de
Perruys ,refugiez en plufieurs Villes &amp; lieux de la Prouince, afin
d'dlee defchargez des Guides auCquelles l'Ordonnance du BU
reau du trenriéme Aoun dernier les a obligez.
LB B V REA V en expliquant la deliberation dudit iour crentiéme Aoun; A permis &amp; permet aux particuliers de ladiéle Ville
de Pertuys, refugiez aux Villes &amp; lieux qui Cont deça la Riuiere de la Durance, d'al·
1er par toutes les Villes &amp; lieux qui font au deça ladite Riuierc 1 (ans prendre aueu·
nes Guides, en rapportant Ceulement certificat de leur rcfidance, &amp; billette de famé,
qui contiendra l'heure de leur defpart. Er quand ils voudront paffcr au delà ladiéle
Riuiere, &amp; aller troi~ lieuës aux enuirons de laditl:e Ville de Perruys , prendront
vn Guide au lieu plus proche du Port fur lequel ils voudront palfcr ladite Riuiere,
qui les accompagnera iufques aux lieux de faoré aufquels ils voudront aller. Et
quant à ceux defdies particuliers de Perruys, refugiez aux Villes &amp; lieux qui Cont au
delà ladiéle Riuiere, trois lieuës aux enuirons ladite Ville de Pmuys, pamns defdites
villes &amp; lieux pour palfer dc:ça , prendront vn Guide qui les accompagnera iue·
ques àce qu'ils ayene ... "tr~ 1. J o,," . 1) : .: , -.
a

o

,

i
f
~

Pour extraïa du 'R.!.gi(lre tÙs Deliberations du Bureau de
flnté de cette ri", il Aix.
Signé, BONN E T.

.

i

.
,

1
1

1
1,

1

�\14
,

ARTICLES

ET REGLEMENT FAlOT PAR

Meilleurs du Bureau de )a fanté de cette ville d'Aix,
pour cfire gardé durant le temps des Vendanges.
ZYu dixiéme Se/,lemlr~ milJix cms quarante.
RE MJEREM E MT, Q!!e aucun ne pourra {ortir de la ville pour .l vendangedeuant iour.
&amp;. feront tenus {e retirer dans ladite ville de iour .&amp;. non de nuiét ; &amp;. à ces fins deffences {ont faites
aux Gardes des Portes,' &amp;. a';1tres qui auront les clefs de{dites Portes, le lailfer entrer de nuiét
aucuns de{dits Ivendengeurs, ny autres, à peine de cinquante liures damende applicables aux
pauures.
Q!!e nul pour le faid: de ladite vendange ne pourra palfer pàr la Porte de Saind: Iean.
':
' '~. ",.
~e toutes les autres Portes de la Ville feront ouuertes·, &amp; à chafcune d'icelles fera eftabIy dix pelfonnes de
-garde pour y demeurer durant leCdites vendanges, fauf entr'c:ux de fe Coulager Celon les occurrences.
~e ~utre ledit nom?re, fera encor efl:ably deux pe.rfo~nes .pour garder à cha[cun e defdites Portes, &amp;. pour
recognOlfue durant le[dltes vendanges le menu peuple qUi forma &amp; entrera par icelles.
'
~e cha[cun fera entrer {es raifms par la Porte de (on cartier, excepté ceux du cartier de S;lÎnét Jean, le{que1s
les pourront faire entrer par les Portes des Augufl:ins, &amp; de Saind: Louys.
.
~'on ne laiffera entrer aucuns befl:ail, ny vendangeurs venant' du cofl:é de Pertuis) &amp; des lieux de Cucuron,
Cadenee, An[oüys, la Bafl:ide des-Jourdans, la-Bafl:idonne, Grambois: &amp; pour cet effet les Sieurs Procureurs
du Pays leur en donneront aduis à ce que aucuns d'eux ne vienne en cette ville ny autre-part, p{;"ur le fait de
ladite vendange.
~e le befl:ail &amp; locataires pour ladite vendange, feront diuilez en diuers carriers deIa ville, à {~auoiràlaPlace
du Marché, Place des Prefcheurs, des Fontetes ; &amp; de Nofl:re Dame.
~e cha[que cartier de la ville fera la garde du terroir felon le departement qui en fera f.ùt par Meffieurs les
Confuls, pour veiller fur les abus &amp;. contreuentions du Reglement, &amp; neantmoins que les Archers :de la Marefchaulfée {e tiendront aux aduenuës du terroir, &amp; principalement aux endroits venans de Penuis, &amp;. villages
. circonuoifrns, pour faire garder lediét Reglement.
~e inhibitions &amp; deffences font faiétes à tous ceux qui crauaiUeront aufdices vendanges , de receuoir ny
admettre aucuns efl:rangers en leur compagnie, qu'ils ne {oient nommez par les billettes des proprietaires qui les
auro~t loüez, à peine de la vie:
~e tous les particuliers de la ville faifans leurs yendanges, feront tenus tous les iOll1:s faÎre des billettes (s'ils
(~auent efcrire) fmon les feront faire par le prerruer Notaire, ou plus proche voifm, conte~ant le nombre des
hommes, femmes, que bell:ail qu'ils employeront pour le fait de ladite vendange; le(quelles bIllettes feront dill:ribuées , f&lt;jauoir l'vne à ceux qui feront le charriage des rai{ms ,laquelle feront tenus exiber à cha(cun voyage qu'ils
feront , aux Gardes des Portes ; &amp; rautrç !fera difl:ribuée à ceux qui feront employez ~ couper les [aifins,laquelle
feronE tenus eXIber au[dites Gardes le foir quand ils viendront pour ['entrer dans la VIlle.
Et à ce que le contenu cy-delfus foit notoire, les pre{ens articles &amp;. Reglement, (er?nt lens &amp; publiez à (on de
trompe &amp; cry public par tous les carrefours de cette ville d'Aix, &amp; mis par affic~es a chaCcune des ~.ortes de la
ville, &amp; par tous les coings &amp; carrefours de ladite ville, à ce que perfonne ne pUlKe alleguer caufe d Ignorance.

Pour ex/raja du Regiflre au Delihra/io1U
Ju Bùreau dt fonté de çelte Ville tE .Aix )
Signé 7JONNET.

. ~: ~

�115

Extraiét des Regiftres
de Parlement.
•

V R ce que le Procureur general du Roya repre[enté , que bien que
la Cour par [on Arrefl aye faitl: inhibitions &amp; deffences à toutes [or~~~ les de per{onnes de [ortir par la Porte de Saintl: Iean pour aller à la
pourmenade ,&amp; enjointles Gardes de tenir la main qu'il n'y full: contreuenu ;
tomesfois au prejudice dudit Arrefl, &amp; par le defaut des Intendants qui {ont à
laditl:e Porte, &amp; negligencedu Sergent &amp; Archers qui gardent le Trelly, il y
ell: comreuenu.
LAC 0 V R a faia &amp; faitl: tres-exprcifes inhibitions &amp; deffences àroutes
per(onnes, dequel ell:at qualité &amp; condition qu'elles {oient, de forcir par laditl:e
Porce de Saintl: Iean pour aller à la promenade, à peine de cent liures qui feront
:lUmo{i1ez aux paumes paifans. Enjoint au Sergent &amp;Archers qui (eronrcommis pour la garde du TrelJy d'y faircle deuoir de leur charge; &amp; à ce qu'il ne {oit
contreuenu al! prefcnt Arrell:, à peine de lllfpenfion de leurs charges; aufqnels
a permis &amp; permet d'cmprifonner les conrreuenanrs. Enjoint aux Intendants
qui (cront à la garde de laditl:e Porte de Saintl: Iean de prendre garde, &amp; auoit
tà ing qu'il y ayt tous les iours vn Sergenr &amp; deux Archers àla garde duditTrely,
&amp; d'aducrtir la Cour de ceux qui manqueronr,à peine de cinquante liures. Publté
àlaBarredll Parlemr nt Prouence, (eantàAix , le huitl:iéme Otl:obre mil fix
Lens quaranre,

de

•

Collation efl faic1e.
SIgné, ESTIENNE.

�Du Ieudy dix-huiél:iéme Oél:obre mil fix cens
quarante, dans l~ Bureau de [anté.

fi~mE Bureau a deIiberé que ceux qui viendront des lieux voiGns de cette ville, palferont tous par la Porte de Sainél: Iean : Fait
inhibitions &amp; deffences aux Gardes des Portes de
Bellegarde, &amp; des Cordeliers, de lailfer entrer perConne defdits lieux par lefdites Portes, à peine de
cinquante liures.
Pour exfraill des Deliberations du Bureau de /a fonté ,

�J

17

Extraia: des Regiftres
de Parlement.
A Cour prouoyant [ur la requiGtion verbalement faiéte par le Procureur general du
Roy; A enjoint &amp; enjoint aux Con[uls &amp;
Adminiarateurs des VJlles &amp; heu~de cette Prouince, d'eClablir vne pedonne d~ la qualité &amp; probité requife pour faire les BiJJetces àceux qui departirontou
pa{feront par lefdiétes Villes &amp; lieux, à peine de cinq
cens liures, &amp; autre arbitraire. Leur a fajét &amp; faïéè inhibitions &amp; deffences de receuoir perfonne qui n'aie
Billette de fanté [ur me[me peine, &amp; de refpondredes
inconueniencs qui à faute de ce pourroient arriuer.
Et fera le pre[ene Arrell: deliuré aux Procureurs du
Pays pour J'enuoyer partout où befoin fera, afin que
perfonne n'en pretende ~au[edïgnorance. Publié à
la Barre du Parlement de Prouence, feant à Aix, le
feptiéme Nouembre mil Gxcens quarante.
!ligné,

Collaiion tfl flitle.
ESTIENNE.

�•

\1'b
ARREST ET REGLEMENT DE LA COV
Parlement de Prouence, pour la conferuation de la fanté
A co V R prouoyant fur la requiGtion verbalement faiae par le Procureur general du Roy;
fur le faia de la maladie contagieufe, &amp; pour y apporter vn Reglement, &amp; efiablir vn ordre qui
ferue à toute la Prouince; A ordonné &amp; ordonne que les Confuls de chafque ville &amp; lieu de cedit
Pays eHabliront des G.udes {ur les chemins Royaux, &amp; aux aduenuës , aufquelles font faiaes
ddfences de fubroger à leur lieu &amp; place pour quelque caufe que ce foir, à peine de dix liures d'amande; Lefquels Con(uls feront clorre les aduenuës des Villes, Bourgs &amp; Bourgades,de Murailles,Hayes,Bois,ou Foffez,
afin que nul ne pUitTe entrer (ans arrai(onner. A faia ddfences à lOutes perfonnes efirangeres,&amp; habitans def.
dites villes &amp; lielJx, de franchir Icfdites aduenuës dofes, à peine de punition corporelle, &amp; de vingt liures
d'amande.
Les faiCeurs de Billettes feront logez aux cntr éC5 des Bourgades &amp; Villages, aufqucls cfi enjoint d'y rc!ider
en perfonne,à peine de vingt liures d'amande,&amp; dc reCpondre de tOUS les inconucnients qui pourroient arriuer, leur a faia dcffences de donner aucunes Billettesen blanc, &amp; à tOUS aUtres de s'ingerer de faire Billettes,
foubs quelque pretexte que ce foit J fou~ b-ml!lmes peines.
A fala dC'ffences à toures Gardes,&amp; faiteuu de Billettes,de receuoir aucune perfonne venant delà la Riuiere
cie Durance, Cans bonne Billerte,vcuë &amp; contrdignée par les Gardes dl:ablies aux Pons de ladite Riuiere. Et
quant aux meubles &amp; hardes, fans raponer certificat des Confuls des lieux d'où elles viendront) Coubs mef.
mes peines.
A autIi fait deff..:nccs à toutes perfonnes de quel cfiat &amp; condidon quelles (oient,de guéer ladiae Riuiere,&amp;
d'aller aux Conferances des lieux interdits, fans vn Guide qui luy fera baillé par les Confuls, ou Imendants du
lieu plus proche,à peine de dix liures d'amande, &amp; d'efire mis à leur retour en quarantaine, &amp; femblables deffencesfont faid:es aux Gardes efiablies aufdites Conferances de les receuoir fans vn Guide, fous mefme peine.
'Et en outre, deffences font faiaes aux Prefires des Eglifes qui fonc :lUX champs, &amp; aux habitans des Metairies,MuCniers, &amp; Ho/l:e\leries qui [Ont aulIi aux champs,d'aborder leurs EgliCe, Maifons, Moulins &amp; Hofielle ries, venans hors du terroir, fans auoir au prealable monaré leurs Billetres,&amp; arraifonné les Gardes des lieux
où leCdiaes Eglifes,MaiCons, Moulins, &amp;Hoficleries font limez. ny receuoir aucun fans Billerte veuë aufdits
lieux, à peine de dix liures, d'efire mis en quarantaine, &amp; de refpondre des inconuenients.
Enjoint aufdirs Confuls des V rlles &amp; lieux de la Prouioce, d 'efiablir de~ Intendants pour poumoir aux drfficuIteZ qui arriuetont au Bureau des Billettes, l'vn defquels, à tour de roolle, lera obligé de re!ider d'ordinaire
au Bureau dcfdites Billettes, à peine de diX liures J'amande, &amp; autre arbitraire.
Afaia deffences aux gardes des PortS de ladiae Riuiere, de laitTer patTer aucuns meubles ou marchandiCes,
fans qu'illuy apparoitTe de bon &amp; valable certificat des ConCuls des villes &amp; lieux d'où elles viendront , au
pied defquels certificats, lefdires Gardes y mettront le veu,foubs mefmes peines.
Comme autIi deffehces Ceront faiaes aux Con(uls, Intendants &amp; Gardes des Portes des Villes &amp; lieux de la
Prouince, de receuoir &amp; donner entrée à aucun, de guelque lieu qU'il vienne, fans qu'il rapoete bonne Billetee:
de Camé; Aufquels Confuls efienjoinr de tenir roolle des noms de ceux qui feroncles Billettes, chafcun dans
fan retTort: &amp; le memoire ou exemple des Armes &amp; Cachets des lieux dudit retTort, pour obuier aux fuppou.
tions qui pourroient efire faiaes, &amp; s'entremanderont extraia du roolle des faifeurs de Billettes, &amp; la dcfcri.
ption des Cachees au Greffe du Burçau de fanté,de la ville de chafcune SencfchautTée,chacun dans fon reffort,
&amp; pareille enjonébon efi f~iae aux Greffiers deCdits Bureaux, d' couoyer Cemblables exeraiéh,roolles &amp; deCcriprions pardeuers le Greffe du Bureau de la famé de cette ville d'Aix, le tOUt {oubs mefme peine.
Enjoint ladlac Cour aux Officiers &amp; Con Culs dddircs Villes &amp; lieux,de veiller foigneufement à l'execution
du prefent Arrefi,à peine de refpondre en Icurs propres des accidents qu'à faute de cc pourroient arriucr, &amp; de
cinq cens liures en leurs propres &amp; particulier ,fans le pouuoir rejetter {ur le Corps des Communaulcz, &amp; IcCdits Officiers feront ex ecu ter fur le champ, les amandes declarécs par le preCene Aneft contre les conneuenants, mefmcs pat gageries, vente &amp; deliurance d'icelles, à peined'interdition, &amp; de tous dommages &amp; interefis, Et afin que nul n'eo pretende caufe d'ignorance, fera le prefent Arrefi leu &amp; publié par tous les lieux &amp;
Carrefours de cette ville d'Aix accou(l:umcz, &amp; extraias enuoyez àla diligence dudit Procureur general, par
routes les SeneCchautTées de la Prouince,pour y cfire fcmblablemcnt leu,publié, gardé &amp; obferué fcloQ fa forme &amp; teneur, Publié à la Barre du Parlement de Prouence, feant à AIX, le dixiéme Decembre mil !ix cens
quarante.
Collati.on eft fl~(!/~
Signé, ES.TIENN E,

�.

Extraia des Regifi:r~s ·
de Parlement.
A C 0 V R . prouoyant (ur la requifition verballement faiéte par
le Procureur general du Roy: A fait, &amp; fait inhibitions &amp; deffences à toutes per{onnes' de quel efi:at, qualité, &amp; condition
qu'elles {oient, de porter ( efi:ans marquez) aucunes efpées, dagues,
nyautres armes: Enjoint au VigLùer, &amp; Capitaines des cartiers, de faire le
guet, {aifir &amp; emprifonner les contreuenants, &amp; du tout drelfer leurs verbaux,
pour {ilr iceux efrre procedé ainfi que fera à faire par raifon. Et afin que perfonne n'en pretende caufe d'ignorance, le prefent Arrefr fera leu &amp; publié par
tous les lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix. Publié à la Barre du Parlement de Prouence (eant à Aix, le vingt-neufiéme Ianuier mil fix cens quarante-vn.
Collation e.ft faille ,

Signé

ESTIENNE.

,

�.

1'3 0

•

t

LOVYS DE VALOIS COMTE ' D'ALAIS,
~.olonel

general de la Caualerie legere de France,
Gouuerneur &amp; Lieutenant general pour le Roy
en Ces Pa ys &amp; Armée de Prouence.

,

V R r aduis qui nous a e!l:é donné que certain, particuliers des Villes &amp;
lieux de la frontiere de cette Prouince , exc;:itez par l'auidité du gain ,
tranlportent iournellement dans le Pays des Ennemis, le be!l:ail de la
campagne, au grand prejudice des fujeu de fa Maje!l:é, qui font à prefene
contraints de l'achepter à vn prix excdIif pour fubuenir à leur nourriture
par la di{ette de be!l:ail que ce tran{port a apporté en cette Prouince, laquelle s'en treu·
ueroit bien-to!l: tout à fait defpeuplée s'il n'y efroit promptement ren'ledié, à quoy
voulans pouruoir: Nous fai{ons tres-expreifes inhibitions &amp; deffences à toutes per{onnes de quelque qualité &amp; condition qu'elles {oient, de tran(porter hors de cettedite
Prouince aucun be!l:ail direétement ny indireétement , {ur peine de con6(cation dudit
be!l:ail, d'amende arbirraire" &amp; d'autre plus grande peine s'il y e{chet, Mandons aux
Gouuerneurs des Villes &amp; Places frontieres, Sene[chaux, Preuo!l:s, ou le urs lieutenants : Confuls defdites Villes &amp; lieux, Gardes efl:ablis aux Porces d'icelles, &amp; [!li" les
Pones, Ports , Havres &amp; Paifagcs, &amp; à cous autres Officiers qu'il appartiendra, d' tenir
la main cha{cun en droit [oy, à l'execution de la pre{enee Ordonnance " en (orte qu'il
n'y {oit aucunement contreuenu, De laquelle a6n·que per[onne n'en pretende caure
d'ignorance, coppies deuëmemene collationnées par nofire Secreta~re, feront enuoyées
dans toutes le{dices Villes &amp; lieux de la froneiere, pour y clhe leuës &amp; publiées à {on
de Trompe &amp; cry public ez lieux &amp; endroits accol1!l:umez, Faiét à Aix le treiziéme
Mars mil fix cep.s quarante-vn
Signé LOVY S DE , VALOIS.
Et ?IUI !)tu,

Et [edU:,

cnE

Par

,
~onfeigneur ,

VILLE RONDE,

(bUationné à l'original par moJ Secretairt' de r!Monfeigneu:r
Je Comte ~laù Cjouuemeur de Prouence ,

a

,

"

•

.,

�-- -

{~ \

Extraiét des Regifires
de Parlement.
A C 0 V R prouoyant hlr la requilition verbaUement faiéte .
par Je Procureur general du Roy: A ordonné &amp; ordonne que
ceux qui feront nommez à la garde des Porres , s'y tiendront
durant les iours qui leur feront marquez, à peine de lix liures
d'amande contre cha{cun des contreuenans, pour laquelle {e~
ront effd huement gagez., (ur le rolle qui fera porté audit Procureur generaI
par les Gardes de{dites Portes, au{quelles Gardes enjointladire Cour de tenir
rolle de ceux qui manqueront au {eruice , &amp; icduy remettre audit Procureur
general tOllS les {oirs, à peine d'efi:re chatfez de la Garde de{diétes Portes,
&amp; du foüet , pour el1:re procedé à la gagerie &amp; vente d'icelle par le premier
Huiffier, ou Sergent Royal requis , &amp; les deniers employez la moitié à la fabrique de la Mai{on de la Charité, &amp; l'autre moitié aux pauures patfants.
Et fera le pre[ent Arrefi: leu &amp; publié par tous les lieux &amp; carrefours de cette
ville d'Aix. Publié à la Barre du Parlement de Prouence (eant a Aix) le douziéme A uril mil lix cens quarante~vn .
Collation 11 f a/Be .
•
Signé E STIENNE.

/

�•

Extraiél: des RegHlres de Parlement.

•

EV par la Cour le procez crimincl,&amp; -procedures faite:s par le: luge de la Ville de: Gralfe,
à la re:qudl:e du SubLl:itut du Procureur gene:ral du Roy au Siege de ladite Ville, querellant en crime: d'e:xcez, voyes de fait, larcins, contreuantÏon aux Ordonnances, Arrdls
&amp; Reglemcns de la Cour faits fur le port des arme:s, joint le Procureur general du Roy;
Contre François RouLl:ang dit Bouquet. &amp; lean Nicolas dit ThomalIin, de ladite Ville,
querellez, &amp; priConniers detenus aux Pri[ons de ce Palais, Semence. &amp;c.
DI CT A EST E' ~e la Cour a mis &amp; merl'appellation. &amp; [entence dont à dté appcllé. au
neanr, quant à ce; &amp; par nouueau iugement, pour les caufes reCultants du procez, a condamné &amp;
condamne: Ic[dits François RouLl:ang, &amp; Jean Nicolas: fçauoir Ie:dit Rofiang eltre: mené &amp; conduit
au Porr &amp; Havre de: la ville de Marfeille pour y feruir le Roy dans le PonlOn &amp; curement du Port,
durant le temps &amp; e[pace de cinq ans : &amp; iufque:s à ce: que ledic Ponton foit en dbt, fera remis dans
J'vne: des GaIJeres de: [a MajeLl:é. cLl:ant dans ledit Porr, pour y [eruir de Force:re,tirant la rame durane
Ie:dit temps: luy a fait &amp; fait inhibitions &amp; ddfence:s d'en Cortir pendant ledit temps, à pe:ine d'cLl:re
pendu &amp; eLl:ranglé; &amp; au Capitaine de la Galere où il fe:ra mis, de: le pe:rmettre, à peine de dix mil
liure:s, &amp; autre arbitraire : Et ledit Nicolas cLl:re &amp; deme:ure:r banny de: ce Pays de Proucnce durant le
temps &amp; dpacc de dix ans: luy a fait &amp; fait inhibitions &amp; ddfences d'cnfraiodrc le ban, &amp; commettre
à l'aduenir [ernblables e:xccz,à peine: de: la Gale:re: le: conda mne nean tmoins (eoCero ble: ledit François
Rou(lang) cn dix liure:s damande: chacun d'cux cnuers le Roy, pour Icfque:lles feront contraints l'vn
pour l'autre folidaire:menr, fauB cduy qui aura payé, Con recours. Et pour le furplus de ladite Sen.
,ence , concer na nt ledit Raphaël Rou Itaog, 01 donne qu'icelle ticndra,&amp; fera ex ecu rée de l'a ut horil é
de ladite Cour, Cclon Ca forme &amp; tene'lr, &amp; l'a·mende ponée par icelle, enfemble celle que Icdil François RouLl:ang a cLl:é condamné cy-dcfflls,Ceront lefdits François &amp; Ra phaël Rou fiang au lIi con rr aJOs
l'vn pour l'aucre: folidairemenr, Cauf à cduy qui aura payé, Ion recours. Et prouoyant fur la lequifition faié\:e p.u le Procureur general du Roy: a ordonné &amp;ordonne que des exeez &amp; ddoldres qui
fe corn met! cnt dans ladite ville de Gr a{fe &amp; [on terroir, cn fera informé par le loge &amp; Vigu ier d lee Ile,
aufqucls eLl: enjoint apprehender les preuenus &amp; coulpables, leur faire &amp; parfaire le prorez iurques à
Sentence difIillirioe &amp; de tortore,incluGue:menr. A enjoint &amp; enjoint audit Viguier de faire le Gua
&amp; Parouïlle IOUS les [flirs: Et aux ConLuls de faire {onner la retraite,&amp; fournir de gens pour ladite Patouïlle, à peine de r'efpondre en leur propre des inconuenients qui pourroient artiuer. A fait &amp; fait
inhibitions &amp; deffences à tous Marchands Fourb,lfçurs • &amp; aunes de cette Prooincc, de teoir, vendre,
ny dcbirer aucunes Bayonnettes,&amp; CouLl:eaux Genois; &amp; à tOUles per[onnes dc quel cfiat , qualité,
&amp; condition qu'ils foiem, d'en porter aucuns, &amp; conrreuenir aux Ordonnances, A rrdls &amp; Reglemens de la Cour faüs [ur le POrt defdites arme:s, foubs les peines y conrcnuës. Et afin que: nul n'en
pretende caure d'ignorance, fera l'extraié\: du prc[cnt ArrcLl: mandé par tous les Sieges de cctte Pro·
uince, pour y e(lre leu, publié, &amp; e:nregiLl:ré, gardé &amp; obCerué Ce Ion [a forme &amp; tentur. A enjoiné\:
&amp; e:njoint aux SubLl:iruts du Procureur ge:neral du Roy de chafcun Siege,de unir la main à l'exccutio
&amp; obfcruation dll prdent ArrreLl: • &amp; adue:rrirla Cour de leurs diligences, à peine de fu fpen tion de
leurs charges, &amp; autre arbitraire. Faié\: au Parlement de Prouence [eant à Aix, &amp; publié à la Barre,
&amp; aufdits RouLl:ang &amp; Nicolas en Concie:rgerie, le vingt-quatriéme May mil (ix cens quarante-vn.
Collation tfi fliélt,
Signé ROVX .
•

�•

.

•

.Extrai&amp; dés Règiftre~··
de Parlement
.
..

..

Et" par· la Cour le procez criminel,Be procedures faires par le LieutenalTt.sle Senefchal
au Siege de la Ville de Digne, à la requd\:e du Subnitut du Procureur gener~1 du Roy
audit Siege, querellant en meurtre Be homicide commis eo la perfonne de feu Antoine
Grauier dit Blayon.., de la Ville de Colmars, joint le Procureur general du Roy: Contre
Jean Boyer dit Brolfaille, Be Michel Gunier dit Sandan, dudit Colmars, ledit Granier
derenu foubs l'Arren de cette ville d'Aix: Be ledit Boyer contumax Be ddfaillanr. Sentence. &amp;c.
DI CT A EST E' ~e la Cour iugeant l'entier pro6t Be vtilité des ddfauts,a declaré Be declare
IrJir Boyer ana.Înr Be COOUalOCU des cas &amp; crimes à luy impo(ez, pour rcpararioo duquel la condam~
né &amp; condamne dIre Iiuré ez malOs de l'cxecuteur de la 111u:e Iulb((:, pour le mener &amp; conduire par
roùs les lieux &amp; carrefours de cette vd le d'Aix accouUurncz, &amp; audeuant la principale Porre de l'Egl!fe SJinQ: SJuueur, faire amande honorable la hard au col, portant vn fldmbeau ard'cnr én les
mains, à genoux demander pardon à Dieu, au Roy, &amp; à lullice; &amp; delà à LI place des PreCch eurs,
où Gu vne Po~ence qu'à cet effet y [cra drdfée, dhe pendu &amp; eUranglé iufques à ce que morc naturelles'en enr.,iue, &amp;apres [on corps porréau licu paribulalle, ft apprchendé peut eftre, Gnon fera
executéen effi5i~, &amp; à Va (ableau~ le condamne neantmoins en cinq 1lanre lIUres d'llUcnde enuers
Je Roy, vingt-CInq liure~ pour taire prier D,eu pour J'ame du defrlo6l:, dill:ribuables à l'arbirrage
de la Cour: E.r en ce qui cn dudie Michel Granier, Ordonne qu'il fera conrre luy phs amplement
informéau moi~, à la diligence dll Procureur general du Roy, pour ce fait, communiqué audit
Procureur gcneral dll Roy, &amp; rapporré, y enre ordonné ce qll'd appartiendra par rai [on ; &amp; cependant I:t relJxé &amp; relaxe par (our des Arrens de la ville où Il en detenu, en palfam Jes fubmillions pardeuers le Gedfe criminel de la COllr, de fe repre[enrer Be remenre en end[ quand Cera die Be ordonné,
&amp; à faute de ce demeurer à droit, &amp; payer le luge. Qrdonne neanrmoins que le Lieutenant principal au Siege dudit Digne, fera adjoutné à comparoir en per[onne parcleuant ladite Cour, pour
enre ouy fur cerrains fms dom il fcra enquis par le Commilfaire depuré; auquel neantmoins, enfembleà tous ceux qui oot aainé au ILlgementde hdHe Sentence, a enjOInt Be enjoint de porter &amp;
. remettre pardeuers le Greffe criminel de la Cour J tous &amp; chaCcuns les émoluments &amp; cCpices par eux
retirées de l'tnnru6l:ion d udic procez , &amp; lllgement d'iccluy , dans quinzaine precifémenr ,à peine du
double: A fair &amp; fait inhibirion'S Be deffences audit Lieutenanc; Be à rous aurtes LIeutenantS
&amp;Iuge5 de cetre Prouinee, de prendre lucuns falalres, vacquations, ou eCpices, à l'in!hu6l:ion &amp;
I&lt;Jgemellt des procez crimi nels où n'y aura feule parrie, que le Procureur general du Roy &amp; les Sub!lit urs J à peine de concuFfion, de Cu(pention de leurs chalges. &amp; autre arbitraire. Et afin que nul
n'en pretende caufe d'ignoranc~. fera l'cxtrai6l: du preCrnt Amn mandé audit Siege de Digne, &amp;
autres de ce relforr, pour y dire Icu, gardé &amp; obfcfné Celon fa forme &amp; teneut. Fait au Parlement de
Pro\1ence fcant à Aix, &amp; publié àla Barrc!t quatorziéme luin mll Gx cens quarant:-vn•.

Collation efl foiSr.

Signé

R OVX.

�-

LOVYS

DE

VALOIS

D'ALAIS

COMTE

Colonel general de la Caualerie legere de France,
Gouuerneur &amp; Lieutenant general pour le Roy
en [es Pa ys &amp; Armée de Prouence.
V R les plaintes à nous faiQ:es par les Chefs &amp; Officiers des Regimens &amp; GarniCons entretenuës en cette
Prouince J qu'au prejudice de nofire Ordonance en datte du neufiéme Auril mil Gxccns trente-neuf, par laquelle
nous aurions entr'autres choCe fait deffences à toutes perConnes de donner retraite,fecours, ou affifiance à leurs
Soldats deCeneurs &amp; fugitifs; &amp; enjoinc aux Confuls de tous les lieux de cette Prouince de s'en failir, , &amp; en
aduenirleurs Capieaines ou Officiers, leCd. Confuls &amp; habitans ne lailfent dè leur donner non Ceulement retraite,
mais encor alIifiance contre les Officiers qui les vont chercher, en fort!: qu'il \eur dl impoffible de s'en pouuoir
Cailir,ny en cirer iufiice: ce qui a donné li gr and coursaufdites defercions,qu'clles ont preCque cauCé la ruine de leurstroupes : A quoy
deGrans remediç:r, &amp; couper touc à fait chemin à cet abus dont la licence [croie cres-prejudiciable au {cruice de [a Majdl:é, &amp; à la
feureré de cettedite Prouince; NOV S ordonno5aux ConCuls &amp; habitans de cous leCdits lieux de cette Prouince,qu'auffirofi qu'il
y aura dans leurs lieux vn Soldat reuenalH defdites crou pes à leur cognoilfance , ils a yent à s'en faiGr, &amp; à le renuoyer foubs bonne
&amp; feure garde, au lieu de Ca GarniCon , où Ils le fcront remeure encrc les mains de Con Capieaine , O'.l de fes Officiers en fon abfence,
&amp; cc aux frais dudie Soldat, s'il a des moyens fuffi[a~es pour y [aeisfaire , Gnon aux defpens de Condit Capitaine, dont lefdics ConCuls Cerone tenus de faire l';tllance, de laquelle ledie Cafiraine ou Officiers les rembourieroDt à l'in{l:ant de la deliurance dudit
Soldae, Gledit SoidH ne leur fait apparoir de fan conge par efcrit, Ggné de ccluy qui co~mandcra le corps du Regiment, &amp; de
ccluy qui commandera la Compagnie où il fera enrollé, &amp; Ceellé du Seau &lt;ludit Regiment, pour ce qui efi de ceux dc[dits corps t
ou (igné des Gouucrneurs des Places) &amp; FoClS de Garnifon, pOllr ceux qlli Cerone enrolla dans leulsCompagnics particulieres
&amp; Ceellé du Seau de leurs armes, &amp; où ledjt congé fe crouueroit limité, lefdias Conruls &amp; habitans feront obligez apres It'temps'
expiré de les renuoyer [eruir à leurfdites Compagnies: Et d'autant que lefdits Con{uls &amp; habitans pourroient s'cHuCer Cur ce qu'ils
n'aoroicnt point de lumiere de ceux qui Ceroient enrotlez .dans [efd, troupes: Nous enjoignons aufdies Chefs &amp; Officiers d'enuoyer,
{çluoir ceux qui [ont dans cette Prouince, huic1: iou'rs apres la publication de la pre[enee Ordonnance, &amp; pour les autres qui font
à preCent en Cachaloigne,huia ioues apres leur recour en certe Prouince,dcs rolles des Soldats dont rerOnt dfcaiuement compo[ées
leurs troupes, a ux Con [uls des lieux de la nai{fJnce ou habitation defd, Soldats, (jgné d'eux, &amp; [teIl.C:s du Seau d c[dits Regimenrs ,
ou defdits Gouuerneurs particuliers, contenants les noms, fmnoms , aage, &amp; marques des perfonnes de Itorfdl[s Soldats, defquels
les ConCtils de ch.t[cun defdüs \acux ferOnt dre{fer vn controlle, comme auffi de toUS ceux qui y ferollt cy-apres enrollez, lequel
demeurera dans leur Mairon commune, &amp; àfdute de cc f3ire par Icfdits Confuls, &amp; aprcs leur alloir cné donné aduis par lefdits
Chefs &amp; Officiers par lettre ex pres dont ils [eront obligez de faire tirer vn aae du reçeu, de la de[enion de leur[dies Soldats. Nous
permettons aufdits Chefs &amp; Officiers,(j d lOS huia iours aprcs la deliurance de leurs lemes au fdits Con fuis , leurfdl[S Soldats ne font
ramenez à leurs Compagnies, d'enuoyer le Prcuofi des MareCch~ux de cette Prouince ,fes Lieutenants &amp; Archers, dans lefdjts lieux
de la nailfance ou habitation de Icurfdirs Soldats de(crreurs &amp; fllgitifs, en faire la recherche &amp; perqui(jtion :1l;X frais des Communautez deCdits lieux, {ans qu'ils pui{fcnt cfir-e rejetrez [ur le corps du Pays, dont la taxe fera faite par ManGeur de Vautorre ConCciller du Roy cn Ces Con[eils, Intendant de la 1ullice, Police, &amp; Finances cn ce Pa ys, qui en dcliurera fon cxccuroire, Voulant
neantmoins (conformément à la derniere Ordonnance de fa Majellé, du lIxiéme luin dernier) que toUt Soldat gui aura fcruy à
l'aduenir deux ans entiers dans Vne Compagme, demandant congé à [on Capitaine, il foit tenu de le luy donner, li ce n'cfioit
durant les lix mois que les croupes Ceruent à la campagne, pendanr le[quels il ne fera auffi donné aucun congé : remettanc toutefois
àceult qui commanderont lefdits corps en cas de caure vrgcnre, d'y auoir tcl e{gard qu'ils verronr iufie &amp; à propos du confenrement du Capitaine, ou de l'Officier qui corn man der:! la Corn pagnie; Mandons audit Preuf)ll, felditS Lieutcnans &amp; Archers, que
fur la premiere requiGtion gui leur en fera faiae par le[dirs Chefs &amp; Officiers, ils ayent à marcher, &amp; YCallSfaire , {ur peine de ref..
pondre en leurs propres &amp; priuez noms de l'cuaGon defdits Soldats, Iefgueis pris &amp; apprehendez par eux, ferOnt amene2 aux lieux
de leur GarniCon, pour y efire Icur procez fait &amp; parfait fuiuanr les Ordonnances de fa Majefié, Mandons auffi aux luges, Viguiers,
Bailes, &amp; autres Officiers de chaLcun de[dits lieux, de tenir la main à la publication &amp; necution de la prerente Ordonnance, (ur lcs
meCmes peines: laquelle fera enregillrée ez Regillres &amp; Archifs dcfdites Maifons communes, à,la diligence dc[dits Con{uls, alin
que per[onne n'en pui{fe pretendre caufe d'Ignorance, Et d'autant gu'elle doit reruir en diuers. heux: Noo~ voulons qu',,~x co!"es
d'icelle .leuëment collationnées pat noChe Secr«air." foy Coit adjoul1éc comme au prefcOl ongmal. F.ie li Tholon le .clOqUlemc:
Aoufi mil Gle cens quarante- Vn.
L 0 V Y S D E V A LOI S,
Signé
Tilr :Jvlonfeigneur,
Er plus bas,
D~

Et ftcllé

V IL LE ROND E,

Er à cofté, Veu F. CAS ET.
Coll"tionné à l'origi""t p4r mOl Sure,,.ire Je iMonfeigneur
le Comte d'tAlil';' Gouuerneur de PrDMtl1ce •

•

�Extraiét des Regiftres
de Parlement. ·

,

A CHAM B RE Ordonnée en temps de Vaccations) pour
obuier aux abus &amp; inconuenients qui pourroient arriuer dans la
Conciergerie du Palais lors qu'il s'y rencontre des per[onnes
cOlldamnées à mort : A fait &amp; fait inhibitions &amp; deffence~ à'
toutes perfonnes de quelque efi:at) qualité &amp; condition qu'elles
foient, d'entrer dans ladi.te Conciergerie, &amp; lieu dit de l' Efi:ire) pendant le
temps que tels condamnez y feront) fors les Peres Capucins qui [ont deputez
pour les confeifer &amp; afIifrer) &amp; autres per[onnes qui pourroient efi:re requi[es
par lefdits condamnés, ce qu'ils feronren prefence ~u Concierge, à reine de mil
liures, &amp; de refpondre des inconuenients qui pourroient arriuer. A fait &amp; fait
femblables inhibitions &amp; deffences au Concierge, dele permettre; moins à
aucuns antres prifonniers criminels, de parler à perfonne fans la permifIion de la
Chambre, à peine de trois mil liures , fufpenfion de fa charge, &amp; autre arbitraire.
Et afin que nuln' en pretende caufe d'ignorance, fera l'extraia de r Arrefr affiché
à la Porte de ladite Conciergerie, pour efrre gardé &amp; obferué Celon fa forme &amp;
teneur. Fait au Parlement de Prouence feant à Aix, &amp; publié à la Barre le dernier
- Aoufl: mil fix cens quarante-vn.
Collatlm ejt f aiéie.
Signé RO vx.

�Ext raïa: des Regifires
de Parlement.
1

A CHAM B RE prouoyant [ur la requifition verballement
faiae par le Procureur general du Roy, [ur le [oupçon de pefte
de la villede Lyon, &amp; [urceouys dans la Chambre les Alfelfeurs
d'Aix &amp; de' Mar[eille;
A [urcis &amp; interdit l'entrée de toutes [orr
tes de marchandi[es venant de ladite ville, dans cette Prouince,
pour quinzaine , pendant laquelle fait deffences à tous Marchands, &amp; autres qu'il
appartiendra, d'en faire entrer dans les villes &amp; lieux de ladite Prouince) à peine
de confi{cation ) &amp; punition corporelle: &amp; ~lUx Bateliers qui [ont le long de la
riuicre de Durance; aux Conftlls) &amp; Garde des Portes de Forcalquier) Sifteron,
Manorque) Pertuis, Apt , &amp; autres villes &amp; lieux rcituez au delà de laditeriuiere,
d'en permettre le palfage à ladile riuiere ) &amp; l'entrée dans le[dites villes &amp; lieux,
à peine de rerpondre en leur propre des inconueniens qui pourroientarriuer) ains
les faire fermer) pour apres efhe purifiées à la forme du Reglement s'il y e[chet,
&amp; fi ainli eft dit &amp; ordonné par la Chambre. Etàces fins eftenjointau[dites Gardes des Portes de[e teniràicelles, &amp; veiller à ce qu'il ne [oit contreuenu au pre[ent
Arrcft) [ur les me[mes peines. Et afin que nul n'en pretende caure d 'Ignorance,
fera le pre[ent Arreft leu &amp; publié par tous les lieux &amp; carrefours de cette ville
d'Aix) à [on de trompe &amp; cry public) &amp; extraias enuoyez à la diligence des Procureurs du Pays, aux Bateliers) par tous les Ports de ladite riuiere de Durance,
&amp; aux villes &amp; lieux qui [ont au delà d'icelle ) pour yeftre pareillement leu &amp; publié ,gardé &amp; ob[erué Celon [a forme &amp; teneur. Fatt àAixenla Chambre ordonnée en Vaccations ) &amp; publié à la Barre le dix-[eptiéme Septembre mil fix cens
quarante-vn.
(ol1ation ejlfaiRe.
Signé R 0 V

x.

�LE R 0

DE

y~

ET NOSSEIGNEVRS DE SON CONSEIL.

E ROY s'eflant faïa reprefentcr en ton Confeil fa
Declaration du mois de Nouembre dernier, p~rt~nI~~~:uge àtous Roturiers poCfedans Fiefs, Terres, &amp; Seigneuries fujettes au Ban ~ Ad'ttllq.:ban, d'aller, ou enuoyer àraduenir aux conuocations qui en feront faites, à la ch~payer par euX
pourvnefois feulement, les (ommes au(quelles vne année du reuenll~\1'J.l$.,ijj~r...........
Fiefs, Terres, &amp; Seigneuries (e trollueront monter: Et ayant du depuis (adite Majefié par [es Commiffions adreffantes à [es Baillifs, ordonné la conllocation efire faite à [on de trompe
&amp; cry public, de tous Nobles, Valfaux, &amp; alltres (ujets audit Ban &amp; Arriere-ban, fans aUCllns excepter,
qLlelques exemptions qu'ils puilfent auoir de (adite Majefié , oudes Roys (es predeceifeurs : En quuy
le[diœs Commiffions fembleroient efire contraires à ladite Declaration : Ce qui formeroit beaucoup
de difficulté, &amp; priueroit fadite Majefié du fecours qu'elle s'efi promi[e des deniers qui doiuenr prouenir à rexecution de ladite Declaration; A quoy elbnt necelfaire de pouruoir. Etvoulant fadite Majefié
donner à entendre lur ce (a volonté, A ordonné &amp; ordonne que ladite Declaration du mois de N ouembre dernier fera executée ; Et ce fai[ant &amp; expliquant le{dites Commiffions, (a Majefté a d'abondant
de[charché toutes per[onnes de condition rocunere, Communautez , &amp; gens -de main-morte, poifedans Fiefs, Terres, &amp; Seigneuries Nobles llljettes auBan &amp; Arriere-ban, d'aller ou enuoyer à la conuocation dudit Ban &amp; Arriere-ban, en payant par eux les fommes aûfquelles ils feront taxez en execution de ladite Declaration du mois de N ouembre dernier: Enjoignant expreifément fadite Maj'efté aux
feuls Nobles de [e troL Jer à la conuocation dudit Ban&amp; Arriere-ban, pour rendre le feruice à quoy leur
deuoir &amp; leur nailfance les obligenr. Fai[ant [adite Majefté deffences à tous Baillifs &amp;-Senefchaux, -&amp;
autres q n'il app~rtiendra , de faire pour rai[on de ladite conllocation aucunes pourfuiœs ny taxes à rencontre defdits Roturiers: Er fera le pre(ent Arreft leu, publié, &amp; affiché par tout où be{oin fera. Faiét
au Con[eil d'Efiat du Roy, tenu à Paris le vingt-huiétiéme jour de luin mil fix cens quarante-deux.
Signé,
DE BORDEAVX.
OVYS par lagrace de Dieu Roy de France &amp; de Nauarre; Au premier des Huiffiersde noftre
Con{eil, ou autre Huiffier ou Sergent (ur ce requis. Nous te mandons &amp; commandons que
r Arrefi dont l'extraiét eft cy attaché [oubs le contre{eel de noftre Chancellerie , ce-jourd'huy donné en
nofrre Con[eil d'Efiat en execution de nofire Declaration du mois de Nouembre dernier, portant
de{charge à tous Roturiers poifedans Fiefs, Terres, &amp; Seigneuries {ujettes au Ban &amp; Arriere-Ban, d'aller
ou enuoyer à raduenir aux conuocations qui en feront faites, en payant les taxes pour ce faites:
Tu fignifies à tous qu'il appartiendra, à ce qu'ils n'en pretendent caufe d'ignorance, &amp; faits pour
l'execurion dudir Arrefi que nous voulons efire leu,publié &amp; affiché par tout où be[oin (era, tous commandemens,[ommations, injonétions,deffences, &amp; autres aétes &amp; exploits neceifaires, {ans demander
autre permiflion, nonobftant clameur de Haro, Chartre Normande, Priee à partie, &amp; cho(es à ce
contraires; Et fera adjoufté foy comme aux originaux aux coppies dudir Arreft &amp; des pre{entes , collationnées par l'vn de nos amez &amp;feaux Confeillers &amp; Secretaires: Car tel eft noftre plaiftr. Donné à
Paris le vingt-huiébéme iour de Iuin l'an de grace mil iix cens quarante-deux. &amp; de nol1:re ~gne le
crente-croifiéme. Signé par le Royen (on Confeil,
DE BOR D EA V X.
Et Seellé.

L

Mi! é5' a!!ofépar moy Hùifierflu6s-flgné, le

iourde

miljix cens quarante-deux.

�,
.

,

...

LOVYS DE VALOIS COMTE

D'ALAIS~

Colonel general de la Caualerie legere de France,
Gouuerneur &amp; Lieutenant general pour le Roy
en [es Pays &amp; Armée de Prouence.
-_.
,--

ES 2.duis certains que nous auons de dîners'endroits, du delfein que les
Ennemis one formé contre nos Places Maritimes, nous ayants obligé de
porcer noftre per[onne dans celle-ey, comme la plus jalou[e &amp; importante pour powuoir à toutes chores qui en peuuene alfeurer la con[eruation, &amp; la mettre en efl:at de repoulfer vn effort des Ennemis, nous y
diants fait accompagner à cet effea de la Noblelfe de cette l&gt;rouince, apres auoir donné
les ordres necelfaires pour la Ceureté de la Ville d'Antibes où nous auons faia jetter alfez
bon nombre de Milice: Et conlideranes que les forces que nous auons fait mettre [ur pied
ne {eroient pas [uffirantes pour la deffence de[dires Places contre vne Armée conliderable
dont nous Commes menacez d'cll:reatt=plcz, NOUl&gt; auons efrimé: à propos de faire leuer
de nouueau aux Vigueries de cette Prouince (fors celles de Thara{con)&amp; d'Apt) vn homme
pour feu pardelfLls celuy qui a delia efl:é mis filr pied en {uitte de nofl:re precedent ordre du
ieptiéme luillet dernier, pour nous en pouuoir [eruirdans vne occalion prelfente.
ACE S C A V SES, Nous ordonnons aux Con{ills des villes &amp; lieux de cette Prouince (fors celles derdites Vigueries de Thara{con &amp; d'Apt) d'enroller {ans aucun abus,
[upport ny conniuence, incontinant cet ordre re~eu, le nombre d'hommes qui les concerneront pour leur foüage . à rai{on d'vn homme pour feu, pour [eruir encores dans ladiéte
Milice en cas de prelfente neceffité , [ur le premier aduis qu'ils en auront de nous, [ans [OUtesfois {e mettre en peine de pouruoir aux charges de ladite Milice, ny faire aucuns frais pour
rairon de ce, ains {eulement de tenir leurs hommes enroUez &amp; armez, pour marcher au
premier mandement, en la forme porcée par nofl:re Reglement general fait en l'année mil
llX cens trente-huiél:, &amp; nofl:re precedant ordre duditiopdeptiéme Iuilletdernier. Mandons
aux Con{uls Chefs des V igueriats', de tenir la main à l'execution du preCent ordre _, &amp; de ,
pouruoir à la li.lblifl:ance de leurs hommes qui [ont {ur pied, à peine d'efl:re re[pon{abJes du
deperitfement d'iceux: Et aux Sieurs Con[uls d'Aix Procureurs du Pays, d'y joindre leurs
{oins en ce qui dependra de leurs charges. Faia:à Tholon ce quatriéme Aoufl: mil flx cens·
quarante-deux.
~igné
LOVYS DE VALOIS.
1

Et Seellé.

Pli' e5Yol1fiigl1eur,

'DEVILLE RONDE.

_t.

,

�•

Extraiél: des Regiftres
de Parlement.
V R la requi(ition verballement faiae par le Procureur general du Roy;
Et par les Confuls d'Aix Procureurs du Pays, en Cuite de l'aduisàeux donné
par les ConCuls de SiO:eron, de ce que les ConCuls de Gap leur ont fait fçauoir
que les lieux de Saina: Bonnet, &amp; Molines t diO:ants dudia Gap de Irais
ux , font attaints du mal contagieux, &amp; les habitans defdits lieux ont vuidé.
LAC 0 V R a ordonné &amp; ordonne qu'il fera eO:ably des Gardes Cur les Ports de ra
R iuiere de Durance t depuis le Rofne iufqued~ilh:ron. &amp; encores aux lieux &amp; POrts de
Theze, Roueret, Curban, &amp; Talard, pour empefcher le paerage des mar,handifes ve'
nants des lieux fufpeas: Et à ces fins les Confuls des Villes, &amp; chefs de Vigueries, pouruoyront chafcllD en droit foy audit eO:ablierement. Ordonne que les ConfuJs des lieux où
lefdits PortS font eO:ablis, feront donner de Guides aux Marchands, &amp; autres [atfants
porter marchandifes venans de Lyon, &amp; autres lieux fufpeéls, pour les conduire ez lieux
de la Prouinceoù ils voudront aller: Er pour ceux qui viendront des lieux de [an té, feront
tenus de prendre certification deCdites Gardes, qui feront faiéles fur les bulettes de famé
qu'ils apporteront, le(quelles certifications [eruiront de billette par toUte la Proulnce.
Enjoint aux ConCuls de SiO:eroD de veiller Coigneurement à l'execution du prefeRc ArreO:,
mefmes aux patrages des Ra[eaux, &amp; certifier la Cour de leurs dilrgence,à peine de refpondre en leurs propres des inconuenientS qu'à fauce de cc pourroient arriuer. Publié à la
Barredu Parlement de Prouence [eant à Aix, le vingt.fepeiéme May mil {jx cens quarante-deux.
~igné

ROVX.

..

�Extraiét: des Regiftres
de Parlement.
A COVR

prouoy~nt (ur la

requiGtion
verballement faiéte par le Procureur gene·
raI du Roy: A fait defIences à toutes fortes
de perfonnes de quel enat &amp; condition qu'elles [oient,
venants de la Ville de Lyon ,d'entrer dans les Villes,
Bourgs, &amp; Bourgades de cette Prouince, ny frequen ..
ter aucuns des habitans d'icelle, fans auoir au preal a. .'
ble faie quarantaine. Fait felnblables deffences aux
Habitans de ladite Prouince, &amp; notamment aux proprietaires des mai[ons des Faux-bourgs de TharaCcon, de receuoir lefdits venants de Lyon, fans permiffion des Con{uls, le tout à peine de la vie; Et afin
que nul n'en pretende caure d'ignorance, fera le pre~
fent Arren ,à la diligence des Procureurs du Pays, leu
&amp; publié par tous les lieux &amp; carrefours de cette ville
d'Aix, de celle de T hara(con ,&amp; autres villes &amp; lieux
de la Prouince. Publié à la Barre du Parlen1ent de
Prouence [cane à .Aix, le quinziélne May mil Gx .
cens quarante-troIs.
. Collaîion cft Jaitle.

Signé

ESTI E N NE.

.:,) "

....

.

) ~

'

..

t

.:

.

.!

�1J 1

'~

Extraiét des Regiftres
de Parlement
A Co V R prouoyant fur la requiGtion verbalement
faiéte par le Procureur general duRoy, &amp; ouy les
Confuls d'Aix Procureurs du Pays; A interdit &amp;
interdit rentrée dans cette Prouince à ceux qui
viendront de la ville de Lyon, &amp; ,à toute forte de
marchandifes de ladite ville: Et à ces fins ordonne que lesProcureurs du Pays eilabliront de Gard~s à tous,les Ports &amp; pa{fages venans de Lyon pour entrer dans la Prouince, iufques à ce
que autrement foit ordonné. Enjoint aux Conlùls des villes &amp;
lieux qui font au bord du Rofne &amp; de la Durence, de ne permettre rentrée aux particuliers &amp; marchandifes venants de Lyon
fans vn Guide pour les conduire aux villes &amp; lieux de leur defiination, aux defpens des Marchands. Enjoint aux Conflils des
villes où lefdites lnarchandifes feront voiturées, de les purifier,
à peine de refpondre en leurs propres de tous inconuenients,&amp; ne
prendre aucunes lettres fans purifier l'enuelope. Fait inhibitions
&amp; deffences à toutes per[onnes venants de ladite villede Lyon,
d'entrer dans la Prouince .k1.ns vn Guide,-à peine de la Galere, &amp;
autre arbitraire; Et afin que perfonne n'en pretende caufe d'i- _
gnorance, fera le prefent ArreH: leu &amp; publié par tous les lieux
&amp; carrefours de cette ville d'Aix accouilumez, &amp; autres villes
&amp; lieux de la Prouince. Publié à la Barre,dil,'Parlement de -Prouence [eant à Aix,lequinzi~ine ~aymill1~:' ~e~s' quarante-~rois.
,

."

,

'

Signé EST 1E NN 'l'!~&gt;~~:: : :,~'

Collation ejl faille.

•

..
"

'.

.

�Extraia: des Rcgiftres
de Parlement.
~ A Cour prouoyant (ur la requiGtion verbale.

œ

ment faite par le Procureur general du Roy,
&amp; à la conferuation de la fanté en cette Prouince,
O ,uys dans la Chambre les Con{uls de cette ville
d'Aix Procureurs du Pays; A faia &amp; faïél: inhIbitions &amp; deffences aux Gardes des Pons, Ponts &amp;
PafTages des ri uieres du Rofne &amp; de la Du rance, de
laiCTer paffer aucun fans billette de fanté, à peine de
punition exemplaire. Et quant aux douze cens
Matelots qui defcendent, Ordonne qùe par lcfdits
Procureurs du Pays fera choifi vne IDe dans la riuiere
du Rorne, en laquellé tous lefdits Matelots feront
conduits, pour de là ell:re au!Ti conduits par eau en
la ville de T holon,&amp; embarquez fur les VaifTèaux du
Roy, (ans permettre qu'ils tOlJchen~~_ ~ucune parc
de la Prouince. Pub/Jé à -la Barre du Parlement de
Prouence [eane à Aix, le 22. May 16 43.
Signé,

EST 1 E N N E.

èotlaliol1 tft fliEte.

�193

\

Extraiél: des Regifl:r'es
de Parlement
A CHA M BR E ordonnée en Vaccations prouoyallt ~ la
feurté de la fanté publique) fur les aduis qu'elle a eu de la
maladie contagieufe en la ville de Vienne, &amp; lieux des enui-:
rons, &amp; continuation dela mefme maladie en la ville de Lyon j
Ouys les Confuls d'Aix Procureurs du Pays de Prouence.
enfemble le Procureur general du Roy. A fait &amp; fait inhibitions &amp; deffences à toutes per[onnes d aller à la Foire de la Sainae Marie MagdaJeine qui fe
deuoic tenir en la ville de Beaucaire le vingt-deux de ce mois) à peine de
confi[cation des marchandi[es ,mil liures d'amende,&amp; d'eftre mis eri quarantaine.
Et afin que perfonne n'en pretende caufe d'ignorance , fera le prefent Arreft
publié en cette ville d'Aix, &amp; extraiéts deliurez aufdics Procureurs du Pays,
pour les faire publier par toutes les villes &amp; lieux de ladite Prouince. Fâit à
Aix en la Chambre ordonnée en temps de Vaccations, &amp; publié à la Barre
le treiziéme Iuillet mil fix cens quarante-crois.
Collation ef! f aiéM
Signé ESTIENNE.

,

.. ... .
",

:

~

'(.

,

�Extraiét des Regiftre
de Parlement.
A CHAMBRE ordonnée durafit les Vaccations, prouoyant (ur la requefl:e
preCentée par le Procureur general du Roy: A ordonné &amp; ordonne que cries
&amp; proclamations Ceront faites par tous les lieux &amp; carrefours de cette ville
d'Aix, portant in jonébon à tous &amp; chaCcuns les pauures mandiants ) valide~ )
inualides) &amp; autres, tant hommes) femmes, enfans) &amp; filles, de cette ville d'Aix, de
[e rendre le iour de la Sainéte Marie Magdaleine vingt-deux du pre{ent mois de Iuillet ,
dam la balfe-col1rt de l'Archeue{ché de ladite ville, pour y efl:re ( ceux qui (e trouneront de
la qualité requi[e) enrollez par les Reéteurs dela Mai{on de la Charité, &amp; apres enfermez
dans ladite Maiîon, &amp; en icelle nourris &amp; entretenus; Leur enjoint de s'y compo,rter ainfi
que leur fera efl:ably &amp; ordonné par le[dits Reéteurs, auec deffences d'en {ortir pour
mandier, le tout à peine du foLiet , A fait &amp; fait me[mes inhibitions &amp; deffences à tous les
pau ures qui ne feront pas treuucz efl:re de la qualité pour efl:re mis dans ladite Mai[on : Et à
ceux qui ne voudront pas s'y retirer, d'aller mandier par la Ville, Egli[es, &amp; Faux-bourgs:
Et à tous Hofl:es &amp; Cabarefl:iers de les retirer &amp; log~r, (ur peine de punition corporelle:
Et au[dits Hofl:es &amp; Cabarefl:iers en outre, de vi,ngt liures d'amende pOll[ cha{cune fois
q n'ils con treuiendront, applicables moitié à ladite Mai[on ) &amp; l'autre moitié au denonciateur. Fait auai inhibitions &amp; deffences à tous les Arti{ans , Maneuuriers, &amp; autres, de
permettre que leur femme &amp; cnfans aillent mandier par la Ville, Egli[es ) &amp; Faux-bourgs,
à peine d'efl:re punis de la meGne peine que deffus. Et au moyen de ce, enjoint à tous les
autres pauures mandiants, valides) &amp; il1ualides qui ne {ont pas natifs de cette ville d'Aix,
de (e retirer aux lieux de leur nailfance en receuant r aumoGle à leur depart. Fait inhibition
&amp; deffence aux Gardes des Porres d'en laiffer plus entrer aucun) à peine d'efl:re chaffez defdites Portes, &amp; autre arbitraire, au[quelles Portes (era efl:ablyvne per[onne de la probité
req uife pour donner 'la palfade au[dits pauures. Enjoint au Lieutenant de Viguier,Huiffiers,
&amp; Sergents, de tenir la main à l'execution du pre{ent Arrefl:, à peine de [u{pention de
leurs charges. Fait à Aix en la Chambre ordonnée en temps de Vaccations, &amp; publié àla
Barre le dix-huié\:iéme Iuillet mil fix cens quarante-trois.
Col/ation eft jaitff-J.
Signé
ESTIENNE.

'.

�. ,

ExtraÎél: des Regiftres
de Parlement
A CHA M BRE) fur les noLlucaux aduis qu'elle a cu que la maladie
contagieufe fait de nouueaux progrez dans le Dauphiné, &amp; la ville de
Lyon: A ordonné &amp; ordonne que le.s deffences ponées par les precedents ArreCls) d'aller à la Foire de Beaucaire, feront rafraichis) fur les
peines y concenuës : Et à ces fins, pour plus grande affeurancc de la
fanré de la Prouince, ~e tous ceux qui viendront du coClé du Rofne
ne fe:rone reçeus fans auoir fait billette de famé du lieu d'où ils partent) &amp; de: leur paffage)
&amp; fait dix iours de quarantaine. ~e routes les marchandi{es qui viendront du Languedoc &amp; Dauphiné ne feront rcçeuës à l'entrée de la Prouince fans vn Guide qui leur fera
donné par Ie:s Confuls du plus prochain lieu, aux derpeos de la marchandife, pOlir les
guider iufques au lieu de leur debite, où elles fe ront quarantaine, &amp; feront purifiée~ à la
forme du Rcglement : Et quand à ceux qui vien dront du D auphiné) ne feront reçeus
fans billettes de Cancé. Et àccs fins enjoint aux conruls Chefs de Vigueriat , d'eClablir de
Gardes [ur b Ponts, Ports, &amp; PafLges defdites Riui eres, pour donner le veu le long
defdites Riuieres à ceux qui pafferont : au[quelles fait deffences d'cntrer dans la Prouincc,
fansauoir fait mettrele veuàleur billette, à peine: de cinq cens liures &amp; de quarant aine,
&amp; du foüet contre les Muletiers conrrcucnants; Fait dcffenccs aux Confuls de s Villes &amp;
lieu x de la Prouince, de receuoir aucun venant dudit Lang ued oc &amp; Dau phi né fans nuoir
leur billette, &amp; à ces fins mettront de Gardes .aux Portes pour em percher qu'il ne (oir COLltreuenu au preCentArrdl:. Et feront exrraits d'icduy enuoyez àla dilig ence d es Proc lmllrs
du Pa ys, par routes \es villes &amp; li eax de la Prouinc ~ , pOlJr y c:Cl re leu, publié, gardé , &amp; obfcr ué Celon Ca forme &amp; teneur. Er pour ce qui eCl de.la vill e d'Arles, or dorm e qu e la Deli.beration faiél:e par la Communauté de ladite ville 10 dix-hu iél:iéme du prcJè nt mois, (n a
execut ée. Fait à Aix en la Chambre ordonnée en temps de Vaccations, &amp; publI é à la
Barre le vingtiéme Iuillet mil fix cens quarante. trois.
. Collation cft fo iRe.
Signé ESTIENNE.

�'.
\j~

Extr'aiét

Regiftrçs
de arlement
:... ::.

' ,.1

.,.çs
~.-

..

r

.- ~

~y..

', - '

A CH AM4 R 1; ordonnée d~i~Qt les Vacëations ;prouoyant fuda

r~quiGrion verbalement faitc p~r Jc Procureur gcneral du Roy;
pour I~ f;at~ pu~!iqu~ ~ A. or~~nné ~ orç.lÇ&gt;nnc: qu il fera enjoint ~
toUS les ,amcuher$ de cett~ vIlle qUI onç de SudI/es ou Cloaques
dans la Ijlle 1 &amp; hors 19s, mu~ailles d'icelfe, ~e leuer ledit fumic,r, &amp;
cômbler h:fdites Clo,aq~e~ par tOU,t le iour, ~ peine de confiCcatio~
Qudit fumier: leur faiâ ddfences de teQuurir leCdites Cloaques, &amp; faire leCdiél:es
Sueïllcs. à p~ine de 'ceni liures ~'amendc. fait mefmes delfences à ro'us JeCdiçs' habiran~
de jcttcr aucùnes immondHfcs dans les ruës, ains, te~ir icelles ll~Hes chaCeun endroit
foy, auçremellt chaCean çles contreuenanrs (eront dfeél:iuemenr gagez par le Viguiet
pour {i" liures, applJCablcs à la MaiCon de la Charité. Fait auffi deffen,ees à tous les
1Vbrefchaux, Se~iurjers, ~ ~utce~, de bru!ler du charl,lon de p~erre , à peine de confi[catioQ d'jcduy, ~ ladite Mai(o,n d,e la Charil~ Enjoint audit Viguier ou (on Lieu.
tCllant, 'de tenir It main à l'e~ecution dq pre Cent ArreQ, fc poner dans les boutiques
&amp; maiCons ~efdir~ Maref~haux &amp; Serruriers pOu.,f {aifJr lef~its charbons de pierr~ qui
s'y ctouueront : [aire faihr !çCdics fumiers, ~ couuri,r lefdicG:s Cloaque~, le rouç proQlptemenr &amp; fans copoiuenç", à peine, de ci,nq çens liures" &amp; aUtre arbitraire. Et afin
que nul n'en pretende caufe d'jgn:o~ance, fera l,ç prdent Arrdr leu &amp; publié à Con de
trompe &amp; cry public, par tous les !Jeux &amp; carrefours de cette vIlle d'Aix accouftumez.
Fait à Aix en la Ch~mbre OI:don\1ée en temps de Vaccaçio,ns , &amp; p,ublié à la Barre le
vingdeptiérnc luillet mil (jJf: cens quaran,re-trqis.
.

COIlr.tÎOIJ

Signé

ESTIENNE.

eJl faIRe.

�~xtraiét

des ·Regiftres
de Parlement
.
-

/

A CHA M BR E elhblie durliDt les Vaccations ~ 'prouoyant fur tl
reqllilicion verbalement faite par le Procureur gcneral du Roy)
pour la famé publique) &amp; fur ce ouys les Con Culs d'Aix Procureurs
du Pays, conformément à l'Arrdt du viogtiéme de ce mois: Ordonne
que ceux qui viendront du Dauphiné ne feront reçeus dolns 1.1 Prouince fans auoit billme de famé du lieu d'où ils font partis, &amp; de
leurs pa {[ages. Enjoint aux Confuis des villes &amp; lieux de cette P'rOuince) voi!ins
du dit Dauphiné) d'dl:ablir de Gardc:s pour empefcher l'entrée de ceux qui viendron [
des Villes do Grenoble, Vienne, &amp; autres lieux foupçoonez de la maladie contagieu(c,
&amp; pour v~liter lefditcs billettes) à peine de rcfpondre en leurs propres &amp; priuez noms
des inçonuenients qu'à faute de ce s'en pourroient enfuiuee. Fait mefme enjonél:ion
aUx Lieutenants de Senefchal cz Sieges de Si{teron &amp; Digne) de tcnir la main à l'exe~
cudon du prefene Arrc(\', &amp; veiller foigneufement à la fanté publique, foubs 'meÎme
peine: Et à ces fins feeont extraiél:s du prefene Arre{t enuoyez à la diligence deCdits
Procureurs du Pays, auCdits Lieutenans, enCemblc aufdüs Con fuIs des villes &amp; lieux
voiuns dudit Dauphiné, pour le mettre à deuë &amp; entiere executÎon. Fait à Aix cD la
, Chambre ordonnée en temps do Vaccations, &amp; publié à la Barrelc vingt-leptiémc
Iuillet mil li" cens quacamc.trois.
CoUation cft Ja iél~.
Signé ESTIENNE.

1

14;

,

~

.

�•

Extraiét des Regifl:res
de Parlement.
A CHA M B R E prouoyant fur la req'uilition verballement
faite par le Procureur general du Roy: &amp; [ur ce oüy les Confuls
d'Aix; A ordonné OC ordonne que les efuangers ne pourront
entrer par autre Porte que par celle de Saina Jean où les billettes
feront verifiées : Fait deffences aux Gardes des autres Portes de
les lai (fer entrer par icelles, à peine de dix liures d'amende; Et à ceux qui fe pre[enteront au[dites Portes, de s'opiniaftrer d'entrer par icelles [ur meline peine,
applicable le tout à la Mai[on de la Charité. Ordonne neantmoins &lt;-lu'à la diligence defdits Con[uls, fera enjoint au principaux proprietaires des maifons
[cituez dans les Faux-Bourgs de cette ville, de faire fermer aux defpens des
proprietaires defdits Faux-Bourgs, les aduem~ës d'iceux, dans deux iours,leîdits
Con(uls appellez, autrement &amp; à faute de ce, le(dits deux tours pa(fez , permet
au{dits Con{uls de les faire fermer aux de{pens defdits proprietaires. Fait à Aix
en la Chambre ordonnée en temps de Vaccations, &amp; publié à la Barre le dernier iour de Iuillet millix cens quarante~trois,
-'
Collation eft f aiRe.
Signé ESTIENNE.

�Extraiét des Regiftres
de Parlement

"'?; ....

ï.,f.

~

i. :t'

,

".

"

.
~

".-

"A""

'

\II; .... _

.
~

A CHA M B RE prouoyant (ur la requilltion verballement faiél:e
par le Procureur general du Roy : Et {ur cc ouy les Con{uls d'Aix Procureurs du Pa ys; Fait deffences aux Con{uls de toutes les Villes &amp; lieux
de la Prouince, de laiaer entrer aucun dans leur lieu fans apporter
billette de fanté du lieu de leur depart : ny donner entrée à ceux qui
viendront des villes &amp; lieux de Lyon, Grenoble, Vienne, la Co!l:e S.
André, &amp; autres contenus au roJIe que pour cet effet a e!l:é drelfé, fans leur auoir fait
faire quarantaine, à peinclefdites villes &amp; lieux, de perdre l'entrée: &amp; à ceux qui vien.
dronr des lieux pe!l:ez, d'entrer dans les villes &amp; lieux de fanré fans auoir fait ladite quarantaine, à peine de la vie. Enjoint à tous Gueux, Vagabons,&amp; gens fans adues,de vuider
les villes &amp; lieux de la Prouince, dans crois iours, &amp; {e retirer dans le lieu de leurnailfance,
à peine du foüet : Età ces fins enjoint au{düs Confuls de leur donner la patfade, &amp; les
faire conduire de lieu en lieu iufques au lieu de leur nailfance: &amp; s'ils font e!l:rangers,
iu{ques aux coofins de la Prouince. Et aux Superieurs, Gardiens, &amp; Minifires de tous
les Conuents de certe Peouince, de remettre dans trois iours le roUe des Religieux de leur
famille, aux Con{uls des lieux: aufquels Gardiens, Mini!l:res, &amp; Superieurs, fait deffences
de reccuoir aucuns Religieux, nyautre perConne dans leurs Conuents,fans aporter billette
de Canré vidimée par les Gardes des Porres,à peined'dl.re fermez. Enjoint auCdits ConCu ls
de veiller Coigneufemenr à la Canré Pllbliquc, &amp; aducnir la Chambre des accidents de
maladie Cufpeél:e qui arrilleront dans leurs villes, à peine d'amende arbitraire, &amp; de reCpondre des inconuenienrs gu'à faure de ce s'en pOllrroient enfuiure, Et afin qu'il ne {oit
contrellenu au preCent Arre!l:, Ordonne qu'i l fera mis de Gardes aux Porces defdites villes
&amp; li eux pour examincrl es billettes. Enjoint à ceux qui feront commis all{dites gardes, &amp;
à faire les billettes, de faire le qeub de leurs charges, à peine de dix liures d'amende contre
chaCcun des contreuenants , &amp; de punition exemplaire conrre les deJingllants, . Et feront
extraiél:s du prefent Arre!l:, enC~mble le rolle des villes &amp; lieux pdl:ez,enlloyez promptement à la di ligence des Procureurs du Pays,par toûtes les villcs&amp; lieux de la Prouince,pour '
y cfire leu, publié, gardé &amp; obCerué Ce lon Ca forme &amp; teneur, Fait à Aix cn la Cham bre
ordonnée cn tempsd c Vaccarions ,&amp; publi6 à la Barre le dernier iour de Iuillee mil lIx
~ens quarante-trOIs.
CollatiOIJ eft f aiéle.
Signé ESTIENNE.

�. .

Extraia: des Regiftres
de Parlement.
A CHA M BR E prouoyant à la {anté publique: Faiét
deffences à toutes per[onnes de quel ell:at &amp; condition qu'elles
[oient, de [ortir de la ville le [air pour aller à la pourmenade,
àpeine contre les contreuenants, de dix liures d'amende chacun:
Et aux Gardes d,es Portes de les laiifer [ortir, {llr me[mes peines.
o rchmne que les proprietaires 0 LI rentiers des Holl:eleries qui [ont hors r enclos
de cette Ville &amp; [es Faux-Bourgs, mettront vn Garde pour vifiter les billettes
de ceux qui aborderont le[dites Holl:eleries : auquel fait deffences de lailfer
entrer aucun ell:ranger [ans que [a billette [oit ell:é vidimée par les Gardes des
Portes, ou par celuy qui ell: ell:ably pour faire les billettes, à peine de punition
corporelle; autrement &amp; à faute de tenir ladite Garde ( làquelle fera baillée
par les Con[uls de' cette ville) lefdites Holl:eleries feront fermées. Et afin que
nullùn pretende canee d'ignorance, fera le pre[ent Arrell: leu, publié à [on
de trompe &amp; cry public, par tous les lieux &amp; carrefours de cette ville acoull:umez, &amp; extraiéh affichez contre les Portes d'icelle. Fait à Aix en la Chambre
ordonnée en temps 'de Vaccations) &amp; publié à la Barre le troiliéme Aoull: mil
fix cens quarante-trois.
Collation eft f ai8e.
Signé EST lE N NE .
••

".

•

�•

•

•

Extraiét des Regiftre'silÎ '
de Parlement.
- A CHAMBRE ordonnée durant les
Vaccations, prouoyant [ur la requifition
verballement faite par le Procureur generaI du Roy : A fait &amp; fait inhibitions &amp;
deffences à toutes per[onnes de quelque eflat, qualité
&amp; ~bndîtion qtt elles foient, de prendre retraiél:e ·enaucunes de leurs maifons aux champs, (ans auoir au
prealable fait voir les billettes de fanté qu'ils ont ,aux
villes ou lieux dans le terroir defquelles lefdites baCH·
des [ont fituées, à peine de mil liures , &amp; d'eflre mis
de Gardes à leurs defpens. Fait à Aix en la Chambre
ordonnée eri temps de Vaccations, &amp; publié à la
Barre --le quatorziéme Aoufl -- ----fix cens
quarante-- -- .-'
.
.
troIs.

mil

;-

Collation

•

Signé;

·t
•

EST 1 E N N E;

eft fliCle•

�•

•

•

•

.~

Extraiét dçs Regiftres
de Parlement
A COVR prouoyant!il[ la requiGcion verbalement faite par le Procu reur
generaJ du Roy pour 1.1 Camé publique, &amp; Cur ce ouy les ConCuls d'Aix
Procureurs du Pays , a CuCpendu l'entrée des habicans, &amp; autres qui viendront de la ville de GralTe, iuCques à ce qu'autrement [oit ordonné. Enjoint
aux Confuls de ladite ville de faire purifier les graiffes qui Cont dans ladite
ville,&amp; qui ont dlé apofl ées dans icelle par le Mu letier qu i dl: decedé audit Gr a ffe attaint
d'vn Charbon , lcfquclles ledit defuoc auoit apportées du Mondlier de Clermont j Et
aux Conruls des lieux voiGns dudit Graife d' dhblir de Gardes aux aduen uës dudl t Gra{fe
chacun endroit Coy, pour empercher la communication de ceux dudir Gra{fe, le [Oue
à peine de n11l1iures, &amp; de reCpondre en leurs propres des inconueniens qu'à faute de ce
s'en pourroient enfuiure. Ordonne que le Lieutenant de Qraguignan s'ache miner a auee
vn Medecin &amp; Chirurgien proche ladite ville de Gra{fe pobr s'informer de l'dl:at &amp; qualiré de la maladie dudit defunt Muletier, lefquels Ce feron~ 'r eprereO[er le Liure de l' Apoticaire q .ti l'a craiaé, apres l'auoir faie purifier, lequel Ap&lt;?ticaire Cera ouy par ledit Lleur enant, enCeml&gt;le le Medecin qui l'a trai0:é, &amp; autres qu} l'ont alliaé , auquel li eUtenant
enjoint d'enuoyer promptement la pro~ dure qu'il fd a pour l'execurion du pr t re nr Arrea, pardeuers le Greffe Ciui l de la Cour. b-fc.r.OM extraits du prefent AI rdl: en uoyez à
Ja di ligence des Procu reurs du Pays, tant audit Lieurenant de Dr aguignan, qu e li ell x voifins dudle GralI'c,pour dhe promptement executé, gardé &amp; obCerué Celon form e &amp; teneur.
Publié à la Barre du Padement de Proucnce (eane à Aix) le vingdlxiéme Oaohre mil {ix .
cens quarante:trois.
Collation eft fa.it ç
Signé EST 1 E N N E.

�'~:\..

EXTRAI ·C T PES · REGISTRES
'.' ,. , ..,
p~ pàriement~ ' ~.,

-~
,

}.. ç 0

V ~ ilifçrnblfe extr~orqin.air~p1e!lt ce jourd'huy , proU.Qy~,~~ (ur la ~equifi~~o~ fiti4e par le Procu~eur ge~eral ,du Roy
,&amp; {uiuaqt l'ordre ~e {~ Majefié, a qrqonné &amp;ordonne que ip..,hibicipp.s ~ deffences feront faiétes à CQus le~ Çapitairies qes
pl~ces, ~ ~pp.ful~ des Yil~.es frqnfie~es &amp; ~utres , Gen9Is-homJ.11.~~ ,qarges des rort~ de J.l?er 1 8? ges p~ffages des Riuie,..es du Ro[ne ~ d~
Duran~e , &amp; à COUi autres de cette Prouînce, de reç~uoir ny q,onner re~raiéte
au[dite~ Place~, Villes) Ch~eaux 9U POfI:S, au aue de Vando[me, py à aucun
~e [a (qitte) à peine d'eare att~i!1cs &amp; conu~incus de ,crime de leze-Majefié.
L~).lr a e!1joniét ( ~p. ca~ qu'il s'y prefen~e) de fair~ o~[er~~r [on patrage, ts{. Ja
rOl,me gy'il tiendra, &amp; d'en 90~~er promptement aduis à '
[ur !es
me(mes' peines: Eç cep~nd~n~~r les èQntrËuentioqs &amp;
.
il el}
fera i~(onné dans la Ville par ~aifires I~ Boyer &amp;. André Ballon Confeillers
&lt;'lu ~py, &amp; ~ans chacu~e des Villes de Sene{chauffçc; par les ~!~~t~nants, &amp;
aux Yilles ROYil1es par fes luges dliaelles , pour les informations veuës &amp; &lt;:0111muniquées au Prqç:preur general du R~y , Y efrrre prqQQ'1é ce qq'i1 appartiendra par rai(on. Et [erorj,t' q:~raiét~ du pre{~rt Arrell: expedi~~ ;!:uditProcureuf
gener~1 pour eitre à [a dil~gence enuRY~z ~ tpus le~ refforts,Capitaines des Place~
Gon[uls de~ Villes, &amp; tertes appartenants audicDuc qe Vardo{me, poury eare
publié &amp; ob{crll~ [llillanc [a ~~rllle &amp; ceneur : &amp; le pre[ent Arren:' (era publié
~ [on de tr?-mpe ,~ ?-ffif~é ta~~ eqjett~ y~qe d'Aix qu'aux autres principales
de la Proumcé, a la me[me dlhgapce: Fait): au Parlemcn,t ~e Prouence {eant
~ .J\ix, l~. vingt-huiétiémé 1y1ars +nil fix cells quarante-guatre
.
,
.
••

•

,,~.

J .

•

•

_ .

~

J

.

.~.

Collation

Signé

EST lE N N:Il

eJl f41lle.

�LOVYS DE VALOIS COMTE D'ALAIS,'
.colonel general de la Caualerie legere de France,
Gouuerneur &amp; Lieutenant general pour le Roy
en {ès Pays &amp; Armée de Prouence.

(

VR ce qui nous a efi:é repre[enté par les Sieurs ConCuls d'Aix Procureurs
du Pays, que le prix du bled efi: defia fi exceffif en cette Prouince par
l'auidité de plufieurs particuliers qui en font amas [oubs l'e[perance de
le tran(porter chez les Efi:rangers, qu'il [croit à crain'dre que le peuple
ne retombafi: bien-tofi: dans les me{mes incommoditez qu'il a [ouff'ertes
l'année derniere à caure de la di(ette qu'il yen auoit: la recolte de cette année n'ayant
pas me(me efi:é fi forte qu'il (eroit à defirer, fi nous n'y apportons vn prompt remede
par la prohibition du tran(port defdits bleds hors de cette-dicte Prouince, en renouuellant
nos deffences cy-deuant faites [ur ce {ujet, nous requerants d'y pouruoir.
ACE S C A V SES, Et defiranc contribuer autant: qu'il nous fera poffible au[ouJagement du peuple cftant (ollbs noftre charge; NOV S, de l'aduis de Monfieur de
Champigny Con{eiller dc:.la Majefté en {es Con(eils, &amp; Intendant de la Illfi:ice, Police,
&amp; Finances en cettedite Yrollince; Auons [oubs le bon plaifir de (a Majefté , &amp;iu(ql1es à
ce qu'elle en ait autrement ordonné,fait &amp; fai(ons tres-exprelfes &amp; iteratiues inhibitiops &amp;
deffences à toute,çper{onnes de quelque qualité &amp; condition qu'elles [oient,habitans dans
l'eftenduë de noftre Gouuemement, de tran(porter aucuns bleds &amp; grains hors de ladite
efi:enduë , {ur peine de confi(cation de(dits bleds &amp; grains, &amp; de toutes les autres cho{es
[eruant à leur tran(port &amp; voiture, &amp; autre plus grande peine s'il y e{chet; Mandons à tous
Capitaines &amp; Gouuerneurs des Villes &amp; Places, Sene{chaux, leurs Lieurenans, Liemenans de l'Admirauté, Viguiers, Con(uls, Maifi:res des Ponts, Ports, &amp; Palfages, &amp; à tous
autres Officiers de nofi:redit Gouuernement, de tenir lamain cha(cun endroit {oy , à l'execution de la pre!ente, laquelle fera leuë , publiée, &amp; affichée pai: tout où be(oin {era;
Et parce que d'icelle on pourraauoir affaire en dillers lieux; Nous voulons qu'aux copies
qui en (eront deuëment collationnées, foy (oit adjoufi:ée comme à r original. Fait à Aix le
yingt-neufiéme Aoufi:mil fix censquarante-ql1atre.
Signé

LOVYS DE VALOIS..
~

yeu) .
BOe
H
A R: 1:.-- JI"
; jI;',

'

-

':'-,

''.- -

.;.'~:';.~

..

'

.

."

"

"

.

VE

,

";' .,:: ;:
','

•

"

.',

"

,
C

~:

.:

-...." ,
P ir' é?J.1onfeij,neur;
'",

.,..

~.

-.
"

'

~~.

,

V1L'LEF..ONDE~
_ _ _ ._'--.

-

�EXTRAICT

DES

REGISTRES

du Con[eil d'Eilat.
E ROY ayant reçeu diuer[es plaintes en [on Con[eil, que la diuerfitél des CorrÏrrÏ i«aires em--:
ployez par les Prouinces pour la licquidation, leuée, &amp; perception des droi th des am orti {fements
des taxes faites pour la de[charge de rArriereban de celles de la confirma.tion à cauCe de r aduene~
ment de Ca Majefré à la Couronne, des droits de vingt [ols pour muid de vin, [ur ce que r on pre~
tend efrre entré aux Villes &amp; Bourgs r année derniere, des taxes-faites (ur les polfelfeurs des biens
infeodez, ou donnez àdeniers d'entrée dependans du domaine de fa Majell:é , de celb faites [ur les
particuliers qui ont acquis des biens des Communautez, de larecherchedes droits de Notification
&amp; petits Seaux, des Contraéts, &amp; autres recherches dedeniers qui [e fonr dans les Prouinces : Etquele grand nombre
d'Huiffiers, Sergents, Archers, &amp; autre.çperConnes qui executent les 0 rdonnances deCdits Commilfaires, Arrefis,
Rolles, efiats, &amp; autres expeditions concernan ts lefdirs droits &amp; taxes, caufent vn tel defordre, &amp; de h grands abus
contre les [ujets de [a Majefié , &amp; les con[omment en tant de frais &amp; de procedures, qu'ils en re&lt;;oi-uent vne notable
[urcharge &amp;opreilion,ce qui pourrait apporter prejudice aux affaires de fa Majefié,à quoy efiantnecelfaire de poumoir.
SAM AIE STE ENS 0 N CON SEI L, A reuoqué &amp; reuoque toutes les Commiilions particulieres données dans les Prouinces, Generalitez &amp; Iurifdiétions , à autres qu'aux Sieurs Intendans de Initice, Police &amp; Finances
defdites Prouinces, en execution des Ediéts,Declarations, &amp; An"efis intemenus [ur la leuée, licquidation, regalement,
perception &amp; recouu"rement des droits &amp; taxes {uCdites. Fait fa Majefié tres-expre{fes deffences à tous le fdits Corn mir{aires de quelques qualitez &amp; conditions qu'ils foient, autres que le[dit&gt; Sieurs Intendants, de s'immi{fer plus auant
efdites Commiffions, circonfiances, &amp; defpendances, à peine de nullité &amp; de faux; Ordonile que lefdits Sieurs Intendants cognoifiront[eùls chacun en l'dtenduë de fon departement, du faitde{dites. Commiilions: Et au cas qu'ils ne
puilfent vacquer en tous les lieux que be[oin [era, ils fubdelegueront dç:s per[onnes de probité &amp; experience, lefquels
leur apporteront de temps en temps les pracez verbaux de ce qu'ils auront fait &amp; executé. - Fait auili ra M"ajefié tres~~F:-e!!~s inhibitions &amp; deffences à peine de la vie à tous Huiiliers , Sergents, Archers, &amp;. autres; de faire aucunes hgnifications.J commandemens, contraintes, executions , &amp; autres aétes pour rai[on defdits droits &amp; taxes fu[dites, &amp;
aums delllersderà-A~.ffié, fors &amp;: r~[erué pour les bois, dont la cognoilfance efi cqmmife aux Grands Maifires, &amp;
Maifires particuliei"s des Eaux &amp; Fore{l:s, qu'ils n'ayent efié aduoüez, &amp; pris attacheS defdits Sieurs Intendans, lefql)els
Sergents ils commettront fuiuant r AlTefi du ConCeil d u i o u r de
Fait auili fa Majefié deffences aux
Commis &amp; prepo[ez pour le recouurement de[dits droits &amp; taxes, de s'adrelferi autres qu'aux debiteurs d'iceux droits
&amp; taxes: "ny mefmes aux Colleéteurs des Tailles, &amp; de l'Impofi du Scel , lefq uels fa Majefté veut &amp; ordonne efire
libres pendant le temps de leurs Coleétes, &amp; qu'ils ne puilfent efire contraints par corps pour quelques deniers que ce
[oit, mefmes pour leurs debtes particulieres , ains feulement pour ceux de ladite Coleéte, à peine contre les contreuenants, de tous defpens ,dommages &amp; interefis, &amp; de cinq cens liures ~'amende; Et au cas qu'ils [oient arrefiez, ou
empriConnez pour aLitrecho[e que pour le fait de[di.tes Caleétes: Ordonne fa Majefié aufdits Sieurs Intendants,&amp; leurs
fubdeleguez en chacune Eileétion, de les eilargir le champ, auec condamnation de de[pens, dommages &amp; interefrs,
&amp; amende contre ceux quiles auront fait arrefier. Comme auffi feront eilargis &amp; defchargez par le[dits Sieurs Intendants, &amp; leurs fubdeleguez, les particuliers qui [e trauueront auoir efié contraints, &amp; au[quels fera demandé
defdits droits &amp; taxes dont ils ne deuront aucune choCe , &amp; qui ne (e trouueront comprins e[dites Declarations "Arrefis, RoUes, &amp; Reglemens interuenus [ur ~efait defdits ~roits &amp;. Taxes, auec adj~dic~tions de defpens,dommage;
&amp;intereits : Et fera le pre[ellt Arrefr, &amp; ce qm fera ordonne en con[equence par le[dIts SIeurs Intendants &amp; leurs lubdeleguez, executé nonobfrant oppofitions ou appeUatio,ns quelconques, defquelles (en cas qu'il en interuienne) fa
• Majefié a retenu &amp; re[emé la cognoilfance en fon Con[eiI;&amp; icelle interdite à toutes [es Cours IX luges. Fait au Conreil
d'Efrat du Roy tenu àParis le [eptiéme iour de Decembre mil hX cens quaranre.quatre . .
Sigt:J.~
GAL~AND~
. .

uu

Çollationnl d l'Original parmoy Confei!ler,'
§'~cr~tflire du Roy, ê5 de
Financu,
CHA'13E NAT.

.ru

~ ---- -

-

-

. ' -

+

-- -

,"

�•

LOVYS DE VALOIS COMTE D'ALAIS,
~

~olonel general de la Caualerie legere de France,
90uuerneur &amp; Lieutenant general pour le Roy

en fes Pays &amp; Armées de Prouence.

o V S faifons tres-expreffes inhibitions &amp; def-

)

fences à toutes per[onnes de quelque qualité &amp;
condition qu'elles [oient, de chaffer dans les ter~odS roirs de Pierricard , Plan-d'Aillane &amp; T reuareffe,
en quélque façon que ce puiffe efire [ans nofire expreife
permiffion , [ur les peines portées par les Ordonnances de
fa Majefié ; Mandant aux luges des lieux,&amp; autres qu'il appartiendra, de proceder contre les contreuenans luiuant lefdites Ordonnances, leur donnant à cet effeét pouuoir de
71es faifir, enfen1ble leurs armes, charnigues, furets, lacets, &amp;
--- autres engins feruans audit vfage, &amp; faire confiituer .leurs
perfonnes dans les prifons defdits lieux, ou a utres plus prochains; Enjoignant au Preuofi general en la Marefch~uf­
fée de Prouence , fes Lieutenans, &amp; à tous autres qùïl appartiendra, &amp; fur lefquels nofire pouuoir s'efiend, de tenir la
main à l'execution de la prefente, laquelle fera leuë, publiée
&amp; affichée par tout où befoin fera, à ce que nul n'en pretende caufe d'ignorance. Faiét à Aubagne l~ ~er~i~~ Iuil!~~
mil [Ix cens quarante-cinq.
?igné, -LOVYS
DE
VALOIS."
- - _ --. -- .---

-

..

'

p~~ ~onfeij,tùur;
,

.

.

.. . -IVYENEL:
... ....
. . - ....

.

";'

'.

. "

�Extraiét des Regiftres
de Parlement.
A CHAMBRE ordonnée durant les Vaccations prouoyant
lî.u- Jarequilî.tion verbaIJemenc faire par le Procureur generaJ du
Roy: Afait &amp; fait inhibitions &amp; deffences à toutes per(onnes
de contreuenir aux Edith du Roy, &amp; Arrefi:s de la Cour [ur le
fait de la Chalfe, [ur les peines de mil liures , &amp; autres portées
par le[dits Edith &amp; Arrefrs; Enjomt au Preuofr des Mare[chaux &amp; àjes Ar.
chers, d'aller par le terroir [aiur les contreuenants, &amp; les Arquebufes , &amp; re.
mettre lefdits concreuenancs aux Pri[ons du Palais, auec les verbaux de[dites
fa iues, &amp; emprifonnemcncs, pour efrre procedé contre les coulpables ai nu qu'efr
porté par lefdits Ediéts &amp; Arrefrs, &amp; Declaration des peines {u[dites; Et afin
que per[onne nen pretende caure d'ignorance, fera le pre[enc Arrefi: Jeu &amp; pu blié
par tous les lieux &amp; carrefours de cerre ville d'Aix accoufrumez. Fai t à Aix en
la" Chambre ordonnée en Vaccations, &amp; publié à la Barre du Parlement de
P rouence , le huiéhéme Aoufi: mil fix cens q uarance-[ept.

qol/ation
Signé
1

ESTIENNE.

eft f aiéh.-1.

�•

•

ARREST DE LA COVR DES COMPTES,
Aydes &amp; Finances de Prouence.
Portant detfences aux Contlds des Communautez de ce Pays, de faire aucunes fournitures
en argent aux gens de guerre, ains en Eftapes, fuiuant les ordres du Roy,
&amp; de Monfeigneur le GOlluernenr, à peine de pure perte en leurs propres,
[ans le poùuoir rejetter fur lefdites Communautez.

EXTRAICT DES
de

ta

1\....EGISTRES

Cour des Comptes.

NTRE lesConfuls &amp; Communauté du lieu de Graue[on, demandeurs en
requefte pour au air rembourfement du logement des Gens de Guer-re par elle
foufferc, d'vne-part, Etles Procureurs des Gens des trois Eftats de ce Pays de
Prouence deffendeurs, d'autre.
LA COVR, !àns s'arrefi:er aux Lettres d'appel incidemment employées par la Communauté , ny à fa Requefi:e ,de laquelle ra debouté &amp; debouce : a ddèliargé &amp; defcharge
les Procureurs du Pays du rembourfement pretendu par ladite Communauté, [ans defpens
&amp; pour caufe. Et pouruoyantà la requifition taire parle Procureur general du Roy; Et au
[urplus des condulions defdits Procureurs du Pays , a fait inhibitions &amp; deffences aux
Confills de ladite Communauté de Grauefon , &amp; à tous les Confuls des autres Communautez de cette Prouince, de faire à r aduesir aucunes fournitures en argent aux gens de
guerre, ain$ en Efi:apes, conformement aux ordres du Roy, &amp; du Sieur GOlluerneur de
cette Prouince, à peine de pure perte en leurs propres , fan s efpoir de rejet {llr le corps defdites Communautez : Ordonne à ces fins qu'aux diligences dudit Procureur general du
Roy, &amp; aux defpens defdits Procureurs du Pays , le prefent Arteft lera enuoyé en tous les
Sieges de cette Prouince poury eftre publié vn iour d'Audiance afin que perfonne n'en pretende caufe d'ignorance. Fait en la Cour des Comptes , Aydes, &amp; Finances du Royen
Prouence, [eant à Aix , le dix-[cptiéme' Iuin mil fix cens quaran tc-hui ét.
Co l/4fionnl.
MENC.
Signé

•

'

�ORDONNANCE DV ROY
SVR LE TRANSPORT DES BLEDS.
•

De par le Roy Comte de Prouence.
A MAI~S~E' ayantellé aduortictquelarecoltedesbleds enProuence
a etré dre beaucoup moiFldreque celle des années paffées,&amp; qu'il y a lieu de
craindre que la difette n'y {uruienne s'il n'y eft promptement remedié:
Fait tres-expreffes inhibitions &amp; delfences à tous les Sujets, Marchands, &amp;
autres, de voiéturer &amp; tran(porrcr des bleds de Prouence en quelqu'autre
lieu que ce
, à peine de la vie, &amp; de quatre-mil limes d'amende: Et pour cet effet, elle
prielà Reyne Regente fa Mere poffcdant &amp;exer1ant la Charge de Grand-Maifire, Chef,
&amp; Surintendant general de la Nauigation &amp; Commerce de France, de donner ordre à ce
que l'on ne laiffe forcir par Mer ny par Terre aucuns bleds dudit Pays de Prouenc~;
Mande &amp;. ordonne {adite Majefié à Munueur le Comte d'Alais Colonel general de la Caualerie legere de France, Gouuerneur &amp; (on lieutenant general audit Pays, &amp;au Sieur de
Champigny Con[eiller en {es Confeils ,&amp; Intendant de la Iufiice, Police &amp; Finances en..
icduy: Viguiers, Conlills, Officiers, &amp;Habitans des Villes de ladite Prouince, de tenir
foigneufement la main à ce que cet ordre {oit cxecuté, &amp; de faire punir (euerement ceux
quicontreuiendtont à la pre{ente Ordonnance: laquelle fera leuë, publiée, &amp;. affichée par
tous les lieux &amp;. endroits que be{oin fera, ~ ce que nul n'en pretende caure dïgnoranc~.
F ait à Paris le {ixiéme iour de.Septembre mît ux cens quarante-(ert. Sign6 L Q V Y S.
Et plus bas, DE LOMENIE

---------------------LOVYS })EVALOIS COMTE

D'ALAI~.1

Colonel general de la Caualerie legere de France, .
Gouuerneur &amp; Lieutenant general pour le Roy
en [es Pays &amp; Armées de Prouence.
OVS Ordonnons que la prefente Ordonnance {oit execmée dans toutes les Villes,
Places, &amp; lieux de cc Gouuernement Celon {a forme &amp;. teneur: Enjoignans à tOll~
Officiers de {a Majdl:é , C onfuls , Magifirats, &amp; autres qu'il appartiendra, de tenir 'fuigneu.
Cement lamain à l'ob(eruation d'icelle, &amp; que les contreuenants foient punis {e1on la ri.
gueurde ladite Ordonnance. Fait à Aix le premier d'Aouftmil lix cens quarante-huiét.

N

Signé

LOVYS DE VALOIS.
l'II., MDlffiignllll'

IYYENEL .
•

·t·
•

•

�t!

0

Extraia des Regifi:res
de Parlement.
A COVR les Chambres affemblées ,prouoyant furia requifitioll
verballemem fâire par le Procureur general du Roy) &amp; fuiuàntla
volonté de [a Majeflé: A caffé &amp; cafièl' efrabliffemem du Semefrre
comme nul, &amp; fait contre les formes pre[cripte~ par les Ordon.
nances; Fait inhibitions &amp; deffences aux pretendus Officiers
d'icduy de s'immiffer en aucune fonétion &amp; exercice de Iufrice , à peine de faux:
Et aux Confllls Adminifrrateurs des villes &amp; lieux de la Prouince, &amp; habitan~.
d'icelle, de les recognoifrre pour Officiers, à peine dedix mil liures &amp; autre arbitrair~. Ordonne que le pre[ent Arrefi fera leu par tous les lieux &amp; carrefours de cette
ville d'Aix, &amp; extraiéts ddiurez audit Procureur general du Roy pour les enuoyer
par toUS les Sieges &amp; Sene[chauffées du reffort de ladite Cour, pour y ell:re femblablement leu, publié, &amp; regifrré, afin que perfonne n'en pretende caufe d'ignorance: Publié à la Barre du Parlement de Prouence [eant à Aix, le vingt-vniéme
Iauuier miHix cens quarante-neuf.

.cottatiolJ ejf faiéle:
Signé

ES TIEN NE.

�•

tz. I l

•

Extraiét des Regiftres
de Parlement.
A C 0 V,R les Chambres a(femblées;
prou oyant fur la requifition verbaltemenc
faite par le Procureur general du Roy:
~ A fait &amp; fait inhibitions &amp; deflences à
toutes ' perron nes de quelque cnat, qualité, &amp; condition qu'elles Coient,de faire aucùnes a!Iembléesillicites. Enjoint auxConCuls.&amp; Ad minHl:rateurs des villes
&amp; lieux.de la Prouince, de tenir la main à ce que rien
ne [oit in noué au prej udiée d'icelle,- &amp; aduertir la
Cour de cequi arriuera incontinant&amp; (ans dilay, à
peine de retpondre en leur propre de tous les inconueniens qui arriueront. Publié à la Barre du Pa rlelnent de Prouence feane à Aix , le vingt·vniéme
la n uier Inil fix cens quarante- neuf.
Collation eftfoifJe.
Signé

ESTIENNE.

�EXT.RAICT DES REGISTRES
DE PARLEMENT
A C 0 V R les Chambres ~(femblées, pro~
uoyant l'ur la requifition verballement faite
par le Procureur general du Roy: A ordonné
&amp; ordonne que cries &amp; proclamations feront faites
par tous les lieux &amp; carrefours accouŒumés de cette
ville cl' Aix, portant enjonébon à toutes per[onnes
de quelque qualité &amp; condition qu'elles [oient, .de
quitter les Armes, &amp; ouurir les boutiques, à peine de
trois mil liures, &amp; ge rebellion. Et pour cet effet fix des
Con reillers en ladite Cour iront par la VIlle pour donner les ordres necelTaires pour l'execution du pre[ent
Arrell: ; Publié à la Barre du Parlement de Prouence [eant à Aix , le" vingt.. vn lanuier milfix censquarance:
neuf.
Signé ES TIE NN El

�2 f .)

Extraia: des Regiftrcsde Parlement.
A co V R les Chambres a[femblées,
prouoyant [ur la requiGtion verballement
faite par le Procureur general du Roy :A
ordonné &amp; ordonne que [ur la luauuaife
conduite, prattique, monopoles tendancesà [edition
&amp; pour efmouuoir Je peuple, commis par les Con[uls de cette Ville, &amp; autres, en fe ra informé par Maifires Raymond de Spagnet,&amp; l ean-Baptiae de Valbelle C onfeille rs du Roy : Et a permis audit Procureu r general du Roy, de Ce pou ruoir par Monitoire
pour auoir reuelation des faits. Publié à la Barre du
Parlement de'Prouence feant à Aix, le vingt•. vnié~e
Ianuier mil Gx cens quarante-neuf.
Signé

EST 1E NN E.

�-,

Extraia des Regiftres
de Parlement.
V R les plaintes faites des de {ordres commis par les gens de guerre
en cette Prouince qui logent &amp; deOogent,bruOent les logemets pour
auoirargenedes villes &amp;lieux où ils ne logent pas, &amp; commetten
plu6eurs de{ordres, excez &amp; violances aux petits Bourgs au{quels
ils {e choi6lfent les logemells, ce qui n'arriueroit pas 6 {uiuant les anciennes
coul1:umes &amp; ordres de la Prouince ils el1:oient obligez de prendre l'attache des
Procureurs du Pays, iceux venus en la Chambre pour ce {ujet, qui ont requis la
Cour ordonner deffences el1:re faites à toutes les Communaurez de la Prouince
de loger aucuns gens de guerre {ans leur attache, &amp; qu'il {Olt informé de{dics
de{ordres &amp; excez.
LA CO VR a ordonné &amp; ordonne que {ur les de{ordres , excez &amp; violances
cOlluniCes par le[d. gens de guerre,en fera informé par les Lieutenans des refforts,
luges des lieux, au[quels enjoint d'y vacquer en diligence, &amp; enuoyer les informations pardeuers ladite Cour, à peine de mil limes: A fait &amp; fait inhibitions &amp; .
deffences aux Con Culs &amp; Adminil1:rateurs des villes &amp; lieux de la Prouince, de
.receuoir &amp; loger aucuns gens de guerfe,ny leur fournirviures (ans ordre du Sieur
Gouuerneur de la Prouince, &amp; atta~he des Procureurs du Pays, '1 peine de rejet
en leur propre de tonte la de(pence; Et (eront extraiéh du pre(entArre1l: deliurez
aux Procureurs du Pays pour les enuoyer par tomes les villes &amp; lieux où be{oin
fera. Publié à la Barre du Parlement de Prouence {eane àAix, le vingt-troifiéme
lanuier mil 6xcens quarante-neuf

Collation eft [aiéfe.
Signé

ESTIENNE.

�,

.

'

•

.;

~

.

•

Extraiél: des Regiftres

. de Parlement.
\

VR les aduis portez à la Cour, les Prelidents &amp; Con{eillers en
icelle a1femblez, qu'au prejudice du repos de la Prouince, &amp; dll
{eruice du Roy, il Ya q nelques Gentilshommes, &amp; autres , qui {e
me{lent de fair~ leuée de gens de guerre: La Cour a fait &amp; fait
inhibiticms &amp; deffences à toutes per[onnes de quelque éfl:at ,
qualité &amp; condition qu'elles[oienr, &amp; pour quellecau[e, occalionou pretexte
que ce {oit, de faire au cune leuée de gens de guerre [oit de pied ou de cheual, Lans
p crmilIion du R oy regill:rée au Parlement iuiuant les O rdonnances, &amp; attache
des Procureurs du Pays, à peine d'efl:re declarez criminels de leze-Majell:é.
Enjoint aux Conlills &amp; Communautez de la Prouince de leur courir [us, àpeine
d'cfl:re declarez comp lices du crime: Et aux Lieutenans des re{fons, luges
Royaux, d'l11fonner , &amp; enuoyer les procedures perdeuers ladite Cour, à peiné
d'en refpondre en leur propre: Et feront extraits d.l pre{eIlt Andl: deliurez au
PlOemeur generaI du Roy, &amp; PrOCUrelll"S du Pays, pour le faire lire &amp;. publier
par (Otites les villes &amp; lieux 01\ be[oin f9ra, afi~ que per[onnen'en pretendecau{e
d'ignorance. Publié àla Barre du Parlement de Prouence {eantà Aix, le vingt..
cft1quiéme !an nier mil fix cens quat1tnte-neuf.

colt4tion
Signé

z-S

eJl j4iéfe.

E STIENN E.

_.....

' ,'

..;.;......~-~~-

�•

•

E X"TRA CT DES REGISTRES
, DE PARLEMENT.

A COVR les Chalnbres a{femblées, pouruoyant iùr la requiGtion verballement faite
par le Procureur general du Roy : a ordonné
&amp; ordonne qu'à la diligence des Procureurs du Pays,
feront Inis à chacun des Ports le long des Riu~eres du
Roule &amp; de la Duralice, enfemble fur le Pont de
Sineron, vn homn1e de la probité &amp; qualité requife,
pour prendre garde &amp; donner ?duis à ladite Cour
lors que aux enuirons de1liits Ports y aura ~{fem:blée
d'hommes, afin de faire retirer la Barque de l'endroit
où l'elnbarquen1ent pourroit efire fait, incontinant
&amp; fans dilay,à peine de defobei!Iànce : Enjoint aux
Officiers, Con{uls, &amp; AdlniniLl:rateurs des villes &amp;
lieux où lefd.its Ports font {jtuez ,de donner les affifiances dont ils feront requis par lefdites Gardes, à
peine de ~efpondre en leur propre des inconuenients
quiàfaute de ce pourraient arriuer. Publié à la Barre
du Parlelnent de Prouence feant, à Aix, le vingt-·
cinquiélne lanuier mil iix cens quarante-neuf.
Signé

ES TIENN E.

Collation lljaic7e.

�Extraia des Regiftres
de Parlement.
A co VR les Chambres aifemblées, pouruoyallt fur la requiGtion verballement faite par le Procureur gene~al.du Roy.
a ordonné &amp; ordonne que del'atcentatcommisen lamai[onde
Me. Trimondy la nuiét paifée, fera informé par Maiftres Ar.
naud Bermond, &amp; Fran~oisde Trichaud Con[eillersdu Roy ~
pour les informations communiquées audit Procureur general, &amp; rapportées ~
cftre ordonné ce qu'il appartiendra par rai[on: Ordonne auai que par lefdits
Cpmillilhires iera fait inuencaire des meubles eftanrs dans ladite maifon , les
proches parents dudit Me. Trimondy appeliez, entre les mains defquels
tefdits meubles ieront remis; Comme de meGne fera par le[dits Commi{fai.
res tâit inuentaire des meubles qui [e trellueront dans les mai[ons' des
:1utres Officiers qui ont feruy au Semeftre, auffi les proches parents, (&amp; à
deffaur les proches voiGns) appellez, entre les mains delquels feront lefdits meublesremis; Afait &amp; fait inhibitions &amp;deffences à toutes per[onnes de
quelque eftat, qualité &amp; condition qu'elles [oient, d'atempteraufditesmaifons,
à peine de la vie: Et fera lepre[ent Arreft leu &amp;publié par tous le~ lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix accouftumez) afin que per[onne n'en pretende c~ule
d'ignorance; Enjoint aux Capitaines des cartiers de tenir la main à l'execution
du preCene Arrefi, &amp; [ailir &amp; arrefier les contreuenants, à peine d'enre[pondre.
Publié à là Barre du Parlem.ent deProuence [eane àAix, le vingt-lixiéme lanuier
mil fix cens quarante-neuf.
l

Collation tft faitu.

Signé

ES TIE NNE.

�Extraiét des Regiftres
de Parlement.
A COVR les

Chambres aflemblées,
prouoyant (ur la requifition verballement
faite par le Procureur general du Roy :
A enjoint &amp; enjoint aux Confuls des
villes &amp; lieux Maritimes de la Prouince ~ de faire &amp;
ordonner bonne garde, &amp; pouruoir à la feurté des
Ports &amp; Portes defdites villes &amp; lieux, à c~ que les
Ennetnis de l'Enat n'y puiifent rien entreprendre, &amp;
. aduertir la Cour de leurs diligences, à peine de refpondre en leur propre de tous les inconueniens qui
en pourroient arriuer au prejudice du feruice du Roy,
&amp; repos de la Prouince. Et feront extr~lÏas du pre(ent
Arrdl: deliurez audit Procureur general pour les
en uoyer aufdites villes &amp; lieux. Publié à la Barre du
Parlen1ent ,de Prouence [eant à Aix, le vingt~
neufién1e lanuier Inil Gx cens quarante-neuf.
Cot/ation cft jaiéfe.

ESTIENNE;

�Extraia: des Regiftres

de Parlement.
~' A COVR les Chambres alfemblées, pouruoyant [ur la requifition
~ -' " verbalementfai~e par le Procureur general du Roy, &amp; .plaintes auai

_

-.
- verbalement faltes par les Procureurs des Gens des trolS Eftats de ce
Pays venus dans la Chambre pour ce ujer; de ce qu'au prejudice des ordres
expediez par le Sieur Comte d'Alais Gouuerneur pour le Roy audit Pays, pour
la (orriedu Regiment Colonel de Caualerie, les gens de guerre qui le compofent
demeurent dans laProuince &amp; y commettent toute [orce d'aétes d'hoftiIité, par
bruilement, ran,!onnement, violence , &amp; autres excez; ·A ordonné &amp; ordonne
que ledit Regiment de Caualerie [ortira de ladite Prollince dans trois iours pte citément, fait (lcdittcmps paITé) inhibitions &amp; deffences aux Confuls &amp;_ Admini~
ftrateurs des villes &amp; lieux de la Prollince , de donner aucuns logemens , fournir
vimcs &amp; ftlblill:ances àceux du corps dlldic Regiment , à peine de pure perte en
leur propre , fa ns le pouuoir rejecter (ur le corps deldites Comm unamez, ny [ur
le Pays, &amp; autre arbitraire: Ordonne aulTi que des excez &amp;. defordres en !cra in~
formé par les Liclltcnans des rclTon s luges des lieux, au fqllels enjoint de tenir la
main à l'excclltion du prefent Arrell:à peine d'en refpondre, &amp; en cas de reffm &amp;
ckfûbcÏflàncc, enjoint aufdits Con fuis &amp; Adminiftratellrs de donner ayde, mainfo rte, &amp; alTill:ancc à la Iuftice pour empefcher &amp; repoutrer la fuite des excez &amp;
violen ces que leld its gens de guerre pourroient ëommettr~ : Et feront extraiéts du
prc[(' nt Arrelè delimez aufdits Procureurs des Gens de trois Eftats pour les cnlIoyer aux vill es &amp; lieux de ladite Prouince que befoil1 [era, pour y cft re leu &amp;.
publié afin qu e për(onncn'en pretende cau (c d'ig norance. Publié à la Barre du
Parbnc nt dt: Proucnce [cant à Ai x, le {ixiéme Feurier mil lix cens q uaral1tc-n Cl! r.
- .
Collation cflf.:i!/c-J
Signé EST 1 EN N E.

�/

- 2..'2. ()

Extraîtl: des Regiftrcs
de Parlement.
A COVR pouruoyant fur la requiGtion
verballement faite par le Procureur generaI du Roy : A fait &amp; fait inhibitions &amp;
deffences à tous les Cujets de fa Majefié en
cette Prouince, [oient Catholiques ou de la Religion
pretenduë refonnée, de s'entrequeieller, ny vfer
d'aucuns reproches les vns les autres: leur enjoint de
viure en paix &amp; vnion fuiuant les Editts &amp; Declarations du Roy, à peine d'efire dec1arez perturbateurs
du repos publIc; Ordonne que par les Lieutenants
de~ rerrons luges des lieux, fera informé des contrcuentions qui feront faites au prelèntArrefi, pour les
informations rapportées enre ordonné ce qu'il appartiendra par raHan. Publié à la Barre du Parlement
de Prouetice [eant à Aix, le huiGhéme Feurier 111il
fix cens quarante-neuE .
Coff.-:rt/on

Signé

f'

efl /Clh".

ESTIENNE.

•

�t 2.

1

Extraiét des Regiftres
de Parlement.
VR la Req uefl:e preCentée à la Cour par DamoiCelle Anne de Puget vefue de
Henry de Seguiran viuant Efcuyer de cette ville d'Aix, tendant a6n pour Ic.
cau[esy tontenuës) f.lire dire &amp; ordonner que des excez, 8r. vol à elle commis la nuiét du dix-huiétiéme du courant, auec fraétion de portes &amp; Cerrures.
p:u des hommes maCquez) dans la Metairie de Oamoi[elle Marguerite de
li
Cafl:illon Dame de Fuueau Ca mere) au terroir dudit lieu, où la. fuppliante
s'efl:oit re
,en-fera informé par le premier luge Royal, ou Huiilierdela Cour) lequel dreCfera verbal de l'efl:at,qualité des portes de la Metairie, &amp; les caiffes forcées, VeuladiteRequelle
, du vingcitme Feurier mil ox cens quarante-neuf, re[ponduë par le Procureur general du Roy
n'empeCchant La recharge du iourd'huy. Tout conoderé,
D Ie T A EST E' , ~e la Cour a ordonné &amp; ordonne que Cur le contenu en ladite Re:
quelle, Ces circonfl:ances &amp; de pendances, en fera informé par Me. de Forefia. Con{eiller du
Roy, lequel dreffera verbal de l'dlat &amp; qualité des portes de 1a Metairie dont cft quefrion, &amp;
des caiffesforcées) pour ce [ait communiqué au Procureur generalduRoy ) &amp; rapporté , y eUre
ordonné ce qu'il appartiendra par rai[on, A fait &amp; fait inhibition &amp; deffences à toutes perConnes de quel ellat &amp; condition qu'elles [oient, de Ce de(guiCer &amp; maCquer) ny commettre aucuns
cxcèz &amp; v eries dans les villes &amp;lieux de la Prouince &amp; leurs terroirs ) à peine de la vie. Enjoint
au Preuofl:
are[chaux de faire [es Cheitauchées, apprehender &amp; Ce Caior des perfonnes
[ans adueu qtÙ trouuera atroupées, &amp; deCguifées,pour les remettre dans les Pri(onsdece Palais,
'&amp;infotmer des de[ordres qui feront commis. Enjoint pareillement aux Officiers du Sene[chaL
&amp; luges ordin .ires d'en informer luili chacun en leurs refforts &amp; lurifdiétion : iEt aux Confuls
defdi~c:s villes &amp; lieux de dOI~er ayde &amp; main-forre audit Preuofl: &amp; Officiers en efl:ants pareulC
r~qu,i~', pour rendre b Iufl:içe la plos forte, à peine de rebellion, &amp; de refpondre desinconuenients qui arriue:-ont: Er fera le prc[ent Arre ct leu , publié:l. [on de trompe &amp; cry public par tous
les lieux &amp; c:uretours de cette ville d'Aix accouflllmez, &amp; cxtraitl: enuoyé par tous les Sieges &amp;
rejforts de cett~ Prollince,poury e{he pareillement leu &amp; publié, prdé &amp; ob[erué [el on fa forme
&amp; teneur. Fait au Parlement de Prouence [eane àAix, &amp; publie à laBarre le vingtiéme Feuricr
,t:nilGxcens quarante neuf.
Collationné,
Sicr 1é 0 Rel N.

•

-

�Extraiét: des Regiftres
de Parlement.
A C 0 V R les Chambres aifembUes, pouruoyant [ur la
requifttion verbalement faite par le Procureur general du Roy,
&amp; à la [eurté publique: A ordonné &amp; ordonne que les Portes
1
qui au oient: efl:é murées en cette ville d'Aix, &amp; à toutes les
autres villes &amp; lieux de la Prouince, feront ouuertes: Enjoint
aux Habitans qui efl:oient [oubs les armes ,de pofer icelles, leur a fait &amp; fait
inhibitions &amp; deffences de tenir aucuns difcours tendants à [edition, &amp; à troubler la tranquilité publique, à peine d'eilie decIarez criminels de leze-Majdlé;
Enjoint aux Officiers defdites villes &amp; lieux d'y tenir la main, mformer des
~ontreuentions, decreter &amp; [aifir les coulpables, &amp; aduertir la Cour de ce
qu'ils y auront faits) à peine de dix-mil liures &amp; autre arbitraire: Et fera
l~ prefcnt Arrefl:: publié par tous les lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix
accoufl:umez) &amp; extraits deIiurez audit Procureur general , pour les enuoycr
aufdite"s villes &amp; lieux , pour y efl:re femblablement leu &amp; publié afin que perConne ne pretende caufe d'ignorance. Fait à Aix en Parlement, &amp; publié à la
"olt Barre le vingt-Ceptiéme Mars mil ftx cens quarante-neuf.
Collation eJl faiéle.
Signé E ST lE NN E .
1

•

�Extraiét des Regiftr~s
de Parlement.
A co V R, les Chambres a1femblées , pouruoyant fur la requificion
verbalement faiéte par le Procureur general du Roy: a ordonné &amp; or..
donne que les Lettres de Declaration de fa Majefté , des mois de May ,
. Juillet, &amp; Oétobre de l'année mil fix cens quarante-huiét, &amp; {econd du prefent
mois d'Auril , feront gardées &amp; executées felon leur forme &amp; teneur: Et en con{equence afait&amp; faiét inhibitions &amp; deffences à M. de Seue qui s'dl:oit qualifié
Il1tetendant de la Iull:ice, Police &amp; Finances en cette Prouince, de contreuenir
anfdites Declarations, &amp; s'immiifer en ~ucun aéte de IuJl:ice &amp;Police, {oit pour la
.PreG.dence aux A(femblées, Commiffions parciculieres, que autres , ~ peine de
faux, deCpens, dommages, intereJl:s : Età toutes perConnes de s'adreifer &amp; pouruoir pardeuant IllY, ny le recognoill:re auCdites matieres , à peine de nullité , dix
mil liures d'amende, &amp; autre arbitraire. Ordonne auffi que des contreuentions
qu'il fera au preCene Arrefr , en fera informé par M aiJl:res Arnaud Bermond &amp;
Charles Guerin C onCeilIers du Roy, pour les informations rapportées eJl:re ordQlmé ce ql1i'! appartiendra : Et fera le preCent Arrell: deliuré audit Procureur
general du Roy pour r enLloyer par rout où beCoin fera, afin que perfonne n'en
pretcnde cau Ce d'ignorance. Faiét à Aix en Parlement, &amp; publié à la Barre le
do uziéme Auril mil {lx cens quarante-ncuf.
-Collation eJl faél,.
Signé E S.TIE NNE.

Il

....

•

�EXTRAICT DES REGISTRES
DE PARLEMENT.
EV par la Cour les Chambres affemblées, leprocezverbalfaicpar Meynier&amp;'Robin
Huiffiers, fur le voyage par eux fait ~ Tharafcon pour remettre au luge, Confuls, &amp;
Subll:itut du Procureur general du Roy eft ladite ville, les Lettres de Declaration de
fa Majell:é pour la reuocation de l'.Edi6t qui portoit ell:abliffement du Semefue, &amp;
:lutres Lettres par lefquelles {adite Majell:é veut que les villes d'Ai.x, Mar[eille , Arles, &amp;. autres de
laProuince, [oient con{eruécs en leur ancien v[age pour l'eJ1e6tion de leurs Con[uls ,&amp;. autres cas
y mentionné, en [e ~ble. r Arre~ de ~adice Co~r d~l vi~g~-[epciéme Mars dernier, portant que
coutes les Portes qUl aU01ent ell:e murees en ladIte vtlle d AlX, &amp;. autres de la Prouince, feroient
ouuertes , auec enjonéhon aux habitans qui ell:oienc [oubs les armes, de quitter icelles, &amp;. deffences de tenir aucuns di[cours tendans à [edition, &amp;.à troubler la tranquilité publique, à peine d'cll:re
declarez criminels de leze Majell:é, &amp;. qu'il [eroit informé des contreuentions contenant ledit ver.
bal, le re!fus qui a ell:é fait au[dits Huiffiers de les laiffer eritrer audit Thara[con, &amp;. autres cas,
du premier du prefent mois d'Auri!. Ouy le Procureur general du Roy [ur ce qu'il a verballemen,
reqUls.
LA CO VR a ordonne &amp;. ordonne qu'il [eraenjoint aux Con{uls de ladite ville de TharaCcol\
de faire ouurir coutes les Portes de ladite ville, po[er les armes, &amp; permetrre la libre entrée &amp; reu.
den ce aux habitans qui en font dehors, &amp; autres, incontinanc &amp;. {ans dilay, à peine d 'ell:re declarez
criminels de leze Majefté, &amp; perturbateurs du repos public, &amp;. en outre de refpondre en leur pro.
pre ([ans le pouuoir rejetter [ur le corps de la Communauté) des inconuenients qui àfaute de ce
pourroient arriuer, de{pens, dommages &amp;. interefts defdits particuliers, &amp; autre arbitraire:
-#0 Ordonne que (urie contenu audit verbal, circonll:ances &amp;. dependances, fera informé en ce qui
fera ~ faire dans cette ville d'Aix) par Maill:res L. d'Antelmy &amp;. C. Lombard Con[eillers du Roy,
&amp;.ho~s d'icelle par le premier luge Royal ou Huiffier de la Cour) pour les informations rapportées
dhe declaré contre les coulpables ce qu'il appartiendra: Et fera cependant le premier Con[ul dudit
Thara{con adjourné en perfonne pour refpondre [ur ce dont il fera enquis; Et iu{ques à ce qu'il y
ait {atisfait &amp; obey J luya interdit &amp; interdit l'exercice &amp;. fon6tion de ladite charge de Conful, luy
a fait &amp; fait inhibitions &amp; detfences de s'y immilferà peine de faux: &amp; aux particuliers dudic Tha.
ra[con de le recognoiftre à peine d'dIre declarez fauteurs du crime; Et encores feront le nommé
, MJ.s-Blan~ dit Lamelfe, Devile cy-deuant Conful , La Grange, Gras, Eymin, Berenguier.,
Geoffroy Subfiicuc dudit Procureur general du Roy J Claude Vincens, &amp; le Pricur Bertet, prins &amp;
fadis au corps, merez &amp;. conduit.ç aux Prirons de ce Palais pour y eftre detenus iu{ques à ce que au·
[rement foit ordonné) &amp; ne pouuans ell:re apprehcndez) ctiez àtroIS briefs iours , leurs biens laius
&amp; annotez à la main du Roy. Et a ladite Cour mis &amp;met lefdits particuliers de Tharafcon, leurs
femmes, enfans, Qiens, &amp;domeftiques, Huiffiers, &amp; autres qui s'en iront [ur les lIeux pour l'exe-cution du preCene Arreft, foubs la proce6tion &amp; fauuegarde du Roy, de ladite Cour, &amp; à la particutiere dudie premier Contul, &amp; du tiers ConCul dudit Tharafcon , Mas-Blanc, DeviJe, La Grange,
Gras, Eymin. Berenguier, Geoffi:oy , V incens, &amp;. Benet. Publié à la Barre du Parlement de Pro.
uence fcam à. J\ix, le douziéme Auri! mil fix cens quarante-neuf:
Sign6

ES TIE NNE •
•

--

•

1

�•

•

Extraia des Regiftres
de Parlement.
A COVR pouruoyant {ur les aduis qu'elle a. eu de la. COl1tteùen:
'- ' ,_ tion faire aux Lemes de Declaration du Roy du mois de Mar~ année
-, ' preCente ,porrant que les Procureurs du Pays donneront les attaches
pour le palfage, logement, tournitures de viures, ou {ubCt1lance aux gens de
guerre qui palferont en la Prouince : ~fait &amp; fait inhibitions &amp; deffences aux
Con{uls &amp; Adminillrateurs des Communautez de la Prouince, de reccuoir.
loger, ny fournir aUClffiS vimes &amp; Cubfillance aufdits gens de guerre {ans rattache
defdits Procureurs du Pays, à peine de pure perte au propre defdies ConCuls &amp;;
Adminillrateurs, fans le pouuoir rejetter fur le corps des Communautez : Leur
enjoint de fermer les Portes en forte qu'il ne Coit rien fait au prejudice de ladite
Declaration, &amp; donner aduis aufdits Procureurs du Pays de ce qui arriuera : Et
fera informé par le premier luge Royal on Huiffier de la Cour, de la contreuen-tion qui fera faite aufdltes Declaration &amp; pre[ent Arreil:, pour les informations •
rapportées dhe ordo~né ce qu'il appartiendra; Et afin que perfonne n'en pretende caure d'ignorance, fera le prefent Arreil: leu &amp; publié par toUS les lieux &amp;
,Cl rrefours de cette ville d'Aix, &amp; autres villes &amp; lieux de la Prouince, à la diligence defdirs Procureurs du Pays. Publié à la Barre du Parlement de Prouence
!èant à Aix, le feiziéme Auril mil fix cens qua~ante-neuf.

Il

t

Col/ation eft faite.
Signé

ESTIENNE.

�Extraiél: des Regiftres
de Parlement.
A COVR pouruoyant ftlr la requiGtion verballement faite par le Procureur general du Roy;
A ordonné &amp; ordonne que des contreuentions
aux Arrefis portant deffences à toutes perfonnes
de tenir aucuns dircours tendans à efmouuoir le peuple &amp;
à fedition,tenus en la ville de Saina: Remy, circonfiances
&amp; dependances , en fer~ informé en ce qui fera à faire en
cette ville d'Aix, par Me. Charles de Guerin Con[eillerdu
Roy, &amp; hors d'icelle, par le premier luge Royal ou Huiffier
de la Cour, pour les informations rapportées efire ordonné
ce q u'il appartiendra. Publié à la Barre du Parlement de
Prouence [eant à Aix, le vingt-troiGélne Auril lnil fix
cens quarante-neuf.
Collation ejl faite.

Signé

E STIENNE .

•

�Extraia: des Regiftres
de Parlement.
1

•

E V par la: Cour les Chambres atremblées, les charges &amp; informations prinCes de l'authorité d'icelle, à la requefte du Procureur general du Roy, querellant
en cas d'excez , rebellion, &amp; defobeïtrance, contre les Confuls de la ville de
TharaCcon, les nommez Mas-blanc, &amp; autres desja querellez: la Rofiide ,
Couaze, Efquirollis pere &amp; fils, &amp; François Baudran dernier Conful, Paladan Capitaine,
le Sergent Ruffi , Augulhn Abeillon , &amp; le nommé r Abbé de Feine, querellez. Procez
verbal fait par Artaud &amp; Cazeneufue Huiffiers, fur le voyage aux enuirons de ladite ville
de TharaCcon. Et les conclu!ions du Procureur general du Roy: Tout con!ideré.
DI C T A EST E', ~e la Cour a ordonné &amp; ordonne, que lefdirs la Roftide,
Couaze,ELquirollis pere &amp; fils,&amp; François Baudran,Paladan,RuHi, Abeillon,&amp; le nommé
l'Abbé de Feine ;ferontprins &amp; fai!isau corps, menez &amp;conduics aux Prifons du Palais
poury eftre detenus iuCques à ce que autrement Coit ordonné, &amp; ne pouuans efire aprehendez Ceront criez &amp;adjournez à trois briefs iours, leurs biens annotez àlamain du Roy. Et
fera d'abondant enjoint aux ConCuls &amp; Adminifrrateurs de ladite ville de TharaCcon de Catisfaire à l'Arrefr dudit iour du douziéme du preCent mois, &amp; à ces fins faire onurir les pom s
de ladite ville, poCer les armes, &amp; permettre la libre entrée aux habirans qui en font dehors,
&amp; à tous ceux qui y voudront palfer &amp; re!ider, dans trois iours precifément, autrement &amp;
à faute de ce faire , les a decIarez &amp; declare criminels de leze-Majefté, &amp; perturbateurs du
repos public: Et en conCequence leCdits trois iourspalfez, a fait &amp; fait inhibitions &amp; deffences aux Conulls &amp; particuliers des lieux voi!ins dudit TharaCcon,&amp; àtous les fujersdu Roy,
d'auoir aucune part, communication ny commerce auec ceux dudit TharaCcon, frequenter
dans ladite ville, ny lellr donner aucune ayde, hlpporr, ny alfillance, à peine d' frre declarez fauteurs &amp; complices du crime; Enjoint au Procureur general du Roy de continuer
[es diligePlces pour J'infrruétion entiere contre les querellez. Faitau Parlement de Prouence
{eant Aix, &amp; publié à la Barre le vingt-troi!iéme Auril mil!ix cens quarante-neuf.
.
Collation ejl f aite.
Signé ESTIENNE.

�Extraiét des Regiftres
de Parlement.
VR ce que le Procltteur generaI du Roya reprefenté qu'il eft venu à fa
notice que en quelques endroits de la Prouince certaines per{onnes tiennent de difcours fedicieux prejudiciables au bien du feruice du Roy, &amp;
contreladignité de fa Iullice fouueraine, tafchent à former des partis, &amp;
par brigues &amp; monopoles trauaiUent à diuifer la Nobletfe contre l'honneurd.'vnCorps fivtileau bien del'Ellat: font auffi des partis dans lesCommunaurez,
qui vo~t à la de{olation des biens &amp; famille des particuliers, fai{ants prendre de rubans
d' vne particuliere couleur à ceux qu'ils desbauchent , iu[ques à tel point, qu'011 a veu dans
des villes les plus conGderables, de [editions pour ce fujet, requerant qu'il y foit prompte- ./
ment pourueu.
LAC 0 VR , les Chambres alfemblées, a ordonné &amp; ordonne que le Roy fera aduerty
deldits de{ordres: &amp; cependant a fait &amp; fait inhibitions &amp; defrences à toutes peronnes de
quelque e1l:at, qualité &amp; condition qu'elles foient, de {e differenter par aucunes marques
ou rubans d'vne couleur particuliere, tenir aucuns di{cours de me{pris, nyautres pour ef..
mouuoir le peuple, faire ligues &amp; cabales tendantes à former party en la Prouince, &amp; troubler la tranquilité publique, à peine de confifcation de corps &amp; de biens; Ec afin que pet.,.
Conne n'en pretende caure d'i gnorance ,[era le pre{ent A.rre1l: leu &amp; publié par tous les lieux
&amp;c:arefours de cetre ville d'Aix. Ordonne que des contreuentions en ferà informé en ce
qui fera àfaire en ladite ville, par Me. P. de Laurens Con{eiller du Roy, &amp; hors d'icelle par
les luges des lieux: Et feront extraits du pre{ent Arre1l: deliurez audit Procureur generaJ dû
Roy pour les enuoyer par cout où befoin fera , afin d'y ellre femblablemcnt leu &amp; publié;
Enjoint au{dits Officiers de tenir la main à l'execution , decreter, faifir, &amp; empriformer les
contreuenants, &amp; adLlertir ladite Cour de leurs diligences: &amp; aux ConCuls deCdites villes
&amp;lieuxdeprefrerayde&amp; afIiflanceàla Iuflice, àpeine de defobeïa"ance, &amp; de refpondre
en leur prop~e de tous les inconueniens qui pourroient arriuer. Publié àla Barre du Parlement de Prouence [eant à Aix, le vingt-troifiéme Auril mil hX cens quarante-neuf.
CDtllltiDn eft[liift.
Signé ESTIENNE.

�Extraia: des Regiftres
de Parlement.
VR cc que le Procureur general du Roya reprefcnté, que li bien
par les Ordonnances, &amp; par plulieurs Declarations de fa Majcfl:é.
la cognoi{fance des crimes &amp; delits, debats &amp; differents entre les
Habitans des villes &amp; lieux de la Prouince, &amp; les Capitaines, OfficIers,
&amp; Soldats, foient de la naturelle lurifdiél:ion tn premiere infiance des
luges ordinaires, &amp; par appel du Parlement, il efi neantmoins venu
à notice que en aucunes defdites villes &amp; lieux lefdits Officiers de premiere inUancc
par refpeél:s ,mcnalfes, ou intimidation, negligent la confcruation dt leur IurifdiQ:ion,
&amp; laCchcnt les prifonniers &amp; procedures foubs pretexte qIle ldles perfonnes fom Capitain es , Soldats, ou Officiers aux Compagnies, ou fur les GalIeres &amp; Yailfeaux, au grand
prejudice du fcruiee du Roy, meCpris de [es Ordonnances &amp; Declarations, dignité. &amp;
bien de la Iufl:iee fouueraine, foulage ment &amp; repos des habitans defdites villes &amp; lieux,
&amp; tranquillité publique, requeram la Cour d'y pouruoir.
LA COYR a ordonné &amp; ordonne que les LIeutenants des relIorts, luges des lieux ~
chacun en leurs difl:roits &amp; IuriCdiél:ion, tiendront la main à l'obferuation des Ordonnan.
ces &amp; Declarations de la Majefl:é, &amp; au moyen de ce leur enjoint d'informer, decreter, &amp;
faire le procez (ur les cas, crimes &amp; dc:lits qui feront commIS par les Capitaines, OffiCIers
&amp;Soldars,tant de la Marine, que autres, conue les Habitans deCdires villes &amp; lIeux; &amp; aux
Subl1:ituts duditProcureur general du Roy,d'y tenir la main, faire le deuoir de leurs char.
ges, &amp; aduertir ladite Cour incontinent queleCdits eas lX crimes auronr efié commis,&amp; de
leurs diligences,à peine d'amcndearbiiraire: Et Ceront exuaiél:s du pre(ent ~rrc:l1: deJiurcz
audit Procureur general du Roy pour les enuoyer par tout où befoin [era, Publié à la
Bar[e du Parlement de Prouence [eant à Aix, le vingt-neufiéme Auri! mil lix cens quatante-neuf.
Collation eft fait( ,
Signé EST 1 E N NE,

\

�,

Extraiét des Regiftres
de Parlement.
VR ce que le Procureur generalduRoy a repre[entéque certaines per.
.
[onnes vont dans laProuince, &amp; pour troubler la tranquilité d'icelle,
font ligues &amp;vnions, &amp;fignèrceuxqu'ilspraaiquem&amp; desbauchent
de leur deuoir , qont en pourroit arnuer de tres-grands inconueniems ,requerant
la Cour d'y pouruoir
LAC 0 V R a fait &amp; fait inhibitions &amp; deffences à toutes per[onnes de
quelque efiat, qualité &amp; condition qu'elles {oient, de faire aucunes ligues &amp;
vnion, praaiql1es ny indurions pour former party en la Prouince, &amp; no·
tamment aux villes d'Aix, Mar[eille, &amp; Arles, à peine d'd~r~ declarez criminels deleze-Majefié, &amp;confl{carionde corps &amp; de biens: Ordonne qu'il fera
informé en ce qui fera à faire en cette ville d'Aix, par Me. Spagnet Con{eiller du
Roy, &amp; hors d'icel,le par les Lieutenans des refforts &amp; luges Royaux, au{quels
enjoint d'y vacquer, enuoyer extraiéts du prefent Arrefi aux lieux de leurrelforc,
&amp; certifier la Cour de leurs diligences, à peine d'amende arbitraire. Et afin que
per{onne n'en pretende caure d'ignorance, fera le pre{ent Arrefi leu &amp; publié en
cette ville d'Aix, Mar{eiIle , Arles, &amp; autres villes &amp; lieux de la Prouince. Fait
au Parlemehtde Prouencefeantà Aix, &amp; publié à la Barre le qU,atr;~me May
mil fix cens quarante-neuf.

ri

Collation ejl faite...
Signé

ESTIENNE.

•

�Extraia: .des Regiftres
de Parlement.
VR ce que le Procureur general du Roya reprefentt que bie" leur foin
a toujours efté de conCeruer la tranquilité publique en la Prouince, ils
ont neantmoins eu aduis que quelques particuliers, {oie par intimidation ou autrement, ont quitté les villes &amp; lieux de leur demeure ordinaire, qui eft
de mauuaife conCequence, requerant la Cour d'y pouruoir.
LA COVR a faie &amp; fait inhibitions &amp; deffences à toutes per{onnes de {ortir
àl'occafion de[dices intimidations des villes &amp; lieux de leur refidence: enjoint à
ceux qui en [ont [ortis d'y r' entrer, &amp; aux Officiers &amp; Confllls de receuoir leurs
plaintes, donner toute ra yde &amp; proteaion dont ils feront requis;&amp; quant auC.
dits Officiers, proceder aux informations, à peine d' en refpondre en leur propre.
A fait &amp; fait inhibitions &amp; deffences à toutes perfonnes de quelque ell:at, qualité
&amp; condition qu'elles {oient, d'vfer d'aucunes menaffes &amp; intimidations, ny
troubler la tranquilité publique, à peine d'eftre declarez criminels de leze Majell:é: Et fera le prefent Arrell: leu &amp; publié par tous les lieux &amp; carrefours de cette
ville d'Aix, &amp; extraits deliurez audit Procureur general du Roy pour les enuoyer
par toutoù be[oin [era, pour y eftre pareillemenrIeu &amp; publié afin que per[onne
n'en pretende caufe d'ignoranc,~ j Enjoint aux Lieutenants des refforts, luges des
lieux , d'informer des contreuentions , &amp; enuoyer leurs informations pardeuers le
Greffe Ciuil de ladite Cour, à peine d'amende arbitraire. Publié à la Barre du
Parlement de Prouence [eant à Aix, le qnarorziéme May milfix cens quaranCollatIon ejl faIte.
tê-neuf.

Signé

EST 1E N N E.

0.

•

�•

1

EXTRAICT DES REGISTRE;
de Parlement.
VR cequeleProcureur general duRoy areprefentt à la Cour les Cham':'
bres affemblées ,que fttr les contreuentions aux Declarations de fa Majefié,
&amp; Arrefis de ladite Cour, portant enjonéhon aux Communautez de po[er
les armes, &amp; àr occalion auai des feditions uriuées au lieu de Montauroux,
petit Bourg du cofié de Draguignan, Me. de Vaucros Lieutenant au Siege
de ladite ville y ayant efié pour en i9-formerde l'authorité de ladite Cour, &amp; s'en reuenanc
audit Draguignan, feroit efté attendu ftlr le grand chemin par Flotte Sieur de Meaux, proche d'vne fienne mai[on où il efiàit en retraite auec quiùze ou [eize hommes dudit Montauroux) &amp; aùtres lieux, armez defuzils, pourfuiuy, tué &amp; aifaffiné, &amp; vn autre de fa compagnie: Et d'autant que c'efi vn attentat capable de mettre la Prouince en defordre, pour
preuenir ce malheur, &amp; Yapporter les remedes conuenables pour la punition des autheurs
&amp; coulpables de ce crime, requerant ladite Cour d'y pouruoir.
LAC 0 V R les Chambres aifemblées, a ordonné &amp; ordonne qt;C ledit Flotte fera
prins &amp; {aili au corps, mené &amp; conduit aux Prifons du Palais pour yefire detenu iu(ques à
ce que autrement [oit ordonné, &amp; ne pouuant efire apprehendé, fera crié &amp; adjourné à
trois briefs iours, (es biens annotez àla main du Roy {uiuant l'Ordonnance,&amp; fera informé,
&amp; les informations contin uées par Maiftres de Maynier Prelident,&amp; Mazargues &amp; Spagnet
Con{eillers, que ladite Cour a commis, auec le Procureur general du Roy, pour s'acheminer lilr les lieux, au(q uels eft donné pOLluoir de prendre le Preuoft des Marefchaux &amp;
Archers , &amp; decreter contre les conlpables, les 6ire failir &amp; inftrnire le procez iufques à (entence diffinitine, ou de torture excluliuement: Enfemble (era par eux informé des cirCOllfiances &amp; dependance, , &amp; des contreuentions aux Ordonnances &amp; Arrefis de lad. Cour,
cont r~ les particuliers dudit Montauroux qui ont demeuré foubs les armes, &amp; des [editions
par eLlX commi(es, &amp; leur pat faire le procez ainli qu'efi marqué cy-delfus, nonobfianr
oppolitions ou apellations quelconques, pour lefquelles, &amp; fans prejudice d}celles ne fera
difteré; Et afin que la force en demeure au Roy &amp; à la Iuftiee, enjoinét aux Gommunautez Ch~fs de Vigueries, de donner toute l'affiftance &amp; main-forte qui leur fera demandée
par lefdits Commiifaires, à peine derebellion: Faitinhibitions &amp; deffences à toutes per{onnes de quelque efl:at, qualité &amp; condition qu'elles [oient, de receller ledit Flotee &amp; autres
querellez, leur enjoint de les repre(enter à la Iufiice , &amp; pour cet effet faire ouuerture de
leurs mai(ons aufdits Commilfaires , ou à ceux qu'ils deleglleront pour en faire la vifite, à
peine d'eftre declarez fauteurs du crime; Et fera auffi par lefdits Commilfaires informé des
faits &amp; cas mentionnez en la Deliberation du jourd'huy ,efcrire fur le Regifl:re, &amp; proceder
aux captures &amp; infl:ru6bons contre les coulpables auffi iufques à Sentence difinitiue &amp; de
torture excluliuement, nonobfiant oppo4tions ou appellations qqelconques pour lefquelles, &amp; [ans prejudice d'icelles, ne fera differé. Fait au Parlement de Prouence lëant à
Aix, &amp; publié àla Barre le cinquiéme Juin milfix cens quarante-neuf.

Collation eftfaitt'.
Signt

-

0 R C l N.

�Extraiét: de Regifrres
de Parlement.
co

A
V R pouruoyant ftlr la requifition verballement faite par le
Procureur General du Roy, difant qu'il y a certaines perfonnes lefquelles pour troubler la tranquillité publique, tont amas d'armes,
acheprent des cheuaux,errent de [oldats tant en cette Prouince que
aux Prouinces voifinesà deffem de les faire entrer dans ladite ProUlnl t., ôC'-U1t' Lcherque la Iulbce neprocede à la punition des crimes: A ordonné
&amp; ordonne que dei faits &amp; cas cy deffus • clrconll:ances &amp; dépendances, di[cours de
mefpris contre le feruice du Roy, repos public, &amp; dignité de la Iull:ice tendans à troublerIatranquillité publique. en fera informé en ce qui fera àfaire en cette Villed'Ai'f
par M. François Thomat1in ConLèillerdu Roy, &amp; hors d'icelle par les Lieurenansd~
refforts luges Royaux, ou Huit1iers de ladite Cour premierrequis. A fait &amp; fai6ti~~
hibitions &amp; deftence.s à toutes per{onnes de quelque ell:at,qualite&amp; côditon qu'ellf s
foier, de taire aucune leuc:e des gem de guerre/oit de pied ou de cheu al en ladite Prouince, ny hors d'icelle pour les y faire entrer fans permit1ion du Roy regill:rée ~1f
Parlement , lur peine d ell:re declarez Criminels de leze Majell:é: Enjoin6t aux Officiers &amp; ConCLds des villes &amp; lieux de ladite Prouince oùlefdites leuees fe feront, de
faifir &amp; conll:iruer pri[o~niers les contreuenants, pour ef1:re repre[entez à la Iufiice,
&amp; leur ell:re le procez.faiét &amp; parfai6t. A fait &amp;fai6t inhibitions &amp;defen(esàtoutes
les C01l1munautez, villes &amp; lieux de ladite Prouince,dereceuoir,loger ny fournir viures à aucuns gens de guerre/ans rattache des Procureurs du païs,foic pour les lieux
d'a(femblage, routes que fubfill:ances , à peine de pure perte au propre des Confuls:
Leur enjoint en cas de cotreue11tion,force,ou violence de fe mettre en eftatde defenfe
&amp; leur courir [us,côformement à l'Arrefi ja rendu par laditeCour le 2. 5Jan nier année
pre[ente, pour empefcher lefdites contreuentions,Eorce &amp; violances,&amp; aduertir lad.
Courde ce qui arriu era pour en efire donné aduis à [a Majell:é . Et afin que per[onne
n'en pretende caure d'gnorance, lera le prdent Arrell: leu &amp; publié par tous les lieux
&amp;c;::rrefours de cette Ville d'Aix, &amp; autres Villes &amp; lieux de laditeProuince. Publié
à la Barre du Parlement de Prouence [eant à Aix, le neufiéme Iuin mil fix cens qua~

Collation eJl j aiéfé·

rante-n ~ uf

Sigllé

ESTIENNE.

/I..(}

"r:

1

�EXTRAICT

DES

REGISTRES

de Parlement.
VR ce que le Procureur general du Roya reprefenté àla Cour les Chambres atreftlblées;
qu il efi venu à [a notice par les plaintes qui luy en ont efie portées,que quelques Gentilshommes efioient partis d aupres du Sieur Comte d'AlaIs Gouuerneur pour le Royen cette
Prouince, &amp; que le Cheualier de Vins s'eHoit jetté dans Brignolle , Valauoire dans ManoCque, le nommé Flotteà Roqueuaire , y prenants la qualité de Gouuerneurs , ledit Cheualier de
Vins ayant fait mettre foubs les armes les habitans dudit Brignol.e , &amp; fait fermer quelques portes;
~e Tharafcon, &amp; le Chafieau d'Orgon fontdemeurez armez: Ramefort Gouuerneur de la Citadelle de Sifieron s'y eHant mis depuis peu ; Et parce que femblables ordres oat e!l:é donnez en plufleurs autres parts de la Prouince , &amp; qu'il y a à craindre pour le bien du {eruice du Roy, repos &amp; tranquilité de ladite Prouince, qu'à 1exemple quelques autres Communautez n'en faffentde mefmes au
mefpris des Ordonnances &amp; Declarations de fa Majefié, requerant d'y e!l:re promptement pourueu.
LA ' C 0 VR les Chambres atlèmblees pouruoyant [ur les requilitions verballement faites par
ledit Procureur general, A ordonné &amp; ordonne que lefdits de Valauoire, Cheualier de Vim, &amp;
Flotte, feront apparoir du pouuoir qu'ils ont de [a Majellé , regifhé au Parlement, de prendr~ la
qualité, &amp; faire les fonétions de Gouuerneurs aufdites villes &amp; lieux . incontinant &amp; [ans dilay, ou
bien fortir d icelles &amp; les laiffer en l'e!l:at pailible qu'elles eltoient auparauantleur arriuée, [oubs la
direétion &amp; conduite des Confuls , autrement &amp; à faute de ce faire, les a declarez &amp; declare perturbateurs du repos public: Ordonne qU'ils feront prins &amp; failis au corps, menez &amp; conduits aux Pri{ons
du PaJais pour y efire detenu iufques à ce que autrement (oit ordonné, &amp; ne pouuans efire apprehendez, feront criez &amp; adjournez à trois briefs iours )- &amp; leurs biens 1rl1not'ez à la main du Roy.
Enjoint aux: Confuls &amp; habitans dudit Brignolle de quitter les armes, ouurir les Portes, &amp; rendre
libre le commerce en ladite ville à commination, qu'à faute de ce faire fera proceâé contr'eux par
les voyes des Ordonnances. Leur enjoint aufIi, &amp; à tous les Confuls &amp; Adminifirateurr. des villes &amp;
lieuxdela Prouince, de veiller inceffamment à la conferuation d'icelles au feruice du Roy, &amp; à ce
qu'il n'yarriue rien qui puifle alterer la tranquilité publique,' Leur fait inhibitions &amp; deffences de
fouffrir ny permettre que aucuns {ans ordre du Roy regifiré au Parlement; &amp; foubs quelque prete!l:e
que ce foit s'introduife dans lefdites villes &amp; lieux, &amp; Y prenneny {acre les fonétions de Gouuetneur ,
leuée ny errementde gens de guerre foitde pied ou de cheual, auffi fans permifIion du Roy regj{l:r~
au Parlement f~iuant l~s Or~o~nance s : Leur enjoint de courir fus, &amp; arre~er les co~treuen~n~s pour
les reprefenter a lalufilce, a pellle de refpondre en leur propre de tous les lllconuelllents qm a faute
de ce pourroient arriuer, &amp; autre arbitraire: Et en cas de reffus &amp; defobeyffance defdits Cheurui~.{
de Vins, &amp; autres qui pretendront femblable pouuoir , leur enjoint aufIi de leur courir {us en forte:
que la force en demeure au Roy &amp; à fa Iufiice ; Et conformement aux precedents Arre!l:s,à faute que
les Confuls &amp; Habital13 de Tharafcon n'ont pofé les armes luiuant l'intention du Roy : A fait &amp; fait
inhibitions &amp; deffences aux Con Culs de la ville d'Arles, &amp; à tous les Cujets de fa Majefié, d 'auoir aucune c,ommun ic~tlon ny commer,ceal~e~ eux : leur enjoint de leur courir [us iufques ~ ce qu'ils aye~t
obey a,la volon~e de 0îdlte MaJefie . EnJ~lI1t aux Conhlls de Sifierol1 de tenir la main a ce quel'entree
&amp; fortle de ladite v,ll~ pour la hberte du commerce y {oit libre, en faifant ceffer touS obll:acles 8G
empefchemens. EnJ~lllt aufIi aux Lieutenans &amp; Officiers des Sieges defdites villes de Brignolle &amp;
Sifieron, &amp; aux C?ffiClers dudlt ManoCque &amp; Roqueuaire, de tenir la main àl'execution du prefent
A:refl:, &amp; aduert~r la Cour de leurs diligences. Ordonne que des menées, brigues, monopoles,
d!Ccou:s de me4ms, &amp; autres tendans à efmouuoir le peuple , en fera informé en cette ville d'Aix par
~e. Pierre, de Laurens Confe!lle~ du Roy, &amp; hors d'icelle par le premier ConCeillerde ladite, Cour
cu.uez fUI les lieux, &amp;: par le Lieutenant de Brignolle, luge Royal premieriequis, pourles mfor:auo~s rapportées à ladite Cour , eilre ordonné ce qll' il appartiendra par raifon " Et feront extraits
b~f~;~ em Atr~{\ de~iurez audit Procureur' general pour les faire publier &amp; enuoyer par tout où
[cra. Fait a AIX en Parlement, &amp; publié à la Bar.t;ele dixiéme luin milflx cens quarante-neuf.

ri

..
Signé

EST IENNE.

Col/àtion tft foin,

�EXTRAICT DES REGISTRES
de Parlement.
~

V R ce que le Procureur general du Roya reprefenté à la Cour les Chambres arre mblées;
~e li bien la ProulOce, &amp; particulic:rement la ville d'AIX, depuis la D,datalion de fa
Maje!l:édu mOlS de Mars de l'année preCente millix quarante-neuf, ayent e!l:é d:ans vn
parfait repos, &amp; vne tranquilité tOIrHe entiere : tl e!l: neammoins arriué que les Comltraire$
dcputez par ladite Cour pour aller du co!l:é de Draguignan informer de l'alfa1linat &amp; meurtre commis de guet à pan par Mc. Flotte cy-deuant Officier au pretendu SCllldlre, acompaE~nc: de dIX ou douze fuzilters, en la perConne de Me. Vau cros Lieutenant au Siege de IadÏle ville de Draguignan ,&amp; de Vll1aute , reuenant ledit Lieutenant de proceder à vne information de l'autho 'té &amp; par commi{fion de ladite Cour, ayants Icfdits Commilfmes e!l:é accompagnez de quelques. Vns de Iqurs amis pour
preuenir [emblables inconuenicnrs qui auroient peu arriuer [ur diuer(es menalfes que quelque per[onne
mal intentionné au feruice du Roy &amp; dignité de la Iu!l:ice ,tÎennem auec HOp de Itbcné à deffiin de troubler
le repos de la Prouince: à la fuitte dc[quelles men:a{fes auŒ. ro!l: a pres le depart defdits Commi{faires, le cheualier de Vins s'cft jetté dans Brignolle qui eH lur le chemin par où leCdits Commilfaires doiucnt pa{fer, y a
fait armer les habirans &amp; fer,mer quelqllcs portes: le Baron de Marignane dans le Manigues, &amp; d'autres
en quelques petits lieux, s'y eftants introduits auec la qualité de Gouuerneurs : le lieu de Monrauroux qui
auoit efté [oubs les armes, &amp; qui les auoit quitrées, ayant reçeu de Canaux qui les leur a fait reprendre [ur l'enuoy de quelques Gardes du Sieur Comte d'Alais Gouuerncur general pour le Royen ce Pays:
D'aune-part le Baron d'Hugues ayane commancé de faire de leuée de gens de guerre dans le D~uph j né , &amp; aux
Montaignes de cetre Prouince, &amp; par vn excez de mauuai[e volonté eltaot cnrré du coflé de Sifleron trois
Regimens de Caualerie &amp; quelquelnfanrerie, le[guels pa{fans aux lieux de Malijay, Bras, &amp; Corbieres, y
ont fait plulicurs dcfordres &amp; violances,s'dhns Caius du Cha!leau d'ECpinouze qU'I ls detiennenr COntre la volonté du proprieraire par vne pllre inllalion &amp; aae d'hoftilire:. Ces gens de guerre e!lans entreZ dans la Prouince fans ordre du Roy . ny arrache des Procureurs du Pays, conere l'1ntention de fa Maje!lé &amp; [a D eclaration da mois de Mw dernier, àdc{fcln de Ceruir ledit Sr. Comt e d'A lais pour de delfeins &amp; cODlidcrations
partÎCulieres: en forte qlle tOUI ce procedé,joinllcs menalfcs qui [e font publiquement, qu'auee ces croupes,
lX aurres qui dOlllcot encrer du cofté du Languedoc, on veut rauager la Prouince, &amp; faire vn dega!l: general
lX en cette ville d'AIX, a faie vne tres-forte imprdIion [ut l'cfprit du pruple ; voyant d'ailleurs ccs troupes toutes compofées de g ~ ns de la Religion pretendu ë reformée qU'Ils one en aduerlion par les dclfeins qU'Ils on t autrefois eu de s'e!l:ablir en cecce Prouince, que ne s'e!lanrs peu contenir, le Sieur Comte de Carces L ieutenan t
general pour le Roy audir Pays ce feroit mis en e!lat d'empeCcher cette contruenrion aux Ordo nnanees &amp;
Declarations, &amp; la c0ntinuarion des de{ordrcs deCdits gens de guerre, lX pour cer effet [croit party de eme
ville d'Aix auec nombre de rrollpes, Et d'aurant qu'i l dl necelfaire d'y reme dicr promptement, &amp; de faire
effort pour la manutention de l'authorité du Roy, ob[eruation de Ces Ordonnances &amp; Declarations, &amp; garantir la Prouince de [a ruyne enriere, que de gens de guerre logeans [ans ordre , &amp; à dilcrerion pourraient
cau [cr , n'a empefché aios conCen ry qu'il [oit fait leue:e de tel nombre de troupes que bon Cern blera à l.adire
Cour, pour e!lre employées à la con[cruatiol\de la Prouinceau feruice d'u Roy, &amp; pou.r en ,halTer le[dirs gens
de guerre vrays perturbateurs du repos public, &amp; Yre!l:ablir la tranquilit.~ [uiuant l'intention de fa Majt!l:é,
&amp; le tout [oubs le bon plailir d'icelle.
LAC 0 V R a ordonné &amp; ordonne que le Roy fera aducmy de l'e!l:ac auquel la Prouince e!l:oit auant
l'entrée de[d. Gens de guerre en icelle, &amp; de celuy auquel elle fe treuue à prefem, &amp; inconueniens qui en peuuent arriuer au prejudice du bien de fon leruice, repos &amp; tranquillité de fes Sujets, &amp; encores de la ntceffité
qu'il y a de faire renir vne A{fembléeJoit par forme d'E!l:ats ou de Communautez en cette Viljed'Aix,pour en
icelle e!l:re deliberé [ur les tres-humbles remon!l:rances &amp; plaintes qu'il y aura àfaire à fa .Maje!l:é [ur l' cmploy
es .denieIs qui Ce leuent en ladjte Prouince, lX autres chores conc:crnans le bien de fon ferilicc; &amp; ccpendan r,
fous Con bon plailir, enjoint aux Commonautez voilines dudit E[pinou[e de s'alfcmbler au rOkdu toc-fing,&amp;
,haffer du Cha!leau dudit lieu les inuaCeurs &amp; iniufics dcrenteurs, &amp; iccluy remettre au propr taire: Comme
auŒ pour la [cureté &amp; conCeruation de ladite Prouince au feruice du Roy, Ordonne qu'il ra mis en e!l:at
nombre Cuffifant de Houppes à pied &amp; à chcual pour s'oppoCer à la marche des gens de guerre, &amp; les obliger à
voider [ans delay la Prouince, &amp; routes les Commiffions necctraires dcliurées pour cet c!ca : Enjoint à
routes les Communautez de ladite Prouince de fe joindre aUec ledit Sieur Comte de Carcts, &amp;.Icur courir [us:
Et fera le prerene Arre!l deliuréaudit Procureur General du Roy, pour le faire lire &amp; publier par tout où be~
foin fera, afin que perConne n'en pretende caure d'ignorance, Faia à Aix en Parlement, &amp; publié à la Barre
le dou:uémc luin mil (ix cens quarantc.;neuf.

Collation eflfoi6l,.
Signé, EST 1 E N N E.

�ExtraÎél: des Regiftres
de Parlement.
d

.A co V R pouruoyant fur la

requiGtion
. . v~rbalement faite par l~ Procureur general
du Roy, a ordonné &amp; ordonne que tous les
particuliers de cette ville d'Aix fe rendront à leur
deuoir foubs les commandemens qui leur feront faits
par les Capitaines des cartiers, &amp; delneureront le
temps qui lèra ordonné, à peine de dix liures, pour
lelquelles ils feront effettiuement gagez, &amp; la gagerie
venduë. Publié à la Barre du Parlement de Prùuence
feant à Aix, le quatorziéme Iuin mil fix cens qua-,
rante-neuf. .

'.

CoUatipn ejl faiélç

--_.. :- ....

.,

Signé
~

,

"

.

ESTI ENN E.

�•

Extraiét des Regiftres
de Parlement.

.'

A COVR pouruoyant filr la requifition verbal1ement faite par le
Procureur general da Roy, &amp; en confequence des Declarations
de fa Majefté l &amp;Arrefis defia rendus par ladite Cour: A fait\: &amp;
fait inhibitions &amp; deffences aux Confuls &amp; Communautè du lieu
de Cor[egoules, &amp; à touS les autres de la Prouince, de receuoir, fournir
viures ny [ub[tfiances à aucuns gens de guerre fans l'attache des Procureurs du
•
Pays, à peine de pure perte en leur propre : Leur enjoint de les reffufer , &amp; en .
'Cas de violance leur courir [us, &amp; à toutes les Communautez defdites villes &amp;
lieux voifines de le donner les vnes aux autres toutes l'a(fiftance dont ils feront
..
requis, &amp; eux alfembler au [on .du tocfeing en façon que la force~en de ....
meure an Roy &amp; à la Iuf1:ice. Publié à la Barre du Parlement de Prouence
(eant à Aix, le dix-huit\:iéme Iuin mil fix cens quarante-neuf.
.~
, 0

Collation
Signé

ES TIE NNE.

eft faite.

•

�•

Exrraiét des Regiftres
de Parlement.
A COVR pouruoyant fur la' requifition v.e rballement faite par le
Procureur general du Roy J a fait ' &amp; fait inhibitions &amp; deffencl·s à
tous Gentils-hommes;-Communaurez, &amp; Particuliers de la Prouince,
de lè joindre ou donner aucune ayde &amp; lupport aux troupes eftrangeres entrées {ans ordre &amp; permilfion de {a Majefté , &amp; autres qui {e {ont armez pour
truubler le repos &amp; tranquillité de la Prouince, 1 peine d'eftre declarez perturbateurs du repos public, &amp; re{pondre en leur propre &amp; priué nom de tous
les' de{pens, dommages &amp; interefts qui en pourroient arriuer, &amp; autre arbitraire: Ordonne que des contreuentions en fera informé par les Lieutenants
des refforts, luges des lieux premier requis; Et fera le prefent Arreft deliuré
all Procureur general du Roy pour les faire publier par tous les lieux &amp; carrefours de cette ville d'Aix, &amp; autres villes &amp; lieux de la Prouince, afin que
per{onne n'en pretende caule d'ignorance. Publié à la Barre du Parlement de
Prouencc--{cant à Aix, le dix-neufiéme luiri mil fix cens quarante-neuf
. Collât/on eft faite.

III

Signé

ES TlE NNE.

,

,

�ExtraÎét des Regiftres
de Parlement. .
ra A COVR pouruoyant fur larequiÎ1tionver..
ua ballement faite par le Procurenr general du

Roy : A ordonné &amp; ordonne que des excez, volle'ries
&amp; Ineurtres comlnis par aucuns gens de guerre de
pied &amp; de cheual, en fera informé par les luges des
lieux : Enjoint aux Officiers &amp; Confuls d'aITembler
le peuple au fon du tocfeing, courir fur ceux qui
COlnmettent lefdites in[ülencc;s, -meurtres, excez &amp;
larrecins , les faiGr &amp; apprehender, &amp; relnettre dans
Jes frifons du Roy pour leur eare le procez fait -&amp;
/ parfait. Fait au Parlenlent de Prouence feant à Aix,
. le vingt-vniélne Juin lnil {ix-cens quarante-neuf.
Signé EST l EN N E.

Collatiçn ejf faite.

�1

.

EXTRAICT

DES

REGISTRES

de la Cour des Comptes, Aydes &amp; Finances.
VR la Requefte prefentte par les Procureurs des Gens des trois Efl:ats de ce Pays de
.
, ' Prouence,contenar,l t que pour pouruoie aux affaires vrgentes-, &amp; impofitions necdfaires
,
de la Prouince,ils ont accoufl:umé de tenir toutés les annéesvn~A.«emblée des trois Eftats,
ou des Communautez d'icelle, pour impofer vn fO.\lds conuenable pour ~es charges çrdinaires &amp;
vrgentes, &amp; le fonds en prouenant eftre remis ez mains du Tre[orier du P~ys , pour eftre employé
{uiuant [adell:ination [ur les Mandemens &amp;ordres de[dits Procureurs du Pays: laquelle Alfemblée des Communautez auoit efl:é conuoquée pour elhe tenuë le douze du mois de May dernier en
{iücce de l'Ordunnance de Monfieur le Comte d'Alais Gouuerneur de la Prouince, dans cette ville
d 'Aix, &amp;: qui n'auroit peu eftre executée par les change mens deCdites nouuelles &amp; diuerfes aiIi·
gnations données pour la tenuë de ladite Alfemblée par ledit Sieur Gouuerneur quin'auroitvoulu
s'y treuuer quelques {upplications que luy en ayent efté faites par le[dits Procureurs du Pays: Et
d'autant g u'en attendant la volonté de fa Majell:é pour la tenu~ de ladite Affemblée il eft cependant necelfaire de poumoir au payement tant des interelts deubs aux creanciefs dudit Pays qui font
en tres-grand nombre, que autres affaires vrgentes ; Outre qu'il eft venu à leur notice qu'il eft
entré dans la Prouince quelques gens de guerre tant à pied que à cheual {ans aucun ordre du Roy,
qui forçent quelques Communautez de leur donner logement, fubfill:ance, &amp; entretien, &amp; pour
ce {ujet commettent tous aé\:es d 'hoftilité en campagne, eltant necelfaire d'impo[er fonds pour S!J-oppoCer &amp; empercher telles violances, ce qui les oblige àrecourir àl'authorité de la Cour, &amp; pour
ce requerant q u'illuy pleult leur permettre lïmpoGtion &amp; leuée de cent cinquante liures pour fell
{ur toutes les Communautez de la Prouince,pour eftre employées aux cho[es {u[dites, fin les ordres .
&amp; mandemens de[dits Procureurs du Pays, &amp; pourcet effet que lefdites Communautez y feront
contraintes comme pour les propres deniers de {a Majefté. Veu ladite Requefre fignee par les
Suppliants. apointee le vingt-vn Iuin mil fix cens quarante-neuf, pour eltre monltree au Procureurgeneraldu Roy. La re[ponce d'iceluy n'èmpefchant l'impofition &amp; contrainte requife par
prouiGon, &amp; iu{ques à ce que y aye eIlé pourueu par l'Alfemblee. La recharge du jourd'hny.
Et tout confideré. .
DI CT A EST E' ~e la Cour, les Bureaux alfemblez , a ordonné &amp; ordonne que les
Supplians [e pouruoyront pardeuant [a Majelté, &amp; en rapporteront Lettres portant permiiIion de
tenir l' A (femblee generale des Communautez, àl'al&gt;coultumee, dans fix fepmaines, &amp; ce pen,
dant [oubs le bon plaifir de fa Majelté, par prouiGon , attendu l'vrgente neceffité des affa.ires de la
Prouince, a permis &amp; permet aux Suppliants de fiire les impoGtions de cent liures tant feulement
pour feu, au payement de laquelle le{dites Communautez feront contraintes comme pour les
deniers &amp; affaires de Ca Majefl:é , ainG &amp; Celon qu'a efl:é praétiqué cy-deuant. Fait en la Cour des
Comptes, A.ydes &amp; Finances du Royen Prouence [eane à Aix, le vingt-vniéme luin mil flx cenS

Il

quara,~rc-ne"f.